**กลศาสตร์ของไหล** คือวิชาที่ศึกษาพฤติกรรมการเคลื่อนที่ของของไหลและแรงที่เกิดขึ้น (ของไหลหมายถึงของเหลวและก๊าซ) กลศาสตร์ของไหลอาจแบ่งได้เป็นสองส่วนคือสถิตยศาสตร์ของไหลซึ่งศึกษาของไหลในขณะที่หยุดนิ่ง และพลศาสตร์ของไหลที่ศึกษาการเคลื่อนที่ของของไหล ศาสตร์นี้นับเป็นส่วนหนึ่งของกลศาสตร์ภาวะต่อเนื่องซึ่งศึกษาแบบจำลองของวัตถุโดยไม่สนใจข้อมูลในระดับอะตอม กลศาสตร์ของไหลเป็นหนึ่งในสาขาการวิจัยที่ได้รับความสนใจและมีปรากฏการณ์มากมายที่ยังไม่ถูกค้นพบ หรือถูกค้นพบเพียงบางส่วน กลศาสตร์ของไหลประกอบด้วยสมการทางคณิตศาสตร์ที่ซับซ้อน บางครั้งวิธีหาคำตอบที่ดีที่สุดคือการประยุกต์ใช้ระเบียบวิธีเชิงตัวเลข โดยเฉพาะการประยุกต์ใช้คอมพิวเตอร์ วิทยาการสมัยใหม่เกี่ยวกับกลศาสตร์ของไหลคือ *พลศาสตร์ของไหลเชิงคณนา (Computational Fluid Dynamics)*  (CFD) คือเครื่องมือที่ถูกใช้ในการแก้ปัญหาทางกลศาสตร์ของไหลโดยเฉพาะ หรือการแก้ปัญหาด้วยการใช้ Particle Image Velocimetry มาใช้สร้างให้เห็นภาพการไหลของของไหลและศึกษาพฤติกรรมของมัน กลศาสตร์ของไหลเป็นส่วนหนึ่งของวิชาฟิสิกส์ที่เกี่ยวข้องกับคุณสมบัติของของไหลและแรงที่เกิดขึ้นในตัวของมัน

ประวัติศาสตร์
-------------

ความสัมพันธ์กับกลศาสตร์ภาวะต่อเนื่อง
------------------------------------

กลศาสตร์ของไหลเป็นสาขาย่อยของกลศาสตร์ภาวะต่อเนื่องตามแสดงในตาราง

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| กลศาสตร์ภาวะต่อเนื่อง : ศึกษากายภาพของสสารที่มีความต่อเนื่อง | กลศาสตร์ของแข็ง: ศึกษากายภาพของสสารที่มีรูปร่างควงตัวแน่นอน | วัสดุอีลาสติก:อธิบายถึงวัตถุที่สามารถคืนรูปหลังจากได้รับความเค้นได้ |
| วัสดุพลาสติก: อธิบายถึงวัตถุที่เปลี่ยนรูปหลังจากได้รับพลังงานที่มากเพียงพอ | Rheology: การศึกษาสสารที่มีลักษณะของของแข็งและของไหล |
| **กลศาสตร์ของไหล**: ศึกษาถึงกายภาพของสสารที่มีความต่อเนื่องและเปลี่ยนรูปไปตามลักษณะของภาชนะ | Non-Newtonian fluids |
| Newtonian fluids |

โดยมุมมองทางกลศาสตร์แล้ว ของไหลไม่รับความเค้นตั้งฉากกับผิววงกลม (tangential stress) ดังนั้นมันจึงแปรรูปร่างไปตามภาชนะที่บรรจุตัวมันอยู่และสามารถอยู่นิ่ง ๆ ได้โดยไม่มีความเค้นเฉือน

สมมติฐาน
--------

เช่นเดียวกับแบบจำลองเชิงคณิตศาสตร์ที่ถูกประยุกต์ใช้กับโลกแห่งความเป็นจริง กลศาสตร์ของไหลทำการสร้างสมมติฐานพื้นฐานเกี่ยวกับสสารที่กำลังถูกศึกษา สมมติฐานเหล่านี้จะถูกแปลงให้เป็นสมการทางคณิตศาสตร์ที่ยอมรับได้ ถ้าสมมติฐานมีความเป็นจริงอยู่ ตัวอย่างเช่นการพิจารณาของไหลอัดตัวไม่ได้ (incompressible fluid) ในสามมิติ ข้อสมมติที่ว่ามวลได้รับการอนุรักษ์นั้นหมายถึงว่าในผิวปิดใด ๆ ก็ตาม อัตราการไหลเข้าของมวลจากภายนอกระบบ (สิ่งแวดล้อม) สู่ภายในระบบจะต้องเท่ากับอัตราการไหลออกจากระบบสู่สิ่งแวดล้อม หรือกล่าวอีกนัยว่ามวลของระบบนั้นคงที่นั่นเอง ซึ่งนี่ทำให้สมการอินทีกอลสามารถนำมาประยุกต์ใช้บนพื้นผิวได้

