ปาลัซโซเดลโตโร (Palazzo del Toro) ในจัตุรัสซานบาบีลา มิลาน
**เหตุผลนิยม** (อังกฤษ: Rationalism) ในทางสถาปัตยกรรม หมายถึงกระแสสถาปัตยกรรมซ่งส่วนใหญ่พัฒนาขึ้นในอิตาลีในทศวรรษที่ 1920 และ 1930 วิตรูเวียสเป็นผู้กล่าวอ้างในงานเขียน *De architectura* ว่าสถาปัตยกรรมเป็นวิทยาศาสตร์ที่สามารถเข้าใจได้ด้วยเหตุผล แนวคิดนี้ถูกนำมาต่อยอดและพัฒนาในงานเขียนเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมในยุคเรนเนสซองส์ ทฤษฎีศิลปะยุคศตวรรษที่สิบแปดต้านศิลปะแบบบาโรกที่ใช้ความฟุ้งเฟ้อเกินจริง แต่เลือกใช้ความงดงามตามความเป็นจริง

เหตุผลนิยมในศตวรรษที่ยี่สิบเป็นการต่อต้านต่อศิลปะแบบอาร์ตนูโวและเอกซเพรชชั่นนิสม์

คำว่า *Rationalism* ยังมักนำมาใช้เพื่อเรียกถึงสถาปัตยกรรมอินเทอร์เนชั่นนอลเช่นกัน

เหตุผลนิยมยุคเรืองปัญญา
-----------------------

โครงการอนุสรณ์สถานไอแซก นิวตัน โดย Étienne-Louis Boullée
เหตุผลนิยมยังสามารถใช้เรียกขบวนการสถาปัตยกรรมที่มีขึ้นในยุคเรืองปัญญา ซึ่งโต้แย้งว่าพื้นฐานทางปัญญาของสถาปัตยกรรมนั้นหลัก ๆ อยู่ในวิทยาศาสตร์ ซึ่งต่อต้านการอ้างถึงธรรมเนียมและความเชื่อโบราณ แนวคิดนี้เป็นไปตามที่ René Descartes ระบุ ซึ่งเน้นย้ำการใช้เส้นรูปทางเรขาคณิตและสัดส่วนตามอุดมคติ:81–84

นักทฤษฎีสถาปัตยกรรมในยุคนี้ที่ขับเคลื่อนแนวคิดเหตุผลนิยมยังรวมถึง Jean-Louis de Cordemoy (1631–1713),:559:265 Carlo Lodoli ชาวเวนิส (1690–1761),:560 Abbé Marc-Antoine Laugier (1713–1769) และ Quatremère de Quincy (1755–1849):87–92

สถาปัตยกรรมที่ออกแบบโดย Claude Nicholas Ledoux (1736–1806) และ Étienne-Louis Boullée (1728–1799) เป็นตัวอย่างชิ้นงานรูปแบบทั่วไปของสถาปัตยกรรมเหตุผลนิยมยุคเรืองปัญญา (Enlightenment rationalism) ด้วยการใช้รูปทางเรขาคณิตโดยบริสุทธิ์:92–96

เหตุผลนิยมเชิงโครงสร้าง
-----------------------

เหตุผลนิยมเชิงโครงสร้าง (structural rationalism) ส่วนใหญ่หมายถึงขบวนการสถาปัตยกรรมในยุคศตวรรษที่ 19 ที่มักเกี่ยวเนื่องกับ Eugène Viollet-le-Duc และ Auguste Choisy โดย Viollet-le-Duc ปฏิเสธแนวคิดของสถาปัตยกรรมอุดมคติ แต่มองสถาปัตยกรรมในแง่ของการก่อสร้างที่มีเหตุผล กำกับไว้ด้วยวัสดุและเป้าหมายใข้งานของสถาปัตยกรรมนั้น ๆ

สถาปนิก Eugène Train เป็นหนึ่งในสถาปนิกคนสำคัญของสายนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในผลงานอาคารทางการศึกษา เช่น Collège Chaptal และ Lycée Voltaire

เหตุผลนิยมต้นศตวรรษที่ 20
-------------------------

ที่ทำการพรรคฟาสซิสต์เดิมในโกโม ออกแบบโดย Giuseppe Terragni.
สถาปนิกเช่น Henri Labrouste และ Auguste Perret นำเอาหลักของเหตุผลนิยมเชิงโครงสร้างตลอดศตวรรษที่ 19 มาใช้ในงานออกแบบของตน ในต้นศตวรรษที่ 20 สถาปนิกเช่น Hendrik Petrus Berlage ได้ศึกษาแนวคิดที่ส่าโครวสร้างในตัวมันเองควรจะสร้างพื้นที่ (space) โดยที่ไม่ต้องมีการตกแต่ง ซึ่งต่อมาพัฒนาเป็นมอเดิร์นนิสม์ ที่ศึกษาแนวคิดนี้อย่างลึกลงไปอีก กลุ่มมอเดิร์นนิสต์โซเวียตอย่าง ASNOVA เป็นที่รู้จักในชื่อ "นักเหตุผลนิยม" ('the Rationalists')

