**องค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (อสส.)**  (อังกฤษ: The Zoological Park Organization of Thailand) เป็นรัฐวิสาหกิจ ประเภทสังคมและเทคโนโลยี สังกัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีหน้าที่รับผิดชอบในเรื่องการจัดหารวบรวมสัตว์ป่านานาชนิด การให้การศึกษา การอนุรักษ์และขยายพันธุ์ การวิจัย และการจัดสวนสัตว์ให้เป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจของประชาชนทั่วไป นอกจากนี้ยังเป็นหน่วยงานซึ่งมีหน้าที่ประสานงานและดำเนินการด้านต่างๆ ให้สวนสัตว์ ปัจจุบันมีสวนสัตว์อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบ 6 แห่ง และ 1 โครงการจัดตั้ง คือ สวนสัตว์เปิดเขาเขียว, สวนสัตว์นครราชสีมา, สวนสัตว์เชียงใหม่, สวนสัตว์สงขลา, สวนสัตว์อุบลราชธานี, สวนสัตว์ขอนแก่น และ โครงการคชอาณาจักร จังหวัดสุรินทร์

ประวัติ
-------

หลังจาก 18 มีนาคม พ.ศ. 2481 พระราชทานก่อตั้ง สวนสัตว์ดุสิต ในความดูแลของเทศบาลนครกรุงเทพฯ

วันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2497 จึงได้มีพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเป็น **องค์การสวนสัตว์** โดยขึ้นตรงกับสำนักนายกรัฐมนตรี เพื่อดูแลจัดการกิจการสวนสัตว์ 

วันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2506 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงรับองค์การสวนสัตว์ ไว้ในพระบรมราชูปถัมภ์ จึงเปลี่ยนชื่อเป็น  **"องค์การสวนสัตว์ ในพระบรมราชูปถัมภ์" (อสส.)** 

ต่อมาในการประชุมคณะรัฐมนตรีเมื่อวันอังคารที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2563 ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบ **ร่างพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย พ.ศ. ...** โดยมีสาระสำคัญคือให้ยุบเลิกองค์การสวนสัตว์ตาม **พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การสวนสัตว์ พ.ศ. ๒๔๙๗** พร้อมกับให้โอนกิจการรวมถึง ทรัพย์สิน หนี้สิน พนักงาน ลูกจ้าง ขององค์การสวนสัตว์ไปเป็นขององค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย พร้อมกับให้นายกรัฐมนตรีนำร่างพระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ขึ้นทูลเกล้าฯ เพื่อให้ทรงลงพระปรมาภิไธยประกาศใช้เป็นกฎหมายต่อไป

กระทั่งวันอังคารที่ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2563 ราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่ **พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย พ.ศ. ๒๕๖๓** ซึ่งมีผลบังคับใช้ในวันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาคือวันพุธที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2563 ส่งผลให้องค์การสวนสัตว์ต้องสิ้นสุดลงพร้อมกับการจัดตั้ง องค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย ขึ้นมาแทน

สวนสัตว์ในความดูแลขององค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย
-------------------------------------------------

### สวนสัตว์เปิดเขาเขียว

*ดูบทความหลักที่* **สวนสัตว์เปิดเขาเขียว**
**สวนสัตว์เปิดเขาเขียว** เป็นสวนสัตว์เปิดขนาดใหญ่ในจังหวัดชลบุรี สวนสัตว์เป็นบริการสาธารณะ เกินขึ้นจากคณะกรรมการองค์การสวนสัตว์ได้พิจารณาเห็นว่า สวนสัตว์ดุสิต มีพื้นที่น้อยแต่ปริมาณสัตว์มากเกินไป อยู่กันอย่างหนาแน่น แออัด เป็นผลให้การขยายพันธุ์ของสัตว์ป่าเป็นไปอย่างเชื่องช้า จึงมีมติรับหลักการใช้พื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติเขา-เขียว และเขาชมภู่ จังหวัดชลบุรี

