|  |  |
| --- | --- |
| ค.ศ. | บทความนี้อ้างอิงคริสต์ศักราช/คริสต์ทศวรรษ/คริสต์ศตวรรษ ซึ่งเป็นสาระสำคัญของเนื้อหา  |

"พระแม่มารีปางกรุณา" โดย ซาโน ดิ เปียโตร ราวคริสต์ทศวรรษ 1440 พระแม่มารีทรงพิทักษ์แม่ชีและผู้ฝึกใหม่
**พระแม่มารีปางกรุณา** (ภาษาอังกฤษ: **Virgin of Mercy**; ภาษาอิตาลี: **Madonna della Misericordia**; ภาษาเยอรมัน: **Schutzmantelmadonna**; ภาษาฝรั่งเศส: **Vièrge au Manteau** หรือ **Vierge de Miséricorde**) เป็นหัวเรื่องของศิลปะคริสต์ศาสนา ที่เป็นภาพพระแม่มารีกางฉลองพระองค์คลุมกว้างออกไปเหนือกลุ่มคนที่เข้ามารับการพิทักษ์ หัวเรื่องการเขียนภาพนี้นิยมกันมากในอิตาลีในคริสต์ศตวรรษที่ 13 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 16 และมักจะเป็นลักษณะเขียนย่อยจากภาพเหมือนผู้อุทิศ (Donor portrait) ภาพเขียนลักษณะนี้พบในประเทศอื่นและศิลปะยุคต่อมาด้วย โดยเฉพาะในแคว้นคาเทโลเนีย และละตินอเมริกา

ภาพและที่มา
-----------

ตามปกติพระแม่มารีจะยืนอยู่องค์เดียวที่อาจจะมีเทวดายกเสื้อคลุมให้เพื่อที่จะทรงอุ้มพระบุตรได้ ผู้ที่ได้รับการพิทักษ์มักจะคุกเข่าและด้วยความจำเป็นมีขนาดร่างเล็กกว่าพระแม่มารีมาก ผู้ได้รับการพิทักษ์อาจจะเป็นผู้แทนของคริสต์ศาสนจักรโดยมีพระสันตะปาปาถือคทาประจำพระองค์และมงกุฏอยู่ข้างหน้าและผู้แทนของประชาชนในเมืองที่เขียน ภาพมักจะจ้างให้เขียนโดยกลุ่มคนเช่นครอบครัว, สมาคมภราดรภาพ, สมาคมพ่อค้า หรือสำนักสงฆ์หรือแอบบี ผู้รับการพิทักษ์ก็เป็นผู้จ้างให้เขียนภาพซึ่งแสดงจากการแต่งตัว หรือมาในคริสต์ศตวรรษที่ 15 ก็อาจจะเป็นภาพส่วนบุคคล บางครั้งในภาพก็จะมีลูกธนูหล่นลงมาเป็นสายอยู่เหนือภาพโดยมีเสื้อคลุมของพระแม่มารีปกป้องผู้หลบอยู่ข้างใน

งานเขียนภาพนี้ที่เก่าที่สุดอาจจะเป็นจิตรกรรมแผงเล็กที่เขียนโดยดุชโช ราวปี ค.ศ.1260 โดยมีพระซานฟรานซิคันสามคนหลบอยู่ในเสื้อคลุม ในภาพนี้พระแม่มารีทรงนั่งและกางเสื้อคลุมออกไปข้างเดียว และทรงอุ้มพระบุตรบนพระเพลาด้วยพระกรอีกข้างหนึ่ง

แรงบันดาลใจของรูปสัญลักษณ์มาจากทิพยทัศน์ที่รายงานใน "Dialogus Miraculorum" ของหลวงพ่อซิสเตอร์เชียนซีซาร์แห่งไฮสเตอร์บาค (Caesar of Heisterbach) ที่แพร่หลายอย่างกว้างขวางราว ค.ศ. 1230. นอกไปจากนั้นที่มาของภาพอาจจะเกี่ยวข้องกับประเพณีหรือทิพยทัศน์ของปาฏิหาริย์ที่เกี่ยวข้องกับภาพที่มีชื่อเสียงที่วัดเซนต์แมรีแห่งบลาแชร์แน (Church of St. Mary of Blachernae) ที่ คอนแสตนติโนเปิล ซึ่งเป็นที่มาของรูปสัญลักษณ์พระแม่มารีผู้พิทักษ์ (The Protection of the Mother of God) ของนิกายรัสเซียออร์โธด็อกซ์ แต่ภาพนี้ก็ไม่พบในศิลปะไบแซนไทน์ ภาพที่คล้ายคลึงกันเป็นภาพของพระแม่มารีที่ทรงปกป้องด้วยผ้าคลุมผมที่ทรงถืออยู่ในพระหัตถ์ที่พิทักษ์คนได้เพียงจำนวนน้อย ภาพตะวันตกนี้บางครั้งก็ยังพบในรูปสัญลักษณ์ของอีสเติร์นออร์โธด็อกซ์ที่อาจจะเผยแพร่ทางไซปรัสโดยผู้ไปรบในสงครามครูเสด หรือในคริสต์ศตวรรษที่ 16 ในยุโรปตะวันออก

