**เจ้าหญิงแห่งเวลส์** (อังกฤษ: Princess of Wales, เวลส์: *Tywysoges Cymru*) เป็นพระอิสริยยศกิตติมศักดิ์ (courtesy title) สำหรับพระวรชายาของเจ้าชายแห่งเวลส์ อันเป็นพระอิสริยยศของรัชทายาทแห่งราชบัลลังก์สหราชอาณาจักร นับตั้งแต่เจ้าชายแห่งเวลส์ชาวอังกฤษพระองค์แรกเมื่อปี ค.ศ. 1302 ด้วยหลักศีลธรรมและข้อเท็จจริงที่ว่า เจ้าชายแห่งเวลส์บางพระองค์ไม่ได้เสกสมรสก่อนการเสวยราชสมบัติ จึงทำให้แท้จริงแล้วมีเจ้าหญิงแห่งเวลส์เพียงแค่ 11 พระองค์

รายพระนามเจ้าหญิงแห่งเวลส์
--------------------------

เจ้าหญิงที่ดำรงพระอิสริยยศเป็น *เจ้าหญิงแห่งเวลส์* จนถึงปัจจุบัน มีทั้งหมด 11 พระองค์ ดังนี้ 

| ลำดับ | พระรูป | พระนามประสูติ | ดำรงตำแหน่งจาก (ปี) ถึง (ปี) | ปีที่เสกสมรส | พระสวามีชาตะ | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | โจนแห่งเคนต์1328–1385 | 1361–1376 | 1361 | เอ็ดเวิร์ด เจ้าชายดำ1330–1376 |  |
| 2 |  | แอนน์ เนวิลล์1456–1485 | 1470–1471 | 1470 | พระเจ้าริชาร์ดที่ 3 แห่งอังกฤษ1452–1485 |  |
| 3 |  | เจ้าหญิงแคเธอรีนแห่งอารากอน 1485–1536 | 1501–1502 | 1501 | เจ้าชายอาเธอร์ เจ้าชายแห่งเวลส์1486–1502 |  |
| 4 |  | เจ้าหญิงแคโรไลน์แห่งอันสบาค1683–1737 | 1714–1727 | 1705 | พระเจ้าจอร์จที่ 2 แห่งบริเตนใหญ่1683–1760 |  |
| 5 |  | เจ้าหญิงออกัสตาแห่งซัคเซิน-โกทา1719–1772 | 1736–1751 | 1736 | เจ้าชายเฟรเดอริก เจ้าชายแห่งเวลส์1707–1751 |  |
| 6 |  | เจ้าหญิงแคโรไลน์แห่งเบราน์ชไวก์1768–1821 | 1795–1820 | 1795 | สมเด็จพระเจ้าจอร์จที่ 4 แห่งสหราชอาณาจักร1762–1830 |  |
| 7 |  | เจ้าหญิงอเล็กซานดราแห่งเดนมาร์ก1844–1925 | 1863–1901 | 1863 | สมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 7 แห่งสหราชอาณาจักร1841–1910 |  |
| 8 |  | เจ้าหญิงวิกตอเรีย แมรีแห่งเท็ก1867–1953 | 1901–1910 | 1893 | สมเด็จพระเจ้าจอร์จที่ 5 แห่งสหราชอาณาจักร1865–1936 |  |
| 9 |  | เลดีไดอานา สเปนเซอร์1961–1997 | 1981–1996 | 1981 | สมเด็จพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 3 แห่งสหราชอาณาจักร1948–ปัจจุบัน | ทรงหย่ากับสมเด็จพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 3 ในปี ค.ศ. 1996 |
| 10 |  | คามิลลา แชนด์1947–ปัจจุบัน | 2005–2022 | 2005 | ทรงใช้พระอิสริยยศหลักเป็น "ดัชเชสแห่งคอร์นวอลล์" |
| 11 |  | แคเธอริน มิดเดิลตัน1982–ปัจจุบัน | 2022–ปัจจุบัน | 2011 | เจ้าชายวิลเลียม เจ้าชายแห่งเวลส์1982–ปัจจุบัน |  |
|

