***เอจออฟเอ็มไพร์ส*** (อังกฤษ: *Age of Empires*) เป็นชุดวิดีโอเกมวางแผนเรียลไทม์อิงประวัติศาสตร์ เดิมมีเอ็นเซ็มเบิลสตูดิโอส์เป็นผู้พัฒนา และเอ็กซ์บ็อกซ์เกมสตูดิโอส์เป็นผู้จัดจำหน่าย เกมแรกของชุด คือ *เอจออฟเอ็มไพร์ส* ซึ่งวางจำหน่ายในปี 2540 มีการออกเกมเจ็ดเกม และสปินออฟสามเกม

*เอจออฟเอ็มไพร์ส* เน้นเหตุการณ์ในทวีปยุโรป แอฟริกาและเอเชีย กินเวลาตั้งแต่ยุคหินถึงยุคเหล็ก เกมภาคเสริมสำรวจการก่อตั้งและการขยายจักรวรรดิโรมัน ภาคต่อ *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: เอจออฟคิงส์* มีฉากท้องเรื่องในยุคกลาง ส่วนภาคเสริมเน้นการพิชิตเม็กซิโกของสเปนบางส่วน เกมต่อมาสามเกม *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* สำรวจสมัยใหม่ตอนต้น เมื่อยุโรปกำลังทำให้ทวีปอเมริกาเป็นอาณานิคม และหลายประเทศในทวีปเอเชียกำลังถดถอย เกมล่าสุด *เอจออฟเอ็มไพร์สออนไลน์* ใช้แนวทางใหม่เป็นเกมออนไลน์ไม่เสียค่าใช้จ่ายโดยใช้ เกมฟอร์วินโดวส์ไลฟ์ เกมสปินออฟ *เอจออฟมีโธโลจี* มีฉากท้องเรื่องอยู่ในสมัยเดียวกับเอจออฟเอ็มไพร์ส แต่เน้นส่วนปรัมปราวิทยาของเทพปกรณัมกรีก อียิปต์และนอร์ส เกมหลักที่สี่ในชุด *เอจออฟเอ็มไพร์ส 4* อยู่ระหว่างการพัฒนา

ชุด *เอจออฟเอ็มไพร์ส* ประสบความสำเร็จเชิงพาณิชย์ โดยขายได้กว่า 20 ล้านก๊อปปี นักวิจารณ์ยกให้ความสำเร็จบางส่วนมาจากแก่นประวัติศาสตร์และการเล่นอย่างยุติธรรม ผู้เล่นปัญญาประดิษฐ์มีข้อได้เปรียบน้อยกว่าในเกมคู่แข่งหลายเกม

เกม
---

ลำดับเวลาปีที่วางขาย| TBA | *เอจออฟเอ็มไพร์ส 4* |

เกมในชุดเน้นเหตุการณ์ประวัติศาสตร์หลายสมัย *เอจออฟเอ็มไพร์ส* ครอบคลุมเหตุการณ์ระหว่างยุคหินและยุคคลาสสิกในทวีปยุโรปและเอเชีย ภาคเสริม *ไรซ์ออฟโรม* ติดตามการก่อตั้งและความรุ่งเรืองของจักรวรรดิโรมัน *ดิเอจออฟคิงส์* และสปินออฟนินเทนโด ดีเอสติดตามทวีปยุโรปและเอเชียตลอดยุคกลาง *เดอะคองคะเรอส์* ภาคเสริมของ *เอจออฟคิงส์* มีฉากท้องเรื่องในสมัยเดียวกัน แต่รวมฉากเกี่ยวกับการพิชิตเม็กซิโกของสเปน เอลซิด และอัตติลา *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* และ *เดอะวอร์ชีฟส์* เกิดขึ้นระหว่างการทำให้ทวีปอเมริกาเป็นอาณานิคมของยุโรป ภาคเสริมที่สอง *ดิเอเชียนไดแนสตีส์* ติดตามความเจริญของทวีปเอเชียในสมัยเดียวกัน *เอจออฟเอ็มไพร์สออนไลน์* เน้นอารยธรรมกรีก และอียิปต์ สปินออฟของซีรีส์ *เอจออฟมีโธโลจี* และภาคเสริม *เดอะไททันส์* มีฉากท้องเรื่องระหว่างยุคสำริด แต่เน้นไปยังปรัมปราวิทยาเป็นแก่น แทนที่เน้นประวัติศาสตร์

