|  |  |
| --- | --- |
| ค.ศ. | บทความนี้อ้างอิงคริสต์ศักราช/คริสต์ทศวรรษ/คริสต์ศตวรรษ ซึ่งเป็นสาระสำคัญของเนื้อหา  |

**อ็องรี ฌูว์เลียง เฟลิกซ์ รูโซ** (ฝรั่งเศส: *Henri Julien Félix Rousseau*; 21 พฤษภาคม ค.ศ. 1844 - 2 กันยายน ค.ศ. 1910) เป็นจิตรกรชาวฝรั่งเศสของสมัยอิมเพรสชันนิสม์สมัยหลังของคริสต์ศตวรรษที่ 19 ผู้มีลักษณะการเขียนแบบศิลปะนาอีฟ (Naïve art) และ แบบบรรพกาลนิยม (Primitivism) รูโซเป็นที่รู้จักกันว่า "Le Douanier" (เจ้าหน้าที่ศุลกากร) ตามหน้าที่การงาน ระหว่างที่มีชีวิตอยู่รูโซก็ถูกเย้ยหยัน แต่ต่อมาก็เป็นที่นับถือในการที่เป็นผู้สอนตนเองผู้เป็นอัจฉริยะผู้เขียนภาพที่มีคุณภาพสูง

เบื้องหลัง
----------

อ็องรี รูโซเกิดที่เมืองลาวาลในบริเวณลุ่มแม่น้ำลัวร์ ครอบครัวมีอาชีพเป็นช่างประปา เมื่อยังเยาว์วัยก็ได้รับการศึกษาที่โรงเรียนประจำระดับมัธยมในลาวาลเองในฐานะนักเรียนไปกลับ หลังจากบิดาไปเป็นหนี้จนถูกยึดบ้าน รูโซเป็นนักเรียนระดับปานกลางในวิชาทั่วไป แต่ได้รับรางวัลทางด้านการวาดภาพและดนตรี ต่อมารูโซก็ทำงานเป็นทนายความและศึกษากฎหมาย แต่ก็ "ไปทำผิดกฎหมายเล็กน้อย แต่ก็เลี่ยงไปเป็นทหาร" อยู่เป็นเวลาสี่ปีเริ่มตั้งแต่ ค.ศ. 1863 เมื่อบิดาเสียชีวิตรูโซก็ย้ายไปรับราชการอยู่ในปารีสในปี ค.ศ. 1868 เพื่อไปเลี้ยงดูแม่ที่เป็นหม้าย ในปี ค.ศ. 1871 รูโซก็ได้รับการเลื่อนตำแหน่งขึ้นเป็นพนักงานเก็บภาษี และเริ่มทำการเขียนภาพอย่างจริงจังเมื่ออายุได้สี่สิบกว่าๆ พออายุได้ 49 ก็ลาออกจากราชการมาเป็นจิตรกรเต็มตัว เมื่อภรรยาเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1888 รูโซก็แต่งงานใหม่

รูโซอ้างว่า "ไม่มีผู้สอนแต่อย่างใด นอกไปจากธรรมชาติ" แต่ก็ยอมรับว่าได้รับ "คำแนะนำ" จากจิตรกรศิลปะสถาบัน, เฟลิกซ์ โอกุสต์-เคลมงต์ และ ฌอง-เลยง เฌโรม แต่ตามความเป็นจริงแล้วรูโซก็เป็นผู้ที่เรียนรู้การเขียนจิตรกรรมด้วยตนเอง และเขียนในลักษณะที่เรียกว่าเป็นแบบบรรพกาล และ แบบนาอีฟ

