**โซอี พอร์ฟีโรเกนิตา** (กรีก: Ζωή แปลว่า "ชีวิต" ภาษากรีกสมัยกลาง: [zo'i]; ราวค.ศ. 978 – 11 มิถุนายน ค.ศ. 1050) พระนางครองราชย์เป็นจักรพรรดินีนาถแห่งไบแซนไทน์ ตั้งแต่วันที่ 11 พฤศจิกายน ค.ศ. 1028 จนกระทั่งสวรรคตในวันที่ 11 มิถุนายน ค.ศ. 1050 พระนางทรงปกครองเคียงข้างพระราชสวามีทั้งสามพระองค์ และพระราชโอรสบุญธรรม คือ จักรพรรดิมิคาเอลที่ 5 คาลาฟาเตส และพระขนิษฐาคือ จักรพรรดินีธีโอโดรา พอร์ฟีโรเกนิตา จักรพรรดินีโซอีทรงกุมพระราชอำนาจที่แท้จริงร่วมกับจักรพรรดินีธีโอโดราเพียงแค่สองเดือนในช่วงเมษายนและมิถุนายน ค.ศ. 1042 

เจ้าหญิงโซอีทรงเป็นพระราชธิดาองค์รองในจักรพรรดิคอนสแตนตินที่ 8 ซึ่งเป็นพระจักรพรรดิร่วมกับพระเชษฐาคือ จักรพรรดิบาซิลที่ 2 จักรพรรดิบาซิลสวรรคตขณะเจ้าหญิงโซอีมีพระชนมายุ 47 พรรษา ราชบัลลังก์ไบแซนไทน์จึงตกแก่พระราชชนกของพระนางเพียงผู้เดียว จักรพรรดิคอนสแตนตินที่ 8 ไม่ทรงมีพระราชโอรส พระองค์ทรงหวังให้ราชวงศ์ยังคงดำรงอยู่ต่อไปโดยพยายามให้พระราชธิดาอภิเษกสมรส เจ้าหญิงโซอีทรงมีพระชนมายุ 50 พรรษาแล้ว ต้องทรงเสกสมรสกับโรมานอส อาร์กีรอส ขุนนางอาวุโส

โซอีและพระราชสวามีได้ครองบัลลังก์ในอีกสามวันต่อมาหลังจากพระราชชนกสวรรคต ชีวิตสมรสเต็มไปด้วยปัญหาและหลังจากนั้นห้าปี จักรพรรดิโรมานอสที่ 3 ถูกพบว่าสวรรคตในอ่างสรงน้ำของพระองค์ การสวรรคตของพระองค์นั้นมีผู้อยู่เบื้องหลังคือจักรพรรดินีโซอี หรือคนรักวัยหนุ่มของพระนาง คือ มิคาเอล หรือทั้งสองร่วมวางแผนกัน ทั้งสองสมรสกันในวันที่เกิดเหตุฆาตกรรมขึ้น และมิคาเอลผู้มีพื้นเพเป็นเพียงชาวนาได้รับการสวมมงกุฎเป็นจักรพรรดิเคียงข้างจักรพรรดินีโซอี เจ็ดปีต่อมา จักรพรรดินีโซอีทรงได้รับการชักชวนให้รับพระราชนัดดาของพระสวามีที่สวรรคตมาเป็นโอรสบุญธรรมซึ่งชื่อว่า มิคาเอล เช่นกัน

เมื่อมิคาเอลผู้นี้ได้ครองราชย์เป็น จักรพรรดิมิคาเอลที่ 5 คาลาฟาเตส พระองค์จึงสั่งเนรเทศจักรพรรดินีโซอี ผู้เป็นพระราชชนนีบุญธรรม การกระทำเช่นนี้ก่อให้เกิดการจลาจลนำมาซึ่งการโค่นราชบัลลังก์ของจักรพรรดิมิคาเอลที่ 5 และมีการฟื้นราชบัลลังก์ของจักรพรรดินีโซอี และมีการสถาปนาพระขนิษฐาของพระนางขึ้นเป็น จักรพรรดินีธีโอโดรา ในฐานะจักรพรรดิร่วม หลังจากครองราชย์ต่อมาอีกสองปี จักรพรรดินีโซอีทรงอภิเษกสมรสใหม่กับอดีตคนรัก ซึ่งได้รับการสถาปนาเป็น จักรพรรดิคอนสแตนตินที่ 9 โมโนมาโชส พระนางส่งถ่ายโอนพระราชอำนาจไปให้พระองค์ และแปดปีต่อมา จักรพรรดินีโซอีก็สวรรคตด้วยพระชนมายุ 72 พรรษา

ช่วงต้นพระชนม์ชีพ ราวค.ศ. 978 - 1028
------------------------------------

เจ้าหญิงโซอีทรงเป็น "พอร์ฟีโรเกนิตา" หรือ "ผู้ประสูติในรัชกาล" หรือ "ผู้ประสูติในสีม่วง" อันเป็นสร้อยพระนามของพระโอรสธิดาที่ประสูติในช่วงจักรพรรดิกำลังเสวยราชย์อยู่ เจ้าหญิงโซอีเป็นพระราชธิดาพระองค์ที่สองในจักรพรรดิคอนสแตนตินที่ 8 กับจักรพรรดินีเฮเลนา พระราชชนกของเจ้าหญิงทรงเป็นจักรพรรดิร่วมตั้งแต่มีพระชนมายุได้ 2 พรรษา ในปีค.ศ. 962 พระเชษฐาของพระองค์คือ จักรพรรดิบาซิลที่ 2 เป็นพระประมุขร่วมที่อาวุโสกว่า ทรงพยายามไม่ให้เจ้าหญิงผู้เป็นพระราชนัดดาเสกสมรสกับเหล่าขุนนางไบแซนไทน์ เพื่อไม่ให้พระสวามีเหล่านันอ้างสิทธิในราชบัลลังก์ได้ ในฐานะผู้หญิง พระองค์ไม่สามารถใช้อำนาจรัฐใดๆได้ พวกพระองค์ทำได้เพียงแค่เลือก หรือยอมรับหรือไม่ จากพระสวามีซึ่งจะได้รับสิทธิต่างๆเมื่อทรงเสกสมรสแล้ว ดังนั้น เจ้าหญิงโซอีจึงใช้พระชนม์ชีพอย่างน่าคลุมเครือในไกเนซีอุม (เขตพระราชฐานสตรี) เป็นระยะเวลาหลายปี

