**บางตะบูน** เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี มีพื้นที่ 29.32 ตารางกิโลเมตร จำนวนบ้าน 911 หลังคาเรือน

ภูมิศาสตร์
----------

ตำบลบางตะบูน ถูกตั้งชื่อขึ้นตามต้นไม้ชายเลนชนิดหนึ่ง ชื่อ "ตะบูน" หรือ "กระบูน" ที่ขึ้นอยู่เป็นจำนวนมากในพื้นที่ของตำบลนี้ สภาพภูมิประเทศโดยทั่วไปเป็นที่ราบลุ่มชายฝั่งทะเล สภาพดินเป็นดินเลน และมีลุ่มน้ำมาก "บางตะบูน" เป็นชุมชนเก่าแก่ที่มีความสำคัญมาแต่โบราณ เนื่องด้วยมีแม่น้ำบางตะบูนไหลผ่านซึ่งลำน้ำสายนี้แยกมาจากแม่น้ำเพชรบุรี ไหลออกทะเลบริเวณปากอ่าวบางตะบูน ซึ่งเป็นปลายแม่น้ำเพชรบุรี ในสมัยก่อนแม่น้ำสายนี้เป็นเส้นทางสัญจรทางเรือของพ่อค้าวาณิชต่าง ๆ นับแต่สมัยโบราณ ลำน้ำบางตะบูนเป็นเส้นทางการคมนาคมที่มีความจำเป็นและสำคัญทางเศราษฐกิจเป็นอย่างมาก

หมู่บ้าน
--------

ตำบลบางตะบูนประกอบไปด้วย 8 หมู่บ้าน ได้แก่

* หมู่ 1 บ้านปากอ่าว
* หมู่ 2 บ้านคุ้งใหญ่
* หมู่ 3 บ้านคลองลัด
* หมู่ 4 บ้านคลองขุด
* หมู่ 5 บ้านท้องคุ้ง
* หมู่ 6 บ้านคลองไหหลำ
* หมู่ 7 บ้านบางกั้ง
* หมู่ 8 บ้านบางสามแพรก

อาณาเขต
-------

* ทิศเหนือ ติดต่อกับจังหวัดสมุทรสงคราม
* ทิศตะวันออก ติดต่อกับอ่าวไทย
* ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลบางครก อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี
* ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลเขาย้อย อำเภอเขาย้อย จังหวัดเพชรบุรี และจังหวัดสมุทรสงคราม

ความสำคัญทางประวัติศาสาตร์
--------------------------

เล่ากันว่า ในสมัยอยุธยาตอนปลาย บริเวณบ้านบางด้วน (ปัจจุบัน คือ บ้านบางก้าง หมู่ที่ 7 ตำบลบางตะบูน) คุ้งน้ำบางตะบูน เคยมีพลับพลาหรือตำหนัก พระเจ้าเสือซึ่งพระองค์เสด็จฯ มาประทับทรงเบ็ด ซึ่งในอดีตบริเวณดังกล่าวมีปลาชุกชุมมาก ในปัจจุบันมีวัดคุ้งตำหนัก เป็นวัดเก่าแก่มาตั้งแต่สมัยนั้นตั้งอยู่ ดังมีบันทึกเรื่องราวประวัติศาสตร์ตามคำกลอนของสุนทรภู่ที่ว่า

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ถึงที่วังตั้งประทับรับเสด็จ |  | มาทรงเบ็ดปลากระโห้ไม่สังหาร |
| ให้ปล่อยไปในทะเลเอาเพดาน |  | แต่โบราณเรียกว่าองค์พระทรงปลา |

สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ครั้งรัชกาลที่ 3 เมื่อสุนทรภู่เดินทางมาเมืองเพชรบุรี พ.ศ. 2374 ก็ได้ใช้เส้นทางนี้ ดังคำกลอนที่ว่า

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| แล้วเคลื่อนคลาลาจากปากคลองช่อง |  | ไปตามร่องน้ำหลักปักเป็นแถว |
| ข้ามยี่สารบ้านสองพี่น้องแล้ว |  | ค่อยคล่องแคล่วเข้าชวากปากตะบูน |