เจ้าหญิงแห่งเวลส์องค์ก่อนหน้านั้นคือ สมเด็จพระราชินีคามิลลาแห่งสหราชอาณาจักร (พระนามเดิม *คามิลลา* *พาร์กเกอร์ โบลส์*) ซึ่งทรงเลือกที่จะไม่ใช้พระอิสริยยศเจ้าหญิงแห่งเวลส์ แต่ทรงใช้พระอิสริยยศหลักเป็น "ดัชเชสแห่งคอร์นวอลล์" อันเนื่องมาจากผู้คนส่วนใหญ่ยังคงรู้สึกผูกพันกับผู้ที่ครองอิสริยยศนี้มาก่อน ได้แก่ ไดอานา เจ้าหญิงแห่งเวลส์

เจ้าหญิงแห่งเวลส์หลายพระองค์ทรงเถลิงพระอิสริยยศขึ้นเป็นสมเด็จพระราชินี (Queen Consort) นอกนั้นมีพระอิสริยยศเป็น *"เจ้าหญิงม่ายแห่งเวลส์"* หรือ Dowager Princess of Wales หลังการสิ้นพระชนม์ของพระสวามี (ภายหลังการสมรสของสมเด็จพระเจ้าเฮนรีที่ 8 และ เจ้าหญิงแคทเธอรีนแห่งอารากอน เป็นโมฆะ เจ้าหญิงทรงเปลี่ยนกลับไปเป็น *เจ้าหญิงม่ายแห่งเวลส์* ซึ่งเป็นพระอิสริยยศเดิม ในฐานะที่เป็นพระชายาม่ายของเจ้าชายอาร์เธอร์ เจ้าชายแห่งเวลส์ พระเชษฐาในสมเด็จพระเจ้าเฮนรีที่ 8 เพราะพระองค์ไม่ทรงต้องการยอมรับว่าได้เคยทรงอภิเษกสมรสกับเจ้าหญิงอย่างถูกต้องตามกฎหมาย)

ตามรูปแบบของการให้สิทธิพระราชโอรสสืบสันตติวงศ์ก่อนพระราชธิดาที่ใช้ในประเทศสหราชอาณาจักร การดำรงพระอิสริยยศเป็น *รัชทายาทโดยนิตินัย* (heiress apparent) สำหรับพระราชธิดานั้นเป็นเรื่องที่ผิดปกติวิสัย เนื่องจากว่าในทางทฤษฎีแล้วเป็นไปได้ที่พระมหากษัตริย์ที่ทรงราชย์จะมีพระราชโอรสมาแทนที่พระราชธิดา โดยมากเป็นเพียง *รัชทายาทโดยพฤตินัย* (heiress presumptive) มีข้อยกเว้นเพียงอย่างเดียวคือ ถ้ารัชทายาทโดยนิติของพระมหากษัตริย์ทรงมีแต่พระธิดา และสิ้นพระชนม์ไปก่อน พระธิดาพระองค์ใหญ่จะทรงเป็นรัชทายาทโดยนิตินัยทันที

ในความเป็นจริงแล้ว มีอยู่หลายครั้งที่เห็นชัดว่ารัชทายาทโดยพฤตินัยที่เป็นผู้หญิงได้สืบราชบัลลังก์ (ที่เด่นชัดที่สุดคือ สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 เมื่อยังมีพระอิสริยยศเป็นเจ้าหญิงรัชทายาท) แต่ก็ไม่ทรงเคยได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าหญิงแห่งเวลส์"

เจ้าหญิงแห่งเวลส์มิใช่เจ้าหญิงตามสิทธิของตนเอง
----------------------------------------------

