**ผีเสื้อหนอนหนามกะทกรก** (อังกฤษ: tawny coster) *(*ชื่อวิทยาศาสตร์: *Acraea terpsicore)* เป็นผีเสื้อขนาดเล็ก (53-64 มิลลิเมตร) ในวงศ์ผีเสื้อขาหน้าพู่ (Nymphalidae) พบได้ทั่วไปทุ่งหญ้าและพุ่มไม้เตี้ย ลักษณะการบินดูไม่มั่นคง ผู้ล่าแมลงส่วนใหญ่มักหลีกเลี่ยงการล่าผีเสื้อชนิดนี้ สายพันธุ์นี้และผีเสื้อหนอนหนามปีกเหลือง (*Acraea issoria*) เป็นผีเสื้อเพียงสองชนิดในเผ่า Acraeini ที่พบในอินเดียขณะที่ส่วนใหญ่พบในแอฟริกา โดยพบได้ตั้งแต่ อินเดีย ศรีลังกา มัลดีฟส์ ไปจนถึง พม่า ไทย ลาว กัมพูชา เวียดนาม บังคลาเทศ สิงคโปร์  และรวมถึง ออสเตรเลีย ในปัจจุบัน

อนุกรมวิธาน
-----------

มีการถกเถียงกันมานานในหมู่นักอนุกรมวิธานว่าชื่อที่ถูกต้องของสายพันธุ์นี้คือ *Acraea terpsicore* Linnaeus, 1758  หรือ *Acraea violae* Fabricius, โดยปิแอร์และเบอร์โนด์ระบุว่าได้ตรวจสอบสองชนิดนี้ในสมาคมลินเนียนแห่งลอนดอน และถือว่า *A. terpsicore* กับ *A. violae* เป็นสายพันธุ์เดียวกัน *Bulletin de la Société entomologique de France*. **102** (5): 405–412 – via Le site des Acraea de Dominique Bernaud.</ref> แต่ฮันนี่และสคอเบิลได้แย้งว่าตัวอย่างทั้งสองถูกเพิ่มเข้ามาในสมาคมลินเนียนในภายหลังโดย เจมส์ เอ็ดเวิร์ด สมิธ ที่เป็นผู้ซื้อตัวอย่างของลินเนียน ซึ่งเมื่อไม่มีตัวอย่างต้นแบบที่แท้จริงและยังไม่ถูกระบุลักษณะชัดเจน จึงมีโอกาสที่สองชนิดนี้อาจเป็นเพียงคำพ้องความหมายกัน

มีการสับสน *A. terpsicore* กับสายพันธุ์แอฟริกา *A. eponina* Cramer, 1780. ปิแอร์และเบอร์โนด์ได้ศึกษาปัญหานี้และนำชื่อเดิมว่า *Acraea serena* กลับมาใช้กับ *A. eponina*

ลักษณะ
------

ปีกบนและปีกล่างมีสีพื้นเป็นสีส้มในตัวผู้และสีน้ำตาลอ่อนในตัวเมีย มีแถบและจุดดำประปราย ท้ายสุดของปีกล่างมีแต้มสีขาวเรียงขนานบนแถบสีดำ

 ด้านล่างของตัวเมีย

การกระจายพันธ์ุ และถิ่นที่อยู่
------------------------------

ผีเสื้อหนอนหนามกะทกรกเป็นผีเสื้อที่บินไม่สูง โดยบินอยู่ในระยะ 3 เมตรเหนือพื้นดิน และมักจะเกาะบนต้นพืชในระยะ 1 เมตรเหนือพื้นดิน พบเห็นได้มากในบริเวณที่มีพืชที่เป็นอาหารตัวอ่อน (สกุลกะทกรก) ตัวเต็มวัยมักจะอยู่ตามพื้นที่เปิดโล่งบนพืชหลากหลายชนิด และมักหลีกเลี่ยงพื้นที่ที่มีพงหญ้าหนาแน่นและพื้นที่ร่ม

 ตัวเมียที่มีตุ่มสืบพันธ์ (sphragis)
ตัวเต็มวัยบินช้า ๆ ด้วยการกระพือปีกที่ดูเหมือนไม่มั่นคง เมื่อผีเสื้อชนิดนี้ถูกโจมตีจะแสดงพฤติกรรมเหมือนตายและปล่อยของเหลวสีเหลืองกลิ่นฉุนที่ทำให้ผู้ล่าเกิดอาการคลื่นไส้จากต่อมในข้อต่อ โดยผีเสื้อทุกชนิดที่มีกลไกลการป้องกันตัวลักษณะนี้จะมีโครงร่างแข็งภายนอกที่แข็งแรง ช่วยให้ตัวเต็มวัยสามารถอยู่รอดต่อไปหลังถูกนกจิกสองสามครั้งหรือหลังถูกกิ้งก่ากัด โดยเมื่อปล่อยทิ้งไว้ผีเสื้อจะเริ่มออกบินต่อไปโดยไม่สนใจผู้ล่า

