**ไซ-ฮับ** (อังกฤษ: Sci-hub) คือ ที่เก็บบทความทางวิทยาศาสตร์มากกว่า 64.5 ล้าน บทความ บนเว็บไซต์ซึ่งช่วยในการเลี่ยงการชำระเงินปกติ บทความใหม่ ๆ ได้รับการอัปโหลดขึ้นเว็บไซต์ทุกวันผ่านพร็อกซี.edu ก่อตั้งโดยอเล็กซานดรา เอลบัคยาน (Alexandra Elbakyan) ในพ.ศ. 2554 ได้รับแรงบันดาลใจจากการที่ต้องเสียเงินจำนวนมากเพื่อซื้อบทความทางวิชาการซึ่งราคาประมาณ 30 ดอลลาร์สหรัฐ (1,055 บาท) ต่อบทความ ต่อมาสำนักพิมพ์ทางวิชาการ แอ็ลเซอเฟียร์ ฟ้องไซ-ฮับในนครนิวยอร์กในพ.ศ. 2558 ข้อหาละเมิดลิขสิทธิ์

ประวัติ
-------

โครงการไซ-ฮับเริ่มใช้งานในวันที่ 5 กันยายน พ.ศ. 2554 สร้างขึ้นโดยนักประสาทวิทยาชาวคาซัคสถานที่ชื่อว่า อเล็กซานดรา เอลบัคยาน โดยมีเป้าหมายในการขยายการเข้าถึงของความรู้ผ่านทางการเอื้อให้ผู้คนเข้าถึงเนื้อหาที่มีค่าใช้จ่าย โดเมนดั้งเดิมของโครงการได้ถูกปิดลงในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2558 ภายใต้คำสั่งศาล ทว่าโครงการได้กลับมาอีกครั้งภายใต้โดเมน .io

เว็บไซต์นี้ได้เป็นที่นิยมในวงกว้างในประเทศกำลังพัฒนาอย่างประเทศอินเดียและอินโดนิเซีย รวมไปถึง ประเทศอิหร่าน ประเทศจีน ประเทศรัสเซีย และประเทศบราซิล การให้การเข้าถึงต่อสถาบันที่มีโอกาสในการเข้าถึงน้อยกว่าเป็นเป้าหมายหลักของเอลบัคยาน เธอยังกล่าวอีกว่าขณะศึกษาอยู่ในมหาวิทยาลัยที่คาซัคสถาน ด้วยความความจำเป็นต้องให้บทความเป็นร้อยๆบทความผ่านตา เธอก็ทำการละเมิดลิขสิทธิ์และดาวน์โหลดบทความทางวิชาการเช่นเดียวกัน

ไซ-ฮับเป็นเว็บไซต์แรกที่ให้การเข้าถึงบทความทางวิชาการภายใต้เพย์วอลโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายแบบอัตโนมัติในปริมาณมาก ก่อนหน้าไซ-ฮับ คนมักจะขอและแบ่งปันบทความวิจัยด้วยมือผ่านทางฟอรั่มและชุมชนออนไลน์ (ตัวอย่างเช่น แฮชแท็กในทวิตเตอร์อย่างไอแคนแฮซพีดีเอฟ หรือ #ICanHazPDF) โดยวิธีการแบ่งปันแบบนี้นั้นทั้งช้าและไม่สะดวก และมีบทความกว่าร้อยบทความถูกกระจายด้วยวิธีนี้ ขณะที่เว็บไซต์ไซ-ฮับอ้างว่าได้ตอบรับกว่าแสนคำร้องขอต่อวัน

เว็บไซต์
--------

ไซ-ฮับให้นักอ่านโหลดบทความทางวิชาการโดยไม่ต้องเป็นสมาชิกหรือจ่ายเงิน ในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2559 เว็บไซต์ไซ-ฮับอ้างว่าตอบรับคำขอดาวน์โหลดกว่า 200,000 ครั้งต่อวัน เอลบัคยานอ้างว่า เว็บไซต์มีผู้เยี่ยมชมกว่า 80,000 คนต่อวันก่อนโดเมนต้นฉบับ (sci-hub.org) ถูกบล็อก
เว็บไซต์เข้าถึงบทความทางวิชาการผ่านเพย์วอลและนำเอกสารจากเว็บไซต์สำนักพิมพ์ ไซ-ฮับมาถึงจุดนี้ได้ต้องขอบคุณสมาชิกจำนวนมากจากทั่วโลกที่ร่วมบริจาค ไซ-ฮับมีสิทธิในการเข้าถึงบทความทางวิชาการใน JSTOR, Springer, Sage, และแอ็ลเซอเฟียร์ ในพ.ศ. 2556 ไซ-ฮับเริ่มทำงานร่วมกับลิบเจน ที่เก็บหนังสือและเอกสารเกี่ยวกับการศึกษาซึ่งตั้งระบบอยู่ในประเทศรัสเซีย หากบทความทางวิชาการที่ถูกขอมีอยู่ที่นั่นก็จะถูกส่งต่อให้ผู้ใช้ หากบทความไม่มีในไลบรารี เจเนซิส ไซ-ฮับจะดาวน์โหลดแล้วแชร์เอกสารนั้นให้ลิบเจนเพื่อเก็บไว้ใช้ในอนาคต ทุกวันนี้ ไซ-ฮับพึ่งเครือข่ายที่เก็บเพื่อเก็บและนำบทความทางวิชาการออกมา[]
การดำเนินการของเว็บไซต์ได้รับการสนับสนุนจากเงินบริจาคของผู้ใช้ในรูปแบบของบิตคอยน์
ในพ.ศ. 2559 โดเมน .io ของไซ-ฮับถูกปิดลงหลังได้รับคำร้องทุกข์จากแอ็ลเซอเฟียร์ อย่างไรก็ตามเว็บไซต์ยังเข้าถึงได้ผ่านทางโดเมนอื่น ๆ แทน .cc