งานเขียน
--------

"ภาพเหมือนตนเอง", ค.ศ. 1890
ภาพที่เป็นที่รู้จักกันดีที่สุดหลายภาพเป็นภาพป่าดิบ แม้ว่ารูโซเองจะไม่เคยออกจากฝรั่งเศสไปเห็นป่าดิบด้วยตาของตนเองก็ตาม ข่าวลือโดยผู้ที่ชื่นชมที่ว่าเมื่อรูโซรับราชการเป็นทหารแล้วมีส่วนเกี่ยวข้องกับการรุกรานเม็กซิโกก็ไม่มีมูลแต่อย่างใด แรงบันดาลใจของภาพเขียนมาจากหนังสือที่มีภาพประกอบ และสวนพฤกษชาติในกรุงปารีส และภาพสัตว์ป่า แต่รูโซก็มีโอกาสได้สนทนากับทหารผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการรุกรานเม็กซิโก และได้ฟังเรื่องราวต่างที่ทหารได้ไปประสบมาในประเทศกึ่งร้อน รูโซกล่าวกับนักวิพากษ์ศิลป์อาร์เซเน อเล็กซองเดรว่าเมื่อได้ไปเยี่ยมชมสวนพฤกษชาติว่าเมื่อเข้าไปในเรือนกระจกตนเองก็จะเห็นต้นไม้ที่แปลกจากดินแดนอันห่างไกล ที่ทำให้มีความรู้สึกว่าเหมือนอยู่ในฝัน

นอกจากภาพเขียนที่แปลกตาแล้ว รูโซก็เขียนภาพของบ้านเมืองและปริมณฑลของปารีสที่มีขนาดเล็กกว่าด้วย รูโซอ้างว่าเป็นผู้ริเริ่มแนวการเขียนภาพประเภทใหม่ที่เรียกว่า "ภาพเหมือนภูมิทัศน์" (portrait landscape) โดยเริ่มการเขียนทิวทัศน์ของบริเวณต่างในกรุงปารีสที่ชอบ และเขียนภาพคนไว้ด้านหน้าของภาพ

ปฏิกิริยาต่อผลงาน
-----------------

ลักษณะการวาดของรูโซที่ดูราบและที่มีลักษณะเหมือนวาดโดยเด็กทำให้ได้รับการวิจารณ์ และมักทำให้ผู้ดูออกจะตกตลึง หรือเย้ยหยัน นักวิจารณ์กล่าวว่าแม้ว่าจะมีลักษณะที่ดูง่ายคล้ายการเขียนของเด็ก แต่ก็เป็นลักษณะที่แสดงความมีความสามารถสูง (sophistication) ในการเขียนลักษณะดังกล่าว

"*สิงโตหิวกระโจนงับแอนทิโลป*", ค.ศ. 1905
ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1886 รูโซก็แสดงผลงานอย่างสม่ำเสมอที่สมาคมศิลปินอิสระ แม้ว่าในปีแรก ๆ ภาพเขียนจะไม่ได้รับการตั้งแสดงในที่เด่น แต่งานของรูโซก็มีผู้นิยมเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ "*เสือตื่นเหยื่อ*" แสดงในปี ค.ศ. 1891 เมื่อได้รับการวิพากษ์อย่างจริงจังเป็นครั้งแรกโดยเฟลิกซ์ วาลโลต์ตองผู้กล่าวว่า: "ภาพ "*เสือตื่นเหยื่อ*" ไม่ควรจะเป็นภาพที่ผู้ดูพลาดจากการชม ภาพนี้เป็นทั้งภาพแรกและภาพสุดท้าย" แต่กระนั้นก็ยังเป็นเวลาอีกกว่าสิบปีก่อนที่รูโซจะหันกลับมาวาดภาพป่าดงดิบอีก

ในปี ค.ศ. 1893 รูโซย้ายห้องเขียนภาพไปยังมงปาร์นัสที่รูโซพำนักและทำงานจนกระทั่งเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1910 ระหว่าง ค.ศ. 1897 รูโซเขียนงานชิ้นที่มีชื่อเสียงที่สุดชิ้นหนึ่งชื่อ "*ยิบซีหลับ*" (La Bohémienne endormie)