อีกทั้งสวนสัตว์เปิดเขาเขียว เป็นสวนสัตว์แห่งแรกของประเทศไทยที่ได้เป็นสมาชิกของสมาคมสวนสัตว์โลกและอควอเรียม (WAZA) แห่งเดียวในอาเซียน 

### สวนสัตว์เชียงใหม่

ทางเข้าสวนสัตว์เชียงใหม่
*ดูบทความหลักที่* **สวนสัตว์เชียงใหม่**
**สวนสัตว์เชียงใหม่** ตั้งอยู่บริเวณทางขึ้นดอยสุเทพ, จังหวัดเชียงใหม่ ก่อตั้งขึ้นโดยนายฮาโรลด์ เมสัน ยัง มิชชั่นนารีชาวอเมริกัน จนกระทั่งปี พ.ศ. 2520 สวนสัตว์จึงโอนเข้าสังกัดองค์การสวนสัตว์ ตั้งแต่วันที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2520

มีสัตว์อยู่ในสวนสัตว์จำนวนมาก และภายในสวนสัตว์เชียงใหม่มีโบราณสถานที่ชื่อว่าวัดกู่ดินขาว

### สวนสัตว์นครราชสีมา

*ดูบทความหลักที่* **สวนสัตว์นครราชสีมา**
**สวนสัตว์นครราชสีมา** หรือ **สวนสัตว์โคราช** เป็นซาฟารีขนาดใหญ่ที่สุดของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีสัตว์ป่าที่หาชมยากมากมาจัดแสดง โดยมีการปรับพื้นที่เป็นลูกคลื่นทำให้มองดูคล้ายทุ่งหญ้าสะวันนา จึงได้มีการนำสัตว์จากแอฟริกามาจัดแสดง 

### สวนสัตว์สงขลา

*ดูบทความหลักที่* **สวนสัตว์สงขลา**
**สวนสัตว์สงขลา** อยู่ท่ามกลางขุนเขาและโอบล้อมด้วยทะเลสาบสงขลา มีจุดชมวิวที่สามารถมองเห็นสะพานติณสูลานนท์ ตัวเมืองสงขลา และทะเลอ่าวไทย เป็นแหล่งอนุรักษ์เพาะขยายพันธุ์สัตว์ป่าหายากทางใต้ของไทย 

สิ่งที่น่าสนใจในสวนสัตว์สงขลา ได้แก่ *ส่วนจัดแสดงสัตว์เท้ากีบ* ประกอบด้วย กวาง, เก้ง, กระทิง และ *ศูนย์เสือ* จัดแสดงเสือชนิดต่างๆ เช่น เสือโคร่งพันธุ์เบงกอล เสือโคร่งพันธุ์อินโดจีน เสือจากัวร์ดำ เสือดาว เสือลายเมฆ และสัตว์ตระกูลเสืออีกหลายๆ ชนิด ที่หาดูได้ยาก 

### สวนสัตว์อุบลราชธานี

องค์การสวนสัตว์ ได้รับมอบพื้นที่ส่วนหนึ่งของป่าสงวนแห่งชาติดงฟ้าห่วน บริเวณสวนพฤกษศาสตร์ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประมาณ 1,217 ไร่ ในเขตอำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี (ห่างจากตัวเมืองอุบลราชธานี 12 กิโลเมตร) จากกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เพื่อใช้ในการก่อสร้างสวนสัตว์อุบลราชธานี เริ่มในปี พ.ศ. 2550 มีกำหนดก่อสร้าง 5 ปี เมื่อแล้วเสร็จ จะทำให้เป็นสวนสัตว์ที่สมบูรณ์ที่สุดในเขตภูมิภาคนี้ 

มีสัตว์ป่าประจำถิ่นในภูมิภาคมาแสดงเช่น กระทิง ค่างห้าสี รวมทั้งสัตว์ป่าต่างประเทศจากประเทศเพื่อนบ้าน เช่น ลาว กัมพูชา แลกเปลี่ยนมาจัดแสดงในสวนสัตว์แห่งนี้ 

