ระวังสับสนกับ แกงกุรุหม่า
พระกูรมะ ในเทวาลัยนารายัณ ตีรูมาลา
**กูรมาวตาร** (สันสกฤต: कूर्म; Kūrma, ตรงตัว: เต่า) เป็นอวตารที่สองของพระวิษณุใน 10 อวตารของทศาวตาร กูรมะได้ปกป้องโลกจากหายนะ สัญลักษณ์ของกูรมะ คือเต่าและรูปครึ่งมนุษย์ครึ่งเต่า ภาพของกูรมาถูกพบได้หลายวิหาร

ในยุคพระเวท กูรมะเป็นสัณฐานของโลก

ลักษณะ
------

กูรมะ (เต่า) ใต้เขามันทรคีรี มีพญานาคพันรอบเขา มีเทวดาและอสูรฉุดดึง พร้อมท่ารำของพระวิษณุในสนามบินสุวรรณภูมิ
ในยุคพระเวท คัมภีร์ศตบทพราหมณะ กล่าวว่า กูรมะถูกใช้เป็นสัณฐานของโลก โดยโลกมีสัณฐาน ได้แก่ พญานาคเป็นสัณฐานแรก และเป็นขอบของจักรวาล สัณฐานที่สองคือ กูรมะ สัณฐานที่สามคือ ช้าง 4 เชือก รองโลกที่มีลักษณะเป็นครึ่งวงกลม มีเขาพระสุเมรุเป็นแกนกลาง บนยอดเขาพระสุเมรุเป็นที่ตั้งของสวรรค์

### ความเกี่ยวข้องกับตำนานการกวนเกษียรสมุทร

ดูบทความหลักที่: กวนเกษียรสมุทรในวิษณุปุราณะกล่าวว่า เหตุเกิดที่ฤๅษีทุรวาส (อวตารของพระศิวะ บุตรของฤๅษีอัตริ และนางอนุสูยาเทวี) ได้นำพวงมาลาทิพย์มอบให้แก่พระอินทร์ แต่เมื่อพระอินทร์นำไปวางบนกระพองช้างไอราวัต(เอราวัณ) ช้างนั้นก็เกิดเมากลิ่นมาลาทิพย์ ดึงพวงมาลาลงมาที่พื้น และกระทึบจนป่นปี้ จากนั้นก็วิ่งเตลิดหนีไป ฤๅษีทุรวาส เห็นเหตุเช่นนั้น ก็โกรธพระอินทร์ที่ไม่ควบคุมหรือขอโทษต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น จึงสาปให้เหล่าเทวดาทั้งปวง ต้องสูญเสียสมบัติแห่งสวรรค์ รวมถึงฤทธิ์อำนาจ รบกับอสูรครั้งใด ก็ต้องพ่ายแพ้ไปตลอด 

เมื่อเหตุการณ์เป็นเช่นนั้น เหล่าเทวดาจึงนำความไปปรึกษาพระมหาเทพทั้งสาม คือ พระพรหม พระวิษณุ และพระศิวะมหาเทพ ซึ่งพระวิษณุเทพทรงแนะให้ทำพิธีกวนเกษียรสมุทร เพื่อให้สมบัติกลับมาเช่นเดิม และให้เกิด "น้ำอมฤต" เพื่อเทวดาดื่มแล้วจะได้เป็นอมตะ ไม่ตาย ซึ่งโดยให้เทวดาไปขอความร่วมมือจากเหล่าอสูรให้มาร่วมมือ โดยให้บอกว่า จะแบ่งน้ำอมฤตให้ครึ่งหนึ่ง 

