**หลอดเลือดหัวใจ** (อังกฤษ: coronary arteries) เป็นหลอดเลือด ชนิดหลอดเลือดแดงใน การไหลเวียนของเลือดรอบหัวใจ (coronary circulation) ซึ่งขนส่งเลือดที่เติมออกซิเจนแล้วไปยังกล้ามเนื้อหัวใจ หัวใจจำเป็นต้องใช้ออกซิเจนต่อเนื่องตลอดเวลาในการทำงานและดำรงอยู่ได้ เช่นเดียวกันกับเนื้อเยื่อหรืออวัยวะอื่น ๆ ในร่างกาย

หลอดเลือดหัวใจพันรอบหัวใจทั้งหมด สองแขนงหลักคือหลอดเลือดแดงหัวใจซ้าย (LCA) และหลอดเลือดแดงหัวใจขวา (RCA) หลอดเลือดหัวใจสามารถแบ่งหมวดหมู่ได้ตามพื้นที่ของหัวใจที่ให้การไหลเวียน หมวดหมู่เหล่านี้คือ หลอดเลือดเยื่อบุหัวใจชั้นนอก (epicardial) อยู่เหนือเยื่อบุหัวใจชั้นนอกสุด (epicardium) และหลอดเลือดเล็ก (microvascular) อยู่ใกล้เยื่อบุหัวใจชั้นใน (endocardium)

การทำงานที่ลดลงของหลอดเลือดหัวใจสามารถนำไปสู่การลดการไหลของออกซิเจนและสารอาหารไปยังหัวใจ สิ่งนี้ไม่เพียงส่งผลกระทบต่อปริมาณกล้ามเนื้อหัวใจเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อความสามารถของหัวใจในการสูบฉีดโลหิตไปทั่วร่างกาย ดังนั้นความผิดปกติหรือโรคของหลอดเลือดหัวใจอาจมีผลกระทบร้ายแรงต่อสุขภาพ อาจนำไปสู่โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ หัวใจวาย และแม้กระทั่งเสียชีวิต

โครงสร้าง
---------

หลอดเลือดหัวใจส่วนหลักจะประกอบด้วย หลอดเลือดแดงหัวใจซ้ายและหลอดเลือดแดงหัวใจขวา ซึ่งทั้งสองแยกย่อยเป็นหลายแขนงดังที่แสดงในรูป 'ระบบไหลเวียนของหลอดเลือดหัวใจ'

* ระบบไหลเวียนของหลอดเลือดหัวใจ หลอดเลือดแดงใหญ่เอออร์ตา
	+ หลอดเลือดแดงหัวใจซ้าย (LCA)
		- หลอดเลือดแดงแขนงซ้ายลงด้านหน้า (Left anterior descending artery)
		- หลอดเลือดแดงแขนงซ้ายอ้อมด้านข้าง (Left circumflex artery)
		- หลอดเลือดแดงลงด้านหลัง (Posterior descending artery)
		- รามัส หรือหลอดเลือดแดงอินเตอร์มีเดียต (Ramus หรือ intermediate artery)
	+ หลอดเลือดแดงหัวใจขวา (RCA)
		- หลอดเลือดแดงขอบด้านขวา (Right marginal artery)
		- หลอดเลือดแดงลงด้านหลัง (Posterior descending artery)

หลอดเลือดแดงหัวใจซ้าย (LCA) เริ่มจากหลอดเลือดแดงใหญ่ภายในจุดเชื่อมด้านซ้ายของลิ้นหัวใจเอออร์ติก และส่งเลือดไปทางด้านซ้ายของหัวใจ แยกออกเป็นสองแขนงคือหลอดเลือดแดงแขนงซ้ายลงด้านหน้าและหลอดเลือดแดงแขนงซ้ายอ้อมด้านข้าง หลอดเลือดแดงแขนงที่อยู่ด้านหน้าลงมาทางซ้ายนั้นจะไปเลี้ยงผนังกั้นช่องหัวใจห้องล่าง และ ผนังด้านหน้าของหัวใจห้องล่างซ้าย หลอดเลือดแดงแขนงซ้ายอ้อมด้านข้างนั้น จะไปเลี้ยงส่วนอื่นของผนังห้องล่างซ้าย ประมาณ 33% ของประชากรจะมีหลอดเลือดหัวใจด้านซ้ายต่อไปยังหลอดเลือดแดงแขนงลงด้านหลัง ซึ่งกระจายโลหิตให้กับทำให้ผนังด้านหลังและด้านล่างของช่องหัวใจห้องล่าง บางครั้งจะมีแขนงที่สามเกิดขึ้นที่ทางแยกระหว่าง หลอดเลือดแดงแขนงซ้ายลงด้านหน้า และหลอดเลือดแดงแขนงซ้ายอ้อมด้านข้าง ที่เรียกว่าหลอดเลือดแดง*รามัส* หรือหลอดเลือดแดง*อินเตอร์มีเดียต*

