บทความนี้เกี่ยวกับผู้นำประเทศ สำหรับเขตปกครองระดับเมือง ดูที่ ไกสอน พมวิหาน (เมือง)

**ไกสอน พมวิหาน** เอกสารไทยบางแห่งสะกดว่า **ไกรสร พรหมวิหาร** (ลาว: ໄກສອນ ພົມວິຫານ; 13 ธันวาคม พ.ศ. 2463 – 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2535) เลขาธิการใหญ่คณะบริหารงานศูนย์กลางพรรคประชาชนปฏิวัติลาวคนแรก และนายกรัฐมนตรีคนแรกของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว และต่อมาในปีพ.ศ. 2534 ได้เป็นประธานประเทศจนกระทั่งถึงแก่อสัญกรรมเมื่อพ.ศ. 2535 ปัจจุบันมีอนุสรณ์สถานของไกสอน พมวิหาน อยู่ทุกแขวงทุกเมืองทั่วประเทศ และมีรูปของเขาปรากฏบนธนบัตรสกุลเงินกีบของลาวด้วย

ประวัติ
-------

**ไกสอน พมวิหาน** มีชื่อภาษาเวียดนามว่า **เหงียน กาย ซ็อง** (เวียดนาม: Nguyen Cai Song) หรืออีกชื่อหนึ่งว่า **เหงียน จี๊ มืว** (*Nguyễn Trí Mưu* ) เป็นบุตรของนายล้วน หรือเหงียน จี๊ ลวาน (เวียดนาม: Nguyễn Trí Loan) เป็นชาวลาวเชื้อสายเวียดนาม ข้าราชการแปลภาษาที่สำนักงานผู้สำเร็จรัฐการฝรั่งเศสประจำแขวงสุวรรณเขต กับนางดก มารดาชาวลาว เกิดที่บ้านนาแซง เมืองคันธบุรี (ปัจจุบันคือเมืองไกสอน พมวิหาน) แขวงสุวรรณเขต ประเทศลาว มีน้องสาวสองคน คือ นางสุวรรณทอง อาศัยอยู่ในประเทศไทย และนางกองมณี อาศัยอยู่ในสหรัฐอเมริกา

เมื่ออายุ 7 ปี ได้เข้าเรียนโรงเรียนประถมศึกษาภาษาลาวที่บ้านเหนือ (ปัจจุบันคือบ้านไซยะพูม) ต่อมาเข้าเรียนโรงเรียนประถมภาษาฝรั่งเศสที่บ้านใต้ (บ้านท่าแฮ่) เมื่อเรียนจบชั้นประถมเมื่อปี ค.ศ. 1934 ได้เข้าเรียนมัธยมศึกษาที่ลีเซดูว์พรอแต็กตอรา (*Lyceé du Protectorat* ) กรุงฮานอย ประเทศเวียดนาม เมื่อเรียนจบวิทยาลัยในปี ค.ศ. 1942 ได้สอบเข้าเรียนมหาวิทยาลัยในสาขาวิชาแพทย์ตามคำแนะนำของพ่อ แต่เมื่อได้เรียน เนื่องจากวิชาดังกล่าวไม่ถูกกับบุคลิก และความชอบในวิชาชีพ เขาจึงได้เปลี่ยนมาเรียนวิชากฎหมายแทน

การเรียนวิชากฎหมาย ทำให้เขาได้เรียนรู้กลไกการปกครองแบบหัวเมืองขึ้นของฝรั่งเศส ได่เรียนรู้เกี่ยวกับขบวนการต่อสู้ของนักเรียนนักศึกษาที่รักชาติต้านลัทธิล่าเมืองขึ้น ในช่วงนั้น ขบวนการเวียดมินห์ ภายใต้การนำพาของพรรคคอมมิวนิสต์อินโดจีน โดยประธานโฮจิมินห์ ไกสอนได้ศึกษาเอกสารสิ่งพิมพ์ที่เป็นเสียงของพรรคคอมมิวนิสต์อินโดจีน รวมทั้งเอกสารอื่น ๆ เช่น *เลอทราวาย* (*Le Travail* ), หนังสือทฤษฎีปฏิวัติ ซึ่งในนั้นรวมทั้งมติของกองประชุมสากลคอมมิวนิสต์ ค.ศ. 1919 และหนังสืออื่น ๆ เกี่ยวกับโซเวียต เงื่อนไข และสภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยบรรยากาศแห่งการต่อสู้ของเวียดมินห์ ได้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อแนวคิด และเส้นทางชีวิตของเขา เขาเคยมีความเห็นว่า การเคลื่อนไหวของเวียดมินห์ได้ทำให้เขาเกิดแนวคิดรักชาติและอยากให้ประเทศเป็นเอกราช