คดีความ
-------

อเล็กซานดรา เอลบัคยาน ในงานสัมมนาที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด (พ.ศ. 2553)
จำนวนดาวน์โหลดของบทความทางวิชาการตามประเทศ สีฟ้าเข้มชี้จำนวนดาวน์โหลดปริมาณมาก สีขาวน้อยกว่า และสีเทาแปลว่าไม่มีข้อมูล
ปรับแต่งตามจำนวนประชากรต่อการดาวน์โหลดทำให้เห็นการกระจายที่เท่ากันมากขึ้น โดยมีค่าต่ำกว่าในประเทศของทวีปแอฟริกา

  

ขณะนี้เว็บไซต์กำลังอยู่ในระหว่างการสู้คดีความกับแอ็ลเซอเฟียร์ แอ็ลเซอเฟียร์อ้างว่าไซ-ฮับได้เข้าใช้บัญชีของนักเรียนและสถาบันทางการศึกษาอย่างผิดกฎหมายเพื่อให้การเข้าถึงอย่างเสรีกับบทความทางวิชาการผ่านทางแพลตฟอร์มของพวกเขาอย่าง ไซแอนซ์ ไดเร็ค คดีมีความซับซ้อนเพราะว่าเว็บไซต์นั้นตั้งอยู่ที่เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก ประเทศรัซเซีย ทำให้ยากต่อการตกเป็นเป้าในระบบของกฎหมายสหรัฐ หลายคนเห็นว่าคดีเป็นการเคลื่อนไหวของฝั่งแอ็ลเซอเฟียร์เพื่อต่อต้านการแพร่กระจายความรู้อย่างเสรี และยังตั้งคำถามเกี่ยวกับแรงจูงใจที่แอบแฝงอยู่ในการที่แอ็ลเซอเฟียร์พยายามอย่างต่อเนื่องที่ให้การเข้าถึงบทความทางวิชาการโดยไม่มีค่าใช้จ่ายแก่ผู้แก้ไขวิกิพีเดีย คดีที่ใกล้เคียงกันยังเกิดขึ้นกับเว็บไซต์ ไลบรารี่ เจเนซิส (ลิบเจน) ซึ่งอาจมีฐานอยู่ที่ประเทศเนเธอร์แลนด์ หรือเป็นไปได้ที่จะมีอยู่ที่ประเทศรัซเซียเช่นเดียวกัน แม้จะถูกสั่งปิดโดยศาลนิวยอร์ก ณ วันที่ 28 ตุลาคม 2558 เว็บไซต์นั้นยังถูกเข้าถึงได้ผ่านทางโดเมนสำรองในเดือนธันวาคม 2558 เว็บไซต์ยังเข้าถึงได้ผ่านทางทอร์ (เครือข่ายนิรนาม) อีกด้วย

 Electronic Frontier Foundation  ได้อ้างปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน และให้เหตุผลที่ว่า "เพื่อแบ่งปันการพัฒนาด้านวิทยาศาสตร์และผลประโยชน์" ในการสนับสนุนไซ-ฮับและเว็บไซต์น้องอย่างลิบเจน คดีความนี้ยังทำให้เกิดการวิจารณ์ในวงกว้างต่อแอ็ลเซอเฟียร์

ดูเพิ่ม
-------

* ไลบรารี่ เจเนซิส
* ไอแคนแฮซพีดีเอฟ
* การปฏิรูปการตีพิมพ์วารสารวิชาการ
* library.nu

