**อังกะลุง** (ซุนดา: ᮃᮀᮊᮣᮥᮀ *angklung*) เป็นเครื่องดนตรีประเภทเครื่องกระทบชนิดหนึ่ง ทำจากไม้ไผ่ เล่นด้วยการเขย่าให้เกิดเสียง

อังกะลุงได้รับความนิยมไปทั่วโลก แต่มีต้นกำเนิดอยู่ในบริเวณที่เป็นจังหวัดชวาตะวันตกและจังหวัดบันเตินของประเทศอินโดนีเซียปัจจุบัน โดยชาวซุนดาเป็นผู้เล่นเครื่องดนตรีชนิดนี้มานานหลายศตวรรษ อังกะลุงและดนตรีอังกะลุงได้กลายเป็นส่วนสำคัญของอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของประชาคมชาวซุนดาในชวาตะวันตกและบันเติน การเล่นอังกะลุงในฐานะวงดุริยางค์ต้องอาศัยความร่วมมือและการประสานงานกัน เชื่อกันว่าจะส่งเสริมคุณค่าของการทำงานเป็นทีม การเคารพซึ่งกันและกัน และความกลมกลืนในสังคม

เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553 องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ได้รับรองอย่างเป็นทางการว่าอังกะลุงอินโดนีเซียเป็นงานชิ้นเอกของมรดกมุขปาฐะและมรดกที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ และสนับสนุนให้ชาวอินโดนีเซียและรัฐบาลอินโดนีเซียสงวนรักษา ถ่ายทอด ส่งเสริมการเล่น และสนับสนุนงานช่างฝีมืออังกะลุง

อังกะลุงในไทย
-------------

หลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) เป็นผู้นำอังกะลุงเข้ามาในเมืองไทยครั้งแรก เมื่อราว พ.ศ. 2451 เมื่อครั้งที่โดยเสด็จเจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมหลวงพันธุวงศ์วรเดช ขณะเสด็จพระราชดำเนินประพาสเกาะชวา

อังกะลุงชวาที่นำเข้ามาครั้งแรกเป็นอังกะลุงชนิดคู่ ไม้ไผ่ 3 กระบอก มีขนาดใหญ่และน้ำหนักมาก ยกเขย่าไม่ได้ ต้องใช้วิธีการบรรเลงแบบชวา (อินโดนีเซีย) คือมือหนึ่งถือไว้ อีกมือหนึ่งไกวให้เกิดเสียง

อังกะลุงที่นำเข้ามาสมัยนั้นมี 5 เสียง ตามระบบเสียงดนตรีของชวา ทำด้วยไม้ไผ่ทั้งหมดทั้งตัวอังกะลุงและราง ภายหลังได้มีการพัฒนาโดยขยายจำนวนไม้ไผ่เป็น 3 กระบอก และลดขนาดให้เล็กและเบาลงเพิ่มเสียงจนครบ 7 เสียง ในสมัยรัชกาลที่ 6 เชื่อกันว่า มีการพัฒนาการบรรเลงจากการไกวเป็นการเขย่าแทน นับว่าเป็นต้นแบบของการบรรเลงอังกะลุงในปัจจุบัน

หลวงประดิษฐ์ไพเราะได้นำวงอังกะลุงจากวังบูรพาภิรมย์ไปแสดงครั้งแรกในงานทอดกฐินหลวงที่วัดราชาธิวาสในสมัยรัชกาลที่ 6 

โดยทั่วไปเครื่องหนึ่งจะมีเสียงเดียว การเล่นอังกะลุงให้เป็นเพลงจึงต้องใช้อังกะลุงหลายเครื่อง โดยมักจะให้นักดนตรีถืออังกะลุงคนละ 1–2 เครื่อง เมื่อต้องการโน้ตเสียงใด นักดนตรีประจำเสียงนั้นก็จะเขย่าอังกะลุง การเล่นอังกะลุงจึงต้องอาศัยความพร้อมเพรียงเป็นอย่างมาก

นอกจากอังกะลุงเครื่องละหนึ่งเสียงแล้ว ยังมีการผลิตอังกะลุงที่มีเครื่องหนึ่งมากกว่า 1 เสียงด้วย เรียกว่า อังกะลุงราว

### วงอังกะลุง

อังกะลุงอาจเล่นเป็นวงดนตรีอังกะลุงโดยเฉพาะหรือเล่นรวมกับเครื่องดนตรีอื่น ๆ ก็ได้ มักพบในวงดนตรีของสถาบันการศึกษามากกว่าวงดนตรีอาชีพ

