| * ด
* ค
* ก
ความขัดแย้งช่วงอวสานราชวงศ์ฮั่น |
| --- |
| 
* หือฉง
* โจรโพกผ้าเหลือง
* เลียงจิ๋ว
* การสังหารหมู่ขันที
* ตั๋งโต๊ะ  (เอ๊งหยง)
* เยียงเซีย
* เจี้ยเฉียว
* ซงหยง
* เตียงฮัน
* เฟิงชิว
* ชีจิ๋ว
* กุนจิ๋ว
* กังตั๋ง
* โจโฉรบเตียวสิ้ว
* แห้ฝือ
* อี้จิง
* อ้วนสุด
* กัวต๋อ
* พกบ๋อง
* แฮเค้า
* ภาคเหนือของจีน  (ลิหยง • เงียบกุ๋น • ลำพี้ • เป๊กลงสาน)
* กังแฮ
* เซ็กเพ็ก
* ภาคตะวันตกเฉียงเหนือของจีน  (ตงก๋วน • กิจิ๋ว • โลเสีย • กิสาน (ค.ศ. 214) • เองเปงก๋วน)
* เอ๊กจิ๋ว
* ยี่สู (ค.ศ. 213)
* หับป๋า
* เกงจิ๋ว (ค.ศ. 215)
* ปา (ค.ศ. 215-216)
* ยี่สู (ค.ศ. 217)
* ฮันต๋ง
* อ้วนเสีย
* เกงจิ๋ว (ค.ศ. 219)
* *สามก๊ก* →

 |

**กบฏหือฉง** เป็นการก่อกบฏระหว่างปี ค.ศ. 172 ถึง 174 เมื่อผู้นำลัทธิชื่อหือฉง (*สฺวี่ ชาง*) ได้ก่อการจลาจลครั้งใหญ่ต่อต้านราชวงศ์ฮั่นของจีนในเมืองห้อยเข (*ไคว่จี*) หือฉงตั้งตนเองเป็นจักรพรรดิพร้อมกับประกาศฟื้นฟูรัฐเยฺว่โบราณ หือฉงกับผู้ติดตามประสบความสำเร็จในขั้นต้นและยึดได้พื้นที่โดยมากของเมืองห้อยเข ราชสำนักราชวงศ์ฮั่นจึงแต่งตั้งให้จาง หมินเป็นแม่ทัพของกองกำลังท้องถิ่นที่อยู่ฝ่ายราชสำนักและระดมทหารจากทั่วมณฑลยังจิ๋ว (*หยางโจว*) ในที่สุดเมื่อช่วงปลายปี ค.ศ. 174 พวกกบฏก็ถูกปราบปรามราบคาบ

แหล่งข้อมูลปฐมภูมิ
------------------

กบฏหือฉงถูกกล่าวถึงในหลายแหล่งข้อมูลปฐมภูมิ ได้แก่ *พงศาวดารฮั่นยุคหลัง*, *จดหมายเหตุสามก๊ก*, *จือจื้อทงเจี้ยน* และ *ตงกฺวันฮั่นจี้* แหล่งข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้ให้ข้อมูลโดยละเอียดเกี่ยวกับการกบฏ และมีรายละเอียดที่แตกต่างกันในหลายแง่มุม รวมถึงเรื่องชื่อและตำแหน่งผู้นำกลุ่มกบฏ ความแตกต่างบางอย่างสามารถปรับเข้าหากันได้ โดยชื่อผู้นำกลุ่มบกฏที่เป็นไปได้มากที่สุดคือ "หือฉง" หรือชื่อภาษาจีนกลางว่า "สฺวี่ ชาง" (許昌) เนื่องจากชื่อนี้มีความเกี่ยวข้องกับคำทำนายเกี่ยวกับการเปลี่ยนราชวงศ์ตามที่ระบุใน*จั่วจฺวั้น* ในช่วงปลายศตวรรษที่ 2 หลายคนเชื่อคำทำนายที่อ้างว่าจะมีคนผู้หนึ่งที่มีชื่อหรือมีหรือเกี่ยวข้องกับชื่อ "สฺวี่ชาง" จะเป็นผู้ล้มล้างราชวงศ์ฮั่น นักจีนวิทยา Rafe de Crespigny แย้งว่าหัวหน้ากบฏอาจอาศัยใช้ชื่อของตนเป็นข้ออ้างในการก่อกบฏ หรือาจจะถึงกับตั้งชื่อตนว่า "สฺวี่ ชาง" (หือฉง) เพื่อให้เข้ากับคำทำนาย

