**ฉีหวนกง** (จีน: 齊桓公; พินอิน: *Qí Huán Gōng*, สำเนียงฮกเกี้ยนคือ เจ๋ฮวนก๋ง ; มรณะ 643 ก่อน ค.ศ.) ชื่อตัว **เสี่ยวไป** (小白) เป็นผู้ปกครองรัฐฉีตั้งแต่ 685-643 ปี ก่อน ค.ศ. มีชีวิตอยู่ท่ามกลางความวุ่นวายของจีนยุควสันตสารท ซึ่งบรรดารัฐสามนตราชภายใต้การปกครองของราชวงศ์โจวต่างรบราฆ่าฟันกันเพื่อแย่งชิงความเป็นใหญ่เหนือหัวเมืองอื่นๆ ฉีหวนกงกับ ก่วน จ้ง ที่ปรึกษาคู่บารมี ได้ทำให้รัฐฉีกลายเป็นข้ัวอำนาจทางการเมืองที่ทรงพลังมากที่สุดของจีนในยุคนั้น และต่อมาฉัหวนกงก็ได้รับการยอมรับจากบรรดารัฐสามนตราชของราชวงศ์โจวส่วนใหญ่และจากราชสำนักโจวให้ยู่ในฐานะอธิราชแห่งยุค ภายใต้สถานะดังกล่าว เขาได้ปกป้องดินแดนของราชวงศ์โจวจากการรุกรานของบรรดาชนเผ่านอกด่าน และได้พยายามฟื้นฟูระเบียบการปกครองทั่วทั้งแผ่นดินราชวงศ์โจว อย่างไรก็ตาม แม้เขาจะอยู่ในตำแหน่งกงแห่งรัฐฉียาวนานกว่าสี่สิบปี อำนาจของฉีหวนกงก็ได้เริ่มเสื่อมถอยลงทั้งจากปัญหาสุขภาพของตัวฉีหวนกงและความวุ่นวายทางการเมืองภายในรัฐฉีเอง เมื่อฉีหวนกงถึงแก่อสัญกรรมในปี 643 ก่อน ค.ศ. รัฐฉีก็สูญเสียอำนาจนำต่อบรรดารัฐสามานตรัชของราชวงศ์โจวอย่างสิ้นเชิง

ชีวิตในปฐมวัยและการเถลิงอำนาจ
-----------------------------

การครองตำแหน่งกง
----------------

### ยกฐานะเป็นอธิราช

### อธิราชแห่งยุค

### ความเสื่อมอำนาจและอสัญกรรม

ฉีหวนกงถูกขุนนางสี่คนกักบริเวณและขังไว้ให้อดอาหารจนกว่าจะสิ้นชีวิต อนึ่ง ในวรรณกรรมเรื่องเลียดก๊ก ได้กล่าวว่าในวาระสุดท้ายของฉีหวนกง มีอนุภรรยาคนหนึ่งได้เล็ดลอดเข้ามาหาฉีหวนกงก่อนจะสิ้นชีวิตเล็กน้อย และนางได้ฆ่าตัวตายตามฉีหวนกงไปด้วยอีกคน
หลังจากอยู่ในตำแหน่งกงมายาวนานร่วม 40 ปี อำนาจนำของฉีหวนกงก็เริ่มเสื่อมถอยลง ความพยายามของเขาในการยับยั้งการขยายอำนาจของรัฐฉุ่ประสบความล้มเหลว เนื่องจากรัฐฉู่ซึ่งอยู่ทางได้ได้เปลี่ยนทิศทางการขยายอำนาจสู่ภาคเหนือไปสู่ภาคตะวันออกแทน โดยรัฐฉู่สามารถยึดครองหรือรุกรานดินแดนของรัฐที่เป็นพันธมิตรกับรัฐฉีได้หลายแห่งตามแนวแม่น้ำหวยเหอ พันธมิตรทางทหารเพื่อต่อต้านรัฐฉู่เป็นครั้งสุดท้ายซึ่งอยู่ภายใต้การนำของฉีหวนกงล้มเหลวมให้การยับยั้งสถานการณ์รุกคืบดังกล่าว ซ้ำยังประสบความพ่ายแพ้ต่อรัฐฉู่ในสมรภูมิโหลวหลินเมื่อ 645 ปีก่อน ค.ศ. อีกด้วย ซ้ำร้ายอัครมหาเสนาบดี ก่วน จ้ง ก็ถึงแก่กรรมในปีเดียวกันนั้น ทำให้กงแห่งรัฐฉีต้องขาดที่ปรึกษาคนสำคัญในการบริหารงานอีกด้วย ด้วยสุขภาพที่ทรุดโทรมลงเ ทำให้ฉีหวนกงด้อยความสำคัญในสายตาของผู้นำรัฐอื่นลงไปเรื่อย แม้กระทั่งอำนาจการปกครองเหนือรัฐฉีของเขาก็เริ่มสั่นคลอน เมื่อกลุ่มการเมืองต่างๆ เริ่มจับขั้วเพื่อแย่งชิงอำนาจการปกครองภายในรัฐ

