| ที่อยู่อาศัยใต้ทะเล |
| --- |
|  |
| * เขตชายฝั่ง
* เขตน้ำขึ้นถึง
* ชะวากทะเล
* ป่าสาหร่าย
* พืดหินปะการัง
* Ocean banks
* ไหล่ทวีป
* เขตทะเลตื้น
* ช่องแคบ
* เขตท้องทะเล
* Oceanic zone
* ภูเขาใต้ทะเล
* ปล่องแบบน้ำร้อน
* Cold seeps
* เขตอยู่ใต้น้ำ
* เขตอยู่ก้นทะเล
 |
| * ด
* ค
* ก
 |

**ภูเขาใต้ทะเล** คือภูเขาที่อยู่บนพื้นทะเลและมีความสูงต่ำกว่าระดับน้ำทะเลซึ่งไม่ใช้เกาะ, เกาะเล็กและหน้าผา ภูเขาใต้ทะเลมักเกิดจากภูเขาไฟที่ดับแล้วที่ปะทุขึ้นอย่างกระทันหันซึ่งปกติแล้วจะตั้งสูงขึ้นมาประมาณ 1,000-4,000 เมตรเหนือพื้นทะเล นักสมุทรศาสตร์กำหนดได้กำหนดลักษณะคร่าว ๆ คือสูงเหนือพื้นทะเลอย่างน้อย 1,000 เมตรและมีลักษณะเป็นรูปทรงกรวยยอดของภูเขาใต้ทะเลมักจะอยู่ต่ำกว่าระดับน้ำทะเลเป็นร้อยเป็นพันเมตรดังนั้นจึงถือว่าพวกมันจะพบในบริเวณทะเลลึก ระหว่างการก่อตัวภูเขาใต้ทะเลบางลูกอาจมียอดสูงพ้นระดับน้ำทะเลและอาจโดนคลื่นและลบกัดเซาะจนมียอดราบ เมื่อภูเขาเหล่านี้ทรุดตัวหรือมีกิจกรรมบางอย่างทำให้มันจมลงใต้ทะเลก็จะเรียกภูเขาลักษณะนี้ว่าเขายอดราบใต้สมุทร

มหาสมุทรของโลกมีภูเขาใต้ทะเลที่ระบุยืนยันแล้วกว่า 14,500 ลูก แบ่งเป็น ภูเขาใต้ทะเลมีประมาณ 9,951 ลูกมีเขายอดราบใต้สมุทรอีก 283 ลูกซึ่งทั้งหมดนี้มีพื้นที่รวมกันประมาณ 8,796,150 ตารางกิโลเมตร แต่กลับมีภูเขาเพียงไม่กี่ลูกที่นักวิทยาศาตร์ทำการศึกษา ภูเขาใต้ทะเลและเขายอดราบใต้สมุทรพบได้มากในแปซิฟิกเหนือและมีรูปแบบการก่อตัวที่โดดเด่นคือปะทุ, ก่อตัว, ทรุดตัวและพังทลาย ในไม่กี่ปีที่ผ่านมามีการสังเกตกิจกรรมต่าง ๆ ของภูเขาใต้ทะเลยกตัวอย่างเช่นภูเขาใต้ทะเลโลลิฮิ (Lōʻihi Seamount) ในหมู่เกาะฮาวาย

ภูเขาใต้ทะเลมีความอุดมสมบูรณ์และเป็นระบบนิเวศทางทะเลที่พบมากที่สุดแบบหนึ่งของโลก ปฏิสัมพันธ์ระหว่างภูเขาใต้ทะเลกับกระแสใต้น้ำและพื้นที่สูงของภูเขาได้ดึงดูดแพลงก์ตอน, ปะการัง, ปลาและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในทะเลทำให้เป็นจุดทำนิยมทำประมงของอุตสาหกรรมการประมงเชิงพาณิชย์ ความนิยมการทำประมงนี้ก่อให้เกิดกังวลเกี่ยวกับผลกระทบเชิงลบของระบบนิเวศอย่างเช่นในกรณีการลดจำนวนลงอย่างมากของปลาออเร้นจ์รัฟฟี่ (Orange roughy) และปัญหาการลากอ้วนน้ำลึกซึ่งสร้างความเสียหายทางนิเวศวิทยา

