**หัวหน้าผู้ฝึกสอน** (head coach), **ผู้ฝึกสอนชุดใหญ่** (senior coach) หรือ **ผู้จัดการ** (manager) เป็นผู้ฝึกสอนและพัฒนานักกีฬาระดับอาชีพ พวกเขาจะเป็นที่รู้จักในระดับสาธารณะและมักจะได้รับเงินมากกว่าผู้ฝึกสอนอื่น ในกีฬาบางชนิด อย่างเช่นฟุตบอล หัวหน้าผู้ฝึกสอนมักจะได้รับการเรียกว่าผู้จัดการทีม ในขณะที่กีฬาอื่น อย่างเช่นฟุตบอลกติกาออสเตรเลีย โดยทั่วไปจะเรียกว่าผู้ฝึกสอนชุดใหญ่

ผู้ฝึกสอนอื่นมักจะเป็นผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาของหัวหน้าผู้ฝึกสอน โดยมักจะอยู่ในตำแหน่งรุกและตำแหน่งรับ และบางครั้งก็ดำเนินงานเป็นผู้ฝึกสอนรายบุคคล

อเมริกันฟุตบอล
--------------

สำหรับบทความที่เกี่ยวกับตำแหน่งผู้ฝึกสอน ดูที่ หมวดหมู่:ผู้ฝึกสอนอเมริกันฟุตบอล
หัวหน้าผู้ฝึกสอนอเมริกันฟุตบอลมีความรับผิดชอบที่แตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับระดับของกีฬาของพวกเขาที่ได้รับการฝึก

### อเมริกันฟุตบอลระดับไฮสคูล

หัวหน้าผู้ฝึกสอนจะมีส่วนช่วยให้ทีมที่มีความซับซ้อนเกิดความสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น โดยเขาอาจจะมีการปฏิบัติหน้าที่ประสานงานกับกองรุกหรือกองรับ

บ่อยครั้งที่หัวหน้าผู้ฝึกสอนระดับไฮสคูลจะต้องทำงานนอกสนามมากขึ้น ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญที่หัวหน้าผู้ฝึกสอนระดับไฮสคูลมีอำนาจในการว่าจ้างและจัดทีมผู้ฝึกสอนเชิงรุกเนื่องจากเมื่อหัวหน้าผู้ฝึกสอนได้ออกไปจากการฝึกซ้อม จากนั้นเขาจะต้องมั่นใจว่าทีมของเขาจะได้รับการดูแลจากคนที่ไว้ใจได้กับผู้ฝึกสอนรายอื่นและสตาฟฟ์ของเขา หนึ่งในปัญหาที่ยากที่สุดเมื่อออกจากสนามแล้ว หัวหน้าผู้ฝึกสอนยังต้องติดต่อกับผู้ที่เป็นพ่อแม่ เขาจะต้องสามารถที่จะจัดการกับปัญหาใด ๆ ที่พ่อแม่อาจมีขึ้นกับวิธีที่หัวหน้าผู้ฝึกสอนดำเนินการในโครงการ มาโดยตลอดในการรับหน้าที่และไม่วางตัวให้ตกต่ำ นอกจากนี้ หัวหน้าผู้ฝึกสอนทีมอเมริกันฟุตบอลระดับไฮสคูลมักจะทำหน้าที่เป็นผู้ประสานงานหรือผู้อำนวยการกีฬาของโรงเรียน ซึ่งเป็นการเพิ่มความรับผิดชอบต่องานของเขา ในบางขอบเขตอำนาจ หัวหน้าผู้ฝึกสอนยังต้องจ่ายงานภายในโรงเรียน ซึ่งโดยมากมักจะเป็นในฐานะครูคนหนึ่ง

