**ยุทธการกระทะเหล็ก** (ญี่ปุ่น: 料理の鉄人; โรมาจิ: *Ryōri no Tetsujin*) หรือในชื่อภาษาอังกฤษว่า **ไอรอนเชฟ** (Iron Chef) เป็นรายการเกมโชว์แข่งทำอาหารผลิตโดยสถานีโทรทัศน์ฟูจิ ออกอากาศครั้งแรกเมื่อวันที่ 10 ตุลาคม ค.ศ. 1993 จบลงเมื่อวันที่ 24 กันยายน ค.ศ. 1999 และกลับมาออกอากาศใหม่อีกครั้งเมื่อวันที่ 26 ตุลาคม ค.ศ. 2012 หลังจากได้ยุติรายการไปกว่า 13 ปีโดยใช้ชื่อรายการให้เป็นอย่างสากลที่ส่วนใหญ่รู้จัก นั่นก็คือ **เชฟกระทะเหล็ก** (Iron Chef) เป็นตัวอักษร คะตะกะนะ (ญี่ปุ่น: アイアンシェフ; โรมาจิ: *Iron Chef Yomigaeru*) โดยจะผลิตออกมาให้รองรับในแบบสากล พร้อมทุกอย่างที่จะกำกับไปด้วยทั้งภาษาญี่ปุ่นและภาษาอังกฤษ

ในส่วนฉบับของประเทศไทยซึ่งได้ซื้อลิขสิทธิ์มาทำเป็นของตนเองในชื่อ "ยุทธภูมิกระทะเหล็ก" เช่นเดียวกัน ออกอากาศทางสถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบก ในช่วงปี พ.ศ. 2539-2543 แต่ไม่ได้คงรูปแบบเหมือนต้นฉบับมากนักและไม่เป็นที่แพร่หลายนัก จนกระทั่งมีการซื้อลิขสิทธิ์อีกครั้งและทำรูปแบบเหมือนกับทางต้นฉบับที่ประเทศญี่ปุ่น โดยเริ่มออกอากาศวันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2555 ภายใต้ชื่อว่า **เชฟกระทะเหล็ก ประเทศไทย**

รูปแบบรายการและการแข่งขัน
-------------------------

รูปแบบของรายการจะเป็นการเชิญเชฟยอดฝีมือจากทั่วโลกมาแข่งขันกับเชฟกระทะเหล็กซึ่งบางทีทางรายการได้เชิญคนดังจากต่างประเทศมาตัดสินร่วมกับคนดังของญี่ปุ่น และบางครั้งจะมีการเดินทางไปแข่งที่ต่างประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา จีน ฝรั่งเศส ฮ่องกง วัตถุดิบหลักที่นำมาใช้รายการบางครั้งก็จะมีราคาแพงและแปลกใหม่ โดยรวมทั้งหมดตลอดระยะเวลาของรายการ 6 ปีนั้นได้ใช้เงินไปกว่า 800 ล้านเยน ซึ่งเป็นงบที่สูงที่สุดในประวัติศาสตร์วงการโทรทัศน์ของญี่ปุ่นในช่วงก่อนปี ค.ศ. 2000 เช่น ตับห่าน, ปูทาราบะ, ปลาแชลมอน, เห็ดดำ แต่บางครั้งก็จะเป็นวัตถุดิบที่หาได้ง่ายโดยทั่วไป เช่น กุ้งแม่น้ำ, กะหล่ำปลี ถั่วหมัก ผลไม้ต่างๆ เป็นต้น โดยวัตถุดิบหลักในแต่ละสัปดาห์ทั้งเชฟผู้ท้าชิงและเชฟกระทะเหล็กจะต้องนำมาทำอาหารอย่างน้อย 4 อย่างหรืออาจจะทำมากกว่านั้นก็ได้ ซึ่งจำนวนจานของอาหารแต่ละอย่างที่ต้องเตรียมในการตัดสินนั้นจะมีอย่างน้อย 6 จาน กล่าวคือ เตรียมให้พิธีกร 1 จาน และคณะกรรมการ 5 จานหรืออาจจะขึ้นอยู่กับจำนวนคณะกรรมการในแต่ละสัปดาห์และต้องเตรียม 1 จาน ของอาหารแต่ละอย่างออกมาต่างหากสำหรับการถ่ายภาพและการนำเสนอ โดยอาหารทั้งหมดจะทำด้วยเชฟกระทะเหล็กและมีผู้ช่วย ปกติแล้วทั้งเชฟผู้ท้าชิงและเชฟกระทะเหล็กจะเตรียมผู้ช่วยเชฟ 2 คนมาเองและอุปกรณ์เครื่องครัวอย่างอื่นอีกเพิ่มเติมนอกเหนือจากทางรายการที่มีอยู่นำมาใช้ในรายการได้

