**สนธิสัญญาสันติภาพรีกา** (อังกฤษ: Treaty of Riga; รัสเซีย: Ри́жский ми́рный договóр (*Rízhsky Mírny dogovór*) ; ลัตเวีย: *Rīgas miera līgums*; โปแลนด์: *Traktat Ryski*) เป็นสนธิสัญญาสันติภาพซึ่งมีการลงนามกันที่เมืองรีกา เมื่อวันที่ 18 มีนาคม ค.ศ. 1921 ระหว่างโปแลนด์ฝ่ายหนึ่ง กับโซเวียตรัสเซียและโซเวียตยูเครนอีกฝ่ายหนึ่ง สนธิสัญญาฉบับดังกล่าวนับเป็นจุดสิ้นสุดของสงครามโปแลนด์-โซเวียต

เบื้องหลัง
----------

ระหว่างสงครามกลางเมืองรัสเซีย ชาวโปลมีความต้องการอย่างแรงกล้าที่จะผนวกดินแดนของเครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนียจากศัตรูทางประวัติศาสตร์ของตน คือ รัสเซีย ในขณะเดียวกัน พรรคบอลเชวิคต้องการที่จะขยายการปฏิวัติไปสู่ทางตะวันตก และจะใช้กำลังหากมีความจำเป็น หากโซเวียตยึดครองโปแลนด์ โซเวียตก็อาจจะอยู่ในตำแหน่งที่สามารถช่วยเหลือชาวคอมมิวนิสต์ในเยอรมนีได้ และอาจนำไปสู่การปฏิวัติอันประสบความสำเร็จในเยอรมนี นักประวัติศาสตร์ เจ. เอฟ. ซี. ฟูลเลอร์ อธิบายถึงยุทธการแห่งวอร์ซอ ว่าเป็นยุทธการที่สำคัญที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ หลังจากความปราชัยของโซเวียตในยุทธการครั้งนั้น ฝ่ายโซเวียตจึงหันมาพึ่งการเจรจาแทน

สนธิสัญญา
---------

การเจรจาสันติภาพเริ่มต้นขึ้นเมื่อวันที่ 17 สิงหาคม ค.ศ. 1920 ในเมืองมินสค์ แต่เป็นสถานที่ที่อยู่ใกล้กับการโจมตีโต้กลับของโปแลนด์ การเจรจาจึงย้ายไปยังเมืองรีกา และเริ่มการเจรจาสันติภาพใหม่อีกครั้งเมื่อวันที่ 21 กันยายน ผู้แทนฝ่ายโซเวียตยื่นข้อเสนอให้กับโปแลนด์สองข้อ เมื่อวันที่ 21 และ 28 กันยายน ส่วนผู้แทนโปแลนด์ยื่นความต้องการของตนเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม ต่อมา ในวันที่ 5 ตุลาคม ฝ่ายโซเวียตเสนอให้โปแลนด์ทบทวนความต้องการของตน ซึ่งโปแลนด์ยอมรับ ดังนั้น การหยุดยิงจึงได้รับการลงนามในวันที่ 12 ตุลาคม]] และมีผลในวันที่ 18 ตุลาม

โปแลนด์ยังได้รับค่าทดแทนเป็นทองคำจำนวน 30 ล้านรูเบิล เนื่องจากการนำเศรษฐกิจเข้าสู่จักรวรรดิรัสเซียในช่วงการแบ่งโปแลนด์ รัสเซียยังต้องคืนงานศิลปะและสมบัติของชาติอื่น ๆ ซึ่งเคยได้รับจากดินแดนโปแลนด์ ทั้งสองฝ่ายได้ยกเลิกการอ้างสิทธิ์ของการตอบแทนสงคราม

ปฏิกิริยาตอบสนอง
----------------

สนธิสัญญารีกาได้เป็นที่ถกเถียงมาเป็นเวลานานแล้ว โดยฝ่ายหนึ่งอาจกล่าวว่า ประโยชน์ที่โปแลนด์ได้รับเป็นจำนวนมากระหว่างสงครามโปแลนด์-โซเวียตได้สูญเสียไปในการเจรจาสันติภาพ ขณะที่อีกจำนวนมากมองว่าความเห็นดังกล่าวไม่มีวิสัยทัศน์และใจแคบ 

เนื่องมาจากความพ่ายแพ้ทางทหารของโซเวียต พรรคบอลเชวิคจึงเสนอต่อคณะผู้แทนเจรจาสันติภาพ โดยมีใจความถึงการยอมรับพรมแดนของคู่เจรจาทั้งสองฝ่าย อย่างไรก็ตาม สำหรับผู้สังเกตการณ์จำนวนมากแล้ว ดูเหมือนว่าพฤติการณ์ของฝ่ายโปแลนด์ในการเจรจาครั้งนั้นดูเหมือนกับว่าโปแลนด์เป็นฝ่ายแพ้สงคราม

