**กองบังคับการตำรวจรถไฟ** (อังกฤษ: Railway Police Division) (อักษรย่อ **บก.รฟ.**) เป็นอดีตหน่วยงานตำรวจระกับกองบังคับการ สังกัดกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง (บช.ก.) สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ซึ่งถูกยุบตามผลของ พระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ ฉบับ พ.ศ.2565 ในเดือน ตุลาคม พ.ศ.2566 มีอำนาจหน้าที่กำกับดูแลการสืบสวนสอบสวน และการป้องกันปราบกรามการกระทำความผิดทางอาญา รวมไปถึงความปลอดภัยในเขตพื้นที่อันเกี่ยวเนื่องกับการรถไฟแห่งประเทศไทยทั่วประเทศ อันได้แก่ สถานีรถไฟ ทางรถไฟ ขบวนรถไฟ จุดถ่ายโอนสินค่า และที่พักสินค้า รวมไปถึง ที่ดินอันเป็นทรัพย์สินของการรถไฟ

ปัจจุบันทาง บช.ก. ได้จัดตั้ง ศูนย์รักษาความปลอดภัยบนขบวนรถไฟ (ศปรฟ.บช.ก.) ขึ้นมาทำหน้าทดแทน ตามการขอความอนุเคราะห์จากการรถไฟแห่งประเทศไทย

ประวัติ
-------

กองตำรวจรถไฟ ได้ถูกจัดตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2437 สามปีหลังจากการจัดตั้งกรมรถไฟหลวง ณ สถานีรถไฟกรุงเทพ (หัวลำโพง) โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมีการดำเนินการครั้งแรกในปี พ.ศ. 2443 ในเส้นทางรถไฟสาย กรุงเทพ-นครราชสีมา มีหน้าที่ป้องกันภัยรถไฟ และผู้โดยสาร จากการก่ออาชญากรรม ตลอดจนการป้องกันขับไล่สัตว์ป่าดุร้าย ภายหลังราวปี 2494–2500 พล.ต.อ.เผ่า ศรียานนท์ อธิบดีกรมตำรวจในขณะนั้น ได้มีคำสั่งให้ยกสถานะเป็น กองบังคับการ เพื่อเพิ่มอำนาจหน้าที่และอัตรากำลังพลให้เพียงพอต่ออัตราการเกิดอาชญากรรมที่เพิ่มมากขึ้น รวมไปถึงเส้นทางเดินรถ สถานี และปริมาณการเดินรถและผู้โดยสารที่มากขึ้น ในปี 2548 ได้มีการโอนให้หน่วยมาสังกัดกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง

#### การยุบหน่วยงาน

ตามที่ราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่ พระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2565 ฉบับใหม่ มีเนื้อหาให้มีการดำเนินการยุบยกเลิกกองบังคับการตำรวจรถไฟในเดือนตุลาคม 2566 หลังจากการดำเนินงานของหน่วยมากว่า 126 ปี ซึ่งแผนการดำเนินการดังกล่าวนั้นก็ไม่เป็นที่เห็นด้วยนักในหมู่ประชาชนผู้ใช้รถไฟ ตลอดจนนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ เจ้าหน้าที่ประจำขบวน และเจ้าหน้าที่สถานีรถไฟ จากการสำรวจเบื้องต้นโดยสำนักข่าวไทยพีบีเอส ทั้งนี้ปัจจุบัน (พ.ศ. 2566) ตำรวจรถไฟมีกรอบอยู่ที่ 870 อัตรา มีเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานอยู่ที่ 738 อัตรา มีความจำเป็นที่ต้องจัดหาตำแหน่งใหม่ให้หลังจากการยุบหน่วย ซึ่งจะยุติการปฏิบัติงานในวันที่ 17 ตุลาคม พ.ศ. 2566