สถานที่สำคัญ
------------

* ศาสนสถาน
	+ วัดเกาะแก้ว ม. 1 ตำบลบางตะบูนออก อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 76110
	+ วัดปากอ่าวบางตะบูน ม. 3 ตำบลบางตะบูนออก อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 76110
	+ วัดเพชรสุวรรณ ม. 5 ตำบลบางตะบูนออก อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 76110
	+ วัดปากลัด ม. 3 ตำบลบางตะบูน อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 76110
	+ วัดคุ้งตำหนัก ม. 7 ตำบลบางตะบูน อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 76110
	+ วัดใหม่ศิริสามัคคีธรรม (วัดบางสามแพรก) ม. 8 ตำบลบางตะบูน อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 76110
* สถานที่ราชการ
	+ สถานีอนามัยบางตะบูน
	+ สถานีอนามัยบางตะบูนออก
	+ สถานีอนามัยบ้านบางสามแพรก
	+ สถานีตำรวจภูธรบางตะบูน
	+ องค์การบริหารส่วนตำบลบางตะบูน
	+ เทศบาลตำบลบางตะบูน
* สถานศึกษา
	+ โรงเรียนวัดเกาะแก้ว ม. 1 ตำบลบางตะบูนออก อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 76110
	+ โรงเรียนวัดปากอ่าว (ญาณสาครวิทยาคาร) ม. 3 ตำบลบางตะบูนออก อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 76110
	+ โรงเรียนบางตะบูนวิทยา ม. 3 ตำบลบางตะบูนออก อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 76110
	+ โรงเรียนวัดปากลัด ม. 3 ตำบลบางตะบูน อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 76110
	+ โรงเรียนวัดคุ้งตำหนัก ม. 7 ตำบลบางตะบูน อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 76110
	+ โรงเรียนบ้านสามแพรก ม. 8 ตำบลบางตะบูน อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 76110
* อู่ต่อเรือประมง
* ตลาดนัด
	+ ตลาดนัดวัดปากอ่าวบางตะบูน
	+ ตลาดนัดวัดปากลัด
	+ ตลาดนัดศาลเจ้าปุนเถ้ากง

แหล่งท่องเที่ยว
---------------

### อ่าวบางตะบูน

ดวงอาทิตย์กำลังลงที่อ่าวบางตะบูน
ตั้งอยู่ตำบลบางตะบูน จากตัวเมืองเพชรบุรีไปบ้านแหลมระยะทาง 12 กิโลเมตร แล้วเดินทางต่อไปปากอ่าวบางตะบูนระยะทางอีก 8 กิโลเมตร เป็นหมู่บ้านชาวประมงเล็ก ๆ ติดริมทะเล ชาวบ้านมีอาชีพเก็บเลี้ยงหอยแครง หอยแมลงภู่ หอยนางรม และประมงชายฝั่ง บริเวณปากอ่าวบางตะบูนยังเป็นจุดชม "ฝูงปลาวาฬบรูด้า" และ "ฝูงปลาโลมา" อีกทั้งชมนกกาน้ำใหญ่ และนกนาๆชนิด และยังเป็นจุดชมวิวพระอาทิตย์ตกดิน บริเวณสะพานเฉลิมพระเกียรติ

### สะพานเฉลิมพระเกียรติ

บริเวณปากอ่าวบางตะบูนยังเป็นจุดชมจุดชมวิวดวงอาทิตย์ขึ้นทางทะเล และลงทางหมู่บ้าน สามารถมองเห็นทัศนียภาพทางทะเลอันสวยงามและหมู่บ้านชาวประมง

### หมู่บ้านเนื้อปู

ตลอดเส้นทางหมู่บ่านบางตะบูน จะมีการจำหน่าย ปูม้าต้ม เนื้อปูที่แกะแล้ว และก้ามปูใบ้ สามารถชมแหล่งผลิตเนื้อปูได้ที่บ้านผู้ใหญ่โรจน์ ที่จะมีการต้มปูม้าแกะเนื้อทุกส่วนส่งขายทั่วประเทศ

