ระวังสับสนกับ ภาษาตุรกี

**ภาษาเติร์กเมน** (*türkmençe*, түркменче, تۆرکمنچه, [tʏɾkmøntʃø] หรือ *türkmen dili*, түркмен дили, تۆرکمن ديلی, [tʏɾkmøn dɪlɪ]) บางครั้งเรียกเป็น "**ภาษาเติร์กแบบเติร์กเมน**" (Turkmen Turkic) หรือ "**ภาษาตุรกีแบบเติร์กเมน**" (Turkmen Turkish) เป็นภาษาเตอร์กิกที่พูดโดยชาวเติร์กเมนในเอเชียกลาง ส่วนใหญ่อยู่ในประเทศเติร์กเมนิสถาน, อิหร่าน และอัฟกานิสถาน โดยมีผู้พูดเป็นภาษาแม่ในประเทศเติร์กเมนิสถานประมาณ 5 ล้านคน และอีก 719,000 คนในอิหร่านตะวันออกเฉียงเหนือ 1.5 ล้านคนในอัฟกานิสถานตะวันตกเฉียงเหนือ และ 155,000 คนในปากีสถาน ภาษาเติร์กเมนมีสถานะเป็นภาษาทางการในประเทศเติร์กเมนิสถาน แต่ไม่มีสถานะทงการในบริเวณที่มีชุมชนเชื้อชาติเติร์กเมนขนาดใหญ่ในอิหร่าน, อัฟกานิสถาน หรือปากีสถาน ภาษาเติร์กเมนมีผู้พูดจำนวนน้อยในชุมชนเติร์กเมนในอุซเบกิสถานและทาจิกิสถาน และในชุมชนเติร์กเมนพลัดถิ่น โดยเฉพาะในตุรกีและรัสเซีย

ภาษาเติร์กเมนเป็นสมาชิกของสาขาโอคุซของกลุ่มภาษาเตอร์กิก รูปแบบมาตรฐานของภาษาเติร์กเมน (ที่ใช้ในเติร์กเมนิสถาน) มีพื้นฐานจากสำเนียงเตเก ในขณะที่ชาวเติร์กเมนในอิหร่านส่วนใหญ่ใช้สำเนียงโยมุด และชาวเติร์กเมนในอัฟกานิสถานใช้สำเนียงเอร์ซารี ภาษาเติร์กเมนมีความใกล้ชิดกับภาษาอาเซอร์ไบจาน, ตาตาร์ไครเมีย, กากาอุซ, ควาซไคว และตุรกี โดยมีความเข้าใจภาษาของกันและกันในระดับแตกต่างกันไป

ภาษาเติร์กเมนเขียนโดยใช้อักษรซีริลลิกหรืออักษรอาหรับด้วย อย่างไรก็ดี ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ประธานาธิบดีซาปาร์มือรัต นือยาซอว์ ได้ประกาศให้เขียนภาษาเติร์กเมนโดยใช้อักษรโรมันที่ได้รับการดัดแปลง

การจำแนก ภาษาที่เกี่ยวข้อง และสำเนียง
-------------------------------------

ภาษาเติร์กเมนเป็นภาษาในกลุ่มภาษาเตอร์กิก อยู่ในกลุ่มย่อยเตอร์กิกตะวันออก กลุ่มโอคุซตะวันออก ซึ่งกลุ่มนี้ได้รวมภาษาเติร์กโคซารานีด้วย ภาษาเติร์กเมนมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับภาษาตาตาร์ไครเมียและภาษาซาลาร์และใกล้เคียงกับภาษาตุรกีและภาษาอาเซอร์ไบจาน

ภาษาเติร์กเมนเป็นภาษาที่มีการเปลี่ยนเสียงสระ เป็นภาษารูปคำติดต่อและไม่มีการแบ่งเพศทางไวยากรณ์และไม่มีกริยาอปกติ การเรียงลำดับคำในประโยคเป็นประธาน-กรรม-กริยา การเขียนของภาษาเติร์กเมนใช้ตามสำเนียงโยมุด และยังมีสำเนียงอื่น ๆ อีกมาก สำเนียงเตเกมักจะถูกอ้างว่าเป็นภาษาชะกะไตโดยเฉพาะในอัฟกานิสถาน แต่ภาษาเติร์กเมนทุกสำเนียงได้รับอิทธิพลจากภาษาชะกะไตไม่มากนัก

วรรณคดี
-------

กวีที่มีชื่อเสียงของภาษาเติร์กเมนคือ Magtymguly Pyragy ซึ่งมีชีวิตในช่วงพุทธศตวรรษที่ 23 ภาษาของเขาเป็นการแสดงช่วงเปลี่ยนผ่านระหว่างภาษาชะกะไตและภาษาเติร์กเมนที่เป็นภาษาพูด

ระบบการเขียน
------------

อย่างเป็นทางการ ภาษาเติร์กเมนในปัจจุบันเขียนด้วยอักษรใหม่หรืออักษรละติน อย่างไรก็ตาม อักษรยุคเก่าหรืออักษรซีริลลิกยังคงใช้อยู่ พรรคการเมืองหลายพรรคที่ต่อต้านนโยบายของประธานาธิบดีนิกาเยฟยังคงใช้อักษรซีริลลิกในเว็บไซต์และสื่อสิ่งพิมพ์