#### ศูนย์รักษาความปลอดภัยบนขบวนรถไฟ (ศปรฟ.บช.ก.)

ก่อนการยุบ บก.รฟ. การรถไฟแห่งประเทศไทย และกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง ได้ลงนามบันทึกความเข้าใจว่าด้วยการแก้ไขปัญหาอาชญากรรมในเขตระบบรถไฟ เพื่อเป็นข้อตกลงให้ทางสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ในส่วนของ บช.ก. มีอำนาจดูแลความปลอดภัยในขบวรรถไฟ รวมไปถึงจัดกำลังเจ้าหน้าที่ตำรวจเข้าเข้ามาดูแลในขบวร แม้ว่าจะมีการยุบหน่วยงานที่รับผิดชอบโดยตรงก็ตาม โดยหลังจากมีการยุบกองบังคับการตำรวจรถไฟ ทาง บช.ก. จึงจัดตั้ง "ศูนย์รักษาความปลอดภัยบนขบวนรถไฟ (ศปรฟ.บช.ก.)" ซึ่งมีกำลังตำรวจราว 200 นาย มีขอบเขตดำเนินการบนขบวนรถไฟและแนวทางปฏิบัติงานยังเป็นไปเช่นเดิม เหมือนที่เคยมีกองบังคับการตำรวจรถไฟอยู่เดิม โดยจะประจำการบนขบวนรถไฟประมาณ 30 ขบวน ขบวนละ 2-3 นาย มีอำนาจดำเนินการจับกุมตามปกติ และจะได้รับกรอบวงเงินเบี้ยเลี้ยงขบวนรถและค่าที่พัก จาก รฟท. ตามเดิมที่เคยให้ตำรวจรถไฟที่ผ่านมาทุกปี แต่บ้านพักและที่ทำการ รวมไปถึงสถานีตำรวจรถไฟ (ส.รฟ.) ยานพาหนะ และอุปกรณ์พิเศษอื่น ๆ ยังคงต้องส่งมอบคืนให้แก่การรถไฟ

โครงสร้างหน่วยงาน
-----------------

กองบังคับการตำรวจรถไฟ มีสถานะเป็นกองบังคับการในสังกับกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง โดยปัจจุบันมีอัตรากำลังพลกว่า 738 นาย กระจายอยู่ใน 15 สถานีตำรวจรถไฟ (ส.รฟ.) ตามเส้นทางรถไฟ และมีหน่วยบริการอยู่ตามสถานีรถไฟ 40 แห่ง โดยปัจจบันมี พล.ต.ต.ชัยรพ จุณณวัตต์ เป็นผู้บังคับการ (ผบก.รฟ.) 

* **กองกำกับการอำนายการ**
	+ งานธุรการและกำลังพล
	+ งานการข่าว ความมั่นคง และเทคโนโลยี
	+ งานยุทธศาสตร์ และงบประมาณ
	+ งานกิจการพิเศษและจิตอาสา
	+ งานส่งกำลังบำรุง
	+ งานกฎหมายและนิติกร
	+ งานการเงินและบัญชี
* **กองกำกับการ 1**ป้ายแสดงข้อมูลในการแจ้งเหตุของสถานีตำรวจรถไฟหัวหิน
	+ สถานีตำรวจรถไฟ นพวงศ์
	+ สถานีตำรวจรถไฟ มักกะสัน
	+ สถานีตำรวจรถไฟ ธนบุรี
* **กองกำกับการ 2**
	+ สถานีตำรวจรถไฟ อยุธยา
	+ สถานีตำรวจรถไฟ นครสวรรค์
	+ สถานีตำรวจรถไฟ ศิลาอาสน์
* **กองกำกับการ 3**
	+ สถานีตำรวจรถไฟ หัวหิน และหน่วยกอ.ปภ.97 บก.รฟ.
	+ สถานีตำรวจรถไฟทุ่งสง
	+ สถานีตำรวจรถไฟ หาดใหญ่
* **กองกำกับการ 4**
	+ สถานีตำรวจรถไฟ สุวรรณภูมิ
	+ สถานีตำรวจรถไฟ ฉะเชิงเทรา
	+ สถานีตำรวจรถไฟ อรัญประเทศ
* **กองกำกับการ 5**
	+ สถานีตำรวจรถไฟ นครราชสีมา
	+ สถานีตำรวจรถไฟ อุบลราชธานี
	+ สถานีตำรวจรถไฟ หนองคาย