บรรดาขั้วการเมืองต่างๆ เหล่านั้นเกิดจากการจับกลุ่มระหว่างขุนนางระดับสูงกับบุตรชายทั้งหกของฉีหวนกงทั้งหกคน ซึ่งล้วนแต่เป็นบุตรที่เกิดจากอนุภรรยา ประกอบด้วยกงจื่อจาว กงจื่ออู๋กุ้ย กงจื่อพาน กงจื่อชางเหริน กงจื่อหยวน และกงจื่อยง เพราะเอกภรรยาทั้งสามคนของฉีหวนกงล้วนไม่มีบุตรชาย ส่งผลให้บรรดาบุตรอนุภรรยาทั้งหกนั้นต่างก็มีสิทธิ์ที่จะได้สืบทอดตำแหน่งกงทั้งสิ้น ถึงแม้ฉีหวนกงจะตั้งให้กงจื่อจาวขึ้นเป็นไท่จื่อ (บุตรผู้สืบทอดตำแหน่ง หรือรัชทายาท) และขอให้ซ่งเซียงกงแห่งรัฐซ่งช่วยรับรองว่าจะส่งเสริมให้ไท่จื่อจาวได้สืบทอดรัฐฉีต่อจากตนเองไว้แล้วก็ตาม แต่นั่นก็ไม่อาจห้ามมิให้กงจื่อทั้งห้าคนที่เหลือคิดวางแผนช่วงชิงอำนาจมาเป็นของตนเองได้เลย ข้อมูลในเอกสารกวนจื่อได้ระบุว่า ฉีหวนกงต้องต่อรองอำนาจกับขุนนางผู้ทรงอิทธิพลในรัฐฉีถึง 4 คน ได้แก่ ถัง อู่ พฤฒาจารย์ประจำสำนักกงแห่งรัฐฉี, อี้ หยา หัวหน้าฝ่ายวิเสท (คนครัว), ซู่ เตียว หัวหน้าขันที, และกงจื่อ ไค่ฟาง หัวหน้ามหาดเล็ก ก่วน จ้ง ได้แนะนำฉีหวนกงไว้ก่อนจะเสียชีวิตไม่นานนักว่า ควรขับไล่ขุนนางทั้งสี่คนออกไปจากสำนักกงเสีย ฉีหวนกงทำตามคำของก่วน จ้ง แต่เมื่อทนระลึกถึงผลงานการรับใช้อันโดดเด่นของขุนนางเหล่านั้นมิได้ Cus;od'จึงเรียกตัวทั้งสี่คนกลับมาทำงานรับใช้อีกครั้ง พวกขุนนางทั้งสี่จึงสมคบคิดกันวางแผนชิงอำนาจ โดยจับฉีหวนกงกักบริเวณและขังไว้ให้อดอาหารจนกว่าจะสิ้นชีวิต แหล่งข้อมูลอื่นที่สำคัญเกี่ยวกับเหตุการณ์นี้ เช่น เอกสาร*จว่อจ้วน* และ *ฉื่อจี้* ไม่ได้กล่าวถึงเหตุสังหารฉีหวนกงดังที่กล่าวมา

