**ชั้น*มิสทราล*** (ฝรั่งเศส: *Classe Mistral*) เป็นชั้นของเรือยกพลขึ้นบกจู่โจม หรือที่รู้จักกันในฐานะเรือบรรทุกเฮลิคอปเตอร์ของกองทัพเรือฝรั่งเศส ซึ่งเรียกว่า "เรือวางแผนและบัญชาการ" (ฝรั่งเศส: *bâtiments de projection et de commandement*; อักษรย่อ: BPC) เรือชั้น*มิสทราล*นั้นสามารถขนส่งและกรีธาพลเฮลิคอปเตอร์แอนอาช90 หรือไทเกอร์ 16 ลำ, เรือบาร์จยกพลขึ้นบกสี่ลำ, ยานพาหนะมากถึง 70 คัน รวมถึงรถถังอาแอมอิกซ์ เลอแกลร์ก 13 คัน หรือกองทัพรถถังเลอแกลร์กที่แข็งแกร่ง 40 คัน และทหาร 450 นาย เรือนี้มีการติดตั้งเตียงผู้ป่วย 69 เตียง และสามารถเข้าประจำการในฐานะส่วนหนึ่งของกองกำลังตอบโต้เนโท หรือกับกองกำลังรักษาสันติภาพแห่งสหประชาชาติและสหภาพยุโรป

เรือสามลำของชั้นดังกล่าวที่ประจำการในกองทัพเรือฝรั่งเศส ได้แก่ *มิสทราล*, *ตอนแนร์* และ*ดิกซ์มูเดอ* ส่วนข้อตกลงของเรือสองลำสำหรับกองทัพเรือรัสเซียได้รับการประกาศโดยนีกอลา ซาร์กอซี ซึ่งดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีฝรั่งเศสในขณะนั้น ณ วันที่ 24 ธันวาคม ค.ศ. 2010 และลงนามโดยรองนายกรัฐมนตรีรัสเซีย อีกอร์ เซชิน กับรัฐมนตรีกลาโหมฝรั่งเศส อาแล็ง ฌูเป ต่อหน้าซาร์กอซีเมื่อวันที่ 25 มกราคม ค.ศ. 2011 ส่วนวันที่ 3 กันยายน ค.ศ. 2014 ประธานาธิบดีฝรั่งเศส ฟร็องซัว ออล็องด์ ได้ประกาศเลื่อนการส่งมอบเรือรบลำแรก *วลาดีวอสตอค* เนื่องจากวิกฤตการณ์รัสเซีย–ยูเครน กระทั่งวันที่ 5 สิงหาคม ค.ศ. 2015 ประธานาธิบดี ฟร็องซัว ออล็องด์ และประธานาธิบดีรัสเซีย วลาดีมีร์ ปูติน ประกาศว่าฝรั่งเศสจะจ่ายเงินคืน และเก็บเรือทั้งสองลำที่ผลิตสำหรับกองทัพเรือรัสเซียในตอนแรก ซึ่งต่อมาได้ขายเรือสองลำให้แก่ประเทศอียิปต์แทน

ประวัติ
-------

### หลักนิยมของฝรั่งเศสเกี่ยวกับปฏิบัติการสะเทินน้ำสะเทินบกใน ค.ศ. 1997

ใน ค.ศ. 1997 บริษัทเดเซแอนแอ็ส เริ่มการศึกษาสำหรับเรือแทรกแซงอเนกประสงค์ (ฝรั่งเศส: *bâtiment d'intervention polyvalent*; อักษรย่อ: BIP) ในเวลาเดียวกัน หลักนิยมของฝรั่งเศสเกี่ยวกับการปฏิบัติการสะเทินน้ำสะเทินบกได้รับการพัฒนา และกำหนดให้เป็นการออกแบบระดับชาติสำหรับการปฏิบัติการสะเทินน้ำสะเทินบก (ฝรั่งเศส: *Concept national des opérations amphibies*; อักษรย่อ: CNOA) เรือแทรกแซงอเนกประสงค์คือการทำใหม่และเพิ่มขีดความสามารถสะเทินน้ำสะเทินบกของกองทัพเรือฝรั่งเศส ซึ่งในเวลานั้นประกอบไปด้วยเรือยกพลขึ้นบกขนาดใหญ่แบบอู่ลอยชั้น*โฟเดรอ*สองลำ และชั้น*อูรากอง*สองลำ