ระหว่างปี ค.ศ. 1905 ภาพ "*สิงโตหิวกระโจนงับแอนตีโลพ*" ได้รับการแสดงที่สมาคมศิลปินอิสระเคียงข้างกับงานของจิตรกรอาวองการ์ดชั้นนำเช่นอ็องรี มาติสซึ่งถือกันว่าเป็นปีแรกที่มีการแสดงภาพเขียนของลัทธิโฟวิสต์ ซึ่งภาพเขียนของรูโซอาจจะมีอิทธิพลต่อการตั้งชื่อลัทธิก็เป็นได้

"*หมองู*" ค.ศ. 1907
ในปี ค.ศ. 1907 รูโซได้รับจ้างโดยเบิร์ทเธอคองเทส เดอ โลเนย์มารดาของจิตรกรโรแบร์ต เดอโลเนย์ให้เขียนภาพ "*หมองู*" (The Snake Charmer)

เมื่อบังเอิญไปเห็นภาพเขียนโดยรูโซถูกขายอยู่ตามถนนเพื่อจะเอาผ้าใบไปเขียนทับเป็นภาพใหม่ ปาโบล ปีกัสโซก็ทราบถึงคุณค่าของงานของรูโซทันทีและได้ไปทำความรู้จักกับรูโซ ในปี ค.ศ. 1908 ปีกัสโซก็จัดงานเลี้ยงกึ่งเป็นจริงเป็นจังในห้องเขียนภาพใน "*Le Bateau-Lavoir*" เพื่อเป็นเกียรติแก่รูโซ 

หลังจากปลดเกษียณในปี ค.ศ. 1893 รูโซก็หารายได้เพิ่มเงินบำนาญจำนวนเล็กน้อยโดยการเล่นไวโอลินตามถนน และทำงานอยู่ชั่วระยะเวลาหนึ่งที่ "*Le petit journal*" ที่ได้มีโอกาสเขียนภาพหน้าปกหลายภาพ

"*ความฝัน*" ค.ศ. 1910
รูโซเสียชีวิตเมื่อวันที่ 2 กันยายน ค.ศ. 1910 ในโรงพยาบาลในกรุงปารีส ผู้ไปงานศพก็มีเพื่อนเจ็ดคนที่รวมทั้งจิตรกรพอล ซียัค และ มานูเอล ออร์ทีซ เดอ ซาราต, โรแบร์ต เดอโลเนย์ และภรรยา ซอนยา เดอโลเนย์, ประติมากรคอนสแตนติน บรังคูซิ, เจ้าของบ้าน อาร์มองด์ เควาล และ กีโยม อาโปลีแนร์ ผู้เขียนบทอนุสรณ์สำหรับหินบนหลุมศพว่า:

> "We salute you  
> 
> Gentle Rousseau you can hear us  
> 
> Delaunay his wife Monsieur Queval and myself  
> 
> Let our luggage pass duty free through the gates  
> 
> of heaven  
> 
> We will bring you brushes paints and canvas  
> 
> That you may spend your sacred leisure in the  
> 
> light of truth Painting  
> 
> as you once did my portrait  
> 
> Facing the stars  
> 
> lion and the gypsy"
> 
>

อนุสรณ์
-------

งานจิตรกรรมของรูโซมีอิทธิพลเป็นอันมากต่อศิลปินแวนการ์ดอีกหลายชั่วคนต่อมา ที่เริ่มต้นด้วยปีกัสโซ และฌอง อูโก, แฟร์นองด์ เลแชร์ และ แม็กซ์ เบ็คมันน์ และ ลัทธิเหนือจริง ตามความเห็นของโรเบิร์ตา สมิธนักวิพากษ์ศิลปะของ "*เดอะนิวยอร์กไทมส์*" "ตัวอย่างเช่นภาพเหมือนตนเองอันน่าทึ่งของเบ็คมันน์ มีรากฐานมาจากลักษณะการเขียนอันเข้มข้นของภาพเหมือนของนักเขียนปิแยร์ โลตีโดยรูโซ"

