ระวังสับสนกับ การวัดแสง (ดาราศาสตร์)
**การวัดแสง** หรือ **โฟโตเมตรี** (photometry) ในทางทัศนศาสตร์ คือการศึกษาความเข้มของแสงที่ตาของมนุษย์รับรู้ การวัดแสงนั้นต่างจากการวัดรังสี โดยการวัดแสงจะถ่วงน้ำหนักพลังงานจากการแผ่รังสีที่ความยาวคลื่นต่าง ๆ ด้วยฟังก์ชันประสิทธิภาพการส่องสว่าง

ตามนุษย์และการวัดแสง
--------------------

 เส้นโค้งสีดำคือฟังก์ชันประสิทธิภาพการส่องสว่างในที่สว่าง และเส้นโค้งสีเขียวคือฟังก์ชันประสิทธิภาพการส่องสว่างในที่มืด โดยเส้นทึบคือมาตรฐาน CIE 1931 เส้นประคือข้อมูลที่แก้ไขในปี 1978 เส้นจุดคือข้อมูลที่แก้ไขในปี 2005 หน่วยของแกนนอนคือ nm
สายตาของมนุษย์สามารถตัดสินได้อย่างแม่นยำในระดับหนึ่งว่าการรับรู้แสงและความมืดของสองสีนั้นเหมือนกันหรือไม่ ดังนั้น เพื่อจะวัดค่าการตอบสนองเชิงสเปกตรัมของดวงตา จึงได้มีการทำการเปรียบเทียบฟลักซ์การแผ่รังสีที่จำเป็นเพื่อกระตุ้นการรับรู้ความมืดสว่างที่ความยาวคลื่นต่าง ๆ ของแสง ในสภาพแวดล้อมที่สว่าง การมองเห็นของมนุษย์จะไวต่อแสงสีเขียวซึ่งมีความยาวคลื่น 555.016 nm มากที่สุด ให้ {\displaystyle \Psi \_{\lambda }} เป็นฟลักซ์การแผ่รังสีที่จำเป็นในการสร้างความส่องสว่าง ที่ความยาวคลื่นใด ๆ \lambda  ที่เท่ากันกับฟลักซ์ของแสงที่มีความยาวคลื่น 555.016 nm {\displaystyle \Psi \_{555.016}} จะได้ค่าสัดส่วนเป็น

{\displaystyle V(\lambda )={\frac {\Psi \_{\lambda }}{\Psi \_{555.016}}}}
ค่านี้เรียกว่าฟังก์ชันประสิทธิภาพการส่องสว่าง ตัวอย่างเช่น การทดลองแสดงให้เห็นว่า 1 mW ของแสงสีเขียว 555.016 nm และ 2.5 W ของแสงสีม่วง 400.0 nm ทำให้เกิดความส่องสว่างเท่ากัน และค่าฟังก์ชันประสิทธิภาพการส่องสว่าง 400.0 nm คือ

{\displaystyle V(400.0nm)={\frac {10^{-3}}{2.5}}=0.0004.}
ในการวัดขนาดของฟลักซ์ส่องสว่าง จะต้องแปลงฟลักซ์การแผ่รังสี เป็นปริมาณที่มีประสิทธิภาพสำหรับสายตามนุษย์โดยมีฟังก์ชันประสิทธิภาพการส่องสว่างเป็นตัวถ่วงน้ำหนัก สำหรับความยาวคลื่น \lambda  ถ้าแสงที่มีฟลักซ์การแผ่รังสีเท่ากับ {\displaystyle \psi (\lambda )} ฟลักซ์ส่องสว่างเป็น {\displaystyle \Phi \_{v}} แล้วจะได้ว่า

{\displaystyle \Phi \_{v}=K\_{max}\int V(\lambda )\psi (\lambda )d\lambda }
โดย {\displaystyle K\_{max}} เป็นค่าของแสงที่มีความยาวคลื่น 555.016 nm หรือที่เรียกว่าค่าประสิทธิภาพการส่องสว่างสูงสุด มีค่าเท่ากับ 683 lm/W

ค่าต่าง ๆ ที่ใช้ในการวัดแสง
---------------------------

การวัดแสงทำโดยใช้ค่าต่าง ๆ ซึ่งมีหน่วยต่างกันไปดังต่อไปนี้

ค่าและหน่วยของการวัดแสงในระบบเอสไอ| ปริมาณ | ภาษาอังกฤษ | สัญลักษณ์ | หน่วยวัด | สัญลักษณ์หน่วยวัด | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ฟลักซ์ส่องสว่าง | luminous flux | Φv | ลูเมน | lm（lm= cd·sr） | ฟลักซ์การแผ่รังสีที่ถ่วงน้ำหนักด้วยค่าประสิทธิภาพการส่องสว่าง |
| ความเข้มของการส่องสว่าง | luminous intensity | Iv | แคนเดลา | cd（cd= lm/sr） | ฟลักซ์ส่องสว่างต่อหน่วยมุมตัน |
| ความสว่าง | luminance | Lv | แคนเดลาต่อตารางเมตร | cd/m2 | ฟลักซ์ส่องสว่างต่อหน่วยพื้นที่ต่อหน่วยมุมตันหน่วยบางครั้งก็เรียกว่า nit |
| ความส่องสว่าง | illuminance | Ev | ลักซ์ | lx（lx= lm/m2= cd·sr/m2） | ฟลักซ์ส่องสว่างต่อหน่วยพื้นที่ |
| ประสิทธิภาพการส่องสว่าง | luminous efficacy | η | ลูเมนต่อวัตต์ | lm/W= cd·sr/W | อัตราส่วนระหว่างฟลักซ์การส่องสว่างกับฟลักซ์การแผ่รังสี |
| พลังงานส่องสว่าง | luminous energy | Qv | ลูเมน·วินาที | lm·s | บางครั้งก็ใช้หน่วยที่เรียกว่า talbot |

อ้างอิง
-------

1. ↑  Bass, Michael, บ.ก. (1995). *Handbook of Optics: Volume II – Devices, Measurements and Properties* (2nd ed.). McGraw-Hill. pp. 24-40–24-47. ISBN 978-0-07-047974-6.
2. ↑
3. ↑
4. ↑