**ทางหลวงไตรภาคีอินเดีย–พม่า–ไทย** (อังกฤษ: India–Myanmar–Thailand Trilateral Highway: **IMT Highway**) เป็นทางหลวงความยาว 1,360 กิโลเมตร (850 ไมล์) ขนาด 4 ช่องจราจรที่กำลังก่อสร้างภายใต้นโยบายมองตะวันออกของอินเดียที่จะเชื่อมต่อโมเรฮ์ ประเทศอินเดีย กับแม่สอด ประเทศไทยผ่านทางพม่า เส้นทางอิมผาล-มัณฑะเลย์-กรุงเทพมหานคร ระยะทาง 1,813 กิโลเมตร (1,127 ไมล์) ประกอบไปด้วยช่วง อิมผาล-มัณฑะเลย์ 584 กิโลเมตร (363 ไมล์) และช่วงมัณฑะเลย์-กรุงเทพมหานคร 1,397 กิโลเมตร (868 ไมล์) เป็นทางหลวงที่มีคุณภาพดี ยกเว้นช่วง 101 กิโลเมตร (63 ไมล์) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของช่วงกาเลวะ-ยาจี 120 กิโลเมตร (75 ไมล์) ซึ่งกำลังก่อสร้างขยายเป็นทิศทางละ 2 ช่องจราจร (รวมเป็น 4 ช่องจราจร) โดยอินเดีย

ถนนดังกล่าวคาดว่าจะช่วยส่งเสริมการค้าและพาณิชย์ในเขตการค้าเสรี อาเซียน–อินเดีย รวมถึงพื้นที่ส่วนอื่นของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อินเดียยังได้เสนอให้ขยายทางหลวงไปยังกัมพูชา ลาว และเวียดนามด้วย โดยเส้นทางที่เสนอมีความยาวประมาณ 3,200 กิโลเมตร (2,000 ไมล์) จากอินเดียไปยังเวียดนาม รู้จักกันในชื่อถนนสายเศรษฐกิจตะวันออก–ตะวันตก (ไทยไปยังกัมพูชาและเวียดนาม เริ่มดำเนินการในปี พ.ศ. 2558) ทางหลวงสายนี้จะเชื่อมต่อกับท่าเรือแม่น้ำที่กำลังพัฒนาในพื้นที่กะเล่และโมนยวาตามแนวแม่น้ำแม่น้ำชี่น-ดวี่น

อินเดียและอาเซียนมีแผนที่จะขยายเส้นทางนี้ไปยังลาว กัมพูชา และเวียดนาม เนื่องจากแนวเชื่อมดังกล่าวมีการก่อสร้างในทุก ๆ ปี คาดว่ามีจีดีพีเพิ่มขึ้นประมาณ 7 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ และมีการจ้างงานโดยรวมเพิ่มขึ้น 20 ล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี พ.ศ. 2568 โดยอินเดียได้เสนอแผนงานมูลค่า 1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐเครดิตสำหรับโครงการเชื่อมต่ออินเดีย-อาเซียน

ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2563 บังคลาเทศได้แสดงความสนใจอย่างเป็นทางการในการเข้าร่วมโครงการทางหลวงเพื่อเพิ่มการเชื่อมต่อจากธากา ข้อตกลงยานยนต์ของกลุ่มบีบีไอเอ็น (บังกลาเทศ ภูฏาน อินเดีย และเนปาล) ที่มีอยู่ปัจจุบันช่วยอำนวยความสะดวกของการผ่านแดนและศุลกากรสำหรับการขนส่งสินค้าระหว่างอินเดียและบังคลาเทศ

ประวัติ
-------

ทางหลวงที่เชื่อมต่อระหว่างโมเรฮ์กับแม่สอดผ่านพม่าได้รับการเสนอครั้งแรกในการประชุมรัฐมนตรีไตรภาคีเกี่ยวกับการเชื่อมโยงการคมนาคมในย่างกุ้งเมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. 2545 ซึ่งเป็นทางหลวงขนาด 4 ช่องจราจรความยาวประมาณ 1,360 กิโลเมตร (850 ไมล์)

