นาวาตรี **สมาน กุนัน** (23 ธันวาคม พ.ศ. 2523 – 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2561) ชื่อเล่น **แซม**, **อั๋น** หรือเป็นที่รู้จักในชื่อ **จ่าแซม** เป็นอดีตทหารประจำหน่วยบัญชาการสงครามพิเศษทางเรือ กองเรือยุทธการ ภายหลังลาออกจากราชการมาปฏิบัติงานเป็นเจ้าหน้าที่ตระเวนระงับเหตุฝ่ายรักษาความปลอดภัย (รปภ.) ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) กระทั่งเสียชีวิตจากเหตุการณ์ปฏิบัติการค้นหาและกู้ภัยถ้ำหลวง ซึ่งส่งผลให้เขาได้รับสมญานามว่า "วีรบุรุษถ้ำหลวง"

ประวัติ
-------

สมาน กุนัน เกิดเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม พ.ศ. 2523 ที่อำเภอจตุรพักตรพิมาน จังหวัดร้อยเอ็ด เป็นบุตรของนายวิชัย กับนางสำราญ กุนัน สำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนชุมพลทหารเรือ และสำเร็จหลักสูตรนักเรียนทำลายใต้น้ำจู่โจม รุ่น 30 เข้ารับราชการที่หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษทางเรือ กองเรือยุทธการจนถึงยศ "จ่าเอก" ก่อนจะลาออกจากราชการมาปฏิบัติงานเป็นเจ้าหน้าที่ตระเวนระงับเหตุฝ่ายรักษาความปลอดภัย (รปภ.) ท่าอากาศสุวรรณภูมิ บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) เมื่อปี พ.ศ. 2549

ด้านชีวิตส่วนตัว สมรสกับ นางวลีพร กุนัน แต่ไม่มีบุตรและธิดาด้วยกัน นอกจากนี้ เขายังเปิดฟาร์มไก่งวง ที่อำเภอจตุรพักตรพิมาน จังหวัดร้อยเอ็ด เพื่อจำหน่ายลูกไก่งวง และพันธุ์ไก่งวง

ผลงานด้านกีฬา
-------------

สมาน กุนัน ยังเป็นทั้งนักไตรกีฬา, นักวิ่งเทรลที่รู้จักกันดี และนักจักรยานสังกัดทีม Nich-100Plus ทีมจักรยานสมัครเล่นที่มีชื่อเสียงของประเทศไทย ผู้เข้าแข่งขันในหลายรายการ โดยได้รับเหรียญรางวัลต่าง ๆ เป็นจำนวนมาก เขาเคยคว้าแชมป์โอเวอร์วอล หรือ การแข่งขันกีฬาผจญภัย รายการ "ดิไอบิสเกาะสมุย โทรฟี่ 2010 "ครั้งที่ 2 ซึ่งเป็นการแข่งขันวิ่ง ว่ายน้ำ พายเรือคายัค ระยะทาง 43.45 กิโลเมตร และปั่นจักรยาน จากผู้เข้าร่วมแข่งขัน 103 ทีม

นอกจากนี้ สมาน กุนัน ยังเป็นผู้ฝึกสอนการปั่นจักรยาน กิจกรรมค่ายเสือปั่น 01 ของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย รวมถึงเคยสอนเทคนิคการใช้อุปกรณ์เทรลรันนิงผ่านรายการ*เสน่ห์กีฬา* ที่ดำเนินรายการโดยเซลีน่า วีสมันน์

การเสียชีวิต
------------

ในปฏิบัติการค้นหาและกู้ภัยถ้ำหลวง สมาน กุนัน รับภารกิจเมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 ให้ลำเลียงขวดอากาศจากโถงสามไปวางตามจุดต่าง ๆ ณ บริเวณสามแยกในถ้ำ โดยเริ่มดำน้ำในถ้ำตั้งแต่เวลา 20:37 น. ของวันที่ 5 กรกฎาคม หลังเสร็จภารกิจได้ดำน้ำกลับแต่หมดสติในน้ำ ระหว่างนั้นคู่ดำน้ำที่ไปด้วยกันได้ปฐมพยาบาล (CPR) แต่เขาไม่ได้สติ จึงนำกลับมายังโถงสาม เพื่อปฐมพยาบาลอีกครั้ง ทว่าไม่ได้ผล สมาน กุนัน เสียชีวิต ณ เวลาประมาณ 01:00 น. ของวันที่ 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 ซึ่งมีผู้คนยกย่องสมาน กุนัน เป็นจำนวนมาก และให้สมญานามเขาว่า "จ่าแซม วีรบุรุษถ้ำหลวง"

