**อนุสัญญาชวานปี๋** (อังกฤษ: Convention of Chuenpi;จีน: 穿鼻草約) เป็นความตกลงอย่างไม่เป็นทางการที่ทำขึ้นโดยผู้แทนทั้งสองฝ่ายของทางการอังกฤษและจีน ซึ่งก็คือเซอร์ชาลส์ เอลเลียตทูตจากทางอังกฤษและฉีช่านผู้แทนจากราชสำนักชิง ในระหว่างสงครามฝิ่น โดยการพูดคุยได้ประสบความสำเร็จในระดับหนึ่งและมีการทำข้อตกลงความเข้าใจขึ้นใช้อย่างเป็นทางการในวันที่ 20 มกราคม 1841 อย่างไรก็ตามรัฐบาลทั้งสองชาติได้ปฏิเสธการใช้งานอนุสัญญาฉบับนี้ โดยทางอังกฤษมองว่าข้อเรียกร้องที่ทางเซอร์ชาลส์ เอลเลียตมอบให้แก่ทางจีนนั้นน้อยและโอนอ่อนมากเกินไป ในขณะที่จักรพรรดิเต้ากวงก็มองว่าการยอมรับอนุสัญญาของฉีช่านนั้นยอมให้พวกฝรั่งหัวแดงมากเกินไป สุดท้ายตัวแทนทั้งสองคนก็ถูกปลดออกและแทนที่ด้วยคณะทูตใหม่มาพูดคุยกันในเวลาต่อมา

แม้ว่าอนุสัญญาชวานปี๋จะไม่เป็นที่ยอมรับ แต่ทว่าเนื้อความภายในอนุสัญญานี้ก็เป็นรากฐานและมีบางความต้องการเขียนลงไปในสนธิสัญญานานกิงที่มีการร่างและทำข้อตกลงขึ้นในปี 1842

ภูมิหลัง
--------

อนุสัญญาชวานปี๋ตั้งอยู่ในโลกเกาะฮ่องกง**เกาะฮ่องกง**ชวานปี๋**ชวานปี๋**Whampoa**Whampoa**กวางตุ้ง**กวางตุ้ง**มาเก๊า**มาเก๊า**เกาลูน**เกาลูน**พื้นที่แสดงที่ตั้งของชวานปี๋ ฮ่องกง และพื้นที่โดยรอบ
ในปี 1839 ความขัดแย้งระหว่างอังกฤษกับจีนรุนแรงขึ้นมาในเรื่องการค้าฝิ่น สุดท้ายความขัดแย้งนั้นได้ระเบิดออกมาจนเกิดเป็นสงครามฝิ่นครั้งที่ 1 ในที่สุด ซึ่งในช่วงสงครามนั้นด้วยประสิทธิภาพและอาวุธที่เหนือกว่าของทางอังกฤษ ทำให้ทางอังกฤษสามารถบีบบังคับให้ทางจีนต้องมาพูดคุยเพื่อหาทางออกและผลประโยชน์ของอังกฤษอย่างไม่มีเงื่อนไข ในการนี้รัฐมนตรีต่างประเทศของสหราชอาณาจักร ลอร์ดพาลเมอร์สตัน ได้ส่งชาลส์ เอลเลียตเข้ามาเป็นตัวแทนผู้มีอำนาจเต็มในการพูดคุยหาข้อยุติในการทำสงครามกับจีน

เอลเลียตเดินทางมายังจีนในช่วงครึ่งหลังของปี 1840 โดยได้มีการทำการพูดคุยกับฉีช่านผู้ปกครองมณฑลกวางตุ้งในเวลานั้น โดยเอลเลียตได้แสดงความต้องการของอังกฤษในการครอบครองพื้นที่ติดทะเลที่ทางอังกฤษจะสามารถชักธงอังกฤษขึ้นเหนือดินแดนนั้น และสามารบริหารกิจการภายในของพื้นที่นั้นได้เอง เหมือนที่ฝรั่งชาติอื่นทำกับมาเก๊า อย่างไรก็ตามความต้องการครั้งแรกที่มีการพูดคุยไม่สัมฤทธิ์ผล ทางอังกฤษจึงตัดสินใจใช้กำลังทหารเข้ากดดันด้วยการยึดบริเวณปากแม่น้ำกวางตุ้งเอาไว้ สุดท้ายตัวแทนของจีนอย่างฉีช่านก็ต้องยอมเจรจาและยอมรับข้อตกลงของทางเอลเลียต