ฉีหวนกงถึงแก่อสัญกรรมในที่สุดเมื่อ 643 ปีก่อน ค.ศ. หลังจากนั้นเมืองหลวงหลินจือก็ได้เกิดความวุ่วายขึ้นแทบจะทันที่ บุตรชายของฉีหวนกงทั้งหกภายใต้การสนับสนุของขุนนางข้าราชกรกลุ่มต่างๆ ได้จับอาวุธเข้าประหัตประหารซึ่งกันและกันเพื่อช่วงสิทธิในการขึ้นเป็นกงแห่งรัฐฉี ท่ามกลางเหตุโกลาหลนี้ ศพของฉีหวนกงไม่ได้รับการกลบฝังตามขนบธรรมเนียม และถูกทิ้งไว้อยู่ในห้องนอนที่ฉีหวนกงได้สิ้นชีวิตเป็นระยะเวลานาตั้งแต่ 7 วันถึงสามเดือน เมื่อถึงคราวจะได้นำศพของฉีหวนกงไปทำพิธีฝังศพในภายหลัง ร่างของเขาก็อยู่ในสภาพเน่าเปื่อยไปแล้ว การที่บรรดาบุตรของฉีหวนกงต่อสู้แย่งชิงตำแหน่งผู้สืบทอดกันเองได้ทำให้รัฐฉีอ่อนแอลงอย่างรุนแรงและสูญเสียสถานะนำเหนือบรรดารัฐจีนโบราณลงไป ถึงแม้กงจื่อจาว ซึ่งต่อมาได้เป็นฉีเซียวกง จะพยายามฟื้นฟูความเป็นอธิราชที่สืบทอดมาจากบิดาขึ้นมาใหม่ก็ตาม แต่ก็ต้องพบกับความล้มเหลว และจิ้นเหวินกงแห่งรัฐจิ้นก็ได้กลายเป็นอธิราชคนใหม่แห่งยุคแทน

ครอบครัว
--------

ภรรยา:

* เจ้าหญิงหวางจี จากราชสกุลจีแห่งราชวงศ์โจว (王姬 姬姓)
* นางสวีอิง จากสกุลอิงแห่งรัฐสวี Xu (徐嬴 嬴姓)
* นางไช่จี จากสกุลจีแห่งรัฐไช่ Cai (蔡姬 姬姓)

อนุภรรยา:

* นางเหว่ยกงจี จากสกุลจีแห่งรัฐเหว่ย (衛共姬 姬姓) มารดาของกงจื่ออู๋กุ้ย
* นางเส้าเหว่ยจี จากสกุลจีแห่งรัฐเหว่ย (少衛姬 姬姓) มารดาของกงจื่อหยวน
* นางเจิ้งจี จากสกุลจีแห่งรัฐเจิ้ง (鄭姬 姬姓) มารดาของไท่จื่อจาว
* นางเก้ออิง จากสกุลอิงแห่งเมืองเก้อ (葛嬴 嬴姓) มารดาของกงจื่อพาน
* นางมี่จี จากสกุลจีแห่งเมืองมี่ (密姬 姬姓) มารดาของกงจื่อชางเหริน
* นางซ่งฮวาจื่อ จากสกุลจื่อแห่งรัฐซ่ง (宋華子 子姓) มารดาของกงจื่อยง

บุตร:

* กงจื่ออู่กุ้ย (公子無虧; มรณะ 642 BC) ครองตำแหน่งกงแห่งรัฐฉีเมื่อ 642 ก่อน ค.ศ.
* กงจื่อหยวน (公子元; มรณะ 599 BC) ครองตำแหน่งกงแห่งรัฐฉีเมื่อ 608–599 ก่อน ค.ศ. ในชื่อ ฉีฮุ่ยกง
* ไท่จื่อจาว (太子昭; มรณะ 633 BC) ครองตำแหน่งกงแห่งรัฐฉีเมื่อ 641–633 ก่อน ค.ศ. ในชื่อ ฉีเซี่ยวกง
* กงจื่อพาน (公子潘; มรณะ 613 BC) ครองตำแหน่งกงแห่งรัฐฉีเมื่อ 632–613 ก่อน ค.ศ. ในชื่อ ฉีจาวกง
* กงจื่อชางเหริน (公子商人; มรณะ 609 BC) ครองตำแหน่งกงแห่งรัฐฉีเมื่อ612–609 ก่อน ค.ศ. ในชื่อ ฉีอี้กง
* กงจื่อยง (公子雍)
	+ ได้รับดินแดนศักดินาเมืองกู้ (谷) เมื่อ 634 ก่อน ค.ศ.
* บุตรคนอื่นๆ อีก 7 คน ซึ่งรับราชการเป็นราชครู (大夫) อยู่ที่รัฐฉู่

