**เต่า** คือ สัตว์จำพวกหนึ่งในอันดับ Testudines จัดอยู่ในจำพวกสัตว์เลือดเย็น ในชั้นสัตว์เลื้อยคลาน เป็นสัตว์ที่มีวิวัฒนาการมาแล้วกว่า 200 ล้านปี ซึ่งเต่านั้นถือเป็นสัตว์ที่มีอายุยืนมากที่สุดชนิดหนึ่ง โดยเต่าจะมีกระดูกที่แข็งคลุมบริเวณหลังที่เรียกว่า "กระดอง" ซึ่งประกอบด้วยแคลเซียมเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งจะสามารถหดหัว ขา และหางเข้าในกระดองเพื่อป้องกันตัวได้ แต่เต่าบางชนิดก็ไม่อาจจะทำได้ เต่าเป็นสัตว์ที่ไม่มีฟัน แต่มีริมฝีปากที่แข็งแรงและคม ใช้ขบกัดอาหารแทนฟัน

โดยมากแล้ว เต่า เป็นสัตว์ที่เคลื่อนไหวและเคลื่อนที่ได้ช้า อาศัยและใช้ช่วงชีวิตหนึ่งอยู่ในน้ำ ซึ่งมีอาศัยทั้งน้ำจืด และน้ำเค็ม แต่เต่าบางจำพวกก็ไม่ต้องอาศัยน้ำเลย เรียกว่า "เต่าบก" (Testudinidae) ซึ่งเต่าบกที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก คือ เต่ายักษ์กาลาปากอส (*Geochelone nigra*) ที่อาศัยอยู่ตามเกาะต่าง ๆ ในหมู่เกาะกาลาปากอส ในเอกวาดอร์ (มีทั้งหมด 15 ชนิดย่อย) ในขณะที่เต่าน้ำที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก คือ เต่าอัลลิเกเตอร์ (*Macrochelys temminckii*) อาศัยอยู่ตามหนองน้ำในทวีปอเมริกาเหนือ

เต่าทะเล
--------

*ดูบทความหลักที่ เต่าทะเล*

เป็นเต่าจำพวกหนึ่งที่ทั้งชีวิตอาศัยอยู่แต่ในทะเลเพียงอย่างเดียว จะขึ้นมาบนบกก็เพียงแค่วางไข่เท่านั้น โดยที่เท้าทั้งสี่ข้างพัฒนาให้เป็นอวัยวะคล้ายครีบ ซึ่งเต่าทะเลทั่วโลกปัจจุบันมีทั้งหมด 7 ชนิด ใน 2 วงศ์ 5 สกุล ได้แก่ เต่าหัวค้อน (*Caretta caretta*), เต่าตนุ (*Chelonia mydas*), เต่ามะเฟือง (*Dermochelys coriacea*), เต่ากระ (*Eretmochelys imbricata*), เต่าตนุหลังแบน (*Natator depressus*), เต่าหญ้าแอตแลนติก (*Lepidochelys kempii*), เต่าหญ้า (*Lepidochelys olivacea*) โดยที่เต่ามะเฟืองเป็นเต่าทะเลและเป็นเต่าที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งในน่านน้ำไทยพบได้ถึง 5 ชนิด ไม่พบเพียง 2 ชนิดคือ เต่าตนุหลังแบน และ เต่าหญ้าแอตแลนติก

อาหารของเต่า
------------

เต่า กินอาหารได้ทั้ง พืช และสัตว์ โดยเต่าบางชนิดก็จะกินแต่เฉพาะสัตว์ เช่น เต่าอัลลิเกเตอร์, เต่าสแนปปิ้ง (*Chelydra serpentina*) , เต่าปูลู (*Platysternon megacephalum*) เป็นต้น 

เต่าจมูกหมู (*Carettochelys insculpta*)

