**ดัชนีรังสีอัลตราไวโอเลต** (อังกฤษ: ultraviolet index) หรือ **ดัชนียูวี** (อังกฤษ: UV Index) เป็นการวัดมาตรฐานระดับสากลในเรื่องของการเผาของแดดโดยการแผ่รังสี ของรังสีอัลตราไวโอเลต ในพื้นที่หรือเวลานั้น ๆ หน่วยวัดได้รับการพัฒนาโดยนักวิทยาศาสตร์ชาวแคนาดาในปี พ.ศ. 2535 และได้นำมาปรับใช้ใหม่โดยองค์การอนามัยโลก และ องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก ของสหประชาชาติ ใน พ.ศ. 2537 ทำให้ปัจจุบันได้เป็นมาตรฐานในการพยากรณ์อากาศประจำวัน และ การพยากรณ์อากาศในรายชั่วโมง

ดัชนีรังสีอัลตราไวโอเลตได้รับการออกแบบจากสมการเชิงเส้น แปรผันตามความรุนแรงของรังสียูวีที่ส่งผลกระทบต่อผิวหนังของมนุษย์ เช่น หากอยู่กลางแดด (โดยไม่มีสารกันแดด) จะเกิดการเผาไหม้ใน 30 นาทีที่ดัชนียูวีระดับ 6 และเกิดการเผาไหม้ใน 15 นาที ที่ดัชนียูวีระดับ 12 (การเผาไหม้แปรผันตรงกับเวลา)

วัตถุประสงค์ของการใช้ดัชนียูวีมีเพื่อให้ผู้คนสามารถป้องกันตนเองจากรังสีอัลตราไวโอเลต ซึ่งส่งผลในด้านสุขภาพเนื่องจากจะทำให้เกิดการเผาไหม้จากแดด, ภาวะแก่แดด, ผลกระทบต่อดีเอ็นเอ, มะเร็งผิวหนัง, ภาวะด้านภูมิคุ้มกัน และผลกระทบต่อตา เช่น ต้อกระจก โดยองค์การอนามัยโลกแนะนำให้ผู้คนป้องกันตัวเอง (เช่น การป้องกันเมื่ออยู่กลางแดดด้วยการสวมหมวกและแว่นกันแดด) หากอยู่กลางแจ้งด้วยดัชนียูวีระดับ 3 ขึ้นไป

ที่มา
-----

ดัชนีรังสีอัลตราไวโอเลตเป็นมาตรวัด โดยหากมีค่าที่สูงจะหมายถึงความเสี่ยงที่จะถูกแดดเผามากขึ้น (หรืออาจจะส่งผลต่อสุขภาพมากขึ้น) จากการรับรังสียูวี โดยระดับ 0 หมายถึงสภาวะที่ไม่มีรังสียูวี (ตอนกลางคืน) ส่วนระดับ 10 นั้นหมายถึงสภาวะที่มีรังสียูวีมากในตอนกลางวันของฤดูร้อน และ ไม่มีเมฆบนท้องฟ้า เมื่อได้รับการออกแบบขึ้นมาเมื่อปี พ.ศ. 2535 ในโตรอนโต ซึ่งปัจจุบันในช่วงกลางวันของฤดูร้อนในเขตร้อน, ภูเขาสูง หรือพื้นที่ที่มีการลดลงของโอโซน จะมีระดับดัชนียูวีมากกว่าปกติ ส่วนในซันเบด หรือ แทนนิงเบด จะปล่อยอัตราของรังสียูวีที่มากกว่าปกติ สถิติโลกของดัชนีรังสียูวีบนภาคพื้นดินอยู่ที่ระดับ 43.3 ที่ภูเขาไฟลีคันคาบูร์ ในประเทศโบลิเวีย เมื่อวันที่ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2546 แม้ว่านักวิทยาศาสตร์จะโต้แย้งว่าระดับนั้นแค่สูงกว่า 26 เท่านั้น

ในขณะที่ดัชนีรังสียูวีคำนวณจากอัตราของรังสียูวี ณ พื้นที่นั้น ๆ ซึ่งสามารถใช้อุปกรณ์ที่ราคาไม่แพงตรวจวัดได้ โดยจะให้ค่าใกล้เคียงกับความจริงในระดับหนึ่ง แต่ในการพยากรณ์อากาศจะใช้การคำนวณตามการจำลองของคอมพิวเตอร์ แม้ว่าอาจจะเกิดข้อผิดพลาด (ในกรณีที่มีเมฆ) โดยส่วนใหญ๋มักจะมีความคลาดเคลื่อนของระดับดัชนียูวีประมาณ ±1