### สวนสัตว์ขอนแก่น

สวนสัตว์ขอนแก่น หรือสวนสัตว์เขาสวนกวาง จัดตั้งอยู่ที่ อำเภอเขาสวนกวาง จังหวัดขอนแก่น (ถนนมิตรภาพ ทางไปจังหวัดอุดรธานี) เป็นศูนย์กลางการศึกษาและการอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน 

### โครงการสวนสัตว์

องค์การสวนสัตว์ อยู่ระหว่างการดำเนินการจัดตั้งสวนสัตว์ จำนวน 5 แห่ง ได้แก่ คชอาณาจักร จ.สุรินทร์ สวนสัตว์นครสวรรค์ สวนสัตว์ราชบุรี สวนสัตว์สุโขทัย สวนสัตว์ชุมพร และศูนย์อนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำและนกกระเรียนพันธุ์ไทย จ.บุรีรัมย์

สวนสัตว์ในอดีต
--------------

### สวนสัตว์ดุสิต

ป้ายเขาดินวนา ใน สวนสัตว์ดุสิต
*ดูบทความหลักที่* **สวนสัตว์ดุสิต**
**สวนสัตว์ดุสิต หรือ เขาดินวนา (Dusit Zoo)**  เป็นสวนสัตว์แห่งแรกของประเทศไทย อยู่ใกล้กับสนามเสือป่าและพระที่นั่งอนันตสมาคม เดิมเป็นพระราชอุทยานส่วนพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ดินที่ขุดขึ้นมาได้นำมาใช้ในการถมเนินและปลูกต้นไม้ พระองค์จึงโปรดเรียกที่นี้ว่า "เขาดินวนา" สวนสัตว์ดุสิตมีสัตว์ป่าทั้งในและต่างประเทศ รวมกว่า 1,600 ตัว มีผู้เข้ามาใช้บริการเฉลี่ยปีละ 2.5 ล้านคน

วันที่ 24 ส.ค. งานประชาสัมพันธ์ สวนสัตว์ดุสิต ทำเอกสารชี้แจงเกี่ยวกับกรณีดังกล่าว โดยระบุว่าตามที่องค์การสวนสัตว์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ และสวนสัตว์ดุสิต ประกาศเปิดให้บริการเข้าชมสัตว์ในสวนสัตว์ดุสิต เป็นวันสุดท้ายจนถึงวันศุกร์ที่ 31 สิงหาคม 2561 ทั้งนี้ เพื่อเตรียมความพร้อมในการดำเนินแผนงานเคลื่อนย้ายสัตว์ออกไปกระจายอาศัยอยู่ชั่วคราว ณ สวนสัตว์ 6 แห่งนั้น ขอเรียนให้ทราบว่า เนื่องจากมีประชาชนจำนวนมากต่างหลั่งไหลเดินทางมาเที่ยวชมสวนสัตว์ดุสิตอย่างต่อเนื่อง เพื่อเก็บภาพและบรรยากาศเป็นที่ระลึก ผู้บริหารองค์การสวนสัตว์ ได้นำสถิติการเข้าชมของนักท่องเที่ยว มาพิจารณาอย่างรอบคอบแล้วเห็นว่า สมควรขยายระยะเวลาการเปิดให้เข้าชมสวนสัตว์ดุสิตต่อไปอีกเป็นระยะเวลา 1 เดือน หรือ ตั้งแต่บัดนี้จนถึงวันที่ 30 ก.ย.2561 เพื่อตอบแทนไมตรีและความรักที่ประชาชนได้มอบให้กับสวนสัตว์ดุสิต อย่างไรก็ตาม ขอความร่วมมือจากประชาชนให้เข้าชมพื้นที่ด้วยความเป็นระเบียบเรียบร้อย เพื่อป้องกันการเกิดผลกระทบกับสวัสดิภาพของสัตว์ และความปลอดภัยของพี่น้องประชาชน