จากนั้นพระวิษณุทรงแนะว่า ให้ชะลอเขามันทระจากเขาหิมาลัย มาเป็นเสาแกน และให้นาควาสุกรีเป็นสายเชือก ตั้งเขามันทระลงกลางเกษียรสมุทร และให้เทวดากับอสูรแบ่งกันจับข้างหัวและหางนาค ซึ่งเทวดายอมจับหางนาค และอสูรจับทางหัวนาค ซึ่งเมื่อเริ่มกวนเกษียรสมุทรไปได้ระยะหนึ่งนั้น เขามันทระซึ่งเป็นแกนกลาง ได้ค่อยๆจมลง และทะลุลงไปในโลกเรื่อยๆ พระวิษณุทรงเห็นเช่นนั้น จึงอวตารไปเป็นกูรมะ(เต่า) ดำลงไปรองรับฐานของมันทระ และยกเขามันทระขึ้นด้วยหลังของเต่านี้เอง จึงทำให้การกวนเกษียรสมุทรดำเนินต่อไปได้ 

กูรมะอยู่ใต้ภูเขามันทรคีรีที่มีพญานาคที่ถูกพันอยู่ที่ภูเขาในช่วงการกวนเกษียรสมุทร

วิหาร
-----

* วิหารกูรมะ วรทะราชสวามี ในหมู่บ้านกูรไม เมืองจิตตูร์ รัฐอานธรประเทศ
* วิหารศรีกูรมัม ในเมืองศรีกากุลัม รัฐอานธรประเทศ
* วิหารคาวีรังคปุระ ในเมืองจิตรทุรคา รัฐกรณาฏกะ
* วิหารสวรูปนารายัณ ในหมู่บ้านโคฆาต เมือกฮูกลี รัฐเบงกอลตะวันตก

ดูเพิ่ม
-------

* Cultural depictions of turtles
* Kashyapa – a Vedic sage whose name also means "tortoise, turtle"
* World Turtle
* Zeus and the Tortoise

อ้างอิง
-------

1. ↑  Dallapiccola, A.L. (1997). "Ceiling Paintings in the Virupaksha Temple, Hampi". *South Asian Studies*. Taylor & Francis. **13** (1): 55–66. doi:10.1080/02666030.1997.9628525.
2. ↑  Prabhat Mukherjee (1981). *The History of Medieval Vaishnavism in Orissa*. Asian Educational Services. pp. 26–28, 49. ISBN 978-81-206-0229-8.

### บรรณานุกรม

* J. L. Brockington (1998). *The Sanskrit Epics*. BRILL Academic. ISBN 90-04-10260-4. `{{cite book}}`: `|ref=harv` ไม่ถูกต้อง (help)
* Roshen Dalal (2010). *Hinduism: An Alphabetical Guide*. Penguin Books India. ISBN 978-0-14-341421-6. `{{cite book}}`: `|ref=harv` ไม่ถูกต้อง (help)
* Nanditha Krishna (2009). *Book Of Vishnu*. Penguin Books India. ISBN 978-0-14-306762-7. สืบค้นเมื่อ 5 January 2013.
* Nanditha Krishna (2010). *Sacred Animals of India*. Penguin Books India. ISBN 978-0-14-306619-4. `{{cite book}}`: `|ref=harv` ไม่ถูกต้อง (help)
* Rao, T.A. Gopinatha (1914). *Elements of Hindu iconography*. Vol. 1: Part I. Madras: Law Printing House.

เว็บที่เชื่อมโยง
----------------

 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Kurma

| * ด
* ค
* ก
อวตารของพระวิษณุ |
| --- |
| ทศาวตาร | 
* มัตสยะ
* กูรมะ
* วราหะ
* นรสิงห์
* วามนะ
* ปรศุราม
* พระราม
* พระพลราม1
* พระกฤษณะ1
* พระโคตมพุทธเจ้า1
* กัลกิ

 |  |
| อวตารอื่น ๆ | 
* สี่กุมาร
* ฤๅษีนารทมุนี
* นระและนารายณะ
* กปิละ
* พระทัตตาเตรยะ
* ยัชญะ
* ฤษภะ
* ปฤถุ
* พระธันวันตริ
* โมหินี
* ฤๅษีวยาส

 |
| 1 รายชื่ออวตารสิบปางแตกต่างกันไปตามแต่ละภูมิภาค อวตารปางที่ 8 และปางที่ 9 อาจเป็นพระพลราม พระกฤษณะ หรือพระโคตมพุทธเจ้า  |