### ชุดหลัก

#### *เอจออฟเอ็มไพร์ส*

*เอจออฟเอ็มไพร์ส* วางจำหน่ายเมื่อวันที่ 26 ตุลาคม 2540 เป็นเกมแรกในชุด เช่นเดียวกับเป็นเกมใหญ่เกมแรกจากเอ็นเซ็มเบิลสตูดิโอส์ เป็นเกมวางแผนเรียลไทม์อิงประวัติศาสตร์เกมแรก ๆ ที่มีการสร้าง โดยใช้เกมเอนจินจีนี เกมสปอตอธิบายว่าเกมนี้เป็นลูกผสมของ *ซิวิไลเซชัน* (*Civilization*) และ *วอร์คราฟต์* (*Warcraft*) เกมให้ผู้เล่นเลือกเล่น 12 อารยธรรมเพื่อพัฒนาจากยุคหินสู่ยุคเหล็ก ภาคเสริม *ไรซ์ออฟโรม* (*Rise of Rome*) ซึ่งไมโครซอฟท์วางจำหน่ายเมื่อวันที่ 31 ตุลาคม 2541 ริเริ่มคุณลักษณะใหม่ และอารยธรรมใหม่ 4 แห่ง รวมทั้งโรมัน แม้ทั้งสองเกมจะมีซอฟต์แวร์บั๊กหลายอย่าง แต่หลายแพทช์ก็แก้ไขปัญหาได้หลายประการ

*เอจออฟเอ็มไพร์ส* โดยทั่วไปได้รับการตอบรับดี แม้มีบทปฏิทรรศน์เชิงลบอย่างสูงอยู่บ้าง เกมสปอตวินจารณ์การออกแบบที่ชวนสับสน ส่วน *คอมพิวเตอร์แอนด์วิดีโอเกม* ยกย่องเกมว่ามีจุดแข็งทั้งในภาวะเล่นคนเดียวและหลายผู้เล่น อะคาเดมีออฟอินเตอร์แอ็กทีฟอาตส์แอนด์ไซเอินซ์ยกให้ *เอจออฟเอ็มไพร์ส* เป็น "เกมวางแผนคอมพิวเตอร์แห่งปี" 2541 เกมยังอยู่ในอันดับต้น ๆ ของชาร์ตขายดีอีกหลายปี โดยขายได้กว่าสามล้านหน่วยเมื่อถึงปี 2543 ไรซ์ออฟโรม ขายได้หนึ่งล้านยูนิตในปี 2543 และได้คะแนนสะสม 80% จากเกมแรงกิงส์

ในเดือนมิถุนายน 2560 แอดัม อิสกรีน ผู้อำนวยการฝ่ายสร้างสรรค์ของไมโครซอฟท์สตูดิโอส์ประกาศ *เอจออฟเอ็มไพร์ส: เดฟินิทีฟเอดิชัน* ที่อิเล็กทรอนิกส์เอ็นเตอร์เทนเมนต์เอ็กซ์โป 2017 เกมจะมีกราฟิกส์ที่ได้รับการยกเครื่องที่รองรับความละเอียด 4เค ซาวด์แทร็กที่ทำสำเนาใหม่และการปรับปรุงการเล่นเกมอื่น ๆ และมีแผนวางจำหน่ายในวันที่ 19 ตุลาคม 2560 แต่เลื่อนเป็นวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2561 เมื่อมีการวางจำหน่ายในไมโครซอฟท์สโตร์ วันที่ 30 พฤษภาคม 2562 ไมโครซอฟท์ประกาศว่าเดฟินิทีฟเอดิชันจะมีการวางขายในสตีมในอนาคต ร่วมกับเดฟินิทีฟเอดิชันของทั้ง*เอจออฟเอ็มไพร์ส 2* และ*เอจออฟเอ็มไพร์ส 3*

#### *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2*

*เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: ดิเอจออฟคิงส์* วางจำหน่ายวันที่ 30 กันยายน 2542 โดยใช้เกมเอนจินจีนี และมีเกมการเล่นคล้ายกับเกมก่อนหน้า *ดิเอจออฟคิงส์* มีฉากท้องเรื่องในยุคกลางตั้งแต่ยุคมืดจนถึงยุคจักรวรรดิ เปิดให้ผู้เล่นเลือกเล่นอารยธรรมหนึ่งจาก 13 อารยธรรมจากทวีปยุโรป เอเชียและตะวันออกกลาง

เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม 2543 ไมโครซอฟท์วางจำหน่ายภาคเสริม *เดอะคองคะเรอส์* เพิ่มยูนิตใหม่และห้าอารยธรรมใหม่ ซึ่งรวมอารยธรรมเมโสอเมริกาสองอารยธรรม ได้แก่ มายาและแอซเท็ก *ดิเอจออฟคิงส์* ประสบความสำเร็จในเชิงคำวิจารณ์มากกว่าสองเกมแรก โดยมีคะแนนเกมแรงกิงส์และเมตาคริติก 92% ไมโครซอฟท์ส่งมอบเกมกว่าสองล้านก๊อปปีให้ผู้ค้าปลีก และเกมได้รับรางวัลและเกียรติยศมากมาย นักวิจารณ์เห็นตรงกันว่า *เดอะคองคะเรอส์* ต่อเติมจาก *ดิเอจออฟคิงส์* ได้ดี แม้ยังมีการยกประเด็นเกมการเล่นที่ไม่สมดุล *ดิเอจออฟคิงส์* และ *เดอะคองคะเรอส์* คว้ารางวัล "เกมวางแผนคอมพิวเตอร์แห่งปี" 2543 และ 2544 จากอะคาเดมีออฟอินเตอร์แอ็กทีฟอาตส์แอนด์ไซเอินซ์ ตามลำดับ