เจ้าหญิงโซอีทรงมีศักดิ์และสิทธิ์ที่จะได้รับเลือกเป็นพระมเหสีในจักรพรรดิอ็อทโทที่ 3 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ในปีค.ศ. 996 คณะราชทูตครั้งที่สองจัดขึ้นในปีค.ศ. 1001 หัวหน้าคณะคือ อาร์นัล์ฟที่ 2 อาร์กบิชอปแห่งมิลาน ได้รับพระราชโอรงการให้คัดเลือกพระราชธิดาสามพระองค์ของจักรพรรดิคอนสแตนตินที่ 8 มาเป็นพระมเหสีของจักรพรรดิอ็อทโท พระราชธิดาองค์โตคือ เจ้าหญิงยูโดเซีย ทรงเสียโฉมจากไข้ทรพิษ ส่วนพระราชธิดาองค์เล็กคือ เจ้าหญิงธีโอโดรา ทรงมีรูปโฉมเรียบๆธรรมดา อาร์นัล์ฟจึงเลือกเจ้าหญิงโซอี พระชนมายุ 23 พรรษา ผู้งดงาม ซึ่งจักรพรรดิบาซิลที่ 2 ทรงเห็นด้วย ในเดือนมกราคม ค.ศ. 1002 เจ้าหญิงทรงติดตามอาร์นัล์ฟกลับไปยังอิตาลี แต่เมื่อเรือมาถึงบารี ก็ทราบข่าวว่าจักรพรรดิอ็อทโทสวรรคตแล้ว ทำให้พระนางต้องเสด็จกลับ

เมื่อจักรพรรดิบาซิลสวรรคต จักรพรรดิคอนสแตนตินที่ 8 ได้ครองบัลลังก์ รัชกาลของพระองค์ระยะสั้นไม่ถึง 3 ปี ตั้งแต่วันที่ 15 ธันวาคม ค.ศ. 1025 ถึง 11 พฤศจิกายน ค.ศ. 1028 โอกาสที่เจ้าหญิงโซอีจะได้อภิเษกสมรสเกิดขึ้นในปีค.ศ. 1028 เมื่อคณะทูตของจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์เดินทางมาถึงคอนสแตนติโนเปิล เพื่อทูลขอการอภิเษกสมรส จักรพรรดิคอนสแตนตินและเจ้าหญิงโซอีทรงปฏิเสธเมื่อทราบว่าคู่อภิเษกคือเจ้าชายไฮน์ริช วัยเพียง 10 พรรษา ซึ่งเป็นพระราชโอรสในจักรพรรดิค็อนราทที่ 2 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ จักรพรรดิคอนสแตนตินทรงตั้งพระทัยว่าราชวงศ์ของพระองค์ยังคงอยู่ต่อไป โดยหนึ่งในพระราชธิดาของพระองค์ต้องเสกสมรสกับขุนนางที่เหมาะสม บุคคลแรกคือขุนนางผู้โดดเด่นชื่อ คอนสแตนติน ดาลาสเซนอส อดีตดุ๊กแห่งแอนติออก ที่ปรึกษาของจักรพรรดิพยายามที่จะเลือกบุคคลที่อ่อนแอเพื่อที่พวกเขาจะสามารถควบคุมได้ พวกเขาจึงชักชวนให้จักรพรรดิทรงปฏิเสธดาลาสเซนอสหลังจากที่เขาเดินทางมาถึงเมืองหลวง โรมานอส อาร์กีรอส เจ้าเมืองคอนสแตนติโนเปิล เป็นตัวเลือกถัดไป เจ้าหญิงธีโอโดราท้าทายพระราชชนกโดยปฏิเสธที่จะเสกสมรสกับโรมานอส อาร์กีรอส ทรงเถียงว่าอาร์กีรอสสมรสแล้ว โดยภรรยาของอาร์กีรอสถูกบังคับให้ผนวชเป็นชีเพื่อเปิดทางให้อาร์กีรอสแต่งงานเข้าราชวงศ์: 465 และมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดทางสายเลือดมากเกินไปจากการเป็นพระญาติกัน ดังนั้นจักรพรรดิคอนสแตนตินที่ 8 ทรงเลือกเจ้าหญิงโซอีเป็นชายาในโรมานอส เจ้าหญิงโซอีและโรมานอสเข้าพิธีอภิเษกสมรสในวันที่ 10 พฤศจิกายน ค.ศ. 1028 ในวิหารหลวงภายในพระราชวัง สองวันหลังจากนั้นจักรพรรดิคอนสแตนตินก็เสด็จสวรรคต และคู่สมรสใหม่ได้นั่งราชบัลลังก์ไบแซนไทน์

จากโรมานอสที่ 3 ถึงมิคาเอลที่ 5 ค.ศ. 1028 - 1042
------------------------------------------------

