**ปรัชญากับวรรณกรรม** เป็นศาสตร์ที่เกี่ยวกับการรักษาวรรณกรรมของนักปรัชญาและตัวบททางปรัชญา (วรรณกรรมของปรัชญา) และการรักษาปัญหาทางปรัชญาที่ได้รับการสนับสนุนจากวรรณกรรม (ปรัชญาของวรรณกรรม) 

 *ผลงาน The Clouds* โดย อริสโตฟานเนส นำเสนอรูปปั้นของโสกราตีส

ปรัชญาของวรรณกรรม
-----------------

ปรัชญาวรรณกรรมเป็นสาขาหนึ่งของสุนทรียศาสตร์ ซึ่งเป็นปรัชญาสาขาหนึ่งที่ตั้งคำถามว่า "ศิลปะคืออะไร" ปรัชญาสุนทรียะส่วนใหญ่มุ่งเน้นไปที่ศิลปะพลาสติกหรือดนตรีเป็นหลัก อย่างไรก็ตามด้วยค่าใช้จ่ายของวาทศิลป์ ในความเป็นจริงการอภิปรายในประเด็นปรัชญาสุนทรียะแบบดั้งเดิมนั้นพยายามที่จะกำหนดเกณฑ์ของคุณภาพงานศิลป์ที่ไม่สนใจต่อเนื้อหา เนื่องจากงานวรรณกรรมเกือบทั้งหมดประกอบด้วยเนื้อหาทางความคิดเป็นหลัก ทฤษฎีสุนทรียศาสตร์ที่ยึดโยงอยู่กับคุณภาพตามรูปแบบบริสุทธิ์มีแนวโน้มที่จะมองข้ามวรรณกรรม 

การมีอยู่ของเรื่องเล่า ทำให้เกิดประเด็นทางปรัชญา ในเรื่องเล่าผู้ประพันธ์สามารถรวบรวมและผู้อ่านก็จะจินตนาการนึกภาพตาม ทั้งตัวละครในบันเทิงคดีที่เป็นมนุษย์ รวมไปถึงสิ่งมีชีวิตหรือเทคโนโลยีที่น่าอัศจรรย์ ความสามารถของจิตใจมนุษย์ที่จะจินตนาการและความรู้สึกร่วมทางประสบการณ์ ตัวละครในบันเทิงคดีเหล่านี้ก็เผยให้เห็นถึงธรรมชาติของจิตใจมนุษย์ นวนิยายบางเรื่องอาจถูกมองว่าเป็นการทดลองทางความคิดในด้านจริยศาสตร์ ซึ่งอธิบายถึงตัวละครในนวนิยายซึ่งประกอบไปด้วยแรงจูงใจ การกระทำและผลที่ตามมาจากการกระทำของพวกเขา ในแง่นี้นักปรัชญาบางคนได้เลือกรูปแบบการบรรยายที่หลากหลายเพื่อสอนปรัชญาของพวกเขา (*ดูด้านล่าง*) 

### วรรณกรรมและภาษา

ยกตัวอย่าง เช่น พลาโต เชื่อว่าวัฒนธรรมทางวรรณกรรมและเนื้อเพลงของเพลงป๊อป ก็มีอิทธิพลอย่างมากต่อมุมมองด้านจริยธรรมของผู้บริโภค ในผลงาน*The Republic* พลาโตแสดงความเป็นปรปักษ์ต่อเนื้อหาของวัฒนธรรมทางวรรณกรรมในยุคของเขาอย่างรุนแรง และสนับสนุนการเซ็นเซอร์วรรณกรรมที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในสังคมยูโทเปียของเขา 

อย่างไรก็ตามเมื่อไม่นานมานี้นักปรัชญาสายต่างๆ ีความแตกต่างกันและเป็นมิตรในการเข้าถึงวรรณกรรม นับแต่ผลงานของนักประสบการณ์นิยมชาวอังกฤษ และ อิมมานูเอล ค้านท์ ในช่วงปลายศตวรรษที่ 18 ปรัชญาตะวันตกได้หมกมุ่นอยู่กับคำถามพื้นฐานของญาณวิทยา : คำถามของความสัมพันธ์ระหว่าง แนวคิดในจิตใจมนุษย์และโลกที่ดำรงอยู่นอกจิตใจ ซึ่งในความเป็นจริงแล้วมีการดำรงอยู่ของโลกใบนี้จริงๆ ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาปัญหาทางญาณวิทยาเหล่านี้ได้เปลี่ยนไปเป็นการอภิปรายอย่างแพร่ขยายเกี่ยวกับคำ และความหมาย ในความเป็นจริงภาษาสามารถเป็นสะพานเชื่อมอุปสรรรคระหว่างจิตใจได้หรือไม่? กลุ่มของปัญหานี้เกี่ยวข้องกับความหมายของภาษาและงานเขียน บางครั้งก็นำมาอธิบายในนามของ*การหักเหทางภาษา*