### ช่วงโมเรฮ์-ตะมู่-กะเล่-มโหย่-กะเล่วะ

ถนนมิตรภาพอินเดีย–พม่า มีความยาว 160 กิโลเมตร (99 ไมล์) เชื่อมต่อระหว่างโมเรฮ์-ตะมู่-กะเล่-มโหย่-กะเล่วะ เปิดใช้งานอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2544 และปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงไตรภาคี ถนนสายนี้สร้างโดยองค์การถนนชายแดน (BRO) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกองทัพบกอินเดีย องค์การถนนชายแดนบำรุงรักษาถนนจนถึงปี พ.ศ. 2552 หลังจากเส้นทางดังกล่าวถูกถ่ายโอนให้กับรัฐบาลพม่า ตามข้อตกลงเดิมระหว่างอินเดียและพม่าในโครงการถนนมิตรภาพ รัฐบาลอินเดียจะรับผิดชอบการขยายและปูพื้นถนนที่อยู่ในเขตทาง ส่วนรัฐบาลพม่าจะบำรุงรักษาสะพานขนาด 1 ช่องจราจรทิศทางเดียวที่ชำรุดทรุดโทรมตลอดแนวโครงการ อย่างไรก็ตาม รัฐบาลพม่าไม่สามารถทำตามข้อตกลงที่จะซ่อมแซมสะพานตามข้อตกลงได้ ทำให้ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2555 อินเดียประกาศว่าจะลงทุนเงินจำนวน 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อซ่อมแซมทางหลวงที่มีอยู่ และซ่อมแซมปรับปรุงเพิ่มประสิทธิภาพสะพานทั้ง 71 แห่งที่รัฐบาลพม่าไม่สามารถทำตามข้อตกลงได้ ส่วนพม่าระบุว่าจะดำเนินการปรับปรุงเพิ่มประสิทธิภาพช่วงยาจี-โมนยวา และเปิดมอเตอร์เวย์ระหว่างมัณฑะเลย์-เนปยีดอและย่างกุ้ง หลังจากการเลือกตั้งในปี พ.ศ. 2558 รัฐบาลใหม่ได้ยกเลิกข้อผูกพันธ์ดังกล่าว โดยคาดว่าอินเดียจะปรับปรุงเส้นทางจากโมเรฮ์สู่โมนยวา ซึ่งมีการเสนอเส้นทางอื่นสำหรับการขยายและปรับปรุงระหว่างมัณฑะเลย์-เนปยีดอและย่างกุ้ง

รัฐบาลอินเดียยังมีแผนที่จะสร้างถนนจากโซคาธาร์ รัฐมิโซรัม ผ่านชายแดนโซคาธาร์-ริห์เข้าสู่ตีเดนในรัฐชีนของพม่า ซึ่งจะเป็นอีกเส้นทางผ่านแดนจากอินเดียที่จะไปบรรจบกับทางหลวงไตรภาคีในพม่า

