**ลีเมอร์หนู** (อังกฤษ: Mouse lemur) เป็นไพรเมตขนาดเล็กสกุลหนึ่ง ในกลุ่มลีเมอร์ จัดอยู่ในสกุล *Microcebus* จัดเป็นลีเมอร์ที่มีขนาดเล็กที่สุด และถือเป็นไพรเมตที่มีขนาดเล็กที่สุดจำพวกหนึ่ง

ลีเมอร์หนู มีรูปร่างลักษณะแตกต่างไปจากลีเมอร์ทั่วไป โดยจะเหมือนลิงลมหรือกาเลโกมากกว่า จากการศึกษาทางพันธุกรรม โดยศึกษาจากดีเอ็นเอพบว่า ลีเมอร์หนูเป็นลีเมอร์ที่มีความเก่าแก่ที่สุด โดยเชื่อว่าเป็นลีเมอร์ชนิดแรกที่เดินทางผืนแผ่นดินใหญ่แอฟริกามายังเกาะมาดากัสการ์เมื่อแรกกำเนิดเกาะเมื่อกว่า 80-60 ล้านปีก่อน โดยอาศัยเกาะมากับวัสดุหรือท่อนไม้ลอยน้ำมา ในรูปแบบของการจำศีล เพราะระยะทางห่างไกล เชื่อว่ามีลีเมอร์มาถึงเกาะมาดากัสการ์ครั้งแรกเพียง 12 ตัว และมีปริมาณตัวเมียเพียง 2 ตัวเท่านั้น ก่อนที่จะวิวัฒนาการให้มีความหลากหลายในเวลาต่อมา

ซึ่งลีเมอร์หนูแทบจะไม่ได้เปลี่ยนรูปร่างไปเลยจากเมื่อ 80 ล้านปีก่อน โดยมีขนาดลำตัวรวมทั้งส่วนหางยาวน้อยกว่า 27 เซนติเมตร (11 นิ้ว) ซึ่งสามารถเอามาวางไว้บนฝ่ามือมนุษย์ได้ มีใบหูและดวงตากลมโตขนาดใหญ่เหมือนกาเลโก เป็นลีเมอร์เพียงไม่กี่ชนิดที่หากินในเวลากลางคืน โดยกินอาหารขนาดเล็ก ๆ เช่น แมลง, แมง รวมถึงส่วนต่าง ๆ ของพืช เช่น ดอกไม้, ผลไม้ และรวมถึงน้ำต้อย และยางไม้ของต้นไม้ใหญ่ด้วย นับได้ว่าลีเมอร์หนูเป็นสัตว์อีกจำพวกหนึ่งที่มีส่วนช่วยในการผสมเกสรของพืช

นอกจากนี้แล้ว ลีเมอร์หนูยังถือได้ว่าเป็นไพรเมตเพียงจำพวกเดียวที่มีการจำศีล โดยจะจำศีลตรงกับช่วงฤดูร้อนของเกาะมาดากัสการ์ ซึ่งเป็นช่วงที่อากาศแห้งแล้ง ฝนไม่ตก ซึ่งตรงกับช่วงกลางปีของทุกปี ก่อนจะถึงฤดูการจำศีล คือ ตอนปลายของฤดูฝน ลีเมอร์หนูจะเร่งกินอาหารเพื่อสะสมพลังงานไว้ในร่างกาย ตามขาและหาง ก่อนที่จะจำศีลในโพรงไม้นานถึง 3-4 เดือน ด้วยการอยู่นิ่ง ๆ เคลื่อนไหวน้อยที่สุดเพื่อสงวนพลังงาน ระดับแมตาบอลิสซึมลดต่ำ อุณหภูมิในร่างกายลดต่ำ ซึ่งเรียกว่า ทอร์พอร์ ก่อนที่จะตื่นขึ้นมาอีกครั้งในช่วงปลายปี ซึ่งตรงกับปลายเดือนพฤศจิกายน และจะเร่งเพิ่มน้ำหนักเพื่อชดเชยพลังงานที่สูญเสีย ก่อนที่ในเดือนธันวาคม ลีเมอร์หนูจะผสมพันธุ์และออกลูก ด้วยการส่งเสียงร้องในรูปแบบคลื่นเสียงความถี่สูงที่หูมนุษย์ไม่ได้ยิน แบบเดียวกับค้างคาว ในการเรียกหาคู่ ซึ่งแต่ละชนิดก็จะมีเสียงที่แตกต่างกันออกไป ลีเมอร์หนูตัวเมียจะให้กำเนิดลูกในช่วงนี้ ลูกลีเมอร์หนูจะพึ่งพาแม่เป็นระยะเวลานาน 8 สัปดาห์ ก่อนที่จะเติบโตพอที่จะแยกตัวออกไป

