**จักจั่นทะเล** (อังกฤษ: Mole crab, Sand crab) เป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง จำพวกอาร์โธพอด ในไฟลัมย่อยครัสตาเชียน อันดับฐานปูไม่แท้ โดยใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Hippoidea

จักจั่นทะเล เป็นสัตว์ที่มีรูปร่างคล้ายกับจักจั่นที่เป็นแมลง ตัวขนาดเท่าแมลงทับ แต่อาศัยอยู่ในทะเลอันเป็นที่มาของชื่อสามัญ ซึ่งตามพจนานุกรมฉบับ เปลื้อง ณ นคร ได้อธิบายไว้ว่า

> จันจั่กทะเล น. แมลงทะเลชนิดหนึ่งคล้าย จักจั่น มีชุมตามริมฝั่งทะเลเกาะภูเก็ต ใช้เป็นอาหารได้
> 
> 

จักจั่นทะเล ขนาดเท่านิ้วหัวแม่โป้ง มีกระดองแข็งคล้ายปู มีขาทั้งหมด 5 คู่ แต่ส่วนของขาว่ายน้ำไม่ได้ใช้ว่ายน้ำ แต่ใช้ในการพยุงรักษาไข่เหมือนปูมากกว่า ส่วนหัวมีกรี แต่ไม่แข็งเหมือนกุ้ง ไม่มีก้ามหนีบ เป็นสัตว์ที่กินแพลงก์ตอน, สัตว์น้ำขนาดเล็ก และพืชน้ำจำพวกสาหร่ายที่ลอยมากับกระแสน้ำเป็นอาหาร โดยปกติแล้วจะอาศัยอยู่ในพื้นทรายที่ใกล้ชายฝั่งทะเลทั่วโลก เมื่อพบกับศัตรูผู้รุกรานจะมุดตัวลงใต้ทรายอย่างรวดเร็ว โดยโผล่มาแค่ก้านตา จะมีร่องรอยที่มุดลงทรายเป็นรูปตัวยู (U) หรือตัววี (V) มีพฤติกรรมการขยายพันธุ์ ด้วยการที่ตัวผู้จะฉีดน้ำเชื้อเข้าไปผสมกับไข่ของตัวเมีย ที่เกาะอยู่ใต้ท้องเหมือนกับสัตว์จำพวกอื่นในไฟลัมย่อยครัสตาเชียนเหมือนกัน โดยวางไข่ใต้พื้นทรายลึกลงไปริมชายหาด เมื่อฟักเป็นตัวอ่อนก็ถูกกระแสคลื่นน้ำพัดพาออกไปใช้ชีวิตเบื้องต้นเหมือนแพลงก์ตอน จากนั้นเมื่อเจริญเติบโตขึ้นก็ถูกกระแสน้ำพัดกลับเข้าฝั่งเป็นวงจรชีวิต จักจั่นทะเลตัวเมียจะมีขนาดใหญ่กว่าตัวผู้มาก โดยตัวผู้จะมีขนาดใหญ่ประมาณ 10 มิลลิเมตรเท่านั้น 

สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 วงศ์ ด้วยกัน ได้แก่

Albuneidae Stimpson, 1858
* *Albunea* Weber, 1795
* *Austrolepidopa* Efford & Haig, 1968
* *Harryhausenia* Boyko, 2004 †
* *Italialbunea* Boyko, 2002 †
* *Lepidopa* Stimpson, 1858
* *Leucolepidopa* Efford, 1969
* *Paralbunea* Serène, 1977
* *Paraleucolepidopa* Calado, 1996
* *Praealbunea* Fraaije, 2002 †
* *Squillalbunea* Boyko, 2002
* *Stemonopa* Efford & Haig, 1968
* *Zygopa* Holthuis, 1961

Blepharipodidae Boyko, 2002
* *Blepharipoda* Randall, 1840
* *Lophomastix* Benedict, 1904

Hippidae Latreille, 1825
* *Emerita* Scopoli, 1777
* *Hippa* Fabricius, 1787
* *Mastigochirus* Miers, 1878

ในประเทศไทยมักพบที่หาดไม้ขาว และหาดต่าง ๆ ในจังหวัดภูเก็ต โดยที่หาดไม้ขาวพบมากที่สุด เนื่องจากเป็นหาดที่ธรรมชาติยังคงบริสุทธิ์อยู่ จักจั่นทะเลสามารถนำมารับประทานเป็นอาหารได้ ด้วยวิธีการปรุงต่าง ๆ ในบางฤดูกาลจะพบตามหาดทั่วไปหมด วิธีการจับใช้วิธีแบบดั้งเดิม คืิอ ใช้สวิงที่มีความห่างของตาข่ายประมาณ 1.5 เซนติเมตร ลากไปตามชายหาด เมื่อพบตัวที่ยังเล็กอยู่หรือไข่ที่แก่เป็นสีน้ำตาลเข้มจะปล่อยไป เพื่อให้เจริญเติบโตแพร่ขยายพันธุ์สืบไป สำหรับชนิดที่พบได้ในน่านน้ำไทย คือ จักจั่นนางแอ่น (*Albunea symmysta*-เป็นชนิดที่หาได้ยากที่สุด), จักจั่นทะเลธรรมดา (*Emerita emeritus*-เป็นชนิดที่พบได้ทั่วไป) และจักจั่นควาย (*Hippa adactyla*-เป็นชนิดที่มีขนาดใหญ่ที่สุด)

อ้างอิง
-------

1. ↑  จักจั่นทะเล จากสนุกดอตคอม
2. ↑  "'จักจั่น ทะเล' หาดไม้ขาว เมนูเด็ด...หมิ่นเหม่สูญพันธุ์". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-07-18. สืบค้นเมื่อ 2012-07-24.
3. 1 2 3  "ทุ่งแสงตะวัน 2013.05.04 - จักจั่นทะเล". ช่อง 3. 4 May 2013. สืบค้นเมื่อ 30 May 2015.
4. ↑  Christopher B. Boyko (2002). "A worldwide revision of the Recent and fossil sand crabs of the Albuneidae Stimpson and Blepharipodidae, new family (Crustacea, Decapoda, Anomura, Hippoidea)" (PDF). *Bulletin of the American Museum of Natural History*. **272**: 1–396. doi:10.1206/0003-0090(2002)272<0001:AWROTR>2.0.CO;2. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2007-07-05. สืบค้นเมื่อ 2015-05-29.
5. ↑  Sammy De Grave, N. Dean Pentcheff, Shane T. Ahyong; และคณะ (2009). "A classification of living and fossil genera of decapod crustaceans" (PDF). *Raffles Bulletin of Zoology*. Suppl. 21: 1–109. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2011-06-06. สืบค้นเมื่อ 2015-05-29.`{{cite journal}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
6. ↑  จักจั่นทะเล

คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**จักจั่นทะเล**

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิสปีชีส์มีข้อมูลภาษาอังกฤษเกี่ยวกับ ***Hippoidea***