### ฝูงปลาวาฬบรูด้า

ฝูงวาฬบรูด้าในอ่าวบางตะบูน
บริเวณปากอ่าวบางตะบูนยังเป็นจุดชม "วาฬบรูด้า" (Balaenoptera brydei) เป็นสัตว์ห้ามค้าระหว่างประเทศที่ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมายของไทย และเป็นสัตว์ที่มีสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ พบแพร่กระจายอยู่ทั่วโลกโดยเฉพาะในเขตร้อนและเขตกึ่งร้อน มีลักษณะลำตัวสีเทาดำ รูปร่างค่อนข้างเพรียว ส่วนหัวมีแนวสันนูน 3 สัน ครีบเล็กและปลายแหลม มีร่องใต้คาง 40-70 ร่อง เมื่อโตเต็มที่ลำตัวจะยาว 14-15.5 เมตร ส่วนวัยเจริญพันธุ์ อยู่ในช่วงอายุ 9-13 ปี จะออกลูกครั้งละ 1 ตัวทุก 2 ปี ตั้งท้องนาน 10-12 เดือน ระยะให้นมน้อยกว่า 12 เดือน ลูกวาฬแรกเกิดจะมีความยาวประมาณ 3-4 เมตร
วาฬบรูด้า อายุยืนถึง 50 ปี เวลาจมตัวดำน้ำจะโผล่หัวเล็กน้อยแล้วทิ้งตัวจมหายไปไม่โผล่ส่วนหางขึ้นมาเหนือน้ำ จะอยู่รวมกัน 1-2 ตัว ไม่พบการอพยพย้ายถิ่นฐานเป็นระยะทางไกล อาหารส่วนใหญ่เป็น ลูกปลาและหมึก ปลาทู ปลากะตัก เป็นต้น สำหรับในเมืองไทยสามารถพบได้ในจังหวัดชายทะเล

### นกกาน้ำใหญ่

บริเวณปากอ่าวบางตะบูนยังเป็นจุดชมนกกาน้ำใหญ่ เป็นนกที่ว่ายน้ำเก่ง แต่หลังจากว่ายน้ำเพื่อหาเหยื่อจะต้องขึ้นมากางปีกเพื่อตากขนให้แห้ง

### ฟาร์มหอยแครง

แหล่งเพาะเลี้ยงหอยแครงธรรมชาติ
บริเวณปากอ่าวบางตะบูนยังเป็นจุดชมฟาร์มหอยแครง เป็นสินค้าสัตว์น้ำที่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจของประเทศอีกชนิดหนึ่งเป็นที่นิยมบริโภคกันโดยทั่วไป เนื่องจากมีรสชาติดี มีคุณค่าทางอาหารสูงไม่แพ้อาหารโปรตีนชนิดอื่น

### บ้านปากอ่าว

ตั้งอยู่บริเวณปลายสุดของอ่าวบางตะบูน เป็นหมู่บ้านที่ยังคงอนุรักษ์วัฒนธรรมขนบธรรมเนียมประเพณีดั่งเดิมไว้ อาทิ การละเล่นพื้นบ้าน การรำวงย้อนยุค การแข่งขันเรือยาว การแต่งเรือองค์ถวายผ้ากฐิน

### หิ่งห้อย

ล่องเรือชมฝูงหิ่งห้อยยามค่ำที่ คลองบ้านสามแพรก หมู่ที่ 8 บ้านสามแพรก   ตำบลบางตะบูน  อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี

วิถีชีวิตในท้องถิ่น
-------------------

ชาวบางตะบูน มีวิถีชีวิตความเป็นอยู่แบบเรียบง่าย ชาวบ้านส่วนใหญ่ประกอบอาชีพประมงชายฝั่ง เลี้ยงสัตว์น้ำ ปลูกป่า เผาถ่าน เย็บจาก และรับจ้างทั่วไป