การออกแบบระดับชาติสำหรับการปฏิบัติการสะเทินน้ำสะเทินบกคือการยืนยันความสามารถของกองทัพเรือฝรั่งเศสในการทำการรบสะเทินน้ำสะเทินบก, การถอนตัว, การแสดงแสนยานุภาพ และการตีโฉบฉวย สิ่งนี้จะทำให้กองทัพเรือฝรั่งเศสสามารถบูรณาการเข้ากับกรอบหลักนิยมตามที่อธิบายโดย*บรรณสารยุทธวิธีของพันธมิตรสหรัฐ* 8บี (ATP8) ของเนโท และกรอบความร่วมมือสะเทินน้ำสะเทินบกยุโรป ในขณะที่การออกแบบระดับชาติสำหรับการปฏิบัติการสะเทินน้ำสะเทินบกให้ความสำคัญกับความสามารถของอากาศเป็นสำคัญ มันยังมอบการเพิ่มจำนวนยานพาหนะและบุคลากรที่สามารถขนส่งและกรีธาพล; การออกแบบระดับชาติสำหรับการปฏิบัติการสะเทินน้ำสะเทินบกได้กำหนดจุดมุ่งหมายของโครงการในการสร้างกองกำลังที่ประกอบไปด้วยสี่กองร้อยต่อสู้ (1,400 นาย, ยานพาหนะ 280 คัน และเฮลิคอปเตอร์ 30 ลำ) เป็นเวลาสิบวัน ในระยะลึก 100 กิโลเมตร กองกำลังนี้น่าจะสามารถเข้าไปแทรกแซงได้ไม่ว่าที่ไหนก็ตามภายในระยะ 5,000 กิโลเมตรจากแผ่นดินใหญ่ของประเทศฝรั่งเศส หรือเพื่อสนับสนุนดินแดนโพ้นทะเลหรือพันธมิตรของฝรั่งเศส รวมถึงปฏิบัติการร่วมกับกองกำลังเนโทและสหภาพยุโรป เรือที่เสนอใด ๆ จะต้องมีความสามารถในการปฏิบัติการระหว่างประจำการกับกองพันทรูเปสเดอมารีนของกองทัพบกฝรั่งเศส

### วิวัฒนาการของแนวคิด

การศึกษาเกี่ยวกับเรือแทรกแซงอเนกประสงค์ (ฝรั่งเศส: *bâtiment d'intervention polyvalent*; อักษรย่อ: BIP) ได้เริ่มขึ้นในช่วงเวลาที่อุตสาหกรรมป้องกันประเทศกำลังเตรียมปรับโครงสร้างและบูรณาการ เรือแทรกแซงอเนกประสงค์มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการออกแบบแบบแยกส่วนที่ปรับขนาดได้ซึ่งสามารถใช้ได้กับประเทศต่าง ๆ ในสหภาพยุโรปและสร้างขึ้นโดยร่วมมือกัน แต่ประเด็นทางการเมืองที่เกี่ยวข้องกับการจ้างงานและการแบ่งสัญญาใหม่ ทำให้การรวมชาติในยุโรปที่มีความเชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมเรือล้มเหลว และโครงการ BIP ได้เปลี่ยนจากการเป็นแนวคิดทั่วยุโรปไปเป็นกิจการของฝรั่งเศส

