**รถรางลพบุรี** เป็นระบบรถรางสายสั้นที่เดินรถจากท่าโพธิ์–เอราวัณ ภายในเขตเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี เปิดให้บริการเดินรถครั้งแรกเมื่อวันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2498 หากไม่รวมทางรถไฟสายปากน้ำที่ใช้รถรางวิ่งแทนตั้งแต่ปี พ.ศ. 2468 แล้ว ก็ถือว่าลพบุรีเป็นจังหวัดแรกในภูมิภาคและจังหวัดเดียวนอกจากจังหวัดพระนครที่มีระบบรถรางใช้

แต่ในเวลาต่อมา ได้มีรถเมล์ระบบขนส่งมวลชนแบบใหม่คอยรับส่งผู้โดยสารมากขึ้น แม้ราคาจะแพงแต่ก็รวดเร็วกว่ารถราง กอปรกับประชาชนในเมืองลพบุรีใช้รถส่วนตัวเพิ่มขึ้น รถรางลพบุรีจึงประสบสภาวะขาดทุน และงดให้บริการถาวรในวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2505

ประวัติ
-------

ระบบรถรางลพบุรีเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2498 โดยการไฟฟ้ากรุงเทพ และมีจอมพล แปลก พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีไทยในขณะนั้นเป็นประธานในพิธีเปิด ซึ่งช่วงเวลาการเปิดเดินรถนั้นเป็นช่วงเวลาที่จอมพลแปลก ได้พัฒนาเมืองลพบุรีให้เป็นเมืองทหาร มีหน่วยทหารจำนวนมากเป็นรองเพียงแค่พระนคร จึงได้พัฒนาระบบสาธารณูปโภคภายในเมือง ทั้งนี้ได้ใช้ตู้รถรางเก่าจากพระนครมาให้บริการ แรกเริ่มได้ทำการเดินรถจากศาลพระกาฬถึงสี่แยกเอราวัณใกล้ ร. พัน 6 นอกจากนี้รัฐบาลในขณะนั้นยังมีแนวคิดที่จะขยายระบบรถรางตามหัวเมืองอื่น ๆ ภายในประเทศด้วย แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ

ช่วงแรกของการเดินรถมีผู้โดยสารเข้าใช้เป็นจำนวนมากจึงขยายเส้นทางเข้าสู่ท่าโพธิ์ซึ่งเป็นย่านตลาดฝั่งเมืองเก่า แต่ระยะหลังเริ่มมีรถเมล์วิ่งรับส่งผู้โดยสารจากตลาดลพบุรีไปนอกเมืองมากขึ้นและทับเส้นทางกับรถราง ทำให้ดึงผู้โดยสารออกไปมาก ประกอบกับช่วงสงครามโลกครั้งที่สองทำให้หาน้ำมันได้ยาก รถรางหลายสายอย่างในพระนครก็หยุดเดินรถไปชั่วขณะเช่นกัน และเมื่อประชาชนในลพบุรีมีรถส่วนตัวมากขึ้น รถรางแล่นช้ากว่ารถเมล์ และปัญหาการกีดขวางทางจราจร รถรางจึงสิ้นความนิยมและประสบปัญหาขาดทุน อันเป็นผลทำให้ยุติการเดินรถรางถาวรในวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2505 ปัจจุบันยังหลงเหลืออู่รถรางซึ่งตั้งอยู่ภายในชุมชนอู่รถรางเก่า ในเขตเทศบาลเมืองลพบุรีใกล้สี่แยกเอราวัณเป็นอนุสรณ์

เส้นทาง
-------

ช่วงแรกของการดำเนินกิจการรถรางลพบุรี มีต้นทางเริ่มจากทางด้านหลังของศาลพระกาฬ (วงเวียนศรีสุนทร) ใกล้ด้านหน้าโรงเรียนพิบูลวิทยาลัย วิ่งไปตามถนนนารายณ์มหาราชฝั่งใต้ไปจนถึงวงเวียนศรีสุริโยทัย ข้ามแยกสะพาน 7 เข้าสู่ถนนพหลโยธินตรงวงเวียนเทพสตรีบริเวณด้านหน้าศาลากลางจังหวัดลพบุรี ผ่านโรงพยาบาลลพบุรี จนถึงปลายทางที่สี่แยกเอราวัณใกล้ ร. พัน 6 รวมระยะทาง 4.8 km (3.0 mi)

ต่อมาไม่นานจึงมีการขยายเส้นทางเข้าสู่ย่านเมืองเก่าลพบุรีเพื่อรองรับผู้โดยสาร โดยเริ่มต้นจากท่าโพธิ์บริเวณเชิงสะพานข้ามไปวัดมณีชลขัณฑ์ เลี้ยวเข้าสู่ถนนสุระสงคราม ก่อนเลี้ยวเข้าถนนวิชาเยนทร์และจอดรับผู้โดยสารที่เทวสถานปรางค์แขก ผ่านพระปรางค์สามยอด ตัดทางรถไฟสายเหนือ เรื่อยมาจนถึงศาลพระกาฬ รวมระยะทางจากท่าโพธิ์ถึงเอราวัณ 6.5 km (4.0 mi) บางแห่งว่า 7.2 km (4.5 mi)

ค่าโดยสาร
---------

รถรางลพบุรีมีการเก็บค่าโดยสาร แบ่งออกเป็นสองระยะ ระยะละ 25 สตางค์ ระยะแรกนับจากท่าโพธิ์–วงเวียนศรีสุริโยทัย และระยะที่สองนับจากวงเวียนศรีสุริโยทัย-สี่แยกเอราวัณ หากนั่งตลอดสายจะเสียค่าโดยสาร 40 สตางค์