### อเมริกันฟุตบอลระดับวิทยาลัย

ลู โฮลต์ซ หัวหน้าผู้ฝึกสอนอเมริกันฟุตบอลระดับวิทยาลัย
หนึ่งในคุณลักษณะที่สำคัญของหัวหน้าผู้ฝึกสอนในอเมริกันฟุตบอลระดับวิทยาลัยจะมีอัตราการเปลี่ยนแปลงสูงสำหรับงานต่าง ๆ[] กับข้อยกเว้นบางประการ (บุคคลที่โดดเด่น ได้แก่ โจ พาเทอร์โน, ทอม ออสบอร์น, บิล สไนเดอร์, แฟรงก์ บีมเมอร์, โบ เชมเบชเลอร์, วูดี เฮย์ส, บอบบี โบว์เดน, คริส ปีเตอร์เซน, ดาร์เรล รอยัล และลาเวลล์ เอ็ดเวิร์ดส) โดยผู้ฝึกสอนระดับวิทยาลัยมักเปลี่ยนงานเป็นประจำ และไม่ค่อยอยู่กับโรงเรียนเป็นเวลากว่าทศวรรษ ซึ่งผู้ฝึกสอนบางรายได้ออกจากโรงเรียนและกลับมาร่วมทำหน้าที่หลังจากนั้นในช่วงระยะเวลาหนึ่ง

หัวหน้าผู้ฝึกสอนในระดับวิทยาลัยหลายรายมีเจ้าหน้าที่จ่ายงาน และด้วยเหตุนี้จึงมีความอิสระในการใช้สมาธิต่อทีมโดยรวมได้มากกว่าที่จะจัดการฝึกสอนด้วยการปกครองที่แตกต่าง

ซึ่งแตกต่างจากหัวหน้าผู้ฝึกสอนในระดับอื่น ๆ การฝึกสอนระดับวิทยาลัยจะต้องรับผิดชอบต่อส่วนประกอบและการพัฒนาของผู้เล่นในทีม มีความสามารถในการสรรหาและพัฒนาผู้เล่นระดับสูงที่ทำหน้าที่หลักให้ประสบความสำเร็จ

ผู้ฝึกสอนระดับวิทยาลัยทำหน้าที่ในฐานะเป็นโฉมหน้าให้แก่ทีม เมื่อนักกีฬาหนุ่มสาวไม่ต้องการที่จะถูกไล่ล่าจากสื่อ พวกเขามักจะเรียกร้องเพื่อหารือเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่มีการปิดสนาม เช่น มีการละเมิดกฎ หรือการเล่นนอกกรอบของนักกีฬา โดยบางครั้ง ผู้ฝึกสอนจะกลายเป็นผู้มีชื่อเสียงจากการใช้สิทธิของเขา ยกตัวอย่างเช่น ลู โฮลต์ซ

ในช่วงท้ายของปี มีผู้ฝึกสอนอเมริกันฟุตบอลระดับวิทยาลัยจำนวนมากที่ได้รับรางวัลประจำปี โดยมักจะได้รับรางวัลทั้งหมดในผู้ฝึกสอนคนเดียวกัน แต่ก็มีความแตกต่างกันในบางประการ เกียรติยศด้านการฝึกสอนที่สำคัญประจำปีประกอบด้วยโฮมดีโปโค้ชออฟเดอะเยียร์, เดอะลิเบอร์ตีมูชวลโค้ชออฟเดอะเยียร์อะวอร์ด, แอสโซซิเอทเพรสคอลเลจฟุตบอลโค้ชออฟเดอะเยียร์อะวอร์ด และพอล 'แบร์' ไบรอันท์อะวอร์ด

