**บทเรียนกายวิภาคของนายแพทย์นีโกลาส ตึลป์** (ดัตช์: *De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp*; อังกฤษ: The Anatomy Lesson of Dr. Nicolaes Tulp) เป็นภาพเขียนสีน้ำมันที่เขียนโดยแร็มบรันต์ จิตรกรชาวดัตช์ในยุคทองของเนเธอร์แลนด์ ปัจจุบันตั้งแสดงอยู่ที่เมาริตส์เฮยส์ (Mauritshuis) เดอะเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์

แร็มบรันต์เขียนภาพ "บทเรียนกายวิภาคของนายแพทย์ตึลป์" เสร็จในปี ค.ศ. 1632 นายแพทย์นีโกลาส ตึลป์ (Nicolaes Tulp) ในภาพกำลังอธิบายระบบกล้ามเนื้อของแขนแก่นักศึกษาแพทย์ ศพในภาพเป็นของอาชญากรอาริส กินต์ (Aris Kindt) ที่เสียชีวิตโดยการถูกลงโทษโดยการแขวนคอในเช้าวันเดียวกันด้วยข้อหาลักทรัพย์ ผู้สังเกตการณ์เป็นนายแพทย์ที่ต้องจ่ายเงินเพื่อจะปรากฏในภาพเขียน

การชำแหละเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 16 มกราคม ค.ศ. 1632 สมาคมศัลยแพทย์แห่งอัมสเตอร์ดัมที่นายแพทย์ตึลป์เป็นผู้เชี่ยวชาญกายวิภาคศาสตร์ประจำเมืองอนุญาตให้ทำการชำแหละ (dissection) ได้เพียงปีละครั้ง และร่างที่ใช้ในการชำแหละต้องมาจากอาชญากรผู้ถูกสังหารเท่านั้น

บทเรียนกายวิภาคศาสตร์ในคริสต์ศตวรรษที่ 17 จัดกันในห้องบรรยายที่เป็นโรงละครจริง ๆ โดยมีผู้เข้าร่วมที่เป็นนักศึกษา ผู้ร่วมวิชาชีพ และสาธารณชนที่ต้องจ่ายค่าเข้าชม ผู้ที่เข้ามาสังเกตการณ์จะแต่งตัวให้เหมาะสมอย่างการเข้าร่วมพิธีการของสังคม 

เชื่อกันว่านอกไปจากบุคคลที่อยู่ข้างหลังและบุคคลทางด้านซ้ายมาเพิ่มในภายหลัง บุคคลหนึ่งที่ขาดจากภาพนี้คือผู้เตรียมศพที่มีหน้าที่เตรียมร่างสำหรับการชำแหละ ในคริสต์ศตวรรษที่ 17 นักวิทยาศาสตร์ที่มีความสำคัญเช่นนายแพทย์ตึลป์จะไม่ทำหน้าที่ที่ถือว่าเป็นหน้าที่ย่อย ๆ เช่นการชำแหละ ซึ่งเป็นหน้าที่ของผู้อื่น ฉะนั้นเราจึงไม่เห็นภาพของเครื่องมือที่ใช้ในการชำแหละในภาพนี้ แต่จะมีภาพของตำรากายวิภาคศาสตร์เปิดอยู่ตรงมุมล่างขวาของภาพ ที่อาจจะเป็นตำรา "โครงสร้างของร่างกายมนุษย์" (*De humani corporis fabrica*) ที่พิมพ์ในปี ค.ศ. 1543 โดยอันเดรอัส เวซาลีอุส

ผู้เชี่ยวชาญทางแพทย์ให้ความเห็นเกี่ยวกับความถูกต้องของกล้ามเนื้อและเอ็นที่เขียนโดยแร็มบรันต์เมื่อมีอายุได้ 26 ปี เราไม่ทราบว่าแร็มบรันต์ไปศึกษาเกี่ยวกับกายวิภาคของมนุษย์มาจากที่ใด อาจจะเป็นไปได้ว่าแร็มบรันต์ลอกรายละเอียดมาจากหนังสือตำราทางกายวิภาคศาสตร์ แต่ในปี ค.ศ. 2006 นักค้นคว้าชาวดัตช์สร้างฉากเดียวกับภาพเขียนโดยใช้ศพที่เป็นชายและแสดงให้เป็นความบกพร่องต่าง ๆ ของแขนซ้ายที่ถูกชำแหละเมื่อเทียบกับศพจริง ผู้เชี่ยวชาญพบว่าจุดเกาะต้นของกล้ามเนื้อปลายแขนที่ถูกชำแหละแสดงขึ้นซึ่งน่าจะเป็นกล้ามเนื้อกลุ่มงอแขนนั้นเกาะที่ปุ่มแลทเทอรัล อีพิคอนไดล์ของกระดูกต้นแขน (lateral epicondyle) ทั้งที่ความจริงแล้วควรจะเป็นปุ่มมีเดียล อีพิคอนไดล์ (medial epicondyle) ความจริงแล้วปุ่มแลทเทอรัล อีพิคอนไดล์เป็นจุดเกาะร่วมของกล้ามเนื้อกลุ่มเหยียดแขน

