คำว่า **ลานสายตา** (อังกฤษ: visual field) มักใช้เป็นคำไวพจน์ของคำว่า **ขอบเขตภาพ** (field of view) แม้ว่าบททั้งสองจริง ๆ มีความหมายไม่เหมือนกัน
คือ *ลานสายตา*มีความหมายว่า "*ความรู้สึกทางตาเป็นแถวตามลำดับพื้นที่ที่สามารถสังเกตการณ์ได้ในการทดลองทางจิตวิทยาด้วยการพินิจภายใน (โดยบุคคลนั้น)*" 
ในขณะที่คำว่า *ขอบเขตภาพ* "*หมายถึงวัตถุทางกายภาพและต้นกำเนิดแสงในโลกภายนอกที่เข้ามากระทบกับจอตา*"
กล่าวโดยอีกนัยหนึ่งก็คือ *ขอบเขตภาพ*ก็คือสิ่งที่เป็นต้นกำเนิดของแสงที่มากระทบกับจอตา
ซึ่งเป็นข้อมูลเข้าของระบบสายตาในสมอง เป็นระบบที่แปลผลเป็น*ลานสายตา*เป็นข้อมูลออก
ลานสายตานั้นมีด้านซ้ายขวาบนล่างที่ไม่สมดุลกัน ระดับความชัดก็ไม่เสมอกัน คือมีการเห็นได้ชัดที่สุดที่กลางลานสายตา
บทนี้มักใช้บ่อย ๆ ในการวัดสายตา (optometry) และในจักษุวิทยา
ที่มีการตรวจลานสายตาเพื่อกำหนดว่า
มีความเสียหายจากโรคที่เป็นเหตุแก่ดวงมืดในลานเห็น (scotoma) หรือจากการสูญเสียการเห็น หรือจากการลดระดับความไวในการเห็น หรือไม่

กำหนดโดยปกติ
------------

ลานสายตาปกติด้านขวา วัดโดยใช้เครื่อง campimeter
ลานสายตาปกติในมนุษย์แผ่ออกไปประมาณ 60 องศาทางจมูกวัดจากเส้นเมริเดียนแนวตั้งของตาแต่ละข้าง
แผ่ออกไป 100 องศาทางขมับจากเส้นเมริเดียนแนวตั้ง
แผ่ออกไป 60 องศาเหนือเส้นเมริเดียนแนวนอน
และแผ่ออกไป 75 องศาใต้เส้นเมริเดียนแนวนอน[] 
ในประเทศอังกฤษ ลานสายตากำหนดอย่างต่ำในการอนุญาตให้ขับรถก็คือ 60 องศาทั้งซ้ายทั้งขวาจากเส้นเมริเดียนแนวตั้ง และ 20 องศาทั้งบนทั้งล่างจากเส้นเมริเดียนแนวนอน

**จุดภาพชัด** (macula) เป็นเขตตรงกลาง 13 องศาของลานสายตา และ**รอยบุ๋มจอตา** (fovea) เป็นเขตตรงกลาง 3 องศา

การตรวจสอบลานสายตา
------------------

ลานสายตาวัดได้ด้วยวิธี**การวัดลานสายตา** (อังกฤษ: perimetry)
ซึ่งอาจจะเป็นแบบเคลื่อนไหว คือฉายจุดแสงโดยเลื่อนเข้ามาที่กลางลานสายตาจนกว่าจะเห็น
หรือแบบนิ่ง ๆ คือฉายจุดแสงแบบวาบที่จอสีขาวแล้วให้ผู้รับตรวจกดปุ่มถ้าเห็นจุดแสงนั้น
เครื่องวัดลานสายตาที่สามัญที่สุดคือ Humphrey Field Analyzer และ Heidelberg Edge Perimeter

อีกวิธีหนึ่งใช้เครื่อง campimeter ซึ่งเป็นอุปกรณ์ขนาดเล็กสร้างเพื่อวัดลานสายตา

การวัดส่วนมากใช้แบบวัดที่ตรวจส่วน 24 องศาหรือ 30 องศาตรงกลางสายตา แต่ว่า เครื่องวัดโดยมากก็สามารถวัดลานสายตาทั้งหมดด้วย

อีกวิธีหนึ่งก็คือ ให้ผู้ตรวจสอบยกนิ้วขึ้น 1-2-5 นิ้วในมุมทั้ง 4 และที่ตรงกลางของลานสายตาของคนไข้ (โดยปิดตาอีกข้างหนึ่ง)
ถ้าคนไข้สามารถบอกจำนวนนิ้วที่ยกได้อย่างถูกต้อง โดยวัดเทียบกับลานสายตาของผู้ตรวจ
จะมีการบันทึกว่า (ในประเทศที่ใช้ภาษาอังกฤษ) "full to count fingers" (มักจะย่อว่า FTCF)
จุดบอดสามารถตรวจได้โดยยกวัตถุเล็ก ๆ มีสีแดงขึ้นแสดงระหว่างคนตรวจและคนไข้
โดยเทียบช่วงที่วัตถุนั้นมองไม่เห็นระหว่างคนไข้กับผู้ตรวจ
จุดบอดที่ใหญ่ผิดปกติของคนไข้จะสามารถกำหนดได้
มีวิธีอื่น ๆ อีกมากมายที่คล้ายกับวิธีนี้ (เช่น กระดิกนิ้วที่รอบ ๆ ลานสายตา)

