บทความนี้อ้างอิงคริสต์ศักราช/คริสต์ทศวรรษ/คริสต์ศตวรรษ ซึ่งเป็นสาระสำคัญของเนื้อหา

**แม่พระและพระกุมาร** (อังกฤษ: Madonna and Child; อิตาลี: *Madonna col Bambino*) เป็นรูปเคารพที่สำคัญที่สุดรูปหนึ่งในศาสนาคริสต์ เป็นรูปของพระนางมารีย์พรหมจารี (ซึ่งชาวคาทอลิกเรียกว่า**แม่พระ**) และพระกุมารเยซู (พระเยซูเมื่อทรงพระเยาว์)

"แม่พระและพระกุมาร" โดย ฟิลลิปโป ลิปปี (Filippo Lippi)

ที่มาและประวัติ
---------------

**มาดอนน่า** ในภาษาอิตาลีสมัยกลางหมายถึงสตรีผู้สูงศักดิ์หรือมีความสำคัญ และเป็นคำที่ใช้เรียกแทนรูปเคารพของพระนางมารีย์พรหมจารี คำว่า "Madonna" แปลว่า**พระแม่เจ้าของข้าพระองค์** (My Lady) ซึ่งเป็นการเน้นความใกล้ชิดของผู้เคร่งครัดซึ่งเปรียบได้กับภาษาฝรั่งเศสว่า "Madonna" ซึ่งแปลว่า "Our Lady" ชื่อที่ใช้นี้เป็นการแสดงถึงความนิยมของ "ลัทธิบูชาพระแม่มารีย์" และการแพร่หลายของภาพวาดของพระแม่ที่สร้างเพื่อสนองความต้องการของ "ลัทธิบูชาพระแม่มารีย์" ในยุคกลาง คำว่า "Madonna" กลายมาเป็นที่ยอมรับกันในหลายภาษาในทวีปยุโรป 

หลังจากที่มีความขัดแย้งกันในความเหมาะสมของตำแหน่งของพระแม่มารีย์ในนามของ "พระมารดาพระเจ้า" (กรีก: Theotokos) ทางสภาสังคายนาเอเฟซัสครั้งที่หนึ่ง (First Council of Ephesus) ก็ยอมรับตำแหน่งของพระแม่มารีย์ว่าเป็นพระมารดาพระเจ้า รูปเคารพรูปแรกของพระแม่มารีย์และพระกุมารเยซูวาดเมื่อ ค.ศ. 431 เป็นภาพเขียนบนผนังทึ่เก็บศพแบบรังผึ้งพริสซิลลา (Catacomb of Priscilla) ซึ่งเป็นที่เก็บศพใต้ดินสำหรับชาวยิวและคริสต์ศาสนิกชนที่กรุงโรม ซึ่งเป็นรูปพระเยซูทรงดูดนมจากถันของพระแม่มารีย์ขณะเดียวกันก็ทรงมองมาทางผู้ดูรูป

ต่อมาก็มีการสร้างรูปเคารพของพระแม่มารีย์และพระกุมารกันมากทางจักรวรรดิโรมันตะวันออกถึงแม้ว่าจะได้รับความกดดันจากลัทธิทำลายรูปเคารพซึ่งไม่ยอมรับการสร้างหรือการบูชาสัญลักษณ์ทางวัตถุ และรูปที่สร้างก็ถือว่าเป็น "รูปเคารพ" (Idol) รูปที่สร้างในสมัยนี้ยังเป็นรูปลักษณะที่คล้ายคลึง และซ้ำๆ กัน 

เมื่อสมเด็จพระสันตะปาปาอกาเปตุสที่ 1 เสด็จไปเยี่ยมกรุงเยรูซาเลมเมื่อปี ค.ศ. 536 ก็ถูกกล่าวหาว่าไม่ทรงเห็นด้วยกับการบูชารูป "แม่พระและพระกุมาร" และการแสดงรูปของพระแม่มารีย์ภายในวัด ภาพเขียนที่นิยมกันทางตะวันออกจะเป็นภาพแสดงให้เห็นพระแม่มารีย์นั่งบัลลังก์และบางทีก็สวมมงกุฏไบเซนไทน์ประดับมุกโดยมีพระเยซูทรงนั่งบนพระเพลา