ตะพาบ
-----

*ดูบทความหลักที่ วงศ์ตะพาบ*

ตะพาบ หรือ ตะพาบน้ำ (อังกฤษ: Soft-shelled turtle) เป็นเต่าจำพวกหนึ่ง อยู่ในวงศ์ Trionychidae ลักษณะโดยทั่วไปมีลำตัวแบน จมูกแหลม กระดองอ่อนนิ่ม มีกระดองหลังค่อนบ้างเรียบแบน กระดองมีลักษณะเป็นหนังที่ค่อนข้างแข็งเฉพาะในส่วนกลางกระดอง แต่บริเวณขอบจะมีลักษณะนิ่มแผ่นกระดองจะปราศจากแผ่นแข็งหรือรอยต่อ ซึ่งแตกต่างจากกระดองของเต่าอย่างสิ้นเชิง กระดองส่วนท้องหุ้มด้วยผิวหนังเรียบ มีส่วนที่เป็นกระดูกน้อยมาก กระดองจะมีรูปร่างกลมเมื่อ ยังมีขนาดเล็ก และจะรีขึ้นเล็กน้อยเมื่อโตเต็มวัยตั้งแต่คอส่วนบนไปจรดขอบกระดองจะมีตุ่มแข็งเล็ก ๆ ขึ้นอยู่ ส่วนหัวมีขนาดใหญ่ คอเรียวยาวและสามารถเอี้ยวกลับมาด้านข้าง ๆ ได้ มีจมูกค่อนข้างยาวแต่มีขนาดเล็กและส่วนปลายจมูกอ่อน ตามีขนาดเล็กโปนออกมาจากส่วนหัวอย่างเห็นได้ชัด มีฟัน ขากรรไกรแข็งแรงและคม มีหนังหุ้มกระดูกคล้ายริมฝีปาก ขาทั้งสี่แผ่กว้างที่นิ้วจะมีพังพืดเชือมติดต่อกันแบบใบพายอย่างสมบูรณ์ มีเล็บเพียง 3 นิ้ว และมีหางสั้น 

มักอาศัยอยู่ในน้ำมากกว่าบนบก โดยตะพาบสามารถกบดานอยู่ใต้น้ำได้นานกว่าเต่า แม้จะหายใจด้วยปอด แต่เมื่ออยู่ในน้ำ ตะพาบจะใช้อวัยวะพิเศษช่วยหายใจเหมือนปลา เรียกว่า Rasculavpharyngcal capacity ตะพาบชนิดที่ใหญ่ที่สุดในโลกและสวยที่สุดในโลกคือ ตะพาบม่านลาย (*Chitra chitra*)  ที่พบในแหล่งน้ำพรมแดนไทยกับพม่า
แต่ก็มีเต่าอยู่ชนิดหนึ่งที่ปัจจุบัน นักวิทยาศาสตร์ก็ยังไม่แบ่งแยกชัดเจนว่าเป็นเต่าหรือตะพาบ คือ เต่าจมูกหมู (*Carettochelys insculpta*) หรือที่เรียกกันในวงการปลาสวยงามว่า เต่าบิน พบที่ทวีปออสเตรเลียตอนเหนือ ปาปัวนิวกินี

ตะพาบโดยมากแล้วจะมีนิสัยดุกว่าเต่า เป็นสัตว์ที่ชอบกินเนื้อมากกว่ากินพืช ในประเทศไทยพบได้ในหนองน้ำและแหล่งน้ำจืดทั่วประเทศ ภาษาอีสานเรียกว่า กริว, ปลาฝา หรือ จมูกหลอด เป็นต้น

เต่ากับมนุษย์
-------------

โดยปกติแล้ว มนุษย์จะไม่ใช้เนื้อเต่าหรือไข่เต่าเป็นอาหาร แต่ก็มีบางพื้นที่หรือคนบางกลุ่มที่นิยมบริโภคเนื้อเต่าหรือเนื้อตะพาบ โดยเชื่อว่าเป็นอาหารบำรุงกำลัง เช่น ตะพาบน้ำตุ๋นยาจีน เป็นต้น โดยความเชื่อทั่วไปแล้ว เต่า ถือเป็นสัตว์ที่มีอายุยืน คนไทยจึงมีความเชื่อว่าหากได้ปล่อยเต่าจะเป็นการทำบุญสะเดาะเคราะห์เชื่อต่ออายุให้ยืนยาว ดังนั้น จึงมักเห็นเต่าหรือตะพาบตามแหล่งน้ำในวัดบางแห่งเสมอ ๆ 
ในประเทศจีน หลักฐานทางโบราณคดี พบว่า สมัยราชวงศ์เซี่ยและราชวงศ์ซาง กระดองเต่า ถูกใช้เป็นเครื่องทำนายทางโหราศาสตร์ ในทางไสยศาสตร์ของไทย มีการใช้เต่าเป็นสัญลักษณ์ต่าง ๆ เช่น ยันต์เต่าเลือน เป็นต้น