ผีเสื้อชนิดนี้มักจะเกาะกินน้ำหวานบนดอกไม้ดอกเดียวกันเป็นเวลานานก่อนเปลี่ยนดอก เวลาเกาะจะกางหรือหุบปีก ขณะหุบปีกพื้นที่ปีกหน้าส่วนใหญ่จะถูกปีกหลังคลุม และบางครั้งผีเสื้อไม่ได้ทิ้งตัวลงบนดอกไม้ขณะเกาะกินอาหาร เพียงแต่เกาะพักบนดอกไม้ด้วยการกระพือปีกหน้า และกางปีกหลังไว้นิ่ง ๆ เพื่อรักษาสมดุล

ในไทยมีรายงานการพบพี่เสื้อชนิดนี้ตั้งแต่ปีพ.ศ. 2523 คาดว่าตัวอ่อนติดมากับพรรณไม้จากอินเดียหรือศรีลังกา โดยพบได้ในทุกภาคของประเทศ

### ตุ่มสืบพันธุ์

ผีเสื้อหนอนหนามกะทกรกเป็นหนึ่งในกลุ่มผีเสื้อที่ตัวเมียมีลักษณะตุ่มสืบพันธุ์ (sphragis) ซึ่งเกิดขึ้นหลังการผสมพันธุ์ โดยหลังจากที่ตัวผู้ผลิตอสุจิแล้ว พวกมันจะหลั่งสารคล้ายขี้ผึ้งเพิ่มเติมจากต่อม ซึ่งจะไหลออกจากช่องสืบพันธุ์ของตัวเมีย กลายเป็นตุ่มสืบพันธุ์ที่จะแข็งตัวภายในไม่กี่ชั่วโมงเพื่อป้องกันการผสมพันธุ์ซ้ำ

วงจรชีวิต
---------

ผีเสื้อผสมพันธุ์กันบนพืชในวงศ์กันเกราและพืชในสกุลกะทกรก ซึ่งหลายชนิดมีสารพิษที่หนอนผีเสื้อจะสะสมไว้ และยังมีข้อสังเกตว่าพวกมันกินใบของ *Hybanthus enneaspermus* ในรัฐเบงกอล และ บานเช้าสีเหลือง (*Turnera ulmifolia)* ในรัฐมหาราษฏระ

### ไข่

ไข่จะถูกวางเป็นชุด ชุดละ 20 ถึง 100 ฟอง ไข่มีสีเหลือง ค่อนข้างยาว สูง และมีลายตามขวาง

### ตัวอ่อน

 ตัวอ่อนกินใบเสาวรส
ตัวหนอนที่โตเต็มมีความยาว 21 มิลลิเมตร ด้านหลีงมีสีน้ำตาลแดง ด้านท้องมีสีขาวอมเหลือง แต่ละปล้องมีหนามสีดำเรียงรอบปล้อง หนามแต่ละก้านแตกแขนงออกเป็นก้อนย่อย หัวมีสีแดง ตัวหนอนแต่ละกลุ่มมีแนวโน้มที่จะกินอาหารกันเป็นกลุ่มและกินเนื้อเยื่ออ่อนของต้นพืชอาศัยได้ทั้งหมด ทำให้พวกมันเป็นศัตรูพืชสำคัญต่อต้นกะทกรกนอกจากนี้ตัวออ่อนยังมีสารพิษป้องกันตัวที่แปรรูปมากจากสารจากต้นกระทกรกเช่นเดียวกับตัวเต็มวัย

### ดักแด้

ดักแด้มีความยาว 17 มิลลิเมตร มีสีต้องห้ามแสดงอย่างชัดเจน เพื่อบ่งบอกว่าวัตถุนี่ไม่เหมาะกับการกิน โดยจะมีสีขาว เส้นสีดำหนา มีจุดและรอยแดงและส้ม ระยะดักแด้ 6 วัน 

* วงจรชีวิต
* Eggsไข่
* Larvaหนอน
* Chrysalisดักแด้
* Imago (dorsal view)ตัวเต็มวัย (มองจากด้านหลัง)
* Imago (ventral view)ตัวเต็มวัย (มองจากด้านข้าง)
* Eggsไข่

