**เทียนทะเล** หรือ **เทียนเล** (ชื่อวิทยาศาสตร์: *Pemphis acidula* J.R. Forst & G. Forst) ในภาษาอังกฤษรู้จักกันในชื่อ Bantigue (อ่านว่า *bahn-tee-geh* ) หรือ Mentigi เป็นพืชดอกในวงศ์ Lythraceae เป็นพืชทนเค็ม พบได้ทั่วไปตามแนวป่าชายเลน ในเขตร้อนแถบ อินโด-แปซิฟิกที่เติบโตบนชายฝั่งหิน *เทียนทะเล* ถูกจำแนกเป็นเพียงสปีชีส์เดียวในสกุล *Pemphis* มานาน (โดยมีการอธิบายครั้งแรกในปี พ.ศ. 2318) จนเรียกได้เป็นชนิดต้นแบบ ของสกุล *Pemphis*  กระทั่งเมื่อไม่นานมานี้พบว่าน่าจะนี้มีอย่างน้อยอีกหนึ่งชนิดพันธุ์

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
-------------------

เทียนทะเล (*Pemphis acidula*) จัดเป็นไม้ชนิดเดียวในสกุล *Pemphis* ที่พบในประเทศไทย เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง ไม่ผลัดใบ สูงได้ถึง 8 เมตร แต่บางต้นอาจสูงได้ถึง 11 เมตร ลำต้นเป็นปุ่มปม แตกกิ่งแขนงจำนวนมาก ลำต้นมักบิดงอเนื่องมาจากแรงลม บางครั้งพบลำต้นมีลักษณะเลื้อย แคระ สูงเพียง 15 เซนติเมตร และต้นที่มีอายุมากผิวของลำต้นมักแห้งตายเป็นหย่อม ๆ 

ใบเดี่ยว รูปขอบขนาน ปลายใบแหลม ใบขนาดเล็ก ค่อนข้างอวบน้ำ

ดอกสีขาวออกตามซอกใบ กลีบดอก 6 กลีบ กลีบดอกรูปขอบขนาน ฐานรองดอกเป็นรูปถ้วยปากแตรสีเขียว บางครั้งปนแดง

ขยายพันธุ์โดยใช้เมล็ด เป็นพืชที่เจริญเติบโตเร็วและสามารถสร้างรากและตาใหม่ได้เร็วมาก มักเริ่มออกดอกและออกเมล็ดเมื่อสูงประมาณ 1–4 เมตร

* Pemphis acidula พุ่มเทียนทะเลหลังทุ่งหญ้าใน เกาะยูโรปา *Pemphis acidula* พุ่มเทียนทะเลหลังทุ่งหญ้าใน เกาะยูโรปา
* ดอกและผลเทียนทะเล (Pemphis acidula) ใน ไอตุตากี หมู่เกาะคุก ดอกและผลเทียนทะเล *(Pemphis acidula)* ใน ไอตุตากี หมู่เกาะคุก
* ดอกและใบอ่อนเทียนทะเล ตองกา ดอกและใบอ่อนเทียนทะเล ตองกา
* ฐานรองดอกสีแดง เมื่อกลีบดอกหลุดร่วงแล้ว ฐานรองดอกสีแดง เมื่อกลีบดอกหลุดร่วงแล้ว

การแพร่กระจายและถิ่นที่อยู่
---------------------------

เทียนทะเล (P. acidula) เป็น พืชทนเค็ม (halophyte) พุ่มไม้ที่พบได้ตามแนวชายฝั่ง ในเขตร้อนแถบอินโด-แปซิฟิก เป็นไม้พุ่มที่เจริญเติบโตในดินทราย ดินเหนียว และหินปูนของ โซนฝั่งทะเล ของ มหาสมุทรอินเดีย และตะวันตกและภาคกลางของ มหาสมุทรแปซิฟิก นอกจากนี้ยังพบในแนวป่าชายเลน (ป่าโกงกาง)

ในประเทศไทยพบได้ในป่าชายเลนตามป่าชายฝั่งทะเลทั้งฝั่งอ่าวไทยและอันดามัน ที่ผ่านมาผู้คนนิยมนำมาปลูกเป็นไม้ประดับและบอนไซ