### ช่วงกะเล่วะ-ยาจี

ระหว่างการเยือนอินเดียของทีนจอ ประธานาธิบดีแห่งสหภาพพม่าในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2559 ได้มีการลงนามบันทึกความเข้าใจร่วมกับรัฐบาลอินเดีย โดยรัฐบาลอินเดียจะสนับสนุนเงินทุนในการก่อสร้างสะพาน 69 แห่ง รวมไปถึงทางหลวงช่วงตะมู่-ไคโกเนะ-กะเล่วะ ระยะทาง 149.70 กิโลเมตร (93.02 ไมล์) และปรับปรุงเส้นทางช่วงกะเล่วะ-ยาจี ระยะทาง 120.74 กิโลเมตร (75.02 ไมล์) อินเดียได้ให้เงินทุนสำหรับการปรับปรุงสะพาน 73 แห่งตลอดเส้นทางในพม่าซึ่งถูกสร้างขึ้นครั้งแรกในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง อินเดียและพม่าลงนามในข้อตกลงเพื่อเร่งมือในการก่อสร้างทางหลวงเมื่อวันที่ 29 สิงหาคม พ.ศ. 2559 ปราบีร์ เดอ ผู้ประสานงานศูนย์อาเซียน-อินเดียร์ ณ ฝ่ายวิจัยและระบบสารสนเทศสำหรับประเทศกำลังพัฒนา กล่าวในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2560 ว่าองค์การถนนชายแดนได้เสร็จสิ้นการปรับปรุงเส้นทางช่วงตะมู่-กะเล่วะ-กะเล่-มโหย่ ระยะทาง 160 กิโลเมตร (99 ไมล์) ภายใต้วงเงิน 27.28 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2560 รัฐบาลอินเดียได้จัดสรรเงินจำนวน 256 ล้านดอลลาร์สหรัฐสำหรับการปรับปรุงทางหลวงระยะทาง 1,360 กิโลเมตร (850 ไมล์) จากโมเรฮ์ในมณีปุระ ผ่านตะมู่ในพม่าไปสู่แม่สอดในไทย เมื่อวันที่ 6 กันยายน พ.ศ. 2560 องค์การทางหลวงแห่งชาติอินเดียได้ให้สัมปทานการก่อสร้างและบำรุงรักษาถนนช่วงกะเล่วะ-ยาจีมูลค่า ₹1,200 โคร (5.1 พันล้านบาท) ให้กับบริษัทร่วมทุนของบริษัทปุนลอย (Punj Lloyd) และวราฮา อินฟรา จำกัด ระยะทาง 120 กิโลเมตร (75 ไมล์) เป็นถนนขนาด 2 ช่องจราจร โดยสัญญางานวิศวกรรม การจัดซื้อจัดจ้าง และการก่อสร้างในโครงการนี้ใช้เงินทุนทั้งหมดจากกระทรวงการต่างประเทศอินเดีย ในวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2561 การก่อสร้างช่วงยาจี-กะเล่วะโดยบริษัทปุนลอยได้ก่อสร้างเสร็จสิ้นภายในระยะเวลา 3 ปี คือเดือนเมษายน พ.ศ. 2564 ด้วยวงเงินงบประมาณมูลค่า 11,770 ล้านรูปี ตามสัญญาแบบอีพีซีโดยนิติบุคคลเฉพาะกิจ โดยเป็นเส้นทางมาตรฐานสากลขนาด 2 ช่องจราจรในแต่ละทิศทาง (รวม 4 ช่องจราจร) ไหล่ทางลาดยาง ประกอบด้วยที่พักรถบรรทุกจำนวน 6 แห่ง ที่หยุดรถประจำทางและที่พักผู้โดยสาร 20 แห่ง จุดพักรถ 1 แห่ง การเสริมความแข็งแรกของสะพานหลัก 4 แห่ง สะพานรอง 9 แห่ง และก่อสร้างสะพานหลักใหม่ 3 แห่ง และสะพานรอง 2 แห่ง

### ช่วงเมียวดี-ติงกะหยิงหย่อง-ก่อกะเรก

ทางหลวงช่วงเมียวดี-ติงกะหยิงหย่อง-ก่อกะเรก มีระยะทาง 25.6 กิโลเมตร (15.9 ไมล์) เปิดใช้งานโดยเจ้าหน้าที่ของทางการไทยและพม่าเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม พ.ศ. 2558 ช่วยลดระยะเวลาในการเดินทางระหว่างติงกะหยิงหย่องและก่อกะเรก จาก 3 ชั่วโมง เหลือ 45 นาที การก่อสร้างช่วงดังกล่าวเริ่มขึ้นในปี พ.ศ. 2555 ในวันเดียวกันนั้นได้มีพิธีวางศิลาฤกษ์เที่เมืองเมียวดี ประเทศพม่า เพื่อเป็นจุดเริ่มต้นของการก่อสร้างสะพานมิตรภาพไทย–พม่า แห่งที่ 2 ที่เชื่อมต่อระหว่างอำเภอแม่สอดในฝั่งไทย และเมียวดีในฝั่งพม่า

### ช่วงเอ็นดู-สะเทิม

ในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560 พม่าได้อนุมัติข้อเสนอจากรัฐบาลไทยในการดำเนินการขยายเส้นทางความยาว 68 กิโลเมตร (42 ไมล์) ช่วงถนนระหว่างสะเทิมในรัฐมอญและเอ็นดูในรัฐกะเหรี่ยง การขยายเส้นทางดังกล่าวได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากรัฐบาลไทยมูลค่า 51 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ภายใต้ขอบเขตการขยายผิวถนนและปรับปรุงผิวถนนให้ดีขึ้น พม่ายังขอให้ไทยช่วยพัฒนาสิ่งอำนวยความสะดวกส่วนอื่น ๆ ของทางหลวงด้วย

### การจัดหาเงินทุน

ในเดือนพฤษภาคม นิติ อายอก (NITI Aayog) ของอินเดียเสนอให้จัดตั้งนิติบุคคลเฉพาะกิจ (Special Purpose Vehicle) ที่เป็นเจ้าของโดยทั้งสามประเทศเพื่อติดตามและดำเนินการโครงการดังกล่าว

