**สุรางค์ ดุริยพันธุ์** (8 เมษายน พ.ศ. 2480 – 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2563) เป็นนักร้องเพลงไทยประจำวงดนตรี "ดุริยประณีต" มีความชำนาญในด้านคีตศิลป์ไทยหลายประเภท ไม่ว่าจะเป็นการขับร้องเพลงเกร็ด เพลงเถา เพลงละคร ขับเสภา มีความเชี่ยวชาญในการขับร้องเพลงประกอบการแสดงหุ่นกระบอก เคยมีผลงานในการบันทึกเสียง เป็นนักจัดรายการประจำสถานีวิทยุโทรทัศน์ ตลอดจนเป็นครูต้นแบบผู้คิดค้นนวัตกรรมการสอนขับร้องเพลงไทย ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (คีตศิลป์) ประจำปีพุทธศักราช 2560

ประวัติ
-------

### ชาติกำเนิด

สุรางค์ ดุริยพันธุ์ เกิดเมื่อวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2480 ในครอบครัวบ้านดนตรี "ดุริยประณีต" วงดนตรีปี่พาทย์ในย่านบางลำพู กรุงเทพมหานคร ในความควบคุมของศุข ดุริยประณีต ผู้มีศักดิ์เป็นตา บิดาชื่อ เหนี่ยว ดุริยพันธุ์ มารดาชื่อ แช่มช้อย ดุริยพันธุ์ (ดุริยประณีต) ทั้งสองรับราชการเป็นคีตศิลปินประจำกองการสังคีต กรมศิลปากร นอกจากนี้ยังเป็นครูสอนขับร้องโรงเรียนนาฏศิลป มีพี่น้องร่วมบิดามารดาทั้งหมด 6 คน เป็นนักร้องที่มีชื่อเสียงจำนวน 2 คน คือ ดวงเนตร ดุริยพันธุ์ และนฤพนธ์ ดุริยพันธุ์ ในวัยเด็กมักจะได้ติดตามบิดามารดาไปในงานแสดงดนตรีด้วยเสมอ ทำให้ได้ซึมซับเอาเรื่องของศิลปะการแสดงของไทยมาตั้งแต่นั้น นอกจากนี้ยังได้เรียนรู้เรื่องของศิลปะการแสดงจากสมาชิกในครอบครัวและครูดนตรีท่านอื่น ๆ อีกด้วย

### การศึกษา

เริ่มเข้าศึกษาครั้งแรกที่โรงเรียนวรวุฒิวิทยาลัยในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-4 ต่อมาย้ายมาศึกษาต่อจนสำเร็จการศึกษาในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ที่โรงเรียนเขมะสิริอนุสสรณ์ และภายหลังได้ย้ายมาศึกษาต่อที่โรงเรียนเบญจมราชาลัยจนสำเร็จการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 7

เริ่มเรียนขับร้องเพลงไทยกับครูชม รุ่งเรือง (ดุริยประณีต) ผู้เป็นน้าสาว ซึ่งเป็นลูกศิษย์ของครูแช่มช้อย ดุริยพันธุ์ ตั้งแต่อายุ 8 ขวบ ตามคำแนะนำของคุณย่าแถม ดุริยประณีต โดยเรียนเพลงมอญ เพลงเถา เพลงสามชั้น จนสามารถออกงานในวงดนตรีของคณะดุริยประณีตได้ และได้เรียนร้องเพลงกับครูชมจนถึงเมื่ออายุ 13 ปี ซึ่งในระหว่างนั้นเคยเข้าร่วมการประกวดขับร้องเพลงไทยได้รับรางวัลชนะเลิศมาโดยตลอด โดยเฉพาะรางวัลชนะเลิศการประกวดขับร้องเพลงไทยระดับมัธยมศึกษาในงานศิลปหัตถกรรมนักเรียนระดับชาติ ขณะกำลังศึกษาอยู่ที่โรงเรียนเขมะสิริอนุสสรณ์ ได้รับความกรุณาจากหม่อมเจ้าพูนศรีเกษม เกษมศรี ซึ่งโปรดน้ำเสียงและการขับร้องเป็นอย่างมาก ต่อมาจึงได้เรียนกลวิธีการขับร้องเพลงไทยและต่อเพลงกับมารดาจนมีความสามารถในการขับร้องเพลงได้หลายประเภท ทั้งการขับเสภา การขับร้องหุ่นกระบอก และเพลงพื้นเมือง นอกจากนี้ยังได้รับคำแนะนำในด้านการขับร้อง และเรียนรู้การเล่นเครื่องดนตรีไทยจากครูอีกหลายท่าน เช่น สุดา เขียววิจิตร สุดจิตต์ ดุริยประณีต สืบสุด ดุริยประณีต เบ็ญจรงค์ ธนโกเศศ ศรีนาฏ เสริมสิริ จิรัส อาจณรงค์ มนตรี ตราโมท ชิต แฉ่งฉวี สุเอ็ด คชเสนี สำเนียง ฟักภู่ ฉวีวรรณ เปลี่ยนทันผล เป็นต้น

