**เอ็ดเวิร์ด โจเซฟ สโนว์เดน** (อังกฤษ: Edward Joseph Snowden; เกิดวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2526) เป็นอดีตนักวิเคราะห์ข่าวกรองชาวอเมริกัน ผู้ปล่อยข่าวรายละเอียดของโครงการการสอดส่องดูแลมวลชนลับสุดยอดของรัฐบาลสหรัฐและอังกฤษหลายโครงการแก่สื่อ สโนว์เดนเป็นอดีตนักเทคนิคของสำนักงานความมั่นคงแห่งชาติ (NSA) ของสหรัฐ และอดีตลูกจ้างของสำนักข่าวกรองกลาง (CIA)

สโนว์เดนปล่อยสารสนเทศดังกล่าวแก่หนังสือพิมพ์ *เดอะการ์เดียน* ของอังกฤษเป็นหลัก ในฤดูใบไม้ผลิปี 2556 ขณะรับจ้างเป็น "นักวิเคราะห์โครงสร้างพื้นฐาน" ของผู้รับจ้างเอ็นเอสเอ เดอะการ์เดียนตีพิมพ์ชุดการเปิดโปงในเดือนมิถุนายนและกรกฎาคม ปีเดียวกัน และเปิดเผยโครงการต่าง ๆ เช่น การดักเมทาดาทา (metadata) โทรศัพท์ของสหรัฐและยุโรป และโครงการสอดส่องดูแลอินเทอร์เน็ต อย่าง ปริซึม ฯลฯ กล่าวกันว่าการเปิดเผยความจริงของสโนว์เดนจัดเป็นการฝ่าฝืนความมั่นคงของสำนักงานความมั่นคงแห่งชาติครั้งสำคัญที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์สหรัฐ

สโนว์เดนสามารถหลบหนีออกจากฮาวายได้ก่อนที่จะถูกทางการสหรัฐจับกุม เขาบินไปยังฮ่องกงคนเดียว เมื่อ 20 พฤษภาคม 2556 สโนว์เดนมีแผนจะเดินทางต่อไปยังเอกวาดอร์ ที่พร้อมให้สิทธิ์ลี้ภัยแก่เขา ในขณะที่รัฐบาลสหรัฐยื่นคำขอส่งผู้ร้ายข้ามแดนแก่ฮ่องกง ต่อมาการข่าวพบว่าเขาได้เดินทางไปรัสเซียแล้วเมื่อวันที่ 23 มิถุนายน 2556 ข่าวนี้สร้างความไม่พอใจให้รัฐบาลสหรัฐมากที่ฮ่องกงเพิกเฉยต่อคำขอของสหรัฐ และปล่อยสโนว์เดนเดินทางไปยังรัสเซีย ในวันเดียวกันที่สโนว์เดนไปถึงรัสเซีย พบว่าก่อนเที่ยวบินของสโนว์เดนจะออกจากฮ่องกง สหรัฐได้ยกเลิกหนังสือเดินทางของเขา

รถของสถานทูตเอกวาดอร์ประจำมอสโก ถูกจัดเตรียมไว้รอรับสโนว์เดนหน้าสนามบินในมอสโก 23 มิถุนายน 2556
ในวันที่ 23 มิถุนายน 2556 สโนว์เดนเดินทางถึงท่าอากาศยานนานาชาติเชเรเมเตียโวในกรุงมอสโก เพื่อที่จะทำการลี้ภัยต่อไปยังเอกวาดอร์ผ่านทางประเทศคิวบา อย่างไรก็ตาม เขากลับไม่ได้ขึ้นเครื่องบินที่จะไปยังคิวบา เนื่องจากหนังสือเดินทางเขาถูกระงับแล้ว เขากล่าวว่ารัฐบาลสหรัฐต้องการให้เขาติดอยู่ในรัสเซีย ในระหว่างนี้ สโนว์เดนต้องใช้ชีวิตอยู่ในพื้นที่รอเปลี่ยนเครื่อง ของสนามบินเชเรเมเตียโวในมอสโก ด้วยหนังสือเดินทางถูกระงับ และการเดินทางไปยังประเทศอื่นก็ยากลำบาก เนื่องจากสหรัฐกดดันหลายประเทศห้ามสโนว์เดนบินผ่านน่านฟ้า ขณะที่หลายประเทศที่ไม่ลงรอยกับสหรัฐกำลังพิจารณาในการให้สิทธิลี้ภัยทางการเมืองแก่สโนว์เดน และในวันที่ 1 กรกฎาคม 2556 เขามีถ้อยความว่า 

> *แม้ว่าผมจะยังไม่มีความผิดใดๆ แต่รัฐบาลสหรัฐก็ได้เพิกถอนหนังสือเดินทางของผมเอาฝ่ายเดียว และปล่อยผมให้เป็นคนไร้รัฐ ถึงแม้ไม่มีคำสั่งศาลแต่ฝ่ายบริหารก็พยายามหยุดยั้งผมจากการใช้สิทธิขั้นพื้นฐานที่ถูกต้อง สิทธิที่เป็นของทุกคน สิทธิที่จะแสวงหาที่ลี้ภัย*
> 
> 