ในเดือนเมษายน 2556 *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: เอชดีเอดิชัน* วางจำหน่ายบนแพลตฟอร์มจำหน่ายดิจิทัลสตีมสำหรับระบบปฏิบัติการวินโดวส์ เอชดีเอดิชันยังรวมทั้งเกมดั้งเดิมและภาคเสริม *เดอะคองคะเรอส์* ตลอดจนกราฟิกส์ที่มีการปรับสำหรับหน่วยแสดงผลความละเอียดสูง ในเดือนพฤศจิกายน 2556 ไมโครซอฟท์วางจำหน่ายภาคเสริมที่สองชื่อ *เดอะฟะกอทึน* เฉพาะสำหรับ *เอชดีเอดิชัน* ภาคเสริมที่สามชื่อ *ดิแอฟริกันคิงดัมส์* มีการวางจไหน่ายในเดือนพฤศจิกายน 2558 เฉพาะสำหรับ *เอชดีเอดิชัน* เช่นกัน ภาคเสริมที่สี่ชื่อ *ไรซ์ออฟเดอะราจาส์* มีการวางจำหน่ายในวันที่ 19 ธันวาคม 2559 เมื่อวันที่ 21 สิงหาคม 2560 ไมโครซอฟท์ประกาศ *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: เดฟินิทีฟเอดิชัน*

ในเดือนมิถุนายน 2561 แอดัม อิสกรีน ซึ่งปัจจุบันเป็นผู้อำนวยการฝ่ายสร้างสรรค์แฟรนไชส์สำหรับ*เอจออฟเอ็มไพร์ส* แบ่งปันสารสนเทศเพิ่มเพิมเกี่ยวกับ *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: เดฟินิทีฟเอดิชัน* ที่อิเล็กทรอนิกส์เอ็นเตอร์เทนเมนต์เอ็กซ์โป 2019 เขายืนยันว่า *เดฟินิทีฟเอดิชัน* อยู่ระหว่างพัฒนาโดยฟะกอทึนเอ็มไพร์ส, แทนทาลัสมีเดียและวิกเค็ดวิชซอฟต์แวร์ เขาประกาศว่าเกมจะใช้กราฟิกส์ 4เคใหม่ การรองรับเอ็กซ์บ็อกซ์ ไลฟ์สำหรับหลายผู้เล่น ความสำเร็จ (achievement) เฉพาะเกม อารยธรรมใหม่สี่อารยธรรม แคมเปญ (campaign) ใหม่สามแคมเปญ ภาวะสังเกตใหม่และคุณลักษณะทัวร์นาเมนต์ และการปรับปรุงเพื่อเพิ่มคุณภาพการเล่นเพิ่มเติม ขณะนี้เวลาวางจำหน่ายตามแถลงคือฤดูใบไม้ร่วงปี 2562 เบิร์ด บีกแมน ผู้ร่วมก่อตั้ง*ฟะกอทึนเอ็มไพร์ส* ยืนยันเมื่อวันที่ 12 มิถุนายนว่าจะไม่ถอด *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: เอชดีเอดิชัน* ออกจากการวางขายหลังวางจำหน่าย *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: เดฟินิทีฟเอดิชัน*

