**พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2493** เป็นพระราชพิธีบรมราชาภิเษกสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชเป็นพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร ระหว่างวันที่ 4-8 พฤษภาคม พ.ศ. 2493

การเตรียมพิธี
-------------

พราหมณ์ประกอบพิธีตักน้ำศักดิ์สิทธิ์จากสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ต่าง ๆ ทั่วประเทศ เช่น แม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำป่าสัก แม่น้ำบางปะกง แม่น้ำเพชรบุรี แม่น้ำราชบุรี สระเกษ สระแก้ว สระคงคา และสระยมนา ในจังหวัดสุพรรณบุรี เป็นต้น มาทำพิธีเสกน้ำ สำหรับถวายเป็นน้ำอภิเษก และ น้ำสรงพระมูรธาภิเษก

นอกจากนี้ ยังมีการประกอบพิธีจารึกพระปรมาภิไธยลงบนพระสุพรรณบัฎ ดวงพระบรมราชสมภพ และแกะดวงตราพระราชลัญจกรประจำรัชกาล ณ พระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เมื่อวันที่ 21 เมษายน พุทธศักราช 2493 ตามเวลาพระมหามงคลฤกษ์

พระราชพิธี
----------

### ก่อนพระราชพิธีบรมราชาภิเษก

#### วันพฤหัสบดีที่ 4 พฤษภาคม พุทธศักราช 2493

**พิธีประกาศการพระราชพิธีบรมราชาภิเษก และเจริญพระพุทธมนต์**
วันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2493 เวลา 10.00 น. เจ้าพนักงานอาลักษณ์เชิญพระสุพรรณบัฏ พร้อมด้วยดวงพระราชสมภพ และพระราชลัญจกรประจำรัชกาล ออกจากพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม มาขึ้นพระราชยานกงที่เกยพลับพลาเปลื้องเครื่อง ประตูหลังวัดพระศรีรัตนศาสดาราม มีกระบวนเครื่องสูง กลองชะนะและคู่แห่ แห่ไปตามถนนหน้าศาลาสหทัย เลี้ยวตามถนนจักรีจรัณย์เข้าประตูพิมานไชยศรี ไปตามถนนอมรวิถี ถึงหน้าประตูสนามราชกิจ แล้วเชิญไปประดิษฐาน ณ พระแท่นมณฑลในพระที่นั่งไพศาลทักษิณ

เวลา 18.00 น. สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงเครื่องเต็มยศจอมพลทหารบก ประดับเครื่องขัตติยราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรีบรมราชวงศ์ เสด็จพระราชดำเนิน พร้อมด้วยสมเด็จพระราชินี โดยรถยนต์พระที่นั่ง จากพระตำหนักจิตรลดารโหฐานมายังพระบรมมหาราชวัง ทรงพระดำเนินเข้าสู่พระทวารเทเวศร์รักษา ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยมไหยสูรยพิมาน ทรงเป็นองค์ประธานในพิธีประกาศการพระราชพิธีบรมราชาภิเษก และเจริญพระพุทธมนต์ในการพระราชพิธีบรมราชาภิเษก

สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมีพระราชปฏิสันถารแล้ว เสด็จพระราชดำเนินเข้าสู่พระที่นั่งอมรินทร์วินิจฉัย ทรงจุดธูปเทียนถวายนมัสการพระรัตนตรัย แล้วประทับพระราชอาสน์ พระยารามราชภักดี ปลัดกระทรวงมหาดไทย กราบบังคมทูลเบิกทายาทผู้สืบสกุลพระยาเมือง ข้าหลวงตรวจการกระทรวงมหาดไทย ข้าหลวงประจำจังหวัดเข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท คือ