รัฐบาลรัสเซียได้ให้สิทธิการลี้ภัยทางการเมืองแก่สโนว์เดน โดยในระหว่างการลี้ภัยนี้ สโนว์เดนได้เปิดเผยข้อมูลออกมาเป็นระยะ ๆ ซึ่งแต่ละข้อมูลกระทบต่อความสัมพันธ์ของสหรัฐกับชาติอื่น ๆ รวมไปถึงภาพลักษณ์ของรัฐบาลสหรัฐ ในปี 2014 เขาได้ให้สัมภาษณ์ต่อนิตยสาร *The Nation* ความว่า

> *คนส่วนมากไม่เชื่อว่าผมไม่เคยต้องการไปจบที่รัสเซีย...พวกเขา(รัฐบาลสหรัฐ) รอจนกระทั่งผมบินออกจากฮ่องกงแล้วจึงระงับหนังสือเดินทางผม เพื่อต้องการให้ผมไปติดอยู่ในรัสเซีย...ถ้าพวกเขาต้องการตัวผมจริง เขาควรปล่อยให้ผมไปถึงละตินอเมริกา เพราะว่าซีไอเอสามารถจัดการผมที่นั่นโดยปราศจากความรับผิดได้ แต่เขากลับไม่ต้องการแบบนั้น เขาต้องการให้ผมติดอยู่ในรัสเซีย*
> 
> 

ในวันที่ 26 กันยายน ปี 2022 วลาดีมีร์ ปูติน ได้ลงนามมอบสัญชาติรัสเซียแก่ เอ็ดเวิร์ด สโนว์เดน อย่างเป็นทางการ

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Putin grants citizenship to Edward Snowden, who exposed U.S. surveillance". *Washington Post* (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). ISSN 0190-8286. สืบค้นเมื่อ 2022-09-27.
2. ↑  "Putin concede cidadania russa a Edward Snowden". *Poder360* (ภาษาโปรตุเกสแบบบราซิล). September 26, 2022. สืบค้นเมื่อ 2022-09-27.
3. ↑  Snowden, Edward [@Snowden] (May 18, 2022). "With two kids under two, it feels like [...] for them" (ทวีต). สืบค้นเมื่อ June 6, 2022 – โดยทาง ทวิตเตอร์.
4. ↑  "Defiant Russia Grants Snowden Year's Asylum". New York Times. August 1, 2013. สืบค้นเมื่อ 2013-08-13.
5. ↑  Gellman, Barton; Markon, Jerry (June 9, 2013). "Edward Snowden says motive behind leaks was to expose 'surveillance state'". *The Washington Post*. สืบค้นเมื่อ June 10, 2013.
6. ↑  Gellman, Barton; Blake, Aaron; Miller, Greg (June 9, 2013). "Edward Snowden comes forward as source of NSA leaks". *The Washington Post*. สืบค้นเมื่อ June 10, 2013.
7. ↑  Shane, Scott; Somaiya, Ravi (June 16, 2013). "New Leak Indicates U.S. and Britain Eavesdropped at '09 World Conferences". *The New York Times*.
8. ↑  Ellsberg, Daniel (June 10, 2013). "Edward Snowden: saving us from the United Stasi of America". *The Guardian*. สืบค้นเมื่อ June 10, 2013.
9. ↑  A wanted man without a passport, Snowden could join ranks of unwitting airport denizens
10. ↑
11. ↑
12. ↑  Vanden Heuvel, Katrina; Cohen, Stephen F. (October 28, 2014). "Edward Snowden: A 'Nation' Interview". *The Nation*. สืบค้นเมื่อ April 11, 2015.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

**เอ็ดเวิร์ด สโนว์เดน** ที่่โครงการพี่น้องของวิกิพีเดีย

* ภาพและสื่อจากคอมมอนส์
* เนื้อหาข่าวจากวิกิข่าว
* คำคมจากวิกิคำคม
* ข้อมูลต้นฉบับจากวิกิซอร์ซ
* ข้อมูลจากวิกิสนเทศ

* เอ็ดเวิร์ด สโนว์เดน ที่ทวิตเตอร์ แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ
* Edward Snowden on Substack
* Snowden documents at Internet Archive
* แม่แบบ:TED speaker
* Appearances on C-SPAN

| การควบคุมรายการหลักฐาน แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ |
| --- |
| ทั่วไป | 
* ISNI
	+ 1
* VIAF
	+ 1
* เวิลด์แคต

 |
| หอสมุดแห่งชาติ | 
* นอร์เวย์
* สเปน
* ฝรั่งเศส (ข้อมูล)
* กาตาลุญญา
* เยอรมนี
* อิสราเอล
* สหรัฐ
* ญี่ปุ่น
* เช็กเกีย
* เกาหลี
* โครเอเชีย
* เนเธอร์แลนด์
* โปแลนด์

 |
| พจนานุกรมชีวประวัติ | 
* เยอรมนี

 |
| ฐานข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ | 
* CiNii (Japan)

 |
| อื่น ๆ | 
* Faceted Application of Subject Terminology
* มิวสิกเบรนซ์ ศิลปิน
* RERO (Switzerland)
	+ 1
* SUDOC (France)
	+ 1

 |