### อาชีพประมง

ชาวบางตะบูนส่วนมากจะทำการประมงชายฝั่ง ปล่อยอวนดักจับปลาทะเล เลี้ยงหอยแครง หอยแมลงภู่ หอยนางรม หอยกระปุก กระชังปลากระพง โป๊ปลาทู บ่อกุ้ง บ่อปูทะเล และโพงพาง

### อาชีพเผาถ่าน

อาชีพหนึ่งที่ถือเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านมาแต่โบราณ คือ อาชีพ เผาถ่าน ไม้ที่ใช้ในการเผาถ่านเป็นไม้ในพื้นที่มีหลายชนิด แต่ที่เผาแล้วได้ถ่านไม้คุณภาพดีคือไม้โกงกาง โกงกางเป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ สูงโดยเฉลี่ย 8 - 10 เมตร ถือเป็นพืชเศรษฐกิจที่ปลูกเป็นสวนป่านับเป็นพัน ๆ ไร่ เพื่อใช้ผลิตเป็นถ่านคุณภาพดีกระบวนการทำถ่านไม้โกงกางนับแต่การปลูกจนกระทั่งเป็นถ่านใช้เวลาไม่ต่ำกว่า 8 - 15 ปี

### อาชีพเย็บจาก

จาก เป็นพืชท้องถิ่นอีกชนิดหนึ่งที่มีอยู่ทั่วไปในแถบพื้นที่ป่าชายเลน ใช้ประโยชน์ได้หลายอย่าง ทั้งอาศัย ใบจากในการทำฝาบ้าน มุงหลังคา มวนบุหรี่ ทำภาชนะชนิดต่าง ๆ เช่น หมวก เป็นต้น อีกหนึ่งอาชีพที่ทำสืบต่อกันมานานของชาว บางตะบูน คือ การเย็บจาก การเย็บจากมุงหลังคาจะใช้ใบจากที่แก่มาเย็บเป็นตับจาก โดยตัดใบที่ต้องการแล้วปล่อยให้เหลือใบไว้เลี้ยงกอ 3 - 4 ใบ การเย็บจาก นิยมใช้ไม้ตับยาว 1 เมตร โดยใช้ใบย่อยของจาก 2 ใบซ้อนให้ทับกันแล้วเย็บร้อยให้ติดกัน ใช้ วัสดุที่หาได้ในท้องถิ่น ได้แก่ เชือกคล้าหรือเถาหวายลิง ซึ่งพบได้ทั่วไปในป่าจากเป็นเชือกเย็บร้อย สำหรับไม้ตับนั้นก็ได้จากก้านใบหรือ "ทางจาก" ตากแห้ง จากมุงหลังคา ส่วนมากจะมีความคงทนอยู่ได้นานถึง 7 - 8 ปี แต่ถ้าหากเย็บจากโดยใช้ใบ 3 ใบ ซ้อนทับกันจะอยู่ได้นานไม่น้อยกว่า 10 ปี ในปัจจุบันตลาดมีความต้องการจากมุงหลังคา เพื่อใช้ในธุรกิจร้านอาหาร หรือทำโรงเรือนต่าง ๆ เพราะทำให้ไม่ร้อนอบอ้าว การเย็บจากสามารถทำได้ตลอดปี ขนาดของตับจากจะมี 2 ขนาด คือขนาด 1 เมตร และขนาด 1.20 เมตร แต่ที่นิยมคือขนาด 1 เมตร เรียกว่า "จาก 2 ศอก"