อ้างอิง
-------

1. 1 2  Bernaud, D.; Pierre, J. (1997). "*Acraea terpsicore* (Linné), problèmes de nomenclature et données biologiques (Lepidoptera, Nymphalidae)" (PDF). *Bulletin de la Société entomologique de France*. **102** (5): 405–412. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2023-10-01. สืบค้นเมื่อ 2023-12-03 – โดยทาง Le site des Acraea de Dominique Bernaud.
2. ↑  Moore, Frederic (1880). *The Lepidoptera of Ceylon*. London: L. Reeve & co. p. 66.
3. ↑  Varshney, R.; Smetacek, P. *A Synoptic Catalogue of the Butterflies of India* (2015 ed.). New Delhi: Butterfly Research Centre, Bhimtal and Indinov Publishing. p. 222.
4. ↑  Inayoshi, Yutaka. "*Acraea violae*   (Fabricius,1775)". *Butterflies in Indo-China*. สืบค้นเมื่อ 2018-03-31.
5. ↑  "Arrival of Tawny Coster butterflies on the East Australian Coast coinciding with the winds of Tropical Cyclone Debbie".
6. ↑  Linné, Carl von (1758). *Systema naturae : Insecta : Lepidoptera*. Halae Magdeburgicae : Typis et sumtibus Io. Iac. Curt. p. 466.
7. ↑  "Papilio terpsicore". *The Linnean Collections*. สืบค้นเมื่อ 2018-04-04.
8. ↑  Fabricius, Johann Christian (1775). *Systema entomologiae : sistens insectorvm classes, ordines, genera, species, adiectis synonymis, locis, descriptionibvs, observationibvs*. Flensbvrgi et Lipsiae. p. 460.
9. ↑  Honey, Martin R.; Scoble, Malcolm J. (2001). "Linnaeus's butterflies (Lepidoptera: Papilionoidea and Hesperioidea)". *Zoological Journal of the Linnean Society*. **132** (3): 277–399. doi:10.1111/j.1096-3642.2001.tb01326.x.
10. ↑  Eltringham (1912). *Transactions of the Entomological Society of London*. Royal Entomological Society of London. p. 239.
11. ↑  Bernaud, D.; Pierre, J. (1999). "*Acraea serena* (Fabricius, 1775) (=*A. eponina* Cramer, 1780), problème de nomenclature et premiers états (Lepidoptera, Nymphalidae)" (PDF). *Bulletin de la Société entomologique de France*. **104** (4): 357–364 – โดยทาง Le site des Acraea de Dominique Bernaud.
12. ↑  Savela, Markku. "*Acraea violae* (Fabricius, 1793)". *Lepidoptera and Some Other Life Forms*. สืบค้นเมื่อ June 30, 2018.
13. 1 2  เกรียงไกร. 2556. Thailand Butterfly Guide. พิมพ์ครั้งที่ 1 กรุงเทพฯ: สารคดี
14. 1 2  ทัศนัย จีนทอง. 2563 ผีเสื้อหนอนหนามกะทกรก...ผีเสื้อบ้านๆ. พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยา Natural History Museum.
15. ↑  Das RP; AB Roy; R Polley; G Saha (2010). "A new record of larval host plant of tawny coster *Acraea violae* (Fabricius)". *Journal of the Bombay Natural History Society*. **107** (1): 63.
16. ↑  Khot, R.; Gaikwad, K. (2011). "An additional record of larval host plant of Tawny Coster *Acraea violae* (Fabricius 1775)". *Journal of the Bombay Natural History Society*. **108** (2): 140.
17. 1 2 3  Public Domain *ประโยคก่อนหน้าอย่างน้อยหนึ่งประโยคประกอบด้วยข้อความจากแหล่งข้อมูลนี้ ซึ่งเป็นสาธารณสมบัติ**:* Bingham, Charles Thomas (1907). *Fauna of British India. Butterflies Vol. 2*. Taylor & Francis. pp. 471–472.
18. ↑  โกวิทย์ หวังทวีทรัพย์. 2551. ผีเสื้อหนอนหนามกะทกรก. โครงการอนุรักษ์ธรรมชาติและสัตว์ป่าสวนป่าพระนามาภิไธยภาคใต้.

การอ้างอิงอื่น ๆ
----------------

* Wynter-Blyth, Mark Alexander (1957). *Butterflies of the Indian Region*. Bombay, India: Bombay Natural History Society. ISBN 978-8170192329.
* Kunte, Krushnamegh (2000). *Butterflies of Peninsular India*. India, A Lifescape. Hyderabad, India: Universities Press. ISBN 978-8173713545.