ในอีกแง่หนึ่ง การที่การเจรจาสนธิสัญญาสันติภาพกินเวลานานหลายเดือน เนื่องมาจาการลงนามอย่างไม่เต็มใจของฝ่ายโซเวียต อย่างไรก็ตาม คณะผู้นำโซเวียตเผชิญกับความไม่สงบภายในประเทศ ระหว่างวันที่ 23 กุมภาพันธ์ จนถึงวันที่ 17 มีนาคม ได้เกิดการก่อจลาจลกะลาสี ซึ่งได้ถูกปราบปรามลง และยังเกิดการลุกฮือของชาวชนบทเพื่อต่อต้านอำนาจปกครองของโซเวียต ผู้ซึ่งนำเมล็ดข้าวไปแจกจ่ายให้กองทัพและพื้นที่ของผู้บริโภคที่อดอยาก ในการตอบสนองต่อสถานการณ์ดังกล่าว เลนินจึงสั่งให้ผู้แทนโซเวียตโดยสมบูรณ์ลงนามในสนธิสัญญาสันติภาพ

อ้างอิง
-------

1. 1 2  Text of the document. Германо-советско-польская война 1939 года website.
2. ↑  THE REBIRTH OF POLAND เก็บถาวร 2012-02-05 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. University of Kansas, lecture notes by professor Anna M. Cienciala, 2004. Last accessed on 2 June 2006.
3. ↑  Geoff Eley, "Forging Democracy"

| * ด
* ค
* ก
สนธิสัญญา(ดูเพิ่ม: รายชื่อสนธิสัญญาตั้งแต่ราว 1280 ก่อนคริสต์ศักราช ถึงปัจจุบัน) |
| --- |
| **เนื้อหาสาระ**(หมวดหมู่) | สนธิสัญญาด้านอาวุธ  **·**  สนธิสัญญาด้านพันธมิตรทางการทหาร  **·**  สนธิสัญญาด้านสิ่งแวดล้อม  **·**  สนธิสัญญาด้านสิทธิมนุษยชน  **·**  สนธิสัญญาด้านทรัพย์สินทางปัญญา  **·**  สนธิสัญญาด้านการค้า |
| **ทวีปเกี่ยวข้อง** | ทวีปอเมริกาใต้  **·**  ทวีปอเมริกาเหนือ  **·**  ทวีปเอเชีย  **·**  ทวีปยุโรป  **·**  ทวีปออสเตรเลีย  **·**  ทวีปแอฟริกา |
| **ประเทศเกี่ยวข้อง** | อเมริกันอินเดียน  **·**  อาร์เมเนีย  **·**  ออสเตรเลีย  **·**  ออสเตรีย  **·**  แคนาดา  **·**  จีน  **·**  เช็กเกีย  **·**  เดนมาร์ก  **·**  อังกฤษ  **·**  ฝรั่งเศส  **·**  เยอรมนี  **·**  จักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์  **·**  ฮังการี  **·**  อินเดีย  **·**  อินโดนีเซีย  **·**  อิตาลี  **·**  ญี่ปุ่น  **·**  เกาหลี  **·**  ลิทัวเนีย  **·**  เนเธอร์แลนด์  **·**  จักรวรรดิออตโตมัน  **·**  ปากีสถาน  **·**  โปแลนด์  **·**  โปรตุเกส  **·**  รัสเซีย  **·**  สเปน  **·**  สหภาพโซเวียต  **·**  สวีเดน  **·**  สวิตเซอร์แลนด์  **·**  ไทย  **·**  ตุรกี  **·**  สหราชอาณาจักร  **·**  ยูเครน  **·**  สหรัฐ  **·**  ยูโกสลาเวีย |
| **คริสต์ศตวรรษ** | คริสต์ศตวรรษที่ 10  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 11  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 12  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 13  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 14  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 15  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 16  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 17  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 18  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 19  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 20  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 21 |
| **บทความเกี่ยวข้อง** | กฎหมายระหว่างประเทศ  **·**  สงคราม  **·**  การควบคุมอาวุธ  **·**  ความตกลงว่าด้วยสิ่งแวดล้อม  **·**  สิทธิมนุษยชน  **·**  ทรัพย์สินทางปัญญา  **·**  ความตกลงทางการค้า |
| สนธิสัญญา **·** ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ **·** กฎหมายระหว่างประเทศ **·** สงคราม  **·** ประวัติศาสตร์
 |