### การทำงาน

หลังจากสำเร็จการศึกษาได้รับบรรจุเป็นข้าราชการครูสอนขับร้องเพลงไทยที่โรงเรียนราชินีในปี พ.ศ. 2502 ทำงานอยู่ได้ราว 3 ปี จึงได้รับการชักชวนจากจำนง รังสิกุล ผู้อำนวยการสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีช่อง 4 บางขุนพรหม ให้มาทำงานในตำแหน่งครูสอนขับร้อง แผนกนาฏดุริยางค์ ฝ่ายจัดรายการโทรทัศน์ บริษัท ไทยโทรทัศน์ จำกัด ภายหลังได้ย้ายมาทำงานเป็นเจ้าหน้าที่นักจัดรายการ ส่วนรายการฝ่ายผลิตรายการโทรทัศน์ ไทยทีวีสีช่อง 9 องค์การสื่อสารมวลชนแห่งประเทศไทย (อ.ส.ม.ท.)

ภายหลังเกษียณอายุการทำงาน ได้รับเชิญเป็นอาจารย์พิเศษสอนขับร้องเพลงไทย ให้กับสถาบันการศึกษาและชุมนุมดนตรีไทย เช่น มหาวิทยาลัยศิลปากร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง โรงเรียนวัดปทุมวนาราม โรงเรียนเทพศิรินทร์ โรงเรียนบุญวัฒนา เป็นต้น

#### ผลงานทางวิชาชีพ

สุรางค์ ดุริยพันธุ์ มีผลงานการขับร้องเพลงละคร เพลงเกร็ด บันทึกเสียงกับห้างแผ่นเสียงต่าง ๆ อาทิ ห้างแผ่นเสียงนารายณ์เหยียบกอบัว ห้างแผ่นเสียงโคลัมเบีย ห้างแผ่นเสียงคาเธ่ย์ เป็นต้น มีผลงานแถบบันทึกเสียงกับห้องบันทึกเสียง "เสริมมิตร" ในความควบคุมของ เสริม ศาลิคุปต บรรเลงเผยแพร่ออกอากาศทางสถานีวิทยุมากกว่า 100 เพลง และมีงานบันทึกแผ่นซีดีอีกจำนวนมากในตลอดระยะเวลากว่า 50 ปี

งานแรกที่ได้ทำเมื่อเข้าทำงานที่สถานีโทรทัศน์ช่อง 4 บางขุนพรหม คือการสอนขับร้องเพลงไทยให้กับนักแสดงที่อยู่ในสังกัดคณะละคร อาทิ "นาฏศิลป์สัมพันธ์" ตัวอย่างนักแสดงที่มีชื่อเสียง เช่น นงลักษณ์ โรจนพรรณ ศิริพร วงศ์สวัสดิ์ ฉลอง สิมะเสถียร นันทวัน เมฆใหญ่ รอง เค้ามูลคดี อีกทั้งได้เป็นนักร้องขับร้องเพลงไทยและขับเสภาประกอบประกอบการแสดงละครวิทยุโทรทัศน์ ในระหว่างนี้ยังได้ร่วมขับร้องเพลงไทยร่วมกับวงดนตรีไทย "ดุริยประณีต" และเคยได้รับเชิญให้ขับร้องเพลงไทยถวายหน้าพระพักตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และพระบรมวงศานุวงศ์ในโอกาสต่าง ๆ อีกทั้งได้รับเชิญให้ขับร้องเพลงไทยร่วมกับวงดนตรีไทยอื่น ๆ เช่น "เสริมมิตรบรรเลง" เป็นต้น

