บทความนี้เกี่ยวกับตำรวจศาลในประเทศไทย สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ตำรวจศาล**ตำรวจศาล** (อังกฤษ: Court Marshal) ในประเทศไทย เป็นข้าราชการศาลยุติธรรม ตำแหน่ง *เจ้าพนักงานตำรวจศาล* สังกัดศูนย์รักษาความปลอดภัย ศาลยุติธรรม ซึ่งเลขาธิการสำนักงานศาลยุติธรรมได้แต่งตั้งให้ปฏิบัติหน้าที่ตามพระราชบัญญัติเจ้าพนักงานตำรวจศาล พ.ศ. 2562 มาตรา 5 แต่ไม่ใช่ข้าราชการตำรวจที่ขึ้นตรงต่อสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ตามพระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2547 แต่อย่างใด

ความเป็นมา
----------

ตำรวจศาลในประเทศไทย ถูกพูดถึงในหน้าสื่อเมื่อปี พ.ศ. 2557 โดย นายหัสวุฒิ วิฑิตวิริยกุล ประธานศาลปกครองสูงสุดในขณะนั้น ในการแถลงข่าวผลการดำเนินงานครบรอบ 13 ปีของศาลปกครอง ซึ่งพูดถึงระบบตำรวจศาลในต่างประเทศว่าควรนำมาปรับใช้ในประเทศไทยเพื่ออารักขาและรักษาความปลอดภัยแก่บุคลากรและตุลากร เนื่องจากในขณะนั้นมีการคุกคามกระบวนการยุติธรรมอย่างชัดเจนในหน้าสื่อมวลชน ทั้งการเดินทางไปปิดล้อมที่พัก การคุกคามต่อตัวบุคคล และการคุกคามอื่น ๆ ซึ่งส่งผลต่อกระบวนการพิจารณาคดีให้ไม่มีความเป็นธรรม หากมีการจัดตั้งตำรวจศาลขึ้นก็จะสามารถพิจารณาคดีต่าง ๆ ได้อย่างเป็นธรรม เที่ยงตรง และแก้ไขปัญหาได้อย่างสันติวิธี โดยอาศัยกำลังเจ้าหน้าที่จากภายใน เนื่องจากทุกวันนี้เวลามีเหตุก็จะมีการส่งเจ้าหน้าที่มาเป็นครั้งคราวตามการร้องขอ ซึ่งไม่เพียงพอต่อความมั่นใจในการปฏิบัติงาน หากจัดตั้งขึ้นมาแล้วก็จะเป็นประโยชน์ต่อบุคลากรในองค์กรตุลาการมากขึ้น

นอกจากนี้ยังมีกรณีการกระทำผิดภายในเขตพื้นที่ศาลหลายกรณี อาทิ กรณีผู้ต้องหามีอาการมึนเมาและอาละวาดในบริเวณศาล กรณีผู้ต้องหาใช้อาวุธมีดแทงตำรวจที่ควบคุมตัวเข้ามาในพื้นที่ศาลจังหวัดพัทยาแล้วใช้อาวุธปืนยิงเพื่อหลบหนี ทำให้ตำรวจศาลมีความจำเป็นในการอุดช่องว่างที่เกิดขึ้นในระหว่างกระบวนการควบคุมตัวของศาล 

ในส่วนของการควบคุมตัวผู้ต้องหาหรือจำเลย มีเจ้าหน้าที่จากกรมราชทัณฑ์ดูแลรับผิดชอบ เจ้าหน้าที่ตำรวจท้องที่ของสำนักงานตำรวจแห่งชาติในการควบคุมตัวผู้ต้องหาภายในแต่ละท้องที่ และร่วมรักษาการณ์บริเวณศาล โดยในส่วนของศาลเอง มีเพียงเจ้าหน้าทีรักษาความปลอดภัยขององค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ที่แม้จะมีความเชี่ยวชาญจากประสบการณ์ด้านการทหาร แต่ไม่มีอาวุธประจำกายในการควบคุมเหตุการณ์ร้ายแรงต่าง ๆ ในบริเวณศาล สำนักงานศาลยุติธรรมจึงได้มีการก่อตั้งเจ้าพนักงานตำรวจศาลขึ้นมาเพื่อดูแลในพื้นที่ของศาลยุติธรรม

ในปี พ.ศ. 2561 ประธานคณะกรรมการยกร่างพระราชบัญญัติตำรวจศาล นายปุณณพัฒน์ มหาลี้ตระกูล ผู้พิพากษาประจำสำนักประธานศาลฎีกา ระบุว่าคุณสมบัติของผู้ที่จะเข้ามารับการคัดเลือกเป็นตำรวจศาลนั้น จะต้องเคยเป็นอดีตทหาร ตำรวจ หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องใกล้เคียง โดยจูงใจเจ้าหน้าที่เหล่านี้ด้วยค่าตอบแทนพิเศษ เพื่อทดแทนเงินตอบแทนพิเศษจากค่าปีก ค่าร่ม หรือค่าตอบแทนอื่น ๆ ที่หน่วยงานต้นสังกัตเคยมอบให้และเสียสิทธิ์เหล่านั้นเมื่อลาออกมาเป็นตำรวจศาล

วันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562 โฆษกศาลยุติธรรมได้ระบุว่า ตำรวจศาลได้รับการเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติโดยสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) เรียบร้อยแล้ว โดยอนุมัติอัตรากำลังทั้งหมด 109 นาย พร้อมทั้งงบประมาณในปีแรกจำนวน 22.18 ล้านบาท ซึ่งได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2562 บังคับใช้เมื่อพ้นจากกำหนดในการประกาศในราชกิจจานุเบกษา 90 วัน โดยเปิดรับเจ้าพนักงานตำรวจศาลรุ่นแรกจำนวน 35 นาย และเริ่มปฏิบัติงานวันแรกเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2562 ซึ่งในช่วงแรกจะเน้นการวางกำลังไปที่อาคารทำการของศาลยุติธรรม

ภารกิจ
------

การติดกำไลข้อเท้าอิเล็กทรอนิกส์ ตามคำสั่งศาลอาญา เป็นอีกหนึ่งเครื่องมือในการติดตามผู้ได้รับการประกันตัวของตำรวจศาล
ตำรวจศาลมีอำนาจหน้าที่ในการรักษาความปลอดภัยรวมถึงอารักขาคุ้มครองข้าราชการฝ่ายตุลาการ รักษาความสงบเรียบร้อย ป้องกันและปราบปรามการกระทำความผิดในบริเวณศาล การควบคุมตัวผู้ต้องหาจากกระบวนการศาลเพื่อนำส่งต่อกรมราชทัณฑ์เพื่อนำฝากขังที่เรือนจำ

นอกจากนี้ยังมีอำนาจหน้าที่ในการติดตามจับกุมผู้ต้องหาหรือจำเลยที่หลบหนีจากการปล่อยตัวชั่วคราว ขัดคำสั่งของหมายเรียกหรือคำสั่งศาล ปฏิบัติงานร่วมกับตำรวจในการดำเนินการจับกุมเพื่อเข้าสู่กระบวนการศาล โดยมีอำนาจหน้าที่เช่นเดียวกันกับเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ซึ่งนอกจากนี้ ตำรวจศาลยังสามารถติดตามผู้ต้องหาหรือจำเลยได้จากกำไล EM ที่สามารถรายงานตำแหน่งได้ตลอดเวลา รวมถึงมีการแจ้งเตือนเมือมีการพยายามถอดหรือทำลายอุปกรณ์ติดตาม

คุณสมบัติ
---------

เจ้าพนักงานตำรวจศาล ตามระเบียบคณะกรรมการข้าราชการศาลยุติธรรม ประกอบด้วย

**ประเภทวิชาการ** จะต้องมีอายุไม่เกิน 40 ปีบริบูรณ์ในวันที่ยื่นใบสมัคร สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีทางกฎหมายหรือเทียบเท่าในระดับเดียวกัน เพื่อประโยชน์ในการปฏิบัติงาน เคยผ่านงานรักษาความปลอดภัย การปราบปราม สืบสวน สอบสวน การข่าว การตรวจสอบพฤติการณ์บุคคล หรืองานธุรการของศาลยุติธรรมไม่น้อยกว่าห้าปี และจะต้องมีคุณสมบัติข้อใดข้อหนึ่งข้างต้นดังนี้

* เป็นข้าราชการศาลยุติธรรมประเภทวิชาการ ระดับปฏิบัติการ หรือสูงกว่า
* หรือ เป็นเจ้าพนักงาตำรวจศาลประเภททั่วไป ระดับชำนาญงาน หรือสูงกว่า
* หรือ เป็นนายทหารหรือตำรวจสัญญาบัตร ยศไม่ต่ำกว่าร้อยโท เรือโท เรืออากาศโท หรือร้อยตำรวจโท หรือเจ้าหน้าที่รัฐที่มีงานด้านการรักษาความปลอดภัย การปราบปราม สืบสวน สอบสวน การข่าว การตรวจสอบพฤติการณ์บุคคล ในประเภทวิชาการ ระดับปฏิบัติการ หรือสูงกว่า กรณีชำนาญการพิเศษ ต้องมียศไม่ต่ำกว่า พันเอก นาวาเอก นาวาอากาศเอก หรือพันตำรวจเอก หรือเทียบเท่า