อเล็กซานดราแห่งเดนมาร์ก ดำรงพระอิสริยยศเป็น *เจ้าหญิงแห่งเวลส์* ยาวนานที่สุด
ในทางตรงข้ามกับความเชื่อทั่วไป พระอิสริยยศเจ้าหญิงแห่งเวลส์มิใช่เจ้าหญิงตามราชสิทธิของเจ้าหญิงองค์นั้น ในขณะที่เจ้าหญิงบางพระองค์ในอดีต เช่น เจ้าหญิงแคทเธอรีนแห่งอารากอน และ เจ้าหญิงอเล็กซานดราแห่งเดนมาร์ก ยังคงทรงใช้ชื่อเรียกว่า *เจ้าหญิงแคทเธอรีน* และ *เจ้าหญิงอเล็กซานดรา* เมื่อทรงอภิเษกสมรสและได้ดำรงพระอิสริยยศเจ้าหญิงแห่งเวลส์ เป็นเพราะว่าทั้งสองพระองค์ประสูติเป็นเจ้าหญิงมาแต่เดิม (แห่งสเปนและเดนมาร์ก ตามลำดับ) แม้ว่าประชาชนเรียกขานไดอานา เจ้าหญิงแห่งเวลส์ เป็นเจ้าหญิงไดอานา ภายหลังจากการอภิเษกสมรสกับเจ้าฟ้าชายชาร์ลส์ เจ้าชายแห่งเวลส์ แต่นั่นถือว่าเป็นสิ่งที่ไม่ถูกต้อง ดังที่ไดอานาเองเคยกล่าวไว้ เพราะว่าไม่ได้เป็นเจ้าหญิงตามสิทธิของตนเองดังเช่นเดียวกับ คามิลลา ดัชเชสแห่งคอนวอลล์ จะไม่ใช่ *เจ้าหญิงคามิลลา* 

เมื่อมีการเลือกเฟ้นพระอิสริยยศสำหรับอนาคตสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 ความเป็นไปได้ในการแต่งตั้งพระองค์เป็นเจ้าหญิงแห่งเวลส์ตามพระราชสิทธิของพระองค์เองได้ถูกหยิบยกเป็นประเด็นขึ้นมา แต่ต่อมาได้ถูกคัดค้าน เพราะว่าเจ้าหญิงแห่งเวลส์เป็นพระอิสริยยศกิตติมศักดิ์ (courtesy titile) ซึงถือครองโดยพระชายาในเจ้าชายแห่งเวลส์ ถ้านำพระอิสริยยศมาใช้กับเจ้าหญิงเอลิซาเบธ จะทำให้ลดพระราชสิทธิในฐานะเจ้าหญิงแห่งสหราชอาณาจักร หากไม่มีพระราชหัตถเลขาแต่งตั้งหรือการออกพระราชบัญญัติให้เป็นในทางตรงกันข้าม

พระอิสริยยศอื่นของเจ้าหญิงแห่งเวลส์
-----------------------------------

ราชินีแมรี เป็น *เจ้าหญิงแห่งเวลส์* พระองค์สุดท้ายที่มีพระชาติกำเนิดเป็นเจ้าหญิง
เจ้าหญิงแห่งเวลส์ ซึ่งมาจากการอภิเษกสมรสกับเจ้าชายแห่งเวลส์ ยังทรงดำรงพระอิสริยยศรองอื่นทั้งหมดของเจ้าชายแห่งเวลส์อีกด้วย ดังต่อไปนี้

* ดัชเชสแห่งคอร์นวอลล์
* ดัชเชสแห่งโรธเซย์ (ซึ่งเป็นพระอิสริยยศที่รู้จักในสก็อตแลนด์)
* เคาน์เตสแห่งเชสเตอร์
* เคาน์เตสแห่งคาร์ริค
* บารอนเนสแห่งเรนฟรูว์
* เลดี้แห่งไอเอิลส์
* เจ้าหญิงและจอมทัพหญิงแห่งสก็อตแลนด์

ในบรรดาพระอิสริยยศทั้งหมด เจ้าหญิงแห่งเวลส์เป็นพระอิสริยยศที่ใช้อย่างเป็นทางการ โดยจะมีลำดับขั้นที่สูงกว่าบรรดาศักดิ์ขุนนางต่าง ๆ อย่างไรก็ตาม ดังที่ได้กล่าวไว้ในตัวอย่างของคามิลลา เจ้าหญิงแห่งเวลส์องค์ปัจจุบัน พระอิสริยยศรองอันใดอันหนึ่งสามารถนำมาใช้ได้อย่างง่ายดายและถูกต้องตามกฎหมาย ดังตัวอย่างเช่น เมื่อไดอานา เจ้าหญิงแห่งเวลส์ได้เปิดแผนกใหม่ของสวนสัตว์เชสเตอร์เมื่อปี พ.ศ. 2527 ทรงได้รับการเรียกขานว่า "สมเด็จเจ้าฟ้าหญิงแห่งเวลส์ เคาน์เตสแห่งเชสเตอร์" (HRH The Princess of Wales, Countess of Chester)

