recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**บาตูตุต** (อังกฤษ: Batutut) หรือ **คนป่า** (เวียดนาม: *Người Rừng*; อังกฤษ: Forest Man) เป็นชื่อเรียกสิ่งมีชีวิตลึกลับชนิดหนึ่ง ที่พบในประเทศเวียดนาม มีลักษณะคล้ายกับมนุษย์ แต่มีขนดกปกคลุมทั้งลำตัว ไม่มีหาง คล้ายกับเอปหรือลิงใหญ่ เหมือนกับกรณีบิ๊กฟุต หรือแซสแควตช์ ที่พบในอเมริกาเหนือ, โอรังเป็นเดะก์ ที่พบในอินโดนีเซีย หรือยาวี ที่ออสเตรเลีย

บาตูตุตเริ่มเป็นที่รู้จักของโลกตะวันตกจากทหารผ่านศึกชาวอเมริกัน ที่รบในสงครามเวียดนามที่กินระยะเวลายาวนานกว่า 21 ปี และยุติลงเมื่อกว่า 40 ปีที่แล้ว โดยบอกว่า เป็นสัตว์ที่คล้ายกับมนุษย์ อาศัยอยู่ตามภูเขาสูง และจะทำร้ายผู้ที่พบเห็นด้วยการทุ่มหินเข้าใส่ จึงเรียกชื่อมันว่า "วานรหิน" (Rock Ape)

เรื่องราวของบาตูตุตเป็นที่เล่าขานกันรุ่นต่อรุ่นของชาวพื้นเมืองเวียดนาม โดยเล่าว่า หากถูกมันจับไปแล้ว จะถูกกินเป็นอาหาร บาตูตุตมีความสูงราว 5–7 ฟุต ซึ่งนับว่าเตี้ยกว่าบิ๊กฟุตมาก แต่มีลักษณะที่เหมือนกัน คือ มีขนดกปกคลุมทั้งลำตัวสีน้ำตาลเข้มเหมือนสีดิน แขนยาวเกินหัวเข่า ลำตัวเต็มไปด้วยกล้ามเนื้อ แต่รูปร่างไม่อ้วน ไม่ลงพุง 

มีรายงานการพบเห็นบาตูตุตทั่วทั้งเวียดนาม ทั้งนี้มีการศึกษาในทางวิชาการอย่างจริงจัง โดยเจิ่น ห่ง เหวียต นักวิชาการชาวเวียดนาม ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1977 โดยทางรัฐบาลเวียดนามออกทุนให้ เจิ่น ห่ง เหวียต เชื่อว่าพื้นที่ที่น่าจะพบบาตูตุตมากที่สุด คือ บริเวณป่าดิบทึบในตอนกลางของเวียดนามที่ติดกับชายแดนลาว แถบอุทยานแห่งชาติฟ็องญา-แก๋บ่าง โดยเฉพาะบนที่ราบสูง ซึ่งป่าบริเวณนี้ในรอบ 20 กว่าปีที่ผ่านมา ได้ค้นพบสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่ที่ไม่เป็นที่รู้จักของโลกมาแล้วหลายชนิด เช่น ซาวลา จึงเชื่อว่าอาจเป็นไปได้ว่าเป็นที่ที่อยู่อาศัยของบาตูตุต อีกทั้งในปี ค.ศ. 1982 รัฐบาลเวียดนามยังได้กำหนดให้เขตป่าบริเวณตอนกลางของประเทศพื้นที่กว่า 100 ตารางไมล์ เป็นเขตสงวนบาตูตุตด้วย 

นอกจากนี้แล้ว เจิ่น ห่ง เหวียต ยังได้เก็บตัวอย่างรอยเท้าของบาตูตุตได้ด้วย เป็นรอยเท้าที่มีความสมบูรณ์มาก โดยรอยเท้านี้มีความยาวกว่า 1 ฟุต ซึ่งใหญ่กว่าเท้ามนุษย์ทั่วไป และจะขยายออกบริเวณตอนกลางของเท้า 

ผู้ที่เคยเห็นพบบาตูตุต รวมทั้งผู้ที่รู้เรื่องของมัน ต่างบอกกล่าวว่า มันส่งเสียงร้องว่า *"วู้ ๆ ๆ ๆ ๆ"* ด้วยเสียงสั้น ๆ เหมือนการสื่อสารกัน นอกจากนี้แล้วยังมีผู้อ้างว่าเคยพบเห็นบาตูตุต 2 ตัว ส่งเสียงเหมือนพูดคุยกันด้วย ซึ่งไม่ใช่ภาษามนุษย์ รวมถึงมีพยาน 3 คน พบเห็นบาตูตุตในระยะใกล้ที่วิ่งสวนผ่านพวกเขาไปด้วย โดยบอกว่า มันวิ่งด้วยความเร็วที่ไม่อาจตามทันได้ และบางคนก็พบเห็นรอยเท้าคล้ายมนุษย์ แต่มีขนาดใหญ่กว่าในถ้ำ สร้างความกลัวให้แก่เขามาก เชื่อว่าเป็นรอยเท้าของบาตูตุต

อ้างอิง
-------

1. ↑  สารคดีทางอนิมอลพลาเน็ท "*Vietnam: The Heart of Squatchness*, "Finding Bigfoot"". *ทรูวิชั่นส์*. 2013-06-01. `{{cite web}}`: ตรวจสอบค่า `|url=` (help)

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* ข้อมูลเพิ่มเติม (อังกฤษ)
**การปฏิวัติเสรีนิยม พ.ศ. 2363** (Revolução Liberal; เรโวลูเคา ลิเบอรัล) เป็นเหตุการณ์ปฏิวัติทางการเมืองของโปรตุเกสที่เกิดขึ้นในปีพ.ศ. 2363 และท้ายสุดจนถึงปีพ.ศ. 2369 เริ่มขึ้นโดยการก่อการจลาจลโดยกองทัพที่เมืองโปร์ตู ในทางตอนเหนือของโปรตุเกสซึ่งลุกลามไปทั่วประเทศอย่างรวดเร็วและสงบ การปฏิวัติครั้งนี้เป็นผลให้เกิดการกลับมาในปีพ.ศ. 2364 ของราชสำนักโปรตุเกสจากบราซิล ซึ่งเป็นที่ที่ซึ่งพระราชวงศ์ได้ลี้ภัยจากสงครามคาบสมุทรในเหตุการณ์ที่เรียกว่า การย้ายราชสำนักโปรตุเกสไปที่บราซิล และเริ่มต้นยุคสมัยแห่งรัฐธรรมนูญซึ่งรัฐธรรมนูญปีพ.ศ. 2365 ได้รับการให้สัตยาบันและมีผลบังคับใช้ การเคลื่อนไหวของกลุ่มแนวคิดเสรีนิยมมีอิทธิพลที่สำคัญต่อสังคมชาวโปรตุเกสและองค์กรทางการเมืองในคริสต์ศตวรรษที่ 19

ดูเพิ่ม
-------

* ประวัติศาสตร์โปรตุเกส (พ.ศ. 2320 - 2377)

อ้างอิง
-------

* Birmingham, David (2003). *A Concise History of Portugal*. Cambridge Concise Histories (2nd ed.). Cambridge University Press. ISBN 0-521-53686-3.
* Nowell, Charles E. (1952). *A History of Portugal*. New York: D. Van Nostrand Company.

|  |  |
| --- | --- |
| การควบคุมรายการหลักฐาน: หอสมุดแห่งชาติ แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ | 
* อิสราเอล
* สหรัฐ

 |
สถาปนิกชาวรัสเซียในคริสต์ศตวรรษที่ 16
มหาวิหารเซนต์เบซิล
**ปอสต์นิก ยากอฟเลฟ** (รัสเซีย: Постник Яковлев) เป็นหนึ่งในสถาปนิกและนักก่อสร้างที่โด่งดังจากปัสคอฟ เขาเป็นผู้ร่วมสร้างมหาวิหารเซนต์เบซิลที่จัตุรัสแดงในมอสโก (สร้างในช่วง ค.ศ. 1555 ถึง 1560 สถาปนิกอีกคนคืออีวัน บาร์มา) กล่าวกันว่าเขามีชื่อเล่นว่า "บาร์มา" (Барма; "ผู้พูดพึมพำ") แต่นั่นอาจเป็นชื่อจริงของเขา คือ อีวัน ยากอฟเลวิช บาร์มา (ปอสต์นิกหมายถึง "เร็วกว่า") บาร์มาอาจเป็นผู้ช่วยของยากอฟเลฟ

ตามตำนานกล่าวว่า อีวานผู้เหี้ยมโหดทำให้ยากอฟเลฟตาบอดเพื่อที่จะไม่ให้เขาสร้างสิ่งที่สวยงามได้อีก อย่างไรก็ตาม นั่นเป็นเพียงความเชื่อปรัมปรา เพราะหลังจากที่สร้างมหาวิหารเบซิลเสร็จ ยากอฟเลฟได้ร่วมกับอีวัน ชีร์ไล ออกแบบกำแพงเครมลินแห่งคาซันและอาสนวิหารแม่พระรับสาร [ru] ที่คาซันใน ค.ศ. 1561 ถึง 1562

นักประวัติศาสตร์หลายคนกล่าวว่ายากอฟเลฟยังออกแบบโบสถ์ในสตาริตซา, มูรอม, สเวียจสค์ และอาจรวมถึงในวลาดีมีร์ด้วย แต่นักประวัติศาสตร์คนอื่น ๆ โต้แย้งว่าโบสถ์เหล่านี้เป็นผลงานการออกแบบของสถาปนิกที่มีชื่อคล้ายกัน

อ้างอิง
-------

1. ↑  William Brumfeld, *Landmarks of Russian Architecture: A Photographic Survey* (*Documenting the Image*, Vol 5)(Amsterdam: Overseas Publishing Association, 1997), p. 95.
2. ↑  *Dopolnenie k aktim istoricheskim* (St. Petersburg, 1846), Vol. 1, No. 82, p. 167.
3. ↑  N. F. Kalinin, "Postnik Barma - Stroitel' Sobora Vasiliia Blazhennogo v Moskve i Kazanskogo kremlia," *Sovietskaia Arkheologia* (1957) No. 3, pp. 261-263.

|  |  |
| --- | --- |
| การควบคุมรายการหลักฐาน แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ | 
* VIAF
	+ 1
* เวิลด์แคต (ผ่าน VIAF)

 |
**การปฏิวัติเชิงปริมาณ** (อังกฤษ: quantitative revolution) คือการเปลี่ยนผ่านกระบวนทัศน์ซึ่งพยายามที่จะพัฒนาระเบียบวิธีสำหรับสาขาวิชาภูมิศาสตร์ให้เป็นระบบและเคร่งครัดมากขึ้น การปฏิวัติเชิงปริมาณเข้ามาเติมเต็มการอธิบายพลวัตเชิงพื้นที่โดยทั่วไปซึ่งภูมิศาสตร์ภูมิภาคอธิบายได้ไม่ครบถ้วน ข้อเรียกร้องสำคัญของการปฏิวัติเชิงปริมาณคือการสร้างการเปลี่ยนผ่านจากภูมิศาสตร์ที่เน้นการพรรณนาไปสู่ภูมิศาสตร์ที่เน้นการสร้างกฎเชิงประจักษ์ การปฏิวัติเชิงปริมาณเกิดขึ้นในช่วงทศวรรษที่ 1950 และ 1960 และได้สร้างการเปลี่ยนแปลงระเบียบวิธีเบื้องหลังการวิจัยทางภูมิศาสตร์อย่างรวดเร็วจากภูมิศาสตร์ภูมิภาคไปสู่วิทยาศาสตร์เชิงพื้นที่

ในประวัติศาสตร์ของภูมิศาสตร์ การปฏิวัติเชิงปริมาณเป็นหนึ่งในสี่จุดเปลี่ยนสำคัญของภูมิศาสตร์สมัยใหม่ โดยอีกสามอย่างคือนิยัตินิยมทางสิ่งแวดล้อม ภูมิศาสตร์ภูมิภาคและภูมิศาสตร์เชิงวิพากษ์

การปฏิวัติเชิงปริมาณของภูมิศาสตร์เกิดขึ้นภายหลังการปฏิวัติเชิงปริมาณในสาขาเศรษฐศาสตร์และจิตวิทยา เกิดขึ้นพร้อมกับสาขารัฐศาสตร์และสังคมศาสตร์ด้านอื่น ๆ และเกิดขึ้นก่อนหน้าสาขาประวัติศาสตร์

อ้างอิง
-------

1. ↑  "The ‘Quantitative Revolution’", GG3012(NS) Lecture 4,
 University of Aberdeen, 2011, webpage:
 AB12 เก็บถาวร 2018-09-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.
2. ↑  Gregory, Derek; Johnston, Ron; Pratt, Geraldine; Watts, Michael J.; Whatmore, Sarah (2009). *The Dictionary of Human Geography* (5th ed.). US & UK: Wiley-Blackwell. pp. 611–12.