หลอดเลือดแดงหัวใจขวา (RCA) มีจุดเริ่มต้นอยู่ภายในจุดเชื่อมด้านขวาของลิ้นหัวใจเอออร์ติก มีแนวลงไปทางร่องโคโรนารีด้านขวา ผ่านไปยังจุดครักซ์ คอร์ดิซ (crux cordis) หลอดเลือดหัวใจด้านขวาส่วนใหญ่จะแตกแขนงเป็นหลอดเลือดแดงส่วนขอบด้านขวา (right marginal arteries) และใน 67% ของประชากร จะต่อเนื่องไปยังหลอดเลือดแดงลงด้านหลัง หลอดเลือดแดงส่วนขอบด้านขวากระจายโลหิตบริเวณห้องหัวใจทางด้านขวา และหลอดเลือดแดงลงด้านหลังกระจายโลหิตบริเวณกล้ามเนื้อผนังหัวใจห้องล่างซ้ายด้านหลังและด้านล่าง

นอกจากนี้ยังมีหลอดเลือดแดงโคนัส (conus) ซึ่งมีอยู่เพียงประมาณร้อยละ 45 ของประชากรมนุษย์ ซึ่งทำให้เลือดไหลเวียนไปยังหัวใจได้เพิ่มเติมเมื่อหลอดเลือดแดงแขนงซ้ายลงด้านหน้าถูกอุดตัน

นัยสำคัญทางคลินิก
-----------------

ดูบทความหลักที่: โรคหลอดเลือดหัวใจ
ภาวะหลอดเลือดแดงแข็ง
การตีบแคบของหลอดเลือดแดงอาจเกิดจากกระบวนการที่เรียกว่า ภาวะหลอดเลือดแข็ง (atherosclerosis, arteriosclerosis, หรือ arteriolosclerosis) เกิดขึ้นเมื่อเนื้อเยื่อ (ประกอบด้วยไขมันและสารอื่น ๆ ) สะสมอยู่ตามผนังหลอดเลือดแดง สำหรับโรคหลอดเลือดหัวใจ (CAD) หรือโรคหัวใจขาดเลือด (IHD) เป็นคำศัพท์ที่ใช้อธิบายถึงการตีบของหลอดเลือดหัวใจ

ในขณะที่โรคดำเนินไปการสะสมของแผ่นคราบสามารถยับยั้งการไหลเวียนของเลือดไปยังกล้ามเนื้อหัวใจ หากเกิดการขาดเลือดเฉพาะที่ (ischemia) หัวใจจะไม่สามารถทำงานได้อย่างถูกต้องโดยเฉพาะภายใต้ความเครียดที่เพิ่มขึ้น อาการเจ็บเค้นอกคงที่ คืออาการเจ็บหน้าอกเมื่อมีการออกแรง ซึ่งจะดีขึ้นด้วยการพักผ่อน อาการเจ็บเค้นอกที่ไม่คงที่ คืออาการเจ็บหน้าอกที่สามารถเกิดขึ้นได้ในเวลาพัก รู้สึกรุนแรงมากขึ้น และ/หรือนานขึ้นกว่าภาวะเจ็บเค้นอกคงที่ ซึ่งเกิดจากการตีบของหลอดเลือดมากขึ้น