สถาปัตยกรรมเหตุผลนิยม (อิตาลี: *Architettura razionale*) เติบโตมาในอิตาลีระหว่างทศวรรษ 1920-1930 ไปจนถึง 1940 ภายใต้การสนับสนุนของระบอบฟาสซิสต์อิตาลีที่นำโดยมุสโสลินี ในปี 1926 กลุ่มของสถาปนิกรุ่นใหม่ ได้แก่ Sebastiano Larco, Guido Frette, Carlo Enrico Rava, Adalberto Libera, Luigi Figini, Gino Pollini และ Giuseppe Terragni (1904–43) ได้ก่อตั้ง Gruppo 7 ซึ่งตีพิมพ์ประกาศ (manifesto) ของตนในนิตยสาร *Rassegna Italiana* ประกาศเจตจำนงว่าจะเป็นจุดกึ่งกลางระหว่างลัทธิคลาสสิกแบบ *Novecento Italiano* และลัทธิอุตสาหกรรมแบบฟิวเชอริสม์:203 ตัวอย่างชิ้นแรก ๆ ของสถาปัตยกรรมนี้คือ ปาลัซโซกวาลีโน ใน ตูริน สร้างให้กับนักการเงิน Riccardo Gualino โดยสถาปนิก Gino Levi-Montalcini และ Giuseppe Pagano

อ้างอิง
-------

1. ↑  Turner, Jane (1996). *The Dictionary of Art. 26 Raphon to Rome, ancient, §II: Architecture*. London: Grove. ISBN 1-884446-00-0.
2. ↑  *El siglo XX. Vanguardias* (ภาษาสเปน). Milan: Electa. 2006. p. 101. ISBN 84-8156-404-4.
3. ↑  Khan, Hasan-Uddin (2009). *El Estilo Internacional* (ภาษาสเปน). Köln: Taschen. ISBN 978-3-8365-1053-0.
4. ↑  Baldellou, Miguel Ángel; Capitel, Antón (1995). *Summa Artis XL: Arquitectura española del siglo XX* (ภาษาสเปน). Madrid: Espasa Calpe. ISBN 84-239-5482-X.
5. 1 2 3  Broadbent, Geoffrey (1990). *Emerging Concepts in Urban Space Design*. London: Van Nostrand Reinhold (International). ISBN 9780747600251.
6. 1 2  Kostof, Spiro (1985). *A History of Architecture: Settings and Rituals*. New York: Oxford University Press. ISBN 9780195034721.
7. ↑  Lefaivre, Liane; Tzonis, Alexander (2004). *The Emergence of Modern Architecture: A Documentary History from 1000 to 1810*. London: Routledge. ISBN 9780415260244.
8. ↑  Froissart-Pezone, Rossella; Wittman, Richard (1999–2000). "The École Nationale des Arts Décoratifs in Paris Adapts to Meet the Twentieth Century". *Studies in the Decorative Arts*. University of Chicago Press on behalf of the Bard Graduate Center. **7** (1): 30. JSTOR 40662721.
9. ↑  Frampton, Kenneth (2007). *Modern Architecture: A Critical History*. New York: Thames & Hudson. ISBN 9780500203958.
10. ↑  "Palazzo Gualino". MuseoTorino. สืบค้นเมื่อ 2015-09-18.

* Melvin, Jeremy (2006). *...Isms: Understanding Architectural Styles*. New York: Universe. ISBN 9780789313805.
* Selvafolta, Ornella (2012). "Il verde nella casa dell'uomo "compendio di gioie essenziali"". *L'elemento verde e l'abitazione* (ภาษาอิตาลี). Milano: Libraccio. ISBN 978-8897748205.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* "Rational architecture". In John Walker's *Glossary of art, architecture & design since 1945*.
* "The Heroism of Rationalism?" Hans van der Hijden, 2012

| * ด
* ค
* ก
ประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม |
| --- |
| สถาปัตยกรรมตะวันตก/ศิลปะตะวันตก - สถาปัตยกรรมตะวันออก/ศิลปะตะวันออก |
| ประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม **·**  ลำดับเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม **·**  ประวัติศาสตร์การก่อสร้าง |
| ยุคหินใหม่ **·**  อียิปต์โบราณ **·**  อาร์มีเนีย **·**  คอปติก **·**  จีน  **·**  ญี่ปุ่น  **·**  ทราวิฑ **·**  มายา **·**  ซูเมอร์ **·**  คลาสสิก **·**  เมโสอเมริกา **·**  กรีกโบราณ **·**  โรมัน **·**  อินคา **·**  ซาสซานิยะห์ **·**  ไบแซนไทน์ **·**  อิสลาม **·**  เนวารี **·**  พุทธศาสนา **·**  โซมาลี **·**  ก่อนโรมาเนสก์ **·**  เปอร์เซีย **·**  โรมาเนสก์ (นอร์มัน) **·**  โรมัน-กอทิก **·**  กอทิก **·**  โหยสละ **·**  วิชัยนคร **·**  จาลุกยะตะวันตก **·**  เรอแนซ็องส์ (ปัลลาดีโอ) **·**  ออตโตมัน **·**  บาโรก **·**  ฟื้นฟูคลาสสิก **·**  ฟื้นฟูเรอแนซ็องส์ **·**  ฟื้นฟูกอทิก **·**  เหตุผลนิยม **·**  สมัยใหม่ **·**  เบาเฮาส์ **·**  บรูทัลลิสต์ **·**  หลังสมัยใหม่ |
| **หัวข้อที่เกี่ยวข้อง**: สถาปัตยกรรมแบบอิตาลี **·**  ศาสนสถาน  **·**  ส่วนประกอบของสิ่งก่อสร้าง  **·**  สิ่งตกแต่ง |