อ่านเพิ่มเติม
-------------

* *Science, Philosophy and Physical Geography*. Robert Inkpen, Routledge, ISBN 0-415-27954-2.
* *Explanation in Geography*, David Harvey, E Arnold, ISBN 0-7131-5464-0.
* *Key Thinkers on Space and Place*, Phil Hubbard, Rob Kitchin, Gill Valentine, Sage Publications Ltd, ISBN 0-7619-4963-1.
* *Social Justice and the City*, Ira Katznelson (Foreword), David Harvey, Blackwell Publishers, ISBN 0-631-16476-6.
* *The Geographical Tradition: Episodes in the History of a Contested Enterprise*, David N. Livingstone, Blackwell Publishers ISBN 0-631-18586-0.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* 
* 
* 
*
ป้ายในไต้หวันระบุที่นั่งสำรองสำหรับผู้สูงอายุ ผู้มีครรภ์ ผู้พิการ และผู้อุ้มเด็กในประเทศไทย นักบวชในพุทธศาสนา ผู้สูงอายุ ผู้พิการ สตรีมีครรภ์ และเด็ก จะได้รับสิทธิพิเศษในการนั่ง
**ที่นั่งสำรอง** หรือ **ที่นั่งสำรองพิเศษ** เป็นที่นั่งที่กำหนดไว้ให้บุคคลบางกลุ่ม เช่น ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยเจ็บ ผู้พิการ สตรีมีครรภ์ ฯลฯ ใช้ในการโดยสารสาธารณะ เพื่อให้เข้าถึงบริการสาธารณะได้โดยทัดเทียมบุคคลทั่วไป ที่นั่งดังกล่าวพบได้ในระบบขนส่งสาธารณะหลายรูปแบบ ทั้งรถไฟ รถราง บัส และมินิบัส โดยให้บุคคลบางกลุ่มมีสิทธินั่งก่อนบุคคลอื่น พาหนะบางคันก็ติดภาพหรือข้อความร้องขอให้เอื้อเฟื้อที่นั่งแก่บุคคลดังกล่าว ทั้งนี้ ส่วนใหญ่ไม่มีกฎกำหนดให้มอบที่นั่ง แต่บุคคลทั่วไปมักเป็นที่คาดหมายว่าจะสละที่นั่งของตนให้แก่ผู้ยากไร้

อ้างอิง
-------

1. ↑  "立法會五題：公共交通工具設置的優先座和無障礙設施". *www.info.gov.hk*. สืบค้นเมื่อ 2015-11-10. (English version: LCQ5: Priority seats and barrier-free facilities provided by public transport modes)

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ที่นั่งสำรอง
**ปอบิด**  (East Indian screw tree) มีชื่อเรียกแตกต่างกันไปตามพื้นที่ปลูก มะบิด (ภาคเหนือ) ปอทับ (เชียงใหม่) ช้อ (กะเหรี่ยง-เชียงใหม่) ข้าวจี่ (ลาว) ห้วยเลาะมั่ว (จีนแต้จิ๋ว) หั่วลั่งหมา (จีนกลาง) นาคพต มะปิด ในตำรายาไทยสามารถใช้เป็นพืชสมุนไพรสำหรับรักษาโรคได้หลายชนิด

ลักษณะทั่วไป
------------

ปอบิดเป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก มีความสูงประมาณ 1-3 เมตร มีขนสีน้ำตาลปกคลุมทั่วทุกส่วน ลำต้นกลม เรียว อ่อนคล้ายเถา บริเวณส่วนเปลือกมีสีเทาและมียางเหนียว ใบเป็นใบเดี่ยวรูปไข่ แผ่นใบสาก ท้องใบจะมีขน

กว้าง 2.5-3.5 นิ้ว ยาว 4-8 นิ้ว ม้วนเว้าเข้าหากัน ขอบใบหยักเป็นแบบฟันปลา ดอกจะมีสีส้มหรือสีแดงอิฐ จะออกเป็นกระจุกระหว่างต้นกับใบ กระจุกละประมาณ 2-3 ดอก แต่ละดอกมีใบประดับขนาดเล็กรองรับ 

มีกลีบรองกลีบดอกสีเหลือง มีกลีบดอก 5 กลีบ กลีบคู่บนมีขนาดใหญ่กว่ากลีบอื่น ปลายกลีบมน มีทั้งเกสรตัวผู้และเกสรตัวเมีย เกสรตัวผู้มีสีเหลือง มี 10 อันเชื่อมรวมกับก้านของเกสรตัวเมีย ผล มีลักษณะเป็น

ฝักยาว กลม บิดเป็นเกลียวมีทั้งบิดซ้ายและบิดขวา ยาว 3-4 เซนติเมตร ออกผลประมาณเดือนธันวาคม-มกราคม เมื่อแก่จะมีสีน้ำตาลหรือสีดำ แก่เต็มที่ฝักจะอ้าออก

การขยายพันธุ์
-------------

ต้องผสมเกสรเพื่อให้ได้ฝักและเมล็ดในการขยายพันธุ์

แหล่งที่พบ
----------

พบทั่วไปในป่าเบญจพรรณแล้ง ป่าเต็งรัง ที่รกร้างว่างเปล่า ตั้งแต่ภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย อินเดีย จีนตอนใต้จนถึงเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่ระดับความสูง 100-400 เมตร

สรรพคุณ
-------

 **ราก**  ใช้ต้มเอาน้ำกิน รสฝาดเฝื่อน บำรุงธาตุ แก้ท้องร่วง แก้บิด ขับเสมหะ แก้ปวดเคล็ดบวม โรคเบาหวาน และโรคความดันโลหิต ปอบิดจะมีผลลดน้ำตาลในเลือดได้ใกล้เคียงกับยาแผนปัจจุบัน แต่ยังไม่สามารถทดแทนยารักษาเบาหวานได้จริง 

 **เปลือกลำต้น**  มีสารเฮมิเซลลูโลส 15.8%, ลิกนิน 2.89%, เซลลูโลส 18.6%, เพคติน 0.4%, น้ำมัน 3.11%, กรดไฮดรอกซี่คาร์บอซีลิค, ไฟโตสเตอรอล, phobatanin ใช้เปลือกลำต้นนำมาต้มเป็นยาแก้โรคบิด ท้องร่วง และเป็นยาบำรุงธาตุ

 **ฝัก**  แก้บิด แก้ปวดท้อง แก้โรคลำไส้ในเด็ก

 **แก่น**  รสจืดเฝื่อน บำรุงน้ำเหลือง บำรุงกำลัง แก้เสมหะ แก้น้ำเหลืองเสีย

 **ผล**  ใช้ผลแห้ง 10-15 กรัม มาต้มเอาน้ำกินแก้ท้องอืด แก้ปวดเคล็ดบวม แก้เสมหะ แก้ลงแดง กระเพาะอาหารเป็นแผล อักเสบ หรือเรื้อรัง

อ้างอิง
-------

1. ↑   เก็บถาวร 2016-03-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
2. ↑   เก็บถาวร 2013-04-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.สวนพฤกษศาสตร์สายยาไทย
3. ↑
4. ↑   เก็บถาวร 2013-07-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.อุทยานธรรมชาติวิทยาสิรีรุกขชาติ

1. ↑
กระดี่หม้อพบบริเวณแหล่งน้ำนิ่งใกล้ป่าพรุ ในอำเภอระแงะ จังหวัดนราธิวาส โดยนายแพทย์วรกานต์ รุ่งประเสริฐ
**ปลากระดี่หม้อ** ปลาน้ำจืดชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า *Trichopodus trichopterus* ในวงศ์ปลากัด ปลากระดี่ (Osphronemidae) มีรูปร่างคล้ายปลากระดี่นาง (*T. microlepis*) ซึ่งเป็นปลาที่อยู่ในสกุลเดียวกัน แต่กระดี่หม้อมีรูปร่างป้อมกว่า ส่วนท้ายไม่เรียวเล็ก หัวเล็ก ตาเล็ก ปากเล็กอยู่ปลายสุดของจะงอยปาก ลำตัวแบนข้างเล็กน้อย ส่วนหลังยกสูงเล็กน้อย ครีบอกเล็ก ครีบท้องเป็นเส้นยาว ครีบหางเว้าตื้นปลายใน เกล็ดมีขนาดใหญ่ ตัวมีสีเทาอมสีฟ้าหรือสีคล้ำตามแนวพาดขวางหรือพาดเฉียง ตลอดลำตัวด้านข้างหลายแถบรวมถึงที่ข้างแก้มกลางลำตัวด้านข้างและโคนครีบหางมีจุดสีดำขนาดใหญ่แห่งละจุด ครีบก้นมีจุดประสีส้มหรือเหลือง ขอบครีบสีเหลือง ครีบอื่นสีใส ครีบหางใสมีสีประคล้ำ 

ขนาดโดยเฉลี่ยมีความยาวประมาณ 8-10 เซนติเมตร พบใหญ่สุดคือ 15 เซนติเมตร

ปลากระดี่หม้อเป็นปลาที่มีสีสันต่างตากหลากหลายกันออกไปตามพันธุกรรมและถิ่นที่อยู่อาศัย จึงมีหลากสีมาก เช่น ปลาที่พบในพื้นที่ภาคใต้จะมีลำตัวสีฟ้าเข้มกว่าปลาที่พบในที่อื่น นอกจากนี้ยังมีที่พบสีออกเหลืองทองหรือออกขาวนวลด้วย แต่ปลาที่พบโดยทั่วไปมักมีลำตัวออกสีน้ำตาลใส

เป็นปลาที่พบได้ในแหล่งน้ำนิ่งทุกภาคของประเทศไทยและประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาคนี้ จัดเป็นปลาสกุล *Trichopodus* ที่พบชุกชุมที่สุด

นิยมบริโภคในท้องถิ่น เช่นเดียวกับปลาสลิด (*T. pectoralis*) และปลากระดี่นาง นอกจากนี้ยังนิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงามอีกด้วย 

มีชื่อเรียกในภาษาอีสานว่า "กระเดิด" หรือ "เดิด" ภาษาเหนือเรียก "สลาก" หรือ "สลาง" ชื่อในภาษาอังกฤษเรียกว่า "กระดี่สามจุด" (Three spot gourami) หมายถึง จุดดำสองจุดใหญ่ตามลำตัวและนับลูกตาด้วย ชื่อที่นิยมเรียกกันในแวดวงปลาสวยงามคือ "กระดี่นางฟ้า"

อ้างอิง
-------

1. ↑  Vidthayanon, C. 2012. *Trichopodus trichopterus*. In: IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2. <www.iucnredlist.org>. Downloaded on 10 April 2014.
2. ↑  ปลากระดี่หม้อ

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* รูปและข้อมูลปลากระดี่หม้อ


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
***Trichopodus trichopterus***
|  |  |
| --- | --- |
| ค.ศ. | บทความนี้อ้างอิงคริสต์ศักราช/คริสต์ทศวรรษ/คริสต์ศตวรรษ ซึ่งเป็นสาระสำคัญของเนื้อหา  |

Motor vehicle

**แม็คลาเรน 12ซี** (อังกฤษ: McLaren 12C) หรือที่รู้จักกันในชื่อ แม็คลาเรน เอ็มพี4-12ซี (อังกฤษ: *McLaren MP4-12C*) เป็นรถยนต์นั่งสมรรถนะสูง เครื่องยนต์กลางลำหลัง ขับเคลื่อนสองล้อท้าย (RMR) 2 ประตู 2 ที่นั่ง ผลิตโดยบริษัท แม็คลาเรน ออโตโมทีฟ บริษัทสัญชาติอังกฤษ รถได้เปิดตัวภายหลังการหายหน้าไปของรถจากค่ายแม็คลาเรน นับตั้งแต่สิ้นสุดสายการผลิต แม็คลาเรน เอฟ1 ในปี ค.ศ. 1998 และในเดือนกันยายน ปี ค.ศ.2009 12ซี ก็ได้รับการเปิดตัว และเริ่มวางจำหน่ายในช่วงกลางปี ค.ศ. 2011

เอ็มพี4-12ซี ได้รับการออกแบบโดย แฟรงค์ สเตเฟนสัน (Frank Stephenson) นักออกแบบรถยนต์ชาวอเมริกันที่มีชื่อเสียง รถทำจาก คาร์บอน ไฟเบอร์ และกำลังจากเครื่องยนตร์กลางลำท้ายจากแมคลาเรน รุ่น M838T ขนาด 3.8 ลิตร วี8 ทวิน-เทอร์โบ สามารถทำกลังได้ถึง 592 แรงม้า (441 kW; 600 PS) และให้แรงบิดที่ 601 นิวตัว/เมตร (443 lb·ft) รถได้นำเทคโนโลยีจากฟอร์มูลาวันมาปรับใช้ อาทิเช่น "เบรกพวงมาลัย" (Brake steer) ที่ทำให้ล้อหลังเบรกขณะทำความเร็วในช่วงโค้งเพื่อลดการเลี้ยวช้าของพวงมาลัย สำหรับระบบเกียร์ เป็นเกียร์ 7 จังหวะ ชนิดดูอัล-คลัทซ์

รถสามารถทำความเร็วสูงสุดอ้างอิงจากค่ายรถได้ถึง 333 กม./ชม. (207 ไมล์/ชม.) แต่จริงแล้วสามารถทำได้ถึง 343 กม./ชม. (213.2 ไมล์/ชม.) อ้างอิงจากสปอร์ตออโต้.ดีอี ในส่วนอัตราเร่ง 0-100 กม./ชม. อ้างอิงจาก แดรกไทม์.คอม ได้โพสต์ลงยูทูปว่า 12ซี สามารถทำได้ที่ 2.8 วินาที จึงเป็นรถที่แรงที่สุดอันดับที่ 3 ที่มีขายในท้องตลาด ในขณะนั้น

โฉมเปิดประทุน ในปี ค.ศ. 2012 ใช้ชื่อใหม่ว่า **เอ็มพี4-12ซี สไปเดอร์** (MP4-12C Spider) ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2014 แม็คลาเรนก็ได้เปิดตัว รุ่นต่อมาของ 12ซี คือ แม็คลาเรน 650เอส มาพร้อมกับการปรับปรุงส่วนของตัวถัง มีการพัฒนาเครื่องยนตร์และเทคโนเลยีทางเทคนิคอื่นๆ ในเดือนเมษายน 2014 แมคลาเรนก็ได้ยุติสายการผลิต 12ซี และให้ 650เอส มาเป็นรุ่นต่อไป

ชื่อ
----

เอ็มพี4-12ซี สไปเดอร์
ชื่อของ เอ็มพี4-12ซี โดย เอ็มพี4 ย่อมาจาก McLaren Project 4 (ในอดีต "เอ็ม" หมายถึง มาร์ลโบโล บริษัทผลิตบุหรี่ ซึ่งเป็นสปอนเซอร์หลักของแม็คลาเรน) ส่วน 12 อ้างอิงถึง "คุณภาพ" ที่อ้างอิงจาก กำลัง น้ำหนัก อัตราการปล่อยคาร์บอนไดอ็อกไซด์ และระบบแอโรไดนามิก ซึ่งเป็นบรรทัดฐานของการผลิตทุกรุ่นของแม็คลาเรน และ ซี หมายถึง คาร์บอน ซึ่งต้องการเน้นถึงอนาคตที่แม็คลาเรนจะใช้วัสดุตัวถังนี้ในวงการมอเตอร์สปอร์ตต่อไป

โฉมย่อย
-------

* สไปเดอร์
* เอชเอส
* แคน-แอม
* เอ็กซ์-วัน

แกลอรี่โฉมย่อย
--------------

McLaren MP4-12C Spider
MP4-12C HS

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3 4  "McLaren 12C Specifications". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2013-06-15. สืบค้นเมื่อ 19 March 2014.
2. ↑  "McLaren 12C Specifications PDF" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2014-03-18. สืบค้นเมื่อ 19 March 2014.
3. ↑  "สำเนาที่เก็บถาวร". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2015-04-05. สืบค้นเมื่อ 2015-04-14.
4. ↑
5. ↑  "สำเนาที่เก็บถาวร". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2015-05-06. สืบค้นเมื่อ 2015-04-14.
6. ↑
7. ↑
8. ↑
**ปลากระดี่ปากหนา** (อังกฤษ: Thick-lipped gourami; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Trichogaster labiosa*) เป็นปลาน้ำจืดขนาดเล็กชนิดหนึ่ง ในวงศ์ปลากัด ปลากระดี่ (Osphronemidae)

เป็นปลากระดี่แคระชนิดหนึ่ง มีรูปร่างยาว ลำตัวเป็นรูปไข่ สีของลำตัวแตกต่างกันออกไป ทั้งสีน้ำตาลเข้มอมส้ม ส่วนท้องมีสีเขียวเข้ม มีแถบสีส้มแกมน้ำตาลสลับกับสีฟ้าครามพาดขวางบริเวณทั้งลำตัว ครีบหางกลมเหมือนพัดมีสีส้มคล้ำ ๆ ครีบอกเป็นเส้นยาว ครีบท้องมีสีแดงส้ม ครีบก้นมีสีฟ้ามีขอบเป็นสีฟ้าหรือสีขาว

มีขนาดโตเต็มที่ประมาณ 9 เซนติเมตร กระจายพันธุ์ในตอนใต้ของประเทศพม่า โดยไม่พบในประเทศไทย และปัจจุบันมีการนำเข้าไปปล่อยในธรรมชาติในโคลัมเบียอีกด้วย

เป็นปลาที่ตัวผู้เมื่อแพร่ขยายพันธุ์ จะเป็นฝ่ายสร้างหวอด ซึ่งคือน้ำลายผสมกับอากาศติดกับพืชน้ำและวัสดุบริเวณผิวน้ำชนิดต่าง ๆ และเป็นฝ่ายดูแลไข่จนกระทั่งฟักเป็นตัว

เป็นปลาที่นิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม ซึ่งปัจจุบันสามารถเพาะขยายพันธุ์ได้แล้ว และมีการผสมข้ามพันธุ์กับปลากระดี่ชนิดอื่น ๆ ที่ใกล้เคียงกัน เช่น ปลากระดี่อินเดีย, ปลากระดี่แคระ จนได้ลูกที่ออกมาสีสันต่าง ๆ สวยงามจากเดิม เช่น สีแดง, สีทอง, สีเขียว แต่สำหรับในประเทศไทย ปลากระดี่ปากหนายังไม่มีการซื้อขายและเลี้ยงกันในวงการปลาสวยงาม

อ้างอิง
-------

1. ↑  Vishwanath, W. 2010. *Trichogaster labiosa*. In: IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2. <www.iucnredlist.org>. Downloaded on 29 March 2014.
2. ↑  จาก itis.gov (อังกฤษ)
3. ↑  ระริก ระรี้ เหมือนปลากระดี่ได้น้ำ (ตอน 2)

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* *Colisa labiosa* (*Trichogaster labiosus*) (อังกฤษ) เก็บถาวร 2012-04-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
**แม็กพายเมอร์เดอร์ส** (อังกฤษ: Magpie Murders) เป็นนวนิยายลึกลับในปี ค.ศ. 2016 โดยนักเขียนชาวอังกฤษ แอนโทนี โฮโรวิตซ์ และเป็นนวนิยายเรื่องแรกในซีรีส์ของ ซูซาน ไรแลนด์ เนื้อเรื่องเน้นไปที่การฆาตกรรมนักเขียนนวนิยายลึกลับชื่อดังและใช้การเล่าเรื่องในรูปแบบเรื่องราวซ้อนเรื่องราว

หนังสือเล่มนี้ได้รับการแปลเป็นหลายภาษาและได้รับการดัดแปลงเป็นละครโทรทัศน์ 6 ตอนที่มีชื่อเดียวกัน

เรื่องย่อ
---------

เรื่องราวของบรรณาธิการหญิงชื่อ ซูซาน ไรแลนด์ ซึ่งได้รับต้นฉบับที่เขียนด้วยลายมือของนวนิยายลึกลับเรื่องล่าสุดของนักเขียนขายดี อลัน คอนเวย์ แต่บทสุดท้ายของนวนิยายเรื่องนี้ขาดหายไป หลังจากนั้นไม่นาน เธอก็รู้ว่า อลัน คอนเวย์เสียชีวิตจากการฆ่าตัวตายจากการตกลงมาจากดาดฟ้าแมนชั่นของเขา อย่างไรก็ตาม เธอมีข้อสงสัยเกี่ยวกับความเป็นจริงของเหตุการณ์ และตัดสินใจที่จะสืบสวนการตายของคอนเวย์เพื่อที่จะได้รู้ความจริง และค้นหาว่าต้นฉบับบทสุดท้ายของนวนิยายเรื่องนี้ไปอยู่ที่ไหน

พัฒนา
-----

โฮโรวิตซ์พัฒนาแนวคิดเรื่องราวของแม็กพายเมอร์เดอร์ส เป็นครั้งแรกในช่วงฤดูกาลที่ 1 ของมิดโซเมอร์เมอร์เดอร์ส ซึ่งออกอากาศครั้งแรกในปี ค.ศ. 1997 เขาระบุว่าเขาต้องการให้นวนิยายเรื่องนี้ "เป็นมากกว่านวนิยายฆาตกรรมลึกลับ"

อ้างอิง
-------

1. ↑  "What Makes A Good Whodunit? 'Magpie Murders' Author Spells It Out". *NPR.org*. สืบค้นเมื่อ 2020-10-07.
**ปลากระเบนบัว** (อังกฤษ: Whitenose whipray, Bleeker's whipray; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Himantura uarnacoides*) เป็นปลากระเบนชนิดหนึ่ง อยู่ในวงศ์ปลากระเบนธง (Dasyatidae) เป็นปลากระเบนที่อยู่ในน้ำจืดชนิดหนึ่ง รูปร่างคล้ายปลากระเบนลายเสือ (*H. oxyrhyncha*) ซึ่งอยู่ในสกุลเดียวกัน แต่มีขนาดใหญ่กว่ามาก มีจะงอยปากยื่นแหลมกว่า ขอบครีบกว้างกว่า พื้นลำตัวสีนวลหรือสีน้ำตาลแดง ไม่มีลวดลายใด ๆ กลางหลังมีเกล็ดเป็นตุ่มหยาบ ๆ ด้านล่างสีขาว และมีลักษณะคล้ายกับปลากระเบนทะเลชนิด *H. fai* และ *H. pastinacoides*

เป็นปลาที่ถูกบรรยายทางวิทยาศาสตร์ครั้งแรกโดย พีเตอร์ บลีกเกอร์ นักวิทยาศาสตร์ชาวดัตช์ในปี ค.ศ. 1852 บลีกเกอร์เป็นศัลยแพทย์ของกองทัพที่ทำงานเป็นเวลา 20 ปี ให้กับบริษัทอินเดียตะวันออกของเนเธอร์แลนด์ในอินโดนีเซีย มีตัวอย่างปลาสะสมมากกว่า 12,000 ชิ้น เมื่อบลีกเกอร์เดินทางกลับเนเธอร์แลนด์ก็ได้ตัวอย่างกลับไปด้วย โดยส่วนใหญ่อยู่ในพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติในไลเดิน

ส่วนหางยาวได้กว่า 80 เซนติเมตร หรือ 1 เมตร โคนหางมีเงี่ยงแหลมมีพิษ 1 หรือ 2 ชิ้น ที่เมื่อหักหรือหลุดไปแล้วสามารถงอกใหม่ได้ ไม่มีแผ่นหนังที่หาง ขนาดลำตัวกว้างโดยเฉลี่ย 40 เซนติเมตร น้ำหนักโดยเฉลี่ย 5 กิโลกรัม แต่ก็มีรายงานว่าเคยพบตัวที่มีขนาดใหญ่ถึง 1.5 เมตร น้ำหนักกว่า 65 กิโลกรัม หากินตามพื้นท้องน้ำโดยอาหารได้แก่ ปลาขนาดเล็ก, สัตว์หน้าดิน, และสัตว์มีเปลือก จะว่ายขึ้นมาหากินบริเวณผิวน้ำบ้างเป็นบางครั้ง

เป็นปลาที่พบน้อย โดยพบแต่เฉพาะบริเวณปากแม่น้ำในภาคใต้ และพบที่ทะเลสาบสงขลาตอนในที่เป็นส่วนของน้ำจืด ที่อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา และตำบลลำปำ อำเภอเมือง จังหวัดพัทลุง และมีรายงานอย่างไม่เป็นทางการว่าเคยพบที่แม่น้ำเจ้าพระยาด้วย

ตัวมีลักษณะกลมเหมือนใบบัว จึงเป็นที่มาของชื่อ

ปลากระเบนบัว มีชื่อเรียกเป็นภาษาใต้ว่า "ปลากระเบนหัวเลี่ยม" แปลว่า "ปลากระเบนหัวแหลม"

อนึ่ง ชื่อวิทยาศาสตร์ของปลากระเบนบัวยังไม่เป็นที่แน่นอน เป็นไปได้ว่าอาจจะเป็นปลากระเบนชนิดเดียวกันกับ *H. lobistoma* ซึ่งถูกอนุกรมวิธานในปี ค.ศ. 2006 พบกระจายพันธุ์ที่น่านน้ำแถบเกาะบอร์เนียวและเกาะชวา แต่ปลากระเบนบัวมีแถวฟันน้อยกว่า ในบางข้อมูลจะใช้ชื่อว่า *H.* aff. *lobistoma* โดยในปี ค.ศ. 1995 มีรายงานของกรมประมงระบุว่า ในช่วงปี ค.ศ. 1991–1992 เคยจับได้ปริมาณมากถึง 5 ตัน แต่ต่อมาในปี ค.ศ. 1994 จับได้เพียงไม่กี่ตัวเท่านั้น ปัจจุบันเป็นปลาที่หายากมาก โดยชาวประมงในพื้นที่ตำบลเกาะหมาก อำเภอปากพะยูน รายงานว่าเคยพบเห็นว่ายเฉียดผิวน้ำ และในปี ค.ศ. 2006–2007 ก็มีการจับได้ลูกปลาขนาดเล็กเพียง 2 ตัว เท่านั้น ดังนั้นอาจจะต้องตั้งเป็นตัวอย่างต้นแบบในการบรรยายทางวิทยาศาสตร์ใหม่

อ้างอิง
-------

1. 1 2  Bleeker's Whipray จาก IUCN (อังกฤษ)
2. 1 2 3  หน้า 102-120, *กระเบนน้ำจืดแห่งชาติ*. "Wild Ambition" โดย กิตติพงษ์ จารุธาณินทร์, ชวลิต วิทยานนท์. นิตยสาร Aquarium Biz ปีที่ 4 ฉบับที่ 51: กันยายน 2014
3. ↑  Watkins, Michael; Beolens, Bo (2015). *Sharks: An Eponym Dictionary*. Pelagic Publishing Ltd. pp. 14–15. ISBN 978-1-78427-037-7.
4. ↑  "ปลากระเบนทรัพยากรที่ถูกลืมในทะเลสาบสงขลา". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-03-04. สืบค้นเมื่อ 2010-11-16.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* รูปและข้อมูลปลากระเบนบัว
* ปลากระเบนบัวที่ทะเลสาบสงขลา
**ปลากระเบนปีศาจหางหนาม** หรือ **ปลากระเบนราหูญี่ปุ่น** (อังกฤษ: Spinetail mobula, Japanese devilray; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Mobula japanica*) เป็นปลากระเบนชนิดหนึ่ง จัดอยู่ในวงศ์ปลากระเบนนก (Myliobatidae)

มีรูปร่างคล้ายกับปลากระเบนปีศาจชนิดอื่น ๆ และปลากระเบนสกุลอื่นที่อยู่ในวงศ์เดียวกัน คือ มี ระยางค์เนื้อยื่นเป็นแผ่นคล้ายใบหูอยู่ที่มุมขอบนอกปลายสุดของหัวข้างละอันใช้โบกพัดอาหารเข้าปาก ซึ่งได้แก่ แพลงก์ตอนสัตว์ต่าง ๆ ด้านบนลำตัวเป็นสีดำ และมีแถบสีขาวพาดโค้งอยู่ด้านซ้ายของส่วนหัว มีความกว้างของลำตัวประมาณ 225 เซนติเมตร พบใหญ่ที่สุดได้ถึง 310 เซนติเมตร และความยาวลำตัวจรดปลายหาง 198–205 เซนติเมตร

พบกระจายพันธุ์ในทะเลเปิดและมหาสมุทร รวมถึงแนวตามปะการัง ในเขตร้อนและเขตอบอุ่นของอินโด-แปซิฟิกอย่างกว้างไกล ตั้งแต่ออสเตรเลีย, บังกลาเทศ, บราซิล, กัมพูชา, จีน, โคลัมเบีย, คอสตาริกา, ไอวอรี โคสต์, เอกกวาดอร์, เอล ซัลวาดอร์, ฟิจิ, กัวเตมาลา, ฮอนดูรัส, อินเดีย, อินโดนีเซีย, ญี่ปุ่น, คาบสมุทรเกาหลี, เม็กซิโก, พม่า, นิวซีแลนด์, นิคารากัว, โอมาน, ปากีสถาน, ปานามา, เปรู, ฟิลิปปิน, โซมาเลีย, แอฟริกาใต้, ศรีลังกา, ไต้หวัน, ไทย, ตูวาลู, สหรัฐอเมริกา, เวียดนาม, และเยเมน

อ้างอิง
-------

1. ↑  จาก IUCN
2. ↑  จาก itis.gov
3. ↑  ราหู ๒ น. ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* รูปและข้อมูลเพิ่มเติม (อังกฤษ)


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
***Mobula japanica***
**เทรซี่ มาคาลอส** (อังกฤษ: Tacy Macalos) นักมวยสากลชาวฟิลิปปินส์ เกิดเมื่อ 28 ตุลาคม พ.ศ. 2508 สถิติการชก 44 ครั้ง ชนะ 29 (น็อค 13) เสมอ 3 แพ้ 12

ประวัติ
-------

มาคาลอสขึ้นชกมวยสากลครั้งแรกเมื่อ 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2527 แพ้น็อค อาเรียล ไทสัน ยก 4 จากนั้นขึ้นชกเสมออีกสองครั้ง จึงพบกับชัยชนะเป็นครั้งแรกโดยชนะคะแนน รามอน ลูปาซี ที่ฟิลิปปินส์ จากนั้น มาคาลอสก็ชกชนะเป็นส่วนใหญ่ จนได้ชิงแชมป์ฟิลิปปินส์รุ่นไลท์ฟลายเวทเมื่อ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2529 ซึ่งมาคาลอสเป็นฝ่ายชนะน็อค ลิตเติล บากิโอ ยก 8 ได้แชมป์มาครอง จากนั้น มาคาลอสได้ขึ้นชิงแชมป์โลกรุ่นจูเนียร์ฟลายเวท IBF เมื่อ 29 มีนาคม พ.ศ. 2530 ที่เกาหลีใต้ ปรากฏว่าเป็นฝ่ายแพ้คะแนนชอย จุมฮวานไป หลังจากนั้น มาคาลอสขึ้นชกป้องกันแชมป์ฟิลิปปินส์ ก็เป็นฝ่ายแพ้แตก ซอนนี่ วิดัล ยก 8 เสียแชมป์ไป เมื่อ 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2530

หลังจากนั้น มาคาลอสขึ้นชกชนะรวด รวมทั้งชนะน็อค ฤทธิชัย ลูกมิ่งขวัญ และทันใจ ดอนเจดีย์ นักชกไทยอีกด้วย หลังจากนั้น มาคาลอสขึ้นชิงแชมป์โลกกับชอยอีกครั้งที่ฟิลิปปินส์เมื่อ 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2531 ซึ่งคราวนี้มาคาลอสเป็นฝ่ายชนะคะแนนได้แชมป์โลกไปครอง มาคาลอสมาป้องกันแชมป์ครั้งแรกที่ไทย เมื่อ 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2532 และเป็นฝ่ายแพ้คะแนนเมืองชัย กิตติเกษม เสียแชมป์ไป มาคาลอสยังข้องใจขอแก้มืออีกครั้งในอีก 5 เดือนต่อมา ซึ่งคราวนี้มาคาลอสเป็นฝ่ายแพ้น็อคเมืองชัยในยกที่ 7 ชิงแชมป์คืนไม่สำเร็จ หลังจากนั้น มาคาลอสยังขึ้นชกอย่างต่อเนื่อง แพ้บ้าง ชนะบ้าง และเคยมาชกนอกรอบ แพ้คะแนน ต่อศักดิ์ ศศิประภายิม และแพ้น็อค ดาวรุ่ง ชูวัฒนะ ยก 8 เมื่อ พ.ศ. 2536 มาคาลอสขึ้นชกมวยครั้งสุดท้ายเมื่อ 18 เมษายน พ.ศ. 2537 แพ้น็อค ทากาโตะ โทกูชิ ยก 3 จากนั้นก็แขวนนวมไป

เกียรติประวัติ
--------------

* แชมป์ฟิลิปปินส์รุ่นไลท์ฟลายเวท (2529 – 2530)
* แชมป์โลกรุ่นจูเนียร์ฟลายเวท IBF
	+ ชิง 4 พฤศจิกายน 2531 ชนะคะแนน ชอย จุมฮวาน ที่ ฟิลิปปินส์
	+ เสียแชมป์ 2 พฤษภาคม 2532 แพ้คะแนน เมืองชัย กิตติเกษม ที่ เวทีลุมพินี
* เคยชิงแชมป์ต่อไปนี้แต่ไม่สำเร็จ
	+ ชิงแชมป์โลกรุ่นจูเนียร์ฟลายเวท IBF เมื่อ 29 มีนาคม 2530 แพ้คะแนน ชอย จุมฮวาน ที่ เกาหลีใต้
	+ ชิงแชมป์โลกรุ่นจูเนียร์ฟลายเวท IBF เมื่อ 6 ตุลาคม 2532 แพ้น็อค เมืองชัย กิตติเกษม ยก 7 ที่ เวทีลุมพินี

อ้างอิง
-------

* สถิติการชก boxrec.com (อังกฤษ)


| * ด
* ค
* ก
ฟิลิปปินส์ แชมเปี้ยนโลกชาวฟิลิปปินส์ (เฉพาะ 4 สถาบันหลัก) |
| --- |
| **เดอะริง** | 
* ปานโช วิลลา

 |
| **สภามวยโลก** | 
* แฟลช อีลอร์เด้
* เปโดร อดิควิว จูเนียร์
* เรเน่ บาเรียนโตส
* เออร์บิโต้ ซาลาวาเรีย
* โรแลนโด นาวาเร็ตเต้
* แฟรงค์ เซเดโน
* โรแลนโด พลาสคัว
* หลุยส์ ซีโต้ เอสปิโนซา
* เจอร์รี่ พีญาโลซา
* แมนนี่ ปาเกียว
* มัลคอร์ม ทูนาเกา
* ไบรอัน วิโลเรีย
* โรเดล มายอล
* ซอนนี่ บอย จาโร
* โนนิโต โดแนร์

 |
| **สมาคมมวยโลก** | 
* แฟลช อีลอร์เด้
* โรเบอร์โต ครูซ
* เบอร์นาเบ้ วิลลาแคมโป
* เบน วิลลาฟอร์
* เออร์บิโต้ ซาลาวาเรีย
* หลุยส์ ซีโต้ เอสปิโนซา
* เฮซุส ซาลูด
* มอร์ริส อีสต์
* โจมา แกมบัว

 |
| **องค์กรมวยโลก** | 
* อีริค จามิลี่
* เจอร์รี่ พีญาโลซา
* ดอนนี่ เนียเตส
* มาร์วิน ซอนโซยา
* โนนิโต โดแนร์
* เมร์ลีโต ซาบีโย
* แมนนี่ ปาเกียว
* มาร์ลอน ทาปาเลส

 |
| **สหพันธ์มวยนานาชาติ** | 
* บ๊อบบี้ เบอร์นา
* โดดี้ บอย พีญาโลซา
* โรแลนโด โบฮอล
* เทรซี่ มาคาลอส
* อีริค ชาเวซ
* แมนนี่ เมลชอร์
* แมนนี่ ปาเกียว
* โนนิโต โดแนร์
* ฟลอเรนเต้ คอนเดส
* ไบรอัน วิโลเรีย
* จอห์นเรียล คาซิเมโร
* เจอร์วิน อันคาฮาส
* ดอนนี่ เนียเตส

 |
**ปลากระทิงไฟ** (อังกฤษ: Fire spiny eel) ปลาน้ำจืดพื้นเมืองของไทยชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า *Mastacembelus erythrotaenia* อยู่ในวงศ์ปลากระทิง (Mastacembelidae) มีรูปร่างเหมือนปลาในวงศ์นี้ทั่วไป กล่าวคือ รูปร่างยาวคล้ายงูหรือปลาไหล แต่ท้ายลำตัวส่วนที่อยู่ค่อนไปทางหางจะมีลักษณะแบนข้าง และส่วนหัวหรือปลายปากจะยื่นยาวและแหลม จะงอยปากล่างจะยื่นยาวกว่าจะงอยปากบน ตามีขนาดเล็ก ครีบหลัง ครีบทวาร และหางจะเชื่อมต่อติดกันเป็นครีบเดียว โดยครีบหลังตอนหน้าจะมีขนาดเล็กมากและลักษณะเป็นหยักคล้ายกับฟันเลื่อย หากไม่สังเกตจะมองไม่เห็น โดยปลายหางมีลักษณะมนโค้ง ปลายค่อนข้างแหลม ไม่มีหนามใต้ตาเช่นปลากระทิงชนิดอื่น ๆ มีหนามแหลมขนาดเล็กตลอดทั้งความยาวลำตัวช่วงบนไว้เพื่อป้องกันตัว ปลากระทิงไฟจะมีรูปร่างป้อมแต่มีขนาดยาวกว่าปลากระทิง (*M. armatus*) ซึ่งเป็นปลาที่อยู่ในสกุลเดียวกัน 

มีขนาดเมื่อโตเต็มที่ประมาณ 60 เซนติเมตร พบใหญ่ที่สุดถึง 1 เมตร พบได้ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ทุกประเทศจนถึงอินโดนีเซีย สำหรับในประเทศไทยพบได้ในแหล่งน้ำขนาดใหญ่ในภาคกลางและภาคใต้

ปลากระทิงไฟ มีลักษณะเด่นคือ เป็นปลาที่มีสีสันและลวดลายสวยงามมาก อันเป็นที่มาของชื่อ โดยพื้นลำตัวมีสีน้ำตาลเข้มจนถึงดำสนิทและประแต้มด้วยแถบสีแดงสดเป็นเส้นๆ และเป็นจุด ๆ ลักษณะคล้ายกับเส้นประ โดยลายนี้จะคาดตามความยาวจากหัวจรดหางหัวค่อนข้างแหลม ซึ่งสีของครีบจะกลมกลืนกับสีพื้นลำตัวและบริเวณขอบครีบด้านนอกเป็นสีแดงหรือสีส้ม บริเวณแนวโคนครีบมีจุดกลมสีแดงประแต้มตลอดแนวซึ่งจุดและลายแถบสีแดงเหล่านี้ขณะที่ปลายังเล็กจะเป็นสีน้ำตาลอมส้มหรือเหลือง เมื่อปลาโตขึ้นจุดและแถบลายเหล่านี้สีก็จะเข้มขึ้นเรื่อย ๆ จนกลายเป็นสีแดงหรือสีแดงอมส้มในที่สุด แต่ปลาส่วนใหญ่สีแดงสดจะเข้มจัดเฉพาะบริเวณลำตัวส่วนที่อยู่ค่อนไปทางหัว ส่วนลาย ที่อยู่ค่อนไปทางหางโดยมากจะเป็นสีแดงส้มหรือสีน้ำตาลส้ม พบน้อยตัวมากที่มีลายสีแดงเพลิงทั้งตัว 

สำหรับลวดลายและสีสันทั้งหมดนี้ ยังแตกต่างกันออกไปตามแต่ละท้องที่ สำหรับปลาที่พบในพื้นที่ภาคใต้จะมีลวดลายและสีสันแตกต่างออกไป ซึ่งภาษาใต้จะเรียกปลาชนิดนี้ว่า "กระทิงลายดอก" หรือ "กระทิงลายดอกไม้" 

มีพฤติกรรมหากินในเวลากลางคืน โดยมักชอบหลบอยู่ใต้ซากไม้ใต้น้ำเพื่อรออาหาร ซึ่งได้แก่ ปลาขนาดเล็กและสัตว์น้ำขนาดเล็กทั่วไป

จากสีสันที่สวยงาม จึงนิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม แต่สำหรับสถานะในธรรมชาติ มีแนวโน้มว่าใกล้สูญพันธุ์เนื่องจากถูกจับจากธรรมชาติมากเกินไป

อ้างอิง
-------

* นิตยสาร Fish Zone ฉบับวันที่ระหว่าง 15 ตุลาคม-15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2544

1. ↑  Vidthayanon, C. (2012). "*Mastacembelus erythrotaenia*". *The IUCN Red List of Threatened Species*. IUCN. **2012**: e.T180888A1673971. doi:10.2305/IUCN.UK.2012-1.RLTS.T180888A1673971.en. สืบค้นเมื่อ 14 January 2018.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* รูปและข้อมูลปลากระทิงไฟ
มุมมองด้านข้างของเทรบูเชตแบบน้ำหนักถ่วง
**เทรบูเชต** (อังกฤษ: trebuchet; ฝรั่งเศส: *trébuchet*) เป็นแคทะพัลต์ (catapult) ประเภทหนึ่ง ที่ใช้แขนเหวี่ยงเพื่อโยนวัตถุ เป็นเครื่องยนต์การล้อม (siege engine) ทรงพลังที่พบทั่วไปก่อนการมาถึงของดินปืน

มีเทรบูเชตสองชนิดหลัก ชนิดแรกเป็น**เทรบูเชตเสียดทาน** หรือแมนกะเนล (mangonel) ซึ่งใช้แรงมนุษย์ในการเหวี่ยงแขน ปรากฏครั้งแรกในประเทศจีนในศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสตกาล ต่อมาพวกอาวาร์นำไปเผยแพร่ทางตะวันตก จักรวรรดิไบแซนไทน์รับเทคโนโลยีดังกล่าวในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 6 และประเทศเพื่อนบ้านในศตวรรษต่อ ๆ มา

อีกชนิดหนึ่งได้แก่ เทรบูเชตน้ำหนักถ่วง หรือเรียก เทรบูเชตสมดุล ซึ่งมีในภายหลังและมักมขนาดใหญ่กว่า ใช้น้ำหนักถ่วงเพื่อเหวี่ยงแขน ปรากฏขึ้นครั้งแรกในโลกคริสเตียนและมุสลิมแถบเมดิเตอร์เรเนียนในคริสต์ศตวรรษที่ 12 และมองโกลนำกลับไปเผยแพร่ในจีนในคริสต์ศตวรรษที่ 13

อ้างอิง
-------

1. ↑  Janin 2014, p. 41.

บรรณานุกรม
----------

* Janin, Hunt; Carlson, Ursula (10 January 2014). *Mercenaries in Medieval and Renaissance Europe*. Jefferson, North Carolina: McFarland. ISBN 978-1-4766-1207-2. OCLC 1045562559. สืบค้นเมื่อ 30 October 2018.
**คลองหัวกระบือ** และ **คลองเฉลิมชัยพัฒนา** เป็นคลองในแขวงท่าข้าม เขตบางขุนเทียน กรุงเทพมหานคร แยกจากคลองสนามชัย ไหลลงทิศใต้ไปบรรจบกับคลองอีกสองสาย คือ คลองนาและคลองขุนราชพินิจใจ

ประวัติ
-------

คลองหัวกระบือมีชุมชนเก่าแก่ บริเวณวัดหัวกระบือซึ่งเป็นวัดโบราณ วัดหัวกระบือสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2281 ปรากฏหลักฐานใน *นิราศนรินทร์* (พ.ศ. 2352) และ *นิราศสามเณรกลั่น* (ประมาณ พ.ศ. 2376) รวมถึงพบสมุดข่อยสมัยอยุธยาตอนปลาย จารึกบอกศักราชไว้ว่าจารขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2286

แผนที่ที่ชาวยุโรปเขียนขึ้นเมื่อสมัยสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง และคัดลอกกันต่อมาในแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราช มีพิมพ์รวมอยู่ในจดหมายเหตุลาลูแบร์ มีชื่อหนึ่งที่ระบุด้วยอักษรโรมันว่า *Banquebeux* บอกตำบลบ้านที่อยู่บนเส้นทางคลองด่าน ซึ่งก็ดูใกล้เคียงกับชื่อย่าน "หัวกระบือ" ต่อมาภายหลังมีการขุดคลองลัดโคกขามในแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าเสือและสมเด็จพระเจ้าท้ายสระจึงทำให้คลองหัวกระบือเป็นเส้นทางสาขาที่แยกออกไปต่างหาก

จากแผนที่กรุงเทพ ร.ศ. 120 (พ.ศ. 2444) ปรากฏว่าทั้งคลองด่าน คลองสนามชัย และคลองหัวกระบือเป็นคลองเดียวกันและต่อเนื่องกันลงไปทางทิศใต้ และมีลักษณะภูมิประเทศและเส้นทางน้ำที่เป็นหลักฐานให้เชื่อว่าเป็นเส้นทางน้ำเก่าที่ติดต่อทะเลได้ ทะเลในอดีตอยู่ลึกเข้ามาในแผ่นดินแถบหมู่บ้านลูกวัวในปัจจุบัน เมื่อชายฝั่งทะเลลดลงมาที่ตำแหน่งปัจจุบัน จึงมีการคลองขุดราชพินิจใจต่อจากคลองหัวกระบือติดต่อกับทะเล

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระองค์มีพระราชดำริให้ขุดคลองลัดคลองหัวกระบือที่มีสภาพคดเคี้ยวมากเป็นเส้นตรง (ในปัจจุบันคือคลองเฉลิมชัยพัฒนา) เพื่อให้เกิดเป็นเส้นทางเร่งระบายน้ำลงสู่ทะเล ช่วยแก้ปัญหาน้ำท่วม ทำให้เกิดเกาะกลางน้ำหลายเกาะ เช่น เกาะไทรงาม เกาะพอเพียง เกาะคุณกะลา เกาะประลองยุทธ เกาะต้นจาก เกาะวังมัจฉา เกาะมะพร้าวเล็ก เกาะมะพร้าวใหญ่ เกาะเฝ้าทรัพย์ เป็นต้น ภายหลังกรุงเทพมหานครมีโครงการพัฒนาการท่องเที่ยวของเขตบางขุนเทียน เป็นสวนสาธารณะที่มีลักษณะเป็นกลุ่มเกาะแห่งแรกของกรุงเทพมหานคร ตั้งอยู่ฝั่งตรงข้ามของด้านหลังสวนบวรประชานันท์

สถานที่ริมคลอง
--------------

ริมคลองหัวกระบือเป็นที่ตั้งของวัดหัวกระบือ ส่วนริมคลองเฉลิมชัยพัฒนามีสวนบวรประชานันท์ สวนสาธารณะเก่าแก่ที่ตั้งชื่อตามขุนบวรประชานันท์ นายอำเภอคนแรกของบางขุนเทียน มีการสร้างเส้นทางเดิน–วิ่งและเส้นทางปั่นจักรยานความยาว 700 เมตร โดยเริ่มจากสวนบวรประชานันท์ไปสิ้นสุดที่วัดหัวกระบือ 

บริเวณคลองหัวกระบือและคลองเฉลิมชัยพัฒนาพบฝูงลิงแสมอาศัยอยู่ตามธรรมชาติอย่หลายแห่ง รวมประมาณ 500–600 ตัว และเป็นที่ตั้งของอนุสาวรีย์คุณกะลา ซึ่งเป็นอดีตลิงทรงเลี้ยงของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในปัจจุบันลูกหลานของคุณกะลายังคงอาศัยอยู่ในบริเวณนี้ประมาณ 300 ตัว

อ้างอิง
-------

1. ↑  อภิญญา นนท์นาท, พรพิมล เจริญบุตร, ณัฐวิทย์ พิมพ์ทอง. "สรุปกิจกรรมวันเล็ก-ประไพ รำลึก ครั้งที่ ๑๒". มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-02-19. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.`{{cite web}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
2. ↑  "วัดหัวกระบือ". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-02-19. สืบค้นเมื่อ 2022-02-19.
3. ↑  "เชื่อมต่อการท่องเที่ยว…ล่องเรือทางน้ำจากธนบุรี สู่เมืองชายทะเลบางขุนเทียน".
4. ↑  "คลองประมงทะเลบางขุนเทียน".
**พิทักษ์ คันธจันทร์** อดีตผู้สื่อข่าวและอดีตช่างภาพกีฬาสายมวย เกิดเมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2488 ที่จังหวัดอุบลราชธานี มีชื่อเล่นว่า "ฟ้า" เป็นบุตรชายคนโตของบุตรทั้ง 10 คน ของนายหมาทอง และนางบุญฮู้ คันธจันทร์ โดยที่พ่อรับราชการครู

จบการศึกษาชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ที่โรงเรียนบ้านท่าไห่ จากนั้นจึงเข้าศึกษาต่อที่โรงเรียนสิทธิธรรมศาสตร์ศิลป์ ในตัวเมืองอุบลราชธานี ด้วยความที่ชื่นชอบในกีฬามวย จึงชกมวยไปด้วยในแบบมวยไทย โดยชกตามงานเทศกาลต่าง ๆ เคยเดินสายชกไปถึงจังหวัดเชียงใหม่

จากนั้นจึงได้เข้ามาศึกษาวิชาการถ่ายภาพที่โรงเรียนสารพัดช่าง กรุงเทพมหานคร รุ่นเดียวกับไกรสีห์ นาคประเสริฐ ผู้สื่อข่าวกีฬาอาวุโส พร้อมกับตระเวนชกมวยไปด้วยที่เวทีราชดำเนิน แต่ไม่มีแววรุ่งเหมือนนักมวยคนอื่น ๆ แต่ประการใด

ในปี พ.ศ. 2515 ได้ไปชกมวยในแบบคิกบ็อกซิ่ง ที่ประเทศญี่ปุ่น เมื่อกลับมายังประเทศไทย ได้สมรสกับ กรรณิการ์ แซ่เตีย (มีบุตรชายด้วยกันทั้งหมด 2 คน) เมื่อเลิกชก ได้ใช้วิชาการถ่ายภาพที่เรียนมาเป็นช่างภาพอิสระถ่ายภาพให้แก่ผู้มาท่องเที่ยวยังสถานที่ต่าง ๆ เช่น สวนสามพราน, สวนสัตว์ดุสิต และได้ไปเป็นช่างภาพประจำให้แก่หนังสือพิมพ์หลายฉบับ เช่น สยามรัฐ, ไทยเดลี, บางกอกโพสต์ และสยามกีฬา เป็นต้น

ระหว่างปี พ.ศ. 2527 ได้ไปใช้ชีวิตอยู่ที่ลอสแอนเจลิส ประเทศสหรัฐอเมริกา ใช้ชื่อภาษาอังกฤษว่า "ปีเตอร์" โดยเป็นผู้สื่อข่าวสายมวยให้แก่นิตยสารมวยท้องถิ่น จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2529 ได้เดินทางกลับมายังประเทศไทยเพราะคิดถึงบ้าน และทำงานเป็นช่างภาพให้แก่หนังสือพิมพ์อีกหลายฉบับ จนกระทั่งเป็นช่างภาพที่สยามกีฬาเป็นที่สุดท้าย

ระหว่างการเป็นผู้สื่อข่าวและช่างภาพในคราวนี้ พิทักษ์ได้มีโอกาสทำข่าวรายการชกมวยนัดสำคัญ ๆ หลายครั้ง เช่น การชกป้องกันตำแหน่งแชมป์โลกของ เขาทราย แกแล็คซี่ ที่ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งเคยได้ไปพักเป็นเวลานับเดือนยังบ้านของยูมิโกะ โอตะ ซึ่งต่อมากลายเป็นภริยาคนแรกของเขาทรายด้วย รวมทั้งที่ประเทศฟิลิปปินส์ ทำให้ได้สนิทสนมกับนักมวยและบุคคลในแวดวงมวยหลายคน 

จากนั้น ได้ผันตัวเองมาเป็นผู้ประสานงานการนำนักมวยต่างประเทศมาชกยังประเทศไทยหลายคน เช่น รอนนี่ มากราโม รวมทั้งประสานให้นักมวยไทยไปยังต่างประเทศอีก เช่น ฤทธิชัย เกียรติประภัสร์ ที่ประเทศฟิลิปปินส์หลายครั้ง หรือ รัตนพล ส.วรพิน เดินทางไปชิงแชมป์โลกรุ่นไลท์ฟลายเวทของ IBF ที่ลาสเวกัส หรือ รัตนชัย ส.วรพิน เป็นต้น โดยเป็นตัวแทนของบริษัท ดอน คิง โปรโมชั่น ของ ดอน คิง โปรโมเตอร์ชื่อดังระดับโลกชาวอเมริกัน

อ้างอิง
-------

1. ↑  "ฟ้า" พิทักษ์ คันธจันทร์ "จอมคนมวย" แห่งปี 1999 หน้า13-15 นิตยสารมวยโลก ฉบับที่ 766 โดย เสือเหลือง
**โกลเมอรูลัส** (อังกฤษ: glomerulus) เป็นกระจุกหลอดเลือดฝอย ทำหน้าที่กรองเลือดขั้นแรก อยู่ที่จุดเริ่มต้นของหน่วยไต (nephron) ซึ่งเป็นโครงสร้างรูปท่อที่มีหน้าที่กรองเลือดแล้วสร้างเป็นปัสสาวะในไต โกลเมอรูลัสมีโบว์แมนแคปซูล (Bowman's capsule) ล้อมอยู่ น้ำเลือดกรองผ่านหลอดเลือดฝอยของโกลเมอรูลัสเข้าสู่โบว์แมนแคปซูล แล้วโบว์แมนแคปซูลไล่ของเหลวที่ผ่านการกรองเข้าสู่หลอดไตฝอย (renal tubule) ซึ่งยังเป็นส่วนหนึ่งของหน่วยไต

โกลเมอรูลัสรับเลือดมาเลี้ยงจากหลอดเลือดแดงจิ๋วนำเข้า (afferent arteriole) ซึ่งเป็นการไหลเวียนเลือดไต โกลเมอรูลัสเทเลือดเข้าสู่หลอดเลือดแดงจิ๋วนำออก (efferent arteriole) ไม่ใช่หลอดเลือดดำเล็ก ซึ่งต่างจากแคปิลารีเบด (capillary bed) อื่นส่วนใหญ่ ความต้านทานของหลอดเลือดแดงจิ๋วเหล่านี้ส่งผลให้มีความดันภายในโกลเมอรูลัสสูง ซึ่งช่วยส่งเสริมกระบวนการอัลตราฟิลเตรชัน (ultrafiltration) ซึ่งของเหลวและสารที่ละลายได้ในเลือดถูกไล่ออกนอกหลอดเลือดฝอยเข้าสู่โบว์แมนแคปซูล

โกลเมอรูลัสและโบว์แมนแคปซูลที่ล้อมรอบรวมกันเป็นเม็ดไต (renal corpuscle) ซึ่งเป็นหน่วยกรองพื้นฐานของไต อัตราที่เลือดถูกกรองผ่านโกลเมอรูลัสทั้งหมด และเป็นการวัดการทำงานของไตโดยรวม คือ อัตราการกรองของโกลเมอรูลัส (GFR)
พระเจ้าจอร์จที่ 5 (ประทับนั่งตรงกลาง) และเหล่านายกรัฐมนตรีในการประชุมใหญ่ผู้นำแห่งจักรวรรดิ  
แถวยืน (จากซ้าย): มอนโร (นิวฟันด์แลนด์), โคทส์ (นิวซีแลนด์), บรูซ (ออสเตรเลีย), เฮิร์ทซอก (สหภาพแอฟริกาใต้), คอสเกรฟ (รัฐเสรีไอริช)  
แถวนั่ง: บอลดวิน (สหราชอาณาจักร), พระเจ้าจอร์จที่ 5 แห่งสหราชอาณาจักร, วิลเลียม ไลอัน แมกเคนซี คิง (แคนาดา)
**คำประกาศบัลโฟร์ ค.ศ. 1926** (อังกฤษ: Balfour Declaration of 1926) ประกาศในการประชุมใหญ่ผู้นำแห่งจักรวรรดิอังกฤษ ค.ศ. 1926 จัดขึ้น ณ กรุงลอนดอน โดยตั้งชื่อคำประกาศนี้ตามอาเธอร์ บัลโฟร์ ซึ่งในขณะนั้นดำรงตำแหน่งประธานองคมนตรี (Lord President of the Council) เนื้อความคำประกาศนั้นรับรองว่าสหราชอาณาจักรและเหล่าประเทศในเครือจักรภพ

> ... นั้นเป็นประชาคมที่ต่างปกครองตนเองภายในจักรวรรดิอังกฤษอันมีความเท่าเทียมกันทางสถานะและไม่มีประเทศใดที่จะด้อยกว่าในเรื่องของทั้งกิจการภายในและต่างประเทศ แต่ล้วนมีอัตลักษณ์สำคัญที่เหมือนกันผ่านความจงรักภักดีต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ และอีกยังถือเป็นส่วนหนึ่งของเหล่าประเทศในเครือจักรภพแห่งประชาชาติได้อย่างเสรี
> 
> 

คณะกรรมาธิการด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในจักรวรรดิซึ่งมีบัลโฟร์เป็นประธานได้รับผิดชอบในการร่างเอกสารสำหรับเตรียมการต่างๆ จนถึงการลงมติเป็นเอกฉันท์โดยเหล่านายกรัฐมนตรีทั้งหลายในจักรวรรดิเมื่อ 15 พฤศจิกายน ค.ศ. 1926 โดยแผนการนี้มีผู้เสนอโดยนายกรัฐมนตรีแอฟริกาใต้ เฮิร์ทซอก และนายกรัฐมนตรีแคนาดา วิลเลียม ไลอัน แมกเคนซี คิง

อาเธอร์ บัลโฟร์ เอิร์ลแห่งบัลโฟร์
คำประกาศนี้ได้ตกลงรับรองเพิ่มการมีเอกราชทางการเมืองและทางการทูตของประเทศในเครือจักรภพในช่วงภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 และยังแนะนำให้ผู้สำเร็จราชการ (Governor General) ซึ่งเป็นผู้แทนพระองค์พระมหากษัตริย์ซึ่งถือเป็นประมุขแห่งรัฐโดยพฤตินัยของแต่ละประเทศนั้นไม่ควรมีหน้าที่เป็นผู้แทนของรัฐบาลสหราชอาณาจักร ในไม่กี่ปีถัดมา ได้เริ่มมีการจัดตั้งข้าหลวงใหญ่ (High Commissioner) ซึ่งบทบาทหน้าที่นั้นเกือบจะเหมือนกับเอกอัครข้าราชทูต ข้าหลวงใหญ่แห่งสหราชอาณาจักรได้รับการแต่งตั้งเป็นครั้งแรกเพื่อปฏิบัติราชการที่แคนาดา เมื่อปีค.ศ. 1928

ข้อสรุปต่างๆ ของการประชุมใหญ่ผู้นำเมื่อปีค.ศ. 1926 ได้นำเข้ามาประชุมหารืออีกครั้งเมื่อการประชุมใหญ่ปีค.ศ. 1930 และได้บรรจุเข้าในธรรมนูญแห่งเวสต์มินสเตอร์ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1931 ในธรรมนูญนี้ได้ระบุไว้ว่ารัฐสภาสหราชอาณาจักรจะไม่ตรากฎหมายใดๆ เพื่อจะบังคับใช้เป็นกฎหมายในประเทศในเครือรัฐประเทศนั้นๆ ยกเว้นกรณีที่กฎหมายได้ระบุไว้ว่ารัฐบาลแห่งประเทศนั้นได้ร้องขอและให้การยินยอมการตรากฎหมายนั้นๆ

อ้างอิง
-------

1. ↑  Clause II
2. ↑  Marshall, Sir Peter (September 2001). "The Balfour Formula and the Evolution of the Commonwealth". *The Round Table*. **90** (361): 541–53. doi:10.1080/00358530120082823. S2CID 143421201.
3. ↑  *Statute of Westminster, 1931*, 22 Geo. V, c. 4, s. 4.

อ่านเพิ่มเติม
-------------

* Hall, H. Duncan. "The genesis of the Balfour declaration of 1926." *Journal of Commonwealth & Comparative Politics* 1.3 (1962): 169–193.
* Holland, Robert F. *Britain and the Commonwealth Alliance, 1918–39* (Springer, 1981).
* McIntyre, W. David. "The strange death of dominion status." *Journal of Imperial and Commonwealth History* 27.2 (1999): 193–212.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Transcript of the Declaration
แผนที่แสดงคลองต่างๆ ในโครงการทุ่งรังสิต คลองหกวาสายบนเชื่อมแม่น้ำเจ้าพระยากับลำน้ำสาขาของแม่น้ำนครนายกทางด้านบน
**คลองหกวาสายบน** เป็นคลองที่ขุดขึ้นหลังคลองแปดวา หรือคลองรังสิตประยูรศักดิ์เริ่มขุดไปได้ระยะหนึ่ง โดยบริษัทขุดคลองแลคูนาสยาม ในสมัยรัชกาลที่ 5 เชื่อมระหว่างคลองหนึ่ง บริเวณเขตอำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี และอำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา กับแม่น้ำใน ซึ่งเป็นลำน้ำสาขาของแม่น้ำนครนายก ที่อำเภอวิหารแดง จังหวัดสระบุรี จุดประสงค์เพื่อเชื่อมต่อโครงข่ายคลองต่าง ๆ เข้าด้วยกันตามโครงการทุ่งรังสิต ระหว่างปี พ.ศ. 2433 – พ.ศ. 2447 เหตุที่เรียกว่าคลองหกวาสายบน ด้วยเพราะคลองนี้มีความกว้าง 6 วา และอยู่ทางเหนือของคลองแปดวา ส่วนคลองขนาดกว้างหกวาที่อยู่ทางใต้ของคลองแปดวาก็เรียกกันว่าคลองหกวาสายล่าง

ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 6 เมื่อเขื่อนพระรามหกสร้างแล้วเสร็จ ในปี พ.ศ. 2467 ได้มีการขุดคลองจากแม่น้ำป่าสักลงมาเชื่อมกับคลองหกวาสายบนตรงข้ามกับคลองสิบ และคลองสิบสาม ทรงพระราชทานชื่อว่า คลองระพีพัฒน์ ทำให้ในปัจจุบันนี้ ส่วนใหญ่ของคลองหกวาสายบน ตั้งแต่ช่วงคลองหนึ่งถึงคลองสิบ กลายเป็นส่วนหนึ่งของคลองระพีพัฒน์แยกตก ส่วนที่เหลือของคลองเรียกว่าคลองระพีพัฒน์

อ้างอิง
-------

1. ↑  "คลองขุดสมัยร.5 เส้นทางระบายน้ำสำคัญแห่งกทม". *MGR Online*. 2 พฤศจิกายน 2011.
2. ↑  downrai (เมษายน 2007). "ทุ่งรังสิตฉากชีวิตผู้ใหญ่ลีกับนางมา \* ตอนที่ 2 \*". *เดอะเนชั่นออนไลน์*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-08-14.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* *แผนที่คลอง คลองในภาคกลาง คลองระหว่างแม่น้ำเจ้าพระยาและบางปะกง*, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 8 กรกฎาคม 2013
* *โครงการคลองสำคัญ ๆ ในลุ่มน้ำเจ้าพระยา*, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 4 มีนาคม 2016
**คลองอุดมชลจร** เป็นคลองขุดที่แยกจากคลองนครเนื่องเขตไปออกคลองประเวศบุรีรมย์ อยู่ในท้องที่ตำบลศาลาแดง อำเภอบางน้ำเปรี้ยว และตำบลคลองอุดมชลจร อำเภอเมืองฉะเชิงเทรา จังหวัดฉะเชิงเทรา

แต่เดิมคลองนี้เรียกว่า **คลองเดโช** เนื่องจากพระยาสีหราชเดโช (โต บุนนาค) ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตขุดคลองอุดมชลจรในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2431–2433 โดยอ้างความจำเป็นว่าราษฎรในกรุงเทพและแขวงนครเขื่อนขันธ์จนถึงฉะเชิงเทราต้องการที่นา พระยาสีหราชเดโช (โต บุนนาค) เห็นว่าหลวงแพ่งพาณิชย์มาจับจองที่นาได้หลังขุดคลองหลวงแพ่ง ตนเองจึงเข้ามาขุดคลองบ้าง โดยได้ขุดแยกจากคลองนครเนื่องเขตรฝั่งใต้ในอำเภอบางน้ำเปรี้ยว ไปออกคลองประเวศบุรีรมย์ฝั่งเหนือในอำเภอเมืองฉะเชิงเทรา มีความยาว 380 เส้น (15.2 กิโลเมตร) กว้าง 4 วา ลึก 4 ศอก ยืนสูงขึ้นไปฝั่งละ 33 เส้น เป็นที่นา 20,625 ไร่ แต่เมื่อขุดเสร็จเนื้อที่ไม่พอกับราษฎรที่ได้แจ้งลงทะเบียนไว้ จึงขอขุดคลองเพิ่มสองคลองโดยแยกจากคลองหลักทะลุถึงคลองหลวงแพ่ง แล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2433

หลังจากการขุดคลองแล้วเสร็จ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานยกเงินค่านาให้แก่ราษฎรที่ทำการหักร้างถางพงและจับจองที่ดินทั้งสองฝั่งคลองเป็นเวลา 3 ปี คลองทั้งสามคลองที่ขุดใช้แรงงานชาวจีนจำนวน 215 คน

อ้างอิง
-------

1. ↑  "แหล่งท่องเที่ยวในตำบลคลองอุดมชลจร". กศน.ตำบลคลองอุดมชลจร. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 11 มีนาคม 2023.
2. ↑  "ตำบลคลองอุดมชลจร". กศน. ตำบลคลองอุดมชลจร. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 21 สิงหาคม 2022. สืบค้นเมื่อ 21 สิงหาคม 2022.
3. ↑  "คลองขุดในประเทศไทย". สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ.
4. ↑  พิมพ์อุมา โตสินธพ. "คลองเชื่อมกับพัฒนาการของชุมชนในลุ่มแม่น้ำบางปะกง ระหว่าง พ.ศ. 2420-2500" (PDF). มหาวิทยาลัยศิลปากร. p. 88.
**พิธีตัดไม้ข่มนาม** เป็นพิธีโบราณทางไสยศาสตร์ก่อนออกสงคราม โดยหาไม้ที่มีชื่อเหมือนหรือสําเนียงคล้ายชื่อข้าศึกมาตัดให้ขาดเพื่อเอาชัย พิธีนี้ปรากฏอยู่ในตำราพิชัยสงคราม เป็นพิธีที่ประกอบร่วมกับพิธีตั้งโขลนทวาร

ผู้ทำพิธีจะตั้งโรงพิธีขึ้น เอาดินจากใต้สะพาน ดินท่าน้ำ ดินในป่าช้า อย่างละ 3 แห่ง มาผสมปั้นเป็นรูปข้าศึก แล้วเขียนชื่อแม่ทัพข้าศึก ลงยันต์พุทธจักร บรรลัยจักร ทับลงบนชื่อนั้น แต่งตัวหุ่นเป็นตามเพศภาษาข้าศึก เอาต้นกล้วยและไม้มีชื่อร่วมตัวอักษรเดียวกับชื่อของข้าศึกหรือผู้เป็นแม่ทัพ มาปลุกเสกในโรงพิธีแล้วเอาหุ่นผูกติดกับต้นกล้วย เอาไม้นั้นประกบกันเข้า หลังจากนั้นพราหมณ์อ่านพระเวท เมื่อได้ฤกษ์แล้วพระมหากษัตริย์จะมีพระบรมราชโองการให้ขุนพลทหารคนใดคนหนึ่งทำพิธีแทน โดยพระราชทานพระธำมรงค์เนาวรัตน์และพระแสงดาบอาญาสิทธิ์แล้วให้ขุนพลใช้ดาบอาญาสิทธิ์ฟันไม้นั้นให้ขาดใน 3 ที แล้วกลับเข้าไปบังคมทูลว่าได้ปราบข้าศึกมีชัยชนะตามพระราชโองการ พร้อมทั้งถวายพระแสงดาบอาญาสิทธิ์และพระธำมรงค์คืน ส่วนวิธีอื่นเช่น เขียนชื่อของข้าศึกลงในกาบหยวกจากนั้นทำเช่นเดียวข้างต้น เหยียบใบไม้ที่มีพยัญชนะต้นเป็นกาลกิณีของศัตรู เป็นต้น

ในปัจจุบันพิธีตัดไม้ข่มนามหาชมยาก จะเป็นเพียงการแสดงรำดาบครู โดยจะใช้ดาบครูแทนดาบอาญาศึก ไม่มีการปั้นหุ่นข้าศึก ผู้รำจะเริ่มด้วยการเข้าทรง ท่าการร่ายรำทั้งหลายมาจากจิตสำนึกในขณะช่วงที่รำโดยไม่มีการฝึกซ้อมมาก่อน

อ้างอิง
-------

1. ↑  "ตัดไม้ข่มนาม". สนุก.คอม.
2. ↑  "โขลนทวาร (๑๔ สิงหาคม ๒๕๕๒)". สำนักงานราชบัณฑิตยสภา.
3. ↑  พัชลินจ์ จีนนุ่น. "วรรณคดีเกี่ยวกับประวัติศาสตร์" (PDF). มหาวิทยาลัยทักษิณ. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2022-09-11. สืบค้นเมื่อ 2022-09-11.
4. ↑  "พิธีตัดไม้ข่มนาม".
***Ensete*** เป็นสกุลของพืชมีดอกในวงศ์กล้วย เป็นพืชพื้นเมืองในเขตร้อนของทวีปเอเชีย และทวีปแอฟริกา รวมทั้งกล้วยเทียม หรือเอ็นเซท (*E. ventricosum*) ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญในประเทศเอธิโอเปีย

การจัดจำแนก
-----------

จะแบ่งพืชในสกุลนี้ออกเป็นสองกลุ่มย่อยคือกลุ่มพืชในทวีปแอฟริกา และกลุ่มพืชในทวีปเอเชีย

ทวีปแอฟริกา
*Ensete gilletii*
*Ensete homblei*
*Ensete perrieri* - พืชเฉพาะถิ่นในประเทศมาดากัสการ์ แต่มีความคล้ายคลึงกับ *E. glaucum*
*Ensete ventricosum* - เอ็นเซทหรือกล้วยเทียม พืชอาหารที่สำคัญในประเทศเอธิโอเปีย
ทวีปเอเชีย
*Ensete glaucum* - พบตั้งแต่ประเทศอินเดีย ถึงประเทศปาปัวนิวกินี
*Ensete lasiocarpum* (Franch.) Cheesman - ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ประเทศเวียดนาม ประเทศลาว ประเทศพม่า
*Ensete superbum* - อินเดีย:*Ensete wilsonii* - มณฑลยูนนาน, ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน แต่แยกออกจาก *E. glaucum* ได้ยาก
*Ensete* sp. "Thailand" - อาจจะเป็นสปีชีส์ใหม่ที่แยกออกมาจากประชากรของ *E. superbum*

อ้างอิง
-------

1. ↑  *RHS A-Z encyclopedia of garden plants*. United Kingdom: Dorling Kindersley. 2008. p. 1136. ISBN 1405332964.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Constantine, D. R. & Rossel, G. (1999): [*ลิงก์เสีย*]
* IPNI Listing
* Enset as a crop (UNEUE)
* Enset Culture (UNEUE)
* American Association for the Advancement of Science เก็บถาวร 2005-03-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - The Tree Against Hunger: Enset-based Agricultural Systems in Ethiopia.
* Oxfam เก็บถาวร 2005-05-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - Holes in the Safety Net
* "A study on Esset as a means of existence, social organization and ethnical identification for the Gurage people", Master's thesis, University of Tromsø (2009)
* Kew Plant List
**ชัดดาด** (อาหรับ: شدّاد) หรือที่รู้จักในชื่อ **ชัดดาด บิน อ๊าด** (شدّاد بن عاد) เชื่อกันว่าเป็นกษัตริย์แห่งเมืองอิร็อมแห่งเสาหินที่สาบสูญในคาบสมุทรอาหรับ มีเรื่องราวกล่าวถึงในซูเราะห์ที่ 89 ของอัลกุรอาน แหล่งข้อมูลต่าง ๆ เสนอว่า ชัดดาดเป็นบุตรชายของอ๊าด อัลมิลตาต

เรื่องราวของเขาได้รับการกล่าวถึงในคืนที่ 277 ถึง 279 ของ *นิทานอาหรับราตรี* (*พันหนึ่งราตรี*) นิทานบรรยายว่าเขาเป็นกษัตริย์สากลที่ปกครองโลกและผู้สร้างเมืองแห่งทองคำ

กล่าวกันว่าสองพี่น้องชัดดาดและชะดีด (شديد) สลับกันปกครองเผ่าอ๊าด 1,000 ตระกูล แต่ละตระกูลประกอบด้วยทหารหลายพันคน กล่าวกันว่าชัดดาดปราบอาระเบียและอิรักทั้งหมดอย่างไร้ความปรานี นักเขียนชาวอาหรับหลายคนเล่าถึงการเดินทางของชัดดาดที่ทำให้เกิดการอพยพของชาวคานาอัน การตั้งถิ่นฐานในซีเรีย และการรุกรานอียิปต์ของคนเลี้ยงแกะ

ตามคัมภีร์อัลกุรอาน เมืองอิร็อมเป็นเมืองของผู้บูชารูปเคารพหินที่ลึกลับซึ่งฝ่าฝืนคำเตือนของนบีฮูด อัลลอฮ์ทรงส่งความแห้งแล้งมาเพื่อลงโทษพวกเขา แต่ผู้คนไม่ยอมกลับใจ ดังนั้นพวกเขาจึงถูกทำลายโดยกระแสลมอันเกรี้ยวกราด มีเพียงนบีฮูดและผู้ศรัทธาเพียงไม่กี่คนเท่านั้นที่รอด

อ้างอิง
-------

1. ↑  Alami, Mohammed Hamdouni (2001). *Al-Bayan Wa L-Bunyan: Meaning, Poetics, and Politics in Early Islamic Architecture* (ภาษาอังกฤษ). University of California, Berkeley. p. 238.
**ตระกูลภาษามายา** เป็นตระกูลของภาษาที่พูดกันในมีโซอเมริกาและทางตอนเหนือของอเมริกากลาง พูดโดยชาวมายาอย่างน้อย 6 ล้านคน ส่วนใหญ่อยู่ในกัวเตมาลา เม็กซิโก เบลีซ และฮอนดูรัส ใน ค.ศ. 1996 กัวเตมาลาได้รับรองภาษาตระกูลมายา 21 ภาษาด้วยชื่ออย่างเป็นทางการ และเม็กซิโกรับรองอีกแปดภาษาภายในอาณาเขตของประเทศ

ตระกูลภาษามายาเป็นหนึ่งในตระกูลภาษาที่ได้รับการศึกษามากที่สุดในทวีปอเมริกา ภาษามายาสมัยใหม่สืบทอดมาจากภาษามายาดั้งเดิมซึ่งคาดว่าพูดกันมาอย่างน้อย 5,000 ปีมาแล้ว ภาษามายาดั้งเดิมแตกสาขาออกเป็นอย่างน้อยหกสาขา ได้แก่ Huastecan, Quichean, Yucatecan, Qanjobalan, Mamean และ Chʼolan-Tzeltalan โดยได้รับการสืบสร้างขึ้นใหม่บางส่วนตามระเบียบวิธีเปรียบเทียบ

ในสมัยก่อนโคลัมบัสของประวัติศาสตร์มีโซอเมริกา ภาษาตระกูลมายาบางภาษาเขียนด้วยอักษรมายาซึ่งเป็นตัวหนังสือคำ อักษรนี้เป็นที่ใช้กันอย่างแพร่หลายโดยเฉพาะอย่างยิ่งในสมัยคลาสสิกของอารยธรรมมายา (ประมาณ ค.ศ. 250–900) คลังของจารึกมายาที่ยังหลงเหลืออยู่มากกว่า 5,000 จารึกบนอาคาร อนุสาวรีย์ เครื่องปั้นดินเผา และหนังสือพับจากกระดาษเปลือกไม้ ร่วมกับวรรณกรรมมากมายในภาษาตระกูลมายาที่เขียนด้วยอักษรละตินหลังจากถูกสเปนยึดครอง เป็นพื้นฐานความเข้าใจของประวัติศาสตร์สมัยก่อนโคลัมบัสในทวีปอเมริกาในปัจจุบัน

หมายเหตุ
--------

1. ↑  รัฐบาลกัวเตมาลาถือว่า Achiʼ เป็นอีกรูปแบบหนึ่งของ Kʼicheʼ ถ้านับ Achiʼ ด้วย จะมีภาษาตระกูลมายาที่ยังพูดกันอยู่ 30 ภาษา

อ้างอิง
-------

1. ↑  Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, บ.ก. (2013). "Mayan". *Glottolog 2.2*. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
2. ↑  Spence et al. 1998. sfn error: no target: CITEREFSpenceDyeWorbyde\_Leon-Escribano1998 (help)
3. ↑  Kettunen & Helmke 2020, p. 6. sfn error: no target: CITEREFKettunenHelmke2020 (help)
ระวังสับสนกับ ความเปล่งรังสี
**สภาพเปล่งรังสี** (emissivity) คืออัตราส่วนของพลังงานแสงที่ปล่อยออกมาจากวัตถุในรูปของ การแผ่รังสีความร้อน (ค่าความแผ่รังสี) ต่อพลังงานแสงที่ปล่อยออกมาจากวัตถุดำที่มีอุณหภูมิเท่ากัน (การแผ่รังสีของวัตถุสีดำ) เป็นปริมาณไร้มิติที่มีค่าอยู่ระหว่าง 0 ถึง 1 ค่าจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับสารและความยาวคลื่นของแสง

ตามกฎของเคียร์ชฮ็อฟ ค่าการแผ่รังสี ε จะมีค่าเท่ากับอัตราการดูดกลืนแสง α:

ε = α
นอกจากนี้ จากกฎทรงพลังงาน เมื่อแสงที่มีความยาวคลื่นหนึ่งตกกระทบวัตถุ ผลรวมของความสะท้อน ρ ความส่งผ่าน τ และอัตราการดูดกลืน α จะเป็น 1:

ρ + τ + α = 1
ถ้าวัตถุมีความหนาเพียงพอ ค่าความส่งผ่าน τ จะกลายเป็น 0 แล้ว

ρ + α = 1
จากกฎของเคียร์ชฮ็อฟข้างต้นสำหรับสมการนี้ ได้ว่า

ρ = 1 - ε
นั่นคือ ถ้าค่าสภาพเปล่งรังสี ε สูง ค่าความสะท้อนก็จะต่ำ ในทางกลับกัน หากค่าการแผ่รังสี ε มีค่าน้อย ค่าความสะท้อนก็จะมาก ดังนั้นจะเห็นได้ว่าเพื่อให้สะท้อนแสงได้มากที่สุด ควรคลุมพื้นผิวของวัตถุด้วยวัสดุที่มีค่าการแผ่รังสีต่ำ

ตัวอย่างเช่น เสื้อผ้ากันความร้อนที่นักผจญเพลิงสวมใส่จะถูกเคลือบด้วยโลหะ เนื่องจากโลหะมีค่าสภาพเปล่งรังสี (ความสะท้อนสูง) ในหลายช่วงความยาวคลื่น ช่วยปกป้องร่างกายของนักผจญเพลิงจากอุณหภูมิสูงโดยการสะท้อนรังสีความร้อนที่ปล่อยออกมาจากวัตถุร้อน

ตัวอย่างค่า
-----------

สำหรับวัสดุแต่ละชนิด ค่าสภาพเปล่งรังสี ε เป็นดังนี้:

* อลูมิเนียม 0.02-0.1
* เหล็ก (พื้นผิวออกซิไดซ์) 0.5-0.9
* ยาง 0.95
* เซรามิก 0.95