### เอ็นเอฟแอล

บิล เบลิชิค หัวหน้าผู้ฝึกสอนอเมริกันฟุตบอลในการแข่งขันเอ็นเอฟแอล
ในระดับอาชีพ ผู้ฝึกสอนอาจทำงานโดยได้รับค่าตอบแทนถึงล้านดอลลาร์ต่อปี โดยที่เขาหรือเธอไม่ต้องเดินทางสรรหานักเรียนระดับไฮสคูลทั่วประเทศ ซึ่งหัวหน้าผู้ฝึกสอนจะมีเวลามากขึ้นในการเอาใจใส่ด้านกลยุทธ์และหนังสือแผนการเล่น โดยมีการประสานงานกับทีมงานซึ่งทำหน้าที่มากกว่าในระดับวิทยาลัย งานหัวหน้าผู้ฝึกสอน จะมีลักษณะงานที่ไม่มั่นคงและใช้เวลาทำงานหลายชั่วโมง จึงเป็นงานที่เครียดมาก กระนั้น ก็มีการให้เงินดีในระดับสูง แต่ก็มีโอกาสถูกไล่ออกได้ในระดับที่พอกัน โดยผู้ฝึกสอนหลายรายมักเกษียณตัวเองในวัยห้าสิบต้น ๆ []

มีหลายปัจจัยที่เป็นส่วนหนึ่งของหนังสือสัญญาผู้ฝึกสอนในเอ็นเอฟแอล ซึ่งมีส่วนเกี่ยวข้องกับกีฬาที่ทำรายได้สูงสุดสูงถึง 11 พันล้านเหรียญสหรัฐอย่างเอ็นเอฟแอล ในขณะที่รายได้สูงสุดของเมเจอร์ลีกเบสบอลอยู่ที่ 7 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยหัวหน้าผู้ฝึกสอนเอ็นเอฟแอลนับเป็นผู้ฝึกสอนระดับอาชีพที่ได้รับค่าจ้างสูงสุด โดยผู้ฝึกสอนอเมริกันฟุตบอลระดับอาชีพ นับเป็นผู้ฝึกสอนที่ได้รับค่าตอบแทนสูงสุดของนิตยสารฟอร์บ ซึ่งบิล เบลิชิค อยู่ในอันดับ 1 ของวงการได้เป็นปีที่สอง โดยที่ไม่มีผู้ฝึกสอนของเมเจอร์ลีกเบสบอลและเนชันแนลฮอกกี้ลีกเข้าร่วมทำรายการ

องค์ประกอบของหนังสือสัญญาผู้ฝึกสอนในเอ็นเอฟแอลที่สำคัญอีกประการหนึ่ง คือ การเจรจาต่อรองระหว่างผู้ฝึกสอนและเจ้าของทีมเอ็นเอฟแอลที่เป็นรายบุคคล ต่างมีข้อกำหนดถึงความต้องการในสัญญาการจ้างงานผู้ฝึกสอนของเอ็นเอฟแอล ที่อนุญาตให้ทีมจ้างสามารถระงับเงินเดือนส่วนหนึ่งของผู้ฝึกสอนเมื่อการดำเนินงานในลีกถูกระงับ เช่น มีการล็อกออกหรือการเจรจาสัญญาทางโทรทัศน์

ฟุตบอล
------

เกียรติศักดิ์ เสนาเมือง หัวหน้าผู้ฝึกสอนฟุตบอลทีมชาติไทย
โคเซ อันโตเนียว กามาโช อดีตหัวหน้าผู้ฝึกสอนฟุตบอลทีมชาติจีน
ปิยะพงษ์ ผิวอ่อน หัวหน้าผู้ฝึกสอนทีมสิงห์ออลสตาร์
เดวิด มอยส์ อดีตหัวหน้าผู้ฝึกสอนทีมสโมสรฟุตบอลแมนเชสเตอร์ยูไนเต็ด
โยอาคิม เลิฟ หัวหน้าผู้ฝึกสอนฟุตบอลทีมชาติเยอรมนี
ในการแข่งขันฟุตบอลระดับนานาชาติ หัวหน้าผู้ฝึกสอนมักมีบทบาทในการนำทีมสู่ผลแพ้ชนะแบบเกินคาดอยู่ไม่น้อย อาทิ เกียรติศักดิ์ เสนาเมือง ซึ่งทำหน้าที่หัวหน้าผู้ฝึกสอนฟุตบอลทีมชาติไทยเป็นครั้งแรก ได้สร้างผลงานให้ทีมของตนเป็นฝ่ายชนะฟุตบอลทีมชาติจีนที่ 5 ประตูต่อ 1  ส่งผลให้โคเซ อันโตเนียว กามาโช ซึ่งทำหน้าที่เป็นหัวหน้าผู้ฝึกสอนฟุตบอลทีมชาติจีน ถูกประท้วงให้ออกจากตำแหน่งโดยกองเชียร์ของทีมดังกล่าว ตามมาด้วยการทำหน้าที่เป็นหัวหน้าผู้ฝึกสอนทีมสิงห์ออลสตาร์โดยปิยะพงษ์ ผิวอ่อน ในการแข่งขันครบรอบ 80 ปี บริษัทบุญรอดบริวเวอรี่ และได้เป็นฝ่ายชนะทีมสโมสรฟุตบอลแมนเชสเตอร์ยูไนเต็ด ซึ่งมีเดวิด มอยส์ ทำหน้าที่เป็นหัวหน้าผู้ฝึกสอนทีมดังกล่าวเป็นครั้งแรก

