**ฮามานาซุ** (ญี่ปุ่น: 日本語:急行はまなす; โรมาจิ: *Hamanasu*) เป็นขบวนรถด่วนข้ามคืนที่เคยให้บริการในประเทศญี่ปุ่นที่ใช้รถจักรลากทำขบวนสุดท้ายหลังจากที่ขบวนกิงกะ ยกเลิกให้บริการในปี ค.ศ.2008 ซึ่งในปัจจุบันขบวนนี้ถูกยกไปแล้วเมื่อปี ค.ศ.2016 แล้ว ตู้รถไฟบางส่วนได้มีการส่งมอบให้การรถไฟแห่งประเทศไทยเป็นตู้รถไฟมือสอง

ข้อมูลทั่วไป
------------

**ฮามานาซุ** เป็นรถบลูเทรนขบวนรถด่วนที่เคยให้บริการโดย JR ฮกไกโด ใช้รหัสขบวนรถ 201 และ 202 ในปี ค.ศ.1988 อุโมงค์เซกังได้เปิดให้เดินรถในอุโมงค์เชื่อมต่อเกาะฮอนชูและ เกาะฮอกไกโด JR ฮอกไกโดจึงได้เพิ่มขบวนรถระหว่างซัปโปโรและ อาโอะโมริ โดยนำชื่อมาจากขบวนฮามานาซุเก่าที่วิ่งระห่างฮาโกะดาเตะและ อะบาชิริ โดยขบวนใหม่นั้นจะใช้เวลาประมาณ 7 ชั่วโมงในการเดินทางและวิ่งวันละเที่ยวทั้งขาไปและขากลับ

### สถานีที่จอด

สถานีรถไฟซัปโปโระ - สถานีรถไฟชินซัปโปโระ - สถานีชิโตเซะ - สถานีมินามิซิโตเซะ - สถานีโทมาโคไม - สถานีโนโบริเบทซึ\* - สถานีฮิคาชิมูโรรัง - สถานีดาเตะ มอมเบทซึ\* - สถานีโอชามัมเบะ - สถานีรถไฟฮาโกดาเตะ - สถานีรถไฟอาโอโมริ

* = จอดเฉพาะรถขาขึ้น

### สัญลักษณ์

ขบวนฮามานาซุเป็นรถด่วนที่มี Headmark ด้วย โดยมีรูปกุหลาบญี่ปุ่นซึ่งเป็นที่มาของชื่อขบวนรถอีกด้วย นอกจากนี้ตัวรถตู้นอน Suhanefu14 550 มีรูปสัญลักษณ์ของตู้นอนมีพระจันทร์และดาวกับ ตัวอักษรในภาษาอังกฤษเขียนไว้ว่า"Sleeping car Hamanasu" และตู้เสื่อโนบิโนบิ มีรูปข้างตัวรถเป็นรูปสุนัขมีตัวอักษรญี่ปุ่นอ่านว่า โนบิโนบิคาร์เปทคาร์

* HeadmarkขบวนฮามานาซุHeadmarkขบวนฮามานาซุ
* Markข้างประตูรถนอนMarkข้างประตูรถนอน
* รูปโนบิโนบิคาร์เปทคาร์รูปโนบิโนบิคาร์เปทคาร์

### ขบวนรถ

|  |
| --- |
| ขบวนฮามานาซุ |
| 

รถนอนรุ่น14+24| 1 | 1/2\* | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| B# | B | B | R# | โนบิ | DR | DR | R# | R# | N | N | N# |

 |
| คำอธิบาย
B =ตู้นอนชั้นB สี่คนต่อห้องไม่มีประตู
โนบิ=ตู้นอนปูเสื่อ"โนบิโนบิ"
DR =ตู้นั่ง"ดรีมคาร์"ที่สามารถนั่งสามารถเอนได้
R =ตู้นั่งต้องจองที่นั่งก่อนขึ้น(Reserve)
N =ตู้นั่งไม่ต้องจองที่นั่ง(Non Reserve) |

ตู้รถไฟที่ใช้ในการทำขบวนได้แก่ตู้รุ่น14และตู้นอนรุ่น24/25ของบริษัทJRฮอกไกโดจากศูนย์ซัปโปโร ตู้ที่ใช้ในการทำขบวนมีดังนี้

1. ตู้ที่ 1 = Suhanefu14 550
2. ตู้ที่ 1/2, 2 = Ohane24 500, Ohane25 0 หรือ Ohanefu25 0
3. ตู้ที่ 3, 7, 8, 11 = Suhafu14 500 มีเครื่องปั่นไฟ
4. ตู้ที่ 4 = Oha14 500 มีเพียงสองตู้หมายเลข 512 และ 515
5. ตู้ที่ 5, 6 = Oha14 500
6. ตู้ที่ 9, 10 = Oha14 500

ปกติแล้วตู้นอนรุ่น 24 และ 25 จะไม่มีเครื่องปั่นไฟจำเป็นที่จะต้องใช้ตู้ปั่นไฟ Kani24 ในการจ่ายไฟทั้งขบวน แต่ในบางกรณีเช่นในขบวนฮามานาซุรถนอนรุ่น 24/25 จะพ่วงกับตู้นอนรุ่น Suhafu14 550 ที่มีการติดตั้งเครื่องปั่นไฟใต้ตัวรถ ในการทำขบวนฮามานาซุมีตู้นอนรุ่น 24/25 ได้แก่ Ohane24 501, 502 และ503, Ohane25 11 และ 15, Ohanefu25 3 และ 7