รูป "แม่พระและพระกุมาร" ทางตะวันตกตอนต้นสมัยกลางก็ทำแบบศิลปะไบแซนไทน์อย่างใกล้เคียง จนมาถึงคริสต์ศตวรรษที่ 12 และ 13เมื่อลัทธิบูชาพระแม่มารีย์เป็นเผยแพร่กันในทวีปยุโรป การสร้างรูป "แม่พระและพระกุมาร" ก็เริ่มมีแบบที่ต่างจากเดิมหลายแบบตามความต้องการของแต่ละลัทธิบูชา รูปสมัยแรกจะเป็นพระแม่มารีย์นั่งบัลลังก์และพระเยซูจะทรงแสดงกิริยาอย่างผู้ใหญ่เช่นยกพระหัตถ์ขึ้นเพื่อประทานพร ในสมัยกอทิกและสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา องค์ประกอบของรูปจะเป็นพระแม่มารีย์นั่งมีพระเยซูบนตักหรือในอ้อมแขน ต่อมาในสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 15 ภาพเขียนแบบอิตาลีก็จะมีแม่พระและพระกุมารและนักบุญยอห์นผู้ให้บัพติศมานั่งมอง 

รูปปั้นปลายสมัยกอธิคของแม่พระและพระกุมารอาจจะเป็นรูปพระแม่มารีย์ยืนโดยมีพระเยซูอยู่ในอ้อมแขน รูปเคารพที่ใช้แสดงทั่วไปจะแตกต่างจากที่ใช้เป็นการส่วนตัว แบบหลังจะเล็กกว่าและออกแบบเพื่อให้เหมาะสมกับความเคร่งครัดของผู้บูชาภายในห้องสวดมนต์เล็ก ๆ เช่นภาพพระแม่มารีย์ทรงเลี้ยงพระเยซูด้วยนม (Madonna Litta) ซึ่งแบบนี้ส่วนใหญ่จะใช้เป็นการบูชาเป็นส่วนตัว

อ้างอิง
-------

1. ↑  Victor Lasareff, "Studies in the Iconography of the Virgin" *The Art Bulletin* **20**.1 (March 1938, pp. 26-65) p 27f. ("การศึกษารูปสัญลักษณ์ของพระแม่มารีย์" โดยวิกเตอร์ ลาซาเรฟ)
2. ↑  m. Mundell, "Monophysite church decoration" *Iconoclasm* (Birmingham) 1977, p 72.
3. ↑  As in the fresco fragments of the lower Basilica di San Clemente, Rome: see John L. Osborne, "Early Medieval Painting in San Clemente, Rome: The Madonna and Child in the Niche" *Gesta* **20**.2 (1981), pp. 299-310.

ข้อมูลเพิ่มเติม
---------------

* มารีย์ (มารดาพระเยซู)
* การประสูติของพระเยซู (ศิลปะ)
* ศิลปะไบแซนไทน์
* ศิลปะกอทิก
* ซากรากอนแวร์ซาซีโอเน

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ภาพเขียนแม่พระและพระกุมาร
 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ รูปปั้นแม่พระและพระกุมาร
 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ พระแม่มารีย์องค์ดำ

* Metropolitan Museum: The cult of the Virgin Mary in the Middle Ages (ลัทธิบูชาพระแม่มารีย์ในสมัยกลาง)

