**สาลี่นก** หรือ **สาลี่ถั่ว** (ชื่อวิทยาศาสตร์: *Pyrus calleryana* จีน: 豆梨 หรือ 鸟梨; พินอิน: *dòu lí หรือ niǎo lí*; อังกฤษ: Callery pear) เป็นไม้ผลผลัดใบในสกุลสาลี่ วงศ์ Rosaceae มีถิ่นกำเนิดในในประเทศจีนตะวันออกและจีนตอนใต้จนถึงเวียดนาม รวมทั้งเกาหลีและญี่ปุ่น มักขึ้นในป่าเชิงเขา ริมหนองบึง และป่าหญ้าที่มีอากาศอบอุ่นและชื้น สามารถใช้เป็นต้นตอในการติดตาต่อกิ่ง รากและใบมีคุณค่าทางยา บำรุงปอด บรรเทาอาการไอ คลายร้อน ล้างพิษ รักษาโรคตาแดงเฉียบพลัน ผลมีขนาดเล็ก ผลไม้ช่วยทำให้กระเพาะแข็งแรง บรรเทาโรคบิด

อนุกรมวิธาน
-----------

สาลี่นก (*P. calleryana*) ตั้งชื่อตามผู้เชี่ยวชาญจีนวิทยาชาวอิตาลี-ฝรั่งเศส โจเซฟ-มารี แคลเลอรี (Joseph-Marie Callery; ค.ศ. 1810–ค.ศ. 1862) ซึ่งส่งตัวอย่างต้นไม้จากจีนไปยังยุโรป

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
-------------------

สาลี่นกเป็นไม้ผลผลัดใบ มีความสูง 5–8 เมตร (16–26 ฟุต) มักมีทรงพุ่มรูปกรวยถึงกลมมน

ใบเป็นรูปไข่ ยาว 4–8 เซนติเมตร (1+1⁄2 ถึง 3 นิ้ว) สีเขียวเข้มมันด้านบน ด้านล่างสีซีดกว่าเล็กน้อย ก้านใบยาว ใบเมื่อเริ่มงอกเป็นทรงกระบอก (terete) และมีขนสั้น ๆ (tomentose) เมื่อแก่ใบเกลี้ยง (glabrescent) ตารูปสามเหลี่ยมรี เป็นไม้ผลัดใบในช่วงฤดูร้อนใบเป็นสีเขียวเข้ม ในฤดูใบไม้ร่วงมักจะเปลี่ยนเป็นสีตั้งแต่สีเหลืองและสีส้มไปจนถึงสีแดง สีชมพู สีม่วง

ช่อดอก มี 6-12 ดอก ดอกสีขาวห้ากลีบมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2–2.5 เซนติเมตร. (3⁄4 ถึง 1 นิ้ว) กลีบประดับรูปใบหอกขอบเรียบปลายแหลมหยัก ยาว 8-13 มิลลิเมตร ออกดอกมากทั่วทั้งต้นในต้นฤดูใบไม้ผลิ เมื่อดอกร่วงจะออกใบเต็มที่

ผลเกลี้ยง สีน้ำตาลอมดำมีจุดสีซีด ทรงกลม (ซึ่งมักถูกสันนิษฐานว่ากินไม่ได้เนื่องจากมีเมล็ดที่มีไซยาไนด์เจืออยู่มาก) มีขนาดเล็กมาก เส้นผ่านศูนย์กลางน้อยกว่า 1 เซนติเมตร ก้านผลยาว 1.5–3 เซนติเมตร ผลค่อนข้างแข็งสากเกือบเป็นไม้ ช่วงติดผลคือเดือนสิงหาคม-กันยายน มีนกช่วยกระจายเมล็ดจากการถ่ายมูล

สาลี่นกมีความสามารถต้านทานโรคใบไหม้ได้อย่างดี แม้ว่าในสายพันธุ์ปลูกต่าง ๆ แต่อ่อนไหวและได้รับความเสียหายจากพายุลมแรง (รวมทั้งพายุน้ำแข็ง หิมะตกหนัก) โดยง่าย ซึ่งทำให้เสียรูปทรงต้น หรือตายได้ เนื่องจากอัตราการเจริญเติบโตตามธรรมชาติที่เร็วเกินไป

* สาลี่นกออกดอกสาลี่นกออกดอก
* ใบสาลี่นกในฤดูใบไม้ร่วงใบสาลี่นกในฤดูใบไม้ร่วง
* ใบสาลี่นกในฤดูใบไม้ร่วง (ภาพระยะใกล้)ใบสาลี่นกในฤดูใบไม้ร่วง (ภาพระยะใกล้)
* ผลสาลี่นกผลสาลี่นก
* ผลสาลี่นกในฤดูหนาวผลสาลี่นกในฤดูหนาว