ลักษณะของภาพของภาพยนตร์แอนิเมชันเรื่อง "*Kirikou and the Sorceress*" โดย Michel Ocelot ที่สร้างในปี ค.ศ. 1998 ก็มีอิทธิพลบางส่วนมาจากงานเขียนของรูโซ โดยเฉพาะฉากที่เป็นป่า

ระเบียงภาพ
----------

* "ค่ำวันคาร์นิวาล"ค.ศ. 1886พิพิธภัณฑ์ศิลปะฟิลาเดลเฟีย, ฟิลาเดลเฟีย"ค่ำวันคาร์นิวาล"  
ค.ศ. 1886  
พิพิธภัณฑ์ศิลปะฟิลาเดลเฟีย, ฟิลาเดลเฟีย
* "ยิบซีหลับ"ค.ศ. 1897พิพิธภัณฑ์ศิลปะสมัยใหม่, นครนิวยอร์ก"ยิบซีหลับ"  
ค.ศ. 1897  
พิพิธภัณฑ์ศิลปะสมัยใหม่, นครนิวยอร์ก
* "La tour Eiffel peinte par Henri Rousseau"ค.ศ. 1898, พิพิธภัณฑ์วิจิตรศิลป์ฮิวสตัน, ฮิวสตัน"La tour Eiffel peinte par Henri Rousseau"  
ค.ศ. 1898, พิพิธภัณฑ์วิจิตรศิลป์ฮิวสตัน, ฮิวสตัน
* "Exotic Landscape"ค.ศ. 1908"Exotic Landscape"  
ค.ศ. 1908
* "การต่อสู้ระหว่างเสือกับควาย"ค.ศ. 1908พิพิธภัณฑ์ศิลปะคลีฟแลนด์, คลีฟแลนด์"การต่อสู้ระหว่างเสือกับควาย"  
ค.ศ. 1908  
พิพิธภัณฑ์ศิลปะคลีฟแลนด์, คลีฟแลนด์
* "การต่อสู้ระหว่างเสือกับควายในป่าเมืองร้อน"ค.ศ. 1908-1909พิพิธภัณฑ์เฮอร์มิทาจ, เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก"การต่อสู้ระหว่างเสือกับควายในป่าเมืองร้อน"  
ค.ศ. 1908-1909  
พิพิธภัณฑ์เฮอร์มิทาจ, เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก
* "เฟลมมิงโก"ค.ศ. 1907"เฟลมมิงโก"  
ค.ศ. 1907
* "คนเล่นฟุตบอล"ค.ศ. 1908พิพิธภัณฑ์ โซโลมอน อาร์. กุกเกนไฮม์, นครนิวยอร์ก"คนเล่นฟุตบอล"  
ค.ศ. 1908  
พิพิธภัณฑ์ โซโลมอน อาร์. กุกเกนไฮม์, นครนิวยอร์ก
* "ช่อดอกไม้"ค.ศ. 1910หอศิลป์เทท, ลอนดอน"ช่อดอกไม้"  
ค.ศ. 1910  
หอศิลป์เทท, ลอนดอน