#### *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3*

*เอจออฟเอ็มไพร์ส* วางจำหน่ายเมื่อวันที่ 18 ตุลาคม 2548 สร้างอยู่บนรุ่นปรับปรุงของเกมเอนจิน *เอจออฟมีโธโลจี* ปรับปรุงโดยมีการเปลี่ยนแปลงสำคัญที่สุดได้แก่เอนจินกราฟิกส์ที่มีการปรับและการรวมเอนจินฮาว็อกฟิสิกส์มิดเดิลแวร์ เกมดังกล่าวมีฉากท้องเรื่องอยู่ในยุคระหว่างปี 1964 ถึง 2393 และผู้เล่นสามารถเลือกเล่นเป็นชาติหนึ่งในแปดชาติยุโรป เกมนี้ริเริ่มคุณลักษณะใหม่จำนวนมาก เช่น นครเหย้า เอ็นเซ็มเบิลสตูดิโอส์อธิบายว่าเป็น "ระบบสนับสนุนสำคัญต่อความพยายามของคุณในโลกใหม่" นครเหย้าให้ทรัพยากร ยุทธภัณฑ์ ทหารและอัปเกรดแก่ผู้เล่น นครเหย้าสามารถใช้ได้ในหลายเกม และอัปเกรดหลังจบการศึกแต่ละครั้ง มีการเปรียบคุณลักษณะเป็นตัวละครเกมสวมบทบาทจากเอ็นเซิมเบิลสตูดิโอส์ ภาคเสริมแรกของ *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* ชื่อ *เดอะวอร์ชีฟส์* มีการวางจำหน่ายเมื่อวันที่ 17 ตุลาคม 2549 การเปลี่ยนแปลงการเล่นเกมในแพ็กเสริมส่วนใหญ่เล็กน้อย แต่ภาคนี้นำเสนอสามอารยธรรมใหม่ โดยเน้นชนพื้นเมืองอเมริกัน สิ่งที่โดดเด่นที่สุดได้แก่การริเริ่มยูนิตวอร์ชีฟ ภาคเสริมที่สอง *ดิเอเชียนไดแนสตีส์* วางขายวันที่ 23 ตุลาคม 2550 เป็นผลิตภัณฑ์ที่พัฒนาร่วมกัน บิกฮิวจ์เกมส์ช่วยเอ็นเซ็มเบิลสตูดิโอส์พัฒนาเกม โดยไบรอัน เรย์โนลส์เป็นหัวหน้านักออกแบบร่วมกับบรูซ เชลลี เกมขยายจักรวาล *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* ไปสู่ทวีปเอเชียและแนะนำอารยธรรมใหม่สามอารยธรรม การตอบรับ *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* นั้นผสมกัน เกมเรโวลูชันอธิบายว่ามัน "สนุกพอ ๆ กับ" หนังสือประวัติศาสตร์ ขณะที่เกมโซนแย้งว่ามันเป็น "เกมดูดีที่สุดเกมหนึ่ง เป็นเกมอาร์ทีเอสน้อยกว่า ซึ่งออกสู่ตลอดในปัจจุบัน" เกมขายได้กว่าสองล้านก๊อปปีและคว้ารางวัล "เกมวางแผนเรียลไทม์แห่งปี" ของเกมสปาย *วอร์ชีฟส์* ไม่สามารถเทียบความสำเร็จได้เท่ากับเกมก่อนหน้า โดยมีคะแนนต่ำกว่าทั้งเกมแรงกิงส์และเมตาคริติก ส่วนคะแนนของ *เอเชียนไดแนสตีส์* ยิ่งต่ำลงไปอีกอยู่ที่ 80%

รุ่นสะสมหลายรุ่นของ*เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* มีหนังสือศิลป์ปกแข็ง หน้าสุดท้ายของหนังสือศิลป์มีการพรรณนาภาพของชุด ตัวเลขโรมันใต้แผงแต่ละแผงมีตั้งแต่ I ถึง V โดยบ่งชี้ว่าชุดจะรวม เอจออฟเอ็มไพร์ส 4 และเอจออฟเอ็มไพร์ส 5 ลูกจ้างเอ็นเซ็มเบิลสตูดิโอส์ แซนดี ปีเตอร์เซน กล่าวว่าภาพนั้น "เป็นการตั้งข้อสังเกตล้วน ๆ ในส่วนของ[พวกเขา]"

ในปี 2561 ไมโครซอฟท์ประกาศว่าพวกเขาปิดตัวเอ็นเซ็มเบิลสตูดิโอส์หลังสร้างเกม ฮาโลวอส์ สำเร็จ ลูกจ้างบางส่วนตั้งทีมใหม่เป็นส่วนหนึ่งของไมโครซอฟท์สตูดิโอส์ เควิน อันแนงส์ (Kevin Unangst) ผู้อำนวยการเกมส์ฟอร์วินโดวส์ ปฏิเสธว่าการปิดตัวดังกล่าวเป็นจุดจบของซีรีส์ *เอจออฟเอ็มไพร์ส* โดยให้สัมภาษณ์*เดอะซานฟรานซิสโกโครนิเคิล*ว่า "เราตื่นเต้นมากเกี่ยวกับศักยภาพในอนาคตสำหรับเอจออฟเอ็มไพร์ส" *เอดจ์*ยืนยันในการสัมภาษณ์กับรองประธานฝ่ายบันเทิงเชิงโต้ตอบของบริษัทไมโครซอฟท์ เชน คิม ว่า ไมโครซอฟท์ยังเป็นเจ้าของ *เอจออฟเอ็มไพร์ส* และว่าพวกเขามีแผนดำเนินซีรีส์ต่อ อย่างไรก็ตาม บรูซ เชลลีเขียนในบล็อกของเขาว่าเขาจะไม่เป็นส่วนหนึ่งของสตูดิโอส์ใหม่ที่เพิ่งตั้งใด ๆ

เมื่อวันที่ 21 สิงหาคม 2560 ไมโครซอฟท์ประกาศ *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3: เดฟินิทีฟเอดิชัน* วันที่ 30 พฤษภาคม 2562 ไมโครซอฟท์ประกาศว่า *เดฟินิทีฟเอดิชัน* จะวางขายในสตีมในอนาคต ร่วมกับ เดฟินิทีฟเอดิชัน ของทั้ง *เอจออฟเอ็มไพร์ส* และ*เอจออฟเอ็มไพร์ส 2*

#### *เอจออฟเอ็มไพร์ส 4*

วันที่ 21 สิงหาคม 2560 ไมโครซอฟท์ประกาศ *เอจออฟเอ็มไพร์ส 4* พัฒนาโดยเรลิกเอ็นเตอร์เทนเมนต์

จวบจนวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2561 "ไม่มีวันวางจำหน่ายที่ประกาศสำหรับ*เอจออฟเอ็มไพร์ส 4*" ฟิล สเป็นเซอร์ รองประธานบริหารของไมโครซอฟท์ฝ่ายเกม ยืนยันเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2561 ว่า *เอจออฟเอ็มไพร์ส 4* ยังอยู่ระหว่างการพัฒนาโดยมีสารสนเทศเพิ่มเติมตามมาในปี 2562

### เกมสปินออฟ

*เอจออฟมีโธโลจี* มีองค์ประกอบเกมการเล่นหลายอย่างเหมือนกับซีรีส์หลัก และถือเป็นส่วนหนึ่งของซีรีส์ แม้มีจุดเน้นคนละอย่างกัน แคมเปญใน *เอจออฟมีโธโลจี* เล่านิยายของอาร์แคนทอสชาวแอตแลนติส และภารกิจค้นหาว่าเหตุใดประชากรของเขาจึงไม่ได้รับความโปรดปรานจากเทพเจ้าโพไซดอน ไมโครซอฟท์วางจำหน่ายเกมเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม 2545 และภาคเสริม *เดอะไททันส์* เมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2546 *เดอะไททันส์* นำเสนอแอตแลนติสเป็นอารยธรรมใหม่ แคมเปญของเกมสั้นกว่าภาคก่อน และเน้นแคสเตอร์ บุตรของอาร์แคนทอสเป็นศูนย์กลาง ซึ่งตกหลุมพรางมุสาของเหล่าไททันและปลดปล่อยพวกมันจากทาร์ทารัส *เอจออฟมีโธโลจี* ขายได้กว่าหนึ่งล้านก๊อปปีในสี่เดือน ได้คะแนน 89% ในเกมแรงกิงส์และเมตาคริติก *เดอะไททันส์* ไม่ประสบความสำเร็จด้านยอดขายเท่ากับ *เอจออฟมีโธโลจี* แม้นักวิจารณ์ให้คะแนนสูง

แบ็กโบนเอ็นเตอร์เทนเมนต์พัฒนา *เอจออฟเอ็มไพร์ส: ดิเอจออฟคิงส์* เป็นเกมเทิร์นเบสสำหรับนินเทนโด ดีเอส มาเจสโกเอ็นเตอร์เทนเมนต์เผยแพร่เกมเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2549 เกมนี้คล้ายกับเกมเทิร์นเบสอื่น ๆ เช่น *แอดแวนซ์วอร์* แต่มีเกมการเล่นบนพีซี *Age of Empires: The Age of Kings* scored 80% on Game Rankings and Metacritic. *เอจออฟเอ็มไพร์ส: ดิเอจออฟคิงส์* ได้คะแนน 80% จากเกมแรงกิงส์และเมตาคริติก โคนามินำเกมชื่อเดียวกันมาลงเพลย์สเตชัน 2 ประมาณห้าปีก่อนรุ่นดีเอส แต่เกมนั้นมีการส่งเสริมน้อยและขายได้ไม่ดี

วันที่ 16 สิงหาคม 2553 ไมโครซอฟท์ประกาศ *เอจออฟเอ็มไพร์สออนไลน์* ซึ่งเป็นเกมออนไลน์ทางเกมส์ฟอร์วินโดวส์ที่เล่นได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย พัฒนาโดยร่วมมือกับโรบอตเอ็นเตอร์เทนเมนต์ เกมมีคุณลักษณะประสบการณ์เล่นได้ไม่เสียค่าใช้จ่ายโดยทางเกมส์ฟอร์วินโดวส์ไฟล์ตลอดจนเมืองหลวงออนไลน์ตลอดเวลาที่มีชีวิตและเติบโตแม้ผู้เล่นออฟไลน์ ภารกิจหลายผู้เล่นแบบร่วมมือ การค้าขายและระบบยึดระดับที่ทำให้ผู้เล่นพัฒนาได้ตามจังหวะของตนเอง สำหรับเนื้อหาพรีเมียมสามารถได้หรือซื้อหาได้ เช่น การเข้าถึงพิมพ์เขียวและไอเท็มพิเศษ ตลอดจนภารกิจและคุณลักษณะเพิ่มเติม ในเดือนกันยายน 2556 มีประกาศว่าเกมจะเปิดใช้การได้จนถึงวันที่ 1 กรกฎาคม 2557 แล้วจะปิดตัวเนื่องจากค่าบำรุงรักษาเนื้อหาแพงเกินไป

วันที่ 13 เมษายน 2557 มีการประกาศ *เอจออฟเอ็มไพร์ส: เวิลด์ดอมิเนชัน* เคแล็บเกมส์เป็นผู้พัฒนาสำหรับไอโอเอส แอนดรอยด์และวินโดวส์ โฟน It was released on December 7, 2015, มีการวางตำหน่ายเกมวันที่ 7 ธันวาคม 2558 โดยยกเลิกการให้บริการในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2559