อ้างอิง
-------

1. ↑  "sci-hub.org". *ICANN WHOIS*. สืบค้นเมื่อ 28 August 2016.
2. ↑  "About Sci-Hub". *Sci-Hub*. สืบค้นเมื่อ 30 April 2017. papers we have in our library: more than 62,000,000 and growing
3. ↑  Storm, Darlene (19 August 2015). "Jump paywalls, score academic research for free, share it without being busted". *Computerworld*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-03-10. สืบค้นเมื่อ 6 December 2015.
4. ↑  Russon, Mary-Ann (15 February 2016). "Sci-Hub: Russian neuroscientist running 'Pirate Bay for scientists' with 48 million free academic papers". International Business Times. สืบค้นเมื่อ 15 February 2016.
5. ↑  Ernesto (9 June 2015). "Elsevier Cracks Down on Pirated Scientific Articles". *TorrentFreak* (Blog). Lennart Renkema. สืบค้นเมื่อ 5 October 2015.
6. ↑  "About Sci-Hub". สืบค้นเมื่อ 2015-12-13.
7. 1 2 3 4  "Pirate research-paper sites play hide-and-seek with publishers". *Nature News & Comment*. สืบค้นเมื่อ 2015-12-06.
8. ↑  "Sci-Hub Tears Down Academia's "Illegal" Copyright Paywalls - TorrentFreak". สืบค้นเมื่อ 2015-10-05.
9. ↑  "Court Orders Shutdown Of LibGen, Bookfi And Sci-Hub - TorrentFreak". สืบค้นเมื่อ 2015-12-13.
10. 1 2  "Sci-Hub, BookFi and LibGen Resurface After Being Shut Down - TorrentFreak". *TorrentFreak* (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). TorrentFreak. สืบค้นเมื่อ 2015-12-13.
11. 1 2  Stone, Maddie. "Academic Publishing Giant Fights To Keep Science Paywalled". สืบค้นเมื่อ 2015-10-05.
12. 1 2 3 4 5  Glance, David. "Elsevier acts against research article pirate sites and claims irreparable harm". สืบค้นเมื่อ 2015-10-05.
13. ↑  "Science "Pirate" Attacks Elsevier's Copyright Monopoly in Court - TorrentFreak". สืบค้นเมื่อ 2015-10-05.
14. 1 2  Cabanac, Guillaume (April 2015). "Bibliogifts in LibGen? A study of a text-sharing platform driven by biblioleaks and crowdsourcing" (PDF). *Journal of the Association for Information Science and Technology*: n/a–n/a. doi:10.1002/asi.23445. สืบค้นเมื่อ 18 February 2016.
15. ↑  Brouwers, Lucas (23 February 2016). "Gratis wetenschap via Kazachstan". *NRC Handelsblad* (ภาษาดัตช์). Egeria.
16. ↑  @Sci\_Hub (17 February 2016). "last 24 hour: 217276 different papers downloaded by 69532 users. The top five countries are India, China, Iran, Russia and United States" (ทวีต). สืบค้นเมื่อ 8 March 2016 – โดยทาง ทวิตเตอร์.
17. 1 2  John Bohannon (29 April 2016). "Who's downloading pirated papers? Everyone". *Science*. **352** (6285): 508–512. doi:10.1126/science.aaf5664.
18. ↑  MacDonald, Fiona (12 February 2016). "Researcher illegally shares millions of science papers free online to spread knowledge". *ScienceAlert* (Blog). สืบค้นเมื่อ 12 February 2016.
19. ↑  @Sci\_Hub (14 February 2013). "Новости ресурса: интеграция с Либгеном (libgen.org - более 18,000,000 статей) и новый сервер фронт-энда" (ทวีต) (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 8 March 2016 – โดยทาง ทวิตเตอร์.
20. ↑  "Why Sci-Hub is the true solution for Open Access: reply to criticism". *engineuring.wordpress.com*. สืบค้นเมื่อ 30 April 2016.
21. ↑  Tereshchenko, Alexey. "Pirate research papers website asks for bitcoin donations". *coinfox.info*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-05-25. สืบค้นเมื่อ 30 April 2016.
22. ↑
23. 1 2  "Data from: Who's downloading pirated papers? Everyone".
24. 1 2  "Who's downloading pirated papers? Everyone". *Science - AAAS*.
25. ↑
26. ↑  "Piratentunnel.
27. ↑  Stone, Maddie. "Is A Giant Academic Publisher Trying To Paywall Wikipedia?". สืบค้นเมื่อ 2015-10-05.
28. ↑  Mance, Henry; Correspondent, Media (2015-05-26). "Publishers win landmark case against ebook pirates". *Financial Times*. ISSN 0307-1766. สืบค้นเมื่อ 2015-10-05.
29. ↑  "What If Elsevier and Researchers Quit Playing Hide-and-Seek?". *Electronic Frontier Foundation*. Electronic Frontier Foundation. สืบค้นเมื่อ 18 December 2015.
30. ↑  "Simba Information: Five Professional Publishing News Events of 2015 Signal Times Are A-Changin'". *PR Newswire*. PR Newswire. สืบค้นเมื่อ 18 December 2015.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* โดเมนเว็บไซต์:
	+ 
	+ scihub22266oqcxt.onion, a Tor hidden service สำหรับการเข้าถึงเว็บไซต์
* Sci-Hub ที่เอกซ์ (ชื่อเก่า: ทวิตเตอร์)