ค.ศ. 1944 ไกสอนได้เข้าเป็นสมาชิกของสมาคมวัยหนุ่มกู้ชาติเวียดมินห์ เขาได้ร่วมกิจกรรมของสมาคมนี้อย่างมากมาย ทำให้เขาได้เรียนรู้การเคลื่อนไหวของเวียดมินห์ มาถึงเวลานี้ ไกสอน พมวิหาน ไม่เพียงแต่เป็นนักรักชาติที่มีสติตื่นตัวแล้วเท่านั้น แต่หากยังมีแนวคิดปฏิวัติอีกด้วย

ค.ศ. 1945 สภาพการของโลกได้ผันแปรไปอย่างรวดเร็ว และส่งผลกระทบโดยตรงต่อชะตากรรมของบรรดาประชาชาติอินโดจีน ต้นเดือนมีนาคม 1945 ศูนย์กลางพรรคคอมมิวนิสต์อินโดจีนได้จัดกองประชุมขึ้น เพื่อตระเตรียมเงื่อนไขอันจำเป็นให้แก่การลุกฮือขึ้นยึดอำนาจการปกครอง เอาเอกราชแห่งชาติมาให้บรรดาประเทศในอินโดจีน

วันที่ 9 พฤษภาคม ค.ศ. 1945 กองทัพแดงโซเวียตได้รับชัยชนะกองทัพฟาสซิสต์เยอรมัน ทำให้เป็นโอกาสอันอำนวยสำหรับการลุกฮือขึ้นยึดอำนาจได้เกิดขึ้นสำหรับประชาชนในแหลมอินโดจีน ไกสอนซึ่งก็มาถึงสุวรรณเขตไม่กี่วันก็ได้เคลื่อนไหวค้นหานักรักชาติในขบวนการลาวอิสระ ทั้งดำเนินการปลุกระดมและจัดตั้งชาวหนุ่มลาวและเวียดนามต่างด้าวเข้าร่วมในขบวนการต่อสู้ยึดอำนาจที่สุวรรณเขต

ตามบทเขียนของสีซะนะ สีสาน ซึ่งเป็นผู้หนึ่งที่ได้เข้าร่วมในขบวนนั้นให้รู้ว่า "ในขณะนั้น สหายไกสอน พร้อมด้วยคณะผู้แทนชาวสุวรรณเขต ได้ไปหาพวกญี่ปุ่น และทวงให้ญี่ปุ่นมอบอำนาจให้แก่ชาวลาว ในที่สุดในวันที่ 31 สิงหาคม ค.ศ. 1945 พวกญี่ปุ่นก็ได้ยอมมอบปืน 120 กระบอก พร้อมลูกปืนหลายหีบให้แก่ชาวสุวรรณเขต กองกำลังประกอบอาวุธประชาชนได้รับการจัดตั้งขึ้นในทันที และพร้อมกันนั้น ประธาน ไกสอน และผู้เขียน (สีซะนะ) ก็ได้พากันออกไปบ้านบอกให้บรรดากำลังประกอบอาวุธ "ลาวอิสระ" เข้ามาสุวรรณเขต เพื่อสมทบกับกำลังประกอบอาวุธประชาชนที่ได้จัดตั้งไว้ก่อนแล้วให้เป็นกำลังประกอบอาวุธอันเดียวกัน ภายหลังที่การยึดอำนาจเรียบร้อยแล้ว ท่านไกสอน พมวิหาน ก็ได้รับผิดชอบแผนกแถลงข่าวของแขวง"