วันที่ 25 สิงหาคม 2557 มีการประกาศ *เอจออฟเอ็มไพร์ส: แคสเซิลซีนจ์* เป็นเกมแบบสัมผัส ซึ่งสโมกกิงกันอินเตอร์แอ็กทีฟเป็นผู้พัฒนา มีการวางจำหน่ายสำหรับวินโดวส์พีซีและวินโดวส์ โฟน 8 เมื่อวันที่ 17 กันยายน 2557

การพัฒนา
--------

### องค์ประกอบประวัติศาสตร์

ระยะการพัฒนาของเกม *เอจออฟเอ็มไพร์ส* ต่าง ๆ คล้ายกันในหลายทาง เนื่องจากเกมอิงเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ ทีมผู้พัฒนาจึงมักต้องศึกษาค้นคว้าปริมาณมาก อย่างไรก็ดี การศึกษาค้นคว้านั้นมิได้เจาะลึก ซึ่งผู้ออกแบบ เอจออฟเอ็มไพร์ส บรูซ เชลลี ว่าเป็น "ความคิดที่ดีสำหรับผลิตภัณฑ์บันเทิงส่วนใหญ่" เชลลียังว่าเอ็นเซ็มเบิลสตูดิโอส์นำหนังสืออ้างอิงส่วนใหญ่มาจากส่วนเด็กที่ห้องสมุด เขาชี้ว่าเป้าหมายคือเพื่อให้ผู้เล่นเกมสนุก "ไม่ใช่นักออกแบบหรือนักวิจัย[เกม]" ที่การประชุมผู้พัฒนางานประชุมเกมปี 2550 เชลลีสานต่อความคิดนี้และอธิบายว่า ความสำเร็จของชุดตั้งอยู่บน "การทำเกมซึ่งดึงดูดทั้งผู้เล่นเกมครั้งคราวและฮาร์ดคอร์" เชลลียังตั้งข้อสังเกตว่าเกม *เอจออฟเอ็มไพร์ส* มิได้ว่าด้วยตัวประวัติศาสตร์เอง แต่ "เกี่ยวกับประสบการณ์ของมนุษย์" พวกเขามุ่งเน้นไม่เพียงแต่สิ่งที่มนุษย์เคยทำไว้แล้วเท่านั้น แต่ยังเน้นสิ่งที่มนุษย์ทำได้ในอนาคตอย่าง "การไปอวกาศ" ด้วย เอ็นเซ็มเบิลสตูดิโอส์พัฒนา *เอจออฟมีโธโลจี* ในทางที่ต่างไปจากสองเกมก่อนหน้า ทีมยังกังวลว่าพวกเขาจะ "ไม่สามารถเอาตัวรอด" ด้วยเกมอิงประวัติศาสตร์เกมที่สาม และเลือกปรัมปราวิทยาเป็นฉากท้องเรื่องหลังอภิปรายหลาย ๆ ตัวเลือกแล้ว

### ปัญญาประดิษฐ์

นักออกแบบพัฒนาและปรับปรุงปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) ที่ใช้ในซีรีส์ *เอจออฟเอ็มไพร์ส* อย่างสม่ำเสมอ ผู้เชี่ยวชาญด้านเอไอ เดฟ พอตติงเจอร์ กล่าวว่า ทีมพัฒนาให้ความสำคัญกับเอไอในเกมดั้งเดิมเป็นลำดับสูงมากและใช้เวลาพัฒนากว่าหนึ่งปี เขากล่วาว่า เอไอในเกมอาศัยยุทธวิธีและยุทธศาสตร์เพื่อเอาชนะแทน "การโกง" โดยให้ทรัพยากรพิเศษแก่ตนเอง หรือดัดแปลงยูนิตให้แข็งแกร่งกว่าปกติ ภายหลังพอตติงเจอร์สังเกตว่า ทีมซีรีส์ *เอจออฟเอ็มไพร์ส* รู้สึกภาคภูมิใจที่เอไอของพวกตน "เล่นอย่างยุติธรรม" และไม่ทราบว่าผู้เล่นกำลังทำอะไรอยู่ และต้องเล่นบนกฎเดียวกับคู่แข่งมนุษย์

*เอจออฟเอ็มไพร์ส* เปิดให้ผู้เล่นเลือกเล่นตามเงื่อนไขที่มีเนื้อเรื่องรองรับและสร้างมาเป็นพิเศษหรือเล่นต่อสู้กับเอไอ (และผู้เล่นอื่น) เป็นครั้ง ๆ การเลือกต่อสู้กับเอไอแทนการเล่นตามเนื้อเรื่องทำให้เอไอสามารถปรับให้เข้ากับกลยุทธ์ของผู้เล่นและจำได้ว่าเกมใดที่มันชนะและแพ้ ในที่สุดเอไอจะเอาชนะกลยุทธ์ของผู้เล่นและทำลายหมู่บ้านของผู้เล่นได้อย่างง่ายดายหลังผ่านไปหลายเกม ตัวอย่างเช่นใน *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* สิ่งนี้เรียกว่าเล่น "สเกอร์มิช" (skirmish) อย่างไรก็ตาม *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* เปิดให้ผู้เล่นปรับแต่งกลยุทธ์ของพวกเขาเพิ่มเติมในการพบกับเอไอโดย "การสร้างสำรับ" ซึ่งช่วยให้ผู้เล่นเปลี่ยนการส่งสินค้าจาก "นครเหย้า" ด้วยทางเลือกที่ปรับปรุง

