**กระดูกสแคฟฟอยด์** (อังกฤษ: Scaphoid bone) อยู่บริเวณข้อมือ พบอยู่ทางด้านนิ้วหัวแม่มือภายในอนาโตมิคัล สนัฟฟ์ บอกซ์ (anatomical snuff-box) ลักษณะคล้ายกับเรือ ในอดีตจึงเรียกกระดูกนี้ว่า *navicular* (ซึ่งปัจจุบัน *navicular* หมายถึงกระดูกรูปเรือที่อยู่ในกระดูกข้อเท้า) ขนาดและรูปร่างของกระดูกนี้คล้ายกับเม็ดมะม่วงหิมพานต์

กระดูกสแคฟฟอยด์เป็นกระดูกที่ใหญ่ที่สุดในกระดูกข้อมือแถวต้น (proximal row) อยู่ที่ด้านเรเดียส (ด้านนิ้วหัวแม่มือ) แกนยาวของกระดูกวิ่งจากบนลงล่าง ไปทางด้านข้างและด้านหน้า

คำว่า *สแคฟฟอยด์* (scaphoid) มาจากภาษากรีกว่า *skaphe* แปลว่า "เรือ" และ *eidos* แปลว่า "รูปร่าง"

พื้นผิว
-------

พื้นผิวด้านบน (superior surface) เป็นรูปสามเหลี่ยมมีรูปร่างนูน เรียบ เป็นผิวข้อต่อกับปลายล่างของกระดูกเรเดียส

พื้นผิวด้านล่าง (inferior surface) ชี้ลงด้านล่าง ไปทางด้านข้างและด้านหลัง มีลักษณะเรียบ นูน และเป็นรูปสามเหลี่ยมเช่นกัน มีสันตื้นๆ แบ่งพื้นผิวออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ พื้นผิวด้านข้างเป็นข้อต่อกับกระดูกทราพีเซียม (trapezium) พื้นผิวด้านใกล้กลางเป็นข้อต่อกับกระดูกทราพีซอยด์ (trapezoid)

บนพื้นผิวด้านหลังมือ (dorsal surface) มีลักษณะแคบ เป็นร่องขรุขระ ซึ่งร่องนี้วิ่งในแนวตลอดความยาวของกระดูก เป็นจุดเกาะของเอ็น

พื้นผิวด้านฝ่ามือ (volar surface) ด้านบนเว้า ส่วนด้านล่างและด้านข้างยกขึ้นเป็นส่วนยื่นรูปทรงกลมเกิดเป็นปุ่มกระดูก (tubercle) ชี้ไปทางด้านหน้า ซึ่งให้เป็นจุดเกาะของเอ็นทรานสเวิร์สคาร์ปัล และบางครั้งอาจเป็นจุดเกาะต้นของใยกล้ามเนื้อบางส่วนของกล้ามเนื้อแอบดักเตอร์ พอลิซิส เบรวิส (Abductor pollicis brevis)

พื้นผิวด้านข้าง (lateral surface) ขรุขระและแคบ เป็นจุดเกาะของเอ็นเรเดียลคอลแลทเทอรัล (radial collateral ligament) ของข้อมือ

พื้นผิวด้านใกล้กลาง (medial surface) ให้เป็นหน้าประกบข้อต่อ 2 หน้า ได้แก่ ด้านบนมีขนาดเล็กกว่า เป็นรูปเสี้ยวพระจันทร์มีลักษณะแบนและเกิดข้อต่อกับกระดูกลูเนท (lunate bone) ส่วนด้านล่างมีขนาดใหญ่กว่ามีลักษณะเว้า เรียงตัวกับกระดูกลูเนทเกิดเป็นรอยเว้ารับกับหัวของกระดูกแคปปิเตต (capitate)

พื้นผิวนูนด้านปลาย (distal convex surface) เกิดข้อต่อกับกระดูกทราพีเซียมและทราพีซอยด์

ความสำคัญทางคลินิก
------------------

เมื่อเกิดกระดูกชิ้นนี้หักมักจะหายได้ยากเพราะว่ามีการไหลเวียนไปเลี้ยงกระดูกชิ้นนี้น้อย แม้ว่ากระดูกชิ้นนี้ก็มีโอกาสหักยากก็ตาม แต่กระดูกชิ้นนี้ก็มักจะหักได้บ่อยเมื่อเกิดการหักของกระดูกข้อมือ เนื่องจากกายวิภาคและตำแหน่งในข้อมือของกระดูกนี้มีลักษณะเฉพาะ ประมาณ 60% ของกระดูกข้อมือหักมักเกิดจากกระดูกสแคฟฟอยด์หัก เมื่อเกิดกระดูกสแคฟฟอยด์จะต้องได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างรวดเร็ว เพื่อผลการรักษาที่ดี การวินิจฉัยและรักษาที่ล่าช้าอาจทำให้การรักษาซับซ้อนมากขึ้น

