**สามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซี** (อังกฤษ: Yangtze River Delta หรือ YRD, จีน: 长江三角洲 หรือ 长三角) เป็นเขตอภิมหานครที่ประกอบด้วยพื้นที่ที่พูดภาษาอู๋ ได้แก่ เซี่ยงไฮ้ ตอนใต้ของมณฑลเจียงซู และตอนเหนือของมณฑลเจ้อเจียง พื้นที่นี้ตั้งอยู่ใจกลางของภูมิภาคเจียงหนาน (แปลว่า "ทางใต้ของแม่น้ำ") เป็นบริเวณที่แม่น้ำแยงซี ซึ่งมีต้นกำเนิดมาจากที่ราบสูงทิเบตบริเวณมณฑลชิงไห่ ไหลลงสู่ที่ราบในทางทิศตะวันออกและเปิดออกสู่ทะเลจีนตะวันออกที่มณฑลเจียงซู เนื่องจากเป็นแม่น้ำขนาดใหญ่ มีปริมาณน้ำและตะกอนสูงมาก ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำที่เกิดขึ้นจึงมีขนาดใหญ่มากเช่นกัน และด้วยดินที่อุดมสมบูรณ์ สามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซีจึงเป็นแหล่งผลิตเมล็ดธัญพืช ฝ้าย ป่าน และชาจำนวนมาก ในปี 2018 สามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซีมีจีดีพีประมาณ 2.2 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ ซึ่งมีขนาดใกล้เคียงกับอิตาลี

สิ่งก่อสร้างในพื้นที่เขตเมืองนี้ก่อให้เกิดสิ่งที่เรียกว่าการกระจุกตัวของเขตมหานครที่อยู่ติดกัน (หรือที่เรียกว่าอภิมหานคร) ที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยครอบคลุมพื้นที่ 99,600 ตารางกิโลเมตร (38,500 ตารางไมล์) และเป็นที่อยู่อาศัยของผู้คนกว่า 115 ล้านคนในปี 2013 ซึ่งประมาณ 83 ล้านคนเป็นคนในเขตเมือง ถ้าหากอิงตามเขตของภูมิภาคสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซีทั้งหมด ภูมิภาคนี้จะมีประชากรมากกว่า 140 ล้านคน คิดเป็นประมาณ 1 ใน 10 ของประชากรจีนและ 1 ใน 5 ของจีดีพีของประเทศ สามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซีเป็นหนึ่งในภูมิภาคที่เติบโตเร็วที่สุดและร่ำรวยที่สุดในเอเชียตะวันออกโดยวัดจากความเสมอภาคของอำนาจซื้อ

ลักษณะสภาพพื้นที่บริเวณที่ปากแม่น้ำแยงซีเปิดออกสู่ทะเลจีนตะวันออกนั้น มีลักษณะเป็นร่องเหวลึก (incised valley) แสดงการเปลี่ยนแปลงของการลดลงของระดับความสูงในทันทีทันใด ซึ่งในยุคโฮโลซีนช่วงที่มีระดับน้ำทะเลขึ้นสูงสุด เป็นช่วงที่มีตะกอนลงมาตกสะสมในบริเวณนี้ในปริมาณที่มาก จึงเป็นช่วงเวลาสำคัญของการเกิดดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซี

วิวัฒนาการ
----------

ภาพถ่ายทางอากาศดินดอนปากแม่น้ำแยงซี
การพัฒนาของดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซีนี้ ได้เริ่มขึ้นตั้งแต่ช่วงประมาณ 6000 – 7000 ปีที่แล้ว ในช่วงที่มีการเพิ่มขึ้นของระดับความสูงของน้ำทะเลใกล้เคียงกับระดับปัจจุบัน ในช่วง 5000 ปีที่ผ่านมาอัตราการพอกเพิ่มขึ้นของดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำในบริเวณส่วนหน้าสุดมีค่าประมาณ 50 กิโลเมตรต่อพันปี และมีอัตราเพิ่มขึ้นอย่างฉับพลันในช่วง 2000 ปีที่ผ่านมา คือประมาณ 38 – 80 กิโลเมตรต่อพันปี สาเหตุหลักที่เป็นไปได้ในการเพิ่มขึ้นของอัตราการพอกของตะกอนในดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำนี้ น่าจะมาจากกิจกรรมของมนุษย์เป็นหลัก เช่น การทำการเกษตรเป็นบริเวณกว้างในพื้นที่ที่แม่น้ำไหลผ่าน ทำให้หน้าดินโดนน้ำชะเอาตะกอนออกมาจากหน้าดินได้มากกว่าปกติ เป็นต้น แต่ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมาหลังจากจีนได้มีการสร้างเขื่อนซานเสียต้าป้าขึ้น โดยเริ่มก่อสร้างในปีพ.ศ. 2537 และเปิดใช้งานในปีพ.ศ. 2552 ซึ่งเขื่อนนี้ตั้งอยู่ในพื้นที่มณฑลหูเป่ย แม่น้ำแยงซีก็มีปริมาณตะกอนลดลงอย่างรวดเร็ว เนื่องจากตะกอนส่วนใหญ่ไม่สามารถโดนพัดพาผ่านเขื่อนมาได้ ส่งผลให้อัตราการพอกเพิ่มของตะกอนในดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซีลดลงอย่างรวดเร็วมาจนถึงขณะนี้

กระบวนการตกสะสมของตะกอน
-----------------------

กระแสน้ำขึ้นน้ำลงมีผลมากในการตกสะสมของตะกอนในดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแห่งนี้ ทำให้สามารถจัดเป็นดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำประเภทที่ได้รับอิทธิพลหลักจากกระแสน้ำขึ้นน้ำลง (Tide dominant) ซึ่งดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำชนิดนี้มีลักษณะเด่น คือ มีเกาะสันทรายกลางน้ำที่มีแนวยาวตั้งฉากกับแนวชายฝั่ง 

การพัดพาเอาตะกอนมาตกสะสมในบริเวณนี้ มีผลมาจากทิศทางของกระแสน้ำชายฝั่งเป็นตัวควบคุมการตกและทิศทางการงอกของดินดอนสามเหลี่ยมปาแม่น้ำ โดยในฤดูฝนซึ่งเป็นช่วงที่ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแห่งนี้ได้รับปริมาณตะกอนจากแม่น้ำแยงซีมากที่สุด คือประมาณ 70% ของตะกอนทั้งหมดที่ได้รับในรอบหนึ่งปีนั้น จะเป็นช่วงที่มีมรสุมเกิดขึ้น ซึ่งมรสุมประจำฤดูนี้ส่งผลให้กระแสน้ำชายฝั่งมีทิศขนานชายฝั่งไปทางใต้ และเกิดกระแสแนวดิ่งที่มีทิศทางพุ่งลง (Downstream) ขึ้น ส่วนในฤดูร้อนจะมีมรสุมไต้หวัน ที่ส่งผลให้กระแสน้ำไหลขนานชายฝั่งไปในทางทิศเหนือ เกิดเป็นกระแสแนวดิ่งที่มีทิศพุ่งขึ้น ( Upstream) ขึ้น การไหลของทั้งสองกระแสนี้ทำให้ตะกอนที่ถูกพัดพามากับน้ำเคลื่อนที่อยู่ในบริเวณที่จำกัด ในช่วงใกล้ชายฝั่งเท่านั้น ทำให้เกิดการพอกของตะกอนขนานชายฝั่งออกไปเรื่อยๆและมีทิศทางการพัฒนาไปในทางทิศใต้ เพราะตะกอนส่วนใหญ่ที่ถูกพามาในฤดูฝนนั้นจะโดนกระแสพัดไปในทางทิศใต้ทั้งหมด ส่วนกระแสที่ไหลไปในทางทิศเหนือในฤดูร้อนนั้นจะไม่ค่อยส่งผลต่อการพัฒนาของดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำนี้มากนัก เนื่องจากปริมาณตะกอนในฤดูร้อนมีน้อยและความแรงของกระแสที่ไหลไปในทางทิศเหนือก็ไม่มีความรุนแรง จึงเกิดการพอกของตะกอนไปในทางทิศเหนือเพียงเล็กน้อย ดังนั้นจึงสังเกตเห็นการพัฒนาของดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแห่งนี้ในทางทิศใต้ โดยที่ชายฝั่งจะมีการงอกออกมาเรื่อยๆอย่างต่อเนื่องตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Yangtze (Yangzi, Changjiang) River Delta". *China Today*. สืบค้นเมื่อ 27 March 2013.
2. ↑
3. ↑  เขื่อนใหญ่ที่สุดในโลกในประเทศจีน[*ลิงก์เสีย*]
4. ↑  Three Gorges Dam เขื่อนที่ใหญ่ที่สุดในโลก
5. ↑  Sedimentary facies and Holocene progradation rates of the Changjiang (Yangtze) delta, China

