**มหาจุฬาลงกรณ์** เป็นเพลงพระราชนิพนธ์ลำดับที่ 11 ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระองค์ทรงพระราชนิพนธ์ทำนองเพลง โดยมีท่านผู้หญิงสมโรจน์ สวัสดิกุล ณ อยุธยา และ สุภร ผลชีวิน เป็นผู้ประพันธ์เนื้อเพลง ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเพลงมหาจุฬาลงกรณ์ให้เป็นเพลงประจำสถาบันของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ถือเป็นเพลงจำประจำมหาวิทยาลัยที่เป็นเพลงพระราชนิพนธ์เพลงแรกของประเทศไทย นิสิตและบุคคลากรที่เกี่ยวข้องกับจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยจะยืนตรงเมื่อเพลงมหาจุฬาลงกรณ์ดังขึ้น

ประวัติ
-------

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงพระราชนิพนธ์ทำนองเพลงเมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2492 โดยเป็นเพลงพระราชนิพนธ์เพลงแรกที่ใช้ทำนองเพลงแบบ Pentatonic Scale หรือ Five Tone Scale ซึ่งหมายถึง ในบทเพลงจะประกอบด้วยตัวโน้ตทั้งหมดเพียง 5 เสียงเท่านั้น

เมื่อปี พ.ศ. 2492 เนื่องจากในขณะนั้นจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยยังไม่มีเพลงประจำสถาบัน ศาสตราจารย์ ม.ร.ว.สุมนชาติ สวัสดิกุล ซึ่งขณะนั้นเป็นอาจารย์อยู่ที่คณะอักษรศาสตร์ได้กราบบังคมทูลขอพระราชทานเพลงประจำมหาวิทยาลัย ซึ่งพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานทำนองเพลงนี้ โดยมีท่านผู้หญิงสมโรจน์ สวัสดิกุล ณ อยุธยา ภริยาของ ม.ร.ว. สุมนชาติ และ สุภร ผลชีวิน น้องชายของท่านผู้หญิงสมโรจน์เป็นผู้ประพันธ์คำร้องขึ้นถวาย ดังนั้น เพลงมหาจุฬาลงกรณ์จึงใช้เป็นเพลงประจำสถาบันของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยตั้งแต่นั้นมา

หลังจากนั้น ในปี พ.ศ. 2497 พระองค์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้นายเทวาประสิทธิ์ พาทยโกศล นำทำนองเพลง "**มหาจุฬาลงกรณ์**" ซึ่งเป็นเพลงที่มีทำนองเพลงในแนวสากลมาปรับปรุงให้มีทำนองเพลงในแนวไทยเดิมเพื่อใช้สำหรับเป็นเพลงโหมโรงก่อนการบรรเลงดนตรีไทย นายเทวาประสิทธิ์รับพระราชทานลงมาทำและบรรเลงถวายด้วยวงปี่พาทย์ถึงสองครั้งด้วยกัน หลังจากที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรแก้ไขจนเป็นที่พอพระราชหฤทัยแล้วจึงพระราชทานเพลงนี้แก่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งนับเป็นเพลงไทยเพลงแรกที่ประดิษฐ์ขึ้นมาจากเพลงไทยสากล ต่อมา เมื่อนายเทวาประสิทธิ์ไปสอนดนตรีไทยให้แก่ชมรมดนตรีของสโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จึงได้นำ **"เพลงโหมโรงมหาจุฬาลงกรณ์"** มาสอนนิสิตชมรมดนตรีไทย และใช้เป็นเพลงโหมโรงในการบรรเลงดนตรีไทยของชมรมฯ ตลอดมา

เพลงพระราชนิพนธ์มหาจุฬาลงกรณ์ จัดเป็นเพลงพระราชนิพนธ์ที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรพระราชทานให้เป็นเพลงประจำมหาวิทยาลัย 1 ใน 3 แห่ง ซึ่งอีก 2 เพลง ได้แก่ เพลง "*ยูงทอง*" ซึ่งพระราชทานให้เป็นเพลงประจำมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และเพลง "*เกษตรศาสตร์*" ซึ่งพระราชทานให้เป็นเพลงประจำมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยพระองค์มีพระราชดำรัสถึงการแต่งเพลงประจำสถาบันไว้ว่า