ในวันที่ 11 มกราคม ฉีช่านได้ยอมรับความต้องการของทางอังกฤษ ‘ที่ต้องการดินแดนชายฝั่งทะเลทางตอนใต้ของจีน’ ต่อมาเขายื่นข้อเสนอให้แก่เอลเลียตว่าทางอังกฤษต้องการบริเวณไหนระหว่างฮ่องกงหรือเกาลูน ซึ่งทางเอลเลียตได้เขียนจดหมายตอบว่าทางอังกฤษต้องการพื้นที่เกาะฮ่องกงทั้งหมดเป็นของตัวเอง การเจรจาของทั้งสองคนในการหาข้อยุติปัญหาทางตอนใต้ของจีนนั้นนำไปสู่การเรียกร้องของทางจีนว่า จีนจะยอมปล่อยฮ่องกงไปแลกกับว่าทางอังกฤษจะต้องไม่ขยายเมืองท่าเพิ่มมากไปกว่านี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งต้องละทิ้งการเข้ามาตั้งเมืองท่าในแผ่นดินใหญ่

เนื้อความของอนุสัญญา
--------------------

ในวันที่ 20 กุมภาพันธ์ ทั้งสองคนได้ทำข้อตกลงอนุสัญญาร่วมกัน โดยมีเนื้อความหลักของอนุสัญญาดังนี้

> 
> 1. ทางการจีนยอมยกดินแดนเกาะฮ่องกงทั้งหมดให้แก่ทางอังกฤษในฐานะอาณานิคม (British crown) แต่ระบบการค้าและการเก็บภาษีของจีนยังคงเป็นเหมือนเดิมกับระบบที่เกาะผาโจว
> 2. ทางการจีนต้องเสียค่าปฏิกรรมสงครามให้แก่อังกฤษทันที 6 ล้านดอลล่าร์ และจ่ายอีกหนึ่งล้านดอลล่าร์ในทุกปี จนกว่าจถึงปี 1846
> 3. ทั้งสองประเทศต้องมุ่งเน้นและสร้างการติดต่อสื่อสารของตัวแทนระหว่างรัฐในฐานะประเทศที่ทัดเทียมกัน
> 4. จีนจะต้องเปิดเมืองท่ากวางโจ่วภายในระยะเวลสิบวัน หลังจากวันตรุษจีน ทั้งนี้ทางจีนยังสามารถเปิดการค้าที่วัมโปต่อไปได้ จนกว่าจะหาสถานีการค้าแห่งใหม่ได้
> 
> 
> 

นอกจากนี้เนื้อหาในอนุสัญญายังขอให้ทางอังกฤษถอนกำลังทหารและการควบคุมออกจากเกาะแก่งของจีนทุกแห่งที่อังกฤษเข้ายึดครอง ไม่ว่าจะที่ชวานปี๋ โจวชาน ที่ซึ่งทางอังกฤษเข้าครอบครองไว้ตั้งแต่เดือนกรกฎาคมปี 1840

ทว่าอนุสัญญาฉบับนี้ไม่ได้รับความเห็นชอบจากทางลอร์ดพาลเมอร์สตัน ด้วยว่าเนื้อความจากอนุสัญญานั้นยังอนุญาตให้ทางจีนยังสามารถเก็บภาษีจากเกาะฮ่องกงได้เหมือนเดิม

เหตุการณ์สืบเนื่อง
------------------

หลังการทำอนุสัญญาข้อตกลงร่วมกันในวันที่ 20 มกราคม หนึ่งวันให้หลังจากนั้นอังกฤษถอนตัวออกจากพื้นที่ชวานปี๋ (Chuenpi) และอพยพตัวเองลงไปตั้งหลักอยู่ที่เกาะฮ่องกง อันเป็นเกาะใหม่ใต้อาณัติของอังกฤษเป็นที่เรียบร้อยแล้ว 