ก่อน พ.ศ. 2472 ภาษาเติร์กเมนเคยเขียนด้วยอักษรอาหรับดัดแปลง ใน พ.ศ. 2472 - 2481 เปลี่ยนมาใช้อักษรละติน แล้วจึงเปลี่ยนมาใช้อักษรซีริลลิกในช่วง พ.ศ. 2481 - 2534 แล้วจึงเปลี่ยนมาใช้อักษรละตินที่ใช้ในปัจจุบัน แต่การเปลี่ยนแปลงเป็นไปอย่างช้าๆ

ไวยากรณ์
--------

### การเปลี่ยนเสียงสระ

เช่นเดียวกับภาษากลุ่มเตอร์กิกอื่นๆ ภาษาเติร์กเมนมีการเปลี่ยนเสียงสระ โดยทั่วไป ถ้าเป็นคำดั้งเดิมในภาษาจะประกอบด้วยสระหน้าหรือสระหลังเท่านั้น คำอุปสรรคและปัจจัยจะได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนเสียงสระนี้ โดยจะเปลี่ยนรูปไปตามคำที่เข้าประกอบ รูปกริยาแท้ของคำจะถูกจำแนกตามสระหย้าและสระหลัง คำที่มีที่มาจากภาษาอื่น ส่วนใหญ่เป็นภาษารัสเซีย ภาษาเปอร์เซียหรือภาษาอาหรับจะไม่มีการเปลี่ยนเสียงสระ

### คำกริยา

คำกริยาแบ่งเป็นรูปเอกพจน์และพหูพจน์ แบ่งตามบุรุษเป็นบุรุษที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 มีการกของคำกริยา 11 การก มีคำกริยาสองชนิดในภาษาเติร์กเมนซึ่งแบ่งตามรูปของกริยาแท้ที่ลงท้ายด้วย -mak และ -mek โดย -mak จะตามรูปสระหลังส่วน -mek จะตามรูปสระหน้า

### ปัจจัย

ปัจจัยเป็นส่วนที่สำคัญที่สุดของภาษาเติร์กเมน

อ้างอิง
-------

1. ↑  Ethnic composition, language and citizenship of the population of the Republic of Tajikistan, Volume III (in Russian)
2. ↑  Ethnic Turkmen of Tajikistan Preserve Traditions of Their Ancestors
3. ↑  Ahmet Cuneyd Tantug. *A MT System from Turkmen to Turkish Employing Finite State and Statistical Methods*. Istanbul Technical University. 2008. p.2
4. ↑  Clark, Larry (1998). *Turkmen Reference Grammar* (ภาษาอังกฤษ). Wiesbaden: Harrassowitz Verlag. p. 527.
5. ↑  Clark, Larry (1998). *Turkmen Reference Grammar* (ภาษาอังกฤษ). Wiesbaden: Harrassowitz Verlag. p. 521.
6. ↑  Gökçür, Engin (2015). "Upon Common Word แม่แบบ:As written of Turkmen Turkish and Turkey's Turkish Dialects". *The Journal of International Social Research*. **8** (36): 135. doi:10.17719/jisr.2015369495.
7. ↑  Kara, Mehmet. *Türkmen Türkleri Edebiyatı (The Literature of the Turkmen Turks)*, Türk Dünyası El Kitabı, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara 1998, pp. 5–17
8. ↑  Gökçür, Engin (2015). "Phonetic Events in Turkmen Turkish's Consonants of Words taken from Arabic and Persian". *Turkish Studies*. **10** (12): 429–448. doi:10.7827/TurkishStudies.8602.
9. ↑  Kara, Mehmet. *Türkmen Türkçesi Grameri (The Grammar of the Turkmen Turkish Language*, Istanbul, 2012. Etkileşim Yayınları, pp. 1–10
10. ↑  "Iran". *Ethnologue*.
11. ↑  Project, Joshua. "Turkmen in Pakistan". *joshuaproject.net* (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2022-07-22.
12. ↑  ภาษาเติร์กเมน ที่ *Ethnologue* (18th ed. 2015) (ต้องสมัครสมาชิก)
13. ↑  "Where and how do the Turkmens abroad live? (in Russian)". *Information Portal of Turkmenistan*.
14. ↑  Project, Joshua. "Turkmen in Pakistan". *joshuaproject.net* (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2022-07-16.
15. ↑  "Turkmen". *Ethnologue* (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2022-07-16.
16. ↑  "Who are the Turkmen and where do they live?". *Center for Languages of the Central Asian Region*. Bloomington, Indiana: Indiana University Bloomington. 2021 [2020]. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 3 June 2020. สืบค้นเมื่อ 24 August 2021.
17. ↑  Sinor, Denis (1969). *Inner Asia. History-Civilization-Languages. A syllabus*. Bloomington. pp. 71–96. ISBN 0-87750-081-9.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี ใน***ภาษาเติร์กเมน*** 

วิกิตำรามีตำราในหัวข้อ ***Turkmen***

วิกิท่องเที่ยว มีหนังสือวลีสำหรับ ***Turkmen***