**แม่น้ำตรัง** เป็นแม่น้ำสายสำคัญของจังหวัดตรัง มีความยาวประมาณ 123 กิโลเมตร เมื่ออยู่ในพื้นที่จังหวัดนครศรีธรรมราช เรียกว่า แม่น้ำหลวง เมื่อไหลเข้าเขตจังหวัดตรังเรียกว่า แม่น้ำตรัง ในช่วงที่ไหลผ่านอำเภอเมืองตรัง เรียกว่า คลองท่าจีน เดิมใช้เป็นเส้นทางคมนาคม จากดินแดนภายในจังหวัดติดต่อไปยังทะเลที่ปากน้ำกันตัง กล่าวกันว่า ในสมัยโบราณสามารถเดินเรือไปได้ถึงทุ่งสง เดิมแม่น้ำสายนี้มีความกว้างราว 50 เมตร แต่ปัจจุบันบางแห่งเหลือความกว้างเพียง 30 เมตร

ต้นกำเนิดแม่น้ำตรัง
-------------------

ต้นแม่น้ำตรังมาจากเทือกเขานครศรีธรรมราชด้านตะวันตก จากน้ำตกโยง อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช และจากเทือกเขาพนมเบญจา จังหวัดกระบี่ และบรรจบกับลำน้ำที่มาจากเทือกเขาบรรทัด จังหวัดพัทลุง

ต้นกำเนิดแม่น้ำตรังที่เกิดจากเทือกเขาบรรทัด จังหวัดพัทลุง ก่อให้เกิดน้ำตกที่ขึ้นชื่อหลายแห่ง เช่น น้ำตกเขาช่อง น้ำตกปากแจ่ม ในพื้นที่ของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทัด เป็นต้น

ต้นน้ำของแม่น้ำตรัง มีสาขาที่เกิดจากเทือกเขาในจังหวัดนครศรีธรรมราชที่สำคัญ ได้แก่ คลองท่าเลา คลองทุ่งโจน คลองวังหีบ และคลองปาง โดยคลองท่าเลา เป็นคลองสาขาที่ยาวที่สุดของแม่น้ำตรัง มีต้นน้ำเกิดจากเขาวังหีบ ในเขตอำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช

แม่น้ำตรัง มีลำน้ำสาขาในจังหวัดตรัง ที่สำคัญ 8 สายได้แก่ คลองชี คลองท่าประดู่ คลองกะปาง คลองมวน คลองยางยวน คลองลำภูรา คลองนางน้อย และคลองสว่าง

แม่น้ำนี้ไหลผ่านท้องที่จังหวัดตรัง 5 อำเภอ คือ อำเภอรัษฎา อำเภอห้วยยอด
อำเภอวังวิเศษ อำเภอเมืองตรัง และอำเภอกันตัง แล้วไหลลงทะเลอันดามัน มหาสมุทรอินเดีย 
ที่ปากน้ำกันตัง อำเภอกันตัง

ประวัติศาสตร์แม่น้ำตรัง
-----------------------

มีหลักฐานที่แสดงให้เห็นว่า แม่น้ำตรังเป็นเส้นทางการคมนาคมมาเป็นเวลากว่าพันปีแล้ว โดยมีการค้นพบพระพิมพ์ดินดิบ ที่ถ้ำเขาขาว เขาสาย เขาปินะ อำเภอห้วยยอด และเขาวิเศษ อำเภอวังวิเศษ แสดงให้เห็นว่าผู้คนจากอินเดีย ที่นับถือพุทธศาสนานิกายมหายานได้เดินทางผ่าน และแวะพักบริเวณแถบนี้ก่อนจะข้ามไปฝั่งตะวันออก ซึ่งมีอาณาจักรศรีวิชัยรุ่งเรืองอยู่ในช่วงพุทธศตวรรษ 12-15 

กระทั่งสมัยอยุธยาพบหลักฐานเอกสารที่ระบุว่า ชาวโปรตุเกสได้เข้ามาติดต่อกับไทยสมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 โดยเดินทางผ่านเมืองตรังถึง 2 ครั้ง ในช่วงปี พ.ศ. 2054-2057 และยังมีหลักฐานจารึกที่เขาสามบาตร ที่ระบุว่าเมื่อ พ.ศ. 2157 ตรงกับสมัยพระเอกาทศรถ มีกรมการเมือง และชาวบ้านมาร่วมฉลองบุญกุศลที่ เขาสระบาป แสดงถึงความเจริญของเมืองที่ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำตรัง

การขยายตัวของเมือง มีการโยกย้ายเมืองตามลำน้ำของแม่น้ำตรังเรื่อยมาจากทางทิศเหนือลงมาจนกระทั่งสิ้นสุดลงที่ ควนธานี ที่ตั้งเมืองตร้งในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยจุดเริ่มต้นของการตั้งเมืองอยู่ที่ ปากคลองปาง ซึ่งสังเกตดูได้จากความโอ่อ่าของวัด เช่น วัดถ้ำพระพุทธ วัดคีรีวิหาร วัดย่านเกลื่อน แต่ด้วยลักษณะภูมิประเทศติดภูเขา ทำการเกษตรได้น้อย ผู้คนจึงอพยพลงมาตามลำน้ำ และตั้งเมืองใหม่ที่ ตำบลลำภูรา ซึ่งมีหลักฐานบันทึกไว้ว่าเมืองภูราตั้งอยู่ทั้งฝั่งตะวันออกและตะวันตกของแม่น้ำตรัง ด้วยสาเหตุเดิมที่พื้นที่เมืองภูราเป็นควนสูง ๆ ต่ำ ๆ ทำนาไม่พอกิน จึงย้ายมายัง นาแขก และจนถึง ควนธานีตามลำดับ

ราวปีพ.ศ. 2367 มีการตั้งชุมชนริมฝั่งแม่น้ำตรังโดยชาวจีนที่มาจากปีนัง ล่องเรือเข้ามาทางปากแม่น้ำตรัง และได้อาศัยแม่น้ำเป็นเส้นทางในการทำการค้า จึงได้ชื่อว่า ชุมชนท่าจีน และเรียกแม่น้ำที่ไหลผ่านช่วงนี้ว่า คลองท่าจีน โดยเส้นทางการค้าหลักในยุคนั้นอาศัยการล่องเรือเลาะมาทางคลองปอนสู่คลองห้วยยาง และมาขึ้นฝั่งที่ตำบลทับเที่ยง อำเภอเมืองตรัง

การใช้ประโยชน์
--------------

การใช้ประโยชน์ลำน้ำโดยส่วนใหญ่ ใช้ในการเกษตรกรรม บางบริเวณของลำน้ำที่ใช้ในการบริโภค เช่น บริเวณลำภูรา และบริเวณก่อนที่ลำน้ำจะไหลผ่านเทศบาลนครตรัง ส่วนบริเวณระหว่างเทศบาลนครตรัง และ สุขาภิบาลคลองเต็ง มีการใช้ประโยชน์ ในกิจการอุตสาหกรรม 

ปัจจุบันมีการสร้างอ่างเก็บน้ำขึ้นที่ตำบลท่างิ้ว อำเภอห้วยยอด เพื่อสำรองน้ำในแม่น้ำตรัง เพื่อช่วยในการผลิตน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค แม่น้ำตรังสามารถผลิตน้ำได้ประมาณปีละ 20 ล้านคิว แม่น้ำตรังเป็นแหล่งน้ำดิบที่สำคัญที่สุดในการผลิตน้ำประปาเพื่อการอุปโภคบริโภคภายในจังหวัดตรัง

นอกจากนี้ แม่น้ำตรัง ยังเป็นแหล่งทรัพยากรทรายแม่น้ำที่สำคัญของจังหวัด มีสัมปทานการขุดทรายแม่น้ำหลายจุดในแม่น้ำตรัง รวมทั้งบริเวณปากแม่น้ำตรังยังเป็นแหล่งทรายแก้วที่มีคุณภาพอีกด้วย

อ้างอิง
-------

* (id=3647)| แม่น้ำแห่งชีวิต โดย ชนะ เสียงหลาย เก็บถาวร 2006-05-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* เทศบาลนครตรัง เก็บถาวร 2007-09-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* หอมกลิ่นป่าบนถนนสายน้ำตกของเมืองตรัง โดย บริสุทธิ์ ประสพทรัพย์[เก็บถาวร 2007-09-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน]
* เก็บถาวร 2007-10-09 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* เก็บถาวร 2007-09-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* เก็บถาวร 2007-02-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* เก็บถาวร 2007-01-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ แม่น้ำตรัง
	+ ภาพถ่ายดาวเทียมจากวิกิแมเปีย หรือกูเกิลแมปส์
	+ แผนที่จากลองดูแมป หรือเฮียวีโก
	+ ภาพถ่ายทางอากาศจากเทอร์ราเซิร์ฟเวอร์

