**พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอัฟกานิสถาน** (ดารี: موزیم ملی افغانستان; ปาทาน: د افغانستان ملی موزیم) เป็นอาคารความสูง 2 ชั้น ตั้งอยู่ตรงข้ามถนนกับวังดารุลอามานในย่านดารุลอามาน กรุงคาบูล ประเทศอัฟกานิสถาน ในอดีตพิพิธภัณฑ์นี้เคยถือว่าเป็นหนึ่งในพิพิธภัณฑ์ที่ดีที่สุดของโลก และเคยมีรายงานเกี่ยวกับการขยายอาคารพิพิธภัณฑ์และการสร้างพิพิธภัณฑ์หลังใหม่อยู่

ของสะสมของพิพิธภัณฑ์ในอดีตถือว่าเป็นโบราณวัตถุที่สำคัญที่สุดชุดหนึ่งในเอเชียกลาง ด้วยของสะสมมากกว่า 100,000 ชิ้นที่มีอายุเก่าแก่ที่สุดถึงหลายพันปีก่อน และมีวัตถุจากวัฒนธรรมต่าง ๆ ทั้งเปอร์เซีย พุทธ และอิสลามเป็นต้น อย่างไรก็ตาม นับตั้งแต่สงครามกลางเมืองที่เริ่มต้นในปี 1992 ได้ถูกปล้นหลายครั้งและถูกจรวดโจมตีอีกจำนวนหนึ่ง เป็นผลให้ของสะสมกว่า 70% ที่จัดแสดงสูญหายโดยถาวร นับตั้งแต่ปี 2007 ได้มีองค์การนานาชาติจำนวนหนึ่งร่วมกันช่วยกู้คืนโบราณวัตถุราว 8,000 ชิ้น ซึ่งรวมถึงรูปปั้นแกะสลักหินทรายที่ได้คืนมาจากเยอรมนี ในปี 2012 ได้มีโบราณวัตถุ 843 ชิ้นที่สหราชอาณาจักรส่งมอบคืน ซึ่งรวมถึงงาช้างเบกรามอันมีชื่อเสียง

ประวัติศาสตร์
-------------

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอัฟกานิสถานเปิดให้บริการในปี 1919 ในรัชสมัยของกษัตริย์อามานุลลอฮ์ ข่าน ของสะสมเดิมทีจัดแสดงภายในพระราชวังบาเฆบาลา และในปี 1922 ได้ย้ายออกมาพร้อมใช้ชื่อของสะสมว่า "ของสะสมหายาก" ('Cabinet of Curiosities') อาคารหลังปัจจุบันของพิพิธภัณฑ์ได้ย้ายมาเริ่มต้นใช้งานในปี 1931 ในปี 1973 สถาปนิกชาวเดนมาร์กได้รับการว่าจ้างให้ออกแบบอาคารใหม่ของพิพิธภัณฑ์ อย่างไรก็ตามไม่มีความคืบหน้าในการก่อสร้างอาคารใหม่นี้ ในปี 1989 ทองคำแบกเตรียได้ถูกเคลื่อนย้ายไปยังคลังใต้ดินของธนาคารกลางอัฟกานิสถาน

หลังการล่มสลายของรัฐบาลของโมฮาเมด นาญีบุลลอฮ์ และการเริ่มต้นของสงครามกลางเมืองในต้นคริสต์ทศวรรษ 1990 พิพิธภัณฑ์ถูกปล้นหลายรอบ เป็นผลให้ของสะสมมากกว่า 70% สูญหาย ในเดือนพฤษภาคม 1993 มีการโจมตีทางจรวดลงที่พิพิธภัณฑ์ ซากของอาคารได้ถล่มลงมาทับโบราณวัตถุภายใน ซึ่งรวมถึงเครื่องปั้นดินเผาโบราณ ในเดือนมีนาคม 1994 พิพิธภัณฑ์ในตอนนั้นใช้งานเป็นฐานบัญชาการของกองทัพ ได้ถูกจรวดโจมตีและเสียหายอย่างหนัก รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสารสนเทศและวัฒนธรรม ในสมัยของประธานาธิบดีบูร์ฮานูดดีน รับบานี มีคำสั่งให้เจ้าหน้าที่ของพิพิธภัณฑ์ 71 คนเริ่มทำการเคลื่อนย้ายโกดังวัตถุของพิพิธภัณฑ์ไปไว้ยังโรงแรมคาบูล (ปัจจุบันคือโรงแรมเซรีนา คาบูล) เพื่อป้องกันความเสียหายจากการโจมตีด้วยจรวดและระเบิดในอนาคต การขนย้ายเสร็จสิ้นในเดือนกันยายน 1996 ในระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ถึงมีนาคม 2001 กลุ่มตอลิบานได้เข้าทำลายโบราณวัตถุจำนวนมากเนื่องด้วยเหตุผลทางศาสนา โดยมีรายงานในช่วงปลายปีเดียวกันว่าตอลิบานทำลายโบราณวัตถุมากกว่า 2,750 ชิ้นในปีนั้น

