**วัดเจดีย์เจ็ดแถว** เป็นโบราณสถานภายในกำแพงเมือง อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย ตัววัดตั้งอยู่บริเวณกึ่งกลางเมืองบนแนวแกนเดียวกับวัดช้างล้อม โดยหันหน้าไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ สำหรับที่มาของชื่อมาจากความเข้าใจของพื้นที่ในช่วงแรกที่พบว่าวัดแห่งนี้มีจำนวนเจดีย์ด้านหน้าและด้านข้างที่เรียงรายกันอยู่ 7 แถว แต่ตอนหลังทางกรมศิลปากรได้ขุดแต่งเพิ่มเติมทำให้พบว่ามีทั้งหมด 9 แถว

วัดเจดีย์เจ็ดแถวมีเอกลักษณ์โดดเด่นคือ องค์เจดีย์จำนวนมากกว่า 33 องค์ที่ถูกจัดเรียงตามคติจักรวาล มีรูปแบบทางสถาปัตยกรรมแตกต่างกันหลายแบบ เช่น เจดีย์ประธานรูปดอกบัวตูม หรือทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ เจดีย์ทรงลังกา เจดีย์ทรงปราสาทห้ายอด หรือเจติยวิหารทรงพุกาม สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ จึงทรงสันนิษฐานว่าวัดแห่งนี้น่าจะมีลักษณะการใช้งานเป็นสุสานหลวงกลางเมือง

ประวัติ
-------

สาเหตุความเป็นมาที่วัดนี้ชื่อว่า "วัดเจดีย์เจ็ดแถว" นั้น ชื่อนี้เป็นชื่อที่เรียกขึ้นภายหลังโดยราษฎรในท้องถิ่น สาเหตุที่เรียกเนื่องจากพบเจดีย์จำนวนมากมายหลายแถวภายในวัด

วัดเจดีย์เจ็ดแถวนี้น่าจะเป็นวัดที่มีความสำคัญมากวัดหนึ่งในเมืองศรีสัชนาลัย เนื่องจากเป็นวัดที่ตั้งอยู่ในแนวแกนหลักของเมือง พิจารณาได้จากตำแหน่งที่ตั้งของเมือง อีกทั้งยังมีขนาดใหญ่เกินกว่าที่ราษฎรธรรมดาจะเป็นผู้สร้างขึ้น ดังปรากฏในพระราชวินิจฉัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวในหนังสือ *เที่ยวเมืองพระร่วง* ระบุว่า "วัดเจดีย์เจ็ดแถวนี้เป็นวัดใหญ่ เพราะฉะนั้นจำจะต้องลองสันนิษฐานดูว่าเป็นของใคร นายเทียนกล่าวว่า วัดนี้เดิมเขาเรียกว่า วัดกัลยานิมิต เพราะว่านางพญาธิดาแห่งพระมหาธรรมราชา (บาธรรมราช) เป็นผู้สร้างขึ้น นายเทียนอ้างหนังสือที่ไฟไหม้นั้นเป็นพยานอีก" ส่วน สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ มีพระวินิจฉัยว่าวัดนี้เป็นวัดที่มีความสวยงามกว่าวัดอื่น ๆ อาจเป็นวัดของกษัตริย์ที่ครองเมืองนี้ และเจดีย์รายอื่น ๆ คงเป็นที่บรรจุพระอัฐิของเจ้านายในราชวงศ์สุโขทัย

สถาปัตยกรรม
-----------

เจดีย์รายที่วัดเจดีย์เจ็ดแถวมีรูปแบบที่ได้รับอิทธิพลศิลปะจากที่ต่าง ๆ หลายแห่ง เช่น ลังกา และพุกาม ด้านหลังเจดีย์ประธานมีเจดีย์รายที่มีลักษณะเด่น คือฐานเป็นเจดีย์สี่เหลี่ยมจัตุรัส ยอดเป็นทรงกลม ภายในเจดีย์มีซุ้มโถงส่วนซุ้มโถงเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปูนปั้นมีภาพจิตรกรรมเป็นภาพอดีตพระพุทธเจ้าและเหล่าเทวดากษัตริย์ 

เจดีย์รายที่มีลักษณะเด่นองค์หนึ่งเรียกว่า เจดีย์ทรงปราสาท คือซุ้มจรนัมด้านหลังของเรือนธาตุ ทำเป็นซุ้มมณฑปมีเรือนยอดข้างบนสูงเป็นซุ้มทางทิศตะวันตกมีพระพุทธรูปปางนาคปรกประดิษฐานอยู่เป็นพระพุทธรูปปางนาคปรกสมัยสุโขทัย รวมทั้งหมดแล้ววัดเจดีย์เจ็ดแถวมีเจดีย์รายและอาคารขนาดเล็กแบบต่าง ๆ กว่า 33 องค์