ไม่กี่วันให้หลังพิธีส่งมอบเกาะฮ่องกงจัดฉลองอย่างยิ่งใหญ่ ในการเลี้ยงฉลองภายในวันส่งมอบนั้น ฉีช่านในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนประจำมณฑลกวางตุ้งได้เดินทางเข้าพบเอลเลียตด้วยตัวเอง และร่วมงานเลี้ยงฉลองด้วยกัน

กองทหารอังกฤษกำลังยินดีกับการส่งมอบเกาะฮ่องกงให้เป็นของอังกฤษ
### ความขัดแย้งขยายตัว

ค่ายทหารที่เป็นที่พบกันระหว่างเอลเลียตกับฉีช่าน
ทว่าข้อตกลงของฉีช่านที่ทำขึ้นมาในช่วงเดือนมกราคมนั้น ไม่ได้รับความเห็นชอบจากทางจักรพรรดิเต้ากวงและราชสำนัก ซึ่งยังต้องการให้ปราบปรามกบฏและพวกฝรั่งหัวแดงด้วยความรุนแรงต่อไป ไม่นานหลังจากนั้นจักรพรรดิได้มีพระราชโองการให้ฉีช่านใช้กำลังปราบปรามพวกอังกฤษ แต่ว่าฉีช่านเพิกเฉยต่อคำสั่งให้โจมตีในตอนนี้ ทำให้ตัวของฉีช่านต้องตกอยู่ในสภาวะกดดันจากทั้งสองด้าน คือทั้งคำสั่งจากเบื้องบน และสถานการณ์เบื้องหน้าในการเจรจากับอังกฤษ

เมื่อเข้าสู่เดือนกุมภาพันธ์ เอลเลียตได้เข้ามาเจรจาอีกครั้งกับฉีช่าน ด้วยว่าท่าเรือเมืองกวางโจวนั้นไม่ได้เปิดตามที่ได้ตกลงไว้ หลังจากการเจรจาอันเคร่งเครียดกว่าครึ่งวัน ฉีช่านก็ขอเวลาอีกสิบวันแล้วจะมาให้คำตอบ

แต่ทว่าในช่วงเวลานั้นฉีช่านได้ถูกปลดออกจากตำแหน่งผู้ว่าราชการมณฑลแล้ว และทางราชสำนักได้ส่งคนชุดใหม่มาปกครองและจัดการสงครามกับทางอังกฤษ ฉีช่านเดินทางกลับปักกิ่งก่อนจะต้องรับพิจารณาโทษของตัวเองหลังจากขัดคำสั่งขององค์จักรพรรดิ และผู้แทนชุดใหม่ที่ทางราชสำนักส่งไปได้ทำให้สงครามกับอังกฤษปะทุขึ้นมาอีกระลอกหนึ่ง

### ชะตากรรมของผู้ลงนามในสัญญา

ฉีช่านถูกพิจารณาโทษที่ปักกิ่งโดยมีการตั้งข้อหามากมาย ทั้งการให้ฮ่องกงกับพวกคนเถื่อน กบฏ และทรยศต่อชาติ หลังจากการพิจารณาคดีราชสำนักได้ตัดสินโทษประหารชีวิตให้แก่ฉีช่าน แต่สุดท้ายเขาก็ถูกจำคุกอยู่เกือบปีก็ถูกปล่อยตัวออกมา

ส่วนทางของชาลส์ เอลเลียตนั้น ต่อมาเขาก็ถูกสั่งปลดออกจากการเป็นทูตโดยลอร์ดพาร์สเมอตัน โดยมองว่าผลประโยชน์ที่ทางเอลเลียตกดดันจีนผ่านการเจรจานั้นไม่เพียงพอต่อความต้องการของอังกฤษ และฮ่องกงนั้นก็ไม่ได้ต่างอะไรไปจากเกาะอันกันดารที่ร้างจากผู้คน ก่อนจะแต่งตั้งให้พลตรีเฮนรี พอตติงเจอร์ (Henry Pottinger) แห่งกองทัพบอมเบย์ขึ้นรับตำแหน่งแทนที่เอลเลียตในเดือนพฤษภาคม