กศาสตร์ของไหลสมมติว่าทุก ๆ ของไหลนั้นสอดคล้องตามกฎเหล่านี้

* กฎการอนุรักษ์มวล
* กฎการอนุรักษ์โมเมนตัม

นอกจากนี้ การสมมติว่าของไหลเป็นของไหลอัดตัวไม่ได้นั้นค่อนข้างจะมีประโยชน์ในหลาย ๆ กรณีและมีความสมจริง ซึ่งของไหลอัดตัวไม่ได้เหล่านี้ ความหนาแน่นของมันจะคงที่เสมอ ของไหลสามารถถูกนำมาคำนวณด้วยข้อสมมติว่ามันเป็นของไหลอัดตัวไม่ได้อยู่บ่อยครั้ง ในขณะที่กาซไม่สามารถใช้ข้อสมมตินี้ได้

ในทางเดียวกัน ของไหลอาจจะถูกสมมติว่าไร้ความหนืด กาซมักจะถูกสมมติว่าไร้ความหนืดอยู่บ่อยครั้ง ถ้าของไหลถูกสมมติว่ามีความหนืดและเป็นการไหลในภาชนะบางอย่าง เช่น ท่อ ดังนั้นการไหลที่ผิวขอบจะมีความเร็วเป็นศูนย์ สำหรับของไหลที่มีความหนืดและขอบเขตไม่มีรูพรุน แรงเฉือนที่ผิวของไหลและขอบเขตจะส่งผลให้ความเร็วของของไหลเป็นศูนย์ ซึ่งเรียกว่า สภาวะไร้การไถล สำหรับการไหลผ่านขอบเขตที่มีรูพรุน ที่ผิวของภาชนะจะเกิดสภาวะการไถลทำให้ความเร็วไม่เป็นศูนย์ และจะเกิดสนามความเร็วที่ไม่ต่อเนื่องในของไหลระหว่างของไหลอิสระกับของไหลตามรูพรุน

### ทฤษฎีความต่อเนื่อง

บทความหลัก: กลศาสตร์ภาวะต่อเนื่อง
ในของไหลนั้นประกอบไปด้วยโมเลกุลที่เคลื่อนที่ชนกันไปชนกันมาและชนกับโมเลกุลอื่นและของแข็ง แต่ทว่าข้อสมมติความต่อเนื่องพิจารณาของไหลว่ามีความต่อเนื่อง ดังนั้นคุณสมบัติของของไหลเช่น ความหนาแน่น ความดัน อุณหภูมิ และความเร็วจะถูกพิจารณาเป็นจุดที่เล็กมาก ๆ เรียกว่า อีลาเมนท์อ้างอิงตามปริมาตร (Reference Element of Volume, REV) ซึ่งแบ่งตามระยะห่างเชิงเรขาคณิตของโมเลกุลของของไหลที่อยู่ใกล้เคียงกัน คุณสมบัติเหล่านี้ถูกสมมติให้มีลักษณะที่ต่อเนื่องอย่างมากจากจุดหนึ่งไปอีกจุดหนึ่งและถูกหาค่าเฉลี่ยใน REV ข้อเท็จจริงที่ว่าของไหลนั้นประกอบไปด้วยลักษณะที่ไม่ต่อเนื่องนั้นถูกละไว้

ทฤษฎีความต่อเนื่องนี้โดยพื้นฐานแล้วคือการประมาณค่า เฉกเช่นเดียวกับการที่ดาวเคราะห์ถูกพิจาณาให้เป็นจุดเล็ก ๆ เมื่อนำมาพิจารณาโดยกลศาสตร์ท้องฟ้า ดังนั้นคำตอบจึงเป็นค่าประมาณ ด้วยเหตุนี้เอง ทฤษฎีความต่อเนื่องมิอาจจะนำไปสู่การหาคำตอบแม่นตรงได้ อย่างไรก็ตาม ภายใต้สภาวการณ์ที่ถูกต้อง ทฤษฎีความต่อเนื่องอาจจะนำไปสู่คำตอบที่มีความแม่นยำสูงได้

