แผนที่รูปทีและโอของอิซิโดโรแห่งเซบิยา แสดงถึงสามทวีปที่มีลูกหลานของเซม (เชม), เอียเฟท (ยาเฟธ) และคาม (ฮาม).
**แผนที่รูปทีและโอ** (อังกฤษ: T and O map หรือ **O-T** หรือ **T-O**; ละติน: *orbis terrarum* ลูกแก้วหรือวงกลมของผืนดินที่มีอักษร T ใน O) เป็นหนึ่งในแผนที่โลกในยุคกลาง บางครั้งมันถูกเรียกว่า **แผนที่บีไทน์** (Beatine map) หรือแผนที่บีตุส (Beatus map) เพราะเป็นหนึ่งในผลงานที่เชื่อว่าเป็นของบีตุส แห่งเลียบานา (Beatus of Liébana) นักบวชชาวสเปนในศตวรรษที่ 8

ประวัติและรายละเอียด
--------------------

แผนที่รูปทีและโอถูกกล่าวครั้งแรกในหนังสือ *Etymologiae* (chapter 14, *de terra et partibus*) ของอิซิโดโรแห่งเซบิยาในศตวรรษที่ 7 ไว้ว่า:

> ละติน: *Orbis a rotunditate circuli dictus, quia sicut rota est [...] Undique enim Oceanus circumfluens eius in circulo ambit fines. Divisus est autem trifarie: e quibus una pars Asia, altera Europa, tertia Africa nuncupatur.*
> อังกฤษ: The [inhabited] mass of solid land is called round after the roundness of a circle, because it is like a wheel [...] Because of this, the Ocean flowing around it is contained in a circular limit, and it is divided in three parts, one part being called Asia, the second Europe, and the third Africa. 
> 
> 

> แปลไทย: ผืนดิน[ที่อยู่อาศัย]ถูกกล่าวเป็นรูปกลมตามความกลมของรูปวงกลม เพราะมันดูเหมือนล้อ [...] เพราะอย่างนี้ มหาสมุทรที่อยู่รอบมันจะอยู่ในขอบวงกลม และถูกแบ่งเป็นสามส่วน ส่วนหนึ่งคือเอเชีย ส่วนที่สองคือยุโรป และส่วนที่สามคือแอฟริกา 
> 
> 

ถึงแม้ว่าอิซิโดโรกล่าวใน *Etymologiae* ว่าโลก "กลม" ในความหมายของเขานั้นยังคลุมเครือ และนักเขียนบางคนกล่าวว่าเขาหมายถึงโลกรูปจาน (disc-shaped Earth). แต่อย่างไรก็ตาม นักเขียนบางคนกล่าวว่าเขาหมายถึงโลกที่กลมเหมือนลูกโลก (globular)

*แผนที่โลกเฮริฟอร์ด*, ประมาณ ค.ศ. 1300, แสดงอยู่ภายในอาสนวิหารเฮริฟอร์ด, อังกฤษ. แผนที่รูปทีและโอ แสดงเยรูซาเลมเป็นศูนย์กลางของแผนที่, ซีกโลกตะวันออกอยู่ด้านบน, ยุโรป อยู่ด้านล่างซ้ายและแอฟริกาทางด้านล่างขวา
แผนที่ทีโอในแบบแผนที่ปัจจุบัน
แผนที่รูปทีและโอแสดงแค่ครึ่งหนึ่งของโลกทรงกลมทั้งหมด จึงมีความเชื่อว่าไม่มีใครสามารถข้ามไปอีกเส้นขอบหนึ่งได้.

ตัว *T* คือทะเลเมดิเตอร์เรเนียน, แม่น้ำไนล์ และแม่น้ำดอน (อดีตอ้างถึงเมืองตาไนส Tanais) ที่แบ่งสามทวีป คือทวีปเอเชีย, ยุโรป และแอฟริกา ส่วนตัว *O* คือมหาสมุทร โดยมีกรุงเยรูซาเลมเป็นศูนย์กลางของแผนที่ ทวีปเอเชียมีขนาดใหญ่เป็นสองเท่าของทวีปที่เหลือรวมกัน เพราะดวงอาทิตย์ขึ้นทางทิศตะวันออก, สวรรค์ (สวนอีเดน) มักถูกตั้งในเอเชีย และทวีปเอเชียถูกตั้งไว้ด้านบนสุดของแผนที่

