**ซุมบาวา** (อินโดนีเซีย: *Sumbawa*) เป็นเกาะในประเทศอินโดนีเซีย ตั้งอยู่ตรงกลางของหมู่เกาะซุนดาน้อย โดยทางตะวันตกติดกับเกาะลมบก ทางตะวันออกติดกับเกาะโฟลเร็ซ และทางตะวันออกเฉียงใต้ไปยังเกาะซุมบา เกาะนี้กับเกาะลมบกอยู่ในจังหวัดนูซาเติงการาตะวันตก แต่รัฐบาลอินโดนีเซียมีแผนที่จะแยกเกาะเหล่านี้ออกเป็นจังหวัดต่างหาก เกาะเต็มไปด้วยภูเขา ยอดสูงสุดเป็นภูเขาไฟชื่อ กูนุงตัมโบรา อยู่ที่ปลายสุดของคาบสมุทรทางตอนเหนือ มีดินอุดมสมบูรณ์สามารถปลูกพืชเมืองร้อนได้ดีหลายชนิด

เดิมเกาะนี้เป็นเมืองประเทศราชของอาณาจักรมัชปาหิต ต่อมา แตกออกเป็นรัฐขนาดเล็กหลายแห่ง เริ่มติดต่อกับฮอลันดาในคริสต์ศตวรรษที่ 17 เมื่อ ค.ศ. 1815 ภูเขาไฟกูนุงตัมโบราเกิดปะทุอย่างรุนแรงทำให้ประชาชนเสียชีวิตและไร้ที่อยู่อาศัยหลายหมื่นคน จึงมีการอพยพผู้คนจากเกาะใกล้เคียงเข้ามาอยู่อาศัยแทน ในตอนต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 ฮอลันดาได้เข้ามาปกครอง ถูกญี่ปุ่นเข้ายึดครองระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 และเป็นส่วนหนึ่งของประเทศอินโดนีเซียเมื่อได้รับเอกราชใน ค.ศ. 1950

เกาะซุมบาวามีพื้นที่ (รวมเกาะเล็กนอกชายฝั่ง) 15,414.50 ตารางกิโลเมตร หรือ 5,951.57 ตารางไมล์ (ขนาดเป็น 3 เท่าของเกาะลมบก) มีประชากร 1,561,461 คน (ตามสำมะโน ค.ศ. 2020) ส่วนจำนวนประมาณการอย่างเป็นทางการในช่วงกลาง ค.ศ. 2022 อยู่ที่ 1,604,477 คน เกาะเป็นเขตแดนระหว่างเกาะทางทิศตะวันตกที่ได้รับอิทธิพลจากศาสนาและวัฒนธรรมที่เผยแพร่จากอินเดีย และภูมิภาคทางตะวันออกที่ได้รับอิทธิพลน้อยกว่า โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อใช้กับทั้งศาสนาฮินดูและศาสนาอิสลาม

ศัพทมูลวิทยา
------------

ซุมบาวา (Sumbawa) เป็นรูปแผลงภาษาโปรตุเกสจากชื่อท้องถิ่นว่า *Sambawa* (ยังคงพบในภาษามากัซซาร์, cf. หรือ *Semawa* ในภาษาซุมบาวา) ชื่อนี้น่าจะมาจากภาษาสันสกฤตว่า *śāmbhawa* (शम्भु) หมายถึง 'มีความเกี่ยวข้องกับ *Śambhu* (= 'ผู้ทรงเมตตา', พระนามของพระศิวะ)'