* เจ้าราชบุตร (วงศ์ตวัน ณ เชียงใหม่) พระองค์ผู้สืบสกุลพระเจ้าประเทศราชนครเชียงใหม่ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ พระราชวงศ์ทิพย์จักราธิวงศ์
* พระเพ็ชรคีรีศรีสงคราม (เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง) พระองค์ผู้สืบสกุลพระเจ้าประเทศราชนครลำปาง เจ้าผู้ครองนครลำปาง พระราชวงศ์ทิพย์จักราธิวงศ์
* เจ้าพงศ์ธาดา ณ ลำพูน พระองค์ผู้สืบสกุลพระเจ้าประเทศราชนครลำพูน เจ้าผู้ครองนครลำพูน พระราชวงศ์ทิพย์จักราธิวงศ์
* เจ้าราชบุตร (หมอกฟ้า ณ น่าน) พระองค์ผู้สืบสกุลพระเจ้าประเทศราชนครน่าน เจ้าผู้ครองนครน่าน พระราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์
* พระพิพิธภักดี (ตนกูมุกดา อับดุลบุตร) ผู้สืบสกุลพระยาเมืองปัตตานี สายที่ 2
* ตนกูมะ บินกูปูเต๊ะ ผู้สืบสกุลพระยาเมืองปัตตานี สายที่ 1
* ตนกู ตึงเงาะ ผู้สืบสกุลพระยาเมืองนราธิวาส
* ตนกู อับดุล เลาะรงโซะ ผู้สืบสกุลพระยาเมืองยะลา
* ตนกู อิบบราฮิม บินตนกูอหมัด ผู้สืบสกุลพระยาเมืองสตูล สายที่ 1
* กูฮาหมัด บิบตำมะหงง ผู้สืบสกุลพระยาเมืองสตูล สายที่ 2
	+ ข้าหลวงตรวจการกระทรวงมหาดไทย ภาค 5, 4, 3, 2, 1 ตามลำดับ
	+ ข้าหลวงประจำจังหวัด เชียงใหม่ ปัตตานี น่าน ลำพูน ยะลา นราธิวาส สตูล ตามลำดับ

พระดุลยพากย์สุวมัณฑ์ ปลัดกระทรวงยุติธรรม นำข้าหลวงยุติธรรมประจำภาคทั้ง 5 ภาค เข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มีพระราชปฏิสันถารแล้ว ปลัดกระทรวงยุติธรรม นำข้าหลวงยุติธรรมออกจากที่เฝ้า

สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชทรงจุดเทียนชนวน พระราชทานแก่พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าธานีนิวัต เพื่อทรงนำไปจุดเทียนที่เครื่องนมัสการบูชาพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร แล้วสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงจุดเทียนพระมหามงคลและเทียนเท่าพระองค์

จากนั้น สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เสด็จฯ ขึ้นยังพระที่นั่งไพศาลทักษิณทางพระทวารเทวราชมเหศวร์ ชาวพนักงานประโคมสังข์ แตร ดุริยางค์ สังฆการี อาราธนาพระสงฆ์ทรงสมณศักดิ์ 30 รูป มีสมเด็จพระสังฆราช เป็นประธาน ขึ้นสู่พระที่นั่งไพศาลทักษิณทางประตูสนามราชกิจ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ทรงจุดเทียนเครื่องนมัสการพระรัตนตรัย สมเด็จพระสังฆราชถวายศีล

ถึง เวลา 18.50 น. อันเป็นมหามงคลฤกษ์ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชทรงจุดเทียนทองชนวน ทรงตั้งพระราชสัตยาธิษฐาน เสร็จแล้วถวายแด่สมเด็จพระสังฆราช จากนั้นสมเด็จพระสังฆราชเสด็จไปจุดเทียนชัยในพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยฯ พระสงฆ์ทั้งนั้นเจริญมงคลคาถา จุดเทียนชัย ชาวพนักงาน ประโคม ฆ้องชัย สังข์ บัณเฑาะว์ แตร ดุริยางค์ จากนั้น สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงจุดเทียนชนวนแก่มหาดเล็ก พร้อมด้วยธูปเงิน เทียนทอง และดอกไม้ ไปบูชาสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ต่าง ๆ คือ


|  |
| --- |
| * พระมหาเศวตฉัตร 5 แห่ง ในพระที่นั่งต่าง ๆ ดังนี้
	+ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยมไหยสูรยพิมาน
	+ พระที่นั่งไพศาลทักษิณ
	+ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท
	+ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
	+ พระที่นั่งอนันตสมาคม

  |


|  |
| --- |
| * ปูชนียสถานสำคัญ อีก 13 แห่ง ดังนี้
	+ พระสยามเทวาธิราช ในพระที่นั่งไพศาลทักษิณ
	+ พระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงเครื่องต้น ที่ห้องภูษามาลา
	+ เทวสถาน พระอิศวร
	+ เทวสถาน พระนารายณ์
	+ เทวสถาน พระคเณศร์
	+ พระหลักเมือง
	+ พระเสื้อเมือง
	+ พระกาฬชัยศรี
	+ พระเพลิง
	+ พระเจตคุปต์
	+ เทวรูป ณ หอแก้วพระภูมิ
	+ เทวรูป ณ หอเชือก
	+ เทวรูป ณ ตึกดิน

  |

สมเด็จพระสังฆราชเสด็จกลับไปขึ้นนั่งอาสนะที่เดิม พระศาสนโสภณ (จวน อุฎฐายี) วัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร อ่านประกาศการพระราชพิธีบรมราชาภิเษก จบแล้ว พระสงฆ์ในพระที่นั่งไพศาลทักษิณ 30 รูป และในพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย 45 รูป เจริญพระพุทธมนต์พระราชพิธีบรมราชาภิเษก