ส่วนในฟุตบอลหญิง หนึ่งฤทัย สระทองเวียน เป็นผู้พาทีมฟุตบอลหญิงทีมชาติไทย เข้าสู่การแข่งขันฟุตบอลโลกหญิงได้สำเร็จเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ฟุตบอลในประเทศไทย หลังจากเข้ารับหน้าที่เป็นหัวหน้าผู้ฝึกสอนเพียงไม่นาน

ด้านการแข่งขันฟุตบอลโลก โยอาคิม เลิฟ ซึ่งเป็นหัวหน้าผู้ฝึกสอนฟุตบอลทีมชาติเยอรมนี ได้เคยสร้างผลงานให้ทีมชาติของตนเป็นฝ่ายชนะฟุตบอลทีมชาติบราซิลด้วยผลการแข่ง 7 ประตูต่อ 1 ในการแข่งขันฟุตบอลโลก 2014 นับเป็นความพ่ายแพ้สูงสุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ของฟุตบอลทีมชาติบราซิล

ฟุตซอล
------

ด้านการแข่งขันฟุตซอลในระดับโลก หัวหน้าผู้ฝึกสอนย่อมมีส่วนในการผลักดันให้ทีมสามารถฟันฝ่าเข้าสู่รอบถัดไป ดังกรณีของ วิคเตอร์ เฮอร์มันส์ ซึ่งเป็นชาวดัตช์ ผู้ทำหน้าที่เป็นหัวหน้าผู้ฝึกสอนฟุตซอลทีมชาติไทย ที่สามารถพาทีมเข้าสู่รอบ 2 ในการแข่งขันฟุตซอลชิงแชมป์โลกได้เป็นครั้งแรก

วอลเลย์บอล
----------

เกียรติพงษ์ รัชตเกรียงไกร หัวหน้าผู้ฝึกสอนวอลเลย์บอลหญิงทีมชาติไทย และทีมอิกติซาดชิ บากู
ในกรณีหัวหน้าผู้ฝึกสอนวอลเลย์บอลทีมชาติ ก็สามารถมีส่วนร่วมในการฝึกสอนทีมวอลเลย์บอลสโมสรได้เช่นกัน ดังเช่น เกียรติพงษ์ รัชตเกรียงไกร ซึ่งเป็นหัวหน้าผู้ฝึกสอนวอลเลย์บอลหญิงทีมชาติไทย และอดีตผู้ฝึกสอนทีมสโมสรวอลเลย์บอลอิกติซาดชิ บากู ของประเทศอาเซอร์ไบจาน และโดยปกติแล้ว หัวหน้าผู้ฝึกสอนทีมวอลเลย์บอล มักเป็นนักวอลเลย์บอลผู้มีผลงานในอดีตมาก่อน ดังเช่น คุมิ นะคะดะ ซึ่งเป็นหัวหน้าผู้ฝึกสอนทีมวอลเลย์บอลหญิงฮิซะมิสึสปริงส์ โดยทีมของเธอ สามารถสร้างผลงานได้อย่างโดดเด่นในการแข่งขันวอลเลย์บอลหญิงชิงแชมป์สโมสรเอเชีย 2014 ที่จังหวัดนครปฐม

