**พาร์เซก** (อังกฤษ: parsec; มาจาก **par**allax of one arc**sec**ond ตัวย่อ: pc) เป็นหน่วยวัดระยะทางทางดาราศาสตร์ มีค่าเท่ากับความสูงของสามเหลี่ยมมุมฉากที่มีเส้นฐานยาว 1 หน่วยดาราศาสตร์และมีมุมยอด 1 พิลิปดา หรือเท่ากับ 648000/π หรือ 206,265 หน่วยดาราศาสตร์ เทียบเป็นระยะทางได้ 3.2616 ปีแสง (3.26 ปีแสง) เท่ากับระยะทาง 31 ล้านล้านกิโลเมตร. ค่าพาร์เซกเป็นค่าที่นักดาราศาสตร์ใช้วัดระยะทางภายในดาราจักร การวัดระยะจากโลกถึงดาวฤกษ์ เรียกว่าการวัดพารัลแลกซ์ดาวฤกษ์ ดาวพร็อกซิมาคนครึ่งม้าเป็นดาวฤกษ์ที่อยู่ใกล้กับระบบสุริยะของเรามากที่สุด โดยอยู่ห่างจากดวงอาทิตย์ไปประมาณ 1.3 พาร์เซก หรือราว 4.2 ปีแสง ดวงดาวส่วนใหญ่ที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า ล้วนอยู่ห่างจากดวงอาทิตย์ไม่เกิน 500 พาร์เซก[]

พารัลแลกซ์ คือ ปรากฏการณ์ที่ผู้สังเกตมองจาก 2 จุด แล้วเห็นตำแหน่งของวัตถุเปลี่ยนไปเมื่อเทียบกับวัตถุอ้างอิง ทดลองได้โดยใช้มือถือวัตถุยื่นไปข้างหน้า แล้วสังเกตวัตถุดังกล่าวด้วยตาซ้าย และขวาจะสังเกตเห็นตำแหน่งของวัตถุเปลี่ยนไปหรือไม่

### การคำนวณค่าพาร์เซก

ตามคำนิยามในปีค.ศ. 2015 1 หน่วยดาราศาสตร์ของความยาวเส้นรองรับมุม 1 พิลิปดา (หรือ 1 อาร์กวินาที) ณ ใจกลางวงกลมที่มีรัศมี 1 พาร์เซก โดยการแปลงหน่วยองศาหน่วยนาทีหน่วยวินาทีไปเป็นเรเดียน

{\displaystyle {\frac {1{\mbox{ pc}}}{1{\mbox{ au}}}}={\frac {180\times 60\times 60}{\pi }}} และ
{\displaystyle 1{\mbox{ au}}=149\,597\,870\,700{\mbox{ m}}} (คำนิยามของหน่วยดาราศาสตร์ ในปีค.ศ. 2012)
ดังนั้น

{\displaystyle \pi {\mbox{ pc}}=180\times 60\times 60{\mbox{ au}}=180\times 60\times 60\times 149\,597\,870\,700=96\,939\,420\,213\,600\,000{\mbox{ m}}} (ตามคำนิยามในปีค.ศ. 2015)
ดังนั้น

{\displaystyle 1{\mbox{ pc}}={\frac {96\,939\,420\,213\,600\,000}{\pi }}=30\,856\,775\,814\,913\,673{\mbox{ m}}} (ไปยังเมตรที่ใกล้เคียงที่สุด)
ประมาณว่า,

Diagram of parsec.
ในภาพข้างบน (ไม่ตามสเกล), **S** คือดวงอาทิตย์ และ **E** คือโลก ณ จุดหนึ่งของวงโคจร ทำให้ระยะทาง **ES** เท่ากับ 1 หน่วยดาราศาสตร์ (au) มุม **SDE** คือ 1 พิลิปดา (1/3600 ขององศา) ดังนั้น ตามคำอธิบาย **D** คือจุดในอวกาศที่มีระยะทาง 1 พาร์เซกจากดวงอาทิตย์ ถ้าคำนวณผ่านตรีโกณมิติ ระยะทาง **SD** จะคำนวณแบบนี้:

{\displaystyle \mathrm {SD} ={\frac {\mathrm {ES} }{\tan 1''}}}
{\displaystyle \mathrm {SD} \approx {\frac {\mathrm {ES} }{1''}}={\frac {1\,{\mbox{au}}}{{\frac {1}{60\times 60}}\times {\frac {\pi }{180}}}}={\frac {648\,000}{\pi }}\,{\mbox{au}}\approx 206\,264.81{\mbox{ au}}.}
เพราะหน่วยดาราศาสตร์มีความยาว 149597870700 เมตร จึงคำนวณเป็นแบบนี้:

|  |  |
| --- | --- |
| ดังนั้น 1 พาร์เซก | ≈ 206,264.806247096 หน่วยดาราศาสตร์ |
| ≈ 3.085677581×1016 เมตร |
| ≈ 30.856775815 ล้านล้าน กิโลเมตร |
| ≈ 19.173511577 ล้านล้าน ไมล์ |

ดังนั้น ถ้า 1 ly ≈ 9.46×1015 เมตร 

แล้ว 1 pc ≈ 3.261563777 ly
ตามวิธีทางคณิตศาสตร์ เพื่อคำนวณระยะทางที่มีหน่วยเชิงมุมจากเครื่องมีอในหน่วยพิลิปดา สูตรจะเป็นไปตามนี้:

{\displaystyle {\text{ระยะทาง}}\_{\text{ดาว}}={\frac {{\text{ระยะทาง}}\_{\text{โลก-ดวงอาทิตย์}}}{\tan {\frac {\theta }{3600}}}}}

โดย θ เป็นค่ามุมในหน่วยพิลิปดา ระยะทางระหว่างโลก-ดวงอาทิตย์มีค่าคงที่ (1 au หรือ 1.5813×10−5 ly) การคำนวณระยะทางดาว จะใช้หน่ายเดียวกันกับระยะทางโลก-ดวงอาทิตย์ (ป.ล. ถ้าระยะทางโลก-ดวงอาทิตย์ = 1 au หน่วยของระยะทางดาว คือหน่วยดาราศาสตร์; ถ้าระยะทางโลก-ดวงอาทิตย์ = 1.5813×10−5 ly หน่วยของระยะทางดาว คือปีแสง)

อ้างอิง
-------

1. ↑  Benedict, G. F.; และคณะ. "Astrometric Stability and Precision of Fine Guidance Sensor #3: The Parallax and Proper Motion of Proxima Centauri" (PDF). *Proceedings of the HST Calibration Workshop*. pp. 380–384. สืบค้นเมื่อ 11 July 2007.
2. ↑  International Astronomical Union, บ.ก. (31 August 2012), "RESOLUTION B2 on the re-definition of the astronomical unit of length" (PDF), *RESOLUTION B2*, Beijing: International Astronomical Union, The XXVIII General Assembly of International Astronomical Union recommends [adopted] that the astronomical unit be redefined to be a conventional unit of length equal to exactly 149597870700 m, in agreement with the value adopted in IAU 2009 Resolution B2