อ้างอิง
-------

1. 1 2  Henri Rousseau biography เก็บถาวร 2008-10-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน at the Guggenhiem
2. ↑  Artillerymen by Rousseau เก็บถาวร 2008-07-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน at the Guggenhiem
3. 1 2 3  "Welcome to HenriRousseau.info - "Le Douanier" : The Life and Works of Henri Rousseau". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-03-06. สืบค้นเมื่อ 2009-11-24.
4. ↑  Rousseau เก็บถาวร 2009-05-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน at the National Gallery of Art
5. 1 2 3  Henri Rousseau, 1844-1910 By Cornelia Stabenow pages 7 & 8
6. ↑  *Henri Rousseau*, (1979), Dora Vallier
7. ↑  *Masterworks at the Albright-Knox Art Gallery,* (1999), first published as *125 Masterpieces from the Collection of the Albright-Knox Art Gallery*(1987), Karen Lee Spaulding, general editor, page 72
8. 1 2 3 4 5  Smith, Roberta (2006) "Henri Rousseau: In imaginary jungles, a terrible beauty lurks" *The New York Times*, 14 July 2006. Accessed 14 July 2006
9. ↑  Henri Rousseau, 1844-1910 By Cornelia Stabenow page 16
10. ↑  Henri Rousseau, 1844-1910 By Cornelia Stabenow page 10
11. ↑  Tate Modern | Past Exhibitions | Henri Rousseau | Artistic Circle เก็บถาวร 2008-06-05 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน at www.tate.org.uk
12. ↑  Ocelot, Michel (2008-08-25). "Director's notes". *Kirikou.net*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-01-09. สืบค้นเมื่อ 2008-08-25.

* Much of the information in this article was taken from *Henri Rousseau Jungles in Paris*, The Tate Gallery, pamphlet accompanying the 2005 exhibition.

หนังสือเกี่ยวกับรูโซ
--------------------

* *The Banquet Years*, by Roger Shattuck (includes an extensive Rousseau essay)
* *Henri Rousseau*, 1979, Dora Vallier (general illustrated essay)
* *Henri Rousseau*, 1984, The Museum of Modern Art New York (essays by Roger Shattuck, Henri Béhar, Michel Hoog, Carolyn Lanchner, and William Rubin; includes excellent color plates and analysis)

ดูเพิ่ม
-------

* ศิลปะอิมเพรสชันนิสม์สมัยหลัง

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ อ็องรี รูโซ

* www.HenriRousseau.org 118 works by Henri Rousseau
* Henri Rousseau: Jungles in Paris, at the National Gallery of Art เก็บถาวร 2016-09-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Rousseau text written for young readers เก็บถาวร 2009-05-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน Brief introduction to the artist's life and art. Entry contains links to two large reproductions of Rousseau paintings in the National Gallery of Art, a 4th grade lesson relating Rousseau's paintings to ecology, and hands-on activities suitable for classroom or home study.
* Henri Rousseau: A Jungle in Paris เก็บถาวร 2016-09-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Ten Dreams Galleries
* *The Sleeping Gypsy* in the MoMA Online Collection

| * ด
* ค
* ก
ลัทธิประทับใจยุคหลัง |
| --- |
| ขบวนการในคริสต์ศตวรรษที่ 19 | 
* ลัทธิประทับใจใหม่
* วิภาคนิยม
* ลัทธิผสานจุดสี
* คตินิยมเส้นกั้นสี
* กลุ่มนาบี
* ศิลปะสังเคราะห์นิยม
* ลัทธิสัญลักษณ์นิยม
* นวศิลป์

 |
| จิตรกร | 
* อ็องรี รูโซ
* เอ็ดวัด มุงก์
* ปอล เซซาน
* ปอล โกแก็ง
* อ็องรี เดอ ตูลูซ-โลแทร็ก
* ออดีลง เรอดง
* ฌอร์ฌ-ปีแยร์ เซอรา
* ปอล ซีญัก
* ฟินเซนต์ ฟัน โคค

 |
| ขบวนการในคริสต์ศตวรรษที่ 20 | 
* คติโฟวิสต์
* กลุ่มบรึคเคอ
* กลุ่มเบลาเออไรเทอร์
* ลัทธิสำแดงพลังอารมณ์แนวนามธรรม
* ลัทธิบาศกนิยม

