**วงศ์ปลาปิรันยา** เป็นวงศ์ของปลากระดูกแข็งน้ำจืดวงศ์หนึ่ง ใช้ชื่อวงศ์ว่า Serrasalmidae (มีความหมายว่า "วงศ์ปลาแซลมอนที่มีฟันเลื่อย") ในอันดับปลาคาราซิน (Characiformes) พบทั้งหมดในปัจจุบัน 16 สกุล (ดูในตาราง) 101 สปีชีส์

ปลาในวงศ์นี้มีชื่อเรียกโดยรวม ๆ กัน เช่น ปลาปิรันยา, ปลาเปคู หรือปลาคู้ และปลาซิลเวอร์ดอลลาร์ เดิมทีเคยเป็นวงศ์ย่อยของวงศ์ปลาคาราซิน (Characidae) ใช้ชื่อว่า Serrasalminae (ในปัจจุบันบางข้อมูลหรือข้อมูลเก่ายังใช้ชื่อเดิมอยู่)

ลักษณะ
------

ปลาในวงศ์นี้มีรูปร่างแบนข้างมาก มีครีบไขมัน จัดเป็นปลาขนาดปานกลางไปจนถึงขนาดใหญ่สุดประมาณ 1 เมตร (3.3 ฟุต) มีครีบท้องแหลมยาว ครีบหลังยาวมีก้านครีบมากกว่า 16 ก้าน ส่วนจะมีกระดูกสันหลังก่อนถึงครีบหลัง ครีบหลังโผล่พ้นออกมาจากกระดูกซูปรานูรัล ยกเว้นบางสกุล คือ *Colossoma*, *Piaractus*, และ *Mylossoma*

ส่วนใหญ่มีจำนวนโครโมโซมประมาณ 60 อยู่ในช่วงตั้งแต่ 54-62 ในสกุล *Metynnis* มี 62 โครโมโซม เช่นเดียวกับสกุล *Catoprion*, *Pygopristis* และชนิด *Pristobrycon striolatus*

อีกประการคือ เป็นปลาที่มีชุดฟันที่แข็งแรง แหลมคม ใช้สำหรับการกินอาหาร แต่มีลักษณะต่างออกไปตามแต่ละสกุล

การกระจายพันธุ์
---------------

ทั้งหมดเป็นปลาน้ำจืด พบกระจายพันธุ์เฉพาะทวีปอเมริกาใต้ พบได้ตั้งแต่ 10° ละติจูดเหนือ ไปจนถึงประมาณ 35° ละติจูดใต้

นิเวศวิทยา
----------

เป็นปลาที่อาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูง กินอาหารแตกต่างกันไปตามแต่ละสกุล หรือชนิด ซึ่งทั้งหมดสามารถกินได้ทั้งพืช หรือสัตว์ รวมถึงลูกไม้ หรือผลไม้ที่ร่วงลงน้ำด้วย ในหลายชนิดเป็นปลานักล่าที่ดุเดือด ขึ้นชื่อในการล่าสัตว์อื่นกินเป็นอาหาร

ฟอสซิล
------

ปลาในวงศ์นี้ ส่วนใหญ่พบเป็นฟอสซิลตั้งแต่ยุคไมโอซีน แม้ว่าบางหลักฐานที่ระบุไม่ได้ได้รับการพิจารณาว่าปรากฏในยุคพาลิโอซีนและมีอีก 2 ชิ้น ที่มีรายงานว่าปรากฏในยุคต้นของยุคปลายครีเตเชียส ในสกุล *Colossoma* ซึ่งเป็นปลากินพืช พบได้ในยุคไมโอซีน โดยส่วนใหญ่หลักฐานทางฟอสซิลของปลาวงศ์นี้จะพบในช่วงยุคกลางไมโอซีน ยกเว้นปลาปิรันยาบางสกุล ได้แก่ *Pygocentrus*, *Pristobrycon* และ *Serrasalmus*

สกุลที่สูญพันธุ์ไปแล้ว คือ *Megapiranha* เชื่อว่ามีความยาวถึง 70 เซนติเมตร น้ำหนักกว่า 10 กิโลกรัม สูญพันธุ์ไปในตอนปลายของยุคไมโอซีน

ความสัมพันธ์กับมนุษย์
---------------------

เป็นปลาที่มนุษย์รู้จักกันเป็นอย่างดี ใช้ประโยชน์ทั้งการบริโภคในท้องถิ่น รวมถึงเลี้ยงกันเป็นปลาเศรษฐกิจในบางสกุล บางชนิดในหลายประเทศ เช่น จีน, บราซิล, ไต้หวัน, ไทย จนกลายมาเป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่นในบางพื้นที่ และยังตกกันเป็นเกมกีฬา ตลอดจนเลี้ยงเป็นปลาสวยงามด้วย

อ้างอิง
-------

1. 1 2  Froese, Rainer, and Daniel Pauly, eds. (2013). "Serrasalmidae" ในฐานข้อมูลปลา. ฉบับ เมษายน 2013
2. 1 2  Cione, A.L. Dahdul, W.M. Lundberg, J.G. & Machado-Allison, A. 2009: *Megapiranha paranensis*, a new genus and species of Serrasalmidae (Characiformes, Teleostei) from the Upper Miocene of Argentina. *Journal of Vertebrate Paleontology*, **29** (2): 350-358. doi:10.1671/039.029.0221
3. 1 2  "Characidae". itis.gov. สืบค้นเมื่อ 14 May 2014.
4. 1 2 3 4  Freeman, Barbie; Nico, Leo G.; Osentoski, Matthew; Jelks, Howard L.; Collins, Timothy M. (2007). "Molecular systematics of Serrasalmidae: Deciphering the identities of piranha species and unraveling their evolutionary histories" (PDF). *Zootaxa*. **1484**: 2. doi:10.11646/zootaxa.1484.1.1. สืบค้นเมื่อ 2009-06-25.
5. 1 2  Nelson, Joseph S. (2006). *Fishes of the World*. John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7.
6. 1 2  หน้า 7 วิทยาการ-การเกษตร, *เปคูแดง...ปลาเศรษฐกิจสายปิรันยา* โดย ดอกสะแบง. "หลังสู้ฟ้าหน้าสู้ดิน". **ไทยรัฐ** ปีที่ 49 ฉบับที่ 14,624: วันพุธที่ 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2541 ขึ้น 8 ค่ำ เดือน 3 ปีฉลู

|  |  |
| --- | --- |
| การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน | 
* Wikidata: Q18372588
* Wikispecies: Serrasalmidae
* ADW: Serrasalmidae
* BOLD: 495974
* Fossilworks: 261306
* GBIF: 4287106
* iNaturalist: 513675
* IRMNG: 110567
* ITIS: 163237
* NBN: NHMSYS0021168984
* NCBI: 42495
* WoRMS: 826583

 |