อ้างอิง
-------

1. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, พระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2559 เล่ม 132 ตอนที่ 91ก วันที่ 25 กันยายน 2558
2. 1 2  "ประวัติองค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-03-15. สืบค้นเมื่อ 2008-03-08.
3. ↑   พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย พ.ศ. ๒๕๖๓
4. ↑  สวนสัตว์เปิดเขาเขียว ความภูมิใจของคนไทย แห่งแรกของประเทศที่เป็นสมาชิกสวนสัตว์โลก[*ลิงก์เสีย*]
5. ↑  องค์การสวนสัตว์ - ประวัติสวนสัตว์นครราชสีมา เก็บถาวร 2009-04-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
6. 1 2  องค์การสวนสัตว์ - ประวัติสวนสัตว์สงขลา เก็บถาวร 2009-04-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
7. ↑  จากศูนย์ข่าวภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กรมประชาสัมพันธ์ - องค์การสวนสัตว์ในพระบรมราชูปถัมภ์ เร่งสร้างสวนสัตว์อุบลราชธานี ใน 4 ปี[*ลิงก์เสีย*]
8. ↑  องค์การสวนสัตว์ ร่วมกับภาครัฐ-เอกชน เปิดศูนย์อนุรักษ์ พื้นที่ชุ่มน้ำและนกกระเรียนพันธุ์ไทย ที่จังหวัดบุรีรัมย์เป็นแห่งแรกของประเทศไทย -

ดูเพิ่ม
-------

* สวนสัตว์ดุสิต
* สวนสัตว์เปิดเขาเขียว
* สวนสัตว์เชียงใหม่
* สวนสัตว์นครราชสีมา
* สวนสัตว์สงขลา

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ

| * ด
* ค
* ก
หน่วยงานในสังกัดและหน่วยงานภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม |
| --- |
| กรม | 
* สำนักงานรัฐมนตรี
* สำนักงานปลัดกระทรวง
* กรมป่าไม้
* กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม
* กรมควบคุมมลพิษ
* กรมทรัพยากรธรณี
* กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
* กรมทรัพยากรน้ำบาดาล
* กรมทรัพยากรน้ำ
* กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง
* สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

 |  |
| รัฐวิสาหกิจ | 
* องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้
* องค์การสวนสัตว์
* องค์การสวนพฤกษศาสตร์

 |
| องค์การมหาชน | 
* สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน)
* องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน)

 |
| 
* หมวดหมู่ หมวดหมู่

 |

| * ด
* ค
* ก
รัฐวิสาหกิจในประเทศไทย |
| --- |
| พลังงาน | 
* การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค
* การไฟฟ้านครหลวง
* การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย
* บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน)

 |  |
| ขนส่ง | 
* การทางพิเศษแห่งประเทศไทย
* การท่าเรือแห่งประเทศไทย
* การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย
* การรถไฟแห่งประเทศไทย
* บริษัท ขนส่ง จำกัด
* บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน)
* บริษัท รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. จำกัด
* บริษัท วิทยุการบินแห่งประเทศไทย จำกัด
* สถาบันการบินพลเรือน
* องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ

 |
| สื่อสาร | 
* บริษัท โทรคมนาคมแห่งชาติ จำกัด (มหาชน)
* บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด
* บริษัท อสมท จำกัด (มหาชน)

 |
| สาธารณูปการ | 
* การเคหะแห่งชาติ
* การประปานครหลวง
* การประปาส่วนภูมิภาค
* องค์การจัดการน้ำเสีย

 |
| อุตสาหกรรม | 
* การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย
* โรงงานไพ่ กรมสรรพสามิต
* การยาสูบแห่งประเทศไทย
* โรงพิมพ์ตำรวจ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
* องค์การสุรา กรมสรรพสามิต
* บริษัท อู่กรุงเทพ จำกัด

 |
| เกษตรและทรัพยากรธรรมชาติ | 
* องค์การตลาดเพื่อเกษตรกร
* องค์การสวนพฤกษศาสตร์
* องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย
* องค์การสะพานปลา
* องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้
* การยางแห่งประเทศไทย