อ้างอิง
-------

1. ↑  "ประกาศสำนักงานตำรวจแห่งชาติ: เรื่องการกำหนดหน่วยงานและเขตอำนาจการรับผิดชอบหรือ เขตพื้นที่การปกครองของส่วนราชการ," *ราชกิจจานุเบกษา* เล่ม ๑๒๖, ตอนพิเศษ ๑๓๐ ง, (๗ กันยายน ๒๕๕๒) : 336-340,  เก็บถาวร 2022-07-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.
2. 1 2  หนังสือพิมพ์ผู้จัดการออนไลน์, บช.ก.เปิดศูนย์ป้องกันปราบปรามอาชญากรรมบนขบวนรถไฟ, 4 มีนาคม 2567
3. ↑  WANCHAROEN, SUPOJ (5 DEC 2022). "Passenger safety derailed". *Bangkok Post* (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2023-04-19. `{{cite news}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|date=` (help)CS1 maint: url-status (ลิงก์)
4. 1 2  "ผบช.ก. ไม่เห็นด้วยยุบตำรวจรถไฟ". *สำนักข่าวไทย อสมท*. 23/11/2565. สืบค้นเมื่อ 19 April 2023. `{{cite web}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|date=` (help)CS1 maint: url-status (ลิงก์)
5. ↑  "เสียงสะท้อน "ไม่อยากให้ยุบ" ตำรวจรถไฟ (26 พ.ย. 65)". *Thai PBS*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-11-26. สืบค้นเมื่อ 19 April 2023.`{{cite web}}`: CS1 maint: bot: original URL status unknown (ลิงก์)
6. ↑  "อาฟเตอร์ช็อก! ยุบ "ตำรวจรถไฟ" กระทบขวัญ วางยา โยนภาระการรถไฟ?". *www.thairath.co.th*. สำนักข่าวไทยรัฐ. 2022-11-23.`{{cite web}}`: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
7. ↑  "ผบช.ก. ไม่เห็นด้วยยุบตำรวจรถไฟ". *สำนักข่าวไทย อสมท*. 2022-11-23.`{{cite web}}`: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
8. ↑  "ปิดตำนาน 72 ปี ตำรวจรถไฟ ร.ฟ.ท.เตรียมพร้อมภารกิจดูแลความปลอดภัย". *bangkokbiznews*. 2023-10-12.
9. ↑  The Standard, ตำรวจสอบสวนกลางตั้งศูนย์ปราบอาชญากรรมขบวนรถไฟฯ สุ่มตรวจ 30 ขบวนต่อวัน, 04 มีนาคม พ.ศ.2567,
10. ↑  หนังสือพิมพ์ผู้จัดการออนไลน์, ยุบ "ตำรวจรถไฟ" รฟท.-สตช.ตั้ง "ศูนย์รักษาความปลอดภัยบนขบวนรถไฟ" รับช่วงต่อดูแลผู้โดยสาร, 7 พ.ย. 2566,
11. ↑  Sombutla, Kuntida. "ต้องยุบ "ตำรวจรถไฟ" ใน1ปี แล้วใคร?..จะดูแลผู้โดยสาร". *เดลินิวส์*.

| * ด
* ค
* ก
หน่วยงานในสังกัดกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง |
| --- |
| กองบังคับการ | 
* กองปราบปราม
* ตำรวจทางหลวง
* ตำรวจน้ำ
* ตำรวจป่าไม้
* ปราบปรามการค้ามนุษย์
* ปราบปรามอาชญากรรมทางเศรษฐกิจ
* ปราบปราบการทุจริต
* ปกป้องคุ้มครองผู้บริโภค
* อาชญากรรมทางเทคโนโลยี
* ปฏิบัติการพิเศษ

 |  |
| อดีต | 
* ตำรวจรถไฟ

 |
| หน่วยปฏิบัติการพิเศษ | 
* หนุมานกองปราบ
* คอมมานโด กองบังคับการปฏิบัติการพิเศษ

 |
| 
* สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
* หน่วยงานในสังกัดสำนักงานตำรวจแห่งชาติ

 |

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------