ด้วยเหตุนี้เทคนิคและเครื่องมือที่พัฒนาขึ้นสำหรับการวิจารณ์วรรณกรรม และ ทฤษฎีวรรณกรรม จึงมีความโดดเด่นมากขึ้นในกระแสปรัชญาตะวันตกในสมัยศตวรรษที่ 20 ตอนปลาย นักปรัชญาแต่ละสาขาต่างก็ให้ความสนใจกับวรรณกรรมมากกว่าคนรุ่นก่อน บางคนพยายามที่จะตรวจสอบคำถามว่าในความเป็นจริงแล้ว เป็นไปได้จริงๆ หรือที่จะใช้คำในการสื่อสาร มีความเป็นไปได้สำหรับความหมายของผู้เขียนที่ตั้งใจจะสื่อสารโดยตรงกับผู้อ่าน บางคนพยายามใช้ผลงานวรรณกรรมเป็นตัวอย่างของวัฒนธรรมร่วมสมัยและพยายามเปิดเผยทัศนคติจากจิตไร้สำนึกที่พวกเขาได้แสดงออกมาอยู่ในผลงานเหล่านี้วัตถุประสงค์เพื่อการวิจารณ์ทางสังคม 

### ความจริงของนิยาย

ผลงานวรรณกรรมยังก่อให้เกิดปัญหาเกี่ยวกับความจริงและปรัชญาภาษา ในความเห็นที่มีการศึกษา อย่างน้อยเป็นเรื่องจริงที่มีบุคคลที่มีชื่อเสียงโด่งดังอย่าง*เชอร์ล็อค โฮมส์ อาศัยอยู่ในกรุงลอนดอน* (ดู 'ความจริงในนิยาย' ของ David Lewis, American Philosophyical Quarterly, Vol. 15. ฉบับที่ 1, มกราคม 1978) นอกจากนี้ยังถือว่าเป็นความจริงที่ *ซามูเอล พีพส์ อาศัยอยู่ในลอนดอน* กระนั้นเชอร์ล็อค โฮมส์ก็ไม่เคยมีตัวตนจริงๆ ในที่ไหนสักแห่งเลย เขาเป็นเพียงตัวละครในนวนิยาย ซามูเอล พีพส์ กลับถูกตัดสินว่าเป็นมีตัวตนจริงๆ ความสนใจร่วมสมัยในโฮมส์และพีพส์ มีความคล้ายคลึงกันมาก เหตุผลเดียวที่ทำให้ใคร ๆ ก็รู้จักชื่อของพวกเขาเป็นเพราะความสนใจในการอ่านเกี่ยวกับการกระทำและคำพูดของพวกเขา ข้อความทั้งสองนี้จะปรากฏเป็นคำสั่งที่แตกต่างกันสองแห่งของความจริง ปัญหาอีกประการหนึ่งที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับค่าความจริงของข้อความเกี่ยวกับโลกสมมุติและตัวละครที่สามารถบอกเป็นนัยได้ แต่ไม่มีที่ใดกล่าวถึงพวกเขาในแหล่งข่าวสำหรับความรู้ของเรา เช่น เชอร์ล็อค โฮมส์ *(Sherlock Holmes) มีเพียงหัวเดียว* หรือ *เชอร์ล็อค โฮมส์ไม่เคยเดินทางไปดวงจันทร์*