 |
| พาณิชย์และบริการ | 
* การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
* บริษัท ธนารักษ์พัฒนาสินทรัพย์ จำกัด
* บริษัท สหโรงแรมไทยและการท่องเที่ยว จำกัด
* สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล
* องค์การคลังสินค้า
* องค์การตลาด

 |
| สังคมและเทคโนโลยี | 
* การกีฬาแห่งประเทศไทย
* สำนักงานธนานุเคราะห์ กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ
* องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ
* องค์การเภสัชกรรม
* สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
* องค์การสวนสัตว์

 |
| สถาบันการเงิน | 
* บรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม
* ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย
* ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
* ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย
* ธนาคารออมสิน
* ธนาคารอาคารสงเคราะห์
* ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย

 |
| *อดีตรัฐวิสาหกิจ* | 
* บริษัท กระสอบอิสาน จำกัด
* บริษัท ทิพยประกันภัย จำกัด (มหาชน)
* บริษัท นารายณ์ภัณฑ์ จำกัด
* บริษัท บางจาก คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน)
* บริษัท ไม้อัดไทย จำกัด
* บริษัท ส่งเสริมธุรกิจเกษตรกรไทย จำกัด
* บรรษัทบริหารสินทรัพย์สถาบันการเงิน
* องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์
* องค์การแก้ว
* องค์การเหมืองแร่ในทะเล
* องค์การทอผ้า
* องค์การผลิตอาหารสำเร็จรูป
* องค์การอุตสาหกรรมห้องเย็น
* องค์การบริหารสินเชื่ออสังหาริมทรัพย์
* องค์การแบตเตอรี่
* องค์การฟอกหนัง
* บริษัท ไทยเดินเรือทะเล จำกัด
* สำนักงานกองทุนสงเคราะห์การทำสวนยาง
* องค์การสวนยาง
* บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน)
* บรรษัทตลาดรองสินเชื่อที่อยู่อาศัย
* บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน)
* บริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน)

 |
| *อดีตรัฐวิสาหกิจ ประเภทอื่น ๆ*\* | 
* ธนาคารนครหลวงไทย
* ธนาคารเอเชีย
* ธนาคารศรีนคร จำกัด (มหาชน)
* ธนาคารไทยธนาคาร จำกัด (มหาชน)
* ธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน)

 |
| *\* หมายเหตุ*: เป็นองค์กรที่กองทุน FIDF เคยถือหุ้น หรือถือหุ้นอยู่เกินกว่าร้อยละห้าสิบ ซึ่งภายหลังในปี 2563 มีการตีความว่ากองทุนฯ ไม่ใช่หน่วยงานราชการหรือรัฐวิสาหกิจ ส่งผลให้องค์กรที่กองทุนฯ ถือหุ้นเกินร้อยละห้าสิบ (ธนาคารกรุงไทย) สิ้นสภาพการเป็นรัฐวิสาหกิจ |

| * ด
* ค
* ก
สวนสัตว์ในกำกับขององค์การสวนสัตว์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ |
| --- |
| สวนสัตว์ในปัจจุบัน | 
* สวนสัตว์เปิดเขาเขียว
* สวนสัตว์เชียงใหม่
* สวนสัตว์นครราชสีมา
* สวนสัตว์สงขลา
* สวนสัตว์อุบลราชธานี
* สวนสัตว์สุรินทร์
* สวนสัตว์นครสวรรค์
* สวนสัตว์ราชบุรี
* สวนสัตว์สุโขทัย
* สวนสัตว์ชุมพร
* สวนสัตว์ขอนแก่น

 |  |
| สวนสัตว์ในอนาคต | 
* สวนสัตว์ปทุมธานี

 |
| สวนสัตว์ในอดีต | 
* สวนสัตว์ดุสิต

 |
| 
* หมวดหมู่ หมวดหมู่:สวนสัตว์ในประเทศไทย

 |