ใน ค.ศ. 1997 มีการเปิดเผยการออกแบบเรือทั่วไปที่เรียกว่าเรือบาร์จขนส่งยกพลชึ้นบกแบบใหม่ (ฝรั่งเศส: *nouveau transport de chalands de débarquement*; อักษรย่อ: NTCD) โดยอิงจากเรือบรรทุกเฮลิคอปเตอร์พลังงานนิวเคลียร์เปอาช 75 ที่ถูกยกเลิกอย่างหลวม ๆ ที่ใหญ่ที่สุดคือเบอีเป-19 ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นพื้นฐานของชั้น*มิสทราล* การออกแบบเบอีเป-19 รวมถึงดาดฟ้ายาวตลอดลำเรือ 190 เมตร (620 ฟุต) พร้อมความกว้างของตัวเรือ 26.5 เมตร (87 ฟุต), กินน้ำลึก 6.5 เมตร (21 ฟุต) และระวางขับน้ำ 19,000 ตัน; ซึ่งมีมิติข้อมูลเหนือกว่าข้อกำหนดของแนวคิดเรือบาร์จขนส่งยกพลชึ้นบกแบบใหม่ นอกจากนี้ ยังมีการเปิดเผยการออกแบบเรือขนาดเล็กสามแบบ โดยใช้การออกแบบเบอีเป-19 รุ่นลดขนาด และมีความกว้างของตัวเรือทั่วไป 23 เมตร (75 ฟุต) ได้แก่ เบอีเป-13 (13,000 ตัน, 151 เมตร (495 ฟุต)), เบอีเป-10 (10,000 ตัน, 125 เมตร (410 ฟุต)) และเบอีเป-8 (8,000 ตัน, 102 เมตร (335 ฟุต)) ซึ่งเบอีเป-8 ได้รวมเอาคุณสมบัติของเรือลำเลียงพลสะเทินน้ำสะเทินบกซันจอร์โจของอิตาลี แต่ได้รวมโรงเก็บเฮลิคอปเตอร์

เรือระบายพล*ซาเบรอ*
ในขั้นตอนการออกแบบ แนวคิดของเรือบาร์จขนส่งยกพลชึ้นบกแบบใหม่มีลิฟต์อากาศยานที่ฝั่งกราบซ้าย (เหมือนกันกับชั้น*ตาราวา*ของสหรัฐ), อีกตัวหนึ่งอยู่ทางฝั่งกราบขวา, ตัวหนึ่งอยู่ตรงกลางลานบิน และตัวหนึ่งข้างหน้าของโครงสร้างส่วนบนเกาะกลาง สิ่งเหล่านี้ถูกลดจำนวนลงในเวลาต่อมาและย้ายตำแหน่ง โดยลิฟต์หลักย้ายไปทางท้ายเรือซึ่งเดิมตั้งอยู่ทางกราบขวา แต่จากนั้นก็ย้ายไปอยู่ตรงกลาง และลิฟต์เสริมที่อยู่ด้านหลังโครงสร้างส่วนบนเกาะกลาง ภาพวาดแนวความคิดและคำอธิบายที่สร้างขึ้นโดย*ดีเรกชงเดกงสตุชชงนาแว็ล* (DCN) หนึ่งในสองผู้ต่อเรือที่เกี่ยวข้องในโครงการนี้ ได้แสดงให้เห็นคุณสมบัติคล้ายเรือบรรทุกอากาศยานหลายแบบ รวมถึงทางลาดแบบสกีจัมป์สำหรับอากาศยานสโตบาร์ (อนุญาตให้ใช้อากาศยานเอวี-8บี แฮริเออร์ II และเอฟ-35 ไลท์นิง II-บี ปฏิบัติการ), จุดจอดเฮลิคอปเตอร์สี่หรือห้าจุด (รวมถึงหนึ่งจุดที่เสริมความแข็งแกร่งเพื่อรองรับเฮลิคอปเตอร์วี-22 ออสเปร หรือซีเอช-53อี ซูเปอร์สตัลเลียน) และดาดฟ้าตอนที่มีฝาอับเฉาที่สามารถรองรับเรือระบายพลชั้น*ซาเบรอ* หรือเรือโฮเวอร์คราฟต์แอลแค็ก จากการทบทวนโดยวุฒิสภาฝรั่งเศสได้สรุปว่าอากาศยานสโตบาร์อยู่นอกขอบเขตของศูนย์ปฏิบัติการทางอากาศแห่งชาติ ซึ่งต้องมีการปรับเปลี่ยนการออกแบบ