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซี**

* PBS.org, Journey to Planet Earth, Yangtze River Delta เก็บถาวร 2014-07-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, China
* United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (UNESCAP): Yangtze River Delta เก็บถาวร 2014-02-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* ข้อมูลทางเศรษฐกิจของสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซี — *ที่ องค์การสภาพัฒนาการค้าฮ่องกง (HKTDC)*.
* Asian Times: "Growth cools in Yangtze River region" เก็บถาวร 2016-03-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Golden Triangle extending to become a parallelogram? เก็บถาวร 2007-09-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (จีน)
* Constructing the next world megacity: The Yangtze Delta เก็บถาวร 2015-09-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (จีน)

| * ด
* ค
* ก
ภูมิภาคและนครหลักของจีน |
| --- |
| อภิมหานครแห่งชาติ | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| จิง-จิน-จี เขตเศรษฐกิจปั๋วไห่ (ตอนใน) | 

|  |  |
| --- | --- |
| ปักกิ่ง | 
* ปักกิ่ง
	+ Changping
	+ Daxing
	+ Fangshan
	+ Mentougou
	+ Shunyi
	+ Tongzhou

 |
| เทียนจิน | 
* เทียนจิน
	+ Binhai
	+ Dongli
	+ Jinnan
	+ Wuqing

 |
| มณฑลเหอเป่ย์ | 
* Baoding
	+ Xiong'an
* Cangzhou
* Chengde
* Langfang
* Shijiazhuang
* ถังชาน
	+ Caofeidian
	+ Qian'an
* Zhangjiakou

 |

 |
| สามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซี(เขตเศรษฐกิจ) | 

|  |  |
| --- | --- |
| มณฑลเจียงซู | 
* ฉางโจว
* Lianyungang
* หนานจิง
* หนานทง
* ซูโจว
* Taizhou
* Wuxi
* Yangzhou
* Zhenjiang

 |
| เซี่ยงไฮ้ | 
* เซี่ยงไฮ้
	+ Baoshan
	+ Jiading
	+ Minhang
	+ Pudong
	+ Qingpu
	+ Songjiang

 |
| มณฑลเจ้อเจียง | 
* หางโจว
* Huzhou
* Jiaxing
* Jinhua
* Lishui
* หนิงปัว
* Quzhou
* เช่าซิง
* Taizhou
* เวินโจว
* Zhoushan

 |
| มณฑลอานฮุย | 
* Chuzhou
* Hefei
* Huainan
* Ma'anshan
* Wuhu

 |

 |
| สามเหลี่ยมปากแม่น้ำเพิร์ลหรือ พื้นที่รอบอ่าวกวางตุ้ง-ฮ่องกง-มาเก๊า(เขตเศรษฐกิจ) | 

|  |  |
| --- | --- |
| มณฑลกวางตุ้ง | 
* Dongguan
* ฝัวชาน
* กว่างโจว
	+ Huadu
	+ Nansha
	+ Panyu
* Huizhou
* Jiangmen
* เชินเจิ้น
	+ Bao'an
* Zhaoqing
* จงชาน
* จูไห่
	+ Hengqin

 |
| เขตบริหารพิเศษ | 
* ฮ่องกง
	+ เกาลูน
* มาเก๊า
	+ Cotai

 |

 |
| เขตเศรษฐกิจสามเหลี่ยมตะวันตก | 

|  |  |
| --- | --- |
| ฉงชิ่ง | 
* ฉงชิ่ง
	+ Fuling
	+ Liangjiang
	+ Qianjiang
	+ Wanzhou
	+ Xinbei