วรรณกรรมของปรัชญา
-----------------

### บทกวีเชิงปรัชญา

กวีจำนวนหนึ่งได้เขียนบทกวีเกี่ยวกับปรัชญา นักปรัชญาที่สำคัญบางคนได้แสดงหลักปรัชญาของพวกเขาในบทกวี อย่างเช่น ทฤษฎีการกำเนิดจักรวาลของเฮสิโอด และผลงาน *De Rerum Natura ขอ*ง ลูเครเทียส เป็นบทกวีเชิงปรัชญาที่สำคัญ มหากาพย์บางประเภท ก็ใช้สอนปรัชญา ฤาษีวยาสได้บรรยาย*มหากาพย์**มหาภารตะ*ของอินเดียโบราณเพื่อสอนปรัชญาอินเดียและ ปรัชญาฮินดู โฮเมอร์ได้นำเสนอคำสอนเชิงปรัชญาบางด้านในมหากาพย์*โอดิสซีย์*ของเขา 

นักปรัชญาตะวันออกจำนวนมากได้อธิบายความคิดในรูปแบบกวี นักปรัชญาที่สำคัญ ได้แก่ : 

* ฤาษีวยาส
* เหล่าจื่อ
* ญาลาลลัดดิน มุฮัมมัด รูมี
* โอมาร์ คัยยาม
* Nizami Ganjavi
* เช สะดี
* ฮาฟิซ ชิราซี
* มูฮัมหมัด อิคบาล
* มัทสึโอะ บะโช
* Farid ud-Din Attar
* Salah Abd El-sabur
* มาห์มุด ดาร์วิช
* Karim Elsaiad

กวีปรัชญาชาวตะวันตกที่มีชื่อเสียง ได้แก่ : 

* Samuel Taylor Coleridge
* St. John of the Cross
* T. S. Eliot
* Hildegard von Bingen
* โฮเมอร์
* G. K. Chesterton
* จอห์น มิลตัน
* Percy Bysshe Shelley
* James Wright
* Marianne Moore
* ปาโบล เนรูดา
* William Carlos Williams
* Mary Oliver
* Rainer Maria Rilke
* Leslie Marmon Silko
* Robert Creeley
* Fernando Pessoa
* เซอเรน เคียร์เคอกอร์
* ฟรีดริช นีทเช่อ
* Georges Bataille
* ลูเครเทียส

### บันเทิงคดีเชิงปรัชญา

นักปรัชญาบางคนได้เขียนงานปรัชญาในรูปแบบบันเทิงคดี รวมทั้งนวนิยายและเรื่องสั้น (ดูบทความเพิ่มเติมได้ในบันเทิงคดีเชิงปรัชญา ) เรื่องนี้เห็นได้ชัดในวรรณกรรมของปรัชญายุคแรกซึ่งนักปรัชญา เช่น พลาโตได้เขียนบทสนทนาที่มีตัวละครในเรื่องได้อภิปรายในเรื่องปรัชญา; โสกราตีสมักปรากฏเป็นตัวเอกในบทสนทนาของพลาโต และบทสนทนาเป็นหนึ่งในแหล่งความรู้ที่สำคัญเกี่ยวกับความคิดและคำสอนของโสกราตีสซึ่งบางครั้งก็ยากที่จะแยกแยะสถานภาพที่แท้จริงของโสคราตีสออกจากเพลโต นักเขียนชาวคริสเตียนยุคแรกจำนวนมาก รวมถึงนักบุญออกัสติน โบติอุส และ ปีเตอร์ อาเบลาร์ด ได้สร้างบทสนทนา นักปรัชญาสมัยใหม่ตอนต้นหลายคน เช่น จอร์จ เบิร์กลีย์ และ เดวิด ฮิวม์ ได้เขียนงานประเภทนี้เป็นครั้งคราว 

