หางยาวปลายเป็นรูปไม้พาย ที่เรียกว่า *หางบ่วง*
**นกตะขาบทุ่งหางบ่วง** (อังกฤษ: racket-tailed roller; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Coracias spatulatus*) เป็นนกในวงศ์นกตะขาบซึ่งพบในแอฟริกาตอนใต้ตั้งแต่แองโกลา สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกตะวันออกเฉียงใต้ และแทนซาเนียตอนใต้ไปจนถึงบอตสวานาตอนเหนือ ซิมบับเว มาลาวี และโมซัมบิก มีลักษณะเด่นต่างจากนกในสกุลเดียวกันคือ หางยายาวและมีแถบหาง 2 เส้นที่เรียก *หางบ่วง*

อนุกรมวิธาน
-----------

โรล็องด์ ทริเมน (Roland Trimen) นักธรรมชาติวิทยาระบุชนิดอย่างเป็นทางการในปี ค.ศ. 1880 ในชื่อทวินาม *Coracias spatulatus* จากตัวอย่างที่เก็บได้ใกล้กับแม่น้ำซัมเบซีทางตอนใต้ของแอฟริกา ชื่อลักษณะเฉพาะ spatulatus เป็นภาษาละตินสมัยใหม่ หมายถึง "ไม้พาย" หรือ "รูปช้อน" ("spatulate" หรือ "spoon-shaped") นกชนิดนี้เป็นชนิดโมโนไทป์ (monotypic species) คือไม่มีการระบุชนิดย่อย

จากผลการศึกษาสายวิวัฒนาการระดับโมเลกุลที่ตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 2018 พบว่านกตะขาบทุ่งหางบ่วงเป็นญาติใกล้ชิดกับนกตะขาบม่วงมากที่สุด (*Coracias naevius*)

ชื่ออื่นของนกตะขาบทุ่งหางบ่วง ได้แก่ นกตะขาบทุ่งหางบ่วงแองโกลา (Angola racket-tailed roller) และนกตะขาบทุ่งไวกัล (Weigall's roller)

ลักษณะ
------

นกตะขาบทุ่งหางบ่วงได้รับการตั้งชื่อตามขนหางชั้นนอกที่ยาวและมองเห็นได้ชัดเจน และมีริ้วยาวที่ปลายเป็นรูปช้อนหรือไม้พาย ในภาษาไทยเรียกลักษณะนี้ว่า *หางบ่วง*

นกตะขาบทุ่งหางบ่วง ยาว 28–30 เซนติเมตร (11 ถึง 12 นิ้ว) ไม่รวมหางบ่วงที่ขยายออกไปอีก 8 เซนติเมตร (3 นิ้ว)

หน้าผากและคิ้วสีขาว กระหม่อมสีเขียวมะกอกหม่น หลังเป็นสีน้ำตาลแดง และหางสีน้ำเงิน มีคอ แก้ม อกและท้องเป็นสีฟ้าอ่อนที่มีริ้วสีขาว จะงอยปากมีสีดำ ตาสีน้ำตาลและขามีสีเหลืองหม่น

ขณะกางปีกบินสามารถมองเห็นปีกด้านบนสีม่วงที่มีแถบสีฟ้าคาด ใต้ปีกเป็นสีฟ้าอ่อน ขอบปลายปีกเป็นสีม่วงอมดำ

นกรุ่นดูคล้ายกับตัวเต็มวัยแต่มีสีทึมกว่า และไม่มีขนหางบ่วง

เสียงร้องเปล่งออกมาต้นเสียงดังกังวาล ปลายเสียงคล้ายกลืนลงไปในลำคอ

นกตะขาบทุ่งหางบ่วงค่อนข้างคล้ายกับนกตะขาบยุโรป (*Coracias garrulus*) และนกตะขาบทุ่งอกสีม่วง (*Coracias caudatus*) แต่นกชนิดนี้ไม่มีแพนหางที่โดดเด่น

พฤติกรรมและนิเวศวิทยา
---------------------

เช่นเดียวกับนกชนิดอื่น ๆ ในสกุลนกตะขาบทุ่ง (*Coracias*) นกตะขาบทุ่งหางบ่วงล่าเหยื่อจากคอนของกิ่งไม้ในกลางพุ่มในพื้นที่ป่าไม้ เมื่อเห็นสิ่งที่กินได้บนพื้นป่ามันจะพุ่งลงไปจับเหยื่อ อาหารส่วนใหญ่ประกอบด้วยตั๊กแตน ด้วง หนอนแมลง แมงป่อง และกิ้งก่าขนาดเล็ก