 |
| มณฑลเสฉวน | 
* เฉิงตู
* Dazhou
* Deyang
* Guang'an
* Leshan
* Luzhou
* Meishan
* Mianyang
* Nanchong
* Neijiang
* Suining
* Yibin
* Zigong
* Ziyang

 |
| มณฑลฉ่านซี | 
* Baoji
* Tongchuan
* Weinan
* ซีอาน
* เสียนหยาง
	+ Yangling

 |

 |
| อภิมหานครที่ราบตอนกลาง | 

|  |  |
| --- | --- |
| มณฑลเหอหนาน | 
* Jiaozuo
* Jiyuan
* ไคเฟิง
* Luohe
* ลั่วหยาง
* Pingdingshan
* Xinxiang
* สฺวี่ชาง
* เจิ้งโจว

 |

 |
| อภิมหานครฮาร์บิน-ฉางชุน(นครทางตะวันออกเฉียงเหนือ) | 

|  |  |
| --- | --- |
| มณฑลเฮย์หลงเจียง | 
* ฮาร์บิน
* ต้าชิ่ง
* หมู่ตานเจียง
* ฉีฉีฮาร์

 |
| มณฑลจี๋หลิน | 
* ฉางชุน
* จี๋หลิน
* Siping
* Yanji

 |

 |
| ตอนกลางของแม่น้ำแยงซี/หุบเขาแม่น้ำแยงซี(เขตเศรษฐกิจสามเหลี่ยมกลาง) | 

|  |  |
| --- | --- |
| มณฑลหูเป่ย์ | 
* Ezhou
* Huanggang
* Huangshi
* Qianjiang
* Tianmen
* อู่ฮั่น
* Xianning
* Xiantao
* Xiaogan

 |
| มณฑลหูหนาน | 
* Changde
* ฉางชา
* Hengyang
* Loudi
* Xiangtan
* Yiyang
* Yueyang
* Zhuzhou

 |
| มณฑลเจียงซี | 
* Fuzhou
* Ji'an
* Jingdezhen
* Jiujiang
* หนานชาง
* Shangrao
* Xinyu
* Yichun
* Yingtan

 |
| มณฑลอานฮุย | 
* Anqing
* Bengbu
* Chizhou
* Chuzhou
* เหอเฝย์
* Huainan
* Lu'an
* Ma'anshan
* Tongling
* Wuhu
* Xuancheng

 |

 |
| เขตเศรษฐกิจปั๋วไห่ (ตอนเหนือ) | 

|  |  |
| --- | --- |
| มณฑลเหลียวหนิง | 
* อานชาน
* ต้าเหลียน
	+ Lüshun
* Huludao
* Jinzhou
* Panjin
* เฉิ่นหยาง
* Yingkou

 |

 |
| เขตเศรษฐกิจปั๋วไห่ (ตอนใต้) | 

|  |  |
| --- | --- |
| มณฑลชานตง | 
* Binzhou
* Dongying
* จี่หนาน
* ชิงเต่า
* เหวย์ฟาง
* Weihai
* Yantai
* จือปั๋ว

 |

 |

 |
| ภูมิภาค | 
* ตะวันออก
	+ ตะวันออกเฉียงเหนือ
* เหนือ
* กลาง-ใต้
	+ กลาง
	+ ใต้
	+ ฮุยโจว
* ตะวันตก
	+ ตะวันตกเฉียงเหนือ
	+ ตะวันตกเฉียงใต้

 |
| รายชื่อเขตการปกครอง | 
* ตามจีดีพี
* By GDP per capita
* By Human Development Index
* Prefecture-level divisions
* County-level divisions

 |
| นคร | 
* นครปกครองโดยตรง
* นครระดับจังหวัด
* นครระดับกิ่งมณฑล
* นครระดับอำเภอ
* รายชื่อนครในประเทศจีน
	+ เรียงตามจำนวนประชากร

 |
| เมืองหลวง | 
* เมืองหลวงเก่า
* เมืองหลวงในปัจจุบันและอดีต

 |
| 
* หมวดหมู่: หน่วยการปกครอง
* ภูมิภาค
* นคร

 |