ในด้านสื่อสารมวลชน ได้ทำหน้าที่เป็นผู้จัดทำบทและดำเนินรายการวิทยุโทรทัศน์ เช่น "ไทยเพชรล้ำค่า" "คันธรรพศาลา" "เพลินเพลงกับนฤพนธ์" "รัตนสังคีต" "วรรณกรรมสังคีต" "อยู่อย่างไทย" เป็นต้น และเป็นผู้จัดรายการลิเกโทรทัศน์ในชื่อคณะ "สุรางครัตน์"

#### ผลงานทางวิชาการ

สุรางค์ ดุริยพันธุ์ ได้รับเชิญให้เป็นอาจารย์พิเศษสอนรายวิชาคีตศิลป์ไทยให้สถาบันการศึกษาหลายแห่ง ผลิตสื่อการเรียนที่เป็นทั้งเอกสารและสื่อโสตประกอบวิชาขับร้องเพลงไทยเอาไว้เป็นจำนวนมาก เป็นวิทยากรให้ความรู้และกรรมการตัดสินการขับร้องเพลงไทยให้แก่หน่วยงานต่าง ๆ เช่น กรมศิลปากร กรมประชาสัมพันธ์ ศูนย์สังคีตศิลป์ ธนาคารกรุงเทพ สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ อีกทั้งได้รับเชิญเป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่ปรึกษาในการทำวิทยานิพนธ์ ศิลปนิพนธ์ ให้แก่นิสิตนักศึกษา เช่น คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ โดยมีผลงานเขียนทางวิชาการดนตรีศึกษาด้านกลวิธีการสอนขับร้องเพลงไทยเผยแพร่สู่สาธารณชน

### การสร้างสรรค์และเผยแพร่ผลงานต่อสาธารณชน

สุรางค์ ดุริยพันธุ์ มีผลงานการประพันธ์ทางขับร้องเพลงไทย จำนวน 3 เพลง ได้แก่ "เทพรัญจวน เถา" "สุรินทราหู เถา" "เทพนฤมิต เถา" และมีความคิดริเริ่มในการสร้างนวัตกรรมการสอนขับร้อง โดยได้ประพันธ์เพลงและทางขับร้องเพลงเพื่อใช้เป็นสื่อการสอนวิชาขับร้องเพลงไทยให้แก่นิสิตนักศึกษา ได้แก่ "สามเสียงไพเราะ" "หัวใจเสียงเอื้อน" "กลวิธีการขับร้องเพลงไทย" และ "เสียงเอื้อนลูกกระทบ"

### มรณกรรม

สุรางค์ ดุริยพันธุ์ ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2563 ที่โรงพยาบาลเจ้าพระยา กรุงเทพมหานคร ด้วยภาวะหัวใจล้มเหลว ปอดติดเชื้อ ไตวาย สิริรวมอายุ 82 ปี ได้มีพิธีพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ เมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2563 ตั้งบำเพ็ญกุศลศพ ณ วัดเทพศิรินทราวาส และเก็บศพเพื่อบำเพ็ญกุศลเป็นเวลา 100 วัน และได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปในการพระราชทานเพลิงศพ ณ เมรุด้านใต้ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร ในวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2563

รางวัลเกียรติยศ
---------------

สุรางค์ ดุริยพันธุ์ ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (คีตศิลป์) ประจำปีพุทธศักราช 2560 จากกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม เมื่อวันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2561

เครื่องราชอิสริยาภรณ์
---------------------

* พ.ศ. ไม่ปรากฎ –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 5 เบญจมาภรณ์มงกุฎไทย (บ.ม.)

พงศาวลี
-------

ลำดับพงศาวลีของสุรางค์ ดุริยพันธุ์ เป็นดังนี้

| ลำดับพงศาวลีของสุรางค์ ดุริยพันธุ์ |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | โนรี |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | เนื่อง จิตรพันธุ์ |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | ไม่ทราบนาม |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | เหนี่ยว ดุริยพันธุ์ |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | ขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา (พุฒ) |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | โกสุมภ์ จิตรพันธุ์ |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | ไม่ทราบนาม |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | **สุรางค์ ดุริยพันธุ์** |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | อิน |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | ศุข ดุริยประณีต |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | สุ่ม |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | แข่มช้อย ดุริยพันธุ์ |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | คล้อย |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | แถม ดุริยประณีต |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | จี่ |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|