วันที่ 9 กันยายน ค.ศ. 1945 พวกทหารฝรั่งเศสได้บุกโจมตีเข้าตัวเมืองสุวรรณเขต พวกเขาได้ถูกตอบโต้คืนอย่างแข็งแรงจากกำลังประกอบอาวุธประชาชน ต้นเดือนตุลาคม ค.ศ. 1945 เขาได้เป็นเจ้าการเคลื่อนไหวปลุกระดม และจัดตั้งมวลชนชาวสุวรรณเขตเกือบ 2,000 คนเข้าร่วมในพิธีต้อนรับเสด็จเจ้าสุภานุวงศ์ที่ได้เดินทางมาจากประเทศเวียดนาม ผ่านสุวรรณเขต เพื่อไปเข้าร่วมในคณะรัฐบาลลาวอิสระที่เวียงจันทน์

ถึงเดือนธันวาคม ค.ศ. 1945 เขาได้ออกเดินทางจากสุวรรณเขตไปฮานอย เพื่อรวบรวมชาวลาวที่อาศัยอยู่เวียดนามเข้าร่วมการต่อสู้ เวลาอยู่ฮานอย เขาได้เข้าทำงานที่วิทยุกระจายเสียงเวียดนาม ภาคภาษาลาว ทำหน้าที่เขียนบทข่าวโฆษณา เขียนบทวิจารณ์ แปลข่าวจากภาษาเวียดนามและภาษาฝรั่งเศสมาเป็นภาษาลาว บางครั้งเขายังเป่าแคนออกทางวิทยุกระจายเสียงอีก ในระหว่างเดือนมีนาคมถึงเดือนธันวาคม ค.ศ. 1946 ไกสอนได้เข้าร่วมทำงานในคณะติดต่อลาว-เวียดนามที่ฮานอย องค์การนี้เป็นองค์การรวบรวบคนลาวที่อยู่ฮานอยและแขวงต่าง ๆ ของเวียดนาม เพื่อจัดตั้งองค์การกู้ชาติของคนลาวที่อยู่ในเวียดนามหรือที่อพยพไปเวียดนาม

ไกสอน พมวิหานต้อนรับกลุ่มสนับสนุนรัฐบาลสปป.ลาวจากเยอรมันตะวันออก
ไกสอน พมวิหานและทูตเยอรมันตะวันออกขณะดูงานการเกษตรในสปป.ลาว
ไกสอนในยุคต่อสู้กับพวกจักรวรรดินิยมล่าเมืองขึ้นทั้งเก่าและใหม่ ร่วมกับผู้นำคนอื่น ๆ ได้แก่ เจ้าสุภานุวงศ์, หนูฮัก พูมสะหวัน, คำไต สีพันดอน ไกสอนเป็นผู้นำในการต่อสู้ทางการทหารเข้ามาในภารกิจปลดปล่อยชาติ โดยใช้ยุทธวิธี "บัวไม่ให้ช้ำ น้ำไม่ให้ขุ่น" สร้างตั้งพรรคประชาชนลาว โดยเขาเป็นเลขาธิการใหญ่พรรคคนแรก โดยในช่วงนั้นพรรคดำเนินงานอย่างปิดลับ โดยแนวลาวฮักซาดเป็นตัวแทนให้กับพรรค จนสามารถปลดปล่อยประเทศชาติได้อย่างสมบูรณ์ จนประกาศสถาปนาสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวเมื่อ พ.ศ. 2518 พรรคจึงดำเนินงานอย่างเปิดเผย เขาดำรงตำแหน่งนี้จนถึงแก่อสัญกรรม เมื่อปี พ.ศ. 2535

ไกสอน พมวิหาน เคยเดินทางมาเยือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการในฐานะแขกของรัฐบาล และพระราชอาคันตุกะของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช และกราบบังคมทูลเชิญพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เสด็จพระราชดำเนินเปิดสะพานมิตรภาพไทย-ลาวแห่งแรกที่จังหวัดหนองคาย และเสด็จพระราชดำเนินเยือนประเทศลาวด้วย แต่เขาถึงแก่อสัญกรรมเสียก่อน หนูฮัก พูมสะหวัน ประธานประเทศคนต่อมาจึงได้ร่วมพิธีเปิดสะพานมิตรภาพแทน