 |
| จิตรกร | 
* อ็องรี มาติส
* อ็องเดร เดอแร็ง
* แอนสท์ ลูทวิช เคียร์ชเนอร์
* คาร์ล ชมิดท์-รอทท์ลุฟฟ์
* วาซีลี คันดินสกี
* ฟรันซ์ มาร์ค
* ปาโบล ปีกัสโซ
* ฌอร์ฌ บรัก

 |
| งานแสดงศิลปะ | 
* สมาคมศิลปินอิสระ
* Les XX
* The Volpini Exhibition, 1889
* Le Barc de Boutteville
* La Libre Esthétique
* Ambroise Vollard
* Salon d'Automne

 |
| นักวิจารณ์ศิลปะ | 
* เฟลิกซ์ เฟเนอง
* อาลแบร์ โอรีเย

 |
| 
ดูเพิ่ม
จิตรกรลัทธิประทับใจยุคหลัง
จิตรกรรมลัทธิประทับใจยุคหลัง
ลัทธิประทับใจ
นวยุคนิยม
ศิลปะสมัยใหม่
ลัทธิการแยกตัว
 |

| * ด
* ค
* ก
จิตรกรในศิลปะตะวันตก |
| --- |
| **ทั่วไป** | จิตรกรแบ่งตามสมัย  **·**  จิตรกรแบ่งตามคริสต์ศตวรรษ  **·**  จิตรกรแบ่งตามสัญชาติ  **·**  จิตรกรแบ่งตามประเภท |
| **สมัย** | สมัยไบแซนไทน์  **·**  สมัยกอทิก  **·**  สมัยเนเธอร์แลนด์เริ่มแรก  **·**  ยุคทองของเนเธอร์แลนด์  **·**  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา  **·**  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาในฟลานเดอส์  **·**  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาในเนเธอร์แลนด์  **·**  สมัยจริตนิยม  **·**  สมัยบาโรก  **·**  สมัยโรโกโก  **·**  ลัทธิคลาสสิกใหม่‎  **·**  สมัยจินตนิยม  **·**  ลัทธิประทับใจ  **·**  ลัทธิประทับใจยุคหลัง‎  **·**  ลัทธิสำแดงพลังอารมณ์  **·**  กลุ่มนิยมแบบก่อนราฟาเอล  **·**  ลัทธิสัญลักษณ์นิยม  **·**  ลัทธิบาศกนิยม  **·**  ลัทธิเหนือจริง  **·**  สมัยใหม่ |
| **ศตวรรษ** | คริสต์ศตวรรษที่ 13  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 14  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 15  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 16  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 17  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 18  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 19  **·**  คริสต์ศตวรรษที่ 20 |
| **หัวเรื่อง/ประเภท** | ภาพประวัติศาสตร์ (รวมศิลปะศาสนา)  **·**  ภาพชีวิตประจำวัน  **·**  ภาพเหมือน  **·**  ภาพภูมิทัศน์  **·**  ภาพนิ่งภาพพิมพ์หิน  **·**  ภาพไร้มายา  **·**  หนังสือวิจิตร  **·**  ภาพประกอบ |
| **สัญชาติ** | ชาวไทย  **·**  ชาวดัตช์  **·**  ชาวฝรั่งเศส  **·**  ชาวเฟลมิช  **·**  ชาวเยอรมัน  **·**  ชาวสเปน  **·**  ชาวออสเตรีย  **·**  ชาวอังกฤษ  **·**  ชาวอิตาลี  **·**  ชาวกรีก  **·**  ชาวอเมริกัน  **·**  ชาวสวีเดน  **·**  ชาวรัสเซีย  **·**  ชาวยูเครน |
| ปรัชญาศิลปะ **·** จิตรกรรม **·** จิตรกรที่มีบทความเกี่ยวกับงานเขียน **·** จิตรกรที่มีรายชื่องานเขียน **·** จิตรกรรมแบ่งตามยุค **·** จิตรกรรมแบ่งตามประเภท **·** จิตรกรรมแบ่งตามหัวเรื่อง
 |