**เลียร์เจ็ต** (Learjet) เป็นบริษัทผู้ผลิตเครื่องบินสัญชาติอเมริกัน เพื่อใช้ในการทหาร และการบินพาณิชย์ ก่อตั้งในช่วงปีค.ศ. 1950 โดยนายวิลเลียม พาวเวล เลียร์ (William Powel Lear) ในนามบริษัท Swiss American Aviation Corporation โดยต่อมาได้กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของบริษัท บอมบาร์ดิเอร์ ตั้งแต่ค.ศ. 1990 โดยได้ทำการตลาดภายใต้ชื่อว่า **"เลียร์เจ็ต บอมบาร์ดิเอร์"**

ประวัติ
-------

อากาศยานลำแรกของเลียร์เจ็ต ได้แก่ เลียร์เจ็ต 23
เลียร์เจ็ต เป็นหนึ่งในบริษัทรายแรกที่ผลิตอากาศยานส่วนบุคคลระดับหรูหรา ในช่วงสมัยทศวรรษ 1940 ซึ่งเป็นช่วงผ่านพ้นของสงครามโลกครั้งที่ 2 การออกแบบของเลียร์นั้นมีรากฐานมาจากโครงการอากาศยานทดลองของกองทัพอากาศอเมริกันที่เรียกกันว่า *มาร์เวล* (Marvel) โดยการแทนที่ไอพ่นซึ่งติดกับลำตัวอากาศยานเป็นเครื่องยนตร์ใบพัดเทอร์โบแบบดูดอากาศ แต่โครงการนี้ก็ได้ถูกยกเลิก โดยได้นำแบบที่ปรับมาจากเครื่องบินขับไล่สัญชาติสวิสฯ รุ่น FFA P-16 แทน

บิล และทีมของเขาได้นำโครงสร้างพื้นฐานของเครื่องบินขับไล่รุ่นนี้ มาปรับใช้เพื่อพัฒนาต่อเป็นอากาศยานส่วนบุคคล และได้ก่อตั้ง บริษัท **Swiss American Aircraft Corporation** ซึ่งมีที่ตั้งอยู่ที่ประเทศสวิสเซอร์แลนด์ และใช้วิศวกรออกแบบชาวสวิสเซอร์แลนด์ เยอรมัน และอังกฤษ เป็นหลัก อากาศยานที่ออกแบบใหม่นี้ ในตอนแรกได้เรียกว่ารุ่น **SAAC-23** โดยเรียกเล่นๆ กันว่า 'ทีน่า เจ็ต' ซึ่งมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวได้แก่ถังน้ำมันเชื้อเพลิงที่ยื่นออกมาจากลำตัวเครื่อง รวมทั้งระบบลงจอด ซึ่งแทบไม่ได้เปลี่ยนแปลงจากเครื่องบินขับไล่ซึ่งใช้เป็นต้นฉบับเลย ต่อมาในปีค.ศ. 1962 บริษัทได้ย้ายฐานการผลิตจากสวิสเซอร์แลนด์ไปยังวิชิทอ โดยมีสาเหตุมาจากความเอื้ออำนวยในการผลิตเครื่องบิน ต่อมาในปีค.ศ. 1963 โครงการประกอบเลียร์เจ็ตรุ่นแรกก็ได้เกิดขึ้นที่ฐานการผลิตใหม่แห่งนี้ และในปีต่อมา บริษัทก็ได้เปลี่ยนชื่อเป็น **Lear Jet Corporation**