ใบหน้าของศพบางส่วนอยู่ในเงา ซึ่งเป็นนัยยะถึงเงาแห่งความตาย (*umbra mortis*) ซึ่งเป็นลักษณะที่แร็มบรันต์ใช้บ่อยในการเขียนภาพ แร็มบรันต์ลงชื่อด้านบนซ้ายของภาพว่า "Rembrandt f[ecit] 1632" ซึ่งเป็นภาพแรกที่ทราบว่าลงชื่อด้วยชื่อตัวแทนที่จะเป็นอักษรย่อ "RHL" (Rembrandt Harmenszoon of Leiden, แร็มบรันต์ ฮาร์เมินส์โซนแห่งไลเดิน) ซึ่งแสดงให้เห็นว่ามีความมั่นใจในตนเองพอที่จะลงชื่อตัวได้

อ้างอิง
-------

1. ↑  O'Bryan, C. Jil (2005). *Carnal Art*. University of Minnesota Press. pp. 64–67. ISBN 9780816643226.
2. 1 2  Rachlin, Harvey (2007). *Scandals, Vandals and Da Vincis*. Chrysalis Books. pp. 55–61. ISBN 9781861058782.
3. ↑  F. IJpma et al. (2006). The anatomy lesson of Dr. Nicolaes Tulp by Rembrandt (1632) : a comparison of the painting with a dissected left forearm of a Dutch male cadaver.. J Hand Surg [Am] 31 (6) : 882–891.  เก็บถาวร 2019-11-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.

ดูเพิ่ม
-------

* แร็มบรันต์
* กายวิภาคศาสตร์

| * ด
* ค
* ก
จิตรกรรม ใน ศิลปะตะวันตก |
| --- |
| **ทั่วไป** | ปรัชญาศิลปะ  **·**  จิตรกรรมแบ่งตามสมัย  **·**  จิตรกรรมแบ่งตามประเภท  **·**  จิตรกรรมแบ่งตามหัวเรื่อง  **·**  จิตรกรรมแบ่งตามคริสต์ทศวรรษ  **·**  งานสะสมของพิพิธภัณฑ์ต่าง ๆ |
| **ประเภท** | จิตรกรรมฝาผนัง  **·**  จิตรกรรมแผง  **·**  บานพับภาพ  **·**  จิตรกรรมสีน้ำมัน  **·**  จิตรกรรมภูมิทัศน์  **·**  ฉากแท่นบูชา  **·**  หนังสือวิจิตร  **·**  ภาพนิ่ง |
| **หัวเรื่อง** | คริสต์ศาสนา  **·**  พระคัมภีร์  **·**  นักบุญ  **·**  ประวัติศาสตร์  **·**  ตำนานเทพ  **·**  อุปมานิทัศน์  **·**  ชีวิตประจำวัน  **·**  ภาพเหมือน  **·**  ภาพเหมือนตนเอง  **·**  ภูมิทัศน์  **·**  ภาพเหมือนตนเอง  **·**  จิตรกรรมจากวรรณกรรม  **·**  ความตาย |
| **สมัย** | คริสเตียนเริ่มแรก  **·**  กอทิก  **·**  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา  **·**  เนเธอร์แลนด์เริ่มแรก  **·**  ยุคทองของเนเธอร์แลนด์  **·**  บาโรก  **·**  จริตนิยม  **·**  สถาบัน  **·**  ลัทธิคลาสสิกใหม่‎  **·**  แบบก่อนราฟาเอล  **·**  ลัทธิประทับใจ  **·**  ลัทธิประทับใจยุคหลัง  **·**  สมัยใหม่ |
| **คริสต์ทศวรรษ** | 1390  **·** 1400  **·** 1410  **·** 1420  **·**  1430  **·**  1440  **·**  1450  **·**  1460  **·**  1470  **·**  1480  **·**  1490  **·**  1500  **·**  1510  **·**  1520  **·**  1530  **·**  1540  **·**  1550  **·**  1560  **·**  1570  **·**  1580  **·**  1590  **·**  1600  **·**  1610  **·**  1620  **·**  1630  **·**  1640  **·**  1650  **·**  1660  **·**  1670  **·**  1680  **·**  1690  **·**  1700  **·**  1710  **·**  1720  **·**  1730  **·**  1740  **·**  1750  **·**  1760  **·**  1770  **·**  1780  **·**  1790  **·**  1800  **·**  1810  **·**  1820  **·**  1830  **·**  1840  **·**  1850  **·**  1860  **·**  1870  **·**  1880  **·**  1890  **·**  1900  **·**  1910  **·**  1920  **·**  1930  **·**  1940  **·**  1950  **·**  1960  **·**  1970  **·**  1980  **·**  1990  **·**  2000  **·**  2010  **·**  2020 |
| จิตรกรที่มีบทความเกี่ยวกับภาพเขียน **·** จิตรกรที่มีรายชื่อศิลปะ **·** จิตรกรแบ่งตามสมัย **·** จิตรกรแบ่งตามคริสต์ศตวรรษ **·** จิตรกรแบ่งตามประเภท **·** จิตรกรแบ่งตามสัญชาติงานประติมากรรม **·**  งานศิลปกรรม |