เดิมลีเมอร์ถูกจัดให้มีเพียงแค่ชนิดเดียวหรือ 2 ชนิด เพราะมีรูปลักษณ์แทบไม่ต่างกันในแต่ละชนิด เนื่องจากเป็นสัตว์ที่หากินในเวลากลางคืน ที่ทัศนวิสัยไม่อาจมองอะไรได้ชัด จึงไม่มีความจำเป็นในเรื่องความแตกต่างของรูปร่างภายนอก แต่ปัจจุบันจากการศึกษาในระดับดีเอ็นเอพบว่ามีมากถึง 19 ชนิด หรืออาจมากกว่า

การจำแนก
--------

ขนาดของลีเมอร์หนูเมื่อเทียบกับมนุษย์
* สกุล ***Microcebus***: ลีเมอร์หนู
	+ ลีเมอร์หนูสีเทา, *Microcebus murinus*
	+ ลีเมอร์หนูสีเทาเรดดิช, *Microcebus griseorufus*
	+ ลีเมอร์หนูสีน้ำตาลทอง, *Microcebus ravelobensis*
	+ ลีเมอร์หนูรูฟัสเหนือ, *Microcebus tavaratra*
	+ ลีเมอร์หนูแซมบิราโน่, *Microcebus sambiranensis*
	+ ลีเมอร์หนูซิมมอน, *Microcebus simmonsi*
	+ ลีเมอร์หนูเล็ก, *Microcebus myoxinus*
	+ ลีเมอร์หนูสีน้ำตาล, *Microcebus rufus*
	+ ลีเมอร์หนูมาดามเบอร์ธี, *Microcebus berthae*
	+ ลีเมอร์หนูกูดแมน, *Microcebus lehilahytsara*
	+ ลีเมอร์หนูจอลลี่, *Microcebus jollyae*
	+ ลีเมอร์หนูแมคอาเธอร์, *Microcebus macarthurii*
	+ ลีเมอร์หนูมิทเทอร์เมียร์, *Microcebus mittermeieri*
	+ ลีเมอร์หนูแคลร์, *Microcebus mamiratra*, เป็นชื่อพ้องของ *Microcebus lokobensis*
	+ ลีเมอร์หนูบองโกลาวา *Microcebus bongolavensis*
	+ ลีเมอร์หนูเดนฟอสส์ *Microcebus danfossi*
	+ ลีเมอร์หนูอาร์นโฮลด์, *Microcebus arnholdi*
	+ ลีเมอร์หนูบึงมาร์ก็อต, *Microcebus margotmarshae*
	+ ลีเมอร์หนูเกิร์ป. *Microcebus gerpi*

อ้างอิง
-------

1. 1 2  McKenna, MC; Bell, SK (1997). *Classification of Mammals: Above the Species Level*. Columbia University Press. p. 335. ISBN 0-231-11013-8.
2. 1 2  Mittermeier, R. (December 2008). "Lemur Diversity in Madagascar". *International Journal of Primatology*. **29** (6): 1607–1656. doi:10.1007/s10764-008-9317-y. `{{cite journal}}`: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ `|coauthors=` ถูกละเว้น แนะนำ (`|author=`) (help)
3. 1 2 3  Louis Jr. E. (2008). "Revision of the Mouse Lemurs, *Microcebus* (Primates, Lemuriformes), of Northern and Northwestern Madagascar with Descriptions of Two New Species at Montagne d'Ambre National Park and Antafondro Classified Forest" (PDF). *Primate Conservation*. **23**: 19–38. doi:10.1896/052.023.0103. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2009-02-05. สืบค้นเมื่อ 2013-01-19. `{{cite journal}}`: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ `|coauthors=` ถูกละเว้น แนะนำ (`|author=`) (help)
4. 1 2 3 4   *Madagascar*, "Mutant Planet" สารคดีทางอนิมอลพลาเน็ต. ทางทรูวิชั่นส์: เสาร์ที่ 19 มกราคม 2556
5. ↑
6. ↑  "New Primate Species Discovered on Madagascar". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-07-19. สืบค้นเมื่อ 2013-01-19.
7. 1 2 3  "*Nature* News: Lemur boom on Madagascar". Nature. 2006-11-20. สืบค้นเมื่อ 2007-12-10.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
***Microcebus***

 ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Microcebus ที่วิกิสปีชีส์