เรือบาร์จขนส่งยกพลชึ้นบกแบบใหม่ได้รับการเปลี่ยนชื่อเป็น "เรือบรรทุกเฮลิคอปเตอร์แทรกแซง" (ฝรั่งเศส: *Porte-hélicoptères d'intervention*; PHI) ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2001 ก่อนที่จะได้รับการตั้งชื่อว่าเรือวางแผนและบัญชาการ (ฝรั่งเศส: *Bâtiment de projection et de commandement*; อักษรย่อ: BPC) ในที่สุด เพื่อเน้นด้านสะเทินน้ำสะเทินบกและลักษณะการบังคับบัญชาของแนวคิด

### การออกแบบและการสร้าง

ที่งานยูโรเนแวล ค.ศ. 1998 ทางฝรั่งเศสยืนยันว่าพวกเขากำลังวางแผนที่จะสร้างชุดเรือตามแนวคิดเรือแทรกแซงอเนกประสงค์-19 อย่างไรก็ตาม ยังไม่ได้รับการอนุมัติสำหรับการสร้างเรือสองลำคือ*มิสทราล*และ*ตอนแนร์*จนถึงวันที่ 8 ธันวาคม ค.ศ. 2000 สัญญาสำหรับการสร้างได้รับการเผยแพร่เมื่อวันที่ 22 ธันวาคม และหลังจากได้รับการอนุมัติจากสหภาพผู้จัดซื้อ (ฝรั่งเศส: *Union des groupements d'achats publics*; อักษรย่อ: UGAP) เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม ค.ศ. 2001 ก็ได้ตัดสินมอบแก่*ดีเรกชงเดกงสตุชชงนาแว็ล* (DCN) และชองติเยร์เดอลัตล็องติกเมื่อปลายเดือนกรกฎาคม ทีมออกแบบทางวิศวกรรมได้รับการสถาปนาขึ้นที่แซ็ง-นาแซร์ ในเดือนกันยายน ค.ศ. 2001 และหลังจากการปรึกษาหารือระหว่าง*ดีเรกชงเดกงสตุชชงนาแว็ล*รวมถึงคณะผู้แทนทั่วไปสำหรับยุทโธปกรณ์ (ฝรั่งเศส: *Délégation Générale pour l'Armement*; อักษรย่อ: DGA) ก็ได้เริ่มศึกษาและปรับเปลี่ยนการออกแบบเรือแทรกแซงอเนกประสงค์-19 ในทำนองเดียวกัน แนวคิดทั่วไปได้รับการขัดเกลาโดยคณะผู้แทนทั่วไปสำหรับยุทโธปกรณ์, *ดีเรกชงเดกงสตุชชงนาแว็ล*, เสนาธิการกลาโหม และชองติเยร์เดอลัตล็องติก ในระหว่างขั้นตอนการออกแบบและการตรวจสอบความถูกต้อง ได้มีการสร้างและทดสอบแบบจำลองขนาด 1/120 ในอุโมงค์ลม โดยเผยให้เห็นว่าในลมปะทะที่รุนแรง ความสูงของเรือและด้านบนของดาดฟ้าเรือที่ยืดออกได้สร้างความปั่นป่วนไปตามดาดฟ้าขึ้นลงของอากาศยานบนเรือ ซึ่งการออกแบบดังกล่าวได้รับการเปลี่ยนแปลงเพื่อลดผลกระทบเหล่านี้ให้น้อยที่สุด และให้เงื่อนไขที่ดีขึ้นสำหรับปฏิบัติการเฮลิคอปเตอร์

