บทความนี้เกี่ยวกับสุนทรวันในบังกลาเทศเป็นส่วนใหญ่ สำหรับสุนทรวันในอินเดีย ดูที่ อุทยานแห่งชาติสุนทรวัน

**สุนทรวัน** (เบงกอล: সুন্দরবন; "ป่างาม") เป็นพื้นที่ป่าชายเลนในดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำที่เกิดจากการบรรจบกันระหว่างแม่น้ำคงคา แม่น้ำพรหมบุตร และแม่น้ำเมฆนาในอ่าวเบงกอล มีอาณาเขตเริ่มตั้งแต่แม่น้ำหุคลีในรัฐเบงกอลตะวันตกของอินเดีย ไปจนจรดแม่น้ำพเลศวรในภาคขุลนาของบังกลาเทศ ประกอบด้วยป่าชายเลนทึบ ป่าชายเลนโปร่ง ที่ดินที่ใช้ในการเกษตร ที่ลุ่มราบน้ำขึ้นถึง และที่ว่างเปล่าทุรกันดาร และมีธารน้ำและร่องน้ำขึ้นลงตัดผ่านหลายสาย พื้นที่คุ้มครองสี่แห่งในสุนทรวันได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลกของยูเนสโก ได้แก่ อุทยานแห่งชาติสุนทรวัน, เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสุนทรวันตะวันตก, เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสุนทรวันใต้ และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสุนทรวันตะวันออก

สุนทรวันครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 10,000 ตารางกิโลเมตร (3,900 ตารางไมล์) โดยผืนป่าในภาคขุลนาครอบคลุมพื้นที่ 6,017 ตารางกิโลเมตร (2,323 ตารางไมล์) และในรัฐเบงกอลตะวันตกครอบคลุมพื้นที่ 4,260 ตารางกิโลเมตร (1,640 ตารางไมล์) ในเขต 24 ปรคณาใต้และเขต 24 ปรคณาเหนือ ชนิดพรรณไม้ที่พบมากคือ หงอนไก่ใบเล็ก (*Heritiera fomes*) และตาตุ่มทะเล (*Excoecaria agallocha*) ป่าชายเลนแห่งนี้เป็นที่อยู่อาศัยของพรรณสัตว์ป่า 453 ชนิด ซึ่งรวมถึงนก 290 ชนิด ปลา 120 ชนิด สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 42 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 35 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 8 ชนิด

แม้จะมีคำสั่งห้ามฆ่าหรือจับสัตว์ป่าทั้งหมดนอกเหนือจากปลาและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังบางชนิด แต่ปรากฏรูปแบบที่สม่ำเสมอของความหลากหลายทางชีวภาพที่ลดลงหรือการสูญเสียชนิดพันธุ์ในคริสต์ศตวรรษที่ 20 และปรากฏว่าคุณภาพของระบบนิเวศสุนทรวันกำลังเสื่อมโทรมลง กรมป่าไม้มีหน้าที่รับผิดชอบการบริหารและจัดการอุทยานแห่งชาติสุนทรวันในรัฐเบงกอลตะวันตก ส่วนในบังกลาเทศมีการจัดตั้งแขวงป่าไม้ขึ้นใหม่ใน พ.ศ. 2536 เพื่ออนุรักษ์ป่า โดยมีหัวหน้าอนุรักษ์ป่าไม้ประจำการที่นั่นนับแต่นั้น แม้รัฐบาลของสองประเทศจะมีความมุ่งมั่นในการสงวนรักษาป่า แต่สุนทรวันก็ยังตกอยู่ในภาวะถูกคุกคามด้วยสาเหตุทั้งจากธรรมชาติและจากมนุษย์ ใน พ.ศ. 2550 การขึ้นฝั่งของไซโคลนซิดร์ที่บังกลาเทศสร้างความเสียหายแก่พื้นที่ร้อยละ 40 ของสุนทรวัน ป่ายังประสบภาวะเค็มเพิ่มขึ้นเนื่องจากระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้นและปริมาณน้ำจืดที่ลดลง ตามรายงานของยูเนสโกใน พ.ศ. 2559 คาดกันว่าโรงไฟฟ้าพลังถ่านหินรามปาลซึ่งมีการเสนอให้สร้างขึ้นในตำบลรามปาล อำเภอพาเครหาฏ ภาคขุลนา ห่างจากสุนทรวันไปทางทิศเหนือ 14 กิโลเมตร (8.7 ไมล์) จะสร้างความเสียหายเพิ่มเติมแก่ป่าชายเลนที่เป็นเอกลักษณ์ผืนนี้

แผนที่แสดงตำแหน่งที่ตั้งของสุนทรวัน

อ้างอิง
-------

1. ↑  Biswas, S. (2000). "সুন্দর". *Samsad Bengali-English dictionary*. Calcutta: Sahitya Samsad. p. 1017. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-09-18. สืบค้นเมื่อ 2019-07-10.
2. ↑  Biswas, S. (2000). "বন". *Samsad Bengali-English dictionary*. Calcutta: Sahitya Samsad. p. 717. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-09-18. สืบค้นเมื่อ 2019-07-10.
3. ↑  Giri, C.; Pengra, B.; Zhu, Z.; Singh, A.; Tieszen, L. L. (2007). "Monitoring mangrove forest dynamics of the Sundarbans in Bangladesh and India using multi-temporal satellite data from 1973 to 2000". *Estuarine, Coastal and Shelf Science*. **73** (1−2): 91−100. Bibcode:2007ECSS...73...91G. doi:10.1016/j.ecss.2006.12.019.
4. ↑  Pani, D. R.; Sarangi, S. K.; Subudhi, H. N.; Misra, R. C.; Bhandari, D. C. (2013). "Exploration, evaluation and conservation of salt tolerant rice genetic resources from Sundarbans region of West Bengal" (PDF). *Journal of the Indian Society of Coastal Agricultural Research*. **30** (1): 45–53.
5. ↑  Iftekhar, M. S.; Islam, M. R. (2004). "Managing mangroves in Bangladesh: A strategy analysis" (PDF). *Journal of Coastal Conservation*. **10** (1): 139–146. doi:10.1652/1400-0350(2004)010[0139:MMIBAS]2.0.CO;2.
6. ↑  The Hindu "Climate change impact: Sunderbans steadily losing its famed mangroves"
7. ↑  Manna, S.; Chaudhuri, K.; Bhattacharyya, S.; Bhattacharyya, M. (2010). "Dynamics of Sundarban estuarine ecosystem: Eutrophication induced threat to mangroves". *Saline Systems*. **6**: 8. doi:10.1186/1746-1448-6-8. PMC 2928246. PMID 20699005.
8. ↑  Iftekhar Mahmud (24 September 2016), "Unesco calls for shelving Rampal project", *Prothom Alo*, สืบค้นเมื่อ 13 October 2016[*ลิงก์เสีย*]