 |

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7  กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม. *คำประกาศเกียรติคุณ นางสุรางค์ ดุริยพันธุ์*. 8 มีนาคม 2563. จากแหล่งข้อมูล ศิลปินแห่งชาติ National Artist. website :  เก็บถาวร 2020-08-01 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
2. 1 2 3 4 5 6 7  สาขาวิชาดนตรีศึกษา คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. "สุรางค์ ดุริยพันธุ์ อัตชีวประวัติจากการให้สัมภาษณ์." ใน *ไหว้ครูดนตรีไทย 2552 งานมุทิตาจิต 72 ปี ครูสุรางค์ ดุริยพันธุ์, 19-42.* นครปฐม : โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2552.
3. 1 2 3  ราชบัณฑิตยสถาน. *สารานุกรมศัพท์ดนตรีไทย ภาคประวัตินักดนตรีนักร้อง.* พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ :ราชบัณฑิตยสถาน, 2549.
4. 1 2 3 4  Passaponge Prerajirarat. "TEACHERS GIVE ON EDUCATION, MUSIC IS TO GIVE IT LIFE – ต้นแบบขับขานตำนานเพลงไทย." MiX Magazine. (ออนไลน์). 140; กรกฎาคม 2561. จากแหล่งข้อมูล MiX Magazine Thailand. website :
5. 1 2 3 4  พูนพิศ อมาตยกุล. *รายการพบครูดนตรีไทย ตอนที่ 32.* (ไฟล์เสียงดิจิทัล). นครปฐม มหาวิทยาลัยมหิดล : 2562จากแหล่งข้อมูล ห้องสมุดดนตรีสมเด็จพระเทพรัตน์ website:
6. 1 2 3 4 5  ณัฐพล นาคะเต. "การศึกษาอัตลักษณ์และกระบวนการถ่ายทอดการขับร้องเพลงทยอยของครูสุรางค์ ดุริยพันธุ์." วิทยานิพนธ์, ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2555.
7. 1 2 3 4  ณรุทธ์ สุทธจิตต์. "การสอนการขับร้องเพลงไทยสำหรับผู้เรียนที่ไม่ใช่วิชาเอกขับร้องไทย โดย สุรางค์ ดุริยพันธุ์ ศิลปินแห่งชาติ." *วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.* 46 (4) : 118-135; ตุลาคม-ธันวาคม 2561.
8. ↑  วัชรวรรณ มีศีล และคณะผู้จัดทำ. (2563). *สาราคีตานุสรณ์* [ออนไลน์]. สืบค้นจาก  (ที่ระลึกพิธีพระราชทานเพลิงศพ คุณครูสุรางค์ ดุริยพันธุ์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (คีตศิลป์))
9. ↑  Khaosod Online. สิ้น ครูดนตรีไทย ‘สุรางค์ ดุริยพันธุ์’ ศิลปินแห่งชาติ เสียชีวิตอย่างสงบในวัย 83 ปี. 14 กุมภาพันธ์ 2563. จากแหล่งข้อมูล ข่าวสด. website :
10. ↑  Thai PBS News. สิ้นศิลปินแห่งชาติ "สุรางค์ ดุริยพันธุ์". 14 กุมภาพันธ์ 2563. จากแหล่งข้อมูล สำนักงานข่าว Thai PBS. website :
11. ↑  สำนักพระราชวัง. "เสด็จพระราชดำเนินไปในการพระราชทานเพลิงศพ นางสาวสุรางค์ ดุริยพันธุ์ บ.ม. ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (คีตศิลป์) พุทธศักราช 2560." เลขที่ รล 00010/1345. 3 มีนาคม 2563.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

ศิลปินแห่งชาติ กรมส่งเสริมวัฒนธรรม เก็บถาวร 2020-08-01 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

เพจคีตานุสรณ์ ครูสุรางค์ ดุริยพันธุ์

หนังสือ E-book "สาราคีตานุสรณ์ ครูสุรางค์ ดุริยพันธุ์"

