**เอกิเบ็ง** (ญี่ปุ่น: 駅弁; โรมาจิ: *Ekiben*) หรือ**ข้าวกล่องรถไฟ**เป็นอาหารกล่อง (เบ็นโต) ที่มีจำหน่ายบนขบวนรถไฟและสถานีรถไฟในประเทศญี่ปุ่น และมักจะมีตะเกียบหรือช้อนแบบใช้แล้วทิ้งแถมมาให้ กล่องเอกิเบ็งอาจทำด้วยพลาสติก ไม้ หรือเซรามิก หลายสถานีในประเทศญี่ปุ่นจำหน่ายเอกิเบ็งที่ทำจากอาหารประจำท้องถิ่น 

เอกิเบ็งเริ่มวางจำหน่ายตามสถานีรถไฟช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 และได้รับความนิยมมากขึ้นเมื่อผู้โดยสารที่เดินทางเป็นระยะทางไกลจำเป็นต้องรับประทานอาหาร ยอดขายเอกิเบ็งถึงจุดสูงสุดในช่วงทศวรรษ 1980 ก่อนเสื่อมความนิยมเนื่องจากการเดินทางทางอากาศได้รับความนิยมมากกว่า และรถไฟใช้ความเร็วสูงมากขึ้นทำให้ระยะเวลาเดินทางสั้นลง อย่างไรก็ตาม เอกิเบ็งบางชนิดยังคงหาซื้อได้ตามแผงจำหน่ายในสถานีรถไฟ ที่ชานชาลา หรือบนขบวนรถ บางชนิดใช้บรรจุภัณฑ์ที่ออกแบบลวดลายเป็นพิเศษเพื่อเป็นของที่ระลึกหรือของสะสม

ประวัติ
-------

พ่อค้านำเอกิเบ็งมาขายข้างขบวนรถ ถ่ายใน พ.ศ. 2445
คำว่าเอกิเบ็งเป็นคำประสมระหว่าง *เอกิ* (ญี่ปุ่น: 駅; โรมาจิ: *eki*) ซึ่งแปลว่าสถานีรถไฟ และ *เบ็ง* (ญี่ปุ่น: 弁; โรมาจิ: *ben*) ซึ่งย่อมาจากเบ็นโตหรืออาหารกล่อง ในสมัยก่อนที่จะมีรถไฟในประเทศญี่ปุ่น ผู้เดินทางมักจะห่ออาหารไปเองหรือซื้อเบ็นโตที่มีจำหน่ายตามร้านน้ำชา นอกจากนี้ โรงละครคาบูกิยังจำหน่ายอาหารกล่องที่เรียกว่า *มากูโนอูจิเบ็นโต* ระหว่างนักแสดงกำลังพักระหว่างเปลี่ยนฉาก เมื่อกิจการรถไฟเริ่มต้นในประเทศญี่ปุ่น เอกิเบ็งจึงเกิดขึ้นตาม เชื่อกันว่าเอกิเบ็งมีจำหน่ายครั้งแรกที่สถานีรถไฟอุตสึโนมิยะใน พ.ศ. 2428 เมื่อเปิดเดินรถเชื่อมต่อกับสถานีอูเอโนะในกรุงโตเกียว เอกิเบ็งยุคแรกมีเพียงโอนิงิริห่อในใบไผ่อ่อนเท่านั้น แนวคิดการจำหน่ายอาหารที่สถานีรถไฟเริ่มแพร่หลายไปทั่วประเทศญี่ปุ่น และใน พ.ศ. 2431 เอกิเบ็งแบบมาตรฐานซึ่งประกอบด้วยข้าวและกับข้าวสองสามอย่างเริ่มวางจำหน่ายที่สถานีรถไฟฮิเมจิ ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 หลายสถานีเริ่มจำหน่ายเอกิเบ็งที่ปรุงจากอาหารในท้องถิ่น และเอกิเบ็งกลายมาเป็นเบ็นโตแบบเฉพาะที่แตกต่างจากเบ็นโตทั่วไป เอกิเบ็งบางชนิดสามารถหาซื้อได้แค่ที่บางสถานีในท้องถิ่นนั้น ๆ เท่านั้น ตัวอย่างที่รู้จักกันดีได้แก่ *อิกาเมชิ* หรือหมึกยัดไส้ข้าวที่มีวางจำหน่ายที่สถานีรถไฟโมริ จังหวัดฮกไกโด ซึ่งต่อมาได้เปลี่ยนฐานะจากเอกิเบ็งเป็นอาหารขึ้นชื่อของภูมิภาค