การแพร่กระจายและถิ่นที่อยู่
---------------------------

พบในป่าเนินเขา ที่ราบ ป่าเบญจพรรณ ป่าทึบในมณฑลชานตง เหอหนาน เจียงซู เจ้อเจียง เจียงซี อานฮุย หูเป่ย์ หูหนาน ฝูเจี้ยน กวางตุ้ง กวางสี และยูนนาน ในสภาพอากาศที่อบอุ่นและชื้น เหนือระดับน้ำทะเล 80–1800 เมตร และในภาคเหนือของเวียดนาม

การใช้ประโยชน์
--------------

ไม้สาลี่ (ทุกชนิด) เป็นไม้ที่มีเนื้อสัมผัสที่ดีที่สุดในจำนวนพืชไม้ผลทั้งหมด มีเนื้อแข็งและมีเนื้อแน่นเหมาะสำหรับทำเครื่องเป่าลมไม้ และใช้ในเฟอร์นิเจอร์ชั้นดี นอกจากนี้ยังเป็นที่ต้องการสำหรับเป็นแผ่นไม้แกะสำหรับงานภาพพิมพ์แกะไม้ด้วย

สาลี่นกถูกใช้เป็นต้นตอสำหรับการติดตาต่อกิ่งแพร์และโดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับสาลี่จีน

สาลี่นก (*P. calleryana*) ได้ถูกนำเข้าไปปลูกครั้งแรกในสหรัฐอเมริกาในปี 1909 และ 1916 โดยส่วนใหญ่ได้รับอิทธิพลจากงานวิจัยของแฟรงค์ เมเยอร์ (Frank N. Meyer) นักสำรวจพันธุ์พืชของกระทรวงเกษตรสหรัฐ หรือที่รู้จักกันทั่วไปในเรื่องการค้นพบ "มะนาวเมเยอร์" สำหรับการทดลองทางการเกษตรในเรื่องศักยภาพของสายพันธุ์ในฐานะเป็นไม้ประดับ

ในไต้หวัน พบใช้เป็นผลไม้แทนซานจาในถังหูหลู เรียกว่า หลี่จึเซียน (李仔攕), เหนี่ยวหลีจึเกา (鳥梨仔膏), เหนี่ยวหลีจึถัง (鳥梨仔糖)

อ้างอิง
-------

1. ↑  "*Pyrus calleryana* Decne". *Plants of the World Online*. Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. 2017. สืบค้นเมื่อ 22 September 2020.
2. 1 2  Swearingen, J.; B. Slattery; K. Reshetiloff; S. Zwicker (2010). *Plant Invaders of Mid-Atlantic Natural Areas* (4th ed.). Washington, D.C.: National Park Service and U.S. Fish and Wildlife Service. p. 168.
3. ↑  "Pyrus calleryana Decne. | Plants of the World Online | Kew Science". *Plants of the World Online* (ภาษาอังกฤษ).
4. ↑  Reimer, F.C. "A promising new pear stock," *The Monthly Bulletin*, California State Commission of Horticulture, 5:5 (May 1916), p. 167.
5. ↑  Bretschneider, Emil (1898), *History of European botanical discoveries in China*, vol. 1, Sampson Low, p. 525, ISBN 9783863471651
6. ↑  Gu, Cuizhi; Spongberg, Stephen A. "*Pyrus calleryana*". *Flora of China*. Vol. 9 – โดยทาง eFloras.org, Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.
7. 1 2 3 4 5 6  "Pyrus calleryana in Flora of China @ efloras.org". *www.efloras.org*.
8. ↑  Escher, M.C. The Graphic Work of M. C. Escher. Pub: Oldbourne Book Co. London. 1961. page 9
9. ↑  桑渝柔 (moongirl0515) (2011-04-10). "♥。台灣古早人氣第一零食 鳥梨仔". *隨意窩 Xuite日誌*.
10. ↑  三立新聞網 (2020-01-16). "宮廷御醫也治不好的病 竟然靠它…吃幾顆就能痊癒？！ | 寶神 | 三立新聞網 SETN.COM". *www.setn.com* (ภาษาจีน).

|  |  |
| --- | --- |
| การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน | 
* Wikidata: Q3079266
* Wikispecies: Pyrus calleryana
* BOLD: 381820
* Calflora: 12819
* EoL: 299081
* EPPO: PYUCA
* FoC: 200011181
* GBIF: 5363119
* GRIN: 30463
* iNaturalist: 119793
* IPNI: 730740-1
* ITIS: 504706
* NCBI: 36597
* NZOR: df2f5fd6-e27d-4fe9-b3c0-e649e3086e3c
* Plant List: rjp-6009
* PLANTS: PYCA80
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:730740-1
* Tropicos: 27805368

 |