ภาพอื่นๆ
--------

* กระดูกของมือซ้าย มองจากด้านฝ่ามือกระดูกของมือซ้าย มองจากด้านฝ่ามือ

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* SCAPHOID FRACTURES - FAQ เก็บถาวร 2006-10-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* sports/85 at eMedicine - Navicular Fracture

| * ด
* ค
* ก
กระดูกของรยางค์บน |
| --- |
| กระดูกโอบอก, กระดูกไหปลาร้า | ปุ่มโคนอยด์ • แนวทราพีซอยด์ • ปุ่มกระดูกซี่โครง • ร่องใต้ไหปลาร้า |
| กระดูกสะบัก | *แอ่งกระดูก* (แอ่งใต้กระดูกสะบัก, แอ่งเหนือแนวสันกระดูกสะบัก, แอ่งใต้แนวสันกระดูกสะบัก) • รอยเว้าเหนือแนวสันกระดูกสะบัก • แอ่งกลีนอยด์
*ปุ่มกระดูก* (ปุ่มเหนือแอ่งกลีนอยด์, ปุ่มใต้แอ่งกลีนอยด์) • แนวสันกระดูกสะบัก • อโครเมียน • โคราคอยด์ โพรเซส
*ขอบกระดูก* (ขอบด้านบน, ขอบด้านข้าง, ขอบแนวกลาง) • *มุม* (มุมด้านบน, มุมด้านล่าง, มุมด้านข้าง) |
| กระดูกต้นแขน | 

|  |  |
| --- | --- |
| ส่วนต้น | *คอกระดูก* (เชิงกายวิภาค, เชิงศัลยศาสตร์) • *ปุ่มกระดูก* (ปุ่มใหญ่, ปุ่มเล็ก) • ร่องไบซิพิทัล |
| ส่วนกลาง | ร่องสไปรัล • แนวเดลทอยด์ |
| ส่วนปลาย | แคปปิทูลัม • โทรเคลียร์ • *ปุ่มอิพิคอนไดล์* (ปุ่มแลทเทอรัล อีพิคอนไดล์, ปุ่มมีเดียล อีพิคอนไดล์) • *แนวสันซุปปราคอนไดลาร์* (ด้านข้าง, ด้านกลางลำตัว) • *แอ่งกระดูก* (แอ่งเรเดียส, แอ่งโคโรนอยด์, แอ่งโอเลครานอน) |

 |
| ปลายแขน | 

|  |  |
| --- | --- |
| กระดูกเรเดียส | ส่วนต้นกระดูก (ส่วนหัวกระดูก, ปุ่มนูนเรเดียส) • ส่วนกลาง • ส่วนปลาย (รอยเว้าอัลนา, สไตลอยด์ โพรเซส) |
| กระดูกอัลนา | ส่วนต้นกระดูก (ปุ่มนูนอัลนา, โอเลครานอน โพรเซส, โคโรนอยด์ โพรเซส, รอยเว้าเรเดียส, รอยเว้าเซมิลูนาร์) • ส่วนกลาง • ส่วนปลาย (ปุ่มหัวกระดูก, สไตลอยด์ โพรเซส) |

 |
| มือ | 

|  |  |
| --- | --- |
| กระดูกข้อมือ | สแคฟฟอยด์ • ลูเนท • ไตรกีตรัล • พิสิฟอร์ม • ทราพีเซียม • ทราพีซอยด์ • แคปปิเตต • ฮาเมต (ฮามิวลัส) |
| กระดูกฝ่ามือ | ชิ้นที่ 1 • ชิ้นที่ 2 • ชิ้นที่ 3 • ชิ้นที่ 4 • ชิ้นที่ 5 |
| กระดูกนิ้วมือ | ท่อนต้น • ท่อนกลาง • ท่อนปลาย |

 |
| 

---

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| กล่องท้ายเรื่องที่เกี่ยวกับ:กระดูก/กระดูกอ่อน | 

|  |
| --- |
| กายวิภาค (กระดูกหุ้มสมอง/กระดูกหน้า/โครงสร้างประกอบ/รูกะโหลก, แขน, ตัว/เชิงกราน, ขา)/สรีรวิทยา/คัพภวิทยา/เซลล์ |
| โรค/ความผิดปกติแต่กำเนิด/เนื้องอก, อาการ/ชื่อบุคคล, การบาดเจ็บ |
| หัตถการ, ยา (M5) |

 |

 |