ภาพ
---

* แผนที่ยุคกลางที่ถูกบูรณะใหม่ (จาก Meyers Konversationslexikon, 1895) (เอเชียอยู่ด้านขวา)แผนที่ยุคกลางที่ถูกบูรณะใหม่ (จาก *Meyers Konversationslexikon*, 1895) (เอเชียอยู่ด้านขวา)
* แผนที่โลกจาก Saint-Sever Beatus, วาดไว้ประมาณ ค.ศ.1050แผนที่โลกจาก Saint-Sever Beatus, วาดไว้ประมาณ ค.ศ.1050
* แผนที่ที่มีศูนย์กลางอยู่ที่ Delos ตามธรรมเนียมของกรีก จากเอกสารภาษาฝรั่งเศสของ Henry of Huntingdon, ปลายศตวรรษที่ 13แผนที่ที่มีศูนย์กลางอยู่ที่ Delos ตามธรรมเนียมของกรีก จากเอกสารภาษาฝรั่งเศสของ Henry of Huntingdon, ปลายศตวรรษที่ 13
* Mappa Mundi ในLa Fleur des Histoires ค.ศ. 1459-1463Mappa Mundi ใน  
*La Fleur des Histoires* ค.ศ. 1459-1463
* Bünting Clover Leaf Map ภาพสลักไม้ในปี ค.ศ.1581, Magdeburgเยรูซาเลมตั้งอยู่ตรงกลาง ล้อมรอบด้วยยุโรป, เอเชีย และแอฟริกาBünting Clover Leaf Map ภาพสลักไม้ในปี ค.ศ.1581, Magdeburg  
เยรูซาเลมตั้งอยู่ตรงกลาง ล้อมรอบด้วยยุโรป, เอเชีย และแอฟริกา
* ภาพด้านขวาของเอกสารเป็นแผนที่รูปทีและโอ โดย Jacobus Philippus Bergomensis (Giacomo Filippo Foresti) ค.ศ. 1503ภาพด้านขวาของเอกสารเป็นแผนที่รูปทีและโอ โดย Jacobus Philippus Bergomensis (Giacomo Filippo Foresti) ค.ศ. 1503
* ลูกโลกประดับกางเขนลูกโลกประดับกางเขน

ดูเพิ่ม
-------

* โลกแบน
* แม็ปปา มุนดี
* แผนที่โลกของชาวบาบิโลน

อ้างอิง
-------

1. ↑  Isidore of Seville (c. 630). "14". *Etymologiae* (ภาษาละติน).
2. ↑  Stevens, Wesley M. (1980). "The Figure of the Earth in Isidore's 'De natura rerum'". *Isis*. **71** (2): 268–277. doi:10.1086/352464. JSTOR 230175.
3. 1 2  Michael Livingston, Modern Medieval Map Myths: The Flat World, Ancient Sea-Kings, and Dragons เก็บถาวร 2006-02-09 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, 2002.
4. ↑  Hiatt, Alfred (2002). "Blank Spaces on the Earth". *The Yale Journal of Criticism*. **15** (2): 223–250. doi:10.1353/yale.2002.0019.

บรรณานุกรม
----------

* Crosby, Alfred W. (1996). *The Measure of Reality: Quantification in Western Europe, 1250-1600*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-55427-6.
* Lester, Toby (2009). *The fourth part of the world: the race to the ends of the Earth, and the epic story of the map that gave America its name*. New York, NY: Free Press. ISBN 9781416535317.
* Carlo Zaccagnini, ‘Maps of the World’, in Giovanni B. Lanfranchi et al. *Leggo! Studies Presented to Frederick Mario Fales on the occasion of his 65th birthday,* Wiesbaden, Harrassowitz Verlag, 2012, pp. 865–874. ISBN 9783447066594
* Mode, PJ. "The History and Academic Literature of Persuasive Cartography". *Persuasive Cartography, The PJ Mode Collection*. Cornell University Library. สืบค้นเมื่อ 22 October 2015.
* Brigitte Englisch, Ordo orbis terrae. Die Weltsicht in den Mappae mundi des frühen und hohen Mittelalters. Berlin 2002, ISBN 3-05-003635-4