นักปรัชญาคนอื่นอาศัยเรื่องเล่าเพื่อถ่ายทอดคำสอนของพวกเขา นักปรัชญาอิสลามคลาสสิกสมัยศตวรรษที่ 12 อย่าง Abubacer (Ibu Tufail) ได้เขียนวรรณกรรมภาษาอาหรับ *Philosophus Autodidactus* เป็นการตอบสนอง*การเชื่อมโยงของนักปรัชญา*ของ อัลเฆาะซาลี และ Ibn al - Nafis *นักปรัชญาเทววิทยา*ชาวมุสลิมในศตวรรษที่ 13 ได้เขียนผลงานวรรณกรรมเรื่อง *Theologus Autodidactus* ซึ่งเป็นการตอบสนองต่อผลงาน *Philosophus Autodidactus* ของ Abubacer นักปรัชญาชาวเยอรมันอย่าง ฟรีดริช นิทเช่อ มักจะกล่าวถึงความคิดของเขาในรูปแบบวรรณกรรมโดยเฉพาะอย่างยิ่งใน *Thus Spoke Zarathustra* ซึ่งเป็นเรื่องราวของคำสอนของศาสนาโซโรอัสเตอร์ มาร์กี เดอ ซาด และ ไอน์ แรนด์ ได้เขียนนวนิยายซึ่งตัวละครทำหน้าที่เป็นกระบอกเสียงสำหรับสถานะทางปรัชญาและปฏิบัติตามให้สอดคล้องกับพวกเขาตามพล็อตเรื่อง George Santayana เป็นนักปรัชญาที่เขียนนวนิยายและบทกวี; ความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครของ Santayana กับความเชื่อของเขานั้นมีความซับซ้อนมาก นักอัตถิภาวนิยม รวมถึงนักเขียนชาวฝรั่งเศสคนสำคัญที่ใช้ผลงานบันเทิงคดีในการถ่ายทอดทัศนะทางปรัชญาซึ่งได้แก่ นวนิยาย *Nausea* และ *No Exit* *ของ* ฌ็อง-ปอล ซาทร์ และ *The Stranger* ของ อัลแบร์ กามูส์ การผลิตผลงานทั้งหมดของ Maurice Blanchot เจ้าของผลงาน*The Step Not Beyond* *The Madness of the Day* และ *The Writing of Disaster* ซึ่งถือเป็นงานเขียนที่ขาดไม่ได้สำหรับการรักษาความสัมพันธ์ระหว่างปรัชญากับวรรณกรรม ผลงาน *The Post Card: From Socrates to Freud and Beyond ของ*ฌาค แดร์ริดาก็เช่นกัน 

นักปรัชญาจำนวนหนึ่งมีอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญต่อวรรณคดี Arthur Schopenhauer ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผลมาจาก ระบบสุนทรียศาสตร์ของโชเปนฮาวด์ บางทีเขาอาจเป็นนักปรัชญาที่มีอิทธิพลมากที่สุดในประวัติศาสตร์วรรณกรรม นวนิยายช่วงหลังของโทมัส ฮาร์ดีกล่าวถึงหัวข้อของ Schopenhauerian บ่อยครั้งโดยเฉพาะในผลงาน *Jude the Obscure* โชเปนฮาวด์ยังมีอิทธิพลสำคัญต่อ โจเซฟ คอนราด อีกด้วย โชเปนฮาวด์มีความเจาะจงน้อยลง แต่มีอิทธิพลอย่างกว้างขวางมากขึ้นในการ ขบวนการลัทธิสัญลักษณ์นิยม ในวงการวรรณกรรมยุโรป ไลโอเนล จอห์นสันยังอ้างถึงสุนทรียศาสตร์ของโชเปนฮาวด์ในเรียงความ *The Cultured Faun* ผลงานทั้งหมดของ ฌาค แดริด้า มีอิทธิพลอย่างมากต่อวงการปรัชญาภาคพื้นทวีปและความเข้าใจบทบาทของวรรณกรรมในสมัยใหม่ 

งานวรรณกรรมอื่น ๆ ที่พิจารณาว่ามีเนื้อหาเชิงปรัชญา ได้แก่ : 

* Abubacer, *Philosophus Autodidactus*
* อัลแบร์ กามูร์, *The Outsider*
* โจเซฟ คอนราด *หัวใจแห่งความมืด*
* Fyodor Doctoevsky, *Brothers Karamazov*
* *Fyodor Doctoevsky, อาชญากรรมและการลงทัณฑ์*
* Jostein Gaarder, *โลกของโซฟี*
* Hermann Hesse, *เกมลูกปัดแก้ว*
* James Joyce, *Ulysses*
* Franz Kafka *The Metamorphosis*
* Milan Kundara, *The Unbearable Lightness of Being*
* Ibn al-Nafis, *Theologus Autodidactus*
* โทมัส แมนน์ *The Magic Mountain*
* ไอริส เมอร์ด็อก, *The Sea, the Sea*
* Robert M. Pirsig, *Zen and the Art of Motorcycle Maintenance*
* Marcel Proust, *In Search of Lost Time*
* วิลเลียม เช็คสเปียร์, *แฮมเล็ต*
* ลีโอ ตอลสตอย, *The Death of Ivan Ilyich*
* ลีโอ ตอลสตอย, *War and Peace*
* Sergio Troncoso, *The Nature of Truth*
* Marguerite Yourcenar, *Memoirs of Hadrian*