**ประเภททั่วไป** จะต้องมีอายุไม่เกิน 35 ปีบริบูรณ์ในวันที่ยื่นใบสมัคร จบการศึกษาไม่ต่ำกว่าประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง หรือเทียบเท่าไม่จำกัดสาขาวิชา หรือจบจากโรงเรียนนายสิบตำรวจ นายสิบทหารบก จ่าอากาศ ชุมพลทหารเรือหรือเทียบเท่า และเคยผ่านงานรักษาความปลอดภัย การปราบปราม สืบสวน สอบสวน การข่าว การตรวจสอบพฤติการณ์บุคคล หรืองานธุรการของศาลยุติธรรมไม่น้อยกว่าห้าปี และมีทักษะที่จำเป็นต่อตำแหน่ง

นอกจากนี้เจ้าพนักงานตำรวจศาล จะต้องมีคุณสมบัติตามระเบียบคณะกรรมการข้าราชการศาลยุติธรรม ว่าด้วยการแต่งตั้งเจ้าพนักงานตำรวจศาล พ.ศ. 2562

ประเภทตำแหน่ง
-------------

สำหรับเจ้าพนักงานตำรวจศาลนั้น ใช้มาตรฐานการกำหนดตำแหน่งของสำนักคณะกรรมการข้าราชการศาลยุติธรรม (ก.ศ.) ประกอบไปด้วย

* **ประเภททั่วไป**ระดับปฏิบัติงาน ระดับชำนาญงาน และระดับอาวุโส

* **ประเภทวิชาการ** ระดับปฏิบัติการ ระดับชำนาญการ และระดับชำนาญการพิเศษ

โครงสร้าง
---------

ตำรวจศาล แบ่งโครงสร้างการทำงานอยู่ภายในศูนย์รักษาความปลอดภัย สำนักงานศาลยุติธรรม แบ่งออกเป็น 7 ส่วน

* **ส่วนเจ้าพนักงานตำรวจศาล 1** รับผิดชอบในพื้นที่กรุงเทพมหานคร และพื้นที่รับผิดชอบของหน่วยงานในสังกัดสำนักงานศาลยุติธรรมภาค 1
* **ส่วนเจ้าพนักงานตำรวจศาล 2** รับผิดชอบในพื้นรับผิดชอบของหน่วยงานในสังกัดสำนักงานศาลยุติธรรมภาค 2 และภาค 7
* **ส่วนเจ้าพนักงานตำรวจศาล 3** รับผิดชอบในพื้นรับผิดชอบของหน่วยงานในสังกัดสำนักงานศาลยุติธรรมภาค 3 และภาค 4
* **ส่วนเจ้าพนักงานตำรวจศาล 4** รับผิดชอบในพื้นรับผิดชอบของหน่วยงานในสังกัดสำนักงานศาลยุติธรรมภาค 5 และภาค 6
* **ส่วนเจ้าพนักงานตำรวจศาล 5** รับผิดชอบในพื้นรับผิดชอบของหน่วยงานในสังกัดสำนักงานศาลยุติธรรมภาค 8 และภาค 9
* **ส่วนเจ้าพนักงานตำรวจศาล 6** รับผิดชอบในพื้นที่ทั่วราชอาณาจักร
* **ส่วนฝึกอบรมเจ้าพนักงานตำรวจศาล**

ผลการปฏิบัติงาน
---------------

จากผลการปฏิบัติงานในรายงานประจำปี พ.ศ. 2563 ตำรวจศาลสามารถสืบสวนจับกุมร่วมกับหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายอื่นได้จำนวนทั้งสิ้น 2,050 หมายจับ ระงับและควบคุมเหตุฉุกเฉินภายในศาลจำนวน 174 ครั้ง ดูแลรักษาความปลอดภัยและอารักขาภายในศาลและสำนักงานศาลยุติธรรมจำนวน 263 ครั้ง และมีเป้าหมายในการเพิ่มอัตรากำลังตำรวจศาลให้ได้จำนวน 871 นาย ภายในปี พ.ศ. 2567 จากกรอบอัตรากำลังทั้งหมด 1,180 นาย

หมายเหตุ
--------

1. ↑  กรอบอัตรากำลังพลตามแผนในปี พ.ศ. 2562
2. ↑  กรอบอัตรากำลังพลตามแผนในปี พ.ศ. 2563