อาการหัวใจวาย
อาการหัวใจวายเป็นผลมาจากการแตกของคราบในหลอดเลือดอย่างฉับพลัน และการก่อตัวของก้อนลิ่มเลือดที่อุดตันการไหลเวียนของเลือดไปยังส่วนหนึ่งของหัวใจ ที่นำไปสู่อาการเนื้อตายเหตุขาดเลือด (infarct)

โรคหลอดเลือดหัวใจ (CAD) อาจส่งผลให้เกิดภาวะหัวใจล้มเหลวหรือภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ หัวใจล้มเหลวเกิดจากการขาดออกซิเจนเรื้อรังเนื่องจากการไหลเวียนของเลือดลดลง ซึ่งเมื่อเวลาผ่านไปทำให้หัวใจอ่อนแอ ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะเกิดจากการส่งผ่านเลือดไม่เพียงพอไปยังหัวใจ ซึ่งรบกวนสัญญาณแรงกระตุ้นไฟฟ้าของหัวใจ

หลอดเลือดหัวใจสามารถเกิดการตีบเมื่อตอบสนองต่อสิ่งเร้าต่าง ๆ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสารเคมี ซึ่งเรียกว่าปฏิกริยาสะท้อนของหัวใจ

นอกจากนี้ยังมีกรณีที่หายากคือ การฉีกของหลอดเลือดหัวใจที่เกิดขึ้นเอง (spontaneous coronary artery dissection) โดยที่ผนังของหลอดเลือดหัวใจเส้นหนึ่งรั่วทำให้เกิดอาการปวดอย่างรุนแรง การฉีกของหลอดเลือดหัวใจโดยธรรมชาตินั้นแตกต่างจาก CAD โดยไม่ได้เกิดจากการสะสมของคราบในหลอดเลือดแดง และมีแนวโน้มที่จะเกิดขึ้นในบุคคลที่อายุน้อยกว่า รวมถึงผู้หญิงที่เพิ่งคลอด หรือผู้ชายที่ออกกำลังกายอย่างหนัก

นิรุกติศาสตร์
-------------

มงกุฎโรมันแบบจำลองหัวใจมนุษย์
คำว่า *corona* เป็นคำภาษาละตินหมายถึง *มงกุฎ* จากภาษากรีกโบราณ *κορώνη* (korōnè, *พวงมาลัย, พวงมาลา*) ถูกนำไปใช้กับหลอดเลือดหัวใจเนื่องจากความคล้ายคลึงกันทางสัณฐาน

คำว่า *arterie* ในภาษาแองโกล-ฝรั่งเศส (*artaire* ในภาษาฝรั่งเศสโบราณ และ *artērium* ในภาษาละติน) หมายถึง *ท่อลม* และ *เส้นทางหลัก* ถูกนำไปใช้กับหลอดเลือดหัวใจเนื่องจากหลอดเลือดแดงนั้นไม่ปรากฏมีเลือดหลังการเสียชีวิต

ดูเพิ่ม
-------

หลอดเลือดหัวใจด้านหน้าหลอดเลือดหัวใจด้านหลัง
* การไหลเวียนของเลือดรอบหัวใจ [en]
* หลอดเลือดแดงหัวใจซ้าย
* หลอดเลือดแดงหัวใจขวา [en]
* หัวใจ
* หทัยวิทยา
* โรคหลอดเลือดเลี้ยงหัวใจ
* อาการปวดเค้นหัวใจ
* อาการปวดเค้นไม่เสถียร
* กล้ามเนื้อหัวใจตายเหตุขาดเลือด