YouTube ช่อง "คีตานุสรณ์ ครูสุรางค์ ดุริยพันธุ์"

| * ด
* ค
* ก
ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง |
| --- |
| ดนตรี | 

|  |  |
| --- | --- |
| ดนตรีไทย | 
* กาหลง พึ่งทองคำ
* จิรัส อาจณรงค์
* จำเนียร ศรีไทยพันธุ์
* เฉลิม บัวทั่ง
* เฉลิม ม่วงแพรศรี
* ชิ้น ศิลปบรรเลง
* เชื้อ ดนตรีรส
* เตือน พาทยกุล
* บุญยงค์ เกตุคง
* เบ็ญจรงค์ ธนโกเศศ
* ปี๊บ คงลายทอง
* ประเวศ กุมุท
* ประสิทธิ์ ถาวร
* พินิจ ฉายสุวรรณ
* ไพฑูรย์ กิตติวรรณ
* มนตรี ตราโมท
* สมชาย ทับพร
* สำราญ เกิดผล
* สิริชัยชาญ ฟักจำรูญ
* เสนาะ หลวงสุนทร
* วิชิต โห้ไทย
* อุทัย แก้วละเอียด

 |
| ดนตรีสากล | 
* เกียรติพงศ์ กาญจนภี
* ชาญ บัวบังศร
* ชูชาติ พิทักษากร
* ณรงค์ฤทธิ์ ธรรมบุตร
* ดุษฎี บุญทัศนกุล
* ธนิสร์ ศรีกลิ่นดี
* ประภาส ชลศรานนท์
* ประสิทธิ์ ศิลปบรรเลง
* ปิยะพันธ์ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา
* มาลัยวัลย์ บุณยะรัตเวช
* แมนรัตน์ ศรีกรานนท์
* วิรัช อยู่ถาวร
* วีระพันธ์ วอกลาง
* สันติ ลุนเผ่
* หม่อมหลวงอัศนี ปราโมช
* พิมพ์ปฏิภาณ พึ่งธรรมจิตต์

 |
| เพลงและดนตรีพื้นบ้าน | 
* กำปั่น นิธิวรไพบูลย์
* เกลียว เสร็จกิจ
* ขาเดร์ แวเด็ง
* ควน ทวนยก
* เจ้าเครือแก้ว ณ เชียงใหม่
* จันทร์สม สายธารา
* ไชยลังกา เครือเสน
* ทองหล่อ ทำเลทอง
* บุญศรี รัตนัง
* บัวผัน จันทร์ศรี
* ประทีป สุขโสภา
* ประยูร ยมเยี่ยม
* เปลื้อง ฉายรัศมี
* หวังดี นิมา
* ใหญ่ วิเศษพลกรัง

 |
| เพลงไทยสากล | 
* จินตนา ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา
* ชรินทร์ นันทนาคร
* ชาลี อินทรวิจิตร
* เชอร์รี่ เศวตนันทน์
* หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี สวัสดิวัตน์
* ธงไชย แมคอินไตย์
* นคร ถนอมทรัพย์
* ประสิทธิ์ พยอมยงค์
* เปรื่อง ชื่นประโยชน์
* นาวาตรีพยงค์ มุกดา
* หม่อมหลวงพวงร้อย อภัยวงศ์
* เพ็ญศรี พุ่มชูศรี
* มัณฑนา โมรากุล
* มนัส ปิติสานต์
* ยืนยง โอภากุล
* รุ่งฤดี แพ่งผ่องใส
* รวงทอง ทองลั่นธม
* วินัย พันธุรักษ์
* เศรษฐา ศิระฉายา
* สง่า อารัมภีร
* สมเถา สุจริตกุล
* สมาน กาญจนะผลิน
* สุคนธ์ พรพิรุณ
* สุดา ชื่นบาน
* สติ สติฐิต
* สุรพล โทณะวณิก
* สุเทพ วงศ์กำแหง

 |
| เพลงไทยลูกทุ่ง | 
* ชัยชนะ บุญนะโชติ
* ชิน ฝ้ายเทศ
* ประยงค์ ชื่นเย็น
* ผ่องศรี วรนุช
* พงษ์ศักดิ์ จันทรุกขา
* พยงค์ มุกดา
* วิเชียร คำเจริญ
* ไวพจน์ สกุลนี
* สลา คุณวุฒิ
* สมนึก ทองมา
* สมเศียร พานทอง
* สมส่วน พรหมสว่าง