ระดับดัชนีรังสียูวีในแต่ละเวลาของวันและของปี ตามการรายงานของเครื่องคำนวณรังสียูวีฟาสต์อาร์ที
เมื่อดัชนียูวีได้ปรากฏตามการพยากรณ์กาศในปัจจุบัน จะทำให้เห็นได้ว่าช่วงที่ดวงอาทิตย์มีความรุนแรงมากที่สุด เรียกว่าโซลาร์นูน (solar noon) ซึ่งเป็นช่วงกลางวันระหว่างดวงอาทิตย์ขึ้นและดวงอาทิตย์ตก โดยจะอยู่ที่ช่วง 11:30 น. ถึง 12:30 น. หรือ 12:30 น. ถึง 13:30 น. ในพื้นที่ที่ใช้เวลาออมแสง การพยากรณ์จากการจำลองโดยคอมพิวเตอร์ซึ่งทำให้ทราบถึง ระดับและระยะทางของดวงอาทิตย์, ความหนาแน่นของโอโซน, สภาพเมฆ, มลพิษทางอากาศ, พื้นผิวของอากาศ และ ระดับความสูงของพื้นดิน ซึ่งทั้งหมดนี้ส่งผลต่อดัชนียูวีที่ระดับพื้นดิน การคำนวณจะมาจากการถ่วงน้ำหนักของความยาวคลื่นรังสียูวีที่ส่งผลกระทบกับผิวหนังของมนุษย์ ตามมาตรฐานของคณะกรรมการด้านแสงสว่างระหว่างประเทศ **สเปกตรัมแมคคินเลย์-ดิฟฟีย์** ผลการคำนวณของดัชนียูวีไม่สามารถบ่งบอกได้ทางหน่วยของฟิสิกส์ แต่เป็นมาตรวัดในการประเมินการเผาไหม้ของแดดได้

การใช้ดัชนีรังสียูวี
--------------------

การพยากรณ์รังสียูวีในแต่ละวันจะเป็นระบบตัวเลข ซึ่งมีการแนะนำในการป้องกันตามตารางด้านล่างนี้:

| ระดับดัชนีรังสียูวี | สี | ความเสี่ยงหากไม่มีการป้องกัน | การป้องกัน |
| --- | --- | --- | --- |
| 0–2.9 | สีเขียว | "ต่ำ" | สวมแว่นกันแดด ในวันที่ท้องฟ้าโปร่ง; ใช้ สารกันแดด หากมีพื้นมีหิมะ ซึ่งจะทำให้เกิดการหักเหของรังสียูวี |
| 3–5.9 | สีเหลือง | "ปานกลาง" | ควรระมัดระวังโดยการปกปิดผิว หากต้องอยู่กลางแจ้ง ให้หลีกเลี่ยงในช่วงเที่ยง เนื่องจากเป็นช่วงที่มีแสงมากที่สุด |
| 6–7.9 | สีส้ม | "สูง" | ปกปิดด้วยเสื้อผ้ากันแดด, ใช้สารกันแดดที่มีเอสพีเอฟมากกว่า 30, สวมหมวก, อยู่กลางแจ้งให้น้อยกว่า 3 ชั่วโมง, สวมแว่นกันแดด |
| 8–10.9 | สีแดง | "สูงมาก" | ใช้สารกันแดดที่มีเอสพีเอฟมากกว่า 30, สวมเสื้อผ้ากันแดด, สวมแว่นกันแดด, สวมหมวกปีกกว้าง และไม่อยู่กลางแดดเป็นเวลานาน |
| 11+ | สีม่วง | "รุนแรง" | ควรระมัดระวังอย่างมาก โดยใช้สารกันแดดที่มีเอสพีเอฟมากกว่า 30, สวมเสื้อแขนยาวและกางเกงขายาว, สวมแว่นกันแดด, สวมหมวกที่สามารถปกปิดได้มิดชิด และหลีกเลี่ยงการอยู่กลางแจ้งนานกว่า 3 ชั่วโมง |

อ้างอิง
-------

1. ↑  Hanneman K.K. Cooper K.D. Baron E.D. (2006), Ultraviolet immunosuppression: mechanisms and consequences. *Dermatologic Clinics*, **24** (1): 19–25.
2. 1 2  Fioletov V. Kerr J. Fergusson A. (2010), The UV Index: Definition, Distribution and Factors Affecting It เก็บถาวร 2014-07-14 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. *Canadian Journal of Public Health*, **101** (4): I5–I9.
3. ↑  Gies P. et al (2011), UVR Emissions from Solaria in Australia and Implications for the Regulation Process. *Photochemistry and Photobiology*, **87** (1): 184–190.
4. ↑  Gerber B. et al (2002), Ultraviolet Emission Spectra of Sunbeds. *Photochemistry and Photobiology*, **76** (6): 664–668.
5. ↑  Hornung, R.L. et al (2003), Tanning facility use: are we exceeding Food and Drug Administration limits?. *Journal of the American Academy of Dermatology*, **49** (4): 655–661.
6. ↑  Cabrol N.A. Feister U. Häder D.-P. Piazena H. Grin E.A. Klein A. (2014), Record solar UV irradiance in the tropical Andes. *Frontiers in Environmental Science*, **2** (19).
7. ↑  McKenzie R.L. Bernhard G. Madronich S. Zaratti F. (2015), Comment on "Record solar UV irradiance in the tropical Andes, by Cabrol et al". *Frontiers in Environmental Science*, **3** (26).
8. ↑  "UV Index: Is It Validated?" NOAA. 2006.
9. ↑  Engelsen O. and Kylling A. (2005), Fast simulation tool for ultraviolet radiation at the Earth's surface. *Optical Engineering*, **44** (4): 041012–041012-7.
10. ↑  McKinlay A.F. and Diffey B.L. (1987), A reference action spectrum for ultraviolet induced erythema in human skin. *CIE Journal*, **6** (1): 17–22.
11. ↑  "UV Spectral Irradiances & Erythemal Action Spectrum". NOAA. 2006.
12. ↑
13. ↑  "UV Index Scale" เก็บถาวร 2014-07-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. EPA Sunwise. 2014.