ตามปกติแล้วภาพนี้ไม่ว่าจะเป็นจิตรกรรมหรือประติมากรรมจะเป็นภาพโดด ๆ ไม่รวมอยู่ในภาพชุดใด ยกเว้น "ฉากแท่นบูชาพระแม่มารีปางกรุณา" โดย เปียโร เดลลา ฟรานเชสกา ที่เขียนระหว่างปี ค.ศ. 1445-1462 โดย เปียโร เดลลา ฟรานเชสกาที่วางแผง "พระแม่มารี" เป็นแผงกลางของฉากแท่นบูชาโดยมีแผงอื่นประกบข้างและเหนือภาพ

ในเยอรมนีใช้ภาพทรงเดียวกันแต่แทนที่จะเป็นพระแม่มารีก็เป็นนักบุญเออร์ซูลาผู้มักจะถือศรที่สัญลักษณ์ประจำตัวเพื่อไม่ให้สับสนกับพระแม่มารี

มาร์ติน ลูเทอร์กล่าวเสียดสีภาพนี้ว่าเป็นภาพ "แม่ไก่กับลูกเจี๊ยบ"

การใช้อย่างอื่น
---------------

คำว่า "พระแม่มารีปางกรุณา" พบในความหมายอื่นที่ไม่เกี่ยวกับงานศิลปะที่กล่าวมา เช่นการใช้เป็นรูปสัญลักษณ์ของพระแม่มารีและพระบุตร พระแม่มารีผู้กรุณาทรงเป็นนักบุญผู้พิทักษ์ของบาร์เซโลนา

อ้างอิง
-------

1. ↑  Hall, 222
2. ↑  In the Pinacoteca in Siena. An Armenian miniature of ca. 1274 also shows a variant of the motif. *Miniature Painting in the Armenian Kingdom of Cilicia from the Twelfth to the Fourteenth Century*, Sirarpie Der Nersessian, Sylvia Agémian, Annemarie Weyl Carr, Dumbarton Oaks, p. 159, 1993, ISBN 0-88402-202-1. A South German chalice may also be older, see Vasilake, 307, note 17.
3. ↑  *Imagining Childhood: Themes in the Imagery of Childhood*, Erika Langmuir, p.237, note 56, Yale University Press, 2006, ISBN 0-300-10131-7
4. ↑  Vasilake, 308
5. ↑  Neil K. Moran; *Singers in Late Byzantine and Slavonic Painting*, p.126ff, BRILL, 1986, ISBN 90-04-07809-6
6. ↑  Vasilake, 307ff
7. ↑  See the Commons category note for three examples
8. ↑  Hall, 305

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ พระแม่มารีปางกรุณา

สมุดภาพ
-------

* "พระแม่มารีฟรานซิสคัน"ดุชโชราว ค.ศ. 1280"พระแม่มารีฟรานซิสคัน"  
ดุชโช  
ราว ค.ศ. 1280
* งานเขียนโดยลิบโป เม็มมิราวคริสต์ทศวรรษ 1350คู่ที่อยู่ข้างหน้าอาจจะเป็นผู้อุปถัมภ์งานเขียนโดยลิบโป เม็มมิ  
ราวคริสต์ทศวรรษ 1350  
คู่ที่อยู่ข้างหน้าอาจจะเป็น  
ผู้อุปถัมภ์
* งานที่เวนิสจากคริสต์ศตวรรษที่ 15 ของสมาคมผู้ทำรองเท้างานที่เวนิสจากคริสต์ศตวรรษ  
ที่ 15 ของสมาคมผู้ทำรองเท้า
* "ฉากแท่นบูชาพระแม่มารีปางกรุณา" โดยเปียโร เดลลา ฟรานเชสกาค.ศ. 1445-1462"ฉากแท่นบูชาพระแม่มารีปางกรุณา" โดย  
เปียโร เดลลา ฟรานเชสกา  
ค.ศ. 1445-1462
* "พระแม่มารีปางกรุณาราเวนสเบิร์ก"ราว ค.ศ. 1480"พระแม่มารีปางกรุณาราเวนสเบิร์ก"  
ราว ค.ศ. 1480
* เอ็งเกอร์รันด์ ชารอนตันค.ศ.  1452ปกป้องคนสำคัญๆ รวมทั้งผู้อุปถัมภ์และนักบุญเอ็งเกอร์รันด์ ชารอนตัน  
ค.ศ. 1452  
ปกป้องคนสำคัญๆ รวมทั้ง  
ผู้อุปถัมภ์และนักบุญ
* ประติมากรรมจากคริสต์ศตวรรษที่ 15 จากเยอรมนีประติมากรรมจากคริสต์ศตวรรษ  
ที่ 15 จากเยอรมนี
* งานจากคริสต์ศตวรรษที่ 16 จากเยอรมนีที่ผู้พิทักษ์ไม่ใส่เสื้อผ้างานจากคริสต์ศตวรรษที่ 16 จากเยอรมนีที่ผู้พิทักษ์  
ไม่ใส่เสื้อผ้า
* งานจากคริสต์ศตวรรษที่ 17ของ ฟรันซิสโก ซูร์บารานเป็นกลุ่มนักบวชงานจากคริสต์ศตวรรษที่ 17  
ของ ฟรันซิสโก ซูร์บาราน  
เป็นกลุ่มนักบวช
* งานจากคริสต์ศตวรรษที่ 17ของ เอลเกรโกเป็นกลุ่มขุนนางงานจากคริสต์ศตวรรษที่ 17  
ของ เอลเกรโก  
เป็นกลุ่มขุนนาง