ในเวอร์ชันใหม่ปี 2012 ของทางรายการ ผู้ท้าชิงจะถูกเสนอชื่อ โดยเชฟที่มีชื่อเสียงให้ได้ทราบกันทางโทรทัศน์เลยหรือจะมาแข่งโดยการโหวตจากผู้ชมผ่านทางเว็บไซด์ของรายการหรือจากช่องทางอื่นๆ ที่รายการมีให้ โดยผู้ที่ชนะเชฟกระทะเหล็กจะมีสิทธิ์ในการเข้าแข่งขันเพื่อเป็นเชฟกระทะเหล็กคนที่ 4 ของรายการ และข้อแตกต่างอีก 1 อย่าง คือ ผู้ท้าชิงจะไม่มีสิทธิ์เลือกเชฟกระทะเหล็กที่จะแข่งขันด้วย แต่ทางรายการจะเป็นผู้เลือกเตรียมไว้ให้ก่อนล่วงหน้าแล้ว ซึ่งบางครั้งรูปแบบการทำอาหารนั้นไม่ตรงกัน เช่น ผู้ท้าชิงมีความถนัดในอาหารญี่ปุ่น อาจต้องแข่งกับเชฟกระทะเหล็กอาหารฝรั่งเศส เป็นต้น ต่อมารายการถูกถอดจากผังหลังจากออกอากาศไปได้ 10 ตอนและออกอากาศต่อจนจบ 13 ตอนและมีการวางตัว เชฟกระทะเหล็กคนที่ 4 สำหรับอาหารอิตาเลียน ไว้เป็นที่เรียบร้อยแทนการสรรหาจากการแข่งขันและนับตั้งแต่เดือนเมษายน พ.ศ. 2556 เป็นต้นไป รายการจะถูกออกอากาศเป็นครั้งคราวเนื่องในโอกาสพิเศษเท่านั้น

เชฟกระทะเหล็ก
-------------

รายชื่อเชฟกระทะเหล็กที่ปรากฏในรายการ **เวอร์ชันแรก** ซึ่งแสดงผลชนะ เสมอ แพ้ ของเชฟกระทะเหล็กแต่ละคน กล่องสีจะแทนแถบสีของชุดเชฟกระทะเหล็ก

| เชฟกระทะเหล็ก | ความเชี่ยวชาญด้านอาหาร | ชนะ | แพ้ | เสมอ | ทั้งหมด | % |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   เชน เคนอิชิ | เชฟกระทะเหล็ก อาหารจีน | 66 | 24 | 3 | 93 | 72.6% |
|   ยูทากะ อิชินาเบ | เชฟกระทะเหล็ก อาหารฝรั่งเศส (I) | 7 | 1 | 0 | 8 | 87.5% |
|   ฮิโรยูกิ ซาไก | เชฟกระทะเหล็ก อาหารฝรั่งเศส (II) | 70 | 15 | 1 | 86 | 82.4% |
|   โรคุซาโบโร มิชิบะ | เชฟกระทะเหล็ก อาหารญี่ปุ่น (I) | 33 | 5 | 1 | 39 | 85.9% |
|   โคมิเอะ นากามูระ | เชฟกระทะเหล็ก อาหารญี่ปุ่น (II) | 22 | 11 | 1 | 34 | 66.2% |
|   มาซาฮารุ โมริโมโต | เชฟกระทะเหล็ก อาหารญี่ปุ่น (III) | 17 | 8 | 1 | 26 | 67.3% |
|   มาซาฮิโกะ โกเบ | เชฟกระทะเหล็ก อาหารอิตาเลียน | 15 | 7 | 1 | 23 | 68.2% |