ขบวนฮามานาซุนั้นมีที่นั่งสำหรับสตรีโดยเฉพาะอีกด้วยและ มีที่นั่งตามนี้

1. ตู้นอนตู้ที่ 2 เตียงที่ 15 และ 16 (เตียงล่างและบน) รวม 4 เตียง
2. ตู้โนบิโนบิคาร์เปทคาร์ ที่นั่ง1, 2, 3, 4 และชั้นบนที่นั่งที่ 21 และ 22
3. ดรีมคาร์ตู้ที่ 5 ที่นั่ง 1-3A, 1-3B และ 1-3C

* ภายในตู้โนบิโนบิภายในตู้โนบิโนบิ
* ภายในตู้โนบิโนบิชั้นบนภายในตู้โนบิโนบิชั้นบน
* ลักษณะในตู้นอนลักษณะในตู้นอน
* ที่นั่ง Non reservedที่นั่ง Non reserved
* ที่นั่งดรีมคาร์ที่นั่งดรีมคาร์
* ขบวนรถจอดที่สถานีอาโอโมริขบวนรถจอดที่สถานีอาโอโมริ

### รถจักร

รถจักรที่ใช้ในการทำขบวนมีอยู่สองรุ่นซึ่งในปัจจุบันได้ปลดประจำการไปแล้ว

1. DD51 1000 รถจักรดีเซลไฮดรอลิกของJRฮกไกโด ประจำการที่ศูนย์ฮาโกดาเตะ ลากขบวนฮามานาซุระหว่างซัปโปโระกับฮาโกดาเตะ หลังจากการยกเลิกให้บริการของขบวน Hamanasu และขบวนคาสิโอเปีย JRฮกไกโด ได้ปลดประจำการ ซึ่งต่อมา DD51 สองคันได้มาประเทศไทยภายใต้บริษัท AS Associate Engineering ทะเบียน DD51 1137และ1142
2. ED79 0 รถจักรไฟฟ้ากระแส AC ของ JR ฮกไกโด ประจำการที่ศูนย์ฮาโกะดาเตะ ลากขบวนระหว่างฮาโกดาเตะกับอาโอโมริโดยลอดใต้ช่องแคบสึงารุในอุโมงค์เซกัง

* รถจักรED79 0รถจักรED79 0
* รถจักรDD51 1000รถจักรDD51 1000

ขบวนพิเศษ
---------

### รถเร็วมิดไนท์

**รถเร็วมิดไนท์** (日本語:快速ミッドナイト) เป็นขบวนรถเร็วช่วยเสริมขบวนฮามานาซุโดยวิ่งระหว่างซัปโปโรและ ฮาโกะดาเตะ เริ่มให้บริการในปีค.ศ.1988โดยใช้รถดีเซลรางรุ่นคิฮะ56ทำขบวน ต่อมาในปีค.ศ.2000ได้เปลี่ยนรุ่นรถไฟเป็นรถดีเซลรางรุ่นคิฮะ 183 ในปีต่อมาขบวนรถเร็วมิดไนท์ได้ลดการให้บริการจากทุกวันเป็นรถวิ่งตามเทศกาลแล้วในปีค.ศ.2002ขบวนรถเร็วมิดไนท์ก็ได้ยุติการให้บริการลง

รถเร็วมิดไนท์
### รถด่วนเซกังไนท์

**รถด่วนเซกังไนท์** (日本語:急行せいかんナイト) ขบวนรถด่วนที่เสริมขบวนฮามานาซุในช่วงเทศกาลโดยใช้รถไฟรุ่น 485EMU เริ่มให้บริการในปี ค.ศ. 1989 และยกเลิกให้บริการในปี 1991

การยกเลิกและขบวนรถในปัจจุบัน
----------------------------

ในการที่จะเปิดฮกไกโดชินกังเซ็นนั้นจำเป็นที่จะใช้อุโมงค์เซกังทำให้ขบวนฮามานาซุไม่สามารถวิ่งได้ JR ฮกไกโดจึงได้ประกาศยกเลิกขบวนฮามานาซุเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2558 แล้วในวันที่ 21 มีนาคม 2559 ก็ได้ยุติการให้บริการลง 
ต่อมาบริษัทJR ฮกไกโดก็ได้ส่งมอบตู้ Suhafu14 500 และ Oha14 500 ให้การรถไฟแห่งประเทศไทยและบริษัทโทบุเพื่อทำขบวนรถจักรไอน้ำไทจู

ดูเพิ่ม
-------

รถบลูเทรน
ฮกกุโตเซย์
ทไวไลท์ เอ็กเพรซ

อ้างอิง
-------

1. ↑   JR新幹線＆特急列車ファイル [*JR Shinkansen & Limited Express Train File*]. Japan: Kotsu Shimbun. 2008. ISBN 978-4-330-00608-6.
2. ↑  Kato, Masaru (February 2011). 孤高の客車急行"はまなす" [The sole loco-hauled express - "Hamanasu"]. *Japan Railfan Magazine*. Vol. 51 no. 598. Japan: Koyusha Co. Ltd. pp. 32–37.