อากาศยานเลียร์เจ็ต 23 ซึ่งใช้โดยสารได้ตั้งแต่ 6-8 ที่นั่ง ได้เริ่มบินเที่ยวแรกในวันที่ 7 ตุลาคม ค.ศ. 1963 และส่งมอบอากาศยานรุ่นแรกในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1964 อีกหนึ่งเดือนให้หลังบริษัทก็ได้กลายเป็นบริษัทมหาชน ซึ่งต่อมาได้ผลิตอากาศยานอีกหลายรุ่น ได้แก่ เลียร์เจ็ต 24 ซึ่งเริ่มบินเที่ยวแรกในวันที่ 24 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1966 และเลียร์เจ็ต 25 ซึ่งเริ่มบินเที่ยวแรกในวันที่ 12 สิงหาคม ค.ศ. 1966 ต่อมาในวันที่ 19 กันยายน ในปีเดียวกันนั้น บริษัทได้เปลี่ยนชื่ออีกครั้งเป็น **Lear Jet Industries Inc.**

### การร่วมทุนกับ Gates Aviation

ในวันที่ 10 เมษายน ค.ศ. 1967 หุ้นประมาณ 60% ของบิล เลียร์ ได้ถูกซื้อโดยบริษัท Gates Rubber ในมูลค่า 27,000,000 ดอลล่าร์สหรัฐ โดยเลียร์ นั้นยังคงเป็นประธานบริหารของบริษัทจนถึงวันที่ 2 เมษายน ค.ศ. 1969 เมื่อบริษัทได้ถูกรวมเข้ากับ Gate Aviation Corporation และถูกตั้งชื่อใหม่เป็น **Gates LearJet Corporation** ในปีค.ศ. 1971 เลียร์เจ็ต 25 รุ่นที่ปรับแต่งเป็นเครื่องยนต์ไอพ่น Garrett TFE731-2 ได้เริ่มบินเป็นครั้งแรก ซึ่งต่อมาได้กลายเป็น เลียร์เจ็ต 35 ซึ่งประสบความสำเร็จเป็นอย่างมาก ในปีเดียวกันนั้นบริษัท ได้รับรางวัล President "E" Award ซึ่งเป็นรางวัลจากรัฐบาลสำหรับผู้ที่ส่งออกยอดเยี่ยม

ในปีค.ศ. 1974 ฝูงบินของเลียร์เจ็ตได้มีชั่วโมงบินรวมกันเกินหนึ่งล้านชั่วโมง และต่อมาในปีค.ศ. 1975 บริษัทได้ผลิตอากาศยานลำที่ 500 ซึ่งเป็นครั้งแรกของบริษัทผู้ผลิตอากาศยาน ต่อมาในช่วงปลายปีค.ศ. 1976 บริษัทได้เพิ่มสายการผลิตอากาศยานได้เป็นจำนวนถึงสิบลำต่อเดือน

ต่อมาในปีค.ศ. 1977 เลียร์เจ็ต 28 ได้เริ่มบินเป็นครั้งแรก โดยพัฒนามาจากรุ่น 25 โดยเปลี่ยนแปลงส่วนปีก โดยมีปลายปีกงอขึ้นด้านบน ซึ่งมีส่วนทำให้เพิ่มสมรรถนะ และประหยัดเชื้อเพลิงได้มาก ซึ่งปีกแบบนี้ก็ได้ถูกนำมาพัฒนาต่อในรุ่น 28/29 และอีกหลายๆ รุ่นต่อมา

ในปีค.ศ. 1979 อากาศยานต้นแบบของรุ่น 54/55/56 ได้ขึ้นบินเป็นครั้งแรก และในวันที่ 7 กรกฎาคม ค.ศ. 1983 รุ่น 55 แบบมาตรฐาน ได้ทำสถิติถึงหกครั้งในการใช้ความเร็วในการไต่ระดับความสูงสำหรับอากาศยานที่มีน้ำหนักในระดับเดียวกัน 

ในปีค.ศ. 1984 บริษัทได้เริ่มก่อตั้งแผนกยานอวกาศ ซึ่งใช้เทคโนโลยีระดับสูง และในปลายปีเดียวกันนั้น บริษัทได้หยุดสายการผลิตอากาศยานเพื่อการพาณิชย์ลงเพื่อเป็นการลดปริมาณสินค้าในคลัง จนกระทั่งในปีค.ศ. 1986 เมื่อบริษัทได้ย้ายสำนักงานใหญ่ไปที่ทูซอน และก็ได้กลับมาผลิตอีกครั้งหนึ่งจากทั้งสองฐานที่ทูซอน และวิชิทอ

