เฟรมหนึ่งของ *คัตสึโดชาชิง* ซึ่งมีความยาว 3 วินาที ไม่ทราบผู้สร้างและวันที่สร้าง
***คัตสึโดชาชิง*** (ญี่ปุ่น: 活動写真; โรมาจิ: *Katsudō Shashin*; "ภาพเคลื่อนไหว")  หรือบางครั้งเรียกว่า **ชิ้นส่วนมัตสึโมโตะ** เป็นฟิล์มสตริปภาพเคลื่อนไหวญี่ปุ่น ซึ่งเป็นผลงานอนิเมะญี่ปุ่นที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่ทราบ โดยไม่ปรากฏชื่อผู้สร้างผลงาน หลักฐานบ่งชี้ว่าสร้างขึ้นก่อน ค.ศ. 1912 ดังนั้นฟิล์มสตริปชิ้นนี้อาจมีมาก่อนการจัดแสดงภาพยนตร์การ์ตูนของตะวันตกในญี่ปุ่น โดยมีการค้นพบ *คัตสึโดชาชิง* ในชุดสะสมภาพยนตร์และเครื่องฉายในเกียวโตเมื่อ ค.ศ. 2005

ฟิล์มสตริปความยาวสามวินาทีแสดงให้เห็นเด็กผู้ชายเขียนคำว่า "活動写真" จากนั้นถอดหมวกแล้วโค้งคำนับ โดยใช้อุปกรณ์สำหรับทำสไลด์โคมไฟวิเศษในการพิมพ์ฉลุเฟรมด้วยสีแดงและสีดำ และยึดฟิล์มสตริปให้เป็นวงเพื่อให้สามารถเล่นได้ต่อเนื่อง

ลักษณะ
------

*คัตสึโดชาชิง*
*คัตสึโดชาชิง* ประกอบด้วยชุดของภาพการ์ตูนบนแถบเซลลูลอยด์ห้าสิบเฟรม มีความยาวสามวินาทีที่สิบหกเฟรมต่อวินาที ฟิล์มสตริปแสดงเด็กชายในชุดกะลาสีเขียนตัวอักษรคันจิ "活動写真" (*katsudō shashin*, "ภาพเคลื่อนไหว") จากขวาไปซ้าย จากนั้นหมุนตัวมาทางผู้ชม ถอดหมวก แล้วคำนับ *คัตสึโดชาชิง* เป็นชื่อชั่วคราว ด้วยไม่ทราบชื่อที่แท้จริง

งานชิ้นนี้มีความแตกต่างกับแอนิเมชันดั้งเดิมตรงที่เฟรมไม่ได้ผลิตด้วยวิธีการบันทึกภาพ แต่ใช้การพิมพ์ฉลุฟิล์ม โดยใช้ *คัปปะ-บัง* ซึ่งเป็นอุปกรณ์สำหรับพิมพ์ฉลุสไลด์โคมไฟวิเศษ ภาพเป็นสีแดงและดำบนแถบภาพยนตร์ขนาด 35 มม. โดยส่วนท้ายยึดติดกันเพื่อการเล่นที่ต่อเนื่อง

ภูมิหลัง
--------

ภาพยนตร์แอนิเมชันภาพพิมพ์ในยุคเริ่มแรกสำหรับเป็นของเล่นทางสายตา เช่น โซอิโทรป มีมาก่อนแอนิเมชันที่ใช้เครื่องฉาย เกอบรือเดอร์บิงซึ่งเป็นผู้ผลิตของเล่นเยอรมันนำเสนอเครื่องฉายที่เทศกาลของเล่นในเนือร์นแบร์คเมื่อ ค.ศ. 1898 ไม่นานนักผู้ผลิตของเล่นรายอื่นก็ขายเครื่องมือที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน การสร้างภาพยนตร์ที่ใช้คนแสดงจริงสำหรับเครื่องฉายดังกล่าวมีราคาสูง ส่วนภาพยนตร์แอนิเมชันสำหรับเครื่องมือเหล่านี้มีวางขายอย่างเร็วที่สุดน่าจะใน ค.ศ. 1898 โดยสามารถยึดเป็นวงเพื่อการรับชมอย่างต่อเนื่อง การนำเข้าเครื่องฉายจากเยอรมนีเข้าสู่ญี่ปุ่นเกิดขึ้นอย่างเร็วที่สุดใน ค.ศ. 1904 โดยฟิล์มมักจะมีภาพเคลื่อนไหวที่วนกลับมาภาพเดิม