สมุดภาพ
-------

* "แม่พระและพระกุมาร"คริสต์ศตวรรษที่ 12ไม้แกะทาสี"แม่พระและพระกุมาร"  
คริสต์ศตวรรษที่ 12  
ไม้แกะทาสี
* "แม่พระและพระกุมาร"คริสต์ศตวรรษที่ 13"แม่พระและพระกุมาร"  
คริสต์ศตวรรษที่ 13
* "แม่พระและพระกุมารบนบัลลังก์และทูตสวรรค์ 20 องค์และนักบุญ 19 องค์"คริสต์ศตวรรษที่ 14-ประมาณปี ค.ศ. 1318 โดย ดุชโชภาพเขียนสีฝุ่นและทองบนไม้"แม่พระและพระกุมารบนบัลลังก์และทูตสวรรค์ 20 องค์  
และนักบุญ 19 องค์"  
คริสต์ศตวรรษที่ 14-ประมาณปี ค.ศ. 1318 โดย ดุชโช  
ภาพเขียนสีฝุ่นและทองบนไม้
* "แม่พระและพระกุมาร"ภาพเขียนสีฝุ่นบนไม้คริสต์ศตวรรษที่ 14ประมาณปี ค.ศ. 1320จอตโต ดี บอนโดเน"แม่พระและพระกุมาร"  
ภาพเขียนสีฝุ่นบนไม้  
คริสต์ศตวรรษที่ 14  
ประมาณปี ค.ศ. 1320  
จอตโต ดี บอนโดเน
* "แม่พระและพระกุมาร"คริสต์ศตวรรษที่ 15ประมาณปี ค.ศ. 1445เพาโล อูเชลโล(Paolo Uccello)จิตรกรรมฝาผนัง)"แม่พระและพระกุมาร"  
คริสต์ศตวรรษที่ 15  
ประมาณปี ค.ศ. 1445  
เพาโล อูเชลโล  
(Paolo Uccello)  
จิตรกรรมฝาผนัง)
* "แม่พระเลึ้ยงพระบุตร"คริสต์ศตวรรษที่ 15ประมาณปี ค.ศ. 1450โดยฌอง โฟเคท์ (Jean Fouquet)"แม่พระเลึ้ยงพระบุตร"  
คริสต์ศตวรรษที่ 15  
ประมาณปี ค.ศ. 1450  
โดยฌอง โฟเคท์ (Jean Fouquet)
* "พระแม่มารีย์เบนัวส์" (The Benois Madonna)คริสต์ศตวรรษที่ 16ประมาณปี ค.ศ. 1478เลโอนาร์โด ดา วินชี"พระแม่มารีย์เบนัวส์" (The Benois Madonna)  
คริสต์ศตวรรษที่ 16  
ประมาณปี ค.ศ. 1478  
เลโอนาร์โด ดา วินชี
* "แม่พระและพระกุมารและนักบุญอันนา"คริสต์ศตวรรษที่ 15-ประมาณปี ค.ศ. 1508เลโอนาร์โด ดา วินชี"แม่พระและพระกุมาร  
และนักบุญอันนา"  
คริสต์ศตวรรษที่ 15-ประมาณปี ค.ศ. 1508  
เลโอนาร์โด ดา วินชี
* "แม่พระและพระกุมารและยอห์นแบปติสต์"คริสต์ศตวรรษที่ 16ประมาณปี ค.ศ. 1504ราฟาเอลภาพเขียนสีน้ำมัน"แม่พระและพระกุมารและ  
ยอห์นแบปติสต์"  
คริสต์ศตวรรษที่ 16  
ประมาณปี ค.ศ. 1504  
ราฟาเอล  
ภาพเขียนสีน้ำมัน
* "พระแม่มารีเลึ้ยงพระกุมาร"คริสต์ศตวรรษที่ 16อันเดรีย โซลาริโอภาพเขียนสีน้ำมัน"พระแม่มารีเลึ้ยงพระกุมาร"  
คริสต์ศตวรรษที่ 16  
อันเดรีย โซลาริโอ  
ภาพเขียนสีน้ำมัน
* "แม่พระและพระกุมาร"รูปปั้นแกะจากไม้ทาสีประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 12"แม่พระและพระกุมาร"  
รูปปั้นแกะจากไม้ทาสี  
ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 12
* "แม่พระและพระกุมาร"และประวัติชีวิตของพระแม่มารีรูปปั้นแกะจากไม้แบบบานพับภาพประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 14"แม่พระและพระกุมาร"  
และประวัติชีวิตของพระแม่มารี  
รูปปั้นแกะจากไม้  
แบบบานพับภาพ  
ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 14
* "แม่พระและพระกุมาร"รูปปั้นที่สำนักสงฆ์เบลาบิวเร็นคริสต์ศตวรรษที่ 15ประมาณปี ค.ศ. 1440-1445"แม่พระและพระกุมาร"  
รูปปั้นที่สำนักสงฆ์เบลาบิวเร็น  
คริสต์ศตวรรษที่ 15  
ประมาณปี ค.ศ. 1440-1445
* "แม่พระและพระกุมาร"รูปปั้นแกะจากไม้ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 16"แม่พระและพระกุมาร"  
รูปปั้นแกะจากไม้  
ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 16
* "แม่พระและพระกุมาร"รูปหล่อเงินคริสต์ศตวรรษที่ 15-ค.ศ. 1407"แม่พระและพระกุมาร"  
รูปหล่อเงิน  
คริสต์ศตวรรษที่ 15-ค.ศ. 1407

| * ด
* ค
* ก
เหตุการณ์สำคัญในชีวิตของพระแม่มารีย์ |
| --- |
| 
* ปฏิสนธินิรมล
* กำเนิด
* ถวายตัวในพระวิหาร
* แต่งงาน
* รับสาร
* เสด็จเยี่ยม
* ประสูติพระเยซู
* การนมัสการของคนเลี้ยงแกะ
* การนมัสการของโหราจารย์
* การถวายพระกุมารในพระวิหาร
* หนีไปอียิปต์
* การประหารทารกผู้วิมล
* พระเยซูในหมู่นักปราชญ์
* ลาพระมารดา
* การตรึงกางเขน
* พระเยซูเสด็จขึ้นสวรรค์
* ยกขึ้นสวรรค์
* ราชินีแห่งสากลโลก

 |  |