ภาพ
---

* อนุรักษ์พันธุ์สัตว์น้ำทะเลไทยอนุรักษ์พันธุ์สัตว์น้ำทะเลไทย
* กลุ่มบางตะบูนมหานครร่วมอนุรักษ์พันธุ์สัตว์น้ำทะเลไทยกลุ่มบางตะบูนมหานครร่วมอนุรักษ์พันธุ์สัตว์น้ำทะเลไทย
* การแข่งขันกีฬาทางน้ำการแข่งขันกีฬาทางน้ำ
* การคัดแยกขนาดกุ้งของชาวประมงการคัดแยกขนาดกุ้งของชาวประมง
* การเก็บหอยแครงการเก็บหอยแครง
* การเก็บหอยแมลงภู่การเก็บหอยแมลงภู่
* แหล่งเพาะเลี้ยงหอยนางรมแหล่งเพาะเลี้ยงหอยนางรม
* เวทีการละเล่นพื้นบ้านเทศการสงกรานต์เวทีการละเล่นพื้นบ้านเทศการสงกรานต์
* การรำวงย้อนยุคเทศการสงกรานต์การรำวงย้อนยุคเทศการสงกรานต์

อ้างอิง
-------

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* บางตะบูนมหานคร
* อบต. บางตะบูน เก็บถาวร 2014-10-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* เทศบาลตำบลบางตะบูน
* ที่มาของตำบูลบางตะบูน เก็บถาวร 2016-03-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* ฟาร์มหอยแครง เก็บถาวร 2011-08-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* ฝูงวาฬบรูด้า
* อำเภอบ้านแหลม
* นิราศเมืองเพชร

| * ด
* ค
* ก
ตำบลในจังหวัดเพชรบุรี |
| --- |
| อำเภอแก่งกระจาน | 
* แก่งกระจาน
* ป่าเด็ง
* พุสวรรค์
* วังจันทร์
* สองพี่น้อง
* ห้วยแม่เพรียง

 | ตราประจำจังหวัดเพชรบุรี |
| อำเภอเขาย้อย | 
* เขาย้อย
* ทับคาง
* บางเค็ม
* สระพัง
* หนองชุมพล
* หนองชุมพลเหนือ
* หนองปรง
* หนองปลาไหล
* ห้วยท่าช้าง
* ห้วยโรง

 |
| อำเภอชะอำ | 
* เขาใหญ่
* ชะอำ
* ดอนขุนห้วย
* นายาง
* บางเก่า
* ไร่ใหม่พัฒนา
* สามพระยา
* หนองศาลา
* ห้วยทรายเหนือ

 |
| อำเภอท่ายาง | 
* กลัดหลวง
* เขากระปุก
* ท่าคอย
* ท่าไม้รวก
* ท่ายาง
* ท่าแลง
* บ้านในดง
* ปึกเตียน
* มาบปลาเค้า
* ยางหย่อง
* วังไคร้
* หนองจอก

 |
| อำเภอบ้านลาด | 
* ตำหรุ
* ถ้ำรงค์
* ท่าช้าง
* ท่าเสน
* บ้านทาน
* บ้านลาด
* บ้านหาด
* โรงเข้
* ไร่โคก
* ไร่มะขาม
* ไร่สะท้อน
* ลาดโพธิ์
* สมอพลือ
* สะพานไกร
* หนองกระเจ็ด
* หนองกะปุ
* ห้วยข้อง
* ห้วยลึก

 |
| อำเภอบ้านแหลม | 
* ท่าแร้ง
* ท่าแร้งออก
* บางแก้ว
* บางขุนไทร
* บางครก
* บางตะบูน
* บางตะบูนออก
* บ้านแหลม
* ปากทะเล
* แหลมผักเบี้ย

 |
| อำเภอเมืองเพชรบุรี | 
* คลองกระแชง
* ช่องสะแก
* ดอนยาง
* ต้นมะพร้าว
* ต้นมะม่วง
* ท่าราบ
* ธงชัย
* นาพันสาม
* นาวุ้ง
* บางจาก
* บางจาน
* บ้านกุ่ม
* บ้านหม้อ
* โพพระ
* โพไร่หวาน
* ไร่ส้ม
* วังตะโก
* เวียงคอย
* สำมะโรง
* หนองขนาน
* หนองพลับ
* หนองโสน
* หัวสะพาน
* หาดเจ้าสำราญ

 |
| อำเภอหนองหญ้าปล้อง | 
* ท่าตะคร้อ
* ยางน้ำกลัดเหนือ
* ยางน้ำกลัดใต้
* หนองหญ้าปล้อง

 |