ระวังสับสนกับ เม่น

**เฮดจ์ฮอก** (อังกฤษ: hedgehog) เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมขนาดเล็กที่อยู่ในวงศ์ย่อย Erinaceinae ในวงศ์ใหญ่ Erinaceidae มีลักษณะทั่วไปคล้ายกับเม่น ซึ่งเป็นสัตว์ในอันดับสัตว์ฟันแทะ (Rodentia) ซึ่งอยู่กันคนละอันดับกัน คือ ด้านหลังของลำตัวปกคลุมไปด้วยขนที่มีลักษณะแข็งคล้ายหนาม ซึ่งไว้สำหรับป้องกันตัว แต่เฮดจ์ฮอกมีขนาดที่เล็กกว่ามาก และมีหนามที่สั้นกว่ามาก โดยขนของเฮดจ์ฮอกมีลักษณะเล็กแข็งคล้ายเสี้ยนหรือหนามมากกว่า มีส่วนใบหน้าคล้ายหนู แต่มีจมูกที่เรียวยาวที่ขมุบขมิบสำหรับดมกลิ่นอยู่ตลอด

เฮดจ์ฮอก นับเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในอันดับ Eulipotyphla ซึ่งสัตว์ในอันดับนี้จะหากินตามพื้นดินในเวลากลางคืน และกินแมลงเป็นอาหารหลัก เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ถือกำเนิดมาแล้วบนโลกไม่ต่ำกว่า 15 ล้านปี โดยไม่เปลี่ยนแปลงรูปร่าง จัดว่าที่มีความเก่าแก่มากที่สุดจำพวกหนึ่ง

นิรุกติศาสตร์
-------------

ชื่อ hedgehog พบมีการใช้ในราวปี ค.ศ. 1450 ซึ่งมาจากภาษาอังกฤษสมัยกลาง: heyghoge จาก heyg, hegge ("hedge") เพราะมันมักจะออกจากพุ่มไม้และ hoge, hogge ("hog") จากจมูกคล้ายหมู ชื่ออื่น ๆ ได้แก่ urchin, hedgepig และ furze-pig

ลักษณะ
------

ขนของเฮดจ์ฮอกตลอดทั้งตัวมีประมาณ 7,000 เส้น ในเส้นขนมีลักษณะกลวงแต่แข็งแรงด้วยสารประกอบเคราติน จึงมีน้ำหนักเบา และซับซ้อนเพื่อช่วยในการรับแรงกระแทกของสัตว์ใหญ่ที่เข้ามาจู่โจมหรือรับแรงกระแทกหากตัวเฮดจ์ฮอกต้องตกจากที่สูง ซึ่งครั้งหนึ่งเคยมีความเชื่อว่า เฮดจ์ฮอกใช้เส้นขนนี้ในการเขย่าต้นแอปเปิลแล้วใช้ขนเสียบลูกแอปเปิล นำไปกินเป็นอาหารในรัง

เฮดจ์ฮอก เมื่อพบกับศัตรูจะขดตัวเป็นวงกลม และตั้งขนที่แหลมชูชันขึ้นมา โดยที่ช่วงท้องจะนุ่มไม่มีอะไรป้องกัน เฮดจ์ฮอกจะตกเป็นอาหารของสัตว์กินเนื้อขนาดใหญ่กว่าเสมอ เช่น แบดเจอร์, วีเซล หรือมาร์เท็น เมื่อยามปกติขนของเฮดจ์ฮอกจะลู่ลงแนบกับลำตัว ลูกเฮดจ์ฮอกเมื่อแรกคลอดจะมีหนังหนาหลายชั้นปกคลุมขนแหลม หลังจากไม่กี่ชั่วโมงเมื่อคลอดออกมาขนแหลมชุดแรกจะแทงทะลุออกมา แต่จะเป็นสีขาว หลังจากนั้นไม่นานขนชุดแรกจะร่วง และมีขนชุดใหม่ที่สีเข้มและแข็งกว่างอกขึ้นมาแทน เฮดจ์ฮอกสามารถผลัดขนและงอกขึ้นใหม่ได้หลายครั้งตลอดชีวิต เมื่อพบกับสิ่งที่แปลกประหลาดหรือวัตถุที่มีพิษ เฮดจ์ฮอกจะกัดขนตัวเองและเลียจนกระทั่งมีฟองเต็มปาก และนำเอาฟองน้ำลายนี้ไปปายกับขน พฤติกรรมอันนี้ยังไม่ทราบสาหเตุที่แน่ชัด เชื่อว่าเป็นการกระทำเพื่อปกปิดตัวเอง หรือทำให้สัตว์นักล่าไม่สนใจในตัวเฮดจ์ฮอก หรือแม้กระทั่งเชื่อว่าเป็นไปเพื่อติดต่อสื่อสารกันเองหรือดึงดูดเพศตรงข้าม