ภาพขนาดเล็ก จักรพรรดินีโซอีทรงสั่งโกนพระเกศาของเจ้าหญิงธีโอโดรา พระขนิษฐา เพื่อบังคับให้เข้าสู่พระศาสนา
หลังจากทรงใช้เวลาหลายปีประทับร่วมกับพระขนิษฐา จักรพรรดินีโซอีทรงเกลียดชังเจ้าหญิงธีโอโดรา จักรพรรดินีโซอีทรงชังจูงให้จักรพรรดิโรมานอสแต่งตั้งหนึ่งในองครักษ์ของจักรพรรดิเป็นผู้ปกครองของเจ้าหญิงธีโอโดรา โดยมีคำสั่งให้ลอบสอดแนมเจ้าหญิง ไม่นานหลังจากนั้น เจ้าหญิงธีโอโดราทรงถูกกล่าวหาว่าวางแผนช่วงชิงราชบัลลังก์โดยครั้งแรกร่วมมือกับเจ้าชายพรีเซียนในปีค.ศ. 1030 ตามมาด้วยร่วมมือกับคอนสแตนติน ไดโอจีนิส ผู้ว่าราชการจังหวัดซีร์เมียมในปีค.ศ. 1031 จักรพรรดินีโซอีทรงกล่าวหาพระขนิษฐาว่าทรงมีส่วนในการวางแผนสมคบคิด และเจ้าหญิงธีโอโดราถูกส่งไปคุมขังที่อารามเปตริออน จักรพรรดินีโซอีเสด็จเยี่ยมพระขนิษฐาหลังจากนั้นและทรงบังคับให้พระขนิษฐาสาบานตนเข้าสู่พระศาสนา

จักรพรรดินีโซอีทรงหมกมุ่นอยู่แต่การดำรงไว้ซึ่งราชวงศ์มาซิโดเนีย พระนางทรงอภิเษกสมรสกับโรมานอสขณะมีพระชนมายุถึง 50 พรรษาแล้วแต่พระนางก็ทรงพยายามอย่างยิ่งที่จะให้ทรงพระครรภ์ พระนางทรงพึ่งเวทมนตร์คาถา เครื่องราง และน้ำยาขนานต่างๆ แต่ก็ไม่เป็นผล ความล้มเหลวในการตั้งครรภ์ทำให้ทั้งสองพระองค์ห่างเหินกัน และจักรพรรดิโรมานอสทรงปฏิเสธที่จะประทับบรรทมร่วมกับพระมเหสี จักรพรรดิโรมานอสทรงจำกัดการใช้จ่ายของพระมเหสีและให้ความสนพระทัยในพระนางเพียงน้อยนิด

จักรพรรดินีโซอีทรงพิโรธและไม่พอพระทัย จึงทรงมีเรื่องอื้อฉาวกับบุรษคนอื่นๆ ส่วนจักรพรรดิโรมานอสทรงยอมอดทนและมีพระสนมลับเอง ในปีค.ศ. 1033 จักรพรรดินีโซอีทรงหลงรักข้าราชบริพารหนุ่มรูปงามที่ชื่อว่า มิคาเอล พระนางทรงตรัสโอ้อวดคนรักของพระนางอย่างเปิดเผยและทรงตรัสว่าจะทำให้เขากลายเป็นจักรพรรดิ เมื่อได้ยินข่าวลือ จักรพรรดิโรมานอสทรงหวาดหวั่นและทรงไปเผชิญหน้ากับมิคาเอล แต่มิคาเอลก็ปฏิเสธข้อกล่าวหานี้

ภาพขนาดเล็ก พระราชพิธีอภิเษกสมรสของจักรพรรดินีโซอีกับจักรพรรดิมิคาเอลที่ 4
ในต้นปีค.ศ. 1034 จักรพรรดิโรมานอสทรงพระประชวร และเป็นที่เชื่อได้ว่าจักรพรรดินีโซอีกับมิคาเอลวางแผนลอบวางยาพิษพระองค์ ในวันที่ 11 เมษายน จักรพรรดิโรมานอสสวรรคตขณะสรงน้ำในอ่างสรงน้ำ ตามคำรายงานของ มิคาเอล เซลโลส ข้าราชสำนักและต่อมาคือนักพงศาวดาร ระบุว่า ผู้ติดตามคนหนึ่ง "จับพระเศียรของพระองค์ขึ้นจากน้ำ และพยายามทำเหมือนจะบีบพระศอของพระองค์" จอห์น สไกลิตเซส เขียนถึงง่ายๆ ว่า จักรพรรดิโรมานอสถูกจับกดน้ำตามคำสั่งของมิคาเอล มัทธิวแห่งอีเดสซาบันทึกว่าจักรพรรดินีโซอีวางยาพิษปลงพระชนม์จักรพรรดิโรมานอส

จักรพรรดินีโซอีทรงอภิเษกสมรสกับมิคาเอล ในวันเดียวกับที่จักรพรรดิโรมานอสที่ 3 สวรรคต วันต่อมาทั้งสองพระองค์ได้เรียกอัครบิดร อเล็กซิออสแห่งคอนสแตนติโนเปิล มาทำพิธีราชาภิเษกให้แก่จักรพรรดิพระองค์ใหม่ แม้ว่าในตอนแรกเขาจะปฏิเสธที่จะทำพิธีครองราชย์ให้ แต่จักรพรรดินีทรงจ่ายทองคำให้เขา 50 ปอนด์เขาจึงเปลี่ยนใจ เขาจึงดำเนินการสวมมงกุฎให้มิคาเอลเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่ เฉลิมพระนามว่า จักรพรรดิมิคาเอลที่ 4 จนกระทั่งพระองค์สวรรคตในปีค.ศ. 1041

แม้ว่าจักรพรรดินีโซอีทรงเชื่อว่าจักรพรรดิมิคาเอลเป็นพระสวามีที่เอาใจใส่พระนางมากกว่าจักรพรรดิโรมานอส แต่พระนางก็ทรงคิดผิด จักรพรรดิมิคาเอลที่ 4 ทรงกังวลว่า จักรพรรดินีโซอีอาจจะทำให้พระองค์พบจุดจบเหมือนจักรพรรดิโรมานอสได้ ดังนั้นพระองค์จึงกีดกันจักรพรรดินีโซอีออกจากการเมือง พระองค์จึงมอบพระราชอำนาจทั้งหมดไปให้พระเชษฐา คือ จอห์น เดอะ ออร์ฟาโนโทรพรอส ซึ่งเป็นขันที จักรพรรดินีโซอีทรงถูกกักบริเวณแต่เพียง*ไกนาซีอุม*ของพระราชวัง และทรงถูกเฝ้าระวังอย่างเข้มงวด จักรพรรดินีผู้ไม่ทรงพอพระทัยพยายามสบคบคิดต่อต้านจอห์นแต่ไม่เป็นผล

ในปีค.ศ. 1041 จักรพรรดิมิคาเอลกำลังใกล้สวรรคต ขันทีจอห์นมีความกระตือรือร้นที่จะคุมอำนาจไว้ในมือของเขา เขาจึงบีบบังคับให้จักรพรรดินีโซอี รับมิคาเอล บุตรชายในน้องสาวของเขาและจักรพรรดิมิคาเอลที่ 4 เป็นพระราชโอรสบุญธรรม ในวันที่ 10 ธันวาคม ค.ศ. 1041 จักรพรรดิมิคาเอลที่ 4 สวรรคต โดยปฏิเสธคำขอสุดท้ายของพระมเหสี ที่ประสงค์จะเข้าเฝ้าพระองค์อีกครั้ง และพระนัดดาของพระองค์ได้ครองราชย์เป็น จักรพรรดิมิคาเอลที่ 5 คาลาฟาเตส

เหรียญทอง*ฮิสตาเมนอน*ปรากฏพระบรมสาทิสลักษณ์จักรพรรดินีโซอีและจักรพรรดินีธีโอโดรา ในปี 1042
แม้ว่าจักรพรรดิมิคาเอลที่ 5 จะทรงให้คำมั่นว่าจะให้การเคารพจักรพรรดินีโซอี แต่พระองค์ก็สั่งเนรเทศพระนางไปยังอารามอย่างทันทีทันใดที่เกาะปรินกีปัสบนทะเลมาร์มารา ด้วยข้อกล่าวหาว่าทรงวางแผนปลงพระชนม์จักรพรรดิ พระนางทรงถูกบังคับให้ออกบวชและปวารณาตนสู่ภาคีศาสนา การปฏิบัติต่อรัชทายาทที่ถูกต้องตามกฎหมายของราชวงศ์มาซิโดเนียนเช่นนี้ทำให้เกิดการลุกฮือจลาจลในคอนสแตนติโนเปิล จักรพรรดิมิคาเอลที่ 5 ทรงหมดหวังที่จะรักษาราชบัลลังก์ต่อไปได้ จึงต้องให้จักรพรรดินีโซอีเสด็จกลับมาจากปรินกีปัส เพื่อให้พระนางปรากฏตัวให้พสกนิกรเห็น แต่ความพยายามของเขาที่จะปกครองเป็นประมุขร่วมกับพระนางต่อไปนั้นไร้ผล ในวันที่ 19 เมษายน ค.ศ. 1042 กลุ่มประชาชนที่ก่อจลาจลเข้าโค่นจักรพรรดิมิคาเอลที่ 5 ออกจากราชบัลลังก์ พวกเขาไม่ได้สนับสนุนเพียงแค่จักรพรรดินีโซอีเท่านั้น แต่ยังสนับสนุนเจ้าหญิงธีโอโดรา พระขนิษฐาของพระนางด้วย

คณะผู้แทนนำโดยขุนนางคือ คอนสแตนตินอส คาบาซิลัส เดินทางไปยังอารามเปตริออน เพื่อกราบทูลเชิญให้เจ้าหญิงธีโอโดราเสด็จกลับมาเป็นจักรพรรดินีร่วมกลับพระเชษฐภคินี ด้วยเจ้าหญิงธีโอโดราทรงเคยชินกับวิถีการทางศาสนา พระนางจึงปฏิเสธพวกเขาและทรงหลบไปประทับในส่วนโบสถ์คอนแวนต์ ดังนั้นจึงเกิดเหตุการณ์บังคับอุ้มพระนางกลับเมืองหลวง ในการประชุมที่ฮาเกียโซเฟีย ประชาชนได้นำพาเจ้าหญิงธีโอโดราผู้ทรงโกรธเกรี้ยวมารับฟังการประกาศเป็นจักรพรรดินีร่วมกับจักรพรรดินีโซอี หลังจากพระราชพิธีราชาภิเษกของจักรพรรดินีทั้งสอง ประชาชนได้บุกเข้าพระราชวัง และทำให้จักรพรรดิมิคาเอลที่ 5 ต้องหลบหนีไปอยู่ในอาราม

ปกครองร่วมกับธีโอโดราและคอนสแตนตินอสที่ 9 ค.ศ. 1042 - 1050
----------------------------------------------------------

พระราชพิธีอภิเษกสมรสระหว่างจักรพรรดิคอนสแตนตินอสที่ 9 และจักรพรรดินีโซอี
จักรพรรดินรโซอีทรงพยายามใช้พระราชอำนาจของพระนางในทันทีและบีบบังคับให้จักรพรรดินีธีโอโดรากลับไปประทับยังอารามดังเดิม แต่วุฒิสภาและสาธารณชนเรียกร้องให้สองภคินีเป็นประมุขร่วมกัน ในช่วงแรกจักรพรรดินีธีโอโดรสถูกเรียกร้องให้ดำเนินการจัดการกับอดีตจักรพรรดิมิคาเอลที่ 5 จักรพรรดินีโซอี พระเชษฐภคินีประสงค์ให้มีการพระราชทานอภัยโทษและปล่อยอดีตจักรพรรดิ แต่จักรพรรดินีธีโอโดราทรงมีเจตนารมณ์ที่ชัดเจนและยืนกราน ในตอนแรกพระนางรับประกันความปลอดภัยให้มิคาเอลที่ 5 แต่จากนั้นพระนางมีพระเสาวณีย์ทำให้อดีตจักรพรรดิพระเนตรบอดและส่งไปดำรงพระชนม์ชีพที่เหลือในฐานะพระ

พระนางโซอีเป็นจักรพรรดินีอาวุโสอย่างเป็นทางการและราชบัลลังก์ของพระนางอยู่เบื้องหน้าบัลลังก์ของจักรพรรดินีธีโอโดราเพียงเล็กน้อยในวาระที่สาธารณชนเข้าเฝ้า แต่ในทางปฏิบัติ จักรพรรดินีธีโอโดรสทรงเป็นแรงผลักดันให้สองประมุขบริหารราชการร่วมกัน ภคินีทั้งสองดำเนินการบริหารกิจการของจักรวรรดิโดยมุ่งเน้นการเพิ่มขอบเขตการบริหารกิจการสาธารณะและการบริหารงานด้านยุติธรรม แม้ว่าตามข้อความของนักประวัติศาสตร์ร่วมสมัยอย่าง มิคาเอล พเซลลัส ที่มองว่าการครองราชย์ร่วมกันคือความล้มเหลวอย่างสิ้นเชิง แต่นักประวัติศาสตร์ จอห์น ไซลิตเซส มองว่าสองภคินีมีความตระหนักเพื่อแก้ไขความผิดพลาดในรัชกาลก่อนๆ

จักรพรรดินีธีโอโดราและจักรพรรดินีโซอีปรากฏพระองค์ร่วมกันในการประชุมของวุฒิสภาและสาธารณชน แต่ไม่ช้าก็พบว่าการครองราชย์ร่วมกันนั้นเต็มไปด้วยความตึงเครียด จักรพรรดินีโซอียังคงริษยาจักรพรรดินีธีโอโดรา และพระนางไม่มีพระประสงค์ที่จะบริหารจักรวรรดิ แต่พระนางก็ไม่ยอมที่จะให้จักรพรรดินีธีโอโดราบริหารจักรวรรดิเพียงพระองค์เดียวได้ ราชวำนักแบ่งเป็นฝักฝ่ายที่สนับสนุนจักรพรรดินีแต่ละพระองค์ หลังจากนั้นสองเดือนความขัดแย้งก็ทวีมากขึ้น เมื่อจักรพรรดินีโซอีมีพระประสงค์ที่จะอภิเษกสมรสใหม่ เพื่อป้องกันไม่ให้จักรพรรดินีธีโอโดราแสวงหาอิทธิพลมากขึ้น ตามกฎของศาสนจักรอีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์ การอภิเษกสมรสครั้งที่สามของพระนางได้รับการอนุญาต

ผู้ที่พระนางโปรดปรานคือ คอนสแตนตินอส ดาลาสเซนอส ซึ่งเคยเป็นว่าที่คู่หมายคนแรกของพระนางที่พระราชบิดาแนะนำให้ในปีค.ศ. 1028 เขาถูกนำตัวมาเข้าเฝ้าเบื้องพระพักตร์จักรพรรดินี แต่ระหว่างสนทนากัน ดาลาสเซนอสเปิดเผยและมีกิริยามารยาทที่รุนแรงเกินไป สร้างความไม่พอพระทัยแก่จักรพรรดินีโซอี เขาจึงถูกไล่ออกไป ตัวเลือกถัดไปของพระนางคือ คอนสแตนตินอส อาโทรคลิเนส ชายผู้สมรสแล้ว และเป็นข้าราชการในราชสำนัก และมีข่าวลือว่าเขาเคยมีความสัมพันธ์กับพระนางในสมัยรัชกาลจักรพรรดิโรมานอสที่ 3 มาแล้ว แต่สุดท้ายเขาตายอย่างเป็นปริศนาไม่กี่วันก่อนพิธีอภิเษกสมรส คาดว่าถูกวางยาพิษโดยอดีตภรรยาที่ถูกเขาหย่าร้าง

ภาพจักรพรรดิคอนสแตนตินอสที่ 9 และจักรพรรดินีโซอีกับจักรพรรดินีธีโอโดรสในฐานะประมุขร่วมแห่งไบแซนไทน์
จักรพรรดินีโซอีทรงจดจำคอนสแตนตินอส โมโนมาโชส อดีตคนรักของพระนาง ผู้หล่อเหลาและสุภาพ ทั้งคู่อภิเษกสมรสในวันที่ 11 มิถุนายน ค.ศ. 1042 โดยไม่ผ่านการทำพิธีจากอัครบิดรอเล็กซิออส ผู้ที่ปฏิเสธจะประกอบพิธีอภิเษกสมรสครั้งที่สามให้พระนางและคอนสแตนตินอสด้วย ในวันถัดมาเขาได้รับการสถาปนาเป็นจักรพรรดิคอนสแตนตินอสที่ 9 ได้รับการประกาศเป็นจักรพรรดิร่วมกับจักรพรรดินีโซอีและจักรพรรดินีธีโอโดรา

แต่จักรพรรดินีโซอีทรงต้องต่อรองกับจักรพรรดิคอนสแตนตินอสเมื่อเขานำนางสนม มาเรีย สเคราอีนา มาร่วมราชสำนักด้วย แม้พระนางไม่พอพระทัยที่จะให้มาเรียมาร่วมราชสำนักด้วย แต่จักรพรรดิคอนสแตนตินอสทรงยืนยันว่าพระองค์ต้องได้รับอนุญาตให้แบ่งปันชีวิตทางสาธารณะร่วมกับมาเรียด้วย และเธอจะต้องได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการ จักรพรรดินีโซอีวัย 64 พรรษา ไม่ทรงคัดค้านที่จะแบ่งปันแท่นบรรทมและราชบัลลังก์กับสเคราอีนา สเคราอีนาได้รับตำแหน่ง "เซบาสเต" มีลำดับโปเจียมอยู่เบื้องหลังจักรพรรดินีโซอีและจักรพรรดินีธีโอโดรา และมักถูกเรียกว่า พระสนมหรือบางครั้งถูกเรียกว่าจักรพรรดินี เหมือนทั้งสองภคินี ในวโรกาสทางการต่างๆ สเคราอินาจะมีตำแหน่งตามหลังสองภคินี

ในมุมมองของสาธารณชน การที่จักรพรรดิคอนสแตนตินอสที่ 9 ให้ความสำคัญกับสเคราอินานั้นเป็นเรื่องอื้อฉาว และเกิดการแพร่กระจายข่าวลือไปทั่วว่า สเคราอินาวางแผนลอบปลงพระชนม์จักรพรรดินีโซอี หรือจักรพรรดินีธีโอโดรา สิ่งนี้นำไปสู่การลุกฮือของพลเมืองคอนสแตนติโนเปิลในปีค.ศ. 1044 ซึ่งฝูงชนเกือบจะเข้ามาทำร้ายจักรพรรดิคอนสแตนตินอส ซึ่งกำลังทรงประกอบพิธีขบวนทางศาสนาในท้องถนนของคอนสแตนติโนเปิล ฝูงชนสงบลงเมื่อจักรพรรดินีโซอีและจักรพรรดินีธีโอโดราปรากฏตัวบนระเบียงของพระราชวัง เพื่อให้ประชาชนมั่นใจว่าพระนางทั้งสองไม่ได้ถูกลอบสังหารแต่อย่างใด

มีการบันทึกว้า จักรพรรดินีโซอีทรงสิริโฉมงดงาม และมิคาเอล พเซลลัสบันทึกในงานเขียน *โครโนกราเฟีย* ระบุว่า "พระวรกายของพระองค์ทุกส่วนยังคงแข็งแกร่งและสุขภาพพลานามัยดี" จักรพรรดินีโซอีทรงใช้ความสิริโฉมของพระนางเป็นเครื่องมือในศิลปการปกครองประเทศ ทรงพยายามที่จะเติมเต็มความงามและคงความอ่อนเยาว์ด้วยการที่ทรงใช้ครีมบำรุงผิวหลากหลายชนิดที่จัดเตรียมไว้ใน*ไกนาซีอุม* กล่าวกันว่าทรงทดลองแต่ละครีมเพื่อทดสอบประสิทธิภาพของมัน พระนางทรงมีห้องเครื่องสำอางในพระราชวังเพื่อจัดเตรียมน้ำหอมและน้ำมันหอมตลอดเวลา พเซลลัสบรรยายว่าพระพักตร์ของพระนางทรงดูอ่อนเยาว์มากในวัยหกสิบกว่าพรรษา จักรพรรดินีโซอีเสด็จสวรรคตในวันที่ 11 มิถุนายน ค.ศ. 1050 สิริพระชนมายุ 72 พรรษา

เชิงอรรถ
--------

1. ↑  Norwich, pg. 325
2. 1 2 3  Norwich, pg. 259
3. 1 2  Kazhdan, pg. 503
4. ↑  Kazhdan, pgs. 503–504
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Garland, *Zoe Porphyrogenita*
6. 1 2 3  Norwich, pg. 269
7. ↑  Norwich, pg. 253
8. ↑  Norwich, pg. 258
9. ↑  Finlay, pg. 464
10. ↑  Finlay.
11. 1 2  Norwich, pg. 270
12. ↑  Candui, pg. 257
13. ↑  Norwich, pg. 271
14. ↑  Finlay, pg. 469
15. ↑  Kazhdan, pg. 627
16. ↑  Ostrogorsky, 1957, pg. 289
17. ↑  Norwich, pg. 272
18. ↑  Norwich, pg. 275
19. 1 2  Norwich, pg. 276
20. 1 2 3 4 5  Kazhdan, pg. 2228
21. 1 2 3 4  Norwich, pg. 278
22. ↑  Norwich, pgs. 276, 279
23. ↑  Treadgold, pg. 586
24. ↑  Finlay, pg. 478
25. 1 2  Norwich, pg. 280
26. ↑  Finlay, pg. 480
27. ↑  Norwich, pg. 286
28. ↑  Norwich, pg 289
29. ↑  Finlay, pg. 495
30. ↑  Kazhdan, pg. 2038
31. ↑  Norwich, pg. 295
32. ↑  Norwich, pg. 297
33. 1 2  Finlay, pg. 496
34. ↑  Norwich, pg. 298
35. ↑  Norwich, pg 299
36. ↑  Norwich, pg. 300
37. ↑  Finlay, pg. 497
38. ↑  Norwich, pg. 301
39. ↑  Finlay, pg. 498
40. ↑  Norwich, pg. 305
41. 1 2 3 4 5  Norwich, pg. 306
42. ↑  Finlay, pg. 499
43. 1 2  Norwich, pg. 307
44. ↑  Finlay, pg. 501
45. ↑  Norwich, pg. 308
46. ↑  Norwich, pg. 309
47. 1 2  Finlay, pg. 503
48. ↑  Sherrard, Philip, *Byzantium*, Time-Life Books (1966), pg. 79
49. ↑  Panas, Marios; Poulakou-Rebelakou, Effie; Kalfakis, Nicoalos; Vassilopoulos, Dimitrios (September 2012). "The Byzantine Empress Zoe Porphyrogenita and the quest for eternal youth". *Journal of Cosmetic Dermatology*. **11** (3): 245–248. doi:10.1111/j.1473-2165.2012.00629.x. PMID 22938012. S2CID 25156633.
50. ↑  Finlay, pg. 526