รายชื่อเชฟกระทะเหล็กที่ปรากฏในรายการ **เวอร์ชันใหม่** ซึ่งแสดงผลชนะ เสมอ แพ้ ของเชฟกระทะเหล็กแต่ละคน กล่องสีจะแทนแถบสีของชุดเชฟกระทะเหล็ก

| เชฟกระทะเหล็ก | ความเชี่ยวชาญด้านอาหาร | ชนะ | แพ้ | เสมอ | ทั้งหมด | % |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   จุน คุโรจิ | เชฟกระทะเหล็ก อาหารญี่ปุ่น | 4 | 2 | 0 | 6 | 66.7% |
|   ยูจิ วาคิยะ | เชฟกระทะเหล็ก อาหารจีน | 5 | 2 | 0 | 7 | 71.4% |
|   โยสึเกะ ซึกะ | เชฟกระทะเหล็ก อาหารฝรั่งเศส | 5 | 2 | 0 | 7 | 71.4% |
|   ฮิโรมิ ยามาดะ \* | เชฟกระทะเหล็ก อาหารอิตาเลียน | 0 | 0 | 0 | 0 | 0% |

* ฮิโรมิ ยามาดะ ถูกวางตัวให้เป็นเชฟกระทะเหล็กคนที่ 4 แต่เนื่องจากรายการถูกยกเลิกก่อนหน้านั้นแล้ว

การแข่งนัดพิเศษ
---------------

* 31 ธันวาคม 2555 - วันส่งท้ายปีเก่า แข่ง 3 คู่โดยเป็นเชฟกระทะเหล็กทั้งหมดทั้งในและต่างประเทศ

| เชฟ | JAPAN | OTHER |
| --- | --- | --- |
| คู่ที่ 1 |   โยสึเกะ ซึกะ - **7 โหวต** |   เอียน กิตติชัย (ไทย) - 0 โหวต |
| คู่ที่ 2 |   จุน คุโรจิ - 1 โหวต |   โรคุซาโบโร มิชิบะ (ญี่ปุ่น) - **6 โหวต** |
| คู่ที่ 3 |   ยูจิ วาคิยะ - **5 โหวต** |   มาซาฮารุ โมริโมโต (อเมริกา) 2 โหวต |

* 4 กรกฎาคม 2556 - วันชาติสหรัฐอเมริกา แข่ง 3 คู่ ๆ ล่ะ 1 คะแนนและแบบทีม 2 คะแนน

| ทีม | JAPAN | USA |
| --- | --- | --- |
| คู่ที่ 1 |   โยสึเกะ ซึกะ - 1 โหวต (0 คะแนน) |   แฟรงค์ รูต้า - 4 โหวต **(1 คะแนน)** |
| คู่ที่ 2 |   จุน คุโรจิ - 3 โหวต **(1 คะแนน)** |   โทนี่ วอลส์ - 2 โหวต (0 คะแนน) |
| คู่ที่ 3 |   ยูจิ วาคิยะ - 1 โหวต (0 คะแนน) |   อีริค ซีบอดร์ - 4 โหวต **(1 คะแนน)** |
| 3 VS 3 |   JAPAN - 4 โหวต **(2 คะแนน)** |   USA - 1 โหวต (0 คะแนน) |
| **TOTAL** |  **JAPAN - 3 คะแนน**  |  USA - 2 คะแนน |