การจัดการเดินทาง
----------------

### จุดผ่านแดนโมเรฮ์-ทามู

ด่านบูรณาการ (Integrated Check-Post : ICP) ในฝั่งโมราฮ์ อินเดียปัจจุบันเปิดให้บริการแล้ว โดยมีเมืองทามูเป็นเมืองชายแดนในฝั่งพม่า

### ทดลองเดินรถ

ได้มีการทดลองเดินรถโดยสารบนเส้นทางไปสู่เมืองเนปยีดอ เมืองหลวงของพม่า ระหว่างวันที่ 9-14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2558 โดยใช้ยานพาหนะของอินเดียในการเดินรถไปยังพม่าในเส้นทางอิมผาล-มัณฑะเลย์-พุกาม-เนปยีดอและกลับเส้นทางเดิม โดยในขากลับได้มียานพาหนะของพม่าเข้าร่วมการเดินทางด้วย โดยเพื่อให้ผู้คนทราบถึงการใช้เส้นทาง รัฐบาลของทั้งสามประเทศได้ประดับธงของชาติตนในขบวนแรลลี่เริ่มต้นจากนิวเดลี โดยเดินทางจากนิวเดลีไปยังคุวาหาฏี และเข้าสู่พม่าจากมณีปุระ ก่อนจะเดินทางต่อไปยังกรุงเทพมหานคร

### ข้อตกลงยานยนต์และการเตรียมวีซ่า

ในปี พ.ศ. 2558 อินเดียเสนอข้อตกลงยานยนต์ไตรภาคีเพื่ออำนวยความสะดวกในการขนส่งผู้โดยสารและยานพาหนะขนส่งสินค้าระหว่างทั้งสามประเทศ ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2560 ระหว่างการเยือนรัฐมณีปุระของเจ้าหน้าที่ไทย หัวหน้าเลขาธิการของรัฐ โออินัม นาบากิชอร์ ได้ประกาศถึงได้มีการจัดทำร่างข้อตกลงของทั้งสามประเทศแล้ว และในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2560 พม่าได้ออกมาระบุว่าขอใช้เวลาในการทบทวนข้อตกลงเกี่ยวกับการเชื่อมโยงดังกล่าวก่อนที่จะลงนามในข้อตกลงนี้

ในช่วงต้นปี พ.ศ. 2561 มีการทำข้อตกลงด้านวีซ่าเพื่อให้พลเมืองทั้งสองประเทศเดินทางบนถนนเพื่อการศึกษา ความช่วยเหลือทางการแพทย์ การท่องเที่ยว และวัตถุประสงค์อื่น ๆ

ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2561 ข้อตกลงยานยนต์ของเส้นทางไตรภาคียังคงอยู่ระหว่างการพิจารณา จนกระทั่งเกิดการรัฐประหารในประเทศพม่าทำให้ความคืบหน้าการพิจารณาข้อตกลงยานยนต์ถูกหยุดลงจนถึงการประชุมล่าสุดระหว่างไทยและอินเดียเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2566 ซึ่งยังคงไม่มีความคืบหน้า

### บริการรถโดยสาร

ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2560 เอกอัคราชทูตอินเดียประจำพม่าประกาศว่ารถโดยสารเส้นทางอิมผาล-มัณฑะเลย์ เชื่อมระหว่างอินเดียและพม่าจะให้บริหารตั้งแต่ปี พ.ศ. 2561 หลังจากอินเดียและพม่าได้ลงนามในข้อตกลงยานยนต์แล้ว

ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2561 ข้อตกลงยานยนต์ของเส้นทางไตรภาคียังคงอยู่ระหว่างการพิจารณาจากฝั่งพม่า จนถึงการประชุมล่าสุดระหว่างไทยและอินเดียเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2566 ซึ่งยังคงไม่มีความคืบหน้าในการลงนามของฝ่ายพม่าแต่อย่างใด

### การเชื่อมต่อทางรถไฟ

อินเดียได้สำรวจเบื้องต้นเพื่อพิจารณาถึงความเป็นไปได้ในการสร้างทางรถไฟเชื่อมต่อคู่ขนานไปกับทางหลวงไตรภาคีในเดือนมกราคา พ.ศ. 2561 โดยทางการญี่ปุ่นแสดงความสนใจที่จะร่วมมือกับอินเดียและให้เงินสนับสนุนในการเชื่อมต่อทางรถไฟดังกล่าว

สถานะเส้นทาง
------------

สถานะเส้นทางช่วงต่าง ๆ ของทางหลวงตามรายงานของกระททรวงการพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดียได้แสดงไว้ดังตารางด้านล่าง โดยระหว่างวันที่ 9–14 ธันวาคม พ.ศ. 2558 มีการทดลองให้บริการรถโดยสารประจำทางบนเส้นทางอิมผาล-มัณฑะเลย์-เนปยีดอ บนเส้นทางที่เป็นหลุมเป็นบ่อในช่วงระหว่างกะเล่วะ-ยาจี

| ลำดับ | เชื่อมต่อ | ระยะทาง | สถานะ | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | โมเรฮ์-ตะมู่-กะเล่วะ | 149.70 กิโลเมตร (93.02 ไมล์) | สร้างเสร็จ (2560) |  |
| 2. | กะเล่วะ-ยาจี | 120.74 กิโลเมตร (75.02 ไมล์) | อยู่ระหว่างการก่อสร้าง (256?) |  ช่วนี้รวมไปถึงการสร้างสะพานใหม่ 69 แห่ง และถนนที่ต่อเนื่องกัน ข้อมูล ณ เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2566 ความคืบหน้าการก่อสร้างแล้วเสร็จไปแล้วร้อยละ 50 เนื่องจากความลาดชันของเส้นทาง โค้งหักศอก และความไม่มั่นคงทางการเมือง |
| 3. | ยาจี-ชวงมา-โมนยวา | 64.4 กิโลเมตร (40.0 ไมล์) | สร้างเสร็จ (2564) | ผ่านอุทยานแห่งชาติอลองดอว์กัสสป |
| 4. | โมนยวา-มัณฑะเลย์ | 136 กิโลเมตร (85 ไมล์) | สร้างเสร็จ (256?) |  |
| 5. | มัณฑะเลย์-เลี่ยงมืองเมะทีลา | 123.13 กิโลเมตร (76.51 ไมล์) | สร้างเสร็จ (2553) | ส่วนหนึ่งของทางด่วนย่างกุ้ง–มัณฑะเลย์ ที่เปิดในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2553 |
| 6. | เลี่ยงมืองเมะทีลา-ตองอู-โอะตวี่น-แปร (ปรอน) | 238 กิโลเมตร (148 ไมล์) | สร้างเสร็จ (2553) | ส่วนหนึ่งของทางด่วนย่างกุ้ง–มัณฑะเลย์ ที่เปิดในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2553 |
| 7. | แปร-เธนซายัต-สะเทิม | 140 กิโลเมตร (87 ไมล์) | สร้างเสร็จ (2560) | เมืองแปรจนถึงมะริด (รวมไปถึงช่วงสะเทิม-มอละมไยง์จู้น-ก่อกะเรก) ได้รับการปรับปรุงโดยอินเดีย และเป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงหมายเลข 8 (ประเทศพม่า) |
| 8. | สะเทิม-มอละมไยน์-ก่อกะเระ | 134.4 กิโลเมตร (83.5 ไมล์) | สร้างเสร็จ (2564) | ถนนจากสะเทิมสู่เอ็นดู (รัฐกะเหรี่ยง) มีระยะทาง 68 กิโลเมตร (42 ไมล์) เป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงหมายเลข 8 (ประเทศพม่า) และเป็นส่วนหนึ่งของถนนสะเทิม-เอ็นดู-เมาะลำเลิง ซึ่งได้รับการขยายและปรับปรุงหลังจากข้อตกลงของไทยที่จะจ่ายเงินก่อสร้างส่วนดังกล่าวในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560 ส่วนของช่วงเอ็นดู-เมาะลำเลิง-ก่อกะเรก ระยะทาง 66.4 กิโลเมตร (41.3 ไมล์) ที่เหลือ ได้รับการปรับปรุงเป็นถนนมาตรฐานสากล (มาตรฐานทางหลวงเซียน ชั้น 2) แล้วเสร็จในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2564 โดยใช้เงินกู้จากธนาคารพัฒนาเอเชีย |
| 9. | ก่อกะเระ-เมียวดี | 25.6 กิโลเมตร (15.9 ไมล์) | สร้างเสร็จ (2558) |  |
| 10. | เมียวดี-แม่สอด | 20 กิโลเมตร (12 ไมล์) | สร้างเสร็จ (2564) | ด่านศุลกากร ถนนสายที่สองและสะพานรถไฟ ถนนเลี่ยงเมืองแม่สอดระยะทาง 16 กิโลเมตร (10 ไมล์) และทางหลวงตาก-แม่สอดในฝั่งไทยสร้างเสร็จในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2560 โดยมีระยะห่างจากทางหลวงของฝั่งพม่าเพียง 4 กิโลเมตร (2.5 ไมล์) โดยในฝั่งพม่ายังอยู่ระหว่างจากพิจารณาในปี พ.ศ. 2560 จนกระทั่งเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2564 โครงการนี้จึงได้แล้วเสร็จ |