แต่ในบางพื้นที่พบว่ามีจำนวนประชากรลดลงอย่างมาก เนื่องจากการขยายพื้นที่อยู่อาศัยรุกรานพื้นที่ป่าธรรมชาติ และที่เร่งการสูญพันธุ์คือการขุดไปค้าขายทำบอนไซ

การใช้ประโยชน์
--------------

 บอนไซเทียนทะเล
เทียนทะเลมีประโยชน์สำหรับการป้องกันชายฝั่งจากลมที่มีความแรง และเป็นพืชที่แข็งแรง ในเวลาเดียวกันก็มีความยืดหยุ่นได้ดีมาก

เนื้อไม้ของเทียนทะเลเป็นไม้เนื้อแข็ง มีคุณค่าตามประเพณีในหลายวัฒนธรรม จากความแข็ง น้ำหนักมาก ทนทานต่อการเน่าและการบิดโก่งตัว (ความแปรปรวนของรูปทรง) เนื่อไม้มีผิวละเอียดตามธรรมชาติและอาจใช้เป็นไม้เท้า เสารั้ว มือจับอุปกรณ์เครื่องมือ และแม้แต่สมอเรือ ในเกาะเรอูนียง และประเทศมอริเชียส เป็นที่รู้จักกันในชื่อ *bois matelot*  ใน มัลดีฟส์ เทียนทะเลถูกใช้ในการต่อเรือแบบดั้งเดิม เป็นโครงเรือและหมุดเพื่อยึดแผ่นไม้ของตัวเรือเข้าด้วยกันตามภูมิปัญญาท้องถิ่น รวมถึง "ตะปูไม้" ในพิธีไสยศาสตร์ท้องถิ่น

เทียนทะเล เป็นหนึ่งในพันธุ์ไม้ที่ใช้ในการทำบอนไซ ในพื้นที่เขตร้อนหรือมีอากาศแบบร้อนชื้นและยังทนทานต่อลมแรงเช่น พายุไต้ฝุ่น จึงเป็นบอนไซพบมากที่สุดในฟิลิปปินส์ และยังแพร่กระจายปลูกเป็นบอนไซในไต้หวัน และหมู่เกาะรีวกีว ของญี่ปุ่น เนื่องจากได้รับความนิยมและมีมูลค่าสูงในหมู่ผู้ที่ชื่นชอบบอนไซจึงเป็นหนึ่งในรายชื่อสายพันธุ์ที่ถูกจัดอยู่ในประเภท 'คุกคาม' โดย กรมสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ ของฟิลิปปินส์ การรวบรวมการขายและการขนส่ง *Pemphis acidula* ป่าเป็นสิ่งผิดกฎหมายในฟิลิปปินส์และมีโทษปรับและจำคุกไม่เกินหกปี 

ในประเทศไทย ราชกิจจานุเบกษายังได้เผยแพร่คำสั่งกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เรื่องมาตรการคุ้มครองทรัพยากรไม้เทียนทะเล เมื่อวันที่ 17 สิงหาคม 2563 เป็นการอาศัยอำนาจตามความในมาตรา 3 ประกอบมาตรา 17 และ 27 แห่ง พ.ร.บ.ส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ.2558 เพื่อคุ้มครองทรัพยากรไม้เทียนทะเลไม่ให้ได้รับความเสียหายจากการลักลอบขุด โดยผู้ที่ฝ่าฝืน มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี ปรับไม่เกิน 1 แสนบาท หรือทั้งจำและปรับ

ในเกาะ Marovo, ตองกา, ตาฮิติ และหมู่เกาะอื่น ๆ ใน มหาสมุทรแปซิฟิกใต้ ใช้ทำเครื่องมือไม้ เช่น สาก ด้ามเครื่องมือ อาวุธ และหวี

สารสกัดจากเปลือกของเทียนทะเลออกฤทธิ์ทำให้กล้ามเนื้อมดลูกบีบรัดตัวมากขึ้นและถี่ขึ้น ซึ่งมีการใช้เป็นยาทำแท้งในเกาะวานูอาตู

เปลือกต้นเทียนทะเลมีสารสำคัญคือ แทนนิน เป็นองค์ประกอบร้อยละ 19–43 นำมาใช้ในการฟอกหนัง เปลือกเมื่อนำมาฝนให้สีแดงนำมาเป็นสีย้อมได้

