**พระภัททิยกาฬิโคธาบุตร** หรือ **พระภัททิยะ** เป็นพระภิกษุสาวกเอตทัคคะของพระพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญในพระพุทธศาสนาในสมัยพุทธกาล พระภัททิยเถรศากยราชา เป็นพระประยูรญาติของพระพุทธเจ้า โดยเป็นพระมหากษัตริย์แห่งแคว้นสักกะก่อนทรงสละราชสมบัติออกผนวชจนบรรลุเป็นพระอรหันต์

พระภัททิยะ ออกผนวชโดยการชักชวนของเจ้าชายอนุรุทธกุมารผู้เป็นพระสหาย พระองค์ออกผนวชพร้อมกับเจ้าราชกุมารอีก 5 พระองค์ และนายอุบาลีภูษามาลา ณ อนุปิยนิคม เมื่อท่านบรรลุเป็นพระอรหันต์แล้ว ท่านมักอุทานเสมอว่า "สุขหนอ ๆ" พระพุทธเจ้ายกย่องท่านให้เป็นพระเอตทัคคะผู้เลิศทาง**ผู้เกิดในสกุลสูง**

พระราชประวัติ
-------------

พระภัททิยะ เป็นพระประยูรญาติของพระพุทธเจ้า โดยท่านเป็นเจ้าชายนับเนื่องในพระศากยราชวงศ์ ไม่ปรากฏว่าพระราชบิดาของพระองค์ทรงพระนามใด แต่พระราชมารดาของพระองค์ทรงพระนามว่าพระนางกาฬิโคธาราชเทวี พระองค์ได้เสวยราชสมบัติสืบต่อจากพระราชบิดาจวบจนเสด็จออกผนวช

สาเหตุที่ทรงออกผนวช
-------------------

พระภัททิยะ มีพระราชศรัทธาเสด็จออกผนวชในพระพุทธศาสนาพร้อมกับเจ้าราชกุมารทั้ง 5 คือ เจ้าชายอนุรุทธะ, เจ้าชายอานันทะ, เจ้าชายภัคคุ, เจ้าชายกิมพิละ และเจ้าชายเทวทัตต์ และนายช่างกัลบกนามว่านายอุบาลีภูษามาลาอีก 1 ท่าน รวมเป็น 7 ณ อนุปิยอัมพวัน ในอนุปิยนิคม โดยการชักชวนของเจ้าชายอนุรุทธะ โดยในวันผนวชนั้น เจ้าชายทั้ง 6 ได้ตกลงกันให้นายอุบาลีผู้เป็นช่างภูษามาลาออกบวชก่อนตน เพื่อจะได้ทำความเคารพเป็นการลดทิฐิและมานะแห่งความเป็นเชื้อสายกาษัตริย์ของตนลง โดยทั้งหมดได้อุปสมบทด้วยวิธีเอหิภิกขุอุปสัมปทาโดยตรงจากพระพุทธเจ้า

เมื่อผนวชแล้ว ได้ทรงตั้งใจบำเพ็ญสมณธรรมจนบรรลุพระอรหันต์ จนเมื่อบรรลุแล้วพระองค์มักเปล่งอุทานว่า "สุขหนอ ๆ" อยู่เสมอ ๆ จนพระสงฆ์เข้าใจผิดว่าท่านคำนึงเสียดายราชสมบัติที่ทรงสละมา พระสงฆ์เหล่านั้นจึงไปกราบบังคมทูลความนั้นแด่พระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าจึงเรียกท่านมาสอบถาม ท่านกราบบังคมทูลพระพุทธเจ้าว่าที่ท่านชอบอุทานเช่นนั้นเป็นเพราะความสุขคือความสบายและปลอดภัยอันเกิดจากการสละราชสมบัติ เพราะเมื่อยังทรงครองราชสมบัตินั้น มีแต่ความหวาดระแวงอยู่ตลอดเวลา ต้องมีข้าราชบริพารและทหารรักษาพระองค์ล้อมรอบเพื่อถวายการอารักขา ทำให้เมื่อออกบวชแล้วจะอยู่ที่ไหนก็ไม่ต้องมานั่งมัวระแวงภัย อาศัยบิณฑบาตเลี้ยงชีพ มีใจดุจมฤคา คือคนผู้ไม่มีภาระท่องเที่ยวไป เมื่อกราบทูลเสร็จ พระพุทธองค์จึงตรัสชมเชยพระภัททิยเถรศากยะ