กล่องเอกิเบ็งที่ทำรูปร่างเลียนแบบรถไฟชิงกันเซ็ง
หลังสงครามโลกครั้งที่สอง การเดินทางทางรถไฟได้รับความนิยมเพิ่มมากขึ้นในประเทศญี่ปุ่น และความนิยมเอกิเบ็งยังเพิ่มสูงขึ้นอีกในช่วงทศวรรษ 1970 เนื่องจากอิทธิพลของละครซึ่งสร้างจากมังงะเกี่ยวกับตัวละครที่เดินทางตระเวนชิมเอกิเบ็งทั่วประเทศญี่ปุ่น ที่จุดสูงสุดในช่วงกลางทศวรรษ 1980 ประมาณการว่าการบริโภคเอกิเบ็งในแต่ละวันอยู่ที่ 12 ล้านกล่อง อย่างไรก็ตาม เมื่อการเดินทางทางอากาศได้รับความนิยม และขบวนรถไฟที่เร็วกว่าเดิมเริ่มแพร่หลาย รถไฟด่วนหลายขบวนเช่นชิงกันเซ็งยังลดจำนวนสถานีรายทางที่จอด เอกิเบ็งก็เริ่มเสื่อมความนิยมลงเนื่องจากระยะเวลาเดินทางสั้นลง และโอกาสจำหน่ายยากขึ้น บางสถานีไม่มีเอกิเบ็งจำหน่ายแล้ว จำนวนผู้ผลิตเอกิเบ็งลดลงกว่าร้อยละ 50 จาก พ.ศ. 2530 ถึง พ.ศ. 2551 บางพื้นที่เอกิเบ็งกลายเป็นของฝากประจำท้องถิ่นที่มีภาชนะบรรจุเป็นลักษณะเฉพาะ

นอกเหนือจากสถานีรถไฟแล้ว เอกิเบ็งยังมีจำหน่ายตามห้างสรรพสินค้าและท่าอากาศยาน ห้างสรรพสินค้าหลายแห่งจัดเทศกาลเอกิเบ็งประจำปี ซึ่งมีขึ้นครั้งแรกใน พ.ศ. 2509 งานเทศกาลที่ใหญ่ที่สุดจัดขึ้นที่ห้างสรรพสินค้าเคโอที่สถานีรถไฟชินจูกุในกรุงโตเกียว และห้างสรรพสินค้าฮันชิงที่นครโอซากะ

คลังภาพ
-------

* เอกิเบ็งชนิดต่าง ๆ ที่มีขายที่สถานีรถไฟเอกิเบ็งชนิดต่าง ๆ ที่มีขายที่สถานีรถไฟ
* ร้านจำหน่ายเอกิเบ็งบนชานชาลาสถานีรถไฟคามากูระร้านจำหน่ายเอกิเบ็งบนชานชาลาสถานีรถไฟคามากูระ
* ข้าวกล่องรถไฟลักษณะคล้ายคลึงกันในประเทศไต้หวันข้าวกล่องรถไฟลักษณะคล้ายคลึงกันในประเทศไต้หวัน
* ตัวอย่างเอกิเบ็งที่จำหน่ายที่สถานีรถไฟฮิโรชิมะตัวอย่างเอกิเบ็งที่จำหน่ายที่สถานีรถไฟฮิโรชิมะ
* ข้าวกล่องสุกียากี้พร้อมชุดให้ความร้อนที่จำหน่ายที่สถานีรถไฟโยเนซาวะข้าวกล่องสุกียากี้พร้อมชุดให้ความร้อนที่จำหน่ายที่สถานีรถไฟโยเนซาวะ

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3 4  "Ekiben: Taste the Romance of Travel". *Tokyo Restaurants Guide*.
2. 1 2  Yoko Hani (January 5, 2003). "Japan's own meals on wheels". *The Japan Times*.
3. 1 2 3  Lombardi, Linda (July 15, 2015). "Ekiben! Japanese Food on Japanese Trains and Beyond". *Tofugu*.
4. ↑  Shun Gate (April 29, 2017). "Ekiben Reflects the taste, culture and passion of each region". *Tokyo Business Today*.
5. ↑  "Junshin Hayashi; Shinobu Kobayashi, Ekibengaku koza" (ภาษาญี่ปุ่น). Shueisha, Japan. 2000-09-01. ISBN 9784087200522. สืบค้นเมื่อ 2008-06-26.
6. ↑  Amy Chavez (November 3, 2015). "The cutest, must-have bento lunchboxes you can buy and eat on the train". *Sora News 24*.