วงอังกะลุงวงหนึ่งจะมีอังกะลุงอย่างน้อย 7 คู่ หรือ 5 คู่ ก็ได้ตามความเหมาะสมของสถานที่และงาน โดยจะมีเครื่องประกอบจังหวะ ได้แก่ ฉิ่ง, ฉาบเล็ก, กรับ, โหม่ง, กลองแขก นอกจากนี้มักมีเครื่องตกแต่งเพื่อเพิ่มความสวยงาม เช่น ธงชาติ, หางนกยูง เป็นต้น มีมากในเขตนนทบุรี

อ้างอิง
-------

1. ↑  Spiller, Henry (2004). *Gamelan: The Traditional Sounds of Indonesia, Volume 1*. ABC-CLIO. p. 140. ISBN 9781851095063. Angklung has become a veritable symbol of Sundanese culture
2. 1 2  ""Indonesian Angklung", Inscribed in 2010 (5.COM) on the Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity". UNESCO. สืบค้นเมื่อ 10 October 2014.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* ITB Angklung Orchestra เก็บถาวร 2011-07-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* เก็บถาวร 2006-05-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

| * ด
* ค
* ก
เครื่องดนตรีไทย |
| --- |
| เครื่องดีด | 
* จะเข้
* กระจับปี่
* ซึง
* พิณเพียะ
* ไหซอง

 |
| เครื่องสี | 
* ซอด้วง
* ซออู้
* ซอสามสาย
* สะล้อ
* ซอกันตรึม
* รือบับ

 |
| เครื่องตี | 

|  |  |
| --- | --- |
| เครื่องไม้ | 
* ระนาดเอก
* ระนาดทุ้ม
* กรับ
* โปงลาง
* ขิม

 |
| เครื่องโลหะ | 
* ระนาดเอกเหล็ก
* ระนาดทุ้มเหล็ก
* ฆ้องวงใหญ่
* ฆ้องวงเล็ก
* ฆ้องมอญ
* ฆ้องโหม่ง
* ฉิ่ง
* ฉาบ
* ฆ้องคู่
* ฆ้องราว
* ฆ้องระเบ็ง

 |
| เครื่องหนัง | 
* กลองแขก
* กลองมลายู
* ตะโพน
* ตะโพนมอญ
* เปิงมาง
* กลองทัด
* กลองยาว
* กลองสองหน้า
* โทน
* รำมะนา
* กลองสะบัดชัย
* กลองชาตรี
* กลองตะโพน
* กลองมังคละ
* กลองมโหระทึก

 |

 |
| เครื่องเป่า | 

|  |  |
| --- | --- |
| มีลิ้น | 
* ปี่นอก
* ปี่กลาง
* ปี่ใน
* ปี่ชวา
* ปี่มอญ
* ปี่ไฉน
* ปี่กาหลอ
* แคน
* ปี่จุม
* ปี่อ้อ
* ปี่แน
* ปี่ภูไท

 |
| ไม่มีลิ้น | 
* ขลุ่ยหลิบ
* ขลุ่ยล้านนา
* ขลุ่ยเพียงออ
* ขลุ่ยอู้
* ขลุ่ยกรวด
* ขลุ่ยนก
* โหวด
* เรไร

 |

 |
| เครื่องดนตรีอื่น ๆ | 
* อังกะลุง
* ระนาดแก้ว
* บัณเฑาะว์

 |
| แบ่งตามภาค | 

|  |  |
| --- | --- |
| ภาคเหนือ | 
* สะล้อ (ทะล้อ)
* สะล้อน่าน (สะล้อก๊อบ)
* ซึง
* ปินน่าน (พิณน่าน)
* ขลุ่ยล้านนา
* ปี่
* ปี่แน
* ปี่จุม
* พิณเปี๊ยะ (พิณเพียะ)
* กลองเต่งถิ้ง
* ตะหลดปด (มะหลดปด)
* กลองตึ่งโนง
* กลองสะบัดชัย

 |
| ภาคอีสาน | 
* หืน
* แคน
* ปี่ภูไท
* โหวด
* พิณ
* โปงลาง
* จะเข้กระบือ
* กระจับปี่
* ซอกันตรึม
* กลองกันตรึม
* ปี่ไสล
* กรับคู่

 |
| ภาคกลาง | 
* ซอสามสาย
* ซอด้วง
* ซออู้
* จะเข้
* ขลุ่ย
* ปี่
* ระนาดเอก
* ระนาดทุ้ม
* ฆ้องวงใหญ่
* ฆ้องวงเล็ก
* โทน
* รำมะนา
* กลองแขก
* กลองสองหน้า

 |
| ภาคใต้ | 
* ทับ
* กลองโนรา
* โหม่ง
* ปี่
* กรับพวง (แตระพวง)

 |

 |