พ.ศ. 2553 เป็นปีที่ไกสอน พมวิหาน มีอายุครบ 90 ปี พรรคและรัฐบาลลาวได้จัดงานเฉลิมฉลอง โดยเฉพาะครอบครัวพมวิหาน นำโดยนางทองวิน พมวิหาน ภริยา ได้จัดพิธีอุทิศส่วนกุศลที่บ้านของเขา ในวันที่ 9 – 10 ธันวาคม พ.ศ. 2553 มีการสวดพระปริตมงคล ตอนเช้าถวายสังฆทานแด่พระสงฆ์ 9 รูป ส่วนงานที่เป็นรัฐพิธี จัดขึ้นในวันที่ 12 ธันวาคม

ปัจจุบันอัฐิของเขาได้ประดิษฐานไว้ร่วมกับผู้นำในอดีตคนอื่น ๆ ณ สุสานแห่งชาติ หลัก 24 เมืองไซทานี นครหลวงเวียงจันทน์

อนุสรณ์สถานไกสอน พมวิหาร
------------------------

อนุสรณ์สถานไกสอน พมวิหาร ตั้งอยู่ห่างจากท่าเรือท่าด่านประมาณ 1 กิโลเมตร เป็นอนุสรณ์สถานของไกสอน พมวิหาน อดีตประธานประเทศซึ่งเป็นที่เคารพรักของประชาชนชาวลาว เพราะได้สร้างคุณประโยชน์แก่ประเทศไว้เป็นจำนวนมาก โดยเป็นผู้นำในการปฏิวัติต่อต้านการปกครองของฝรั่งเศสและการปกครองระบอบกษัตริย์ที่มีสหรัฐอเมริกาหนุนหลัง และประกาศจัดตั้งสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวเมื่อ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2518 ปัจจุบันประชาชนชาวลาวโดยเฉพาะในแขวงบ่อแก้ว เดินทางไปเคารพอนุสรณ์สถานของเขาอย่างสม่ำเสมอ

เครื่องราชอิสริยาภรณ์
---------------------

### เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

* พ.ศ. 2535 -  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นมงคลยิ่งราชมิตราภรณ์ (ร.ม.ภ.)

### เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ

* สหภาพโซเวียต:
	+ พ.ศ. ไม่ปรากฏ -  เครื่องอิสริยาภรณ์เลนิน
	+ พ.ศ. ไม่ปรากฏ -  เครื่องอิสริยาภรณ์มิตรภาพของประชาชน

* คิวบา:
	+ พ.ศ. 2519 -  เครื่องอิสริยาภรณ์โฆเซ มาร์ตี

* เวียดนาม:
	+ พ.ศ. ไม่ปรากฏ -  เครื่องอิสริยาภรณ์ดาราทอง

* ฟิลิปปินส์:
	+ พ.ศ. ไม่ปรากฏ -  เครื่องอิสริยาภรณ์ซิกาตูนา ชั้นสายสร้อย

* อินโดนีเซีย:
	+ พ.ศ. ไม่ปรากฏ -  เครื่องอิสริยาภรณ์ดาราแห่งสาธารณรัฐอินโดนีเซีย ชั้นที่ 1

* ออสเตรีย:
	+ พ.ศ. ไม่ปรากฏ -  เครื่องอิสริยาภรณ์กิตติคุณแห่งสาธารณรัฐออสเตรีย ชั้นมหาดารา

อ้างอิง
-------

1. ↑  Asia & Pacific Review
Published by World of Information, 1994, ISBN 0-7494-1069-8, pg 117
2. ↑  ປະຫວັດປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ (PDF). ກະຊວງປ້ອງກັນປະເທດ.
3. 1 2  Dommen, Arthur J. (2001). *The Indochinese Experience of the French and the Americans: Nationalism and Communism in Cambodia, Laos, and Vietnam*. Indiana University Press. p. 181. ISBN 0-253-33854-9.
4. ↑  Tappe, Oliver (6 April 2012). "Revolutionary remains". *New Mandala* (ภาษาอังกฤษแบบออสเตรเลีย). สืบค้นเมื่อ 23 February 2021.
5. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ นายไกสอน พมวิหาน, เล่ม ๑๐๙, ตอน ๑๒ ง, ๑๖ มกราคม พ.ศ. ๒๕๓๕, หน้า ๖๓๒
6. ↑  Dorticós Osvaldo (1976-09-09). "Discurso pronunciado en la ceremonia de imposición de la Orden Jose Martí a Kaysone Phomvihane, el 8 de septiembre de 1976". *Granma*. p. 2. สืบค้นเมื่อ 2015-03-29.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* ประกาศเปลี่ยนชื่อเมืองคันทะบุลีเป็นเมืองไกสอน พมวิหาน โดย ผู้จัดการออนไลน์ เก็บถาวร 2007-03-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน


| ก่อนหน้า |  | ไกสอน พมวิหาน |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **พูมี วงวิจิด (รักษาการ)**  |  |  **ประธานประเทศลาว** (15 สิงหาคม พ.ศ. 2534 – 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2535) |  | **หนูฮัก พูมสะหวัน** |
| **ไม่มี** |  |  **เลขาธิการใหญ่คณะบริหารงานศูนย์กลางพรรคประชาชนปฏิวัติลาว** (22 มีนาคม พ.ศ. 2498 – 29 มีนาคม พ.ศ. 2534) |  | **ตำแหน่งประธานพรรคไกสอน พมวิหาน** |
| **ตำแหน่งเลขาธิการใหญ่ไกสอน พมวิหาน** |  |  **ประธานคณะบริหารงานศูนย์กลางพรรคประชาชนปฏิวัติลาว** (29 มีนาคม พ.ศ. 2534 – 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2535) |  | **คำไต สีพันดอน** |
| **เจ้าสุวรรณภูมา** |  |  **นายกรัฐมนตรีลาว** (8 ธันวาคม พ.ศ. 2518 – 15 สิงหาคม พ.ศ. 2534) |  | **คำไต สีพันดอน** |

| * ด
* ค
* ก
ประมุขรัฐแห่งประเทศลาว |
| --- |
| พระมหากษัตริย์ลาว | 
* พระบาทสมเด็จพระเจ้ามหาชีวิตศรีสว่างวงศ์
* พระบาทสมเด็จพระเจ้ามหาชีวิตศรีสว่างวัฒนา

 | ราชอาณาจักรลาวราชอาณาจักรลาวสปป.ลาวสปป.ลาว |
| ประธานประเทศ | 
* เจ้าสุภานุวงศ์
* พูมี วงวิจิด
* ไกสอน พมวิหาน
* หนูฮัก พูมสะหวัน
* คำไต สีพันดอน
* จูมมะลี ไซยะสอน
* บุนยัง วอละจิด
* ทองลุน สีสุลิด

 |
| (\*) รักษาการณ์ประมุขแห่งรัฐ |

| * ด
* ค
* ก
นายกรัฐมนตรีลาว |
| --- |
| ราชอาณาจักรหลวงพระบาง | 
* เจ้าเพชรราช รัตนวงศา

 | ธงชาติลาว (ก่อน พ.ศ. 2518)ธงชาติลาว |
| ราชอาณาจักรลาว | 
* พระยาคำม้าว วิไล
* เจ้าจินดาวงศ์
* เจ้าสุวรรณราช
* เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
* ผุย ชนะนิกร
* เจ้าฟ้าสว่างวัฒนา
* เจ้าสุวรรณภูมา
* กระต่าย โดนสโสฤทธิ์
* เจ้าสุวรรณภูมา
* ผุย ชนะนิกร
* สุนทอน ปะถำมะวง
* กุ อภัย
* เจ้าสมสนิท วงกตรัตนะ
* เจ้าสุวรรณภูมา
* เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
* เจ้าสุวรรณภูมา

 |
| สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว | 
* ไกสอน พมวิหาน
* คำไต สีพันดอน
* สีสะหวาด แก้วบุนพัน
* บุนยัง วอละจิด
* บัวสอน บุบผาวัน
* ทองสิง ทำมะวง
* ทองลุน สีสุลิด
* พันคำ วิพาวัน
* สอนไซ สีพันดอน

 |

| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ |
| --- |
| นานาชาติ | 
* FAST
* ISNI
* VIAF

 |
| ประจำชาติ | 
* เยอรมนี
* สหรัฐ
* ออสเตรเลีย

 |
| วิชาการ | 
* CiNii

 |
| ประชาชน | 
* Deutsche Biographie

 |
| อื่น ๆ | 
* IdRef

 |