วันที่ 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 ดร.นิตินัย ศิริสมรรถการ กรรมการผู้อำนวยการใหญ่ บริษัท การท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) ได้เดินทางไปที่โรงพยาบาลค่ายเม็งรายมหาราช จังหวัดเชียงรายเพื่อรับศพ ต่อมา มีพิธีเคลื่อนย้ายศพจากท่าอากาศยานแม่ฟ้าหลวง เชียงราย ไปยังท่าอากาศยานนานาชาติอู่ตะเภา (ระยอง–พัทยา) เพื่อรับพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ

ส่วนวันที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 มีพิธีรับศพมาที่ท่าอากาศยานร้อยเอ็ด โดยมีครอบครัวและญาติมารอรับศพพร้อมทหารทำความเคารพและประชาชนส่วนหนึ่งมารอรับศพ ก่อนเคลื่อนย้ายไปที่ วัดหนองคู อำเภอจตุรพักตรพิมาน จังหวัดร้อยเอ็ด

วันที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 ได้มีพิธีพระราชทานเพลิงศพ นาวาตรี สมาน กุนัน ณ วัดหนองคู อำเภอจตุรพักตรพิมาน จังหวัดร้อยเอ็ด โดยพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ พลเอก สุรยุทธ์ จุลานนท์ องคมนตรี เป็นประธานในพิธี

การสดุดี
--------

พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานยศ นาวาตรี และเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์ช้างเผือก ให้แก่สมาน กุนัน เป็นกรณีพิเศษ หลังจากที่เขาเสียชีวิตในเหตุการณ์ถ้ำหลวง

สมาน กุนัน ยังได้รับการไว้อาลัยในระดับนานาประเทศ ทั้งสื่อเดลีเมล์ของสหราชอาณาจักร ที่แสดงความขอบคุณและระบุว่าเขาจะได้รับการจดจำตลอดไป ส่วนที่ประเทศอินเดีย ได้มีการก่อทรายเป็นรูปนาวาตรีสมาน เพื่อเป็นการไว้อาลัย รวมถึงอิเกร์ กาซิยัส อดีตผู้รักษาประตูทีมชาติสเปน ได้ลงรูปจ่าเอกสมาน พร้อมแสดงการเชิดชูผ่านอินสตาแกรม

สิ่งสืบเนื่อง
-------------

ในวันที่ 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 ได้มีการวิ่งแข่งการกุศล ที่จังหวัดพะเยา เพื่อหาทุนช่วยเหลือครอบครัวนาวาตรีสมาน ซึ่งรายการนี้มีผู้เข้าแข่งขันประมาณ 500–700 คน และทำยอดบริจาคกว่า 2 แสนบาท

ส่วนในวันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 ได้มีพิธีอุปสมบทนักฟุตบอลเยาวชน พร้อมด้วยผู้ช่วยผู้ฝึกสอนทีมหมูป่าอะคาเดมี เพื่ออุทิศแก่นาวาตรีสมาน ที่วัดพระธาตุดอยตุง จังหวัดเชียงราย เป็นเวลา 9 วัน ยกเว้นเด็กชายอดุลย์ ที่นับถือศาสนาคริสต์ แต่ได้ขอพรพระเจ้าให้แก่นาวาตรีสมาน ตามความเชื่อทางศาสนาของตน รวมถึงได้เดินทางมาร่วมงานอุปสมบทในภายหลัง

และในวันที่ 26 กรกรฎาคม ของปีเดียวกัน มีการแข่งฟุตบอลนัดพิเศษเพื่อหารายได้ช่วยเหลือครอบครัวนาวาตรีสมาน ณ สนามราชมังคลากีฬาสถาน ซึ่งรายการนี้มีทีมที่เข้าร่วมถึง 6 ทีม ได้แก่ คาราวาน, การกีฬาแห่งประเทศไทย, นักเรียนนายเรือ, หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษทางเรือ กองเรือยุทธการ, แมงปอล้อคลื่น และสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์