สำหรับปัญหาที่ทฤษฎีความต่อเนื่องมิอาจจะให้คำตอบที่แม่นตรงได้ สามารถแก้ปัญหาได้ด้วยการใช้ Statistical mechanics เพื่อการพิจารณาว่าจะใช้กลศาสตร์ของไหลดั้งเดิมหรือStatistical mechanics นั้นตัวเลขคุดเซ็นจะถูกใช้เพื่อการประเมิน ตัวเชขคนูดเซ็นนี้อธิบายอัตราของความยาวของMean free path ต่อความยาวทางกายภาพของอนุภาคที่แน่นอน ซึ่งขนาดทางกายภาพในที่นี้อาจจะเป็นความยาวรัสมีของอนุภาคของของไหล หรือถ้าจะกล่าวให้ง่ายขึ้นไปอีก ตัวเลขคุดเซ็นหมายถึงอัตราส่วนของระยะทางโดยเฉลี่ยที่อนุภาคจะเคลื่อนที่ไปจนกระทั่งชนเข้ากับอนุภาคอื่นต่อขนาดรัสมีของตัวมันเอง ปัญหาที่มีค่าตัวเลขคุดเซ็นมากกว่าหรือเท่ากับ 1 นั้นเหมาะแก่การคำนวณด้วย Statistical mechanics เพื่อการได้ผลลัพธ์ที่เชื่อถือได้

สมการนาเวียร์-สโตกส์
--------------------

บทความหลัก: สมการนาเวียร์-สโตกส์

ดูเพิ่ม
-------

* สถิตยศาสตร์ของไหล
* พลศาสตร์ของไหล

อ้างอิง
-------

* Batchelor, George K. (1967), *An Introduction to Fluid Dynamics*, Cambridge University Press, ISBN 0521663962
* Kundu, Pijush K.; Cohen, Ira M. (2008), *Fluid Mechanics* (4th revised ed.), Academic Press, ISBN 978-0-123-73735-9
* Massey, B.; Ward-Smith, J. (2005), *Mechanics of Fluids* (8th ed.), Taylor & Francis, ISBN 978-0-415-36206-1
* White, Frank M. (2003), *Fluid Mechanics*, McGraw-Hill, ISBN 0072402172

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **กลศาสตร์ของไหล**

* Free Fluid Mechanics books
* Annual Review of Fluid Mechanics เก็บถาวร 2009-01-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* CFDWiki -- the Computational Fluid Dynamics reference wiki.
* Educational Particle Image Velocimetry - resources and demonstrations เก็บถาวร 2008-03-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* prof. DSc Ivan Antonov เก็บถาวร 2012-02-20 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, Technical University of Sofia, Bulgaria.
* Viscometer of Air, Dynamic and Kinematic, Engineers Edge

| * ด
* ค
* ก
สาขาของวิชาฟิสิกส์ |
| --- |
| หมวดหมู่ | 
* ฟิสิกส์ประยุกต์
* ฟิสิกส์เชิงทดลอง
* ฟิสิกส์ทฤษฎี

 |
| * พลังงาน
* การเคลื่อนที่
 | 
* อุณหพลศาสตร์
* กลศาสตร์
	+ ดั้งเดิม
		- ลากรางจ์
		- แฮมิลตัน
	+ ท้องฟ้า
	+ สถิติ
	+ ของไหล
	+ ควอนตัม
* พลศาสตร์
	+ ของไหล
* สถิตยศาสตร์
	+ ของไหล

 |
| * คลื่น
* สนาม
 | 
* ความโน้มถ่วง
* ทฤษฎีแม่เหล็กไฟฟ้า
* ทัศนศาสตร์
* ทฤษฎีสนามควอนตัม
* ทฤษฎีสัมพัทธภาพ
	+ พิเศษ
	+ ทั่วไป

 |
| พิเศษ | 
* สวนศาสตร์
* ฟิสิกส์ดาราศาสตร์
* ฟิสิกส์อะตอม โมเลกุล และทัศนศาสตร์ (เอเอ็มโอ)
* ฟิสิกส์ของสารควบแน่น
* ฟิสิกส์วิศวกรรม
* ฟิสิกส์เชิงคณิตศาสตร์
* ฟิสิกส์นิวเคลียร์
* ฟิสิกส์ของอนุภาค
* พลาสมา
* วัสดุศาสตร์

 |
| ฟิสิกส์กับวิทยาศาสตร์ชีวภาพ | 
* ชีวฟิสิกส์
	+ ชีวกลศาสตร์

 |
| ฟิสิกส์กับสาขาอื่น ๆ ของวิทยาศาสตร์ | 
* ธรณีฟิสิกส์

 |