ผลงานอนิเมะญี่ปุ่น เช่น *นามากูระกาตานะ* ของจุงอิจิ โคอูจิ เริ่มออกฉายในโรงภาพยนตร์ใน ค.ศ. 1917
เทคโนโลยีการฉายภาพยนตร์จากตะวันตกเข้ามาในญี่ปุ่นในช่วง ค.ศ. 1896–1897 การฉายแอนิเมชันต่างชาติครั้งแรก ๆ ในโรงภาพยนตร์ญี่ปุ่นที่สามารถระบุวันที่ได้แน่ชัดได้แก่เรื่อง *เลแซ็กซ์ปลัวเดอเฟอฟอแล* (ค.ศ. 1911) ของเอมีล โกล นักวาดภาพแอนิเมชันฝรั่งเศส ซึ่งฉายรอบปฐมทัศน์ในโตเกียวเมื่อวันที่ 15 เมษายน ค.ศ. 1912 สำหรับภาพยนตร์แอนิเมชันญี่ปุ่นเรื่องแรกที่ได้ฉายในโรงภาพยนตร์เป็นผลงานของโอเต็ง ชิโมกาวะ, เซอิตาโร คิตายามะ และจุงอิจิ โคอูจิ ใน ค.ศ. 1917 แม้ฟิล์มจะสูญหาย แต่มีการค้นพบบางส่วนในฉบับ "ภาพยนตร์ของเล่น" สำหรับการรับชมที่บ้านด้วยเครื่องฉายมือหมุน ภาพยนตร์ที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังคงอยู่ได้แก่ *ฮานาวะ เฮโกไน เมโต โนะ มากิ* (1917) หรือเป็นที่รู้จักในชื่อว่า *นามากูระกาตานะ*

การค้นพบอีกครั้ง
----------------

ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2004 พ่อค้ามือสองในเกียวโตติดต่อนัตสึกิ มัตสึโมโตะ ผู้เชี่ยวชาญด้านประติมานวิทยาจากมหาวิทยาลัยศิลปะโอซากา พ่อค้าได้รับชุดสะสมฟิล์มและเครื่องฉายจากครอบครัวเก่าแก่ในเกียวโต และมัตสึโมโตะมารับของสะสมเหล่านี้ในเดือนถัดไป ชุดสะสมเหล่านี้ประกอบด้วยเครื่องฉาย 3 เครื่อง, ฟิล์ม 35 มม. 11 ชิ้น และสไลด์โคมไฟวิเศษ 11 ชิ้น

เมื่อมัตสึโมโตะค้นพบ *คัตสึโดชาชิง* ในชุดสะสม ฟิล์มสตริปอยู่ในสภาพที่แย่ ในชุดสะสมมีฟิล์มสตริปแอนิเมชันแบบตะวันตกสามชิ้น โดย *คัตสึโดชาชิง* อาจผลิตขึ้นด้วยการเลียนแบบจากตัวอย่างของแอนิเมชันเยอรมันหรือประเทศตะวันตกอื่น หากพิจารณาจากหลักฐาน เช่น วันที่ผลิตที่เป็นไปได้ของเครื่องฉายในชุดสะสม มัตสึโมโตะและนักประวัติศาสตร์แอนิเมชันอย่างโนบูยูกิ สึงาตะ คาดว่าภาพยนตร์นี้น่าจะสร้างขึ้นในช่วงปลายยุคเมจิซึ่งสิ้นสุดใน ค.ศ. 1912 นักประวัติศาสตร์อย่างเฟรเดริก เอส. ลิตเติน เสนอแนะว่าน่าจะสร้างเมื่อประมาณ ค.ศ. 1907 และ "ปีที่สร้างไม่น่าก่อน ค.ศ. 1905 และไม่น่าหลัง ค.ศ. 1912" ด้วยในช่วงเวลานั้นโรงภาพยนตร์หาได้ยากในประเทศญี่ปุ่น หลักฐานจึงชี้ได้ว่ามีการผลิต *คัตสึโดชาชิง* ออกมาจำนวนมากเพื่อขายให้แก่คนร่ำรวยที่เป็นเจ้าของเครื่องฉายใช้ในบ้าน ขณะนี้ยังไม่ปรากฏชื่อผู้สร้าง ในความเห็นของมัตสึโมโตะนั้น คุณภาพที่ค่อนข้างแย่และเทคนิคการพิมพ์ระดับต่ำบ่งชี้ว่า *คัตสึโดชาชิง* น่าจะมีที่มาจากบริษัทขนาดเล็ก

การค้นพบครั้งนี้ได้รับการกล่าวถึงอย่างกว้างขวางในสื่อญี่ปุ่น เมื่อพิจารณาปีที่สร้างตามที่ได้คาดกันไว้ ภาพยนตร์ชิ้นนี้อาจเกิดขึ้นร่วมสมัยหรืออาจเกิดขึ้นก่อนงานแอนิเมชันของโกลและนักแอนิเมชันชาวอเมริกันอย่างเจ. สจวร์ต แบล็กตัน และวินซอร์ แม็กเคย์ หนังสือพิมพ์ *อาซาฮีชิมบุง* ยอมรับในความสำคัญของการค้นพบแอนิเมชันสมัยเมจิ แต่ยังแสดงความกังขาต่อการจัดให้ภาพยนตร์ชิ้นนี้อยู่ในกลุ่มแอนิเมชันญี่ปุ่น โดยเขียนไว้ว่า "มีข้อถกเถียงว่า [*คัตสึโดชาชิง*] ควรจะถูกเรียกว่าแอนิเมชันในความเข้าใจร่วมสมัยหรือไม่"