ในการโจมตีของตอลิบานปี 2021 และหลังการยึดกรุงคาบูลสำเร็จ โมฮามัด ฟาฮีม รอฮีมี (Mohammad Fahim Rahimi) ผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์ซึ่งอยู่ในตำแหน่งตั้งแต่ปี 2016 ประกาศสัญญาว่าตนจะคงตำแหน่งนี้เพื่อพิทักษ์ของสะสมของพิพิธภัณฑ์ หลังเกิดความกังวลอย่างมากไปทั่วว่าตอลิบานอาจจะเข้ามาทำลายโบราณวัตถุอีกครั้ง ดังเช่นที่เคยเกิดขึ้นไปแล้วในคริสต์ทศวรรษ 1990 ข้อมูลจากเดือนมีนาคม 2023 ผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์ (แทน) คือ โมฮามัด ซูบัยร์ อาเบดี (Mohammad Zubair Abedi)

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3  "Over 50 instances of artifact smuggling prevented in last 18 months: officials". *Ariana News*. March 21, 2023. สืบค้นเมื่อ 2023-03-22.
2. ↑  "The Taliban destroyed Afghanistan's ancient treasures. Will history repeat itself?". *National Geographic Society*. August 14, 2021. สืบค้นเมื่อ 2023-03-22.
3. ↑  "National Museum of Afghanistan express growing concerns for the safety of ancient artefacts in the region". Mashable. August 18, 2021. สืบค้นเมื่อ 2023-03-22.
4. 1 2  "57 Ancient Coins Handed Over to National Museum". *TOLOnews*. March 22, 2023. สืบค้นเมื่อ 2023-03-22.
5. ↑  *From Our Own Correspondent - a celebration of fifty years of the BBC Radio Programme* by Tony Grant
6. ↑  *Games without Rules: The Often-Interrupted History of Afghanistan* by Tamim Ansary
7. ↑  "Director Says National Museum Needs Larger Building for Major Exhibits". *TOLOnews*. 12 October 2022. สืบค้นเมื่อ 2023-03-22.
8. 1 2  Girardet, Edward; Jonathan Walter, บ.ก. (1998). *Afghanistan*. Geneva: CROSSLINES Communications, Ltd. p. 291.
9. 1 2 3  Lawson, Alastair (1 March 2011). "Afghan gold: How the country's heritage was saved". *BBC*. สืบค้นเมื่อ 1 March 2011.
10. ↑  Burns, John F. (30 November 1996). "Kabul's Museum: The Past Ruined by the Present". *The New York Times*.
11. ↑  (31 January 2012) Germany returns Afghan sculpture bbc.co.uk/news/
12. ↑  (19 July 2012) Looted art returned to Afghanistan, bbc.co.uk
13. ↑  *Afghanistan: Hidden Treasures from the National Museum, Kabul* (2008), p. 35. Eds. Friedrik Hiebert and Pierre Cambon. National Geographic, Washington, D.C. ISBN 978-1-4262-0374-9.
14. ↑  Meharry, Joanie Eva "The National Museum of Afghanistan: In Times of War" เก็บถาวร 2010-09-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, *The Levantine Review*
15. ↑  "National Museum of Afghanistan - SILK ROAD". *en.unesco.org*.
16. 1 2  Grissmann, Carla (February 19, 2004). "KABUL MUSEUM". ใน Ehsan Yarshater (บ.ก.). *Encyclopædia Iranica* (Online ed.). United States: Columbia University.
17. ↑  "Museum Under Siege: Full Text - Archaeology Magazine Archive". *archive.archaeology.org*.
18. ↑  "Destruction in Kabul: I watched as the Taliban destroyed my life's work". *BBC News*. 20 January 2016. สืบค้นเมื่อ 15 February 2019.
19. ↑  "Taliban destroyed museum exhibits". The Daily Telegraph. 23 November 2001.
20. ↑  "Afghan national museum chief on institute's future: 'I was ready to give my life for it'". *The National*. 2021-09-15. สืบค้นเมื่อ 2021-10-04.