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Coronary Arteries". *Texas Heart Institute* (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). สืบค้นเมื่อ 2019-09-01.
2. ↑  Petersen, J. W.; Pepine, C. J. (2014). "Microvascular Coronary Dysfunction and Ischemic Heart Disease – Where Are We in 2014?". *Trends in Cardiovascular Medicine*. **25** (2): 98–103. doi:10.1016/j.tcm.2014.09.013. PMC 4336803. PMID 25454903.
3. ↑  "Anatomy and Function of the Coronary Arteries". *www.hopkinsmedicine.org* (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2019-09-01.
4. 1 2  Costanzo, Linda S. (2018). *Physiology* (6th ed.). Philadelphia, PA: Elsevier. ISBN 9780323511896. OCLC 965761862.
5. ↑  Fuster, V; Alexander RW; O'Rourke RA (2001). *Hurst's The Heart* (10th ed.). McGraw-Hill. p. 53. ISBN 978-0-07-135694-7.
6. ↑  Wynn GJ, Noronha B, Burgess MI (2008). "Functional significance of the conus artery as a collateral to an occluded left anterior descending artery demonstrated by stress echocardiography". *International Journal of Cardiology*. **140** (1): e14–5. doi:10.1016/j.ijcard.2008.11.039. PMID 19108914.
7. ↑  Schlesinger MJ, Zoll PM, Wessler S (1949). "The conus artery: a third coronary artery". *American Heart Journal*. **38** (6): 823–38. doi:10.1016/0002-8703(49)90884-4. PMID 15395916.
8. ↑  "Coronary Artery Disease: Causes, Diagonosis & Prevention| cdc.gov". *www.cdc.gov* (ภาษาอังกฤษ). 2018-10-09. สืบค้นเมื่อ 2019-09-01.
9. ↑  "Coronary Artery Disease". *Cleveland Clinic* (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2019-09-01.
10. ↑  "Coronary Artery Dissection: Not Just a Heart Attack". *www.heart.org* (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2019-09-02.

| * ด
* ค
* ก
หลอดเลือดแดงของลำตัวและอก |
| --- |
| ปอด | 
* หลอดเลือดแดงสู่ปอด
	+ ขวา
	+ ซ้าย (เอ็นอาร์เตอริโอซุม)

 |
| หัวใจ | 
* การไหลเวียนเลือดของหัวใจ
* *หัวใจขวา:*
	+ ปุ่มไซโนเอเทรียล
	+ ปุ่มเอทริโอเวนตริคูลาร์
	+ หัวใจห้องบน
	+ ฝีขอบขวา
	+ ระหว่างหัวใจห้องล่างด้านหลัง

* *หัวใจซ้าย:*
	+ ระหว่างหัวใจห้องล่างด้านหน้า
	+ เซอร์คัมเฟล็กซ์ซ้าย (ฝีขอบซ้าย)

 |
| เอออร์ตา | 

|  |  |
| --- | --- |
| ส่วน | 
* เอออร์ตาส่วนขึ้น
* ส่วนโค้งเอออร์ติก
* เอออร์ตาส่วนลง
* เอออร์ตาส่วนอก
* เอออร์ตาส่วนท้อง
* ส่วนลำตัวเอออร์ติก

 |
| ส่วนโค้งเอออร์ติก | 

|  |  |
| --- | --- |
| เบรเกียวเซฟาลิก | 
* อีมาไทรอยด์
* ใต้กระดูกไหปลาร้าขวา
* ร่วมคอขวา

 |
| หลอดเลือดแดงร่วมคอซ้าย | 
* คอด้านนอก
* คอด้านใน

* ส่วนตัวคาโรติด
* โพรงคาโรติด
* การแยกสองง่ามของคาโรติด

 |
| ใต้กระดูกไหปลาร้าซ้าย | 
* *อกใน:* ระหว่างซี่โครงด้านหน้า
* ไทมิก
* เพอริคาร์ดิเอโคเฟร์นิก
* แขนงขนาดเล็ก
* *ที่ปลาย* (มัสคิวโลเฟร์นิก, ยอดอกด้านบน)
* *ส่วนโคนหลอดเลือดแดงคอสโตเซอร์วิคัล:* จุดสูงสุดระหว่างซี่โครง (ด้านหลังระหว่างซี่โครงซี่ที่ 1–2)
* คอลึก

 |

 |
| เอออร์ตาส่วนลง | 
* *อวัยวะภายใน:* หลอดลม
* หลอดอาหาร
* เยื่อหุ้มปอด

* *ผนังอวัยวะ:* ด้านหลังระหว่างซี่โครงซี่ที่ 3–11
* ใต้ชายโครง
* กะบังลมด้านบน

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| การควบคุมรายการหลักฐาน: หอสมุดแห่งชาติ แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ | 
* ฝรั่งเศส (ข้อมูล)
* เยอรมนี
* อิสราเอล
* สหรัฐ
* เช็กเกีย

 |