มวยไทย
------

หัวหน้าผู้ฝึกสอนมวยไทยที่มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักในระดับแถวหน้า ดังเช่น สุรัตน์ เสียงหล่อ เป็นที่ยอมรับโดยทั่วไปว่าไม่เล่นพนันมวย ตลอดระยะเวลานับสิบปีที่อยู่ในวงการ

มวยสากลสมัครเล่น
----------------

หัวหน้าผู้ฝึกสอนนักมวยสากลสมัครเล่นในการแข่งขันระดับโลก อาจมีบทบาทไม่ยิ่งหย่อนไปกว่านักกีฬา อาทิ โอมาร์ มาลากอน เป็นชาวคิวบา ซึ่งทำหน้าที่เป็นหัวหน้าผู้ฝึกสอนให้แก่นักมวยสากลสมัครเล่นทีมชาติไทยหลายราย โดยเขาเป็นหนึ่งในผู้ทำการประท้วง และรู้สึกไม่พอใจต่อการตัดสินของกรรมการเมื่อครั้งที่แก้ว พงษ์ประยูร เป็นฝ่ายแพ้ต่อโจว ซื่อหมิง ในการแข่งขันกีฬามวยสากลสมัครเล่นรุ่นไลท์ฟลายเวทชายในโอลิมปิกฤดูร้อน 2012

เซปักตะกร้อ
-----------

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา หัวหน้าผู้ฝึกสอนเซปักตะกร้อจากประเทศไทย มักได้รับการทาบทามให้เข้าทำหน้าที่เป็นผู้ฝึกสอนให้แก่ทีมชาติอื่นหลายประเทศ ซึ่งอาจมีการตอบตกลงหรือไม่ก็ได้ เช่น สุรัตน์ ณ เชียงใหม่ ซึ่งเคยทำหน้าที่เป็นผู้ฝึกสอนเซปักตะกร้อให้แก่ทีมชาติเกาหลีใต้, ญี่ปุ่น, สิงคโปร์ และโอมาน ในขณะที่กมล ตันกิมหงษ์ ได้ปฏิเสธการรับหน้าที่เป็นผู้ฝึกสอนให้แก่ทีมชาติเกาหลีใต้ และมาเลเซีย เนื่องด้วยต้องการทำหน้าที่เป็นผู้ฝึกสอนให้แก่ทีมชาติไทยต่อไป

เทควันโด
--------

หัวหน้าผู้ฝึกสอนเทควันโดบางราย จะมีความผูกพันระหว่างผู้ฝึกสอนกับลูกศิษย์ ดังกรณีของ ชเว ยองซอก เป็นชาวเกาหลีใต้ ซึ่งรับหน้าที่เป็นหัวหน้าผู้ฝึกสอนนักกีฬาเทควันโดทีมชาติไทย ที่แม้หลายประเทศจะทำการทาบทามให้ไปเป็นผู้ฝึกสอนให้แก่ประเทศของตนด้วยค่าตอบแทนที่สูงกว่า แต่เขาก็ปฏิเสธไปทุกราย เนื่องด้วยความผูกพันที่มีต่อลูกศิษย์ชาวไทย

ดูเพิ่ม
-------

* ผู้ฝึกสอน
* ผู้ฝึกสอน (บาสเกตบอล)
* ผู้จัดการ (เบสบอล)
* ผู้จัดการ (ฟุตบอล)
* ผู้ฝึกสอน (ฮอกกี้น้ำแข็ง)
* หมวดหมู่:ผู้ฝึกสอนกีฬา

อ้างอิง
-------

1. ↑  Dosh, Kristi (2012-09-29). "Bill Belichick highest-paid coach - again - Sports Business News, Analysis - Dollars Blog - ESPN Playbook - ESPN". Espn.go.com. สืบค้นเมื่อ 2012-10-03.
2. ↑  "The Highest-Paid Coaches In Sports". Forbes.com. 2011-05-18. สืบค้นเมื่อ 2012-10-03.
3. ↑  "ขุนพลช้างศึกฟอร์มเทพ!บุกขยี้จีนเละคาถิ่น 5-1". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2013-09-06. สืบค้นเมื่อ 2014-08-03.
4. ↑  "国足摆烂 毫无下限". *南方报网—南方日报*. 2013-06-16. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-08-12. สืบค้นเมื่อ 2013-06-16.
5. ↑  "กองเชียร์จีนรับไม่ได้ พ่ายไทยยับเยิน รวมตัวปิดสนาม! - Sport". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2013-06-19. สืบค้นเมื่อ 2014-08-03.
6. ↑  ไฮไลต์สำคัญ 'เดวิด มอยส์' กับ 'ผีแดง' จากวันแรก...ถึงสุดท้าย - ไทยรัฐออนไลน์
7. ↑  'มอยส์' ไม่เสียขวัญ แพ้ประเดิมคุม'ผี' 'เดอะตุ๊ก' รับ 'สิงห์ออลสตาร์
8. ↑  โค้ชหญิงแข้งสาวไทย หนึ่งฤทัย สระทองเวียน : ข่าวสดออนไลน์[*ลิงก์เสีย*]
9. ↑  "พ่ายยับ 7-1 บราซิลรํ่าไห้ทั้งปท. : ข่าวสดออนไลน์". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-03-04. สืบค้นเมื่อ 2014-08-03.
10. ↑  "เฮอร์มันส์ได้คุมโต๊ะเล็กไทยต่อลั่น 4 ปีข้างหน้าขอทะลุรอบ 8 ทีม - ฟุตบอล - MThai.com". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2015-06-09. สืบค้นเมื่อ 2014-08-03.
11. ↑  "บิ๊กแป๊ะ"ยัน"เฮอร์มันส์"คุมไทยต่อ-ลั่น 4 ปีข้างหน้าทะลุถึงรอบ 8 ทีมฟุตซอลโลก
12. ↑  'เกียรติพงษ์' ฟัน 2 ล้าน - ข่าวไทยรัฐออนไลน์[*ลิงก์เสีย*]
13. ↑  Hisamitsu Springs. "中田久美コーチ 新監督就任のお知らせ" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2015-09-19. สืบค้นเมื่อ 30 May 2012.
14. ↑  วอลเลย์บอลสโมสรหญิงชิงชนะเลิศแห่งเอเชีย - MCOT.net[*ลิงก์เสีย*]
15. ↑  คอลัมน์ : เวที-วาที : คู่มวย มรดกแผ่นดิน - RYT9.com
16. ↑  โค้ชคิวบาชี้ฉัตร์ชัยจะเป็นฮีโร่เหรียญทองอลป.คนต่อไป
17. ↑  "เสธ.อ้าย"ตอบโต้ไอบ้า ล้มจัดมวยเยาวชนโลก รุมด่าปล้นเหรียญทองโกง"แก้ว"
18. ↑  "'แก้ว'ขอบคุณคนไทย เผยทำดีที่สุดแล้ว". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-07-25. สืบค้นเมื่อ 2014-08-03.
19. ↑  โค้ชตะกร้อไทยขายดีในต่างแดน! : ข่าวสดออนไลน์[*ลิงก์เสีย*]
20. ↑  "Sport Classic:เว็บข่าวกีฬาและสุขภาพ » มาเลย์+โสมรุมจีบโค้ชตะกร้อไทย". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-03-22. สืบค้นเมื่อ 2021-08-31.
21. ↑  "เผยภาพโค้ชเชที่สนามบินเกาหลีกลับไทย : กีฬา : ข่าวทั่วไป : คมชัดลึก". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2014-07-28. สืบค้นเมื่อ 2014-08-03.