**คอร์เทกซ์กลีบข้างส่วนหลัง** (อังกฤษ: posterior parietal cortex ตัวย่อ PPC, Cortex parietalis posterior) เป็นส่วนของสมองกลีบข้างหลังคอร์เทกซ์รับความรู้สึกทางกายปฐมภูมิ (primary somatosensory cortex)

คือ ก่อนที่การเคลื่อนไหวจะเกิดขึ้น
ระบบประสาทต้องรู้ตำแหน่งเดิมของส่วนของร่างกายที่จะต้องเคลื่อนไหว
และตำแหน่งต่าง ๆ ของวัตถุภายนอกที่ส่วนต่าง ๆ ของร่างกายจะมีปฏิกิริยาร่วมด้วย
คอร์เทกซ์กลีบข้างส่วนหลังรับข้อมูลจากระบบรับความรู้สึก 3 ระบบ
ที่มีบทบาทในการกำหนดตำแหน่งของร่างกายและของวัตถุภายนอกในปริภูมิ ซึ่งก็คือ
ระบบการมองเห็น ระบบการได้ยิน และระบบรับความรู้สึกทางกาย 
ต่อจากนั้น คอร์เทกซ์จึงส่งข้อมูลไปยังส่วนต่าง ๆ ของคอร์เทกซ์สั่งการ (motor cortex) ในสมองกลีบหน้า
ไปยัง dorsolateral prefrontal cortex, 
ไปยังส่วนต่าง ๆ ของคอร์เทกซ์สั่งการทุติยภูมิ (secondary motor cortex)
และ ไปยัง frontal eye field
งานวิจัยที่ใช้ fMRI ในลิง และงานวิจัยที่ใช้การกระตุ้นสมองผ่านกะโหลกด้วยแม่เหล็ก (Transcranial magnetic stimulation) ในมนุษย์
ชี้ว่า คอร์เทกซ์นี้มีส่วนประกอบเป็นเขตเล็ก ๆ 
ที่แต่ละเขตมีหน้าที่เฉพาะในการนำทางการเคลื่อนไหวตา ศีรษะ แขน หรือมือ

ความเสียหายต่อคอร์เทกซ์นี้มีผลเป็นความบกพร่องทางการเคลื่อนไหว-การรับรู้ (sensorimotor)
รวมทั้งการรับรู้และความทรงจำที่เกี่ยวกับวัตถุต่าง ๆ ในปริภูมิ
การยื่นมือออกไปเพื่อจับวัตถุ
การเคลื่อนไหวตา
และการใส่ใจ
ผลที่เด่นที่สุดของความเสียหายต่อคอร์เทกซ์นี้ก็คือภาวะเสียการรู้ปฏิบัติ (apraxia) และภาวะละเลยกึ่งปริภูมิ (hemispatial neglect)

บางแหล่งกล่าวว่าคอร์เทกซ์นี้เป็นส่วนของเขตบร็อดแมนน์ 5 และ 7 
บางแหล่งกล่าวว่าอยู่ในเขตบร็อดแมนน์ 7 เท่านั้น

มีหลักฐานว่า คอร์เทกซ์นี้ยังมีบทบาทในการรับรู้ความเจ็บปวดอีกด้วย

งานวิจัยเร็ว ๆ นี้เสนอว่า ความรู้สึกเกี่ยวกับ "เจตจำนงเสรี" (free will) เกิดขึ้นจากเขตนี้โดยส่วนหนึ่ง

งานวิจัยหนึ่งพบว่า เมื่อให้ทำการศิลป์ นักศิลป์สมัครเล่นมีการไหลเวียนของเลือดในระดับสูงขึ้นใน PPC ซีกขวา
โดยเปรียบเทียบกับของนักศิลป์มืออาชีพ

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 2012 ในวารสาร *Neuron* โดยนักประสาทวิทยาศาสตร์ของมหาวิทยาลัยนิวยอร์ก
ค้นพบว่า มีการยิงสัญญาณแบบคงเส้นคงวาในนิวรอนของ PPC
คือ นักวิจัยได้ตรวจสอบการทำงานในระบบประสาทของลิงมาคาก
ในขณะที่ให้ลิงทำกิจกรรมที่ต้องยื่นมือออกไปและต้องเคลื่อนไหวตาแบบ saccades
หรือกิจกรรมที่ต้องเคลื่อนไหวตาแบบ saccades เท่านั้น
การยิงสัญญาณแบบคงเส้นคงวาใน PPC พบในกิจกรรมที่ต้องอาศัยทั้งการยื่นมือและการเคลื่อนไหวตา
ไม่พบในกิจกรรมที่เคลื่อนไหวตาเท่านั้น

ในงานวิจัยโดยสร้างภาพในสมอง คอร์เทกซ์นี้ โดยเฉพาะส่วนของรอยนูนแองกูลาร์ เกิดการทำงานเมื่อบุคคลกำลังระลึกถึงความจำอาศัยเหตุการณ์ (episodic memory)

เชิงอรรถและอ้างอิง
------------------

1. ↑  Pinel, John P.J. Biopsychology Seventh Edition. Pearson Education Inc. 2009
2. ↑  "THE BRAIN FROM TOP TO BOTTOM".
3. ↑  Estomih Mtui; Gregory Gruener (2006). *Clinical Neuroanatomy and Neuroscience: With STUDENT CONSULT Online Access*. Philadelphia: Saunders. p. 32. ISBN 1-4160-3445-5.`{{cite book}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
4. ↑  Witting N, Kupers RC, Svensson P, Arendt-Nielsen L, Gjedde A, Jensen TS (2001). "Experimental brush-evoked allodynia activates posterior parietal cortex". *Neurology*. **57** (10): 1817–24. doi:10.1212/wnl.57.10.1817. PMID 11723270. S2CID 8586536.`{{cite journal}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
5. ↑  Desmurget M. Reilly K. T. Richard N. Szathmari A. Mottolese C. Sirigu A. (2009). "Movement Intention After Parietal Cortex Stimulation in Humans". *Science*. **324** (5928): 811–813. Bibcode:2009Sci...324..811D. doi:10.1126/science.1169896. PMID 19423830. S2CID 6555881.`{{cite journal}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
6. ↑  Haggard P (2009). "The Sources of Human Volition". *Science*. **324** (5928): 731–733. Bibcode:2009Sci...324..731H. doi:10.1126/science.1173827. PMID 19423807. S2CID 206519896.
7. ↑
8. ↑  Dean H. Hagan M. Pesaran B. (2012). "Only Coherent Spiking in Posterior Parietal Cortex Coordinates Looking and Reaching". *Neuron*. **73** (4): 829–841. doi:10.1016/j.neuron.2011.12.035. PMC 3315591. PMID 22365554.`{{cite journal}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Electrical stimulation produces feelings of free will เก็บถาวร 2009-05-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน