ประกาศสิทธิมนุษยชนและพลเมือง ภาพเขียนของบาร์บีเยร์ในราว ค.ศ. 1789
**ประกาศสิทธิมนุษยชนและพลเมือง** (ฝรั่งเศส: *Déclaration des droits de l'homme et du citoyen*) ที่สภาร่างรัฐธรรมนูญแห่งชาติออกใน ค.ศ. 1789 นั้น เป็นเอกสารทางสิทธิมนุษยชนและสิทธิพลเมืองจากสมัยการปฏิวัติฝรั่งเศส

ซีเยแย็ส นักบวช กับลาฟาแย็ต ขุนนาง ซึ่งเป็นสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญแห่งชาติทั้งคู่ ร่วมกันร่างประกาศนี้ขึ้นผ่านการปรึกษาหารือกับทอมัส เจฟเฟอร์สัน สิทธิมนุษยชน ซึ่งได้รับอิทธิพลจากหลักสิทธิตามธรรมชาตินั้น ได้รับการประกาศให้เป็นสิทธิสากล กล่าวคือ ใช้การได้ทุกที่ทุกเวลา ประกาศดังกล่าวกลายเป็นรากฐานของชาติบ้านเมืองที่เสรีชนได้รับความคุ้มครองอย่างเท่าเทียมกันจากรัฐธรรมนูญ และยังได้รับการยกมาไว้ในตอนต้นของรัฐธรรมนูญฝรั่งเศสหลายฉบับ ประกาศนี้ยังได้รับแรงบันดาลใจจากนักปรัชญายุคเรืองปัญญา และเป็นถ้อยแถลงสำคัญที่แสดงคุณค่าของการปฏิวัติฝรั่งเศส ทั้งยังมีผลใหญ่หลวงต่อการพัฒนาความรู้ความเข้าใจของคนทั่วไปในยุโรปและทั่วโลกเกี่ยวกับเสรีภาพของปัจเจกบุคคลและประชาธิปไตย

ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนของสหประชาชาติ ฉบับ ค.ศ. 1948 นั้น ได้รับอิทธิพลในหลาย ๆ ส่วนจากประกาศฉบับ ค.ศ. 1789 นี้ รวมถึงมหากฎบัตร ฉบับ ค.ศ. 1215, ร่างพระราชบัญญัติว่าด้วยสิทธิ ฉบับ ค.ศ. 1689, คำประกาศอิสรภาพของสหรัฐ ฉบับ ค.ศ. 1776, และร่างรัฐบัญญัติของสหรัฐว่าด้วยสิทธิ ฉบับ ค.ศ. 1789

ประวัติ
-------

เนื้อหาส่วนใหญ่ในประกาศฉบับนี้เกิดขึ้นจากอุดมคติในยุคเรืองปัญญา ต้นร่างหลัก ๆ นั้นมีผู้จัดทำ คือ ลาฟาแย็ต ซึ่งบางโอกาสได้ดำเนินการในเรื่องนี้ร่วมกับทอมัส เจฟเฟอร์สัน เพื่อนสนิท ต่อมาในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1789 มีราโบ ขุนนางซึ่งเป็นสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญแห่งชาติอีกผู้หนึ่ง ได้มีบทบาทเป็นแกนกลางในการวางกรอบความคิดและยกร่างประกาศฉบับนี้

ต้นร่างสุดท้ายที่นำเข้าสู่การพิจารณาของสภาร่างรัฐธรรมนูญแห่งชาตินั้น เป็นผลงานของคณะกรรมาธิการชุดที่ 6 ซึ่งมีซีเซเป็นประธาน เนื้อหามี 24 ข้อ แต่เมื่อผ่านการอภิปรายในสภาแล้ว เหลือ 17 ข้อ ข้อสุดท้ายได้รับมติยอมรับในวันที่ 26 สิงหาคม ค.ศ. 1789 ซึ่งยังอยู่ในช่วงการปฏิวัติฝรั่งเศส และนับเป็นก้าวแรกที่จะนำไปสู่การร่างรัฐธรรมนูญฉบับแรกของประเทศ

ภายหลัง มีการจัดทำประกาศอย่างเดียวกันที่ขยายเนื้อหาออกหลายส่วน เช่น ประกาศสิทธิมนุษยชนและพลเมือง ค.ศ. 1793 แต่ฉบับนี้ไม่ได้รับมติยอมรับอย่างเป็นทางการ

บริบททางปรัชญา
--------------

แนวคิดในประกาศนั้นมาจากหลักเรื่องหน้าที่ทางปรัชญาและทางการเมืองในยุคเรืองปัญญา เช่น หลักปัจเจกนิยม, สัญญาประชาคมที่รูโซเสนอทฤษฎี, และการแบ่งแยกอำนาจที่มงแต็สกีเยอสนับสนุน เนื้อหาในประกาศยังแสดงให้เห็นว่า ได้รับอิทธิพลอย่างยิ่งจากปรัชญาทางการเมืองแห่งยุคเรืองปัญญาและหลักสิทธิมนุษยชนชุดเดียวกับที่คำประกาศอิสรภาพของสหรัฐ (ออกใน ค.ศ. 1776) ได้รับ นอกจากนี้ ประกาศของฝรั่งเศสฉบับนี้โดยเนื้อแท้แล้วตั้งอยู่บน "กฎธรรมชาติแบบโลกวิสัย" กล่าวคือ ไม่ตั้งอยู่ในอำนาจหรือหลักการใด ๆ ในทางศาสนา ซึ่งแตกต่างจากทฤษฎีเรื่องกฎธรรมชาติแบบโบราณ

ประกาศฉบับนี้กำหนดสิทธิสำหรับบุคคลเป็นรายบุคคลและสำหรับสาธารณชนโดยรวม ซึ่งระบุให้เป็นสิทธิสากล กล่าวคือ เป็นสิทธิที่ใช้การได้ทุกเวลาและทุกสถานที่ แต่ ณ เวลาที่ออกประกาศนั้น สิทธิดังกล่าวมอบให้แก่มนุษย์เท่านั้น และเนื้อใหญ่ใจความยังเป็นการแถลงวิสัยทัศน์มากกว่าความเป็นจริง ทั้งยังไม่ได้รับการนำไปปฏิบัติอย่างถึงแก่นไม่ว่าในฝรั่งเศสเองหรือในโลกตะวันตก และเนื่องจากประกาศนี้มีขึ้นในยุคสงครามและการปฏิวัติ จึงได้รับเสียงคัดค้านจากผู้ที่มองว่า การมีประชาธิปไตยและเปิดให้บุคคลมีสิทธิส่วนตนนั้นจะนำไปสู่ความวุ่นวายและแตกแยก

เนื้อหา
-------

ประกาศฉบับนี้ขึ้นต้นด้วยคำปรารภที่ระบุถึงลักษณะพื้นฐานของสิทธิว่า มีความเป็นธรรมชาติ ไม่อาจโอนให้กันได้ และมีความศักดิ์สิทธิ์ ทั้งยังประกอบขึ้นจากหลักการที่เรียบง่ายแต่โต้เถียงหักล้างไม่ได้ ซึ่งเป็นหลักการที่พลเมืองสามารถใช้อ้างในการเรียกร้องต่าง ๆ ส่วนในตัวเนื้อหานั้นแสดงว่า สิทธิของบุคคลในทางธรรมชาติ ซึ่งไม่ขึ้นอยู่กับอายุความใด ๆ นั้น ได้แก่ เสรีภาพ ทรัพย์สิน ความมั่นคง และการต่อต้านการกดขี่ นอกจากนี้ ประกาศยังเรียกให้มีการล้มเลิกเอกสิทธิ์ต่าง ๆ ของชนชั้นสูง โดยระบุให้ยกเลิกระบอบศักดินาและการงดเว้นภาษีให้แก่ชนชั้นศักดินา และระบุถึงความเท่าเทียมกันในทางสิทธิและเสรีภาพของคนทุกคน รวมถึงระบุให้การเข้าดำรงตำแหน่งต่าง ๆ ต้องตั้งอยู่บนความรู้ความสามารถ ให้จำกัดอำนาจของพระมหากษัตริย์ ให้พลเมืองทุกคนมีสิทธิเข้าร่วมกระบวนการในการบัญญัติกฎหมาย และมีเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น ตลอดจนรับรองเสรีภาพของสื่อ และห้ามการจับกุมคุมขังผู้คนตามอำเภอใจ

หลักสำคัญอีกประการหนึ่งที่ประกาศฉบับนี้ยืนยันถึง คือ อำนาจอธิปไตยเป็นของปวงชน ซึ่งตรงกันข้ามกับหลักเทวสิทธิ์ของกษัตริย์แต่โบราณ

ถึงแม้ในวันที่ 5 ตุลาคม ค.ศ. 1789 หญิงชาวฝรั่งเศสพากันเดินขบวนไปแวร์ซายเพื่อมอบหนังสือร้องเรียนต่อสมัชชาแห่งชาติให้ประกาศความเสมอภาคทางสิทธิมาถึงผู้หญิง แต่ที่สุดแล้ว ประกาศนี้รับรองสิทธิหลายอย่างให้เป็นของพลเมืองชายเท่านั้น

ประกาศนี้ไม่ได้ให้ยุติความเป็นทาสตามที่สมาคมเพื่อนคนดำ (Société des amis des Noirs) วิ่งเต้น และแม้ประกาศจะไม่ได้ระบุถึงความเป็นทาสไว้อย่างชัดแจ้ง แต่ก็เป็นแรงบันดาลใจให้เหล่าทาสในแซ็ง-ดอแม็งก์ (Saint-Domingue) ลุกฮือขึ้นในการปฏิวัติเฮติ (Haitian Revolution) เมื่อ ค.ศ. 1791

อ้างอิง
-------

1. ↑  Fremont-Barnes, Gregory (2007). *Encyclopedia of the Age of Political Revolutions and New Ideologies, 1760–1815*. Greenwood. p. 190.
2. ↑  Kopstein Kopstein (2000). *Comparative Politics: Interests, Identities, and Institutions in a Changing Global Order*. Cambridge UP. p. 72.
3. ↑  Douglas K. Stevenson (1987), *American Life and Institutions*, Stuttgart (Germany), p. 34
4. ↑  Lefebvre, Georges (2005). *The Coming of the French Revolution*. Princeton UP. p. 212.
5. ↑  George Athan Billias, ed. (2009). *American Constitutionalism Heard Round the World, 1776–1989: A Global Perspective*. NYU Press. p. 92. `{{cite book}}`: `|author=` มีชื่อเรียกทั่วไป (help)
6. ↑  Susan Dunn, *Sister Revolutions: French Lightning, American Light* (1999) pp. 143–45
7. ↑  Keith Baker, "The Idea of a Declaration of Rights" in Dale Van Kley, ed. *The French Idea of Freedom: The Old Regime and the Declaration of Rights of 1789* (1997) pp. 154–96.
8. ↑  The original draft is an annex to the 12 August report (Archives parlementaires, 1,e série, tome VIII, débats du 12 août 1789, p. 431).
9. ↑  Archives parlementaires, 1e série, tome VIII, débats du 19 août 1789, p. 459.
10. ↑  Gregory Fremont-Barnes, ed. (2007). *Encyclopedia of the Age of Political Revolutions and New Ideologies, 1760–1815*. Greenwood Publishing Group. pp. 159 vol 1. `{{cite book}}`: `|author=` มีชื่อเรียกทั่วไป (help)
11. ↑  Merryman, John Henry; Rogelierdomo (2007). *The civil law tradition: an introduction to the legal system of Europe and Latin America*. Stanford University Press. p. 16. ISBN 978-0804755696.
12. ↑  Lauren, Paul Gordon (2003). *The evolution of international human rights: visions seen*. University of Pennsylvania Press. p. 32. ISBN 978-0812218541.
13. ↑  Spielvogel, Jackson J. (2008). *Western Civilization: 1300 to 1815*. Wadsworth Publishing. p. 580. ISBN 978-0-495-50289-0.
14. ↑  von Guttner, Darius (2015). *The French Revolution*. Nelson Cengage. pp. 85–88.
15. ↑  "Women's Petition to the National Assembly". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 15 October 2018. สืบค้นเมื่อ 12 February 2015.
16. ↑  Cf. Heinrich August Winkler (2012), *Geschichte des Westens. Von den Anfängen in der Antike bis zum 20. Jahrhundert*, Third Edition, Munich (Germany), p. 386

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิซอร์ซ มีงานต้นฉบับเกี่ยวกับ:
**ประกาศสิทธิมนุษยชนและพลเมือง** 

* "Déclaration des Droits de l'Homme et du Citoyen de 1789". *Conseil constitutionnel* (ภาษาฝรั่งเศส). สืบค้นเมื่อ 14 May 2012.

| * ด
* ค
* ก
การปฏิวัติฝรั่งเศส |
| --- |
| 

| เหตุการณ์สำคัญเรียงตามปี |
| --- |
| 1788 | 
* วันแห่งกระเบื้อง (7 มิ.ย. 1788)
* Assembly of Vizille (21 ก.ค. 1788)

 |
| 1789 | 
* *ฐานันดรที่สามคืออะไร?* (ม.ค. 1789)
* Réveillon riots (28 เม.ย. 1789)
* การประชุมสภาฐานันดร (5 พ.ค. 1789)
* การสิ้นพระชนม์ของโดแฟ็ง (4 มิ.ย. 1789)
* สมัชชาแห่งชาติ (17 มิ.ย. – 9 ก.ค. 1790)
* คำปฏิญาณสนามเทนนิส (20 มิ.ย. 1789)
* สภาร่างรัฐธรรมนูญแห่งชาติ (9 ก.ค. – 30 ก.ย. 1791)
* การทลายคุกบัสตีย์ (14 ก.ค. 1789)
* ลากร็องด์เปอร์ (20 ก.ค. – 5 ส.ค. 1789)
* การเลิกระบบศักดินา (4-11 ส.ค. 1789)
* ประกาศสิทธิมนุษยชนและพลเมือง (27 ส.ค. 1789)
* การเดินขบวนของสตรีสู่แวร์ซาย (5 ต.ค. 1789)
* การโอนย้ายทรัพย์สินของศาสนจักรเป็นของชาติ (2 พ.ย. 1789)

 |
| 1790 | 
* การยุบสภา (ก.พ.–ก.ค. 1790)
* การเลิกระบบขุนนาง (19 มิ.ย. 1790)
* ธรรมนูญว่าด้วยบรรพชิต (12 ก.ค. 1790)
* *Fête de la Fédération* (14 ก.ค. 1790)

 |
| 1791 | 
* การเสด็จสู่วาแรน (20–21 มิ.ย. 1791)
* การสังหารหมู่ที่ช็องเดอมาร์ส (17 ก.ค. 1791)
* คำประกาศพิลนิทซ์ (27 ส.ค. 1791)
* รัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1791 (3 ก.ย. 1791)
* สมัชชานิติบัญญัติ (1 ต.ค. 1791 – ก.ย. 1792)

 |
| 1792 | 
* ฝรั่งเศสประกาศสงคราม (20 เม.ย. 1792)
* คำประกาศของดยุกแห่งเบราน์ชไวค์ (25 ก.ค. 1792)
* คอมมูนปารีสกลายเป็นกบฏ (มิ.ย. 1792)
* เหตุ 10 สิงหา (10 ส.ค. 1792)
* การสังหารหมู่เดือนกันยายน (ก.ย. 1792)
* กงว็องซียงนาซียอนาล (20 ก.ย. 1792 – 26 ต.ค. 1795)
* สถาปนาสาธารณรัฐฝรั่งเศสที่ 1 (22 ก.ย. 1792)

 |
| 1793 | 
* การประหารชีวิตพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 (21 ม.ค. 1793)
* ศาลอาญาปฏิวัติ (9 มี.ค. 1793 – 31 พ.ค. 1795)
* สมัยแห่งความน่าสะพรึงกลัว (27 มิ.ย. 1793 – 27 ก.ค. 1794)
	+ คณะกรรมาธิการความปลอดภัยส่วนรวม
	+ คณะกรรมาธิการความมั่นคงสูงสุด
* ฌีรงแด็งถูกกวาดล้าง (2 มิ.ย. 1793)
* การลอบสังหารมารา (13 ก.ค. 1793)
* Levée en masse (23 ส.ค. 1793)
* Law of Suspects (17 ก.ย. 1793)
* มารี อ็องตัวแน็ต ถูกประหารชีวิต (16 ต.ค. 1793)
* กฎหมายต้านกิจการสงฆ์ (ตลอดทั้งปี)

 |
| 1794 | 
* ด็องตงและเดมูแล็งถูกประหารชีวิต (5 เม.ย. 1794)
* Law of 22 Prairial (10 มิ.ย. 1794)
* ปฏิกิริยาเดือนแตร์มีดอร์ (27 ก.ค. 1794)
* รอแบ็สปีแยร์ถูกประหารชีวิต (28 ก.ค. 1794)
* White Terror (ฤดูใบไม้ร่วง 1794)
* สโมสรฌากอแบ็งสิ้นอำนาจ (11 พ.ย. 1794)

 |
| 1795 | 
* รัฐธรรมนูญปีที่สาม (22 ส.ค. 1795)
* Conspiracy of the Equals (พ.ย. 1795)
* คณะดีแร็กตัวร์ (1795–99)
	+ สภาห้าร้อย
	+ Council of Ancients
* 13 Vendémiaire (5 ต.ค. 1795)

 |
| 1797 | 
* รัฐประหาร 18 ฟรุกตีดอร์ (4 Sep 1797)
* Second Congress of Rastatt (Dec 1797)

 |
| 1799 | 
* Coup of 30 Prairial VII (18 มิ.ย. 1799)
* รัฐประหาร 18 บรูว์แมร์ (9 Nov 1799)
* Constitution of the Year VIII (24 ธ.ค. 1799)
* สถาปนาคณะกงสุลฝรั่งเศส

 |

 |
| 

| นักคิดทรงอิทธิพล |
| --- |
| 
* ปีแยร์ โบมาร์แช
* เอ็ดมันด์ เบิร์ก
* ฌ็อง-บาติสต์ กล็อตส์
* ชาร์ล-โอกุสแต็ง เดอ กูลง
* ปีแยร์ โกลด ฟร็องซัว โดนู
* ดีเดอโร
* เบนจามิน แฟรงคลิน
* ทอมัส เจฟเฟอร์สัน
* อ็องตวน ลาวัวซีเย
* มงแต็สกีเยอ
* โทมัส เพน
* ฌ็อง-ฌัก รูโซ
* ซีเยแย็ส
* วอลแตร์
* แมรี วุลสตันคราฟต์

 |

 |