ภูมิหลัง
--------

ราชวงศ์ฮั่นของจีนเผชิญกับภาวะยุ่งเหยิงที่ก่อตัวขึ้นในทศวรรษที่ 160 และ 170 เนื่องจากราชสำนักมีการแบ่งแยกเป็นกลุ่มเป็นเหล่าและมีฉ้อราษฎร์บังหลวงเพิ่มมากขึ้น ในขณะที่อำนาจในระดับภูมิภาคได้รับผลกระทบจากความพ่ายแพ้ในการรบที่ชายแดนทางเหนือ ตลอดจนความตึงเครียดของเหล่าชนชั้นสูงในท้องถิ่นทั่วทั้งจักรวรรดิ แม้จะประสบปัญหาเหล่านี้ จักรวรรดิฮั่นก็ยังคงค่อนข้างมีเสถียรภาพ แม้ว่าขบวนการลัทธิจะเผยแพร่ออกไปยังคนหมู่มากที่แสวงหาความอยู่รอดจากโรคระบาดและความอดอยาก ภูมิภาคบริเวนแม่น้ำแยงซีตอนล่างเป็นหนึ่งในศูนย์กลางของลัทธินอกรีตที่ต่อต้านอุดมการณ์ของรัฐตามคติลัทธิขงจื๊อ ลัทธินอกรีตจำนวนมากให้คำมั่นว่าจะให้การรักษาโรคระบาดและให้ศาสตร์ลึกลับ ลัทธิท้องถิ่นหนึ่งนำโดยชายชื่อหือฉง (สฺวี่ ชาง) ซึ่งอ้างว่าตนมีพลังเหนือธรรมชาติ ผู้ติดตามของหือฉงอาจเป็นทั้งชาวจีนฮั่นและชาวเผ่าเยฺว่

การก่อกบฏ
---------

Black-and-white painting of a man in a robe, wearing a turban, armor, and a sword ซุนเกี๋ยน (ในภาพ) ขึ้นมามีชื่อเสียงในช่วงการปราบกบฏหือฉง โดยมีตำแหน่งหน้าที่เป็นนายกองพันในทัพที่อยู่ฝ่ายราชสำนัก
หือฉงก่อการจลาจลที่จฺวี้จาง (หนิงปัว) ในปี ค.ศ. 172 ตั้งตนเองเป็น "พระเจ้ายังเป๋ง" (陽明皇帝 *หยางหมิงหฺวังตี้*) และแต่งตั้งสฺวี่ เชิง (許生) ผู้บิดาเป็น "อ๋องแห่งเยฺว่" (越王) ฟื้นคืนรัฐเยฺว่โบราณ ที่ล่มสลายในศตวรรษที่ 4 หรือ 3 ก่อนคริสตกาล จากข้อมูลในแหล่งข้อมูลปฐมภูมิบางส่วน หือฉงมีน้องชายหรือลูกชายชื่อสฺวี่ เจา/สฺวี่ เฉา (許昭/許韶) ที่ได้รับตำแหน่งเช่นกัน แต่ก็มีความเป็นไปได้ว่าจริง ๆ แล้วสฺวี่ เจา/สฺวี เฉาอาจเป็นอีกชื่อหนึ่งของหือฉง นอกจากตระกูลสฺวี่แล้ว ยังมีหัวหน้าชนเผ่าท้องถิ่นชื่อจฺวี คัง (苴康) ทำหน้าที่เป็นแกนนำกลุ่มกบฏ  เชื่อกันว่ากลุ่มกบฏมีแรงจูงใจจากความเชื่อ แม้ว่านักจีนวิทยา Werner Eichhorn คาดการณ์ว่าการกบฏครั้งนี้เป็นกบฏของชาวเยฺว่ที่มีความคิดชาตินิยมก่อกบฏต่อต้านชาวจีนฮั่น ในทางตรงกันข้าม Rafe de Crespigny มองว่าแรงจูงใจด้านชาตินิยมไม่น่าจะมีความเกี่ยวข้อง

กองกำลังติดอาวุธท้องถิ่นของอิ่น ตฺวัน (尹端) เจ้าเมืองห้อยเขปราบปรามกบฏไม่สำเร็จ ทำให้พวกกบฏรุกเข้ามาในพื้นที่ส่วนใหญ่ของเมืองห้อยเข สมาชิกคนหนึ่งของชนชั้นสูงท้องถิ่นชื่อซุนเกี๋ยน เป็นหนึ่งในผู้ที่ได้รับคำสั่งจากราชสำนักให้ระดมทหาร ซุนเกี๋ยนได้รับการแต่งตั้งเป็นนายกองพัน รวบรวมทหารอาสาได้ประมาณ 1,000 นาย ซุนเกี๋ยนและกองกำลังของซุนเกี๋ยนมีผลงานโดดเด่นในการรบกับพวกกบฏ