เต่า ในทางภาษาศาสตร์ของไทย ยังใช้เป็นพยัญชนะลำดับที่ ๒๑ โดยมักใช้เป็นตัวสะกด คือ ต.เต่า โดยเป็นตัวอักษรเสียงกลาง นอกจากนี้แล้ว เต่า ยังเป็นตัวแทนของความเชื่องช้า โง่งม จึงมีสำนวนทางภาษาในนัยเช่นนี้ เช่น โง่เง่าเต่าตุ่น เป็นต้น

เต่าที่พบในประเทศไทย
--------------------

### เต่าทะเล

เต่าทะเลบนโลกมี 7 ชนิด พบในประเทศไทย 5 ชนิด

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **ลำดับ** | **ชื่อไทย** | **สกุลและชื่อวิทยาศาสตร์** | **วงศ์** |
| 1 | **เต่าหัวค้อน** | *Caretta caretta* | วงศ์เต่าทะเล |
| 2 | **เต่าตนุ** | *Chelonia mydas* | วงศ์เต่าทะเล |
| 3 | **เต่ากระ** | *Eretmochelys imbricata* | วงศ์เต่าทะเล |
| 4 | **เต่าหญ้า** | *Lepidochelys olivacea* | วงศ์เต่าทะเล |
| 5 | **เต่ามะเฟือง** | *Dermochelys coriacea* | วงศ์เต่ามะเฟือง |

### เต่าบกและเต่านา

หรือบางครั้งเรียกเต่าน้ำจืด เนื่องจากส่วนใหญ่พบอาศัยอยู่ในแหล่งน้ำจืด ตั้งแต่บนภูเขาจนถึงปากแม่น้ำ มีบางชนิดเท่านั้นที่สามารถอาศัยอยู่ในน้ำกร่อยหรือบริเวณปากแม่น้ำได้ เต่าในกลุ่มนี้พบ 3 วงศ์ ได้แก่ วงศ์เต่าบก, วงศ์เต่านา และวงศ์เต่าปูลู โดยวงศ์เต่าบกไม่สามารถว่ายน้ำได้ ส่วนวงศ์เต่านาสามารถว่ายน้ำได้ชั่วคราว

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **ลำดับ** | **ชื่อไทย** | **สกุลและชื่อวิทยาศาสตร์** | **วงศ์** |
| 1 | **เต่ากระอาน** | *Batagur baska* | วงศ์เต่านา |
| 2 | **เต่าลายตีนเป็ด** | *Cuora borneoensis* | วงศ์เต่านา |
| 3 | **เต่าหับ** | *Cuora amboinensis* | วงศ์เต่านา |
| 4 | **เต่าห้วยเขาบรรทัด** | *Cyclemys artipons* | วงศ์เต่านา |
| 5 | **เต่าใบไม้** | *Cyclemys dentata* | วงศ์เต่านา |
| 6 | **เต่าห้วยคอลาย** | *Cyclemys tcheponensis* | วงศ์เต่านา |
| 7 | **เต่าหวาย** | *Heosemys grandis* | วงศ์เต่านา |
| 8 | **เต่าจักร** | *Heosemys spinosa* | วงศ์เต่านา |
| 9 | **เต่าบัว** | *Heosemys annandalei* | วงศ์เต่านา |
| 10 | **เต่าเหลือง** | *Indotestudo elongata* | วงศ์เต่าบก, *วงศ์ย่อย Xerobatinae* |
| 11 | **เต่านาหัวใหญ่** | *Malayemys macrocephala* | วงศ์เต่านา |
| 12 | **เต่านาอีสาน** | *Malayemys subtrijuga* | วงศ์เต่านา |
| 13 | **เต่าหก** | *Manouria emys* | วงศ์เต่าบก, *วงศ์ย่อย Testudininae* |
| 14 | **เต่าเดือย** | *Manouria impressa* | วงศ์เต่าบก, *วงศ์ย่อย Testudininae* |
| 15 | **เต่าปากเหลือง** | *Melanochelys trijuga* | วงศ์เต่านา |
| 16 | **เต่าทับทิม** | *Notochelys platynota* | วงศ์เต่านา |
| 17 | **เต่าปูลู** | *Platysternon megacephalum* | วงศ์เต่าปูลู |
| 18 | **เต่าจัน** | *Pyxidea mouhotii* | วงศ์เต่านา |
| 19 | **เต่าดำ** | *Siebenrockiella crassicollis* | วงศ์เต่านา |