การเชื่อมต่อระหว่างกันเพิ่มเติม
-------------------------------

### การเชื่อมต่อกับบังคลาเทศ

ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2563 บังคลาเทศ ซึ่งเป็นพันธมิตรของกลุ่มบิมสเทคแสดงความสนใจที่จะเข้าร่วมกับทางหลวงสายนี้ด้วยผ่านทางรัฐตริปุระ โดยอินเดียมีแผนที่จะปรับปรุงเส้นทางจากโซคาธาร์ในรัฐมิโซรัมไปยังตีเดนในรัฐชีนของพม่า เพื่อเป็นแนวเชื่อมต่อเพิ่มเติมกับทางหลวงไตรภาคีอินเดีย–เมียนมาร์–ไทย

### มองการเชื่อมต่อฝั่งตะวันออก

การค้าขายกับประเทศในเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกคิดเป็นเกือบร้อยละ 45 ของการค้าต่างประเทศของอินเดีย พม่าและประเทศในอาเซียนเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายมองตะวันออกของอินเดีย อินเดียเป็นส่วนหนึ่งของบิมสเทค, การประชุมสุดยอดเอเชียตะวันออก, ความร่วมมือลุ่มแม่น้ำโขง–คงคา, คณะกรรมการเศรษฐกิจและสังคมแห่งเอเชียและแปซิฟิก, ทางหลวงสายเอเชีย และเครื่อข่ายทางรถไฟสายทรานส์–เอเชีย ซึ่งอินเดียได้เริ่มโครงการมองการเชื่อมโยงตะวันออก

ดูเพิ่ม
-------

* โครงการท่าเรือน้ำลึกและเขตเศรษฐกิจพิเศษทวาย
* โครงการขนส่งหลายรูปแบบคาลาดาน
* ชายแดนอินเดีย–พม่า
* สะพานปะโคะกู (Pakokku Bridge)

