ปกหนังสืออันเป็นที่คุ้นตาของนักเรียนบาลี **"ธมฺมปทฏฐกถา"** หนึ่งในหลักสูตรวิชาแปลมคธเป็นไทยในชั้นประโยค 1–2 *จัดพิมพ์โดยคณะกรรมการแผนกตำรา มหามกุฏราชวิทยาลัย*
**ประโยค 1–2** (ชื่อย่อ ป. 1-2) เป็นระดับชั้นเริ่มต้นของการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย ที่ภิกษุสามเณรผู้เรียนต้องทำความเข้าใจและศึกษาไวยากรณ์บาลีและฝึกการแปลภาษามคธในระดับให้เข้าใจพอแปลภาษาบาลีเริ่มต้นได้ 

ในอดีตชั้นเริ่มต้นในการสอบไล่เปรียญนั้นจะเริ่มแต่ชั้นเปรียญธรรม 3 ประโยคขึ้นไป โดยการสอบไล่ประโยค 1–2 นี้ยังไม่ถือว่าผู้สอบได้เป็นเปรียญ และไม่สามารถเก็บประโยคชั้นที่สอบได้ เอาไว้สอบในปีต่อไปได้ แต่เมื่อเปลี่ยนการสอบไล่บาลีมาเป็นแบบข้อเขียน ก็เริ่มมีการจัดสอบเก็บประโยคนี้ขึ้น เพื่อเป็นการแบ่งเนื้อหาในการเรียนการสอนให้ไม่ยากและหนักเกินไป 

ในชั้นนี้ ผู้สอบได้จะยังไม่ได้เข้ารับพระราชทานสมณศักดิ์พัดยศทรงตั้งเป็นเปรียญ แต่ในอดีตนั้นพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยขณะดำรงพระยศเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล ทรงเคยรับพระราชภาระอุปถัมภ์ผู้สอบผ่านในชั้นนี้ โดยมีการถวายพัดไตรจีวรให้แก่ผู้สอบได้เป็นกำลังใจ เรียกกันในสมัยนั้นว่า **"เปรียญวังหน้า"** ซึ่งปัจจุบันไม่มีแล้ว

ปัจจุบันผู้สอบได้ประโยค 1–2 จะได้รับใบ **"วุฒิบัตร"** รับรองจากสำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง ซึ่งต่างจากผู้สอบได้ในชั้น ป.ธ. 3 ขึ้นไปที่จะได้รับ **"ประกาศนียบัตร"** เพราะได้รับการตั้งเป็นเปรียญแล้ว

หลักสูตรการศึกษาพระปริยัติธรรมบาลีในชั้นประโยค 1–2
--------------------------------------------------

ในชั้นนี้ แม่กองบาลีสนามหลวงกำหนดวิชาในการศึกษาไว้ 2 วิชา คือ

### วิชาแปลมคธเป็นไทย

**วิชาแปลมคธเป็นไทย** คือ วิชาแปลภาษาบาลีเป็นภาษาไทย ในชั้นนี้กำหนดเป็น **แปลโดยพยัญชนะและอรรถ** โดยให้ฝึกการแปลภาษาบาลีจากหนังสือ **ธมฺมปทฏฐกถา** 

#### การศึกษาวิชาแปลมคธเป็นไทย

ใช้หนังสืออรรถกถาธรรมบท 4 เล่ม คือ

* ธมฺมปทฏฺฐกถา (ปฐโม ภาโค - ภาคหนึ่ง)
* ธมฺมปทฏฺฐกถา (ทุติโย ภาโค - ภาคสอง)
* ธมฺมปทฏฺฐกถา (ตติโย ภาโค - ภาคสาม)
* ธมฺมปทฏฺฐกถา (จตุตฺโถ ภาโค - ภาคสี่)

#### การสอบไล่วิชาแปลมคธเป็นไทย

แบ่งข้อสอบในวิชานี้ออกเป็น 2 ชั้นคือ 

* **แปลโดยพยัญชนะ**

* **แปลโดยอรรถะ**

การตรวจข้อสอบ กำหนดจากเกณฑ์การทำข้อสอบผิด หากผิดมากกว่า 18 คะแนนขึ้นไป ถือว่าตกในวิชานี้ 

* **ผิดศัพท์** แปลผิดคำศัพท์ ปรับผิด 2 คะแนน
* **ผิดสัมพันธ์** ปรับผิด 3 คะแนน
* **ผิดประโยค** แปลเรียงรูปประโยคผิด ประธานและกรรมไม่สอดคล้องกัน ปรับผิด 6 คะแนน (หากผิด 2 ประโยค ถือว่าตก)

### วิชาบาลีไวยากรณ์

ใช้หลักสูตรหนังสือบาลีไวยากรณ์ ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส จำนวน 4 เล่ม คือ 

* 

นาม - อัพยยศัพท์ 

* อาขยาต - กิตก์

* สมาส - ตัทธิต
* สมัญญาภิธาน - สนธิ

การสอบในวิชานี้จะเน้นการจำเป็นหลัก 

**กล่าวคือ ผู้เรียนประโยค 1–2 ต้องท่องหนังสือทั้ง 4 เล่มให้ได้จึงสามารถสอบวิชานี้ผ่านได้**

หลักเกณฑ์ของผู้มีสิทธิ์สอบไล่ในชั้นประโยค 1–2
---------------------------------------------

พระภิกษุสามเณรที่มีสิทธิ์สอบไล่ในชั้นประโยค 1–2 นี้ ต้องสอบไล่ได้นักธรรมชั้นตรีก่อนจึงจะมีสิทธิ์สอบไล่ในชั้นนี้ได้

ผู้สอบไล่ได้ประโยค 1–2
----------------------

ภิกษุสามเณรผู้สอบไล่ได้ในชั้นนี้จะได้รับวุฒิบัตร รับรองจากแม่กองบาลีสนามหลวง โดยมีการจัดพิธีมอบวุฒิบัตรอย่างสมเกียรติ เพื่อเป็นการถวายกำลังใจ

อ้างอิง
-------

1. 1 2  "การศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลี สมัยปัจจุบัน จากหอมรดกไทย". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-04-15. สืบค้นเมื่อ 2007-05-07.
2. ↑  หนังสือหมวดเปรียญธรรม ประโยค 1 ถึง 9
3. ↑  ตัวอย่างปัญหา-เฉลยบาลีสนามหลวง ประโยค 1–2 - ป.ธ.5 ปี 2550

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* ข้อมูลบาลีประโยค 1–2 ถึง 9 .**จากบาลีดอตเน็ต**

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | **หลักสูตรการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลี** |
| สนามหลวงแผนกบาลี | เปรียญธรรม |
| **เปรียญตรี** | ประโยค 1-2 ·
เปรียญธรรม 3 ประโยค · |
| **เปรียญโท** | เปรียญธรรม 4 ประโยค ·
เปรียญธรรม 5 ประโยค ·
เปรียญธรรม 6 ประโยค · |
| **เปรียญเอก** | เปรียญธรรม 7 ประโยค ·
เปรียญธรรม 8 ประโยค ·
เปรียญธรรม 9 ประโยค · |