อนุสรณ์สถาน
-----------

อนุสาวรีย์นาวาตรีสมาน กุนัน และกลุ่ม 13 หมู่ป่า ในพื้นที่วนอุทยานถ้ำหลวง–ขุนน้ำนางนอน
เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์ ผู้สร้างศิลปะวัดร่องขุ่น ชักชวนศิลปินชาวเชียงรายประมาณ 300 คน จัดกิจกรรมศิลปะเพื่อเทิดทูนเกียรติประวัติของสมาน กุนัน และได้ขออนุญาตจากกรมอุทยานแห่งชาติ เพื่อสร้างอนุสรณ์สถานเหตุการณ์นี้ในพื้นที่วนอุทยานถ้ำหลวง–ขุนน้ำนางนอน ประกอบไปด้วยสร้างรูปปั้นขนาด 1.5 เท่าตัวจริงของสมาน และศาลาเอนกประสงค์เพื่อจัดแสดงนิทรรศการ ภาพถ่าย ข้อมูล และงานศิลปะที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ถ้ำหลวง รวมถึงเป็นที่พักสำหรับนักท่องเที่ยว โดยใช้งบประมาณส่วนตัวทั้งหมด

เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2562 บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) ได้ทำพิธีเปิดอาคาร นาวาตรี สมาน กุนัน เพื่อส่งเสริมให้พนักงานได้ออกกำลังกาย

รางวัลที่ได้รับ
---------------

รางวัลที่ระบุทางเพจเฟซบุ๊ก จ่าแซม วีรบุรุษถ้ำหลวงฯ Sam The Hero มีดังนี้:

* พ.ศ. 2545 : แชมป์จักรยานเสือภูเขาชิงแชมป์ภาคตะวันออก ประเภททีมโอเพน ที่อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี
* ไม่ทราบปี : รองแชมป์จักรยานเสือภูเขา ประเภททั่วไปชาย ชิงแชมป์อำเภอปลวกแดง จังหวัดระยอง
* พ.ศ. 2547–2548 : ชนะเลิศ (2 สมัย) คะแนนรวมสูงสุดประเภททีม เสือภูเขาชิงแชมป์กองทัพไทย
* พ.ศ. 2547 : แชมป์ไตรกีฬารุ่นบุคคลทั่วไปชาย รายการแม่ฮ่องสอนไตรกีฬา
* ไม่ทราบปี : แชมป์ประเทศไทย (6 สมัย) กีฬาผจญภัย รายการริเวอร์แควแอดเวนเจอร์โทรฟี จังหวัดกาญจนบุรี
* ไม่ทราบปี : แชมป์ประเทศไทย (2 สมัย) กีฬาผจญภัย รายการเกาะสมุยแอดเวนเจอร์โทรฟี จังหวัดสุราษฎร์ธานี
* ไม่ทราบปี : แชมป์ประเทศไทย (4 สมัย) กีฬาผจญภัย รายการบางกอกแอดเวนเจอร์โทรฟี เรซโทรฟี
* พ.ศ. 2550 : แชมป์ประเทศไทยแอดเวนเจอร์ ระยะสปรินต์
* พ.ศ. 2552 : ชนะเลิศอันดับ 5 ประเภททีม การแข่งขันผจญภัยรายการไป่เซ่อเอาต์ดอร์ไควต์ไชนา ที่กวางสี สาธารณรัฐประชาชนจีน
* พ.ศ. 2553 : ชนะเลิศอันดับ 9 การแข่งขันผจญภัยรายการเวินโจวเอาต์ดอร์ไควต์ไชนา ที่เวินโจว สาธารณรัฐประชาชนจีน
* พ.ศ. 2558 : ชนะเลิศเวลารวม ประเภททีมชาย อันดับที่ 1 การแข่งขันผจญภัยรายการเริมเบาชาลเลนจ์ ที่เริมเบา ประเทศมาเลเซีย
* พ.ศ. 2559 : รองชนะเลิศอันดับ 1 การแข่งขันผจญภัยรายการเริมเบาชาลเลนจ์ ที่เริมเบา ประเทศมาเลเซีย
* พ.ศ. 2555 : รองชนะเลิศอันดับ 1 ประเภททีมวิ่ง เทรลมาราธอน ระยะ 100 กิโลเมตร รายการฮ่องกงอัลตราเทรลวอล์กเกอร์
* พ.ศ. 2558 : รองชนะเลิศอันดับ 1 ประเภททีมวิ่ง เทรลมาราธอน ระยะ 100 กิโลเมตร รายการฮ่องกงอัลตราเทรลวอล์กเกอร์
* พ.ศ. 2557–2558 : รองชนะเลิศอันดับ 3 ประเภทบุคคลทั่วไปชาย รายการวิ่งเทรล เดอะนอร์ธเฟซ 50 กิโลเมตร ไทยแลนด์ ที่อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา

เครื่องราชอิสริยาภรณ์
---------------------

* พ.ศ. 2561 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์ช้างเผือก (ป.ช.) (ได้รับพระราชทานเป็นกรณีพิเศษเนื่องด้วยคุณงามความดีอันเป็นที่ประจักษ์)

อ้างอิง
-------

1. ↑  ในประเทศ - ร.10 พระราชทานน้ำหลวงอาบศพ'จ่าเอกสมาน กุนัน' - แนวหน้า
2. ↑  ภริยา ผบ.ซีล ร่วมอาลัยวีรบุรุษถ้ำหลวง เผย จำภาพสุดท้ายที่เห็นไม่มีวันลืม
3. ↑  ทอท.ขอแสดงความเสียใจต่อการจากไปของจ่าเอก สมาน กุนัน พนักงานบริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) อดีตนักทำลายใต้น้ำจู่โจมที่ปฏิบัติภารกิจ ณ ถ้ำหลวงขุนน้ำนางนอน
4. ↑  ทอท.ปิดบัญชี"วีรบุรษถ้ำหลวง" หลังครอบครัวได้เปิดบัญชีในนามจ่าเอกสมานแล้ว
5. ↑  เปิดประวัติ "จ.อ.สมาน" หน่วยซีลผู้สละชีพ ณ ถ้ำหลวง - NEW18
6. ↑  อาลัย...ชายชาติทหาร'สมาน กุนัน'อดีตซีล ทีมทำลายใต้น้ำจู่โจม นักกีฬาไตรกีฬา
7. ↑  จ่าเอกสมาน กุนัน หนึ่งชีวิตที่ถ้ำนางนอน - ไทยรัฐ
8. ↑  Thailand cave rescue: Saman Gunan's wife gives emotional interview (อังกฤษ)
9. ↑  นักปั่นความเร็วสูง...นักวิ่งฝีเท้าเยี่ยม !! รุ่นแรกสายเทรลรู้จักกันดี "พี่ป๊อก" ทีมวิ่งพี่ตูนโพสต์อาลัย "จ.อ.สมาน"
10. ↑  สมาน กุนัน "จ่าแซม" อดีตหน่วยซีล ผู้สละชีพในปฏิบัติการถ้ำหลวง - BBC News
11. ↑  Ex-SEAL Diver Who Died in Cave Rescue Attempt Was an Avid Runner, Cyclist (อังกฤษ)
12. ↑  พระสังฆราช ประทานผ้าไตรบังสุกุลในพิธีพระราชทานเพลิงศพ "จ.อ.สมาน"[*ลิงก์เสีย*]
13. ↑  'สมาน-เสรี' คว้าแชมป์กีฬาผจญภัยครั้งที่ 2 ที่สมุย - ไทยรัฐ
14. ↑  อาลัย! ‘แซม’ อดีตซีล อีกบทบาทครูฝึกเสือปั่น ‘ความสุขการปั่นอยู่ที่เพื่อนร่วมทาง..เส้นทางธรรมชาติ’
15. ↑  วีรบุรุษถ้ำหลวงไม่เคยจากไปไหน แม่จ่าแซม ได้รับเลือกแม่ดีเด่น 2561 ผู้อยู่เบื้องหลังฮีโร่ เปิดสายใยครอบครัวตัวอย่าง
16. ↑  'แข้งเทพ' ทำบุญสนามเหย้าก่อนเปิดฤดูกาล2019
17. ↑  อ.เฉลิมชัย ประกาศสร้างอนุสาวรีย์เทิดทูน "จ่าแซม" วีรบุรุษถ้ำหลวง
18. ↑  พิธีบำเพ็ญกุศล จ.อ. สมาน กุนัน ที่บ้านเกิดวันแรก
19. ↑  10 เรื่องที่สุดในปฏิบัติการ "ถ้ำหลวง"