แม้ฝ่ายผู้ภักดีราชสำนักในเมืองห้อยเขจะสู้สุดกำลัง แต่พวกกบฏก็ประสบความสำเร็จอย่างมากถึงขนาดเข้าบุกเมืองอื่น ๆ ราชสำนักจึงแต่งตั้งให้ขุนนางจาง หมิน (臧旻) เป็นข้าหลวงมณฑลยังจิ๋วเพื่อจัดการกับปัญหานี้ มีการระดมกองกำลังทหารจากทั้งมณฑล โดยเฉิน อิ๋น (陳夤) เจ้าเมืองตันเอี๋ยง (*ตันหยาง*) ได้กลายมาเป็นแม่ทัพร่วมคนสำคัญร่วมกับจาง หมิน ในปี ค.ศ. 173 เจ้าหน้าที่ปกครองของมณฑลยังจิ๋วได้รายงานเรื่องที่อิ่น ตฺวันเจ้าเมืองห้อยเขปราบกบฏไม่สำเร็จ แต่จูฮีเสมียนของอิ่น ตฺวันติดสินบนเจ้าหน้าที่ในเมืองหลวงลกเอี๋ยง (ลั่วหยาง) ทำให้อิ่น ตฺวันรับโทษเพียงจำคุกแทนที่จะถูกประหารชีวิต

กองทัพของจาง หมินและเฉิน อิ๋นปราบปรามกบฏได้สำเร็จในปลายปี ค.ศ. 174 สังหารหือฉง สฺวี่ เชิง และจฺวี คัง

ผลสืบเนื่อง
-----------

จาง หมินได้รับบำเหน็จจากการปราบกบฏได้สำเร็จโดยได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเจ้าเมืองตันเอี๋ยง จาง หมินยังได้เสนอความชอบของซุนเกี๋ยนที่มีผลงานดีเด่นในการรบ ซุนเกี๋ยนจึงได้รับตำแหน่งเป็นผู้ช่วยนายอำเภอในเมืองกองเหลง (*กวั่งหลิง*) และภายหลังไปรับราชการที่สองอำเภอในเมืองแห้ฝือ (*เซี่ยพี*) ซุนเกี๋ยนได้มีผู้ติดตามมากขึ้นทำให้ซุนเกี๋ยนขึ้นมาเป็นผู้มีชื่อเสียง

การที่จูฮีติดสินบนเพื่อช่วยชีวิตอิ่น ตฺวันยังไม่เป็นที่รู้กันในตอนแรก ภายหลังจูฮีจะเป็นขุนนางผู้มีชื่อเสียง และรับราชการกับราชสำนักฮั่นอย่างซื่อสัตย์จนกระทั่งราชวงศ์ฮั่นหมดอำนาจในสงครามกลางเมือง

หมายเหตุ
--------

1. ↑  เชื่อว่ารัฐเยฺว่ล้มสลายจากการยกทัพบุกของรัฐฉู่เมื่อราว 333 ปีก่อนคริสตกาล ยังไรก็ตามก็มีความเป็นไปได้ว่ารัฐเยฺว่ในฐานะรัฐตกค้างหรือรัฐอันธพาลยังคงอยู่ถึงช่วงปลายศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7  de Crespigny (2016).
2. 1 2 3 4  de Crespigny (2010).
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  de Crespigny (2018).
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16  de Crespigny (2007).
5. ↑  Brindley (2015).
6. ↑  Brindley (2015), p. 92.

### เอกสารอ้างอิง

* Brindley, Erica Fox (2015). *Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE-50 CE*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-08478-0.
* de Crespigny, Rafe (2007). *A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)*. Leiden, Boston: Brill. ISBN 9789004156050.
* de Crespigny, Rafe (2016). *Fire over Luoyang: A History of the Later Han Dynasty 23-220 AD*. Leiden, Boston: Brill. ISBN 9789004324916.
* de Crespigny, Rafe (2010). *Imperial Warlord: A Biography of Cao Cao 155-220 AD*. Leiden, Boston: Brill. ISBN 9789004185227.
* de Crespigny, Rafe (2018) [1st pub. 1990]. *Generals of the South: the foundation and early history of the Three Kingdoms state of Wu* (PDF) (Internet (2nd) ed.).