 |
| คีตศิลป์ | 
* เจริญใจ สุนทรวาทิน
* แจ้ง คล้ายสีทอง
* ทัศนีย์ ขุนทอง
* ท้วม ประสิทธิกุล
* มงคล แสงสว่าง
* ศิริ วิชเวช
* สุดจิตต์ อนันตกุล
* สุรางค์ ดุริยพันธุ์

 |

 |
| นาฎศิลป์ | 
* กรี วรศะริน
* จตุพร รัตนวราหะ
* จำเรียง พุธประดับ
* เจียร จารุจรณ
* เฉลย ศุขะวณิช
* ชูศรี สกุลแก้ว
* นพรัตน์ศุภาการ หวังในธรรม
* แผ้ว สนิทวงศ์เสนี
* ไพฑูรย์ เข้มแข็ง
* ประเมษฐ์ บุณยะชัย
* ประสิทธิ์ ปิ่นแก้ว
* รัจนา พวงประยงค์
* รัตติยะ วิกสิตพงศ์
* ราฆพ โพธิเวส
* วราพร ปราโมช ณ อยุธยา
* เวณิกา บุนนาค
* ศิริวัฒน์ ดิษยนันทน์
* ศุภชัย จันทร์สุวรรณ์
* ส่องชาติ ชื่นศิริ
* สัมพันธ์ พันธุ์มณี
* สาคร ยังเขียวสด
* สุวรรณี ชลานุเคราะห์
* เสรี หวังในธรรม
* หยัด ช้างทอง

 |
| การแสดงพื้นบ้าน | 
* กั้น เชาวพ้อง
* กั้น ทองหล่อ
* คำ กาไวย์
* คำผาย นุปิง
* เคน ดาเหลา
* เคล้าน้อย โรจนเมธากุล
* จูเลี่ยม กิ่งทอง
* ฉลาด ส่งเสริม
* ฉวีวรรณ ดำเนิน
* ฉิ้น อรมุต
* ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์
* ทรงศักดิ์ ประทุมสินธุ์
* ทองใบ เรืองนนท์
* ทองมาก จันทะลือ
* ณรงค์ จันทร์พุ่ม
* นครินทร์ ชาทอง
* นิตยา รากแก่น
* บัวซอน ถนอมบุญ
* บัวเรียว รัตนมณีภรณ์
* บุญเพ็ง ไฝผิวชัย
* บุญยัง เกตุคง
* บุญเลิศ นาจพินิจ
* พร้อม บุญฤทธิ์
* มานพ ยาระณะ
* ยก ชูบัว
* ราตรีศรีวิไล บงสิทธิพร
* ศรีนวล ขำอาจ
* สมพันธ์ โชตนา
* สร้อย ดำแจ่ม
* สุชาติ ทรัพย์สิน
* หะมะ แบลือแบ (มะยะหา)
* อิ่ม จิตภักดี

 |
| ภาพยนตร์และละคร | 
* กรีพงศ์ เทียมเศวต
* คเณศ เค้ามูลคดี
* จุรี โอศิริ
* ชนประคัลภ์ จันทร์เรือง
* หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล
* ชาลี อินทรวิจิตร
* ดอกดิน กัญญามาลย์
* แท้ ประกาศวุฒิสาร
* นพพล โกมารชุน
* บุญฉลอง ภักดีวิจิตร
* ภัทราวดี มีชูธน
* พิศมัย วิไลศักดิ์
* ไพรัช สังวริบุตร
* มัทนี รัตนิน
* มารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยา
* ยุทธนา มุกดาสนิท
* วิจิตร คุณาวุฒิ
* วิโรจน์ วีระวัฒนานนท์
* สดใส พันธุมโกมล
* สมควร กระจ่างศาสตร์
* ปง อัศวินิกุล
* ประดิษฐ ประสาททอง
* สมบูรณ์สุข นิยมศิริ
* สมชาย อาสนจินดา
* สมบัติ เมทะนี
* สมพงษ์ พงษ์มิตร
* สมสุข กัลย์จาฤก
* สวง ทรัพย์สำรวย
* สอาด เปี่ยมพงษ์สานต์
* สุประวัติ ปัทมสูต
* พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ
* อำนวย กลัสนิมิ
* อารีย์ นักดนตรี
* เอก ชาวราษฎร์

 |
| 
แม่แบบ:ศิลปินแห่งชาติ
**ทัศนศิลป์**
**ศิลปะการแสดง**
**วรรณศิลป์**
 |