พิกัดภูมิศาสตร์: 7°42′11″N 99°33′23″E﻿ / ﻿7.702972°N 99.556492°E﻿ / 7.702972; 99.556492

| * ด
* ค
* ก
ลำน้ำสำคัญในประเทศไทย แบ่งตามภูมิภาค |
| --- |
| ภาคเหนือ | 
* กก
* กวง
* ขาน
* โขง
* คำ
* แควน้อย
* งัด
* งาว
* จัน
* จาง
* แจ่ม
* ตุ๋ย
* ตื่น
* แตง
* น่าน
* ปาด
* ปาย
* ปิง
* ปี้
* ฝาง
* มอก (ฝากระดาน)
* เมย
* ยม
* ยวม
* รวก
* รำพัน
* ลาว
* ลี้
* วัง
* วังทอง
* สรวย
* สรอย
* สาย
* สาละวิน
* อิง

 |
| ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ | 
* ก่ำ
* ขะยุง
* โขง
* คันฉู
* ชี (แม่น้ำ)
* ชี (ลำน้ำ)
* เชิงไกร (เชียงไกร)
* เชิญ
* เซบก
* เซบาย
* โดมใหญ่
* โดมน้อย
* ตะคอง
* นางรอง
* บางทราย
* บังมุก
* บังอี่
* ปลายมาศ
* ปาว
* พรม
* พระเพลิง
* พอง
* พุง (กุดบาก)
* โพง
* มูล
* ยาม
* ยัง
* เลย
* สงคราม
* หลวง (ภูวัด)
* เหือง
* อูน

 |
| ภาคกลาง | 
* กระเสียว
* ขอนแก่น
* แควน้อย
* เจ้าพระยา
* ทับเสลา
* ท่าจีน
* น้อย
* ป่าสัก
* พุง
* โพ
* มวกเหล็ก
* ลพบุรี
* สนธิ
* สะแกกรัง (แม่วงก์–วังม้า–ตากแดด)

 |
| ภาคตะวันออก | 
* จันทบุรี
* ท่าลาด
* นครนายก
* น้ำใส
* บางปะกง (ปราจีนบุรี)
* ประแสร์
* พรมโหด
* พระปรง
* พระพุทธ
* พระสทึง
* พังราด
* เมืองตราด
* ยาง (พระยาธาร)
* ระบม
* ระยอง
* ลึก
* วังโตนด
* เวฬุ
* สียัด
* โสมง
* หนุมาน

 |
| ภาคตะวันตก | 
* กุย
* ขาแข้ง
* แควน้อย
* แควใหญ่
* ตะเพิน
* ประจัน
* ปราณบุรี
* เพชรบุรี
* ภาชี
* แม่กลอง

 |
| ภาคใต้ | 
* กระบี่
* กระบุรี (ปากจั่น)
* กลาย
* โก-ลก
* ตรัง
* ตะกั่วป่า
* ตาปี
* ท่าตะเภา (ชุมพร)
* ท่าแนะ (ประ)
* ท่ามะเดื่อ
* เทพา
* นาทวี
* บางนรา
* ปัตตานี
* ปะเหลียน
* ป่าบอน
* ปากพนัง
* พุมดวง (สก–คีรีรัฐ)
* รัตภูมิ (ภูมี)
* ละอุ่น
* สายบุรี
* หลังสวน
* อู่ตะเภา

 |

| * ด
* ค
* ก
**พื้นที่ชุ่มน้ำแรมซาร์ในประเทศไทย** |
| --- |
| 
* ควนขี้เสียนในพื้นที่ชุ่มน้ำเขตห้ามล่าสัตว์ป่าทะเลน้อย
* เขตห้ามล่าสัตว์ป่าบึงโขงหลง
* ดอนหอยหลอด
* เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองบงคาย
* ปากแม่น้ำกระบี่
* เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
* อุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม - เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหมู่เกาะลิบง - ปากแม่น้ำตรัง
* ปากแม่น้ำกะเปอร์ - อุทยานแห่งชาติแหลมสน - ปากแม่น้ำกระบุรี
* อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะอ่างทอง
* อุทยานแห่งชาติอ่าวพังงา
* พื้นที่ชุ่มน้ำเขาสามร้อยยอด
* หนองกุดทิง
* หมู่เกาะกระ
* หมู่เกาะระ-เกาะพระทอง
* แม่น้ำสงครามตอนล่าง

 |
| *ระดับประเทศ* : อุทยานประวัติศาสตร์ **·**  อุทยานแห่งชาติ **·**  เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า **·**  เขตห้ามล่าสัตว์ป่า
*ระดับโลก* : แหล่งมรดกโลกในไทย **·**  ความทรงจำแห่งโลกของไทย **·**  มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของไทย **·**  พื้นที่สงวนชีวมณฑลโลกในไทย **·**  อุทยานธรณีโลกในไทย |