พระครูวามเทพมุนี ประธานพิธีพราหมณ์ ถวายน้ำพระมหาสังข์ พราหมณ์เป่าสังข์ แล้วถวายใบสมิตสำหรับทรงปัดพระองค์ ประกอบด้วย

* ใบมะม่วง 25 ใบ ได้แก่ ภยันตราย
* ใบทอง 32 ใบ ได้แก่ อุปัทวันตราย
* ใบตะขบ 56 ใบ ได้แก่ โรคันตราย

สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงรับใบสมิตมาทรงปัดพระองค์ เสร็จแล้ว พระราชครูวามเทพมุนี รับพระราชทานกลับไป กระทำพิธีศาสตร์ปุณยา ชุบโหมเพลิง ณ ที่ทำพิธีพราหมณ์

สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงจุดเทียนพระมหามงคล เทียนเท่าพระองค์ ธูปเทียนบูชา พระสยามเทวาธิราช พระแท่นอัฐทิศ และพระที่นั่งภัทรบิฐ

เจ้าพนักงานสังฆการี นิมนต์ พระสงฆ์ทรงสมณศักดิ์ ชั้นพระราชาคณะ จำนวน 5 รูป ขึ้นนั่งยังอาสนะบนพระแท่นบรรทมในพระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เสด็จฯ ขึ้นยังห้องพระบรรทม พระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน ทรงจุดธูปเทียน เครื่องนมัสการพระรัตนตรัย เสร็จแล้ว ประทับพระราชอาสน์ ณ ห้องกลาง ทรงพระมหามงคล พระสงฆ์ 5 รูป เจริญพระพุทธมนต์ พระราชพิธีเฉลิมพระราชมณเทียรจบแล้ว ทรงเปลื้องพระมหามงคล พระสงฆ์ถวายบังคมลา

สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชเสด็จกลับไปประทับพระราชอาสน์ ณ พระที่นั่งไพศาลทักษิณ จากนั้นเสด็จออกพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ทรงจุดธูปเทียนบูชาธรรมที่พระแท่นสวดภาณวาร พระราชาคณะ นั่งปรก และสวดภาณวารต่อไปตลอดคืน เสด็จพระราชดำเนินกลับ

### พระราชพิธีบรมราชาภิเษกอย่างเป็นทางการ

ไฟล์:King Rama IX being presented with regalia at coronation.jpgพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงหลั่งทักษิโณทก ตั้งพระราชสัตยาธิษฐาน ประทับเหนือพระที่นั่งภัทรบิฐ ภายใต้นพปฎลเศวตฉัตร
#### วันศุกร์ที่ 5 พฤษภาคม พุทธศักราช 2493

**การพระราชพิธีบรมราชาภิเษก**
เวลา 11.20 น. สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชเสด็จพระราชดำเนิน ในการพระราชพิธีบรมราชาภิเษกรับการสรงพระมูรธาภิเษกจากสหัสธารา พระสงฆ์ในมณฑลพระราชพิธี เจริญชัยมงคลคาถา ชาวพนักงานประโคมสังข์ แตร มโหระทึก และเครื่องดุริยางค์ ทหารกองเกียรติยศ ถวายความเคารพ แตรวงบรรเลงเพลงสรรเสริญพระบารมี ทหารปืนใหญ่ ยิงสลุตเฉลิมพระเกียรติ 21 นัด

จากนั้น สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชเสด็จฯ สู่พระที่นั่งไพศาลทักษิณ ประทับ พระที่นั่งอัฐทิศอุทุมพรราชอาสน์ ภายใต้พระบวรเศวตฉัตร แปรพระพักตร์สู่ทิศบูรพาเป็นปฐม เพื่อรับน้ำอภิเษก จากสมาชิกรัฐสภา  เมื่อผันพระองค์เวียนมาสู่ทิศบูรพาอีกครั้งแล้ว เจ้าพระยาศรีธรรมาธิเบศ (จิตร ณ สงขลา) ประธานวุฒิสภา กราบบังคมทูลถวายชัยมงคล ด้วยภาษามคธ, นายเพียร ราชธรรมนิเทศ ประธานสภาผู้แทนราษฎร กราบบังคมทูลเป็นภาษาไทย

