**เส้นประสาท**ของรยางค์บน แทนด้วยสีเหลือง
**เส้นประสาท** เป็นโครงสร้างในร่างกายที่มีลักษณะเป็นมัดของเส้นใยของเนื้อเยื่อประสาทที่เชื่อมระหว่างอวัยวะในระบบประสาทกับอวัยวะต่าง ๆ ในร่างกาย ทำหน้าที่ในการนำกระแสประสาท เส้นประสาทประกอบด้วยกลุ่มของแอกซอนจำนวนมาก ซึ่งเป็นโครงสร้างยาวที่ยื่นออกมาจากเซลล์ประสาท อย่างไรก็ตามเส้นประสาทไม่ได้ประกอบขึ้นจากตัวเซลล์ประสาท แต่ประกอบขึ้นจากแอกซอนที่ยื่นออกมาจากเซลล์ประสาท และในเส้นประสาทก็มีเซลล์เกลียซึ่งทำหน้าที่สร้างเยื่อไมอีลินห่อหุ้มแอกซอน

กายวิภาคศาสตร์
--------------

เส้นประสาทเป็นส่วนหนึ่งของระบบประสาทนอกส่วนกลาง (peripheral nervous system) โดยเส้นประสาทนำเข้า (afferent nerve) จะนำความรู้สึกจากอวัยวะต่าง ๆ เช่น ผิวหนัง ไปยังระบบประสาทกลาง (central nervous system) ในขณะที่เส้นประสาทนำออก (efferent nerve) จะนำสัญญาณกระตุ้นจากระบบประสาทกลางไปยังกล้ามเนื้อและต่อมต่าง ๆ แอกซอนของเส้นประสาทนำเข้าและเส้นประสาทนำออกอาจจะรวมอยู่ในเส้นประสาทเดียวกัน โดยจะเส้นประสาทนั้นเรียกว่า เส้นประสาทระคน (mixed nerve) ตัวอย่างเช่นเส้นประสาทมีเดียน (median nerve) ควบคุมการเคลื่อนไหวและรับความรู้สึกจากมือ

เซลล์ประสาทที่ประกอบกันเป็นเส้นประสาทจะทำหน้าที่รับและส่งข้อมูลทางไฟฟ้าเคมีเข้าและออกจากสมอง โดยปลายด้านหนึ่งจะทำหน้าที่รับข้อมูล (ซึ่งมักจะเป็นด้านเดนไดรต์) และอีกปลายจะทำหน้าที่ส่งข้อมูลไปยังเซลล์ประสาทอีกเซลล์หนึ่ง (ซึ่งมักจะเรียกว่าแอกซอน) โดยกระแสประสาทจะข้ามผ่านช่องว่างระหว่างเซลล์ประสาทที่เรียกว่า ไซแนปส์ (synapse)

ด้านนอกของเส้นประสาทจะถูกหุ้มด้วยแผ่นเนื้อเยื่อเกี่ยวพันชนิดหนาที่เรียกว่า อิพินิวเรียม (epineurium) ใต้ชั้นนี้เป็นชั้นของเซลล์บางที่สร้างเป็นปลอกหุ้ม เรียกว่า เพอรินิวเรียม (perineurium) โดยมีเพอรินิวเรียม เซปตัม (perineurial septum) ที่ยื่นเข้าไปในเส้นประสาทและแบ่งเส้นประสาทออกเป็นมัดใยประสาทหลายมัด แต่ละใยประสาทจะถูกหุ้มด้วยแผ่นเอนโดนิวเรียม (endoneurium) โครงสร้างที่หุ้มนี้จะต่อเนื่องมาจากผิวของไขสันหลังไปยังระดับที่แอกซอนไซแนปส์กับใยกล้ามเนื้อหรือปลายประสาทในอวัยวะรับความรู้สึก แผ่นเอนโดนิวเรียมประกอบด้วยปลอกหุ้มด้านในของสารที่เรียกว่าไกลโคแคลิกซ์ (glycocalyx) และด้านนอกเป็นตาข่ายบาง ๆ ของเส้นใยคอลลาเจน เส้นประสาทนอกส่วนกลางจะมีเลือดมาเลี้ยงจำนวนมาก