ใน*เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: เดอะคองคะเรอส์* เอได้รับลำดับความสำคัญสูง ผลลัพธ์คือคุณลักษณะ "ชาวบ้านฉลาด" (smart villager) ซึ่งมีอยู่ในเกมหลังจากนั้นทุกเกม โดยหลังสร้างสิ่งก่อสร้างที่เก็บหรือผลิตทรัพยากร ชาวบ้านฉลาดจะเก็บทรัพยากรที่เกี่ยวข้องกับสิ่งก่อสร้างนั้นทันที เช่น ธัญพืชจากไร่นา หรือแร่จากแหล่งแร่

*เอจออฟมีโธโลจี: เดอะไททันส์* ให้ผู้เล่นใช้โปรแกรมแก้ไขจุดบกพร่องเอไอเมื่อสร้างฉากปรับเอง ผู้เล่นสามารถเปลี่ยนการตั้งค่าของผู้เล่นคอมพิวเตอร์และทำให้เอไอประพฤติตามแบบรูปบางอย่างได้ การเปลี่ยนแปลงพื้นฐานกว่านั้นต่อเอไอเดิมสามารถเข้าถึงได้ในสองเกมแรกของซีรีส์

### กราฟิกส์และภาพ

กราฟิกและภาพของ *เอจออฟเอ็มไพร์ส* ดีขึ้นในทุกเกมที่ออกมาแต่ละครั้ง จากการออกเกมแรกถึงเกมที่สอง *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: ดิเอจออฟคิงส์* เป็นพัฒนาการที่โดดเด่นที่ได้รับเสียงชื่นชมจากนักวิจารณ์หลายคน เมื่อมีการออก *เอจออฟมีโธโลจี* การยกย่องยังดำเนินต่อไป และเกมที่สี่ *เอจออฟเอ็มไพร์ส 4* ได้รับการยกย่องเพิ่มอีก

เกมสปอตยกย่องกราฟิกที่ได้รับการปรับปรุง ในเกมที่สอง *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: ดิเอจออฟคิงส์* ยูโรเกมเมอร์ยินดีต้อนรับการเปิดตัวชาวบ้านหญิง เมื่อเทียบกับแบบเดิมที่มีเฉพาะเพศชาย ออลเกมยกย่องระบบการจัดกลุ่มและการค้นหาเส้นทางขั้นสูงในเกมที่สอง แต่แม้มีกราฟิกส์ที่ได้รับการปรับปรุงให้ดีขึ้น ออลเกมบ่นว่าบางทียูนิตใน *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: ดิเอจออฟคิงส์* แยกแยะออกจากกันได้ยาก ซึ่งเป็นประเด็นที่ผู้ทบทวนหลายคนเห็นตรงกัน อย่างไรก็ตาม เกมเรโวลูชันเขียนว่าเกมที่สองเป็น "เกมอาร์ทีเอส 2ดีที่ดูดีที่สุดในตลาดขณะนี้"

กราฟิกส์ยังพัฒนาอย่างต่อเนื่องใน *เอจออฟมีโธโลจี* และได้รับคำชมจากนักวิจารณ์ส่วนใหญ่ ไอจีเอ็นจัดอันดับกราฟิกในเกมที่สามนี้ว่า "มีความสุขที่ได้ชม ... ยอดเยี่ยม" เกมสปอตเห็นตรงกัน และให้คะแนนกราฟิกส์ 9 เต็ม 10 เกมเรโวลูชันก็เช่นกัน โดยพีซีเกมเมอร์ระบุว่ากราฟิกส์ในเกมที่สาม "อัดแน่นด้วยรายละเอียด"

แนวโน้มกราฟิกที่ได้รับการปรับปรุงดำเนินต่อจนถึงเกมถัดไป *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* ซึ่งผู้ทบทวนยินดีมาก ไอจีเอ็นระบุว่า "หลังจากเห็นภาพหน้าจอ ขากรรไกรของเรากระแทกกับพื้นด้วยปริมาณรายละเอียด" วันอัพดอตคอมอธิบาย *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* ว่าเป็น "เกมสวยงามที่สุดเกมหนึ่งที่คุณจะติดตั้งบนคอมพิวเตอร์ของคุณในอนาคตอันใกล้" เกมสปายเห็นด้วย โดยระบุว่า "กราฟิกส์ *เอจ 3* ไร้ที่เปรียบในประเภทวางแผน" *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* สร้างบนรากฐานและนำเสนอคุณลักษณะใหม่สำหรับเกมก่อนหน้า *เอจออฟมีโธโลจี* เช่น การใส่เกมเอนจินมิดเดิลแวร์จำลองฟิสิกส์ฮาว็อก สำหรับฉบับวินโดวส์ และฟิสเอ็กซ์สำหรับแมคโอเอสเท็น ผลลัพธ์ที่เป็นนวัตกรรมทำให้เลี่ยงแอนิเมชันสร้างล่วงหน้า แต่มีการคำนวณเหตุการณ์ตามเอนจินฟิสิกส์ ผลที่ได้ทำให้ภาพเหตุการณ์อย่างการทำลายสิ่งปลูกสร้างและต้นไม้โค่นไม่มีบันทึกล่วงหน้า เกมสปอตยังยกย่องกราฟิกส์ในเกมที่สี่แต่บ่นเรื่อง "พฤติกรรมยูนิตที่ดูเก้กัง" คุณลักษณะกราฟิกส์ของเกมอีกอย่างหนึ่งคือการให้แสงบลูม (bloom) และการรองรับพิกเซลเฉดเดอร์ 3.0