อ้างอิง
-------

1. ↑  ศาลยุติธรรมจัดเจ้าพนักงานตำรวจศาล รุ่น 3 อีก 217 คน กระจายไปดูแลศาลทั่วประเทศ
2. ↑  "ประกาศรับสมัครสอบแข่งขันเพื่อบรรจุและแต่งตั้งบุคคลเข้ารับราชการในตำแหน่งเจ้าพนักงานตำรวจศาลปฏิบัติการ ในสำนักงานศาลยุติธรรม". *op.coj.go.th*.[*ลิงก์เสีย*]
3. 1 2  ราชกิจจานุเบกษา. พระราชบัญญัติเจ้าพนักงานตำรวจศาล. (soc.go.th) เล่มที่ 136, ตอนที่ 50 ก, วันที่ 16 เมษายน 2562. หน้า 253-257
4. ↑  "แนวคิดตั้ง'ตำรวจศาล'". *bangkokbiznews*. 2014-03-11.
5. ↑  "ระทึก! หนุ่มเมาอาละวาด ตะโกนด่า ชกตำรวจ พื้นที่ศาลอาญารัชดาฯ ไล่จับพัลวัน". *www.sanook.com/news*.
6. ↑  "ตั้งค่าหัวล่า 5 หมื่น 3 ผู้ต้องหาแทงตำรวจศาลพัทยาหลบหนี". *www.posttoday.com*. 2019-11-05.`{{cite web}}`: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
7. ↑  "เปิดตัว "คอร์ท มาร์แชล" ปิดช่องโหว่ยิงกันกลางศาล". *bangkokbiznews*. 2019-11-13.
8. ↑  "เผย 'ตร.ศาล' วางสเปกสูง ได้โอกาสไต่เต้าก้าวหน้า". *www.thairath.co.th*. 2018-04-16.
9. 1 2  "สนช.ไฟเขียวตั้งตำรวจศาลอารักขาผู้พิพากษา ตามจับผู้ต้องหาหนีคดีตามหมายจับ". *mgronline.com*. 2019-02-08.
10. ↑  "มาแล้ว!ตำรวจศาลรุ่น 1 เริ่มงาน 6 ส.ค.นี้". *Thai Post | อิสรภาพแห่งความคิด* (ภาษาอังกฤษ).
11. ↑  "ศาลอาญา สั่งถอนประกันกลุ่มทะลุฟ้า 6 คน หลังขีดเขียนข้อความห้องเวรชี้ ระบุเป็นการผิดเงื่อนไข". *THE STANDARD*. 2022-01-21.
12. ↑  "ตร.เชียงรายจับแล้ว "นักโทษ" หนีกลับบ้าน ขณะคุมส่งศาลรอเงินค่าปรับ". *คมชัดลึกออนไลน์*. 2022-02-08.
13. ↑  "มารู้จักเจ้าพนักงานตำรวจศาลกันเถอะ". *ojso.coj.go.th*.[*ลิงก์เสีย*]
14. ↑  matichon (2021-11-10). "ตำรวจศาลร่วมกองปราบฯตามจับอดีตผช.ผจก.เอ็กซิมแบงก์หลบหนีคดีกว่า 5 ปี". *มติชนออนไลน์*.
15. 1 2  "มาตรฐานกำหนดตำแหน่งประเภทวิชาการ สายงานเจ้าพนักงานตำรวจศาล". *ojoc.coj.go.th*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-07-01. สืบค้นเมื่อ 2022-03-16.
16. ↑  matichon (2019-08-06). "ตำรวจศาลรายงานตัวพร้อมปฏิบัติหน้าที่ ดูแลความปลอดภัย ไล่ล่าผู้หนีประกัน". *มติชนออนไลน์*.
17. ↑  "คุกอีกครั้ง หนุ่มใหญ่จัดปาร์ตี้พี้ยา ฉลองปลดกำไลข้อเท้า EM ตำรวจตามรวบ". *www.sanook.com/news*.
18. ↑  ราชกิจจานุเบกษา. ระเบียบคณะกรรมการข้าราชการศาลยุติธรรม ว่าด้วยการแต่งตั้งเจ้าพนักงานตำรวจศาล พ.ศ. 2562 เก็บถาวร 2022-03-15 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (coj.go.th) เล่มที่ 136 ตอนที่ 73 ก วันที่ 4 มิถุนายน 2562 หน้า 25-27
19. ↑  "มาตรฐานกำหนดตำแหน่งประเภททั่วไป สายงานเจ้าพนักงานตำรวจศาล". *ojoc.coj.go.th*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-07-01. สืบค้นเมื่อ 2022-03-16.
20. ↑  "ประกาศสำนักงานศาลยุติธรรม เรื่อง การแบ่งส่วนราชการภายใน และกำหนดหน้าที่ความรับผิดชอบของหน่วยงานในสำนักงานศาลยุติธรรม (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2562". *ojso.coj.go.th*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-03-15. สืบค้นเมื่อ 2022-03-16.
21. ↑  "ผลการดำเนินงานของเจ้าพนักงานตำรวจศาล Court Marshal ในปี 2563". *www.facebook.com*.`{{cite web}}`: CS1 maint: url-status (ลิงก์)