อ้างอิง
-------

1. 1 2  The Role of BIMSTEC in Revitalising India's Northeast, ORF, 23 Jun 2021.
2. ↑  "All you want to know about Delhi to Bangkok Road Trip - Myths & Reality". *Tripoto*. 11 September 2015. สืบค้นเมื่อ 20 September 2015.
3. ↑  "Highway pact after car rally". *www.telegraphindia.com*.
4. ↑  "Myanmar Road Project Hooks 1.8 Billion Baht From Thailand". *The Irrawaddy*. 2 February 2017. สืบค้นเมื่อ 12 February 2017.
5. ↑  Myanmar to develop river ports, 2017.
6. ↑  Asean in talks to take IMT highway up to Vietnam, 12 Dec 2017.
7. ↑  Rajagopalan, Rajeswari Pillai. "Connectivity Gaining Greater Currency in India-Bangladesh Relations". *thediplomat.com*. สืบค้นเมื่อ 6 February 2021.
8. ↑  "India, Myanmar, Thailand road project at feasibility stage". *Firstpost*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 6 November 2016. สืบค้นเมื่อ 12 July 2016.
9. ↑  "India-Myanmar-Thailand road: Govt to sign pact in November". *The Indian Express*. 25 July 2015. สืบค้นเมื่อ 6 February 2016.
10. ↑  "MEA directed to monitor trilateral highway project". *The Financial Express*. 9 September 2016. สืบค้นเมื่อ 12 February 2017.
11. ↑  "Myanmar seeks BRO help to construct bridges". *Deccan Herald*. สืบค้นเมื่อ 11 February 2018.
12. ↑  "India Myanmar Friendship Road" (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). 2014-07-23. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-08-20. สืบค้นเมื่อ 2016-07-10.
13. ↑  Walker, Morgan Hartley and Chris. "Burma's Second Chance For Trade With India". *Forbes*. สืบค้นเมื่อ 2016-07-10.
14. ↑  Bose, Pratim Ranjan. "Connectivity with Myanmar — the wait gets longer". *@businessline*.
15. 1 2  "NHAI issues EPC contract for highway project linking India, Myanmar, Thailand". *Hindu Business Line* (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 5 June 2018.
16. ↑  Correspondent, Special. "India, Myanmar to build bridges, sign pact for 69". *The Hindu*. สืบค้นเมื่อ 17 December 2016.
17. ↑  Diplomat, Sampa Kundu, The. "How India Can Direct its 'Act East' Policy Toward Myanmar". *The Diplomat*. สืบค้นเมื่อ 17 December 2016.
18. ↑  "IMT trilateral highway: India completes 130 กิโลเมตร (81 ไมล์) stretch". *Business Standard India*. Press Trust of India. 1 December 2016. สืบค้นเมื่อ 17 December 2016.
19. ↑  "Construction of 69 Bridges for Better Road Connectivity Between India and South East Asia". *Business Standard India*. 1 December 2016. สืบค้นเมื่อ 17 December 2016.
20. ↑  "The Ministry of External Affairs (MEA) has engaged Egis in India for the prestigious Trilateral Highway project". 18 September 2014. สืบค้นเมื่อ 12 July 2016.
21. ↑  "Q.NO.2824.International Highway". *mea.gov.in*. สืบค้นเมื่อ 12 July 2016.
22. ↑  "Consultancy Services for Preparation of Feasibility Report for Upgradation of Kalewa-Yagyi Road Section in Myanmar". *egis-india.com*. 18 March 2015. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-02-15. สืบค้นเมื่อ 12 July 2016.
23. ↑  "India, Thailand, Myanmar working on 1,400 km link road". *The Times of India*. สืบค้นเมื่อ 10 July 2016.
24. ↑  "1400-Km Long Road To Connect India, Thailand, Myanmar". *NDTV*. สืบค้นเมื่อ 10 July 2016.
25. ↑  "Myanmar President meets Modi in Delhi, 4 agreements signed | India News - Times of India". *The Times of India*.
26. ↑  "PM Narendra Modi: 'Road map and action agenda' with Myanmar now evolved". August 30, 2016.
27. ↑  "India, Myanmar to build bridges, sign pact for 69". August 29, 2016 – โดยทาง www.thehindu.com.
28. ↑  "ASEAN Summit: Connectivity remains challenge as trilateral highway through Myanmar and Thailand remains incomplete". *Firstpost*. 10 November 2017. สืบค้นเมื่อ 18 November 2017.
29. ↑  "China's Silk Road lends urgency to India's regional ambitions.", Economic Times, 9 August 2017.
30. 1 2  Sood, Jyotika (6 September 2017). "India puts Myanmar highway project on the fast track". *livemint.com/*. สืบค้นเมื่อ 18 November 2017.
31. 1 2 3  NHAI awards Yagyi-Kalewa highway contract เก็บถาวร 2022-12-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, FII News, 13 April 2018.
32. ↑  "รองนายกฯ 'สมคิด' ร่วมพิธี ส่งมอบถนนสาย 'เมียวดี-กอกะเร็ก'". *www.thairath.co.th*. 2015-08-30.
33. ↑  "New Asian highway section to link India-Myanmar-Thailand". *Business Standard*. สืบค้นเมื่อ 10 July 2016.