* การเปรียบเทียบระหว่างเรือวางแผนและบัญชาการ กับประเภทเรือบาร์จขนส่งยกพลขึ้นบกก่อนหน้าการเปรียบเทียบระหว่างเรือวางแผนและบัญชาการ กับประเภทเรือบาร์จขนส่งยกพลขึ้นบกก่อนหน้า
* ดิกซ์มูเดอ เคียงข้างเรือฟริเกตล่องหน เซอร์กูฟ ที่จอดอยู่ในตูลง*ดิกซ์มูเดอ* เคียงข้างเรือฟริเกตล่องหน *เซอร์กูฟ* ที่จอดอยู่ในตูลง

เรือจะต้องได้รับการสร้างขึ้นในสถานที่ต่าง ๆ ในสององค์ประกอบหลักและส่วนประกอบย่อยหลายส่วน ซึ่งจะรวมกันเมื่อเสร็จสิ้น ดีเรกชงเดกงสตุชชงนาแว็ลซึ่งได้รับมอบหมายให้เป็นหัวหน้าฝ่ายก่อสร้างและรับผิดชอบ 60 เปอร์เซ็นต์ของมูลค่าการก่อสร้าง และ 55 เปอร์เซ็นต์ของเวลาทำงาน ได้ประกอบเครื่องยนต์ในโลเรียนท์, ระบบการต่อสู้ในตูลง และครึ่งหลังของเรือ รวมถึงโครงสร้างส่วนบนเกาะในแบร็สต์ ส่วนเอสทีเอกซ์ ยุโรป ซึ่งเป็นบริษัทในเครือของการต่อเรือเอสทีเอกซ์ ชิปบิลดิง ของประเทศเกาหลีใต้ ได้สร้างส่วนหน้าของเรือแต่ละลำในแซ็ง-นาแซร์ และรับผิดชอบในการขนส่งไปยังอู่ต่อเรือของดีเรกชงเดกงสตุชชงนาแว็ลในแบร็สต์ เพื่อดำเนินการประกอบขั้นสุดท้าย ส่วนบริษัทอื่น ๆ มีส่วนเกี่ยวข้องในการก่อสร้าง ได้แก่ งานก่อสร้างบางส่วนได้รับมอบหมายจากสทอซเนียเรมอนโตวาเดอกดัญสก์ ขณะที่บริษัทตาเลสเป็นผู้จัดหาเรดาร์และระบบสื่อสาร คาดการณ์ว่าเรือแต่ละลำจะใช้เวลา 34 เดือนกว่าจะแล้วเสร็จ โดยมีการออกแบบและก่อสร้างสำหรับเรือทั้งสองลำราคา 685 ล้านยูโร (ค่าใช้จ่ายโดยประมาณเท่ากันสำหรับเรือลำเดียวที่อิงจากเรือหลวง*โอเชียน* หรือยูเอสเอส *แซนแอนโทนีโอ* และประมาณราคาเดียวกันกับเรือสะเทินน้ำสะเทินบกชั้น*โฟเดรอ*รุ่นก่อน ซึ่งแทนที่ครึ่งหนึ่งของขนาดของเรือชั้น*มิสทราล* และใช้เวลา 46.5 เดือนกว่าจะแล้วเสร็จ)

