**นกกระเต็น** หรือ **นกกะเต็น** เป็นนกที่อยู่ในอันดับย่อย Alcedines ในอันดับนกตะขาบ (Coraciiformes) จัดเป็นนกขนาดเล็ก มีความยาวประมาณ 13-16 เซนติเมตร (ในชนิดที่ใหญ่อาจยาวได้ถึง 41 เซนติเมตร) ตัวผู้และตัวเมียมีลักษณะคล้ายกัน มีลักษณะทั่วไปคือ มีส่วนหัวโต คอสั้น จะงอยปากแหลมยาวตรงและแข็งแรง ส่วนใหญ่มีสีสวยสดสะดุดตา เมื่อเวลาบินจะบินได้อย่างคล่องแคล่ว มักพบในแหล่งน้ำหรือพื้นที่ชุ่มน้ำต่าง ๆ 

เป็นนกที่หากินด้วยวิธีการพุ่งลงไปในน้ำด้วยความเร็วและแรง (มีการศึกษาพบว่าเร็วถึง 1/50 วินาที) และใช้จะงอยปากที่แข็งแรงแหลมคมจับปลาหรือสัตว์น้ำต่าง ๆ กินเป็นอาหาร ด้วยการจ้องมองจากบนกิ่งไม้ริมน้ำ ซึ่งสามารถอยู่นิ่ง ๆ แบบนั้นได้เป็นระยะเวลานาน โดยมักจะจับปลาในช่วงเช้าจนถึงสาย ๆ และอีกครั้งในช่วงบ่าย เมื่อเกาะอยู่บนกิ่งไม้เหนือแหล่งน้ำ จะพยายามหันหลังให้ดวงอาทิตย์ เพื่อให้ปลาเมื่อมองขึ้นมาจะต้องมองย้อนแสง ทำให้สังเกตไม่เห็นตัวนก ในบางชนิดอาจจะบินอยู่กับที่กลางอากาศ ก่อนที่จะพุ่งลงไปจับปลา เมื่อจับปลาได้แล้ว จะจับปลาฟาดกับกิ่งไม้เพื่อให้ปลาตาย ก่อนที่จะกลืนลงไปโดยเอาส่วนหัวลงไปก่อนเสมอ เพื่อที่จะไม่กินปลาย้อนเกล็ด ซึ่งอาจโดนเงี่ยงหรือเกล็ดทิ่มแทงทำให้นกได้รับบาดเจ็บได้

โดยปกติเป็นนกที่อยู่ลำพังเพียงตัวเดียว ยกเว้นในฤดูผสมพันธุ์ การทำรังวางไข่ นกกระเต็นมักใช้จะงอยปากขุดรูริมฝั่งน้ำ และหาหญ้ามารองเป็นพื้น วางไข่ครั้งละ 4-5 ฟอง บางชนิดอาจขุดรูไว้มากถึง 2-3 รู เพื่อหลอกสัตว์ผู้ล่า ขณะที่บางชนิดอาจจะใช้โพรงไม้หรือโพรงไม้เก่าของนกอื่นที่ทิ้งร้างไว้เป็นที่วางไข่ โดยมากจะวางไข่ในช่วงฤดูหนาว

นกกะเต็นแดง ที่อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน
สามารถจำแนกออกเป็นวงศ์ต่าง ๆ ได้ 3 วงศ์ (ดูในตาราง; บางข้อมูลยกให้เป็นวงศ์ย่อย) แบ่งออกได้เป็นชนิดทั้งหมด 85 ชนิด (บางข้อมูลจัดให้มี 93 ชนิด) พบกระจายพันธุ์อยู่แทบทุกภูมิภาคทั่วโลก พบในประเทศไทยราว 16 ชนิด

ชนิดที่พบในประเทศไทย
--------------------

| ชื่อ | ชื่อวิทยาศาสตร์ | สถานะ |
| --- | --- | --- |
| นกกระเต็นเฮอร์คิวลิส | *Alcedo hercules* | นกอพยพ หายากมาก |
| นกกระเต็นน้อยธรรมดา | *Alcedo atthis* | นกอพยพ |
| นกกระเต็นน้อยหลังสีน้ำเงิน | *Alcedo meninting* |  |
| นกกระเต็นน้อยแถบอกดำ | *Alcedo euryzona* |  |
| นกกระเต็นน้อยสามนิ้วหลังดำ | *Ceyx erithacus* |  |
| นกกระเต็นน้อยสามนิ้วหลังแดง | *Ceyx rufidorsa* |  |
| นกกระเต็นลาย | *Lacedo pulchella* |  |
| นกกระเต็นใหญ่ปีกสีน้ำตาล | *Pelargopsis amauropterus* |  |
| นกกระเต็นใหญ่ธรรมดา | *Pelargopsis capensis* |  |
| นกกระเต็นแดง | *Halcyon coromanda* |  |
| นกกระเต็นอกขาว | *Halcyon smyrnensis* |  |
| นกกระเต็นหัวดำ | *Halcyon pileata* | นกอพยพ นกอพยพผ่าน |
| นกกินเปี้ยว | *Todirhamphus chloris* |  |
| นกกระเต็นสร้อยคอสีน้ำตาล | *Actenoides concretus* | หายาก กำลังลดจำนวนลง |
| นกกระเต็นขาวดำใหญ่ | *Megaceryle lugubris* |  |
| นกกระเต็นปักหลัก | *Ceryle rudis* |  |
|

รูปภาพ
------

การพุ่งลงน้ำจับปลาของนกกระเต็นปักหลัก (*Ceryle rudis*)

อ้างอิง
-------

1. 1 2  "Alcedines". ระบบข้อมูลการจำแนกพันธุ์แบบบูรณาการ.
2. ↑  กระเต็น น.ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542
3. ↑  สัตว์ป่าคุ้มครอง จากเว็บไซต์โลกสีเขียว
4. ↑  นกกะเต็นน้อยธรรมดา
5. ↑  'จอมยุทธแห่งบึงน้ำ'...อาคันตุกะจากแดนไกล
6. 1 2 3  ""กำกอม" / ปริญญากร วรวรรณ จากผู้จัดการออนไลน์". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2004-08-24. สืบค้นเมื่อ 2012-11-13.
7. ↑  *อิสรภาพ*, "พินัยกรรมธรรมชาติ". สารคดีทางไทยพีบีเอส: ศุกร์ที่ 11 มกราคม 2556
8. 1 2 3  Fry, C. Hilary; Fry, Kathie and Harris, Alan (1992). *Kingfishers, Bee-eaters and Rollers*. London: Christopher Helm. ISBN 0-7136-1410-8.