ในบางกรณี รัชทายาทในราชบัลลังก์ยังไม่ได้ทรงรับการสถาปนาให้เป็นเจ้าชายแห่งเวลส์ ดังนั้นพระชายาจะดำรงพระอิสริยยศเป็นดัชเชสแห่งคอร์นวอลล์จนกว่าจะมีการประกาศสถาปนา เจ้าหญิงแมรีแห่งเท็คทรงดำรงพระอิสริยยศเป็น ดัชเชสแห่งยอร์ค หลังจากการอภิเษกสมรสเมื่อปี พ.ศ. 2436 กับ เจ้าชายจอร์จ (ขณะนั้นทรงดำรงพระอิสริยยศเป็นดยุคแห่งยอร์ค และต่อมาคือ สมเด็จพระเจ้าจอร์จที่ 5) และทรงเป็น **ดัชเชสแห่งคอร์นวอลล์และยอร์ค** ตั้งแต่เดือนมกราคม พ.ศ. 2444 (ในการเสด็จสวรรคตของสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย และการเสวยราชสมบัติของสมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 7) จนถึงเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2444 (เมื่อเจ้าชายจอร์จทรงได้รับการสถาปนาให้เป็น เจ้าชายแห่งเวลส์)

เจ้าหญิงแห่งเวลส์ทรงเป็นที่รู้จักว่า **ดัชเชสแห่งโรธเซย์** ในประเทศสก็อตแลนด์ เช่นเดียวกับที่เจ้าชายแห่งเวลส์ทรงเป็นที่รู้จักในฐานะดยุคแห่งโรธเซย์ ตำแหน่งดยุคนี้เป็นพระอิสริยยศที่มีความเกี่ยวข้องทางประวัติศาสตร์กับรัชทายาทของราชบัลลังก์สก็อตแลนด์

เจ้าหญิงแห่งเวลส์ชาวเวลส์
-------------------------

ในบรรดาเจ้าหญิงช่วงสมัยก่อนการยึดครองของชาวนอร์มัน ดังเช่น เจ้าหญิงเกวนเลียนแห่งเวลส์ บางครั้งทรงได้รับการเรียกขานว่าเป็น เจ้าหญิงแห่งเวลส์ แต่มิได้ทรงดำรงพระอิสริยยศนี้ นอกจากนี้ยังคนอื่นอีกมากมายซึ่งอาจอ้างสิทธิ๋ในการดำรงพระอิสริยยศ อันเนื่องมาจากการอภิเษกสมรสกับเจ้าชายชาวพื้นเมือง ซึ่งทรงดำรงหรือปรารถนาพระอิสริยยศ "เจ้าชายแห่งเวลส์" ดังต่อไปนี้

* โจแอน เลดี้แห่งเวลส์
* เอเลียนอร์ เดอ มองต์ฟอร์ต
* เอลิซาเบธ เฟอร์เรอส์
* มาร์กาเรต แฮนเมอร์

เชิงอรรถ
--------

1. ↑  สิทธิของคามิลลาในพระอิสริยยศ "เจ้าหญิงแห่งเวลส์" ได้เป็นที่ถกเถียงกันก่อนการอภิเษกสมรสกับเจ้าชายแห่งเวลส์ ประธานวุฒิสภาซึ่งได้ทบทวนประเด็นดังกล่าวเห็นว่าคามิลลา พระชายาจะดำรงพระอิสริยยศเจ้าหญิงได้"โดยอัติโนมัติ" หากไม่มีกฎหมายหรือพระบรมราชโองการโดยคำแนะนำขององคมนตรีออกมาให้เป็นอย่างอื่น ไม่มีพระราชบัญญัติหรือพระบรมราชโองการตามคำแนะนำขององคมนตรีใดออกมาเพื่อคัดการการดำรงพระอิสริยยศของคามิลลา อย่างไรก็ดี เธอเลือกที่จะไม่ใช้พระอิสริยยศนี้ และใช้หนึ่งในพระอิสริยยศอื่นของเจ้าหญิงแห่งเวลส์แทน ดังเช่นเดียวกันเมื่อเป็นพระมเหสีของพระมหากษัตริย์ก็จะเป็นสมเด็จพระราชินีโดยอัติโนมัติ แต่เธอตั้งใจที่จะใช้พระอิสริยยศอื่นแทนคือ เจ้าหญิงพระราชชายา (Princess Consort)
2. ↑  "House of Commons – Royal Marriage". parliament.uk. สืบค้นเมื่อ 7 February 2015.