และด้วยความที่ท่านเกิดในตระกูลแห่งกษัตริย์ ดำรงพระราชสถานะเป็นพระมหากษัตริย์แห่งกรุงกบิลพัสดุ์ผู้เป็นประธานแห่งแคว้นสักกะ แต่มีใจพระราชศรัทธาออกผนวชเป็นภิกษุในพระพุทธศาสนา บำเพ็ญสมณธรรมจนบรรลุพระอรหันต์ พระพุทธเจ้าจึงยกย่องท่านว่าเป็นผู้เลิศด้าน **ผู้เกิดในตระกูลสูง**

บุพกรรมในอดีตชาติ
-----------------

บั้นปลายพระชนม์ชีพ
------------------

ในคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนาไม่ระบุว่าท่านดับขันธปรินิพพานเมื่อใดและที่ใด แต่ท่านคงดำรงขันธ์อยู่พอสมควรแก่กาลจึงปรินิพพาน

อ้างอิง
-------

1. สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส. (2525). **ธรรมวิภาคปริเฉทที่ 2**. พิมพ์ครั้งที่ 23. กรุงเทพฯ: คณะกรรมการแผนกตำรา มหามกุฏราชวิทยาลัย.

ดูเพิ่ม
-------

* พระอสีติมหาสาวก

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

1. เว็บไซต์ 84000
2. เว็บไชต ธรรมะ เกตเวย์ เก็บถาวร 2009-04-15 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

| * ด
* ค
* ก
เอตทัคบุคคล (ในศาสนาของพระโคตมพุทธเจ้า) |
| --- |
| ภิกษุ | พระอัญญาโกณฑัญญะ • พระอุรุเวลกัสสปะ • พระสารีบุตร • พระมหาโมคคัลลานะ • พระปุณณมันตานีบุตร • พระกาฬุทายี • พระนันทะ • พระราหุล • พระอุบาลี • พระภัททิยกาฬิโคธาบุตร • พระอนุรุทธะ • พระอานนท์ • พระโมฆราช • พระปิณโฑลภารทวาชะ • พระมหากัจจายนะ • พระสีวลี • พระโสณกุฏิกัณณะ • พระมหากัสสปะ • พระราธเถระ • พระลกุณฏกภัททิยเถระ • พระทัพพมัลลบุตร • พระพากุละ • พระวักกลิ • พระมหากัปปินะ • พระอุปเสนะ • พระขทิรวนิยเรวตะ • พระสุภูติ • พระพาหิยะ • พระวังคีสะ • พระโสณโกฬิวิสะ • พระโสภิตะ • พระนันทกะ • พระกังขาเรวตะ • พระมหาปันถกะ • พระจูฬปันถกะ • พระกุณฑธานะ • พระรัฐปาละ • พระกุมารกัสสปะ • พระมหาโกฏฐิตะ • พระสาคตะ • พระปิลินทวัจฉะ |  |
| ภิกษุณี | พระมหาปชาบดีโคตมีเถรี • พระเขมาเถรี • พระอุบลวรรณาเถรี • พระปฏาจาราเถรี • พระนันทาเถรี • พระธรรมทินนาเถรี • พระโสณาเถรี • พระสกุลาเถรี • พระภัททากุณฑลเกสาเถรี • พระภัททกาปิลานีเถรี • พระภัททากัจจานาเถรี • พระกีสาโคตมีเถรี • พระสิงคาลมาตาเถรี |
| อุบาสก | ตปุสสะ ภัลลิกะ • อนาถบิณฑิกเศรษฐี • จิตตคฤหบดี • หัตถกคฤหบดี • พระเจ้ามหานามะ • อุคคคฤหบดี • อุคคตคฤหบดี • สูรอัมพัฏฐอุบาสก • ชีวกโกมารภัจจ์ • นกุลบิดาคฤหบดี |
| อุบาสิกา | นางสุชาดา • นางวิสาขา • นางขุชชุตตรา • นางสามาวดี • นางอุตตรานันทมารดา • พระนางสุปปวาสา • นางสุปปิยา • นางกาติยานี • นางกาฬีกุรรฆริกา • นางนกุลมารดาคหปตานี |
| ดูเพิ่ม | พระอสีติมหาสาวก • เอตทัคคะ |