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3 4 5  "ย้อนอดีตวันวาน ! ชมรถราง ความงามแบบคลาสสิค เมืองไทยสมัยก่อน". *โดดเด่นดอตคอม*. 31 มีนาคม 2558. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2017-09-26. สืบค้นเมื่อ 15 พฤษภาคม 2560. `{{cite web}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|accessdate=` และ `|date=` (help)
2. 1 2  "The Lopburi Trams". *2Bangkok*. 11 มีนาคม 2549. สืบค้นเมื่อ 15 พฤษภาคม 2560. `{{cite web}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|accessdate=` และ `|date=` (help)[*ลิงก์เสีย*]
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  สมพงษ์ นิติกุล. *ภาพโบราณ ตำนานเมืองลพบุรี*. กรุงเทพฯ : พี.เอ.ลีฟวิ่ง, 2456, หน้า 27-28
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  ฉันทฤทธิ์ วิโรจน์ศิริ. *สถาปัตยกรรมเมืองเก่าลพบุรี : คู่มือท่องเที่ยวเมืองเก่าลพบุรี*. กรุงเทพฯ : อมรินทร์พริ้นติ้งแอนพับลิชชิ่ง, 2556, หน้า 21
5. ↑  สุนันทา เจริญปัญญายิ่ง. "ทางรถไฟสายปากน้ำ". *สถาบันขนส่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย*. สืบค้นเมื่อ 15 พฤษภาคม 2560. `{{cite web}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|accessdate=` (help)
6. ↑  โรม บุนนาค (14 มีนาคม 2559). "เปิดตำนานรถไฟของกรุงเทพฯ สายวัดลิงขบ - สายปากน้ำ ทิ้งร่องรอยเป็นทางรถยนต์!!!". *ผู้จัดการออนไลน์*. สืบค้นเมื่อ 15 พฤษภาคม 2560. `{{cite web}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|accessdate=` และ `|date=` (help)[*ลิงก์เสีย*]
7. 1 2  "กำเนิดรถราง". *หอจดหมายเหตุอัครสังฆมณฑลกรุงเทพ*. 30 ตุลาคม 2558. สืบค้นเมื่อ 15 พฤษภาคม 2560. `{{cite web}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|accessdate=` และ `|date=` (help)

ดูเพิ่ม
-------

* รถรางกรุงเทพ

| * ด
* ค
* ก
จังหวัดลพบุรี |
| --- |
| อำเภอ | 
* เมืองลพบุรี
* โคกเจริญ
* โคกสำโรง
* ชัยบาดาล
* ท่าวุ้ง
* ท่าหลวง
* บ้านหมี่
* พัฒนานิคม
* ลำสนธิ
* สระโบสถ์
* หนองม่วง

 | ตราสัญลักษณ์จังหวัดลพบุรี |
| ประวัติศาสตร์ | 
* อาณาจักรละโว้
* สมเด็จพระนารายณ์มหาราช
* บ้านวิชาเยนทร์
* หอดูดาววัดสันเปาโล
* โรงภาพยนตร์ทหานบก
* รายชื่อโบราณสถาน
* ประวัติศาสตร์ร่วมสมัย
	+ เหตุโจรกรรมร้านทองในจังหวัดลพบุรี พ.ศ. 2563

 |
| ภูมิศาสตร์ | 
* แม่น้ำ
	+ ป่าสัก
	+ ลพบุรี
* เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์

 |
| เศรษฐกิจ | 

|  |  |
| --- | --- |
| คมนาคม | 
* ทางหลวง
	+ 1 (พหลโยธิน)
	+ 21 (สามแยกพุแค–เลย)
	+ 205 (สุรนารายณ์)
	+ 311 (ลพบุรี–ชัยนาท)
	+ 366 (เลี่ยงเมืองลพบุรี)
* ทางราง
	+ ทางรถไฟสายเหนือ
		- *สายหนองเต่า–เขาทับควาย* (ยุติ)
	+ ทางรถไฟสายชุมทางแก่งคอย–ชุมทางบัวใหญ่
	+ สถานีลพบุรี
	+ สถานีลำนารายณ์
	+ *รถราง* (ยุติ)

 |
| การท่องเที่ยว | 
* รายชื่อสถานที่ท่องเที่ยว
	+ สวนสัตว์ลพบุรี

 |

 |
| สังคม | 

|  |  |
| --- | --- |
| การศึกษา | 
* รายชื่อโรงเรียน
* มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี
* วิทยาลัยนาฎศิลปลพบุรี
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สมเด็จพระนารายณ์

 |
| วัฒนธรรม | 
* รายชื่อวัด
	+ วัดเขาวงพระจันทร์
* ประเพณีและเทศกาล
	+ กำฟ้า
	+ โต๊ะจีนลิง
	+ ทุ่งทานตะวัน
	+ แผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์
* พระปรางค์สามยอด
* พระนารายณ์ราชนิเวศน์
* ศาลพระกาฬ
* ศาลลูกศร
* ศิลปะลพบุรี

 |
| กีฬา | 
* สนามกีฬาพระราเมศวร
* สโมสรฟุตบอล
	+ ลพบุรี ซิตี้
	+ *ลพบุรี* (ยุติ)

 |
| การเมือง | 
* สมาชิกวุฒิสภา
* สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

 |

 |
| หมวดหมู่ หมวดหมู่ |