20. ↑  "ในหลวง" โปรดเกล้าฯ พระราชทานเพลิงศพ "น.ต.สมาน กุนัน" วีรบุรุษถ้ำหลวง
21. 1 2  ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศ เรื่อง พระราชทานยศทหารและเครื่องราชอิสริยาภรณ์เป็นกรณีพิเศษ เก็บถาวร 2022-05-30 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, เล่ม ๑๓๕ ตอนที่ ๒๔ ข หน้า ๑, ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๖๑
22. ↑  สื่อนอกไว้อาลัย "จ่าสมาน" หลังภารกิจถ้ำหลวงสำเร็จ - โพสต์ทูเดย์ รอบโลก
23. ↑  กาซียาสโพสต์รูปจ่าสมาน เชิดชูวีรบุรุษถ้ำหลวง เบ็คแฮมกดไลค์ - siamsport
24. ↑  ชาวพะเยาจัด 'วิ่งนี้เพื่อจ่าแซม' ยอดบริจาคทะลุ 2 แสน - กรุงเทพธุรกิจ
25. ↑  พ่อแม่น้ำตาคลอ! 12 หมูป่าบวชแล้ว ‘เมียจ่าแซม-หมอภาคย์’ ถือผ้าไตร ร่วมอนุโมทนา
26. ↑  'น้องอดุลย์'เตรียมขอบคุณพระเจ้าให้ 'จ่าแซม' ที่สละชีวิตให้ 13 หมูป่า - ไทยรัฐ
27. ↑  จัดแข่งฟุตบอลการกุศลช่วยครอบครัว "น.ต.สมาน" วีรบุรุษถ้ำหลวง - คมชัดลึก
28. ↑  เตรียมตามไปดู! 'หน่วยซีล' ร่วมเตะฟุตบอลนัดพิเศษเพื่อ 'จ่าแซม' - มติชน
29. ↑  กรมอุทยานฯไฟเขียว อ.เฉลิมชัย สร้างอนุสรณ์ ‘จ่าแซม’ หน้าถ้ำหลวง
30. ↑  "ทอท. เปิดป้าย "อาคาร นาวาตรี สมาน กุนัน" รำลึก 6 ก.ค. ครบ 1 ปี วีรบุรุษถ้ำหลวง". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-07-06. สืบค้นเมื่อ 2019-07-06.

* 'จ่าแซม' อดีตหน่วยซีล พลีชีพสังเวยถ้ำหลวงฯ น็อกขณะดำน้ำกู้ภัย 13 หมูป่า

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

**ฟังเสียงบทความนี้** (info/dl)   

noicon
บทความเสียงวิกิพีเดีย
ไฟล์เสียงนี้ถูกสร้างขึ้นจากรุ่นของบทความ "สมาน กุนัน" เมื่อวันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2562 และอาจไม่ใช่การแก้ไขล่าสุด (วิธีใช้เสียง)
**บทความเสียงเพิ่มเติม**

* สมาน กุนัน ที่เฟซบุ๊ก
* Never Forget Saman Gunan, The Diver Who Died Saving The Boys Trapped In Cave[*ลิงก์เสีย*] (อังกฤษ)
* 'Rest well': Final farewell to former Thai navy SEAL Saman Gunan (อังกฤษ)
* ทีมหมูป่า ถ้ำหลวง สู่หนังฟอร์มยักษ์ ฮอลลีวูด ดาราดังร่วมแสดง
* Athlete Profile: Saman Gunan - Triathlon.org (อังกฤษ)