### การเขียนเชิงปรัชญาในฐานะที่เป็นวรรณกรรม

นักปรัชญาจำนวนหนึ่งยังคงอ่านวรรณกรรมเพื่อประโยชน์ทางวรรณกรรมนอกเหนือจากเนื้อหาทางปรัชญา ปรัชญาใน*การทำสมาธิ*ของจักรพรรดิโรมัน มาร์กุส ออเรลิอุสซึ่งเป็นลัทธิสโตอิกแบบประยุกต์ แต่การทำสมาธิยังคงอ่านเพื่อการทำงานทางวรรณกรรมของพวกเขาและยังได้รับการทำงานจิตใจของจักรพรรดิอีกด้วย 

ปรัชญาของอาร์ทัวร์ โชเปนฮาวด์ มีชื่อเสียงในด้านคุณภาพและความสามารถในการอ่านร้อยแก้ว เช่นเดียวกับผลงานบางส่วนของ นักประสบการณ์นิยมชาวอังกฤษ เช่น Locke และ Hume รูปแบบของเซอเรน เคียร์เคอกอร์ นั้นมักถูกมองว่าเป็นศิลปะเชิงกวีที่ดีงามพอๆกับปรัชญา โดยเฉพาะในผลงาน *Fear and Trembling* และ *อื่นๆ ผลงานของ* ฟรีดริช นิทเชอ เช่น *Thus Spoke Zarathustra* ซึ่งมีความคล้ายกับบทกวีร้อยแก้วและมีภาพและการพาดพิงแทนการโต้เถียง

ปรัชญาในวรรณกรรม
----------------

### นักปรัชญาในวรรณกรรม

โสกราตีสปรากฏตัวในบทบาทสมมติเป็นรูปการ์ตูนและเป้าหมายของการเยาะเย้ยในผลงาน *The Clouds* โดยอริสโตฟาเนส โสกราตีสปรากฏตัวในบทละครที่แขวนด้วยตะกร้าซึ่งเขาได้ให้คำทำนาย เช่น 

ฉันไม่เคยคิดอะไรมาก่อนเลย </br> เกี่ยวกับปรากฏการณ์บนสวรรค์ </br> ถ้าฉันไม่บังคับจิดใจให้สูงขึ้น </br> เพื่อผสมผสานความคิดที่ลึกซึ้งของฉันเข้ากับสิ่งที่พวกเขาชอบ - </br> อากาศ. ถ้าฉันหันความสนใจไปที่สิ่งที่สูงส่ง </br> แต่อยู่ที่นั่นบนพื้นดิน ฉันไม่เคยทำ </br> การค้นพบน้อยที่สุด สำหรับโลกคุณเห็น </br> ดึงความคิดที่ชื้น ๆ ออกมาโดยการบังคับเข้าสู่ตัวมันเอง -   
</br> กระบวนการเดียวกันจะเกิดขึ้นกับต้นเครสน้ำ
นักปรัชญาเต๋าในยุคแรกอย่างจวงจื่อได้แสดงความคิดของเขาเป็นหลักผ่านงานวรรณกรรมขนาดสั้น เกร็ดความรู้และนิทาน นักปรัชญาที่สำคัญท่านอื่นในยุคนั้นปรากฏเป็นตัวละครในเรื่องราวเหล่านี้ ทำให้จวงจื่อสำรวจความคิดของพวกเขาอย่างสนุกสนานและได้เทียบเคียงแนวคิดของนักปรัชญาแต่ละท่าน อย่างเช่น เหลาจื่อ, เลี่ยจื่อ, Hui Shi และอื่น ๆ ด้วยตัวเขาเอง สิ่งสำคัญที่สุดในผลงานของเขา คือ การปรากฏตัวของขงจื่อ และสาวกที่โดดเด่นของเขาซึ่งบางครั้งใช้เพื่อบ่อนทำลายความนิยมที่มีต่อความเข้าใจในปรัชญาขงจื่อหรือเพื่อเสริมสร้างความเข้าใจในการใช้ชีวิตด้วยหลักปรัชญาเต๋าด้วยตัวของจวงจื่อเอง 