ดูเพิ่ม
-------

* เจ้าชายแห่งเวลส์
* สมเด็จพระราชินี
* สมเด็จพระราชินีนาถ
* สมเด็จพระราชินีแห่งสหราชอาณาจักรและเครือจักรภพ

  


| * ด
* ค
* ก
เจ้าหญิงแห่งเวลส์ |
| --- |
| 
* โจนแห่งเคนต์ *(1904–1919)*
* แอนน์ เนวิลล์ *(2013–2014)*
* เจ้าหญิงแคเธอรีนแห่งอารากอน *(2204–2205)*
* เจ้าหญิงคาโรลีเนอแห่งบรันเดินบวร์ค-อันส์บัค *(2257–2270)*
* เอากุสทาแห่งซัคเซิน-โกทา-อัลเทินบวร์ค *(2279-2294)*
* เจ้าหญิงคาโรลีเนอแห่งเบราน์ชไวค์ *(2338–2363)*
* เจ้าหญิงอะเล็กซันดราแห่งเดนมาร์ก *(2406–2444)*
* เจ้าหญิงวิกตอเรีย แมรีแห่งเท็ก *(2444–2453)*
* เลดีไดอานา สเปนเซอร์ *(2524–2539)*
* คามิลลา แชนด์\*  *(2548–2565)*
* แคเธอริน มิดเดิลตัน *(2565–ปัจจุบัน)*

 |
| *\* ใช้พระอิสริยยศ ดัชเชสแห่งคอร์นวอลล์* |

| * ด
* ค
* ก
บรรดาศักดิ์ในพระราชวงศ์อังกฤษ |
| --- |
| 
* พระมหากษัตริย์
	+ พระราชสวามีและพระอัครมเหสี
* เจ้าชาย
* เจ้าหญิง
* บรรดาศักดิ์ขุนนางในราชวงศ์
* เจ้าชายและเจ้าหญิงแห่งเวลส์
* ดยุกและดัชเชสแห่งคอร์นวอลล์
* ดยุกแห่งรอธซี
* พระราชกุมารี
* ดยุกและดัชเชสแห่งยอร์ก
* ดยุกและดัชเชสแห่งกลอสเตอร์
* ดยุกและดัชเชสแห่งเคนต์
* ดยุกแห่งเคมบริดจ์
* ดยุกและดัชเชสแห่งเอดินบะระ
* ดยุกแห่งซัสเซกซ์

 |
| พ้นสมัยพระราชทาน | 
* สมเด็จพระราชชนนี
* ดยุกแห่งออลบานี
* ดยุกแห่งแคลเรนซ์
* ดยุกและดัชเชสแห่งคัมบาร์ลันด์
* ดยุกแห่งคอนน็อตและสแตรธเอิร์น
* ดยุกแห่งวินด์เซอร์
* ดยุกแห่งยอร์กและออลบานี
* ดยุกแห่งคัมบาร์ลันด์และสแตรธเอิร์น
* ดยุกแห่งคัมบาร์ลันด์และเทวิอ็อตเดล
* ดยุกแห่งแคลเรนซ์และเซนต์แอนดรูวส์
* ดยุกแห่งแคลเรนซ์และเอวอนเดล
* ดยุกแห่งกลอสเตอร์และเอดินบะระ
* ดยุกแห่งเคนต์และสแตรธเอิร์น

 |
| 
* กษัตริย์แห่งสหราชอาณาจักร
* ราชวงศ์อังกฤษ
* ขุนนางอังกฤษ

 |