เสร็จแล้ว พระราชครูวามเทพมุนี (สวาสดิ์ รังสิพราหมณกุล) ทำหน้าที่พระมหาราชครู กราบบังคมทูลถวายชัยมงคล ด้วยภาษามคธ และภาษาไทย แล้ว น้อมเกล้าฯ ถวาย พระนพปฎลมหาเศวตฉัตร ขณะนี้ ชาวพนักงาน ประโคมสังข์ แตร เครื่องดุริยางค์

จากนั้น สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุยเดชเสด็จฯ ประทับ ณ พระที่นั่งภัทรบิฐ ภายใต้ พระนพปฎลมหาเศวตฉัตร พระราชครูวามเทพมุนี ร่ายเวทย์ สรรเสริญศิวาลัยไกรลาส จบแล้ว กราบบังคมทูลถวาย เครื่องราชกกุธภัณฑ์ เป็นภาษามคธ แล้วทูลเกล้าฯ ถวาย พระสุพรรณบัฎ จารึกพระปรมาภิไธยว่า **"พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร"** , เครื่องเบญจราชกกุธภัณฑ์, เครื่องบรมขัตติยราชวราภรณ์, เครื่องราชูปโภค และ พระแสงราชศัสตราวุธ ขณะนั้น พระสงฆ์ เจริญชัยมงคลคาถา ชาวพนักงาน ประโคมสังข์ แตรฯ กองทหารถวายความเคารพ แตรวงบรรเลง เพลงสรรเสริญพระบารมี ทหารยิงปืนกองแก้วจินดา ตามกำลัง วันศุกร์ 21 นัด ทหารบก ทหารเรือ ยิงปืนใหญ่เฉลิมพระเกียรติฝ่ายละ 101 นัด พระสงฆ์ทั่วพระราชอาณาจักร ย่ำระฆังถวายชัยมงคล

เมื่อพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชรับเครื่องราชกกุธภัณฑ์แล้วพระราชครูวามเทพมุนีกราบบังคมทูลถวายชัยมงคลด้วยภาษามคธและภาษาไทย จากนั้นจึงมี พระปฐมบรมราชโองการ พระราชทานอารักขาแก่พสกนิกรชาวไทยทั้งหลายว่า

> **เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยาม**
> 
> 

พระราชครูวามเทพมุนี รับสนองพระปฐมบรมราชโองการ แล้วทรงหลั่งทักษิโณทก ตั้งพระราชสัตยาธิษฐานจะทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจ ปกครองราชอาณาจักรไทยโดยทศพิธราชธรรมจรรยา ดังพระปฐมบรมราชโองการ ที่พระราชทานไว้ ทุกประการ

ต่อมา เวลา 14.00 น. พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร เสด็จพระราชดำเนินออกมหาสมาคม ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยมไหยศูรยพิมาน โดยมี คณะองคมนตรี คณะรัฐมนตรี คณะทูตานุทูต สมาชิกรัฐสภา ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท ถวายชัยมงคล

จากนั้น เวลา 14.40 น. พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชเป็นองค์ประธานในพระราชพิธีสถาปนาเฉลิมพระเกียรติยศ สมเด็จพระราชินีสิริกิติ์ พระอัครมเหสี ให้ทรงดำรงฐานันดรศักดิ์เป็น สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินี

จากนั้น เวลา 16.30 น. พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เสด็จพระราชดำเนินด้วยริ้วขบวนราบใหญ่ทรงประกาศพระองค์เป็นพุทธศาสนูปถัมภก ณ พระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม

จากนั้น พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เสด็จพระราชดำเนินด้วยริ้วขบวนราบใหญ่จากวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ทรงถวายบังคมพระบรมอัฐิและพระอัฐิ สดัปกรณ์ ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เสด็จด้วยกระบวนราบใหญ่ประกาศพระองค์เป็นพุทธศาสนูปถัมภก ณ พระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม
ไฟล์:Bhumbol coronation 6 may.jpgพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เสด็จฯ ในการพระราชพิธีเฉลิมพระราชมณเฑียร ณ พระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน
#### วันเสาร์ที่ 6 พฤษภาคม พุทธศักราช 2493

**พระราชพิธีเฉลิมพระราชมณเฑียร**
เวลา 19.54 น. พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เสด็จพระราชดำเนิน ในการพระราชพิธีเฉลิมพระราชมณเฑียร ณ พระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช พร้อมด้วย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินี ทรงประทับแรม ในพระบรมมหาราชวัง รุ่งเช้า จึงเสด็จพระราชดำเนินกลับ

#### วันอาทิตย์ที่ 7 พฤษภาคม พุทธศักราช 2493

เสด็จออกสีหบัญชร
เวลา 16.00 น. พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เสด็จออกยังท้องพระโรงกลาง พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท พระราชทานพระบรมราชวโรกาสให้คณะทูตานุทูตและกงสุลต่างประเทศ เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท ถวายชัยมงคล

ต่อมาเวลา 16.30 น. พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช พร้อมด้วย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีพระราชทานพระบรมราชวโรกาสให้คณะบุคคลและสมาคมต่าง ๆ เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทถวายชัยมงคล ณ พระที่นั่งสุทไธสวรรยปราสาท

จากนั้น พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช พร้อมด้วย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีเสด็จออกสีหบัญชร พระราชทานพระบรมราชวโรกาส ให้พสกนิกรเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท พระยารามราชภักดี ปลัดกระทรวงมหาดไทย กราบบังคมทูลถวายชัยมงคล ในนามพสกนิกรชาวไทย ทั่วพระราชอาณาจักร

เวลา 17.00 น. พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช พร้อมด้วย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินี เสด็จออก ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยฯ ในพิธีเฉลิมพระนาม สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ และ พระราชทานสมณศักดิ์ แก่พระราชาคณะ เสร็จแล้ว ทรงสดับพระธรรมเทศนา มงคลสูตร รัตนสูตร และ เมตตสูตร รวมหนึ่งกัณฑ์ โดย สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ญานวโร)

#### วันจันทร์ที่ 8 พฤษภาคม พุทธศักราช 2493

**พิธีสถาปนาฐานันดรศักดิ์พระราชวงศ์**
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช พร้อมด้วย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินี เสด็จฯ ทรงเป็นองค์ประธาน ในพิธีสถาปนาฐานันดรศักดิ์พระราชวงศ์ ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยฯ พระราชวงศ์ที่ได้รับการโปรดเกล้าฯ สถาปนาฐานันดรศักดิ์ ได้แก่

* พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระชัยนาทนเรนทร
* พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร
* พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิวัฒนไชย
* พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้านักขัตรมงคล

จากนั้นทรงสดับพระธรรมเทศนาโดยสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ ถวายพระธรรมเทศนา เทวตาทิสนกถา ทศพิธราชธรรม และจักรวรรดิวัตรรวมหนึ่งกัณฑ์

อ้างอิง
-------

* ราชกิจจานุเบกษา, กำหนดการ ที่ ๑๑/๒๔๙๓ พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช สยามินทราธิราช และพระราชพิธีเฉลิมพระราชมนเทียร พุทธศักราช ๒๔๙๓ เก็บถาวร 2017-09-05 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, เล่ม ๖๗, ตอน ๒๗ , ๙ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๓ , หน้า ๑๙๓๗-๑๙๗๙

1. ↑  พิธีถวายน้ำอภิเษกนี้ มีความหมายว่า เพื่ออัญเชิญสมเด็จพระมหากษัตริยาธิราชเจ้า ทรงแผ่พระราชอาณา ปกครองพสกนิกรทั้งหลาย ทั่วทิศทั้ง 8
2. ↑  พระภิกษุที่ถวายพระธรรมเทศนา ในพระราชพิธี วันที่ 7 และ 8 พฤษภาคม ขึ้นนั่งบนพระแท่นมหาเศวตฉัตร มิใช่นั่งเทศน์ บนธรรมาสน์เทศน์ธรรมดา เช่นการพระราชพิธีอื่น

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* พระราชพิธีบรมราชาภิเษก เก็บถาวร 2007-03-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* พระราชพิธีบรมราชาภิเษก เก็บถาวร 2007-09-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* บันทึกพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ๑
* บันทึกพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ๒
* บันทึกพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ๓
* ราชกิจจานุเบกษา, พระราชดำรัสตอบ อาณาประชาราษฎรชาวไทยในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก, เล่ม ๖๙, ตอน ๒๗, ๒๓ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๓ , หน้า ๒๑๙๙-๒๒๐๐
* ราชกิจจานุเบกษา, คำถวายพระพรชัยมงคลของพระบรมวงศานุวงศ์ในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก, เล่ม ๖๙, ตอน ๒๗, ๒๓ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๓ , หน้า ๒๑๙๐-๒๑๙๑
* ราชกิจจานุเบกษา, พระราชดำรัส พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชตอบพระบรมวงศานุวงศ์ในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก, เล่ม ๖๙, ตอน ๒๗, ๒๓ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๓ , หน้า ๒๑๙๑-๒๑๙๒
* ราชกิจจานุเบกษา, คำกราบบังคมทูลถวายพระพรชัยมงคลของนายกรัฐมนตรี (จอมพลแปลก พิบูลสงคราม) ในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก, เล่ม ๖๙, ตอน ๒๗, ๒๓ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๓ , หน้า ๒๑๙๒-๒๑๙๓
* ราชกิจจานุเบกษา, พระราชดำรัส พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชตอบข้าราชการฝ่ายหน้าในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก, เล่ม ๖๙, ตอน ๒๗, ๒๓ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๓ , หน้า ๒๑๙๔
* ราชกิจจานุเบกษา, คำแปลคำถวายพระพรชัย ของคณะบดีแห่งคณะทูตานุทูตและกงสุลในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ๗ พฤษภาคม ๒๔๙๓, เล่ม ๖๙, ตอน ๒๗, ๒๓ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๓ , หน้า ๒๒๐๐-๒๒๐๑
* ราชกิจจานุเบกษา, พระราชดำรัส พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชตอบคำถวายพระพรชัยของคณะทูตานุทูตและกงสุล ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ๗ พฤษภาคม ๒๔๙๓, เล่ม ๖๙, ตอน ๒๗, ๒๓ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๓ , หน้า ๒๒๐๑-๒๒๐๒


| ก่อนหน้า |  | พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2493 |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2469(25 กุมภาพันธ์-3 มีนาคม พ.ศ. 2469)** |  | **พระราชพิธีบรมราชาภิเษกในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช** (4 พฤษภาคม-8 พฤษภาคม พ.ศ. 2493) |  | **พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562 (4-6 พฤษภาคม พ.ศ. 2562)** |

| * ด
* ค
* ก
พระราชพิธีบรมราชาภิเษกของพระมหากษัตริย์ไทย |
| --- |
| อยุธยา • ธนบุรี |  |
| รัชกาลที่ 1 | พ.ศ. 2325 (สังเขป) • พ.ศ. 2328 (ครั้งที่ 2) |
| รัชกาลที่ 2 | พ.ศ. 2352 |
| รัชกาลที่ 3 | พ.ศ. 2367 |
| รัชกาลที่ 4 | พ.ศ. 2394 |
| รัชกาลที่ 5 | พ.ศ. 2411 (ครั้งที่ 1) • พ.ศ. 2416 (ครั้งที่ 2) |
| รัชกาลที่ 6 | พ.ศ. 2453 (ครั้งที่ 1) • พ.ศ. 2454 (บรมราชาภิเษกสมโภช) |
| รัชกาลที่ 7 | พ.ศ. 2468 |
| รัชกาลที่ 8 | *ไม่มีพระราชพิธีบรมราชาภิเษก* |
| รัชกาลที่ 9 | พ.ศ. 2493 |
| รัชกาลที่ 10 | พ.ศ. 2562 |

| * ด
* ค
* ก
พระราชพิธีสำคัญในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร |
| --- |
| ราชาภิเษกสมรส (พ.ศ. 2493) • บรมราชาภิเษก (พ.ศ. 2493) • ผนวช (พ.ศ. 2499) • เฉลิมพระชนมพรรษา 3 รอบ (พ.ศ. 2506) • รัชดาภิเษก (พ.ศ. 2514) • เฉลิมพระนามาภิไธย สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ (พ.ศ. 2515) • เฉลิมพระชนมพรรษา 4 รอบ (พ.ศ. 2518) • เฉลิมพระชนมพรรษาครบ 50 พรรษา (พ.ศ. 2520) • สมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี (พ.ศ. 2525) • เฉลิมพระชนมพรรษา 5 รอบ (พ.ศ. 2530) • รัชมังคลาภิเษก (พ.ศ. 2531) • กาญจนาภิเษก (พ.ศ. 2539) • เฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ (พ.ศ. 2542) • ฉลองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี (พ.ศ. 2549) • เฉลิมพระชนมพรรษาครบ 80 พรรษา (พ.ศ. 2550) • เฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ (พ.ศ. 2554) • งานพระบรมศพ (พ.ศ. 2559-2560)

---

เฉลิมพระชนมพรรษา (ทุกปี) • การเสด็จออกมหาสมาคม (ในโอกาสสำคัญ) • สมโภชเดือนและขึ้นพระอู่ (โอกาสพิเศษ) |  |

| * ด
* ค
* ก
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร |
| --- |
| 
* 5 ธันวาคม พ.ศ. 2470 – สวรรคต 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 (88 ปี)

* บรมราชาภิเษก
* การสวรรคต
	+ ปฏิกิริยา
	+ พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ

 |
| พระราชสันตติวงศ์ | 
* สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (พระอัครมเหสี)
* สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก (พระราชบิดา)
* สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี (พระราชมารดา)
* สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ (พระเชษภคินี)
* พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร (พระบรมเชษฐา)
* ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี (พระราชธิดา)
* พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (พระราชโอรส)
* สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (พระราชธิดา)
* สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี (พระราชธิดา)
* พระราชสันตติวงศ์

 | ตราพระปรมาภิไธยย่อ |
| พระอิสริยยศและพระเกียรติยศ | 
* พระมหากษัตริย์ไทย
* รายชื่อพระอิสริยยศและพระเกียรติยศ
* พระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา
* พิธีถวายเครื่องราชสักการะและจุดเทียนถวายพระพรชัยมงคล
* เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 9
* อุทยานเฉลิมพระเกียรติ
	+ พระบรมราชานุสาวรีย์

 |
| พระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติ | 

|  |  |
| --- | --- |
| พระราชพิธีรัชดาภิเษก พ.ศ. 2514 | 
* เหรียญที่ระลึก

 |
| พระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก พ.ศ. 2531 | 
* เหรียญที่ระลึก

 |
| พระราชพิธีกาญจนาภิเษก พ.ศ. 2539 | 
* เหรียญที่ระลึก
* เรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ รัชกาลที่ 9

 |
| พระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี | 
* พระราชพิธี
* พิธีบวงสรวงฯ และเสด็จออกมหาสมาคม
* พระราชอาคันตุกะ
* กิจกรรมเฉลิมพระเกียรติ
* นิทรรศการเฉลิมพระเกียรติ
* ของที่ระลึก
* ตราสัญลักษณ์
* เหรียญที่ระลึก

 |
| พระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติครบ 70 ปี | 
* เหรียญที่ระลึก

 |

 |
| พระราชกรณียกิจ | 
* พระราชกรณียกิจ
* โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
	+ ฝนหลวง
	+ ดอยคำ
* การเยือนต่างประเทศ

 |
| งานอดิเรก | 
* พระราชนิพนธ์
* เพลงพระราชนิพนธ์
* การเล่นกีฬา
* ส.ค.ส. พระราชทาน

 |
| สัตว์ทรงเลี้ยง | 

|  |  |
| --- | --- |
| ช้าง | 
* พระเศวตอดุลยเดชพาหน
* พระเศวตวรรัตนกรี
* พระเศวตสุรคชาธารฯ
* พระศรีเศวตศุภลักษณ์ฯ
* พระเศวตสุทธวิลาศฯ
* พระวิมลรัตนกิริณีฯ
* พระศรีนรารัฐราชกิริณีฯ
* พระเศวตภาสุรคเชนทร์ฯ
* พระเทพวัชรกิริณีฯ
* พระบรมนขทัศฯ

 |
| สุนัข | 
* คุณทองแดง
* คุณทองแท้
* คุณหลวงแจ่ม
* *ดูเพิ่ม*

 |
| แมว | 
* คุณติโต

 |

 |
| พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ | 
* การเตรียมงาน
* ริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ

 |
| วันสำคัญที่เกี่ยวข้อง | 
* วันนวมินทรมหาราช (13 ตุลาคม)
* วันคล้ายวันพระบรมราชสมภพ/วันชาติไทย/วันพ่อแห่งชาติ (5 ธันวาคม)

 |