การสูญเสียลานสายตา
------------------

ข้อมูลเพิ่มเติม: ส่วนแผ่ประสาทตา
การสูญเสียลานสายตาอาจเกิดขึ้นจากโรคหรือความผิดปกติที่ตา ที่เส้นประสาทตา หรือที่สมอง
โดยคลาสสิก ความบกพร่องทางลานสายตาสามารถแบ่งออกเป็น 4 อย่าง คือ

1. **ตาบอดครึ่งซีกบนหรือล่าง** (Altitudinal hemianopia) เป็นความเสียหายด้านบนหรือด้านล่างลานสายตา
2. **ตาบอดครึ่งซีกคู่นอก** (Bitemporal hemianopia) เป็นความเสียหายด้านข้างลานสายตา
3. **ดวงมืดกลางลานเห็น** (Central scotoma) เป็นความเสียหายตรงกลางลานสายตา
4. **ตาบอดครึ่งซีกซ้ายหรือขวา** (Homonymous hemianopia) เป็นความสูญเสียลานสายตาข้างหนึ่งในตาทั้งสอง เกิดจากความเสียหายที่ด้านหลังของส่วนไขว้ประสาทตา (optic chiasm) (ดูรายละเอียดในส่วนต่อไป)

ในมนุษย์ มีการใช้ confrontation field test และวิธีการวัดลานสายตาแบบอื่น ๆ เพื่อวัดความสูญเสียในลานสายตา ความเสียหายของระบบประสาทต่าง ๆ สามารถก่อให้เกิดความบกพร่องเป็นรูปแบบเฉพาะในการเห็น รวมทั้งตาบอดครึ่งซีก (hemianopsia) (ดูรูปด้านล่าง เป็นแบบที่ไม่ประกอบด้วย macular sparing) ตาบอดเสี้ยวเดียว (quadrantanopia) และอื่น ๆ

ภาพ
---

* กรุงปารีสเห็นด้วยลานสายตาที่สมบูรณ์กรุงปารีสเห็นด้วยลานสายตาที่สมบูรณ์
* กรุงปารีสเห็นด้วยลานสายตาประกอบด้วยโรคตาบอดครึ่งซีกคู่นอก (bitemporal hemianopsia)กรุงปารีสเห็นด้วยลานสายตาประกอบด้วยโรคตาบอดครึ่งซีกคู่นอก (bitemporal hemianopsia)
* กรุงปารีสเห็นด้วยลานสายตาประกอบด้วยโรคตาบอดครึ่งซีกคู่ใน (binasal hemianopsia)กรุงปารีสเห็นด้วยลานสายตาประกอบด้วยโรคตาบอดครึ่งซีกคู่ใน (binasal hemianopsia)
* กรุงปารีสเห็นด้วยลานสายตาประกอบด้วยโรคตาบอดครึ่งซีกซ้ายหรือขวา (homonymous hemianopsia)กรุงปารีสเห็นด้วยลานสายตาประกอบด้วยโรคตาบอดครึ่งซีกซ้ายหรือขวา (homonymous hemianopsia)
* กรุงปารีสเห็นด้วยลานสายตาประกอบด้วยโรคตาบอดครึ่งซีกซ้ายหรือขวา (homonymous hemianopsia)กรุงปารีสเห็นด้วยลานสายตาประกอบด้วยโรคตาบอดครึ่งซีกซ้ายหรือขวา (homonymous hemianopsia)

เชิงอรรถและอ้างอิง
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  "ศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทย, ไทย-อังกฤษ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (คอมพิวเตอร์) รุ่น ๑.๑"
2. ↑  Smythies J (1996). "A note on the concept of the visual field in neurology, psychology, and visual neuroscience". *Perception*. **25** (3): 369–71. doi:10.1068/p250369. PMID 8804101.
3. ↑  Jay WM (1981). "Visual field defects". *American Family Physician*. **24** (2): 138–42. PMID 7258077.
4. ↑  เนื่องจากสมองใช้ทรัพยากรจำนวนมากในการรับรองข้อมูลทางตาจากจุดภาพชัด (macular) เพราะเหตุนั้น ความเสียหายในลานสายตาบางประเภท อาจเกิดขึ้นโดยไม่มีผลต่อจุดภาพชัด นี่เป็นปรากฏการณ์ที่เรียกว่า **macular sparing**

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **ลานสายตา**

* MedlinePlus Encyclopedia *Visual Field*
* Patient Plus
* Quadrantanopsia เก็บถาวร 2012-04-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน – Visual Fields Teaching Case from MedPix
* Strasburger, Hans; Rentschler, Ingo; Jüttner, Martin (2011). Peripheral vision and pattern recognition: a review. Journal of Vision, 11(5):13, 1–82.
* Software for visual psychophysics; VisionScience.com เก็บถาวร 2013-12-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

|  |  |
| --- | --- |
| การควบคุมรายการหลักฐาน: หอสมุดแห่งชาติ แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ | 
* ฝรั่งเศส (ข้อมูล)
* เยอรมนี
* อิสราเอล
* สหรัฐ

 |