### แหล่งข้อมูลปฐมภูมิ

* Michael Psellus (c. 1080). Chronographia.
	+ Michael Psellus (1953). Chronographia *[English translation]*. แปลโดย E. R. A. Sewter. London. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2014-08-14. สืบค้นเมื่อ 2020-01-02.
* Thurn, Hans, บ.ก. (1973). *Ioannis Scylitzae Synopsis historiarum*. Berlin-New York: De Gruyter. ISBN 978-3-11-002285-8.

### แหล่งข้อมูลทุติยภูมิ

* Canduci, Alexander (2010). *Triumph & Tragedy: The Rise and Fall of Rome's Immortal Emperors*. Millers Point, N.S.W.: Pier 9. ISBN 978-1-74196-598-8.
* Finlay, George (1853). *History of the Byzantine Empire from 716–1057*. William Blackwood & Sons.
* Garland, Lynda (2006). "Zoe Porphyrogenita (wife of Romanus III, Constantine IX, and Michael IV)". *De Imperatoribus Romanis*.
* Kazhdan, Alexander, บ.ก. (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium*. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8.
* Norwich, John Julius (1993). *Byzantium: The Apogee*. London: Penguin. ISBN 978-0-14-011448-5.
* Ostrogorsky, George (1957). *History of The Byzantine State*. New Brunswick: Rutgers University Press. OCLC 422217218.
* Panas, Marios; Poulakou-Rebelakou, Effie; Kalfakis, Nicoalos; Vassilopoulos, Dimitrios (September 2012). "The Byzantine Empress Zoe Porphyrogenita and the quest for eternal youth". *Journal of Cosmetic Dermatology*. **11** (3): 245–248. doi:10.1111/j.1473-2165.2012.00629.x. PMID 22938012. S2CID 25156633.
* Sherrard, Philip (1966). *Byzantium*. Time-Life Books.
* Treadgold, Warren (1997). *A History of the Byzantine State and Society*. Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-2630-6.

| * ด
* ค
* ก
จักรพรรดิแห่งโรมัน กับ จักรพรรดิไบแซนไทน์ |
| --- |
| ปฐมกาล27 ก่อน ค.ศ.–ค.ศ. 235 | 
* เอากุสตุส
* ติแบริอุส
* กาลิกุลา
* เกลาดิอุส
* แนโร
* กัลบา
* ออโท
* วิแต็ลลิอุส
* แว็สปาซิอานุส
* ติตุส
* ดอมิติอานุส
* แนร์วา
* ตรายานุส
* ฮาดริอานุส
* อันโตนีนุส ปิอุส
* มาร์กุส เอาเรลิอุส
* ลูกิอุส เวรุส
* ก็อมมอดุส
* แปร์ตินักส์
* ดิอุส ยูลิอานุส
* แซ็ปติมิอุส แซเวรุส
* การากัลลา
* แกตา
* มากรีนุส (w. *ดิอาดูแมนิอานุส*)
* เอลากาบาลุส
* แซเวรุส อาแล็กซันแดร์

 |
| วิกฤตการณ์ค.ศ. 235–285 | 
* มักซิมินุสที่ 1
* กอร์ดิอานุสที่ 1
* กอร์ดิอานุสที่ 2
* พูพิเอนัส
* บาลบินัส
* กอร์ดิอานุสที่ 3
* ฟิลิปที่ 1 (w. *ฟิลิปที่ 2*)
* เดซิอัส (w. *เฮแร็นนิอุส แอตรุสกุส*)
* แตรโบนิอานุส กัลลุส (w. *โฮสติเลียน* กับ *โวลุซิอานุส*)
* ไอมิลิอานุส
* Silbannacus (?)
* วาแลริอานุส
* กัลลิเอนุส (w. *ซาโลนีนุส*)
* เกลาดิอุส กอทิกุส
* กวีนติลลุส
* ออเรเลียน
* ตากิตุส
* ฟลอริอานุส
* ปรอบุส
* คารุส
* คารินุส
* นุเมริอานุส

 |
| เรืองอำนาจค.ศ. 284–610 | 
* ดิออเกลติอานุส
* มักซิมิอานุส
* กาเลริอุส
* คอนสแตนติอุสที่ 1
* แซเวรุสที่ 2
* คอนสแตนตินที่ 1
* มักแซ็นติอุส
* ลิกินิอุส
* มักซิมินุสที่ 2
* วาเลริอุส วาเลนส์
* มาร์ตินิอานุส
* คอนสแตนตินที่ 2
* คอนสแตนติอุสที่ 2
* คอนสแตนที่ 1
* มักเนนติอุส
* Nepotianus
* เวทรานิโอ
* จูเลียน
* โจเวียน
* วาเลนติอานุสที่ 1
* วาเลนส์
* Procopius
* กราติอานุส
* เทออดอซิอุสที่ 1
* วาเลนติอานุสที่ 2
* มักนุส มักซิมุส (w. *วิคโตร*)
* ยูจีนิอุส