เส้นประสาทส่วนใหญ่ต่อเชื่อมกับระบบประสาทกลางผ่านทางไขสันหลัง เว้นแต่เส้นประสาทสมอง (cranial nerves) ทั้ง 12 คู่ที่ต่อโดยตรงกับสมอง การเรียกชื่อเส้นประสาทไขสันหลัง (Spinal nerve) จะเรียกเป็นอักษรบอกระดับของกระดูกสันหลังและลำดับเลขตามตำแหน่งระดับของกระดูกสันหลังที่เส้นประสาทเข้าไปเชื่อมกับไขสันหลัง (เช่น C1 หมายถึงเส้นประสาทที่เชื่อมกับไขสันหลังที่ระดับกระดูกสันหลังส่วนคอ (***c**ervical*) ชิ้นที่ 1) ส่วนเส้นประสาทสมองจะนับเรียงเป็นลำดับเลข ซึ่งมักจะใช้เลขโรมัน ตั้งแต่ I ถึง XII นอกจากนี้เส้นประสาทหลัก ๆ มักมีชื่อของตัวเอง ส่วนทางประสาทในระบบประสาทกลางจะเรียกเป็น ลำเส้นใยประสาท (tract) มากกว่าเรียกว่าเส้นประสาท

กระแสประสาทที่ผ่านไปในเส้นประสาทเรียกว่า ศักยะทำงาน หรือ แอกชัน โพเทนเชียล (action potential) ซึ่งเป็นคลื่นไฟฟ้าที่ขนส่งได้รวดเร็ว (มากถึง 120 เมตรต่อวินาที) โดยทั่วไปเริ่มสร้างจากตัวเซลล์ของเซลล์ประสาทและแพร่ออกไปตามแอกซอนจนถึงปลายประสาท สัญญาณประสาทจะข้ามจากปลายของแอกซอนหนึ่งไปยังตัวรับสารสื่อประสาทที่อยู่ใกล้เคียงผ่านช่องว่างที่เรียกว่าไซแนปส์หรือจุดประสานประสาท เซลล์ประสาทสั่งการ (Motor neurons) ก็ทำหน้าที่สั่งการกล้ามเนื้อโดยผ่านแผ่นเชื่อมประสาทสั่งการและกล้ามเนื้อ (neuromuscular junction) และอาศัยสารสื่อประสาทต่าง ๆ เช่นเดียวกัน

ความสำคัญทางคลินิก
------------------

ความเสียหายของเส้นประสาทอาจเกิดมาจากการบาดเจ็บทางกายภาพหรืออาการบวม [เช่น กลุ่มอาการคาร์ปัล ทันเนล (carpal tunnel syndrome)], โรคภูมิคุ้มกันต่อต้านร่างกายตัวเอง [เช่น กลุ่มอาการกีแยง-บาร์เร (Guillain-Barré syndrome)], การติดเชื้อ [เช่น ประสาทอักเสบ (neuritis)], เบาหวาน หรือการล้มเหลวของหลอดเลือดรอบเส้นประสาท อาการ *pinched nerve* เกิดขึ้นเมื่อมีแรงกดอยู่บนเส้นประสาท มักเกิดจากการบวมเนื่องจากการบาดเจ็บหรือการตั้งครรภ์ ความเสียหายของเส้นประสาทหรือ pinched nerve มักเกิดร่วมกับอาการเจ็บปวด (pain) , อาการชา (numbness) , อาการอ่อนแรง (weakness) , หรืออัมพาต (paralysis) ผู้ป่วยอาจรู้สึกถึงอาการต่าง ๆ ดังกล่าวในบริเวณที่ไกลออกจากบริเวณที่เกิดความเสียหายของเส้นประสาทจริง ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า อาการปวดต่างที่ (referred pain) อาการปวดต่างที่เกิดขึ้นเนื่องจากเมื่อเส้นประสาทเกิดความเสียหาย การส่งสัญญาณประสาทจากทุกบริเวณที่เส้นประสาทนั้นรับกระแสประสาทเข้ามาจะบกพร่องไปด้วย ไม่เฉพาะบริเวณที่เกิดความเสียหาย

นักประสาทวิทยามักวินิจฉัยความผิดปกติของเส้นประสาทโดยการตรวจร่างกาย (physical examination) รวมทั้งการตรวจรีเฟล็กซ์, การสังเกตการเดิน และการเคลื่อนไหวอื่น ๆ, ความอ่อนแรงของกล้ามเนื้อ, การรับรู้อากัปกิริยา (proprioception) และการรับความรู้สึกสัมผัส หลังจากการทดสอบเบื้องต้นอาจนำผู้ป่วยไปทดสอบอื่น ๆ เช่น การตรวจการนำกระแสประสาท (nerve conduction study) และการบันทึกคลื่นไฟฟ้ากล้ามเนื้อ (electromyography; EMG)

ดูเพิ่ม
-------

* ระบบประสาท
* ประสาทวิทยาศาสตร์
* ประสาทกายวิภาคศาสตร์
* เส้นประสาทสมอง

ภาพอื่น ๆ
---------

* ภาพตัดขวางของเส้นประสาทนอกส่วนกลาง (Peripheral nerve)ภาพตัดขวางของเส้นประสาทนอกส่วนกลาง (Peripheral nerve)