นอกจากนี้ยังพบ เต่าแก้มแดง (*Trachemys scripta elegans*) อยู่ในวงศ์เต่าแก้มแดง มีลักษณะคล้ายวงศ์เต่านา ไม่ใช่เต่าพื้นเมืองของประเทศไทย แต่เป็นเต่าที่มาจากประเทศสหรัฐอเมริกา ถูกนำเข้ามาในฐานะสัตว์เลี้ยงสวยงาม ปัจจุบันได้แพร่ขยายพันธุ์ในแหล่งน้ำจนกลายเป็นสัตว์ประจำถิ่นไปแล้ว

### ตะพาบ

ตะพาบน้ำ หรือวงศ์ตะพาบ

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **ลำดับ** | **ชื่อไทย** | **สกุลและชื่อวิทยาศาสตร์** | **วงศ์** |
| 1 | **ตะพาบสวน** | *Amyda cartiliaginea* | วงศ์ย่อยตะพาบ |
| 2 | **ตะพาบม่านลายไทย** | *Chitra chitra* | วงศ์ย่อยตะพาบ |
| 3 | **ตะพาบม่านลายพม่า** | *Chitra vandijki* | วงศ์ย่อยตะพาบ |
| 4 | **ตะพาบแก้มแดง** | *Dogania subplana* | วงศ์ย่อยตะพาบ |
| 5 | **ตะพาบหับพม่า** | *Lissemys scutata* | วงศ์ย่อยตะพาบหับ |
| 6 | **ตะพาบหัวกบ** | *Pelochelys cantorii* | วงศ์ย่อยตะพาบ |

นอกจากนี้ยังพบ ตะพาบไต้หวัน (*Trionyx sinensis*) ไม่ใช่ตะพาบพื้นเมืองของไทย แต่เป็นของประเทศจีน ถูกนำเข้ามาในฐานะเป็นสัตว์เศรษฐกิจและสัตว์เลี้ยงสวยงาม ปัจจุบันได้แพร่ขยายพันธุ์ในแหล่งน้ำจนกลายเป็นสัตว์ประจำถิ่นไปแล้ว

อ้างอิง
-------

1. ↑  Turtle Taxonomy Working Group (2017). *Turtles of the World: Annotated Checklist and Atlas of Taxonomy, Synonymy, Distribution, and Conservation Status* (PDF). *Chelonian Research Monographs*. Chelonian Research Monographs (no. 1). Vol. 7 (8th ed.). Chelonian Research Foundation: Turtle Conservancy. pp. 10, 24. doi:10.3854/crm.7.checklist.atlas.v8.2017. ISBN 978-1-53235-026-9. OCLC 1124067380. เก็บ (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ February 25, 2021. สืบค้นเมื่อ January 20, 2018.
2. ↑  Dubois, Alan; Bour, Roger (2010). "The Distinction Between Family-Series and Class-Series Nominain Zoological Nomenclature, With Emphasis on the Nomina Created by Batsch (1788, 1789) and on the Higher Nomenclature of Turtles" (PDF). *Bonn Zoological Bulletin*. **57** (2): 149–171.
3. ↑   ตะพาบม่านลาย

### ข้อมูลทั่วไป

* Franklin, Carl J. (2011). *Turtle: A Extraordinary Natural History 245 Million Years in the Making*. Crestline. ISBN 978-0-7858-2775-7.
* Orenstein, Ronald (2012). *Turtles, Tortoises and Terrapins: a Natural History*. Firefly Books. ISBN 978-1-77085-119-1. OCLC 791162481.
* Pryke, Louise (2021). *Turtle*. Reaktion Books. ISBN 978-1789143362. OCLC 1223025640.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **เต่า**

วิกิตำรา *Animal Care*มีหน้าในหัวข้อ ***เต่า***

* Turtle Survival Alliance
* Turtle Conservancy
* Symposium on Turtle Evolution
* สายพันธุ์เต่า เก็บถาวร 2007-06-30 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

|  |  |
| --- | --- |
| การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน | 
* Wikidata: Q223044
* Wikispecies: Testudines
* ADW: Testudines
* BioLib: 16323
* BOLD: 384
* EPPO: 1TESTO
* Fossilworks: 56475
* GBIF: 793
* iNaturalist: 39532
* IRMNG: 10605
* ITIS: 948936
* NBN: NHMSYS0021053576
* NCBI: 8459
* NZOR: e98d3c12-4c58-47a2-a0e3-9bb1bfadbe82
* Plazi: 726CA836-1A1F-D038-FF4B-FB3931F1FB6E
* uBio: 215901
* WoRMS: 2689

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ | 
* เยอรมนี
* อิสราเอล
* สหรัฐ
* ญี่ปุ่น

 |