|  |  |
| --- | --- |
| โรมันตะวันตกค.ศ. 395–480 | 
* ฮอโนริอุส
* คอนสแตนตินที่ 3  (w. *คอนสแตนที่ 2*)
* Priscus Attalus
* คอนสแตนติอุสที่ 3
* โจอันเนส
* วาเลนติอานุสที่ 3
* เปโตรนิอุส มักซิมุส
* อาวิตุส
* มาโจริอานุส
* แซเวรุสที่ 3
* อันเทมิอุส
* ออลีบรีอุส
* กรีเซริอุส
* ยูลิอุส แนโปส
* โรมุลุส เอากุสตุส

 |
| โรมันตะวันออกค.ศ. 395–610 | 
* อาร์กาดิอุส
* เทออดอซิอุสที่ 2
* มาร์ซิอานุส
* เลโอที่ 1
* เลโอที่ 2
* เซโน
* บาซิลิสคัส (w. *มาร์กุส*)
* อนาสตาซิอุสที่ 1
* ยุสตีนุสที่ 1
* ยุสตินิอานุสที่ 1
* ยุสตีนุสที่ 2
* ติแบริอุสที่ 2
* เมาริกิอุส (w. *เทออดอซิอุส*)
* โพกัส

 |

 |
| โรมันตะวันออก/ไบแซนไทน์ค.ศ. 610–1453 | 
* เฮราคลิอุส
* คอนสแตนตินที่ 3
* เฮราโคลนาส (w. *ติแบริอุส*)
* คอนสแตนที่ 2
* คอนสแตนตินที่ 4 (w. *เฮราคลิอุส* กับ *ติแบริอุส*)
* ยุสตินิอานุสที่ 2
* ลีออนติออส
* ติแบริอุสที่ 3
* ยุสตินิอานุสที่ 2 (w. *ติแบริอุส*)
* Philippicus
* อนาสตาซิอุสที่ 2
* เทออดอซิอุสที่ 3
* เลโอที่ 3
* คอนสแตนตินที่ 5
* Artabasdos (w. *นิเกโพรอส*)
* เลโอที่ 4
* คอนสแตนตินที่ 6
* ไอรีน
* นิเกโพรอสที่ 1
* สตอรากิออส
* มิคาเอลที่ 1 (w. *Theophylact* กับ *Staurakios*)
* เลโอที่ 5 (w. *คอนสแตนติน*)
* มิคาเอลที่ 2
* เทออฟิลอส (w. *คอนสแตนติน*)
* ธีโอโดราที่ 2 (w. *Thekla*)
* มิคาเอลที่ 3
* บาซิลที่ 1 (w. *คอนสแตนติน*)
* เลโอที่ 6
* อาแล็กซันแดร์
* คอนสแตนตินที่ 7
* โรมานอสที่ 1 (w. *คริสโตเฟอร์*, *สตีเฟน* กับ *Constantine Lekapenos*)
* โรมานอสที่ 2
* นิเกโพรอสที่ 2
* จอห์นที่ 1
* บาซิลที่ 2
* คอนสแตนตินที่ 8
* โซอี
* โรมานอสที่ 3
* มิคาเอลที่ 4
* มิคาเอลที่ 5
* คอนสแตนตินที่ 9
* ธีโอโดราที่ 3
* มิคาเอลที่ 6
* ไอแซ็คที่ 1
* คอนสแตนตินที่ 10
* Eudokia Makrembolitissa
* โรมานอสที่ 4 (w. *เลโอ* กับ *นิเกโพรอส*)
* มิคาเอลที่ 7 (w. *อันโดรนิคอส*, *Konstantios* กับ *Constantine Doukas*)
* นิเกโพรอสที่ 3
* อเล็กซิออสที่ 1 (w. *Constantine Doukas*)
* จอห์นที่ 2 *กับ อเล็กซิออส*
* มานูเอลที่ 1
* อเล็กซิออสที่ 2
* อันโดรนิคอสที่ 1 (w. *จอห์น*)
* ไอแซ็คที่ 2
* อเล็กซิออสที่ 3
* อเล็กซิออสที่ 4
* อเล็กซิออสที่ 5
* เทออดอที่ 1 (w. *นิโคลัส*)
* จอห์นที่ 3
* เทออดอที่ 2
* จอห์นที่ 4
* มิคาเอลที่ 8
* อันโดรนิคอสที่ 2
* มิคาเอลที่ 9
* อันโดรนิคอสที่ 3
* จอห์นที่ 5
* จอห์นที่ 6 (w. *แมทธิว*)
* อันโดรนิคอสที่ 4
* จอห์นที่ 7 (w. *อันโดรนิคอสที่ 5*)
* มานูเอลที่ 2
* จอห์นที่ 8
* คอนสแตนตินที่ 11

 |
| ดูเพิ่ม | 
* จักรวรรดิกอลลิก (ค.ศ. 260–274)
* จักรวรรดิพาลไมรีน (ค.ศ. 267–273)
* Britannic emperors (ค.ศ. 286–296)
* จักรวรรดิเทรบิซอนด์ (ค.ศ. 1204–1461)
* จักรวรรดิเทสซาโลเนียน (ค.ศ. 1224–1242)
* จักรพรรดินี
* ออกัสตา
* ผู้ชิงอำนาจ
	+ โบราณ
	+ ภาคตะวันออก

 |
| ตัวเอียง หมายถึงจักรพรรดิร่วม, ขีดเส้นใต้ หมายถึงการแย่งชิง, w. หมายถึงภาคตะวันตก |

| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ |
| --- |
| นานาชาติ | 
* VIAF

 |
| ประจำชาติ | 
* เยอรมนี
* นครรัฐวาติกัน

 |
| อื่น ๆ | 
* IdRef

 |