บทความนี้เกี่ยวกับวัดช้างล้อมในอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย สำหรับวัดช้างล้อมแห่งอื่น ดูที่ วัดช้างล้อม

เจดีย์วัดช้างล้อมในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2566
**วัดช้างล้อม** เป็นโบราณสถานภายในกำแพงเมือง อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย วัดแห่งนี้ตั้งอยู่บริเวณที่ราบด้านเชิงเขาพนมเพลิงด้านทิศใต้ ในแนวแกนเดียวกับวัดเจดีย์เจ็ดแถว

วัดช้างล้อม มีจุดเด่นที่สำคัญคือเจดีย์ทรงลังกาบนฐานประทักษิณรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส 2 ชั้น ชั้นแรกประกอบด้วยงานปูนปั้นช้างยืนเต็มตัวล้อมรอบฐานทั้ง 4 ด้าน รวม 39 เชือก โดยช้างที่อยู่หัวมุมฐานทั้ง 4 มุมจะมีขนาดใหญ่กว่าตัวโดยรอบ ส่วนชั้นที่ 2 ประกอบด้วยซุ้มพระพุทธรูปประทับนั่งปางมารวิชัยโดยมีประติมากรรมรูปต้นโพธิ์อยู่เบื้องหลังจำนวน 17 องค์

ประวัติ
-------

นักวิชาการสันนิษฐานว่า วัดช้างล้อมนี้น่าจะเป็นวัดเดียวกันกับที่ปรากฏในศิลาจารึกหลักที่ 1 ที่ถอดความว่า "1208 ศกปีกุล ให้ขุดเอาพระธาตุออกทั้งหลายเห็นกระทำบูชาบำเรอแก่พระธาตุได้หกวัน จึงเอาฝังในกลางเมืองศรีสัชนาลัย ก่อพระเจดีย์เหนือหกเช้าจึงแล้ว ตั้งเวียงผาล้อมพระมหาธาตุสามเช้าาจึงแล้ว" จากข้อความดังกล่าวจึงถูกยึดถือและยอมรับโดยทั่วกันว่าน่าจะถูกสร้างขึ้นราวปี พ.ศ. 1828 - 1831

สถาปัตยกรรม
-----------

โบราณสถานที่สำคัญ คือ เจดีย์ประธานทรงลังกาตั้งอยู่ภายในกำแพงแก้วสี่เหลี่ยมจัตุรัส โดยมีซุ้มประตูทั้ง 56 ทิศ ประตูด้านหน้าและประตูด้านหลังเป็นทางเข้าออกก่อเป็นกำแพงศิลาแลงหนามีการเล่นระดับที่ซุ้มประตูอย่างสวยงาม สำหรับประตูด้านข้างก่อเรียงอิฐศิลาแลงปิดไว้เป็นประตูตัน 

เจดีย์ประธานทรงลังกาขนาดใหญ่ ตั้งอยู่บนฐานประทักษิณรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสซ้อนกันหลายชั้น มีทางเดินเป็นบันไดขึ้นไปยังชั้นบน โดยรอบเจดีย์มีช้างปูนปั้นเต็มตัวประดับโดยรอบฐานทั้ง 4 ด้าน ด้านละ 9 เชือก (ยกเว้นด้านหนึ่งซึ่งเป็นบันไดทางขึ้นมีเพียง 8 เชือก) และที่มุมมีช้างขนาดใหญ่ประดับอีก 4 เชือก รวมเป็น 39 เชือก ช้างเชือกใหญ่ที่อยู่มุมเจดีย์เป็นช้างทรงเครื่องมีลวดลายปูนปั้นประดับที่คอ และข้อเท้าสวยงามกว่าช้างที่ฐานสี่เหลี่ยม ระหว่างช้างปูนปั้นที่ฐานนั้นจะมีเสาประทีปศิลาแลงสลับเป็นระยะ ด้านหน้าช้างแต่ละเชือกจะมีพุ่มดอกบัวตูมปูนปั้นวางตั้งอยู่ 

ปัจจุบันช้างปูนปั้นได้ผุผังไปเป็นส่วนใหญ่ เหลือที่เห็นเป็นรูปหัวช้างอยู่จำนวนไม่กี่เชือก แต่ยังคงแสดงออกถึงความงดงามของประติมากรรมสมัยสุโขทัยอย่างเต็มที่ ช้างปูนปั้นที่วัดช้างล้อมในอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัยมีลักษณะเด่นกว่าช้างปูนปั้นที่วัดอื่นๆ คือ ยืนเต็มตัวแยกออกจากผนัง มีขนาดสูงใหญ่เทียบเท่าหรือใหญ่กว่าช้างจริง 