อ้างอิง
-------

1. ↑  Nerve | Definition of Nerve by Merriam-Webster

| * ด
* ค
* ก
ระบบอวัยวะและอวัยวะของร่างกายมนุษย์ |
| --- |
| ระบบกล้ามเนื้อและโครงกระดูก | 

|  |  |
| --- | --- |
| ระบบโครงกระดูก | 
* กระดูก
	+ กระดูกข้อมือ
	+ กระดูกไหปลาร้า
	+ กระดูกต้นขา
	+ กระดูกน่อง
	+ กระดูกต้นแขน
	+ กระดูกขากรรไกร
	+ กระดูกฝ่ามือ
	+ กระดูกฝ่าเท้า
	+ กระดูกหู
	+ กระดูกสะบ้า
	+ กระดูกนิ้วมือ
	+ กระดูกเรเดียส
	+ กะโหลกศีรษะ
	+ กระดูกข้อเท้า
	+ กระดูกแข้ง
	+ กระดูกอัลนา
	+ กระดูกซี่โครง
	+ กระดูกสันหลัง
	+ เชิงกราน
	+ กระดูกสันอก
* กระดูกอ่อน

 |
| ข้อต่อ | 
* ข้อต่อชนิดเส้นใย
* ข้อต่อชนิดกระดูกอ่อน
* ข้อต่อมีไขข้อ

 |
| ระบบกล้ามเนื้อ | 
* กล้ามเนื้อ
* เอ็นกล้ามเนื้อ
* กะบังลม

 |

 |
| ระบบไหลเวียน | 

|  |  |
| --- | --- |
| ระบบหัวใจและหลอดเลือด | 
* หัวใจ
* *ส่วนรอบนอก*
	+ หลอดเลือดแดง
	+ หลอดเลือดดำ
	+ หลอดน้ำเหลือง

 |
| ระบบน้ำเหลือง | 
* *ปฐมภูมิ*
	+ ไขกระดูก
	+ ต่อมไทมัส
* *ทุติยภูมิ*
	+ ม้าม
	+ ต่อมน้ำเหลือง

 |

 |
| ระบบประสาท | 
* + สมอง
	+ ไขสันหลัง
	+ เส้นประสาท
* ระบบรับความรู้สึก
	+ หู
	+ ตา

 |
| ระบบผิวหนัง | 
* ผิวหนัง
* เนื้อเยื่อใต้ผิวหนัง
* เต้านม
	+ ต่อมน้ำนม

 |
| ระบบเลือดและภูมิคุ้มกัน | 
* ไมอิลอยด์
* ลิมฟอยด์

 |
| ระบบหายใจ | 
* ทางเดินหายใจส่วนบน
	+ จมูก
	+ คอหอย
	+ กล่องเสียง
* ทางเดินหายใจส่วนล่าง
	+ ท่อลม
	+ หลอดลม
	+ ปอด

 |
| ระบบย่อยอาหาร | 
* ปาก
	+ ต่อมน้ำลาย
	+ ลิ้น
	+ ริมฝีปาก
* *ทางเดินอาหารส่วนบน*
	+ คอหอยส่วนปาก
	+ คอหอยส่วนกล่องเสียง
	+ หลอดอาหาร
	+ กระเพาะอาหาร
* *ทางเดินอาหารส่วนล่าง*
	+ ลำไส้เล็ก
	+ ไส้ติ่ง
	+ ลำไส้ใหญ่
	+ ไส้ตรง
	+ ทวารหนัก
* *อวัยวะช่วยย่อยอาหาร*
	+ ตับ
	+ ทางเดินน้ำดี
	+ ตับอ่อน

 |
| ระบบขับถ่ายปัสสาวะ | 
* ไตท่อ
* ท่อไต
* กระเพาะปัสสาวะ
* ปัสสาวะ

 |
| ระบบสืบพันธุ์ | 
* เพศชาย
	+ ถุงอัณฑะ
	+ องคชาต
		- ขนาด
	+ ต่อมลูกหมาก
	+ อัณฑะ
	+ ถุงน้ำอสุจิ
* เพศหญิง
	+ มดลูก
	+ ช่องคลอด
	+ โยนี
	+ รังไข่
	+ รก

 |
| ระบบต่อมไร้ท่อ | 
* ต่อมใต้สมอง
* ต่อมไพเนียล
* ต่อมไทรอยด์
* ต่อมพาราไทรอยด์
* ต่อมหมวกไต
* ไอส์เลตออฟลังเกอร์ฮันส์

 |
| กายวิภาคศาสตร์ทั่วไป: ระบบอวัยวะและอวัยวะ, กายวิภาคศาสตร์เฉพาะส่วน, ระนาบและเส้น, กายวิภาคศาสตร์พื้นผิวของแกนลำตัว, กายวิภาคศาสตร์พื้นผิวของรยางค์ |