เขตบริหาร
---------

เกาะซุมบาวาแบ่งเขตบริหารออกเป็น 4 อำเภอ และ 1 นคร ดังนี้:

| ชื่อ | เมืองหลัก | พื้นที่ (ตารางกิโลเมตร) | ประชากร  สำมะโน 2010 | ประชากร  สำมะโน 2020 | ประชากร  ประมาณการ กลาง 2022 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| นครบีมา | บีมา | 207.50 | 142,579 | 155,140 | 157,362 | 0.722 (สูง) |
| อำเภอบีมา | โวฮา | 4,389.40 | 439,228 | 514,105 | 527,952 | 0.626 (ปานกลาง) |
| อำเภอดมปู | ดมปู | 2,324.60 | 218,973 | 236,665 | 239,781 | 0.635 (ปานกลาง) |
| อำเภอซุมบาวา | ซุมบาวาเบอซาร์ | 6,643.98 | 415,789 | 509,753 | 527,607 | 0.628 (ปานกลาง) |
| อำเภอซุมบาวาตะวันตก (Sumbawa Barat) | ตาลีวัง | 1,849.02 | 114,951 | 145,798 | 151,775 | 0.671 (ปานกลาง) |
| *รวม* |  | *15,414.50* | *1,331,520* | *1,561,461* | *1,604,477* |  |

ปัจจุบันรัฐบาลอินโดนีเซียพิจารณาแบ่งจังหวัดนูซาเติงการาบารัตออกไปเป็นจังหวัด **เกาะซุมบาวา** ใหม่ แต่ไม่มีข้อมูลว่าจะมีการเปลี่ยนชื่อส่วนของจังหวัดในปัจจุบัน (อำเภอในเกาะลมบก) หรือไม่

ประชากร
-------

ชาวมากัซซาร์จากเกาะซูลาเวซีเป็นผู้นำศาสนาอิสลามเข้ามาในเกาะนี้

ประชากรบนเกาะ (รวมเกาะเล็กรอบนอก) มี 1.56 ล้านคนตามสำมะโนใน ค.ศ. 2020 เทียบเท่า 29.46% ของประชากรทั้งจังหวัดนูซาเติงการาตะวันตกที่มี 5.32 ล้านคน จำนวนประมาณการอย่างเป็นทางการในช่วงกลาง ค.ศ. 2022 มีมากกว่า 1.6 ล้านคน

เนื่องจากขาดโอกาสที่จะได้งานบนเกาะและเกิดภัยแล้งบ่อยครั้ง ทำให้หลายคนไปทำงานเป็นกรรมกรหรือแรงงานทำงานบ้านในตะวันออกกลาง แรงงานประมาณ 500,000 คน หรือมากกว่า 10% ของประชากรทั้งจังหวัด ออกไปทำงานต่างประเทศ

อ้างอิง
-------

1. ↑  Jakarta Post, 14 November 2013
2. 1 2  Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2021.
3. ↑  Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2023.
4. ↑  Noorduyn, J. (1987). "Makasar and the islamization of Bima". *Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde*. **143** (2/3): 312–342. doi:10.1163/22134379-90003330. JSTOR 27863842. Sumbawa is a Portuguese corruption, Cumbava or Cimbava, of the original name Sambawa - possibly deriving from Sham- bhawa (Van Naerssen 1938:92) 'related to Shambhu', i.e. God Shiva
5. ↑  Officials support new province for Sumbawa | The Jakarta Post
6. ↑  "Indonesia (Urban City Population): Provinces & Cities - Statistics & Maps on City Population". Citypopulation.de. สืบค้นเมื่อ 15 September 2014.
7. ↑  "Local Government Asks People to Be Careful of Drought Hazard Threats". Gaung NTB. March 30, 2010. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ March 16, 2012.
8. ↑  Frode F. Jacobsen (2009). *Hadrami Arabs in Present-day Indonesia: An Indonesia-oriented Group with an Arab Signature*. Routledge. p. 30. ISBN 978-1-134-01852-9.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **เกาะซุมบาวา**

* Sumbawa Tourist Attraction
* West Nusa Tenggara
* Hägerdal, Hans (2017), *Held's History of Sumbawa*. Amsterdam: Amsterdam University Press. เก็บถาวร 2019-12-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

|  |  |
| --- | --- |
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ | 
* เยอรมนี

 |