นกตะขาบทุ่งหางบ่วงมักจะอยู่โดดเดี่ยวหรือเป็นคู่ แต่อาจสร้างฝูงเล็ก ๆ ที่มีจำนวนหกหรือเจ็ดตัว เป็นนกหวงถิ่น ขับไล่ผู้บุกรุกโดยพุ่งจากที่สูงพร้อมกับเสียงร้องดัง และมักร่อนพลิกตัวจากด้านหนึ่งไปอีกด้านหนึ่งขณะที่มันลดระดับลง ก่อนจะร่อนโดยแรงเหวี่ยงนั้นเพื่อขึ้นไปเกาะคอน

### การทำรัง

มักทำรังอยู่ในโพรงในลำต้นของต้นไม้ หรือกิ่งก้านสูงจากพื้นประมาณ 7 เมตร (23 ฟุต) มักใช้รังที่เลิกใช้แล้วของนกหัวขวานหรือนกโพระดก วางไข่อยู่ในโพรงที่ไม่มีเส้นใยรองรับ และแต่ละคลอกมักมีไข่สามหรือสี่ฟอง แต่ยังไม่ค่อยมีการศึกษานิสัยการทำรังของนกชนิดนี้

สถานะ
-----

นกตะขาบทุ่งหางบ่วงเป็นนกที่พบได้ทั่วไปและมีพื้นที่การกระจายพันธุ์ที่หลากหลายมาก ทั้งนี้แนวโน้มของประชากรกำลังลดลงเนื่องจากการสูญเสียแหล่งที่อยู่อาศัยของป่า โดยเฉพาะอย่างยิ่งป่าโปร่ง (miombo และ mopane) ได้รับการประเมินว่าเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความเสี่ยงต่ำต่อการสูญพันธุ์ในบัญชีแดงไอยูซีเอ็น

ระเบียงภาพ
----------

* ในธรรมชาติในธรรมชาติ
* ในกรงเลี้ยง ที่สวนสัตว์ฮุสตันในกรงเลี้ยง ที่สวนสัตว์ฮุสตัน
* ด้านหน้าด้านหน้า

อ้างอิง
-------

1. ↑  BirdLife International (2016). "*Coracias spatulatus*". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2016**: e.T22682883A92966925. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682883A92966925.en.
2. ↑  Trimen, Roland (1880). "On a new species of roller (Coracias) from the Zambesi". *Proceedings of the Zoological Society of London*. Part 1: 31–33.
3. ↑  Jobling, James A. (2010). *The Helm Dictionary of Scientific Bird Names*. London: Christopher Helm. p. 361. ISBN 978-1-4081-2501-4.
4. ↑  Gill, Frank; Donsker, David; Rasmussen, Pamela, บ.ก. (January 2021). "Rollers, ground rollers, kingfishers". *IOC World Bird List Version 11.1*. International Ornithologists' Union. สืบค้นเมื่อ 22 April 2021.
5. ↑  Johansson, U.S.; Irestedt, M.; Qu, Y.; Ericson, P. G. P. (2018). "Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes". *Molecular Phylogenetics and Evolution*. **126**: 17–22. doi:10.1016/j.ympev.2018.03.030.
6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Fry, C. Hilary; Fry, Kathie (2010). *Kingfishers, Bee-eaters and Rollers*. Bloomsbury Publishing. pp. 292–294. ISBN 978-1-4081-3525-9.

วิกิสปีชีส์มีข้อมูลภาษาอังกฤษเกี่ยวกับ ***Coracias spatulatus***

คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**นกตะขาบทุ่งหางบ่วง**

|  |  |
| --- | --- |
| การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน | 
* Wikidata: Q786566
* Wikispecies: Coracias spatulatus
* ADW: Coracias\_spatulatus
* Avibase: BB4563427023FB61
* BirdLife: 22682883
* eBird: ratrol2
* GBIF: 2475368
* iNaturalist: 2279
* ITIS: 692686
* IUCN: 22682883
* NCBI: 1547491
* Xeno-canto: Coracias-spatulatus

 |