> เรื่องเพลงที่แต่งขึ้นใหม่นี้ต้องขอชี้แจงไว้นิด ฟังแล้วอาจจะตกใจ เพราะว่าเพลงที่ประจำมหาวิทยาลัยในเมืองไทยเดี๋ยวนี้ ก็มีของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย แล้วก็ของธรรมศาสตร์ที่ได้ให้ทั้งสองเพลงนี้ กับเพลงมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์นี้ ต้องบอกว่ายาวเท่ากัน ไม่ต้องอิจฉาว่าของเขายาวกว่าหรือสั้นกว่ายาวเท่ากัน แล้วก็การสร้างเพลงนี้ก็สร้างในแบบเดียวกัน ไม่ต้องต้องอิจฉาอะไร แล้วก็บอกว่าชอบ ถ้าไม่ชอบก็ไม่รู้จะทำอย่างไร อาจจะแก้ไข อย่างไรก็ตามแต่ก็มีอย่างหนึ่งคือ เพลงของจุฬาฯ เขาก็บอกว่าเพลงของเขาเพราะที่สุด ถ้าไปถามชาวธรรมศาสตร์ ว่าเพลงไหนเพราะที่สุด เขาก็บอกว่า เพลงธรรมศาสตร์ แล้วก็ถ้าถามพวกเกษตรน่ากลัวบอกเพลงเกษตรเพราะกว่า ก็เลยไม่รู้ว่าจะทำอย่างไรนะ แต่ว่าเพลงของจุฬา ฯ เขาโอ้อวดว่าสง่าผ่าเผยมาก แล้วก็เพราะมาก ถ้าพูดถึงเพลงธรรมศาสตร์เขาก็บอกว่า องอาจดี เดินก็ได้ จุฬาฯ เขาก็ตอบว่า ของเขาก็เดินได้เหมือนกัน เป็นเพลงสำหรับนำแถวได้ เพลงของเกษตรนี้ก็ที่จริงก็ควรจะตัดสินเอาเองว่า เป็นยังไง แต่ความคิดส่วนตัวของผู้แต่ง รู้สึกว่าเป็นเพลงที่อ่อนหวาน อ่อนหวานกว่าเพลงโน้น แต่อ่อนหวาน นี่ไม่ได้หมายความว่าไม่เข้มแข็ง แต่อ่อนหวานนี่อาจจะมีความหมายได้ว่า ผลิตผลของทางการเกษตรรวมทั้งผลไม้หรือสิ่งที่บริโภค ถ้ารสหวาน รู้สึกว่าดี เพราะว่าเขานิยมกันอย่างนั้น ข้าวโพดหวานเขาก็ชอบ ก็เลยคิดว่า เพลงหวานไม่เป็นไร แต่ถ้านำไปเดินสำหรับนำแถวก็อาจจะได้เปลี่ยนแปลงไปหน่อย ก็อาจจะเป็นเพลงสำหรับแตรวงเดินก็อาจจะพอได้ แต่ขออย่างเดียวอย่าเดินขบวน
> 
> 

นอกจากนี้ ศาสตราจารย์ ดร.ประเสริฐ ณ นคร เมื่อครั้งได้รับการโปรดเกล้าฯ ให้เป็นผู้ประพันธ์คำร้องเพลงเกษตรศาสตร์นั้น ได้กล่าวถึงเพลงมหาจุฬาลงกรณ์ว่า 

> เนื้อเพลงมหาจุฬาลงกรณ์ดีเยี่ยม จนทำให้ผู้เขียนแหยงว่าไม่มีทางประพันธ์ให้ไพเราะใกล้เคียงกับเพลงนั้นได้
> 
>

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3  ชมรมนักร้องประสานเสียง สโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. "เพลงมหาจุฬาลงกรณ์." CU CHORUS. Accessed September 20, 2017. .
2. ↑  มหาจุฬาลงกรณ์ จาก เว็บไซต์เครือข่ายกาญจนภิเษก
3. ↑   ความเป็นมาของเพลงมหาจุฬาลงกรณ์ จาก เว็บไซต์หอประวัติ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
4. ↑  "พระปรีชาสามารถในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในด้านดนตรี". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-09-19. สืบค้นเมื่อ 2008-09-30.
5. ↑  หออัครศิลปิน: พระอัจฉริยภาพด้านพระราชพิพนธ์บทเพลง เก็บถาวร 2006-07-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน จาก สำนักงานคณะกรรมการแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม
6. ↑  "ประวัติเพลงพระราชนิพนธ์เกษตรศาสตร์". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-01-08. สืบค้นเมื่อ 2008-09-30.

| * ด
* ค
* ก
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย |
| --- |
| สัญลักษณ์ | พระเกี้ยว · เพลงพระราชนิพนธ์มหาจุฬาลงกรณ์ · ครุยและเข็มวิทยฐานะ · พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว · พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว |  |
| คณะ | ครุศาสตร์ · จิตวิทยา · ทันตแพทยศาสตร์ · นิติศาสตร์ · นิเทศศาสตร์ · พยาบาลศาสตร์ · พาณิชยศาสตร์และการบัญชี · แพทยศาสตร์ · เภสัชศาสตร์ · รัฐศาสตร์ · วิทยาศาสตร์ · วิทยาศาสตร์การกีฬา · วิศวกรรมศาสตร์ · ศิลปกรรมศาสตร์ · เศรษฐศาสตร์ · สถาปัตยกรรมศาสตร์ · สหเวชศาสตร์ · สัตวแพทยศาสตร์ · อักษรศาสตร์ |
| สำนักวิชา | สำนักวิชาทรัพยากรการเกษตร |
| วิทยาลัย | บัณฑิตวิทยาลัย · วิทยาลัยประชากรศาสตร์ · วิทยาลัยปิโตรเลียมและปิโตรเคมี · วิทยาลัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข · สถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจศศินทร์  · สถาบันภาษา |
| สถาบันวิจัย | สถาบันวิจัยทรัพยากรทางน้ำ · สถาบันวิจัยพลังงาน · สถาบันวิจัยโลหะและวัสดุ · สถาบันวิจัยสังคม · สถาบันวิจัยสภาวะแวดล้อม · สถาบันขนส่ง · สถาบันเทคโนโลยีชีวภาพและวิศวกรรมพันธุศาสตร์ · สถาบันไทยศึกษา · สถาบันเอเชียศึกษา |
| สถาบันสมทบ | วิทยาลัยพยาบาลตำรวจ |
| พิพิธภัณฑ์ | พิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัย · พิพิธภัณฑ์ร่างกายมนุษย์ · พิพิธภัณฑสถานกุมารศัลยศาสตร์ · พิพิธภัณฑ์สมุนไพร · พิพิธภัณฑสถานธรณีวิทยา · พิพิธภัณฑสถานธรรมชาติวิทยา · พิพิธภัณฑสถานปรสิตวิทยาในสัตว์ · พิพิธภัณฑสถานวาจวิทยาวัฑฒน์ · พิพิธภัณฑ์พืช ศาสตราจารย์กสิน สุวะตะพันธุ์ · พิพิธภัณฑสถานออร์โธปิดิกส์ · พิพิธภัณฑ์หอยทากของไทย · พิพิธภัณฑ์ชลทัศนสถาน · พิพิธภัณฑ์เทคโนโลยีทางภาพ · พิพิธภัณฑ์อัญมณีและเครื่องประดับไทย · พิพิธภัณฑ์พระจุฑาธุชราชฐาน · พิพิธภัณฑ์พระตำหนักดาราภิรมย์ |
| สถานที่ | สนามกีฬา · โรงเรียนสาธิตจุฬาฯ · โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา · จามจุรีสแควร์ · สามย่านมิตรทาวน์ · เรือนภะรตราชา · หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย · โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ · พระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระปิยมหาราชและสมเด็จพระมหาธีรราชเจ้า · ศาลาพระเกี้ยว · เรือนไทย · อุทยาน 100 ปี · สยามสแควร์ · สยามสแควร์วัน · เอ็มบีเคเซ็นเตอร์ |
| กิจกรรมสำคัญ | งานจุฬาฯวิชาการ · งานฟุตบอลประเพณีฯ · งานรักบี้ประเพณีฯ |
| อื่น ๆ | พื้นที่ · การจัดอันดับ · วิทยุจุฬาฯ · สภาคณาจารย์ · สโมสรจามจุรี ยูไนเต็ด · บุคคลสำคัญ · ศูนย์หนังสือจุฬาฯ · ซียู-แบนด์ · สำนักงานจัดการทรัพย์สิน |
| หมวดหมู่ • โครงการ • สถานีย่อย |