สถานีย่อย:* icon การ์ตูนญี่ปุ่น
* ภาพยนตร์
* flag ประเทศญี่ปุ่น

เชิงอรรถ
--------

1. ↑  合羽版 **kappa-ban**; กระบวนการพิมพ์เรียกว่า *คัปปะ-ซูริ* (合羽刷り)
2. ↑  ฟิล์มสตริปหดตัวลงมาเหลือเพียง 33.5 มม.
3. ↑  ฝรั่งเศส: *Les Exploits de Feu Follet*; อังกฤษ: The Nipper's Transformations; ญี่ปุ่น: ニッパルの変形 Nipparu no Henkei
4. ↑  玩具 *กังงุ*
5. ↑  塙凹内名刀之巻 *Hanawa Hekonai meitō no maki*, "ม้วนภาพยนตร์ดาบที่เลื่องชื่อของฮานาวะ เฮโกไน"
6. ↑  松本 夏樹 *Matsumoto Natsuki*, เกิด ค.ศ. 1952
7. ↑  津堅 信之 *Tsugata Nobuyuki*, เกิด ค.ศ. 1968
8. ↑  ยุคเมจิกินเวลาตั้งแต่ ค.ศ. 1868 ถึง 1912

อ้างอิง
-------

1. 1 2  Anime News Network staff 2005.
2. 1 2 3  Litten 2014, p. 13.
3. 1 2 3 4 5  Matsumoto 2011, p. 98.
4. ↑  Matsumoto 2011, p. 116.
5. 1 2  Asahi Shimbun staff 2005.
6. ↑  Litten 2014, p. 9.
7. ↑  Litten 2014, p. 10.
8. ↑  Litten 2014, p. 14.
9. 1 2 3  Litten 2014, p. 15.
10. ↑  Matsumoto 2011, p. 112.
11. ↑  Litten 2013, p. 27.
12. ↑  Matsumoto 2011, pp. 96–97.
13. 1 2 3  Clements & McCarthy 2006, p. 169.
14. 1 2  López 2012, p. 584.
15. ↑  Litten 2014, p. 12.
16. ↑  
Matsumoto & Tsugata 2006, p. 101; Matsumoto 2011, p. 115.
17. ↑  Matsumoto 2011, pp. 116–117.

### งานอ้างอิง

* Anime News Network staff (7 August 2005). "Oldest Anime Found". *Anime News Network*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2 February 2007. สืบค้นเมื่อ 12 February 2014.
* Asahi Shimbun staff (1 August 2005). "Nihon saiko? Meiji jidai no anime firumu, Kyōto de hakken" 日本最古？明治時代のアニメフィルム、京都で発見 [Oldest in Japan? Meiji-period animated film discovered in Kyoto]. *China People's Daily Online (Japanese Edition)* (ภาษาญี่ปุ่น). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 11 October 2007. สืบค้นเมื่อ 11 June 2014.
* Clements, Jonathan; McCarthy, Helen (2006). *The Anime Encyclopedia: A Guide to Japanese Animation Since 1917*. Stone Bridge Press. ISBN 978-1-84576-500-2.
* Litten, Frederick S. (2013). "Shōtai kenkyū nōto: Nihon no eigakan de jōei sareta saisho no (kaigai) animēshon eiga ni tsuite" 招待研究ノート：日本の映画館で上映された最初の（海外）アニメーション映画について [On the Earliest (Foreign) Animation Shown in Japanese Cinemas]. *The Japanese Journal of Animation Studies* (ภาษาญี่ปุ่น). **15** (1A): 27–32.
* Litten, Frederick S. (17 June 2014). "Japanese color animation from ca. 1907 to 1945" (PDF). *litten.de*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 14 July 2014. สืบค้นเมื่อ 18 June 2014.
* López, Antonio (2012). "A New Perspective on the First Japanese Animation". *Published proceedings‚ Confia‚ (International Conference on Illustration and Animation)‚ 29–30 Nov 2012*. IPCA. pp. 579–586. ISBN 978-989-97567-6-2.
* Matsumoto, Natsuki; Tsugata, Nobuyuki (2006). "Kokusan saikō to kangaerareru animēshon firumu no hakken ni tsuite" 国産最古と考えられるアニメーションフィルムの発見について [The discovery of supposedly oldest Japanese animation films]. *Eizōgaku* (ภาษาญี่ปุ่น) (76): 86–105. ISSN 0286-0279.
* Matsumoto, Natsuki (2011). "映画渡来前後の家庭用映像機器" [Home movie equipment from the earliest days of film in Japan]. ใน Iwamoto, Kenji (บ.ก.). *Nihon eiga no tanjō* 日本映画の誕生 [*Birth of Japanese film*] (ภาษาญี่ปุ่น). Shinwa-sha. pp. 95–128. ISBN 978-4-86405-029-6.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Katsudō Shashin (1907 film)
* *คัตสึโดชาชิง* ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส