**ปราสาท** เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสุรินทร์ นับเป็นอำเภอที่มีความเจริญมากเป็นอันดับสองของจังหวัดรองจากอำเภอเมืองสุรินทร์และนอกจากนี้อำเภอปราสาทนับเป็นอำเภอที่มีประชากรมากเป็นลำดับที่ 2 ของจังหวัด รองจากอำเภอเมือง ประชากรส่วนใหญ่ของอำเภอปราสาทเป็นชาวไทยเชื้อสายเขมร และมี ชาวกูย ลาว และ ไทยเชื้อสายจีนเจือปนบ้างเล็กน้อยแต่มิใช่ชนเผ่าดั้งเดิมเฉกเช่นชาวไทยเชื้อสายเขมร ซึ่งนับเป็นอีกอำเภอหนึ่งของจังหวัดที่มีชาวไทยเชื้อสายเขมรมากที่สุด

ชื่อ
----

สาเหตุที่ราชการตั้งชื่ออำเภอนี้ว่า "อำเภอปราสาท" นั้น เนื่องจากเป็นท้องที่ที่มีปราสาทหินโบราณอยู่มาก ซึ่งสร้างโดยฝีมือชาวขอมอยู่หลายแห่ง เช่น ปราสาทหินบ้านพลวง ตั้งอยู่ที่บ้านพลวง , ปราสาทหินบ้านปราสาท ตำบลปราสาททนง, ปราสาทหินตะคร้อ ตำบลเชื้อเพลิง เป็นต้น

ประวัติศาสตร์
-------------

อำเภอปราสาท เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอเมืองสุรินทร์ ต่อมาในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2480 ในช่วงรัฐบาลพลเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา ซึ่งเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่สองของประเทศไทย หรือ ตรงกับรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร รัชการที่ 8 โดยทางราชการได้พิจารณาเห็นว่า อำเภอเมืองสุรินทร์มีขอบเขตการปกครองและพลเมืองมาก บางแห่งเป็นถิ่นทุรกันดารห่างไกล การปกครองดูแลไม่ทั่วถึง การคมนาคมไม่สะดวก ยากต่อการที่ประชาชนจะเข้าไปติดต่อราชการ เพื่อความสะดวกในการปกครอง อำเภอเมืองสุรินทร์จึงได้แยกท้องที่ตำบลกังแอน ตำบลบักได ตำบลตาเบา ตำบลปรือ ตำบลทุ่งมน ตำบลไพล และตำบลทมอ จากอำเภอเมืองสุรินทร์ มาตั้งเป็น **อำเภอปราสาท** โดยตั้งตัวที่ว่าการอำเภอ ณ บ้านกังแอน ตำบลกังแอน อันเป็นที่ตั้งตัวอำเภอในปัจจุบัน

อำเภอปราสาทในปัจจุบันมีพื้นที่ 908.386 ตารางกิโลเมตร โดยพื้นที่เดิมของอำเภอปราสาทนั้นครอบคลุมทั้งบางส่วนของอำเภอกาบเชิง และพื้นที่ของอำเภอพนมดงรัก 
วันที่ 20 พฤษภาคม 2518 แยกพื้นที่ตำบลกาบเชิง และตำบลบักได อำเภอปราสาท ไปตั้งเป็น **กิ่งอำเภอกาบเชิง** และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอปราสาท

ที่ตั้งและอาณาเขต
-----------------

อำเภอปราสาทตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

* **ทิศเหนือ** ติดต่อกับอำเภอเมืองสุรินทร์
* **ทิศตะวันออก** ติดต่อกับอำเภอลำดวน และอำเภอสังขะ
* **ทิศใต้** ติดต่อกับอำเภอกาบเชิง และอำเภอพนมดงรัก
* **ทิศตะวันตก** ติดต่อกับอำเภอพลับพลาชัย อำเภอประโคนชัย และอำเภอบ้านกรวด(จังหวัดบุรีรัมย์)

การแบ่งเขตการปกครอง
-------------------

### การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอปราสาทแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 18 ตำบล 241 หมู่บ้าน ได้แก่

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  | กังแอน |  | (Kang-aen) |  | 18 หมู่บ้าน |  |  |  | 10. |  | บ้านไทร |  | (Ban Sai) |  | 9 หมู่บ้าน |  |
| 2. |  | ทมอ |  | (Thamo) |  | 13 หมู่บ้าน |  |  |  | 11. |  | โชคนาสาม |  | (Chok Na Sam) |  | 14 หมู่บ้าน |  |
| 3. |  | ไพล |  | (Phlai) |  | 16 หมู่บ้าน |  |  |  | 12. |  | เชื้อเพลิง |  | (Chuea Phloeng) |  | 12 หมู่บ้าน |  |
| 4. |  | ปรือ |  | (Prue) |  | 19 หมู่บ้าน |  |  |  | 13. |  | ปราสาททนง |  | (Prasat Thanong) |  | 11 หมู่บ้าน |  |
| 5. |  | ทุ่งมน |  | (Thung Mon) |  | 11 หมู่บ้าน |  |  |  | 14. |  | ตานี |  | (Tani) |  | 9 หมู่บ้าน |  |
| 6. |  | ตาเบา |  | (Ta Bao) |  | 19 หมู่บ้าน |  |  |  | 15. |  | บ้านพลวง |  | (Ban Phluang) |  | 14 หมู่บ้าน |  |
| 7. |  | หนองใหญ่ |  | (Nong Yai) |  | 17 หมู่บ้าน |  |  |  | 16. |  | กันตวจระมวล |  | (Kantuat Ramuan) |  | 8 หมู่บ้าน |  |
| 8. |  | โคกยาง |  | (Khok Yang) |  | 18 หมู่บ้าน |  |  |  | 17. |  | สมุด |  | (Samut) |  | 8 หมู่บ้าน |  |
| 9. |  | โคกสะอาด |  | (Khok Sa-at) |  | 20 หมู่บ้าน |  |  |  | 18. |  | ประทัดบุ |  | (Prathat Bu) |  | 9 หมู่บ้าน |  |

### การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอปราสาทประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 20 แห่ง ได้แก่

* **เทศบาลตำบลกังแอน** ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่ 1-2, 3 (บางส่วน), 5 (บางส่วน), 7 (บางส่วน), 8 (บางส่วน), 16, 17 (บางส่วน) ตำบลกังแอน และหมู่ที่ 5 (บางส่วน) ตำบลบ้านพลวง
* **เทศบาลตำบลนิคมปราสาท** ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่ 4 (บางส่วน), 5 (บางส่วน), 13 (บางส่วน) และ 14 (บางส่วน) ตำบลปรือ
* **เทศบาลตำบลกันตวจระมวล** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกันตรวจระมวลทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลกังแอน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกังแอน (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลกังแอน)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทมอ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทมอทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลไพล** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไพลทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลปรือ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปรือ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลนิคมปราสาท)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งมน** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งมนทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตาเบา** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตาเบาทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลหนองใหญ่** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองใหญ่ทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโคกยาง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกยางทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโคกสะอาด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกสะอาดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านไทร** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านไทรทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลโชคนาสาม** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโชคนาสามทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลเชื้อเพลิง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเชื้อเพลิงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลปราสาททนง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปราสาททนงทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลตานี** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตานีทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านพลวง** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านพลวง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลกังแอน)
* **องค์การบริหารส่วนตำบลสมุด** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสมุดทั้งตำบล
* **องค์การบริหารส่วนตำบลประทัดบุ** ครอบคลุมพื้นที่ตำบลประทัดบุทั้งตำบล

โครงสร้างพื้นฐาน
----------------

### การศึกษา

อาชีวศึกษา
* วิทยาลัยการอาชีพปราสาท

โรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
* โรงเรียนประสาทวิทยาคาร
* โรงเรียนโคกยางวิทยา
* โรงเรียนไทรแก้ววิทยา
* โรงเรียนตานีวิทยา
* โรงเรียนเชื้อเพลิงวิทยา
* โรงเรียนทุ่งมนวิทยาคาร
* โรงเรียนตาเบาวิทยา
* โรงเรียนโสตศึกษาจังหวัดสุรินทร์

โรงเรียนเอกชน
* โรงเรียนสุวรรณวิจิตรวิทยา (ระดับมัธยมศึกษา)
* โรงเรียนอนุบาลกมลนิตย์

### สาธารณสุข

* โรงพยาบาลปราสาท เป็นโรงพยาบาลทั่วไปขนาด 150 เตียง ซึ่งเป็นโรงพยาบาลของรัฐที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับสองของจังหวัดรองจากโรงพยาบาลสุรินทร์
* สาธารณสุขอำเภอ 1 แห่ง ตั้งอยู่ถนนสายปราสาท-สังขะ
* โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพทั้งหมด 23 แห่ง กระจายตามตำบลต่าง ๆ

### การขนส่ง

**การเดินทางบก**

อำเภอปราสาทตั้งอยู่บนทางหลวงแผ่นดิน 2 สาย จึงเป็นทางผ่านที่สำคัญ สามารถเดินทางมาโดยทางถนนได้สะดวกหรือสามารถเดินทางโดยรถโดยสารประจำทาง ซึ่งมีรถโดยสารประจำทางหลายสายดังนี้

-รถประจำทางสาย กรุงเทพ ปลายทางสุรินทร์

-รถประจำทางสาย กรุงเทพ ปลายทาง ศรีสะเกษ

-รถประจำทางสาย กรุงเทพ ปลายทาง กันทรลักษ์-เขาพระวิหาร

-รถประจำทางสาย กรุงเทพ ปลายทาง อุบลราชธานี

-รถประจำทางสาย นครราชสีมา ปลายทาง สุรินทร์

-รถประจำทางสาย นครราชสีมา ปลายทาง ศรีสะเกษ

-รถประจำทางสาย นครราชสีมา ปลายทาง อุบลราชธานี

-รถประจำทางสาย มุกดาหาร ปลายทาง พัทยา

-รถประจำทางสาย อุบาลราชธานี ปลายทาง พัทยา

**การโดยสารโดยรถไฟ**

โดยสามารถเดินทางมาลงที่สถานีรถไฟจังหวัดสุรินทร์ แล้วต่อรถโดยสารจากสถานีขนส่งผู้โยสารจังหวัดสุรินทร์ได้ มีทั้งรถสองแถว รถตู้ รถบัสสายสุรินทร์-ช่องจอมและรถประจำทางอื่นๆที่ผ่านทางอำเภอปราสาทให้บริการ ระยะทางจากอำเภอเมืองสุรินทร์ถึงอำเภอปราสาท มีระยะทางเพียง 28 กิโลเมตร

เศรษฐกิจ
--------

สภาพเศรษฐกิจโดยรวมของอำเภอปราสาทอยู่ในเกณฑ์ค่อนข้างดี การกระจายความเจริญอยู่ในระดับปานกลาง สภาพคล่องทางเศรษฐกิจและเงินหมุนเวียนในระบบตลาดอยู่ที่ลำดับที่2ของจังหวัดสุรินทร์ (รองจากอำเภอเมืองสุรินทร์) การเจริญเติบโตด้านอุตสาหกรรมใน พ.ศ. ธันวาคม 2561 มียอดการลงทุนสะสม อันดับ 2 ของจังหวัดสุรินทร์ 

( อ.เมือง 229 โรงงาน/เงินลงทุน 7,854.225 ล้านบาท/แรงงาน 4,093 คน อ.ปราสาท 53 โรงงาน/เงินลงทุน 6,007.884 ล้านบาท/แรงงาน 2,729 คน ข้อมูลจาก สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดสุรินทร์ ) 

สาเหตุที่ทำให้อำเภอปราสาทมีอัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจค่อนข้างดี เนื่องจากคณะรัฐมนตรีได้วางยุทธศาสตร์ให้จังหวัดสุรินทร์เป็นหนึ่งในประตูสู่อินโดจีนของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อให้ประเทศเป็นศูนย์กลางการขนส่งทางบกของอาเซียน อำเภอปราสาทมีที่ตั้งอยู่ในจุดยุทธศาสตร์ที่สำคัญของเส้นทางการขนส่งที่มีถนนสายสำคัญผ่านสองสายคือ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 24(ถนนสีคิ้ว-เดชอุดม) ซึ่งมีจุดเริ่มต้นจากอำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมาผ่านเข้าสู่เขตจังหวัดบุรีรัมย์(อำเภอหนองกี่ อำเภอนางรอง อำเภอเฉลิมพระเกียรติและอำเภอประโคนชัย) เข้าเขตจังหวัดสุรินทร์ที่อำเภอปราสาท ผ่านอำเภอสังขะ เข้าสู่จังหวัดศรีสะเกษและและไปสิ้นสุดที่อำเภอเดชอุดม จังหวัดอุบลราชธานี ซึ่งสามารถออกสู่ประตูอินโดจีนที่ด่านช่องเม็ก จังหวัดอุบลราชธานีได้

ปัจจุบันการเดินทางจากอำเภอปราสาท โดยใช้ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 24(ถนนสีคิ้ว-เดชอุดม) ไปยังกรุงเทพมหหานครเป็นถนน4ช่องจราจรจนถึงแยกต่างระดับอำเภอสีคิ้ว ถนนสายสำคัญอีกเส้นหนึ่ง คือ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 214(กาฬสินธุ์-ช่องจอม) มีจุดเริ่มต้นจากเทศบาลเมืองกาฬสินธุ์ ผ่านจังหวัดร้อยเอ็ด จังหวัดมหาสารคาม เข้าสู่จังหวัดสุรินทร์ที่อำเภอท่าตูม อำเภอเมืองสุรินทร์ อำเภอปราสาท เข้าสู่อำเภอกาบเชิงและสิ้นสุดที่ประตูอินโดจีน ช่องจอม ซึ่งสามารถเชื่อมต่อกับถนนหมายเลข 68 ของกัมพูชาทีทางรัฐบาลไทยให้เงินช่วยเหลือในการพัฒนาเส้นทาง จากเหตุผลที่กล่าวมาข้างต้นทำให้อำเภอปราสาท อยู่ในฐานะที่เป็นดินแดนเชื่อมโยงของจังหวัดและของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ส่งผลให้การลงทุนในอำเภอปราสาทขยายตัวอย่างต่อเนื่อง แม้จะมีบางปีที่เกิดภาวะถดถอยบ้าง จากภาวะเศรษฐกิจโลกและความไม่มั่นคงทางการเมืองของประเทศ อย่างไรก็ดี ยุทธศาสตร์ที่ตั้งของอำเภอปราสาทยังคงเสียเปรียบอำเภอประโคนชัยและอำเภอนางรอง ของจังหวัดบุรีรัมย์ได้ เนื่องจากอำเภอดังกล่าวมีที่ตั้งที่สามารถเชื่อมต่อสู่ภาคตะวันออกได้

ในภาคเกษตรกรรม มีพืชเศรษฐกิจที่สำคัญได้แก่ ยางพารา ข้าว มันสำปะหลัง และอ้อย ส่วนในภาคอุตสาหกรรม ส่วนใหญ่จะเป็นอุตสาหกรรมประเภทแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร เช่น โรงสีไฟ ซึ่งกระจายอยู่ทั่วไป โดยอำเภอปราสาทมีโรงงานอุตสาหกรรมที่สำคัญ เช่น โรงงานน้ำตาล, โรงไฟฟ้า และโรงงานตัดเย็บเสื้อผ้าขนาดใหญ่ เป็นต้น

ย่านการค้าที่สำคัญในตัวอำเภอมีดังนี้

* เทศบาลตำบลกังแอน จุดศูนย์กลางของอำเภอ
* ปราสาทเมืองใหม่ ตำบลบ้านพลวง ประชิดกับเขตเทศบาลตำบลกังแอน
* เทศบาลตำบลนิคมปราสาท บนทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 24 เป็นที่ตั้งของวิทยาลัยการอาชีพปราสาท และสำนักงานขนส่งจังหวัดสุรินทร์ สาขาอำเภอปราสาท

อ้างอิง
-------

1. ↑  "ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ตั้งอำเภอปราสาทและยุบอำเภอชุมพลบุรีลงเป็นกิ่งอำเภอ" (PDF). *ราชกิจจานุเบกษา*. **54** (0 ง): 3085. 14 มีนาคม 2480. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2012-04-06. สืบค้นเมื่อ 2020-10-13.
2. ↑  "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่อำเภอปราสาท จังหวัดสุรินทร์ ตั้งเป็นกิ่งอำเภอกาบเชิง" (PDF). *ราชกิจจานุเบกษา*. **92** (98 ง): 1247. 20 พฤษภาคม 2518. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2012-01-27. สืบค้นเมื่อ 2020-10-13.

| * ด
* ค
* ก
จังหวัดสุรินทร์ |
| --- |
| อำเภอ | 
* เมืองสุรินทร์
* กาบเชิง
* เขวาสินรินทร์
* จอมพระ
* ชุมพลบุรี
* ท่าตูม
* โนนนารายณ์
* บัวเชด
* ปราสาท
* พนมดงรัก
* รัตนบุรี
* ลำดวน
* ศรีณรงค์
* ศีขรภูมิ
* สนม
* สังขะ
* สำโรงทาบ

 | ตราสัญลักษณ์จังหวัดสุรินทร์ |
| ประวัติศาสตร์ | 
* พระยาสุรินทรภักดีศรีณรงค์จางวาง
* รายชื่อโบราณสถาน
	+ กลุ่มปราสาทตาเมือนและปราสาทศีขรภูมิ

 |
| ภูมิศาสตร์ | 
* แม่น้ำมูล
* ทุ่งกุลาร้องไห้
* เทือกเขาพนมดงรัก
* วนอุทยาน
	+ ป่าสนหนองคู
	+ พนมสวาย
* เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยทับทัน-ห้วยสำราญ
* เขื่อน
	+ ห้วยตาเกาว์ใหม่
	+ ห้วยเสนง

 |
| เศรษฐกิจ | 

|  |  |
| --- | --- |
| คมนาคม | 
* ทางหลวง
	+ 24 (สีคิ้ว-เดชอุดม)
	+ 214 (กาฬสินธุ์–ช่องจอม)
	+ 215 (ร้อยเอ็ด–ตาฮะ)
	+ 219 (บรบือ–บุรีรัมย์)
	+ 224 (นครราชสีมา–หินโคน)
	+ 226 (หัวทะเล–วารินชำราบ)
* ทางรถไฟ
	+ สายตะวันออกเฉียงเหนือ
	+ สถานีสุรินทร์
	+ สถานีศีขรภูมิ
* *ท่าอากาศยานสุรินทร์ภักดี* (ไม่มีเที่ยวบินพาณิชย์)
* จุดผ่านแดนถาวรช่องจอม

 |
| ธุรกิจ | 
* สุรินทร์เอ็นเตอร์เทนเมนท์คอมเพล็กซ์

 |

 |
| สังคม | 

|  |  |
| --- | --- |
| การศึกษา | 
* รายชื่อโรงเรียน
* มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์
* มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสุรินทร์
* มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตสุรินทร์
* ศพค.รพ.สุรินทร์
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สุรินทร์

 |
| กีฬา | 
* กีฬาเยาวชนแห่งชาติ
	+ ครั้งที่ 3
	+ ครั้งที่ 16
* สโมสรฟุตบอล
	+ สุรินทร์ ซิตี้
	+ สุรินทร์ โขงชีมูล
* สนามกีฬา
	+ สนามกีฬาศรีณรงค์
	+ สนามแสดงช้าง

 |
| วัฒนธรรม | 
* รายชื่อวัด
* คณะสงฆ์
* พระพุทธรูป
	+ พระพุทธสุรินทรมงคล
	+ พระพุทธประทีป
* พระตำหนักประทับแรมเขื่อนห้วยเสนง
* ศูนย์คชศึกษา

 |
| สาธารณสุข | 
* โรงพยาบาล
	+ สุรินทร์
	+ ปราสาท

 |
| การเมือง | 
* สมาชิกวุฒิสภา
* สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

 |

 |
| หมวดหมู่ หมวดหมู่ |