ต่อมาในปีค.ศ. 1985 บริษัทได้รับสัญญาการผลิตชิ้นส่วนเครื่องยนต์หลักสำหรับกระสวยอวกาศ และในปีค.ศ. 1987 ต่อมาก็ได้มีการร่วมทุนใหม่ และมีการเปลี่ยนชื่อบริษัทเป็น **LearJet Corporation** โดยต่อมาในเดือนมกราคม ค.ศ. 1989 ฐานการผลิตทั้งหมดก็ได้ถูกย้ายกลับมายังวิชิทอ โดยมีพนักงานจำนวน 1250 คน

### การถูกซื้อโดยบอมบาร์ดิเอร์

ในปีค.ศ. 1990 บอมบาร์ดิเอร์ ได้ทำการซื้อ LearJet Corporation ทั้งหมด โดยต่อมาอากาศยานต่างๆ จะถูกทำการตลาดในตระกูลของ "Bombardier Learjet" ในวันที่ 10 ตุลาคม ค.ศ. 1990 เลียร์เจ็ต 60 ซึ่งเป็นอากาศยานขนาดกลาง ได้ทำการเริ่มบินเป็นครั้งแรก และตามมาด้วยเลียร์เจ็ต 45 ในวันที่ 7 ตุลาคม ค.ศ. 1995 ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2007 บอมบาร์ดิเอร์ เลียร์เจ็ต ได้เริ่มสายการผลิตอากาศยานใหม่ โดยมีเลียร์เจ็ต 85 เป็นรุ่นบุกเบิกโดยเป็นอากาศยานที่ใช้วัสดุผสม ทั้งลำ

ในปีค.ศ. 2008 บอมบาร์ดิเอร์ ได้ทำการเฉลิมฉลองครบ 45 ปีของเลียร์เจ็ต โดยเรียกแคมเปญว่า '2008-ปีแห่งเลียร์เจ็ต' (2008's Year of LearJet)

อากาศยาน
--------

เลียร์เจ็ต 45 ของสายการบินกามา (Gama Aviation)
* เลียร์เจ็ต 23 (Lear Jet)
* เลียร์เจ็ต 24 (Lear Jet & Gates Learjet)
* เลียร์เจ็ต 25 (Lear Jet & Gates Learjet)
* เลียร์เจ็ต 28 (Gates Learjet)
* เลียร์เจ็ต 29 (Gates Learjet)
* เลียร์เจ็ต 31 (Lear Jet & Gates Learjet)
* เลียร์เจ็ต 35 (Learjet, Gates Learjet)
* เลียร์เจ็ต 36 (Gates Learjet)
* เลียร์เจ็ต 40 (Learjet)
* เลียร์เจ็ต 45 (Learjet)
* เลียร์เจ็ต 55 (Gates Learjet)
* เลียร์เจ็ต 60 (Learjet)
* เลียร์เจ็ต 70/75 (Learjet)
* เลียร์เจ็ต 85 (Learjet)

ดูเพิ่ม
-------

* บอมบาร์ดิเอร์

อ้างอิง
-------

1. ↑  Bombardier Inc. Encyclopædia Britannica
2. ↑  Condon, Peter. Flying the Classic Learjet. Dorval: Condon. 2007.
3. ↑  Georges Bridel, Verkehrshaus der Schweiz, Luzern 1975, ISBN 3 85954 902 2.
4. ↑  *Air Progress*: 23. February 1989. `{{cite journal}}`: `|title=` ไม่มีหรือว่างเปล่า (help)
5. ↑  BBC NEWS | UK | Lewis Hamilton races Lear jet