ธิดา:

* นางฉีเจียง (齊姜)
	+ สมรสกับจิ้นอู่กง (มรณะ 677 ก่อน ค.ศ.)
	+ สมรสกับ จิ้นเซียนกง (มรณะ 651 ก่อน ค.ศ.) และมีบุตรธิดาด้วยกัย (ไท่จื่อเฉินเฉิง, นางมู่จี (ภรรยาของฉินมู่กง และมารดาของฉินคังกง))

พงศาวลี
-------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | ฉีเหวินกง (มรณะ 804 ก่อน ค.ศ.) |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | ฉีเฉิงกง (มรณะ 795 ก่อน ค.ศ.) |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | ฉีเฉียนจวงกง (มรณะ 731 ก่อน ค.ศ. |  |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  |  |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | ฉีซีกง (มรณะ 698 ก่อน ค.ศ.) |  |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  |  |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  |  |  |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  |  |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | ฉีหวนกง (มรณะ 643 ก่อน) |  |
|  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  |  |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  |  |  |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  |  |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | นางเว่ยจีแห่ง รัฐเหว่ย |  |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

อ้างอิง
-------

1. ↑  Cook; Major (1999), pp. 15, 16.
2. ↑  Zuo Qiuming (2015), p. 98.
3. 1 2 3 4 5 6  Zuo Qiuming. "Book 5. Duke Xi". *Zuo Zhuan* (ภาษาจีน และ อังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 27 August 2017.
4. 1 2  Cho-yun Hsu (1999), p. 557.
5. 1 2  Sima Qian (2006), pp. 80, 81.
6. ↑  Sima Qian (2006), pp. 79–81.
7. ↑  Rickett (2001), pp. 387, 388, 431, 432.
8. ↑  Sima Qian (2006), p. 80.
9. 1 2  Rickett (2001), p. 388.
10. ↑  Rickett (2001), p. 432.
11. 1 2  Sima Qian (2006), p. 81.
12. ↑  Cho-yun Hsu (1999), p. 558.

หมายเหตุ
--------

1. ↑  เอกสารกวนจื่อกล่าวอ้างว่าร่างของฉีหวนกงถูทิ้งไว้อย่างนั้นราว 7 วัน หรือ 11 วัน แต่ทั้งเอกสาร*จว่อจ้วน*และ*ฉื่อจี้*รายงานไว้ว่า 67 วัน ส่วนเอกสาร*หานเฟยจื่อ*บันทึกไว้ว่านานสามเดือน ไม่ว่าตัวเลขใดจะเป็นข้อมูลที่ถูกต้องก็ตาม นักประวัติศาสตร์ได้ตั้งข้อสังเกตไว้ว่าธรรมเนียมในการเตรียมพิธีฝังศพนั้นต้องดำเนินการในเวลากลางวัน อย่างไรก็ตาม ในกรณีของฉีหวนกงนั้น พิธีเตรียมการฝังศพได้มีขึ้นในตอนกลางคืน ซึ่ง "ชี้ชัดว่าเป็นสถานการณ์ที่ผิดปกติอย่างยิ่ง"

บรรณานุกรม
----------

* Cho-yun Hsu (1999). "The Spring and Autumn Period". ใน Michael Loewe; Edward L. Shaughnessy (บ.ก.). *The Cambridge History of ancient China – From the Origins of Civilization to 221 B.C*. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 545–586. ISBN 978-0521470308.
* Cook, Constance A.; Major, John S. (1999). *Defining Chu: Image And Reality In Ancient China*. Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-2905-0.
* Rickett, W. Allyn (2001). *Guanzi: Political, Economic, and Philosophical Essays from Early China*. Boston: Cheng & Tsui Company. ISBN 0-88727-324-6.
* Sima Qian (2006). William H. Nienhauser, Jr. (บ.ก.). *The Grand Scribe's Records: The Hereditary Houses of Pre-Han China, Part 1*. Bloomington, Indiana: Indiana University Press. ISBN 0-253-34025-X.
* Zuo Qiuming (2015). Harry Miller (บ.ก.). *The Gongyang Commentary on The Spring and Autumn Annals: A Full Translation*. New York City: Palgrave Macmillan. ISBN 978-1137497635.