| * ด
* ค
* ก
อาหารและเครื่องดื่มญี่ปุ่น |
| --- |
| อาหารจานหลัก | 
* กีวดง
* เกี๊ยวซ่า
* แกงกะหรี่
	+ คัตสึกาเร
	+ คัตสึดง
* ข้าว
	+ ข้าวกล้องงอก
	+ ข้าวเหนียว
	+ โจ๊ก
	+ เซกิฮัง
	+ โซซุย
	+ ทากิโกมิโงฮัง
* ข้าวฮายาชิ
* ไข่อนเซ็ง
* คากูนิ
* คาราอาเงะ
* คูชิกัตสึ
* ชาบูชาบู
* ชาฮัง
* ชิราตากิ
* ซาชิมิ
* ซูชิ
* โซกิ
	+ ฟูงุ
* ดมบูริ
	+ ชูกาดง
	+ เท็กกาดง
	+ เท็นชินดง
	+ อูนาดง
	+ โอยาโกดง
* ทงกัตสึ
* ทาโกยากิ
* ทามาโงยากิ
* เท็มปูระ
* โทโกโรเต็ง
* นาเบโมโนะ
* นิกูจางะ
* บะหมี่
	+ โซบะ
		- โซบะโอกินาวะ
		- ยากิโซบะ
	+ โซเม็ง
	+ ราเม็ง
		- ชัมปง
		- ฮิยาชิจูกะ
		- ราเม็งแกงกะหรี่มูโรรัง
		- สึเกเม็ง
	+ วุ้นเส้น
	+ อูดง
		- ยากิอูดง
		- โฮโต
* เบ็นโต
	+ เคียราเบ็ง
	+ จูบาโกะ
	+ มากูโนอูจิ
	+ เอกิเบ็ง
* มนจายากิ
* ยากินิกุ
* ยากิโตริ
* สึกูดานิ
* สึกูเนะ
* สุกี้ยากี้
* ออมไรซ์
* โอโกโนมิยากิ
* โอเซจิ
* โอเด็ง
* โอนิงิริ
	+ เท็มมูซุ
* ฮิยามูงิ
* ฮิรายาจี

 |
| อาหารจานรอง | 
* การิ
* ขนมปัง
	+ คาเรปัง
	+ เมลอนปัง
	+ ยูดาเนะ
	+ อัมปัง
* โครกเกะ
* ชิโอการะ
* ซัตสึมาอาเงะ
* นัตโต
* นามาซุ
* นูกาซูเกะ
* ทากูอัง
* มิโซชิรุ
* สึเกโมโนะ
* อาเงดาชิโดฟุ
* โอกาซุ

 |
| เครื่องดื่ม | 
* เก็มไมจะ
* คาลพิส
* ชา
	+ ประวัติศาสตร์
	+ ชาเขียว
	+ เกียวกูโระ
	+ คาบูเซจะ
	+ คูกิจะ
	+ เซ็นจะ
	+ บันจะ
	+ มัตจะ
	+ โฮจิจะ
* โชจู
* โพคารี่สเวท
* มูงิจะ
* ยาคูลท์
* รามูเนะ
* ลิโพ
* สาเก
	+ โทโซะ
	+ เหล้าหวาน

 |
| ขนม /ของหวาน | 
* คมเปโต
* คารูกัง
* ชิรูโกะ
* เซ็มเบ
* ดังโงะ
* โดรายากิ
* ไดฟูกุ
* ไทยากิ
* มันจู
* โมจิ
	+ อาราเระ
	+ อุยโร
* โยกัง
* วางาชิ
* วาราบิโมจิ
* อามานัตโต

 |
| ส่วนผสม /เครื่องปรุง | 
* โกโบ
* คนเนียกุ
* คมบุ
* คัตสึโอบูชิ
* คาราชิ
* คูซูโกะ
* ชิจิมิ
* ซอส
	+ โชยุ
	+ ซอสทงกัตสึ
	+ ซอสวุร์สเตอร์เชอร์
	+ ทาเระ
	+ พนซุ
* ซันโช
* ดาชิ
* ไดกง
* เต้าหู้
* เท็งกาซุ
* น้ำมันงา
* โนริ
* เบนิโชงะ
* ปลา
	+ คามาโบโกะ
	+ ซูริมิ
	+ ทาราโกะ
	+ โทบิโกะ
* ปังโกะ
* ผงชูรส
* มายองเนส
* มิโซะ
* มิริง
* เม็มมะ
* เมียวงะ
* ยูซุ
	+ ยูซูโกโช
* วาซาบิ
* หน่อไม้
* เห็ด
	+ ชีตาเกะ
	+ มัตสึตาเกะ
	+ เอโนกิตาเกะ
* อังโกะ
* อาโอโนริ
* อูเมโบชิ
* ฮิจิกิ

 |
| เกี่ยวข้อง | 
* ขนบธรรมเนียมและมารยาท
* ไคเซกิ
* ชิมมิ
* เท็ปปังยากิ
* เทริยากิ
* อาหารโอกินาวะ
* อูมามิ
* โอมากาเซะ

 |
| 
* หมวดหมู่ หมวดหมู่

 |