เริ่มจากเรือ*ดิกซ์มูเดอ*, ชั้น*มิสทราล*ส่วนที่เหลือของฝรั่งเศส และชั้น*มิสทราล*ของรัสเซียสองลำแรกได้รับการสร้างขึ้นในแซ็ง-นาแซร์ โดยเอสทีเอกซ์ ฝรั่งเศส ซึ่งเป็นเจ้าของร่วมกันโดยเอสทีเอกซ์ ยุโรป, อัลสตอม และรัฐบาลฝรั่งเศส โดยเอสทีเอกซ์ ยุโรป ถือหุ้นใหญ่ ส่วนบริษัทเดเซแอนแอ็สจะจัดหาระบบการรบของเรือ ทั้งนี้ ท้ายเรือของรัสเซียได้รับการสร้างขึ้นในเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก ประเทศรัสเซีย โดยอู่ต่อเรือบอลติก

* การประกอบส่วนท้ายของชั้นมิสทราล ในแบร็สต์ เมื่อเดือนกันยายน ค.ศ. 2003การประกอบส่วนท้ายของชั้น*มิสทราล* ในแบร็สต์ เมื่อเดือนกันยายน ค.ศ. 2003
* การมาถึงของส่วนหน้าของชั้นมิสทราล ในแบร็สต์ เมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม ค.ศ. 2004การมาถึงของส่วนหน้าของชั้น*มิสทราล* ในแบร็สต์ เมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม ค.ศ. 2004

ดีเรกชงเดกงสตุชชงนาแว็ลวางกระดูกงูสำหรับส่วนท้ายของเรือทั้งสองลำโดย*มิสทราล* วันที่ 9 กรกฎาคม ค.ศ. 2002 และ*ตอนแนร์* วันที่ 13 ธันวาคม ค.ศ. 2002 ส่วนชองติเยร์เดอลัตล็องติกวางกระดูกงูส่วนหน้าของ*มิสทราล* เมื่อวันที่ 28 มกราคม ค.ศ. 2003 และของ*ตอนแนร์* เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม ค.ศ. 2004 บล็อกแรกที่ด้านหลังของ*ตอนแนร์*ได้รับการขึ้นแท่นในอู่แห้งเมื่อวันที่ 26 สิงหาคม ต.ศ. 2003 และของ*มิสทราล*เมื่อวันที่ 23 ตุลาคม ค.ศ. 2003 ส่วนท้ายเรือทั้งสองส่วนได้รับการประกอบเข้าด้วยกันในท่าเทียบเรือแห้งเดียวกัน ส่วนหน้าของ*มิสทราล*ออกจากแซ็ง-นาแซร์ ภายใต้การลากจูงเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม ค.ศ. 2004 และมาถึงแบร็สต์เมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม ค.ศ. 2004 เมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม การรวมกันของสองส่วนผ่านกระบวนการที่คล้ายกับเทคนิคการขยายขนาดเรือได้เริ่มขึ้นที่ท่าเรือหมายเลข 9 ทั้งนี้ ส่วนหน้าของ*ตอนแนร์*มาถึงแบร็สต์เมื่อวันที่ 2 พฤษภาคม ค.ศ. 2005 และดำเนินการตามขั้นตอนเดียวกัน

เรือ*มิสทราล* หลังจากการปล่อยลงน้ำได้ไม่นาน
เรือ*มิสทราล* ได้รับการเปิดตัวตามกำหนดวันที่ 6 ตุลาคม ค.ศ. 2004 ขณะที่เรือ*ตอนแนร์* ได้รับการเปิดตัวเมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม ค.ศ. 2005 การส่งมอบเรือมีกำหนดส่งในช่วงปลาย ค.ศ. 2005 และต้น ค.ศ. 2006 ตามลำดับ แต่ถูกเลื่อนออกไปนานกว่าหนึ่งปีเนื่องจากปัญหากับระบบเซ็นเซอร์เซนิต 9 และการเสื่อมสภาพของดาดฟ้าเสื่อน้ำมันที่ปกคลุมส่วนหน้า พวกมันได้ประจำการในกองทัพเรือฝรั่งเศสเมื่อวันที่ 15 ธันวาคม ค.ศ. 2006 และ 1 สิงหาคม ค.ศ. 2007 ตามลำดับ

