**ท้าวศานตนุ** เป็นโอรสของราชาประตีปะ ซึ่งครองกรุงหัสตินาปุระ แคว้นกุรุ ส่วนตัวของท้าวศานตนุ มีพี่น้องรวมอุทร ๓ คน คือ เทวาปิ(ภายหลังได้รับพรให้เป็นอมตะไป)พี่คนโต พาหลีกะ หรือ วาหลีกะ น้องชายคนสุดท้าย และท้าวศานตนุเป็นคนกลาง ซึ่งต่อมาได้ขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์ ในขณะนั้นได้เป็นผู้ให้กำเนิดบุคคลสำคัญของเรื่องมหากาพย์มหาภารตะอีกคนหนึ่ง นั่นก็คือ **เจ้าชายเทวพรต** หรือตอนหลังถูกขนานนามว่า **ภีษมะ** นั่นเอง ซึ่งเป็นพระโอรสของท้าวศานตนุและพระแม่คงคา หลังจากอยู่กินกับพระแม่คงคาได้ไม่นาน ก็ได้พระโอรสออกมาหนึ่งพระองค์ ท้าวศานตนุดีใจมาก แต่เมื่อจะเสด็จไปหาพระแม่คงคา ปรากฏว่าพระนางนั้นไม่อยู่กับที่ประทับ และกลับทิ้งพระโอรสลงไปในแม่น้ำ โดยทำอย่างนี้กับพระโอรสถึงเจ็ดพระองค์ด้วยกัน (เมื่อครั้งที่ท้าวศานตนุได้เจอกับพระแม่คงคานั้น ได้ให้สัญญาไว้ว่า จะไม่โกรธไม่เกลียดและจะไม่ซักถามเกี่ยวกับสิ่งที่พระแม่คงคาทำทั้งสิ้น) แต่เมื่อพระแม่คงคาได้ให้ประสูติพระโอรสองค์ที่แปดออกมาท้าวศานตนุก็ทนไม่ไหวและซักถามพระแม่คงคา พระนางจึงตรัสบอกกับพระองค์ว่าจะนำพระโอรสองค์ที่ ๘ (ซึ่งก็คือเจ้าชายเทวพรตหรือภีษมะ) ไปเลี้ยงดูเอง 

หลังจากนั้น ๑๖ ปีพระแม่คงคาก็นำพระโอรสองค์ที่ ๘ มาคืนกับท้าวศานตนุ ท้าวศานตนุอยู่กับเจ้าชายเทวพรตอย่างมีความสุขมาประมาณ ๔ ปี และตั้งให้เจ้าชายเทวพรตเป็นพระยุพราช (ผู้มีตำแหน่งจะได้ครอบครองบัลลังก์ต่อจากกษัตริย์) พระองค์ก็เจอกับลูกสาวชาวประมงซึ่งมีกลิ่นกายหอมมาก ชื่อว่า **สัตยวดี** จึงไปสู่ขอนางกับพ่อของนาง แต่พ่อของนางกลับบอกว่าต้องให้ลูกที่เกิดจากนางสัตยวดีเป็นกษัตริย์ต่อจากท้าวศานตนุแทนเจ้าชายเทวพรต ท้าวศานตนุไม่ตรัสอะไรและกลับไปยังพระราชวัง จากนั้นก็ซึมเศร้าตลอดมา เจ้าชายเทวพรตจึงไปไถ่ถามกับสารถีของพระบิดาว่าเหตุใดหลังจากกลับมาแล้วพระองค์ดูเศร้าโศกผิดปกติ สารถีจึงตอบไปตามความ 