ภูเขาใต้ทะเลมีจำนวนมากแต่ก็สามารถทำการศึกษาและทำแผนที่ได้ด้วยการวัดความลึกและวัดความสูงจากดาวเทียม มีอุบัติเหตุที่เรือเดินสมุทรชนเข้ากับภูเขาใต้ทะเลที่ไม่มีใครสังเกตด้วยเช่นในกรณีของ ภูเขาใต้ทะเลมิลฟิล (Muirfield Seamount) ที่ตั้งชื่อตามเรือที่มาชนเมื่อปี พ.ศ. 2516 แต่อย่างไรก็ตามอันตรายสูงสุดของภูเขาใต้ทะเลคือการยุบหรือพังทลายจากด้านข้างอย่างเช่นเมือเวลาผ่านไปเรื่อย ๆ หินอัคนีพุในภูเขาจะเกิดการกดลงด้านข้างทำให้เกิดภูเขาถล่มซึ่งอาจก่อให้เกิดสึนามิขนาดใหญ่

ภูมิศาสตร์
----------

ภูเขาใต้ทะเลสามารถพบได้ในแอ่งสมุทรทุกแห่งบนโลก กระจายไปทั่วในที่ว่าง มีการกำหนดลักษณะทั่วไปของภูเขาใต้ทะเลว่าต้องเป็นภูเขาที่โพล่ขึ้นมากลางที่ราบมีความสูง 1,000 เมตรหรือสูงกว่าก้นทะเลโดยรอบและมีพื้นที่ยอดเขาจำกัดเป็นรูปทรงกรวย ถ้าหากนับร่วมเนิน สันเขาและเนินเขามีความสูงน้อยกว่า 1,000 เมตรเข้าไปด้วยก็จะมีภูเขาใต้ทะเลกว่า 100,000 ลูกในมหาสมุทรโลก

ภูเขาใต้ทะเลส่วนมากเคยเป็นภูเขาไฟและมีแนวโน้มที่จะพบบนเปลือกโลกมหาสมุทรใกล้เทือกเขากลางสมุทร กระจุกแม็กม่าและหมู่เกาะรูปโค้ง โดยรวมแล้วภูเขาใต้ทะเลและเขายอดราบใต้สมุทรจะพบในก้นทะเลแปซิฟิกเหนือคิดเป็น 4.39% ของภูมิภาค มหาสมุทรแอตแลนติกมีภูเขาใต้ทะเลเพียง 16 ลูกและไม่มีเขายอดราบ ทะเลเมดิเตอร์เรเนียนรวมกับทะเลดำมีภูเขาใต้ทะเลเพียง 23 ลูกและเขายอดราบ 2 ลูก แผนที่แสดงว่าภูเขาใต้ทะเล 9,951 ลูกครอบคลุมพื้นที่ถึง 8,088,550 ตารางกิโลเมตร ภูเขาใต้ทะเลมีพื้นที่เฉลี่ยลูกละ 790 ตารางกิโลเมตร ภูเขาใต้ทะเลลูกเล็กที่สุดพบในแอตแลนติก เมดิเตอร์เรเนียนและทะเลดำ ในขณะที่ค่าเฉลี่ยที่ใหญ่ที่สุดคือภูเขาในมหาสมุทรอินเดียมีค่าเฉลี่ยที่ 890 ตารางกิโลเมตร ภูเขาใต้ทะเลที่มีพื้นที่มากที่สุดอยู่ในแปซิฟิกเหนือมีขนาด 15,500 ตารางกิโลเมตร เขายอดราบใต้สมุทรครอบคลุมพื้นที่ 707,600 ตารางกิโลเมตรและมีพื้นที่เฉลี่ยลูกละ 2,500 ตารางกิโลเมตรซึ่งใหญ่กว่าค่าเฉลี่ยของภูเขาใต้ทะเลถึง 2 เท่า พื้นที่เขายอดราบ 50% และจำนวนเขายอดราบ 42% อยู่ในแปซิฟิกเหนือครอบคลุมพื้นที่ 342,070 ตารางกิโลเมตร เขายอดราบขนาดใหญ่สามอันดับแรกอย่าง เขายอดราบคูโค่ (มีพื้นที่ 24,600 ตารางกิโลเมตร) เขายอดราบซุยโกะ (มีพื้นที่ 20,220 ตารางกิโลเมตร) และเขายอดราบพราราด้า (มีพื้นที่ 13,680 ตารางกิโลเมตร) อยู่ในแปซิฟิกเหนือเช่นกัน