หมายเหตุและอ้างอิง
------------------

1. 1 2 3 4  "Mistral Construction Program". *Globalsecurity.org*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 14 มีนาคม 2011. สืบค้นเมื่อ 22 สิงหาคม 2010.
2. ↑  "Projet de loi de finances pour 2013 : Défense : équipement des forces" (ภาษาฝรั่งเศส). Senate of France. 22 พฤศจิกายน 2012. สืบค้นเมื่อ 26 กันยายน 2014. *Dixmude* cost France €451.6m at FY2012 prices
3. ↑  "NARWHAL®". *Nexter*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 31 กรกฎาคม 2017. สืบค้นเมื่อ 31 กรกฎาคม 2017.
4. ↑  "BPC Mistral". *netmarine.net*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2 มกราคม 2012. สืบค้นเมื่อ 30 ธันวาคม 2011.
5. ↑  "France Says Egypt To Buy Mistral Warships". *Defense News*. สืบค้นเมื่อ 25 มีนาคม 2016.
6. 1 2  Arnault (เมษายน 2005). Veyrat, Jean-Marie (บ.ก.). "The national concept of amphibious operations" (PDF). *Objectif Doctrine*. Metz: Ministry of Defence (36). ISSN 1267-7787. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2 ธันวาคม 2008.
7. ↑  *Bulletin d'études de la Marine* (PDF). มีนาคม 2006. p. 7. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 23 พฤศจิกายน 2006.
8. ↑  *Terre information magazine*. no. 184. พฤษภาคม 2007. ISSN 0995-6999.
9. ↑  "The Future Of The Maritime Industry In Europe - The Sea Is The Future" (PDF) (ภาษาอังกฤษ). Fédération européenne des métallurgistes. 8 มิถุนายน 2005. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 28 กันยายน 2007. สืบค้นเมื่อ 14 พฤษภาคม 2012.
10. ↑  "Navy painter André Lambert". เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2014. สืบค้นเมื่อ 24 กันยายน 2014.
11. ↑  "TCD classe NTCD". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 15 สิงหาคม 2004.
12. ↑  "Avis du Sénat français no 90 du 22 novembre 2001". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2013. สืบค้นเมื่อ 24 กันยายน 2014.
13. ↑  "Histoire du BPC Mistral (2000 - 2006)". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 23 มีนาคม 2014. สืบค้นเมื่อ 24 กันยายน 2014.
14. ↑  Cécile Michaut (1 มิถุนายน 2007). "Air streams on the water". Office national d'études et de recherches aérospatiales. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 16 กรกฎาคม 2011. สืบค้นเมื่อ 5 กุมภาพันธ์ 2010.
15. ↑  "Marines : Mistral Shows Up LPD 17". *Strategy Page*. 29 พฤษภาคม 2007. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 30 พฤษภาคม 2008.
16. ↑  "Découpe de la première tôle du *Tonnerre*" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 10 พฤศจิกายน 2014. สืบค้นเมื่อ 24 กันยายน 2014.
17. ↑  "Mistral Class – Amphibious Assault, France". naval-technology.com. สืบค้นเมื่อ 25 ตุลาคม 2014.
18. 1 2  Saunders, Stephen, บ.ก. (2008). *Jane's Fighting Ships 2008-2009*. Jane's Fighting Ships (111th ed.). Coulsdon: Jane's Information Group. p. 255. ISBN 978-0-7106-2845-9. OCLC 225431774.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**เรือยกพลขึ้นบกจู่โจมชั้นมิสทราล**

* Mistral class (Navy recognition). *navyrecognition.com*
* French Marine Nationale – Le BPC, un navire nouvelle génération
* Mistral. *globalsecurity.org*
* Mistral LHD. *DCN.fr*
* Avec le Liban, la marine valide le concept du BPC. *Meretmarine.com*
* Mistral LHD, A chameleon on the seas of the world. *DCNS*