เจ้าชายเทวพรตเมื่อเห็นพระบิดาเศร้าโศกเสียพระทัยก็ไม่สบายใจจึงไปที่บ้านของชาวประมงและตกลงว่าพระองค์จะให้ตำแหน่งพระยุพราชแก่น้องชายที่เกิดจากท้าวศานตนุและนางสัตยวดี แต่พ่อของนางกลับไม่พอใจแค่นั้น กลับพูดทำนองที่ว่า "ข้าจะมั่นใจได้อย่างไรว่าลูกหลานที่เกิดจากท่าน เจ้าชายเทวพรต จะไม่มาชิงบัลลังก์ของหลานชายข้า" เจ้าชายเทวพรตก็ค่อนข้างหงุดหงิดแต่ก็ต้องการทำตามพระประสงค์ของพระบิดาจึงให้คำสาบานต่อฟ้าดินว่าจะไม่ยุ่งเกี่ยวกับบัลลังก์พระราชาและจะไม่แต่งงานมีลูกกับผู้หญิงคนใดอีกตลอดชีวิตอย่างหนักแน่น จึงเป็นที่มาของชื่อที่รู้จักกันดีคือ ภีษมะ

เมื่อท้าวศานตนุอภิเษกสมรสกับนางสัตยวดีไม่นานก็มีพระโอรสสองพระองค์คือ **จิตรางคทะ** และ **วิจิตรวีรยะ** จากนั้นไม่นานพระองค์ก็สิ้นพระชนม์

| * ด
* ค
* ก
*มหาภารตะ* ของ กฤษณะ ไทฺวปายนะ วยาส |
| --- |
| บรรพทั้ง 18 | 
* อาทิบรรพ
* สภาบรรพ
* วนบรรพ
* วิราฏบรรพ
* อุทโยคบรรพ
* ภีษมบรรพ
* โทรณบรรพ
* กรรณบรรพ
* ศัลยบรรพ
* เสาปติกบรรพ
* สตรีบรรพ
* ศานติบรรพ
* อนุศาสนบรรพ
* อัศวเมธิกบรรพ
* อาศรมวาสิกบรรพ
* เมาสลบรรพ
* มหาปรัสถานิกบรรพ
* สวรรคโรหณบรรพ
* หริวงศ์

 |  |
| แคว้นกุรุ | ท้าวศานตนุ · พระแม่คงคา · ท้าวภีษมะ · สัตยวดี · จิตรางคทะ · วิจิตรวีรยะ · เจ้าหญิงอัมพิกา · เจ้าหญิงอัมพาลิกา · เจ้าหญิงอัมพา · ท้าววิทูร · ท้าวธฤตราษฎร์ · พระนางคานธารี · ศกุนิ · เจ้าหญิงสุภัทรา · ท้าวปาณฑุ · พระนางกุนตี · พระนางมาทรี · ยุธิษฐิระ · ภีมะ · อรชุน · นกุล · สหเทพ · ทุรโยธน์ · ทุหศาสัน · ยุยุตสุ · นางทุหศาลา · พระนางเทราปที · นางหิฑิมพี · ฆโฎตกัจ · Ahilawati · นางอุตตรา · นางนาคอุลูปี · นางจิตรางคทา |
| ตัวละครอื่น ๆ | กรรณะ · โทรณาจารย์ · วยาส · อภิมันยุ · พระกฤษณะ · สาตยกี · ธฤษฏะทยุมัน · สัญชัยสารถี · อิราวัต · พภรุวาหนะ · ปรีกษีต · ท้าววิราฎ · กิจกะ · กฤปาจารย์ · อัศวัตถามา · เอกลัพย์ · กฤตวรมา · ชราสันธ์ · มายาสูร · ฤๅษีทุรวาส · ชนะเมนชัย · ชัยทรัถ · พระพลราม · ท้าวทรุปัท · หิฑิมพะ · ท้าวศัลยะ · อธิราธาสารถี · ศิขัณทิน · ปรศุราม |
| ข้อมูลอื่น ๆ | ปาณฑพ · เการพ · หัสตินาปุระ · อินทรปรัสถ์ · อาณาจักรในอินเดียโบราณ · สงครามทุ่งกุรุเกษตร · ภควัทคีตา · อัสตระ |