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3  IHO, 2008. Standardization of Undersea Feature Names: Guidelines Proposal form Terminology, 4th ed. International Hydrographic Organisation and Intergovernmental Oceanographic Commission, Monaco.
2. ↑  Nybakken, James W. and Bertness, Mark D. 2008. *Marine Biology: An Ecological Approach*. Sixth Edition. Benjamin Cummings, San Francisco
3. ↑  Watts, T. (2019). "Science, Seamounts and Society". *Geoscientist*. August 2019: 10–16.
4. 1 2 3  Harris, P.T. MacMillan-Lawler, M. Rupp, J. Baker, E.K. 2014. Geomorphology of the oceans. Marine Geology 352, 4–24
5. ↑

| * ด
* ค
* ก
สมุทรศาสตร์กายภาพ |
| --- |
| มหาสมุทรของโลก | 
* มหาสมุทรแปซิฟิก
* มหาสมุทรแอตแลนติก
* มหาสมุทรอินเดีย
* มหาสมุทรอาร์กติก
* มหาสมุทรใต้

 |
| ประเภท | 
* ทะเลปิด
* ทะเลสาบปิด
* ทะเลเปิด
* ทะเลสาบเปิด
* ทะเลชายขอบทวีป‎
* ทะเลสาบ‎
* ทะเลสาบน้ำเค็ม‎
* ทะเลสาบน้ำจืด‎
* เจ็ดสมุทร

 |
| ระดับชั้นน้ำทะเล | 
* ท้องทะเล
* เขตมีแสง
	+ ท้องทะเลตื้น
* ทะเลลึก
* เขตไร้แสง
	+ ท้องทะเลลึกปานกลาง
	+ ท้องทะเลลึก
	+ เขตความลึกก้นสมุทร

 |
| คลื่น | 
* คลื่นใต้น้ำ
* คลื่นสึนามิ

 |
| กฎหมายทะเล | 
* เส้นฐาน
* น่านน้ำภายใน
* น่านน้ำอาณาเขต
* เขตต่อเนื่อง
* เขตเศรษฐกิจจำเพาะ
* น่านน้ำนานาชาติ‎
* การขนส่งทางน้ำนานาชาติ‎
* การประมง‎
* สนธิสัญญาควบคุมอาวุธบนพื้นสมุทร

 |
| ลักษณะภูมิประเทศ | 
* ไหล่ทวีป
* ลาดทวีป
* ลาดตีนทวีป
* ก้นสมุทร
* เนินตะกอนรูปพัดก้นสมุทร
* หุบผาชันใต้ทะเล
* เขายอดราบใต้สมุทร
* แอ่งสมุทร
* ที่ราบก้นสมุทร
* ภูเขาใต้ทะเล
* ภูเขาไฟใต้ทะเล
* ร่องลึกก้นสมุทร
* เทือกเขากลางสมุทร
* พืดหินปะการัง
* อะทอลล์
* ลากูน
* ทะเล
* อ่าว

 |
| การแปรสัณฐานแผ่นธรณีภาค | 
* ธรณีวิทยาทางทะเล
* การขยายตัวของพื้นมหาสมุทร
* ปล่องแบบน้ำร้อน

 |
| ปรากฏการณ์ | 
* น้ำขึ้นลง
* เอลนีโญ
* ลานีญา
* การกัดเซาะชายฝั่ง
* กระแสน้ำย้อนกลับ

 |
| กระแสน้ำมหาสมุทร | 
* กระแสน้ำกินี
* กระแสน้ำญี่ปุ่น
* กระแสน้ำมหาสมุทร
* กระแสน้ำแลบราดอร์
* กระแสน้ำศูนย์สูตรเหนือ
* กระแสน้ำเบงเกวลา

 |
| ธรณีสัณฐาน | 
* เนินทราย
* เนินทรายรูปพระจันทร์เสี้ยว
* เกาะ
* เกาะเล็ก
* เกาะหินโด่ง
* คอคอด
* ฟยอร์ด
* เฟิร์ธออฟฟอร์ธ
* สะพานแผ่นดิน
* สันดอนจะงอย
* สันดอนเชื่อมเกาะ
* หาด
* ดอนทรายใต้น้ำ
* กลุ่มเกาะ‎
* คาบสมุทร‎
* ช่องแคบ‎
* ชะวากทะเล‎
* ชายฝั่ง‎
* ชายหาด‎
* ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำ‎
* ถ้ำ‎
* หน้าผา‎
* แหลม‎

 |