พบกระจายพันธุ์ในทวีปยุโรป, แอฟริกา และบางส่วนในเอเชีย แบ่งออกได้เป็น 5 สกุล (ดูในกล่องข้อมูล) 16 ชนิด บางชนิดนิยมเป็นสัตว์เลี้ยง เช่น เฮดจ์ฮอกสี่นิ้ว (*Atelerix albiventris*) ซึ่งชื่อเรียกติดปากในภาษาไทยจะนิยมเรียกว่า "เม่นแคระ" เนื่องจากมีลักษณะคล้ายกับเม่น ปัจจุบันได้มีการจำแนกสีของเฮดจ์ฮอกที่เพาะเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงได้มากถึง 92 สีด้วยกัน ซึ่งผู้เลี้ยงสามารถให้อาหารแมวกินได้ประจำ และให้แมลงอย่าง หนอนนก เป็นอาหารเสริมบ้าง

ในยุคกลาง เฮดจ์ฮอกเคยถูกเชื่อว่าเป็นตัวการที่ขโมยนมวัวในเวลากลางคืน รัฐสภาอังกฤษในยุคสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 1 จึงตั้งค่าหัวไว้หัวละ 3 เพนนี และทำให้เฮดจ์ฮอกถูกฆ่าไปเป็นจำนวนหลายพันตัว เฮดจ์ฮอกยังถูกอ้างอิงถึงในวัฒนธรรมร่วมสมัยหลายประการ อาทิ เป็นตัวการ์ตูนชื่อ *โซนิค เดอะ เฮดจ์ฮอก* เป็นต้น

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3 4 5  "ท่องโลกกว้าง: เจาะความลับของธรรมชาติ ตอน สัตว์ใส่เสื้อเกราะ และ ชีวิตในความมืด". ไทยพีบีเอส. 6 January 2015. สืบค้นเมื่อ 7 January 2015.[*ลิงก์เสีย*]
2. ↑  Reiter C, Gould GC, "Thirteen Ways of Looking at a Hedgehog." Natural History, Jul–Aug 1998
3. ↑  Oxford English Dictionary, Online edition. Retrieved 13 July 2007.
4. 1 2  *Pets 101- Hedgehogs*, ทางอนิมอลพลาเน็ต. ทางทรูวิชั่นส์: พฤหัสบดีที่ 10 มกราคม 2556
5. ↑  จาก itis.gov (อังกฤษ)
6. ↑  *The Year of The Hedgehog*, สารคดีทางโทรทัศน์: ทรูวิชันส์ช่อง Explore 1
7. ↑  sonic the hedgehog (อังกฤษ)

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิสปีชีส์มีข้อมูลภาษาอังกฤษเกี่ยวกับ ***Erinaceinae***

วิกิพจนานุกรมวิกิพจนานุกรม
วิกิพจนานุกรม มีความหมายของคำว่า:   
**hedgehog**

* วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Erinaceinae
* Hedgehogs (Species) ที่เว็บไซต์ Curlie
* "Hedgehog". *Encyclopedia Americana*. 1920.

  


|  |  |
| --- | --- |
| การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน | 
* Wikidata: Q6120
* Wikispecies: Erinaceinae
* ADW: Erinaceinae
* Fossilworks: 67971
* ITIS: 633423
* MSW: 13600003
* NCBI: 30577

 |

|  |  |
| --- | --- |
| การควบคุมรายการหลักฐาน: หอสมุดแห่งชาติ แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ | 
* ฝรั่งเศส (ข้อมูล)
* อิสราเอล
* สหรัฐ
* ญี่ปุ่น

 |