ดูเพิ่ม
-------

* ป่าชายเลน

อ้างอิง
-------

1. ↑  Ellison J, Koedam NE, Wang Y, Primavera J, Jin Eong O, Wan-Hong Yong J, Ngoc Nam. "Pemphis acidula". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2010**: e.T178838A7622565.
2. ↑  "*Pemphis acidula* J.R.Forst. & G.Forst". *Char. Gen. Pl.* (2 ed.). International Plant Names Index. 1776. บรรณลักษณ์ 68, t. 34. สืบค้นเมื่อ 21 พฤศจิกายน 2009.
3. ↑  "TPL, treatment of *Pemphis*". *The Plant List; Version 1. (published on the internet)*. Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden. 2010. สืบค้นเมื่อ 26 สิงหาคม 2013.
4. 1 2 3 4 5 6  "สมุนไพรเพื่อสุขภาพ/โครงการสมุนไพรเพื่อการพึงพาตนเอง/ต้นเทียนทะเล ไม้คุ้มครอง ที่น่าส่งเสริมให้ปลูก". *มติชนสุดสัปดาห์*. มูลนิธิสุขภาพไทย. 29 สิงหาคม 2020.
5. ↑  Piggott, C.J. (1961). "Notes on Some of the Seychelles Islands, Indian Ocean" (PDF). *Atoll Research Bulletin*. **83**: 1–10. doi:10.5479/si.00775630.83.1. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 13 กันยายน 2006.
6. ↑  Wim Giesen; Stephan Wulffraat; Max Zieren; Liesbeth Scholten (2006). "Part 2: Description - Trees & shrubs". *Mangrove Guidebook for Southeast Asia*. Bangkok, Thailand: FAO, Regional Office for Asia and the Pacific; Wetlands International. ISBN 974-7946-85-8. สืบค้นเมื่อ November 21, 2009.
7. ↑  "Pemphis acidula J.R. Forst. & G. Forst. 1775 – Nom pilote : pemphide acidulé". *Xycol.net* (ภาษาฝรั่งเศส).
8. ↑  "Mangroves trees and shrubs". Food and Agriculture Organization of the United Nations.
9. ↑  Romero-Frias, Xavier (1999). *The Maldive Islanders, A Study of the Popular Culture of an Ancient Ocean Kingdom* (3rd rev. ed.). Barcelona: Nova Ethnographia Indica. ISBN 84-7254-801-5.
10. ↑  Cheng Cheng-Kung (2007). "*Pemphis acidula* — A Tropical Classic" (PDF). *Bonsai Societies of Florida Magazine* (Winter ed.). Cooper City, Florida: Bonsai Societies of Florida (BSF). **XXXVIII** (4 issue 152). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2023-01-24. สืบค้นเมื่อ 2020-10-26.
11. ↑  "เจาะลึก 'ต้นเทียนทะเล' ไม้หายาก ราคามหาโหด 'โทษ' ไม่เบา!". *กรุงเทพธุรกิจ*. 19 สิงหาคม 2020.
12. ↑  Pacific Linguistics 599 (2008). Pawley, Andrew; Osmond, Meredith (บ.ก.). *Plants* (PDF). Vol. 3. Canberra: Pacific Linguistics, Australian National University. hdl:1885/106908. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 4 กุมภาพันธ์ 2019.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ เทียนทะเล

  


|  |  |
| --- | --- |
| การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน | 
* Wikidata: Q3374608
* Wikispecies: Pemphis acidula
* APDB: 109325
* ARKive: pemphis-acidula
* BOLD: 448561
* EoL: 482515
* EPPO: PMHAC
* FloraBase: 5284
* FNA: 200014660
* FoC: 200014660
* GBIF: 3188706
* iNaturalist: 425753
* IPNI: 554064-1
* IRMNG: 11326401
* ITIS: 507456
* IUCN: 178838
* NCBI: 126635
* Plant List: tro-19200012
* PLANTS: PEAC6
* Plazi: 994F85DF-E3A5-1D45-699A-FEE5FEB9ECB4
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:554064-1
* Tropicos: 19200012
* WoRMS: 235061
* ZooBank: 41E8065A-98C2-4F8E-88A2-5B070223D107

 |