34. ↑  "Section of new Asian highway linking India, Myanmar and Thailand put into service". *Firstpost*. 2 September 2015. สืบค้นเมื่อ 10 July 2016.
35. ↑  "Section of India-Myanmar-Thailand Asian Highway put into service". *India TV News*. 7 September 2015. สืบค้นเมื่อ 7 September 2015.
36. ↑  Mon, Ye (29 August 2016). "CSOs call for suspension of Asia Highway construction". *Myanmar Times*. สืบค้นเมื่อ 12 February 2017.
37. 1 2  PCL. Post Publishing. "Myanmar gives road link boost". *Bangkok Post*. สืบค้นเมื่อ 12 February 2017.
38. ↑  "Thailand offers $51m highway upgrade, as trade mission boosts bilateral ties". *Frontier Myanmar* (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 12 February 2017.
39. ↑  "Myanmar Road Project Hooks 1.8 Billion Baht From Thailand". *The Irrawaddy*. 2 February 2017. สืบค้นเมื่อ 4 March 2017.
40. ↑  "Construct India-Myanmar-Thailand highway through SPV". *Business Standard India*. 30 May 2017. สืบค้นเมื่อ 1 June 2017.
41. ↑  India opens two border crossing points with Myanmar, Bangladesh, Times of India, 1 Oct 2o17.
42. ↑  "Plea for Motor vehicle [[:แม่แบบ:As written]] between India and Myanmar". *The Economic Times*. สืบค้นเมื่อ 17 February 2017. `{{cite web}}`: URL–wikilink ขัดแย้งกัน (help)
43. ↑  "Thailand Envoy Visits Manipur". *Northeast Today*. 28 May 2017. สืบค้นเมื่อ 1 June 2017.
44. ↑  "Thai delegation visits Manipur". *easternmirrornagaland.com*. สืบค้นเมื่อ 1 June 2017.
45. ↑  "Myanmar seeks time to sign vehicle pact as India speed up highway to Thailand". *Hindustan Times* (ภาษาอังกฤษ). 6 January 2018. สืบค้นเมื่อ 11 February 2018.
46. ↑  India ramps up Myanmar ties to gain foothold in ASEAN เก็บถาวร 2018-05-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, Myanmar Times, May 2018.
47. 1 2 3  Still under construction, The Statesman, 13 May 2018.
48. 1 2  "อินเดียเร่งรัดทางด่วนเชื่อม 3 ประเทศ 1,600 กม. เชื่อมโมเรห์ผ่านพม่า ปลายทางแม่สอด". *mgronline.com*. 2023-07-21.
49. ↑  Imphal-Mandalay bus service likely to begin from next year. Imphal Times, 9 Sept 2017.
50. ↑  "Myanmar, Ministry of Development of Northeastern Region, Northeast India". *Ministry of Development of the Northeast Region*. June 2012. สืบค้นเมื่อ 6 February 2016.
51. ↑   Gadkari announces Rs 22,000 crore road package for Manipur, Eastern Mirror Nagaland, 11 Dec 2016.
52. ↑   Imphal-Mandalay Bus Service
a dream come true, e-pao, Dec 2015.
53. ↑   Myanmar - As I see it, Dec 2015.
54. ↑  India wants Bangladesh to join key trilateral highway in outreach to ASEAN, India Narrative, accessed 21 July 2023.
55. ↑  Steps on to complete India-Myanmar-Thailand Trilateral Highways, DECCAN CHRONICLE, Oct 6, 2020.
56. ↑  UP-Thailand highway may miss 2016 deadline, Sept 2014.
57. ↑  India fails to walk the 'Act East' talk, Times of India, 2015.
58. ↑  Eindu-Kawkareik road, part of greater Mekong sub-region east-west economic corridor, completed, gnlm.com.mm, May 23, 2021.
59. ↑  "Greater Mekong Subregion East–West Economic Corridor Eindu to Kawkareik Road Improvement Project". *Asian Development Bank*. November 10, 2015.
60. ↑  "Greater Mekong Subregion East-West Economic Corridor Eindu to Kawkareik Road Improvement". *Asian Development Bank*. February 21, 2013.
61. ↑   เก็บถาวร 2018-03-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน Land expropriations stall second Thai-Myanmar friendship bridge opening, Dec 2017
62. ↑  Mae Sot-Myawaddy border crossing and infrastructure improvements project, greatermekong.org, accessed 14 sept 2021.
63. ↑  Dipanjan Roy Chaudhury, "Bangladesh wants to join India-Myanmar-Thailand (IMT) trilateral highway", The Economic Times, December 18, 2020.
64. ↑  India's Look East Policy
65. ↑  (DOCID+in0176) Sino-Indian relations
66. ↑  "Vietnam among pillars of India's "Look East" policy". *english.vietnamnet.vn*. Vietnam News Agency. 18 November 2013. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 17 July 2020. สืบค้นเมื่อ 18 November 2013.
67. ↑  "Modi govt to give greater push to India's Look East Policy, says Sushma Swaraj". *Firstpost*. 2014-08-25. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2014-09-10. สืบค้นเมื่อ 2014-09-10.
68. ↑  
"Sushma Swaraj tells Indian envoys to Act East and not just Look East". The Economic Times. 26 August 2014.
69. ↑  "India's 'Look East' Policy Pays off". *www.globalpolicy.org*.
70. ↑  India's Look East Policy (2)