Jorge Luis Borges อาจจะเป็นนักเขียนนวนิยายแนวปรัชญาในยุคศตวรรษที่ยี่สิบ เขาเขียนเรื่องสั้น *Averroes's Search* ที่มีนักปรัชญาอย่าง Averroes เป็นตัวเอก โครงเรื่องของเขาได้ชี้ให้เห็นถึงเรื่องราวของเขาแปลความหมายได้อย่างแม่นยำและเป็นตัวอย่างความคิดของนักปรัชญาที่สำคัญรวมถึง จอร์จ เบิร์กลีย์, อาร์เทอร์ โชเปนฮาวด์ และ เบอร์ทรันด์ รัสเซลล์ เขายังให้ความเห็นเกี่ยวกับบุคคลต่างๆ รวมถึง George Dalgarno ด้วย 

ประเด็นสำคัญในนวนิยาย *The Name of the Rose* ของ Umberto Eco เปิดกว้างการค้นพบหนังสือลึกลับที่บรรจุต้นฉบับที่หายสาบสูญของอริสโตเติล นวนิยาย*Foucault's Pendulum* ของ Eco ในช่วงหลัง ได้กลายมาเป็นต้นตำรับของนวนิยายแนวระทึกขวัญ หรือ สืบสวนสอบสวน ที่มีการพาดพิงถึงชื่อของนักคิดทางประวัติศาสตร์ ตัวอย่างนวนิยายประเภทนี้ ได้แก่ *รหัสลับดาวินชี* ของ แดน บราวน์ และ *The Rule of Four* โดย Ian Caldwell และ Dustin Thomason

นอกจากนี้ Philip K. Dick ผู้ซึ่งมักถูกเปรียบเทียบกับ Borges โดยยกประเด็นทางปรัชญาจำนวนมากในนวนิยายของเขาทุกอย่างตั้งแต่ปัญหาของ Solipsism ไปจนถึงคำถามมากมายเกี่ยวกับการรับรู้และ ความเป็นจริง

### นักปรัชญาแนวบันเทิงคดี

Jorge Luis Borges แนะนำรูปแบบทางปรัชญาจำนวนมากและนักปรัชญาแนวบันเทิงคดีจำนวนหนึ่งใน เรื่องสั้นของเขา ขบวนการทางปรัชญาแนวบันเทิงคดีเป็นส่วนหนึ่งของหลักฐานที่ปรากฎในเรื่อง *Tlön, Uqbar, Orbis Tertius* และผู้บรรยายนิรนามของเรื่อง *Library of Babel* ซึ่งอาจเรียกได้ว่าเป็นนักปรัชญาแนวบันเทิงคดี นักเทววิทยาแนวบันเทิงคดีเป็นหัวข้อหนึ่งของเรื่องสั้น *Three Versions of Judas*

นักปรัชญาแนวบันเทิงคดีได้เกิดขึ้นเป็นครั้งคราวผ่านผลงานของโรเบิร์ต เอ. ไฮน์ไลน์ และ Ray Bradbury ผลงาน *เขามาจากดาวอังคาร* ของไฮน์ไลน์ ได้ปรากฎข้อความยาวที่อาจถือได้ว่าเป็นผู้สืบทอดบทสนทนาทางปรัชญาแนวบันเทิงคดีของโลกยุคโบราณที่เขียนอยู่ภายในโครงเรื่อง

ดูเพิ่มเติม
-----------

* ศิลปะกับการเมือง
* การแปลงานวรรณกรรม
* บทวิจารณ์การแปล
* ปรัชญาภาษา
* นวนิยายแนววิทยาศาสตร์ในฐานะที่เป็นการทดลองทางความคิด

แหล่งอ้างอิง
------------

* *The Oxford Companion to Philosophy*, Ted Honderich, ed. (Oxford University Press, 1995) ISBN 0-19-866132-0
* Borges, Jorge Luis, *Collected Fictions*, 1998. Translated by Andrew Hurley. ISBN 0-14-028680-2.
* Magee, Bryan, *The Philosophy of Schopenhauer* (Oxford University Press, revised edition, 1977) ISBN 0-19-823722-7.

เชื่อมโยงภายนอก
---------------

* Andrew Miller, *The Truth Value of Statements Containing Names of Literary Characters as Subjects* (2002 thesis)
* *Philosophy and Literature* at Paideia Archive
* Philosophy and Literature at Stanford, directed by R. Lanier Anderson and Joshua Landy
* Duke's Center for Philosophy, Arts, and Literature, directed by Toril Moi