เบื้องเจดีย์ประธานมีบันได2 ชั้นขึ้นสู่ลานหน้าเจดีย์ เหนือฐานประทักษิณมีซุ้มพระพุทธรูปประทับนั่งปางมารวิชัย 20 ซุ้ม โดยส่วนใหญ่ได้ผุผังไปเกือบหมด ยังเหลือที่สมบูรณ์เพียงไม่กี่องค์ เหนือบริเวณองค์ระฆังขึ้นไปเป็นบัลลังก์ก้านฉัตรประดับด้วยพระรูปพระสาวกปางลีลาปูนปั้นแบบนูนต่ำจำนวน 17 องค์ 

นอกจากนั้นวัดช้างล้อมยังมีวิหารที่อยู่ด้านหน้าเจดีย์ประธาน นอกนั้นเป็นวิหารขนาดเล็ก 2 หลัง และเจดีย์รายอีก 2 องค์

ระเบียงภาพ
----------

* 
* 
* ซุ้มพระพุทธรูปประทับนั่งปางมารวิชัยในปี พ.ศ. 2552ซุ้มพระพุทธรูปประทับนั่งปางมารวิชัยในปี พ.ศ. 2552
* ซุ้มพระพุทธรูปประทับนั่งปางมารวิชัยในปี พ.ศ. 2562ซุ้มพระพุทธรูปประทับนั่งปางมารวิชัยในปี พ.ศ. 2562
* งานปูนปั้นช้างยืนเต็มตัวล้อมรอบฐานทั้ง 4 ด้านในปี พ.ศ. 2562งานปูนปั้นช้างยืนเต็มตัวล้อมรอบฐานทั้ง 4 ด้านในปี พ.ศ. 2562
* วัดช้างล้อมในปี พ.ศ. 2549วัดช้างล้อมในปี พ.ศ. 2549

อ้างอิง
-------

1. 1 2  *การศึกษาวิจัยเรื่อง วัดช้างล้อม ในอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย อ.ศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย* (PDF). กองโบราณคดี เอกสารหมายเลข ๑/๒๕๓๐. p. 10. สืบค้นเมื่อ 28 December 2023.
2. ↑  *การศึกษาวิจัยเรื่อง วัดช้างล้อม ในอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย อ.ศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย* (PDF). กองโบราณคดี เอกสารหมายเลข ๑/๒๕๓๐. p. 8. สืบค้นเมื่อ 28 December 2023.
3. ↑  "โบราณสถานวัดช้างล้อม (อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย)". การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.). สืบค้นเมื่อ 28 December 2023.
4. ↑  วัดช้างล้อม

| * ด
* ค
* ก
อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย |
| --- |
| ในกำแพงเมือง | 
* วัดเจดีย์เจ็ดแถว
* วัดสวนแก้วอุทยานใหญ่
* วัดนางพญา
* หลักเมือง
* วัดสวนแก้วอุทยานน้อย
* พระราชวัง
* วัดเขาพนมเพลิง
* วัดเขาสุวรรณคีรี
* วัดช้างล้อม
* ประตูดอนแหลม
* ประตูรามณรงค์
* ประตูผี
* ประตูสามเกิด (ชนะสงคราม)
* ประตูเตาหม้อ
* ประตูไชยพฤกษ์

 | วัดช้างล้อม |
| เมืองเชลียง | 
* วัดพระศรีรัตนมหาธาตุเชลียง (วัดพระปรางค์)
* วัดชมชื่น
* วัดเจ้าจันทร์
* วัดโคกสิงคาราม
* กุฏิพระร่วง
* วัดน้อยจำปี

 |
| นอกกำแพงเมือง | 
* วัดเขาอินทร์
* วัดเขาพระศรี
* วัดเขารังแร้ง
* วัดพญาดำ
* วัดสระปทุม
* วัดพรหมสี่หน้า
* วัดราหู
* วัดสระไข่น้ำ
* วัดยายตา
* วัดเขาใหญ่
* วัดเจดีย์เจ็ดยอด
* วัดเจดีย์เอน
* วัดเขาแก้ว
* วัดกุฎีราย
* วัดหัวโขน
* วัดกูบ
* วัดเขาพระบาท
* วัดป่าแก้ว
* วัดร้าง
* วัดน้อย
* แก่งหลวง
* บ่อแก้ว
* บ่อทอง
* ถนนพระร่วง
* เตาทุเรียงป่ายาง
* เตาทุเรียงเกาะน้อย

 |

| * ด
* ค
* ก
8 จอมเจดีย์แห่งสยาม จากภาพจิตรกรรมฯ วัดเบญจมบพิตร |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  | 
  |

 |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| พระมหาธาตุนครศรีธรรมราช | พระธาตุพนม | พระบรมธาตุหริภุญชัย | พระปฐมเจดีย์
  |

 |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  | 
  |

 |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| พระธาตุเมืองละโว้ | พระมหาธาตุศรีสัชนาลัย (ช้างล้อม) | พระศรีรัตนมหาธาตุเชลียง | พระเจดีย์ชัยมงคล
  |

 |