ภาพ
---

* หน้าที่สองหน้าที่สอง
* หน้าที่สามหน้าที่สาม
* หน้าที่สี่ พร้อมลายมือชื่อของชาลส์ เอลเลียตหน้าที่สี่ พร้อมลายมือชื่อของชาลส์ เอลเลียต

อ้างอิง
-------

1. ↑  Morse 1910, p. 628
2. ↑  Mao 2016, p. 192
3. ↑  Lowe 1989, p. 12
4. ↑  *The Chinese Repository*, vol. 10, p. 63
5. 1 2 3  "No. 19984". *The London Gazette*. 3 June 1841. pp. 1423–1424.
6. ↑  Courtauld et al. 1997
7. ↑  Bernard & Hall 1844, p. 140
8. ↑  Mao 2016, p. 194
9. ↑  Martin 1847, p. 66
10. ↑  Morse 1910, p. 642

เชิงอรรถ
--------

* Bernard, William Dallas; Hall, William Hutcheon (1844). *Narrative of the Voyages and Services of the Nemesis from 1840 to 1843* (2nd ed.). London: Henry Colburn.
* Bingham, John Elliot (1843). *Narrative of the Expedition to China, from the Commencement of the War to Its Termination in 1842* (2nd ed.). Volume 1. London: Henry Colburn.
* Bingham, John Elliot (1843). *Narrative of the Expedition to China from the Commencement of the War to Its Termination in 1842* (2nd ed.). Volume 2. London: Henry Colburn.
* *The Chinese Repository*. Volume 10. Canton. 1841.
* *The Chinese Repository*. Volume 12. Canton. 1843.
* Courtauld, Caroline; Holdsworth, May; Vickers, Simon (1997). *The Hong Kong Story*. Oxford University Press. ISBN 0-19-590353-6.
* Davis, John Francis (1852). *China, During the War and Since the Peace*. Volume 1. London: Longman, Brown, Green, and Longmans.
* Eitel, E. J. (1895). *Europe in China: The History of Hongkong from the Beginning to the Year 1882*. London: Luzac & Company. p. 163.
* Ellis, Louisa, ed. (1886). *Memoirs and Services of the Late Lieutenant-General Sir S. B. Ellis, K.C.B. Royal Marines*. London: Saunders, Otley, and Co. p. 148
* Hoe, Susanna; Roebuck, Derek (1999). *The Taking of Hong Kong: Charles and Clara Elliot in China Waters*. Richmond, Surrey: Curzon Press. ISBN 0-7007-1145-7.
* Le Pichon, Alain (2006). *China Trade and Empire*. Oxford University Press. ISBN 9780197263372.
* Lowe, K. J. P. (1989). "Hong Kong, 26 January 1841: Hoisting the Flag Revisited". *Journal of the Hong Kong Branch of the Royal Asiatic Society*. Volume 29. p. 12.
* Mao, Haijian (2016). *The Qing Empire and the Opium War*. Cambridge University Press. p. 192. ISBN 978-1-107-06987-9.
* Mackenzie, Keith Stewart (1842). *Narrative of the Second Campaign in China*. London: Richard Bentley.
* Martin, Robert Montgomery (1841). "Colonial Intelligence". *The Colonial Magazine and Commercial-Maritime Journal*. Volume 5. London: Fisher Son, & Co. p. 108.
* Martin, Robert Montgomery (1847). *China; Political, Commercial, and Social; In an Official Report to Her Majesty's Government*. Volume 2. London: James Madden.
* Morse, Hosea Ballou (1910). *The International Relations of the Chinese Empire*. Volume 1. New York: Paragon Book Gallery.
* Ouchterlony, John (1844). *The Chinese War*. London: Saunders and Otley.
* Scott, John Lee (1842). *Narrative of a Recent Imprisonment in China After the Wreck of the Kite* (2nd ed.). London: W. H. Dalton. pp. 5, 9.
* *The United Service Journal and Naval Military Magazine*. Part 2. London: Henry Colburn. 1841.
* Tsang, Steve (2004). *A Modern History of Hong Kong*. London: I.B. Tauris. p. 12. ISBN 1845114191.
* Waley, Arthur (1958). *The Opium War Through Chinese Eyes*. London: George Allen & Unwin. ISBN 0049510126.