ระเบียงภาพ
----------

* เจดีย์ประธานทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ มุมมองจากทางทิศตะวันตกเจดีย์ประธานทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ มุมมองจากทางทิศตะวันตก
* เจดีย์ประธานทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ มุมมองจากทางทิศตะวันออกเจดีย์ประธานทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ มุมมองจากทางทิศตะวันออก
* เจดีย์รายทรงพุ่มข้าวบิณฑ์เจดีย์รายทรงพุ่มข้าวบิณฑ์
* เจดีย์ยอดมณฑป เป็นอาคารทรงโรงมีหลังคาเป็นมณฑปที่มียอดเจดีย์เหนืออีกชั้นหนึ่งเจดีย์ยอดมณฑป เป็นอาคารทรงโรงมีหลังคาเป็นมณฑปที่มียอดเจดีย์เหนืออีกชั้นหนึ่ง
* เจดีย์ยอดมณฑปเจดีย์ยอดมณฑป
* เจดีย์ประจำมุม แบบ "เจดีย์ทรงปราสาทห้ายอด" ได้รับอิทธิพลมาจากศิลปะล้านนาและเจดีย์วิหารทางพุกาม ซึ่งสังเกตได้จากเรือนธาตุและเรือนยอด ส่วนฐานบัวลูกฟักได้รับอิทธิพลมาจากทางขอม**เจดีย์ประจำมุม** แบบ "เจดีย์ทรงปราสาทห้ายอด" ได้รับอิทธิพลมาจากศิลปะล้านนาและเจดีย์วิหารทางพุกาม ซึ่งสังเกตได้จากเรือนธาตุและเรือนยอด ส่วนฐานบัวลูกฟักได้รับอิทธิพลมาจากทางขอม
* เจดีย์รายทรงปราสาทยอดเจดีย์รายทรงปราสาทยอด

อ้างอิง
-------

1. 1 2  "วัดเจดีย์เจ็ดแถว". IM-AIM Tour. สืบค้นเมื่อ 28 December 2023.
2. 1 2  "วัดเจดีย์เจ็ดแถว". เทศบาลเมืองศรีสัชนาลัย. สืบค้นเมื่อ 28 December 2023.
3. ↑  "เจดีย์หมายเลข ๑๕ วัดเจดีย์เจ็ดแถว เมืองศรีสัชนาลัย". กรมศิลปากร. สืบค้นเมื่อ 28 December 2023.
4. ↑  "วัดเจดีย์เจ็ดแถว". มหาวิทยาลัยรามคำแหง. สืบค้นเมื่อ 28 December 2023.
5. ↑  ศักดิ์ชัย, สายสิงห์. "ชื่นชมศิลปกรรมโบราณในอาณาจักรสุโขทัยกับ ศ ดร ศักดิ์ชัย สายสิงห์ ตอน 12 วัดเจดีย์เจ็ดแถว". ภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร. สืบค้นเมื่อ 29 December 2023.

| * ด
* ค
* ก
อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย |
| --- |
| ในกำแพงเมือง | 
* วัดเจดีย์เจ็ดแถว
* วัดสวนแก้วอุทยานใหญ่
* วัดนางพญา
* หลักเมือง
* วัดสวนแก้วอุทยานน้อย
* พระราชวัง
* วัดเขาพนมเพลิง
* วัดเขาสุวรรณคีรี
* วัดช้างล้อม
* ประตูดอนแหลม
* ประตูรามณรงค์
* ประตูผี
* ประตูสามเกิด (ชนะสงคราม)
* ประตูเตาหม้อ
* ประตูไชยพฤกษ์

 | วัดช้างล้อม |
| เมืองเชลียง | 
* วัดพระศรีรัตนมหาธาตุเชลียง (วัดพระปรางค์)
* วัดชมชื่น
* วัดเจ้าจันทร์
* วัดโคกสิงคาราม
* กุฏิพระร่วง
* วัดน้อยจำปี

 |
| นอกกำแพงเมือง | 
* วัดเขาอินทร์
* วัดเขาพระศรี
* วัดเขารังแร้ง
* วัดพญาดำ
* วัดสระปทุม
* วัดพรหมสี่หน้า
* วัดราหู
* วัดสระไข่น้ำ
* วัดยายตา
* วัดเขาใหญ่
* วัดเจดีย์เจ็ดยอด
* วัดเจดีย์เอน
* วัดเขาแก้ว
* วัดกุฎีราย
* วัดหัวโขน
* วัดกูบ
* วัดเขาพระบาท
* วัดป่าแก้ว
* วัดร้าง
* วัดน้อย
* แก่งหลวง
* บ่อแก้ว
* บ่อทอง
* ถนนพระร่วง
* เตาทุเรียงป่ายาง
* เตาทุเรียงเกาะน้อย

 |