**แอฟริกาศูนย์สูตรของฝรั่งเศส** (ฝรั่งเศส: ***Afrique équatoriale française***, or **AEF**) เป็นสหพันธรัฐอาณานิคมฝรั่งเศสในแถบเส้นศูนย์สูตรของแอฟริกาซึ่งประกอบด้วยกาบอง เฟรนช์คองโก อูบังกี-ชารี และชาด ก่อตั้งในปี 1910 ถึง 1958 และฝ่ายบริหารตั้งอยู่ในบราซาวีล

ประวัติศาสตร์
-------------

สหพันธรัฐก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 1910 โดยประกอบด้วยดินแดนในอาณานิคมสี่ (ภายหลังห้า) ได้แก่ กาบองฝรั่งเศส คองโกของฝรั่งเศส อูบองกี-ชารี และชาดของฝรั่งเศส โดยมีเมืองหลวงอยู่ที่บราซาวีลโดยมีผู้ว่าการในแต่ละดินแดน

ในปี 1911 ฝรั่งเศสยกดินแดนบางส่วนให้แก่เยอรมนีอันเป็นผลจากวิกฤตการณ์อากาดีร์ ดินแดนดังกล่าวถูกคืนหลังจากการพ่ายแพ้ของเยอรมนีในสงครามโลกครั้งที่ 1 ในขณะที่ดินแดนส่วนใหญ่ของแคเมอรูนกลายเป็นอาณัติของสันนิบาตชาติโดยฝรั่งเศสที่ไม่รวมอยู่ในดินแดนนี้

แอฟริกาศูนย์สูตรของฝรั่งเศส โดยเฉพาะบริเวณอูบองกี-ชารี มีระบบสัมปทานที่คล้ายกันกับเสรีรัฐคองโกและมีการก่อเหตุโหดร้ายที่คล้ายคลึงกันที่นั่นด้วย นักเขียน อังเดร กิเด เดินทางไปที่อูบองกี-ชารี และได้รับแจ้งจากชาวบ้านเกี่ยวกับความโหดร้ายต่างๆ รวมถึงการตัดอวัยวะ การตัดอวัยวะ การประหารชีวิต การเผาเด็ก และชาวบ้านถูกมัดไว้กับคานขนาดใหญ่และถูกบังคับให้เดินจนหมดแรงและกระหายน้ำ หนังสือ Travels in the Congo ของกีเด ซึ่งตีพิมพ์ในปี 1927 ได้รับการวิพากษ์วิจารณ์อย่างดุเดือดต่อระบบบริษัทสัมปทานในแอฟริกาของฝรั่งเศส หนังสือเล่มนี้มีผลกระทบสำคัญต่อขบวนการต่อต้านอาณานิคมในฝรั่งเศส จำนวนผู้ที่ตกเป็นเหยื่อภายใต้ระบบสัมปทานของฝรั่งเศสในอูบังกี-ชารีและส่วนอื่นๆ ของดินแดน ยังไม่ทราบแน่ชัด อดัม ฮอชชิลด์ ได้ประมาณการว่าประชากรลดลงครึ่งหนึ่งในคองโกของฝรั่งเศสและกาบอง ซึ่งคล้ายกับการประมาณการของเขาเกี่ยวกับการลดลงของประชากรในเสรีรัฐคองโก

ในช่วงปลายทศวรรษที่ 1920 และต้นทศวรรษที่ 1930 ขบวนการต่อต้านอาณานิคมก่อตั้งโดย อังเดร มัตซูอาได้แสวงหาสัญชาติฝรั่งเศสให้กับผู้อยู่อาศัยในดินแดน

ระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 แคเมอรูนและสหพันธ์ได้ระดมกำลังกับกองทัพฝรั่งเศสเสรีในเดือนสิงหาคม 1940 ยกเว้นกาบองยังคงสวามิภักดิ์ต่อฝรั่งเศสวีชีจนถึงวันที่ 12 พฤศจิกายน 1940 เมื่อฝ่ายบริหารของวีชียอมจำนนภายหลังยุทธการที่กาบอง สหพันธ์กลายเป็นศูนย์กลางทางยุทธศาสตร์ของกิจกรรมเสรีฝรั่งเศสในแอฟริกา เฟลิกซ์ เอบูเอ ได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ว่าการ-ทั่วไปของอาณานิคม โครงสร้างการบริหารที่แยกต่างหากได้รับการจัดตั้งขึ้นภายใต้การอุปถัมภ์ของฝรั่งเศสเสรีในแอฟริกา ซึ่งจัดกลุ่มทั้งสหพันธ์และแคเมอรูน

ภายใต้สาธารณรัฐที่สี่ (1946-1958) สหพันธ์อาณานิคมนี้มีตัวแทนในรัฐสภาฝรั่งเศส และเมื่อดินแดนต่างๆ ลงมติในการลงประชามติเมื่อเดือนกันยายน 1958 ให้มีการปกครองตนเองภายในอาณานิคมของฝรั่งเศสแห่งนี้ สหพันธ์ก็ถูกยุบ ในปี 1959 สาธารณรัฐใหม่ได้ก่อตั้งสมาคมชั่วคราวที่เรียกว่าสหภาพสาธารณรัฐแอฟริกากลาง ก่อนที่จะแยกตัวเป็นเอกราชอย่างสมบูรณ์ในเดือนสิงหาคม 1960

อ้างอิง
-------

1. ↑  Abidogun, Jamaine M. (2 June 2020). *The Palgrave Handbook of African Education and Indigenous Knowledge*. p. 193. ISBN 9783030382773.
2. ↑  Smith, Leonard V. (2023). *French Colonialism: From the Ancien Régime to the Present*. Cambridge University Press. p. 80. ISBN 9781108799157. OCLC 1389826279.
3. ↑  Nossiter, Adam (2014-01-10). "Colonial Ghosts Continue to Haunt France". *The New York Times* (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). ISSN 0362-4331. สืบค้นเมื่อ 2023-02-03.
4. ↑  Voyage au Congo suivi du Retour du Tchad Archived 16 March 2007 at the Wayback Machine, in Lire, July–August 1995 (in French)
5. ↑  Hochschild, Adam (1998). *King Leopold's Ghost: A Story of Greed, Terror, and Heroism in Colonial Africa* (Pan Macmillan. ISBN 0-330-49233-0) แม่แบบ:Page number.
6. ↑  Ansprenger, Franz (1989). *The Dissolution of the Colonial Empires*. London: Routledge. p. 103. ISBN 9780415031431.
7. ↑  Bazenguissa-Ganga, Rémy (1997). *Les voies du politique au Congo: essai de sociologie historique* (ภาษาฝรั่งเศส). Paris: Karthala. p. 29. ISBN 9782865377398.