| * ด
* ค
* ก
จิตรกรรม ใน ศิลปะตะวันตก |
| --- |
| **ทั่วไป** | ปรัชญาศิลปะ  **·**  จิตรกรรมแบ่งตามสมัย  **·**  จิตรกรรมแบ่งตามประเภท  **·**  จิตรกรรมแบ่งตามหัวเรื่อง  **·**  จิตรกรรมแบ่งตามคริสต์ทศวรรษ  **·**  งานสะสมของพิพิธภัณฑ์ต่าง ๆ |
| **ประเภท** | จิตรกรรมฝาผนัง  **·**  จิตรกรรมแผง  **·**  บานพับภาพ  **·**  จิตรกรรมสีน้ำมัน  **·**  จิตรกรรมภูมิทัศน์  **·**  ฉากแท่นบูชา  **·**  หนังสือวิจิตร  **·**  ภาพนิ่ง |
| **หัวเรื่อง** | คริสต์ศาสนา  **·**  พระคัมภีร์  **·**  นักบุญ  **·**  ประวัติศาสตร์  **·**  ตำนานเทพ  **·**  อุปมานิทัศน์  **·**  ชีวิตประจำวัน  **·**  ภาพเหมือน  **·**  ภาพเหมือนตนเอง  **·**  ภูมิทัศน์  **·**  ภาพเหมือนตนเอง  **·**  จิตรกรรมจากวรรณกรรม  **·**  ความตาย |
| **สมัย** | คริสเตียนเริ่มแรก  **·**  กอทิก  **·**  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา  **·**  เนเธอร์แลนด์เริ่มแรก  **·**  ยุคทองของเนเธอร์แลนด์  **·**  บาโรก  **·**  จริตนิยม  **·**  สถาบัน  **·**  ลัทธิคลาสสิกใหม่‎  **·**  แบบก่อนราฟาเอล  **·**  ลัทธิประทับใจ  **·**  ลัทธิประทับใจยุคหลัง  **·**  สมัยใหม่ |
| **คริสต์ทศวรรษ** | 1390  **·** 1400  **·** 1410  **·** 1420  **·**  1430  **·**  1440  **·**  1450  **·**  1460  **·**  1470  **·**  1480  **·**  1490  **·**  1500  **·**  1510  **·**  1520  **·**  1530  **·**  1540  **·**  1550  **·**  1560  **·**  1570  **·**  1580  **·**  1590  **·**  1600  **·**  1610  **·**  1620  **·**  1630  **·**  1640  **·**  1650  **·**  1660  **·**  1670  **·**  1680  **·**  1690  **·**  1700  **·**  1710  **·**  1720  **·**  1730  **·**  1740  **·**  1750  **·**  1760  **·**  1770  **·**  1780  **·**  1790  **·**  1800  **·**  1810  **·**  1820  **·**  1830  **·**  1840  **·**  1850  **·**  1860  **·**  1870  **·**  1880  **·**  1890  **·**  1900  **·**  1910  **·**  1920  **·**  1930  **·**  1940  **·**  1950  **·**  1960  **·**  1970  **·**  1980  **·**  1990  **·**  2000  **·**  2010  **·**  2020 |
| จิตรกรที่มีบทความเกี่ยวกับภาพเขียน **·** จิตรกรที่มีรายชื่อศิลปะ **·** จิตรกรแบ่งตามสมัย **·** จิตรกรแบ่งตามคริสต์ศตวรรษ **·** จิตรกรแบ่งตามประเภท **·** จิตรกรแบ่งตามสัญชาติงานประติมากรรม **·**  งานศิลปกรรม |