เกมสปายให้รางวัล "กราฟิกส์ยอดเยี่ยม" แก่ *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* ที่ "เกมแห่งปี 2548" ของเกมสปาย

### ดนตรี

สตีเฟน ริปปีเป็นผู้กำกับเพลงของซีรีส์ตั้งแต่เกมแรก บางครั้งเขาได้รับความช่วยเหลือเป็นครั้งคราวจากเดวิด ริปปี ญาติชายของเขา และเควิน แม็กมัลแลน เขาสร้างเพลงต้นฉบับใน *เอจออฟเอ็มไพร์ส* ด้วยเสียงเครื่องดนตรีจากยุคสมัยในเกม เสียงเหล่านี้มาจากเครื่องดนตรีจริงและตัวอย่างดิจิทัล ทูนเหล่านี้เป็นผลจากการวิจัยอย่างกว้างขวางเกี่ยวกับวัฒนธรรม ลีลาและเครื่องดนตรีที่ใช้ ริปปีกล่าวว่าการพัฒนาเสียงของ *เอจออฟเอ็มไพร์ส* ทำได้ง่าย เนื่องจากมีความรู้เกี่ยวกับเครื่องดนตรีที่ใช้ในยุคกลาง ฉะนั้น พวกเขาจึงสามารถผลิตซ้ำทูนสำหรับซาวน์แทร็กของเกมได้ ใน*เอจออฟมีโธโลจี* มีการใช้เครื่องดนตรีออเครสตราแทน แม็กมัลแลนว่า ทีมยังรวบรวมบันทึกเสียงจำนวนมากจากสวนสัตว์ และสร้าง "คลังเสียงขนาดใหญ่ซึ่งเป็นเนื้อหาของพวกเขาเอง" ดนตรีของ *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* คล้ายกับ ดิเอจออฟคิงส์ ซึ่งทีมใช้เครื่องดนตรีในประวัติศาสตร์มากขึ้น ริปปีระบุว่าทีมใช้เครื่องดนตรีอย่างปี่สกอตและกลองสนามเพื่อให้ความรู้สึกสมจริง

### ความร่วมมือ

เอ็นเซ็มเบิลสตูดิโอส์ร่วมงานกับ *บิ๊กฮิวจ์เกมส์* เพื่อพัฒนา *ดิเอเชียนไดแนสตีส์* ภาคเสริมที่สองของ *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* เป็นการลงทุนร่วมครั้งแรกระหว่างสองทีม เหตุผลที่ร่วมงานกันเพราะมีตารางเวลาเข้กันได้ ซึ่งขณะนั้นเอ็นเซ็มเบิลสตูดิโอส์กำลังง่วนอยู่กบโครงการอื่น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง *เฮโลวอส์* ส่วนทีมวางแผนเรียลไทม์ของบิ๊กฮิวจ์เกมส์ก็มีโครงการอยู่บ้าง บิ๊กฮิวจ์เกมส์เป็นผู้สร้างหลัก แต่นักออกแบบ เกร็ก สตรีตและแซนดี ปีเตอร์สันของเอ็นเซ็มเบิลสตูดิโอส์ร่วมระดมสมองด้วย และควบคุมผลิตภัณฑ์ขั้นสุดท้าย สตูดิโอส์ทั้งสองมีบาทบาทในการทดสอบเกมก่อนวางขาย

การตอบรับและมรดก
----------------

คะแนนปฏิทัศน์สะสม  
*ณ 20 พฤษภาคม 2557*| เกม | เกมแรงกิงส์ | เมตาคริติก |
| --- | --- | --- |
| *เอจออฟเอ็มไพร์ส (2540)* | 87% | 83 |
| *เอจออฟเอ็มไพร์ส: ไรซ์ออฟโรม (2540)* | 80% | – |
| *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: ดิเอจออฟคิงส์ (2541)* | 92% | 92 |
| *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: เดอะคองคะเรอส์ (2543)* | 88% | 88 |
| *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3 (2548)* | 82% | 81 |
| *เอจออฟเอ็มไพร์ส: ดิเอจออฟคิงส์ (2549)* (นินเทนโด ดีเอส) | 80% | 80 |
| *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3: เดอะวอร์ชีฟส์ (2549)* | 89% | 87 |
| *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3: ดิเอเชียนไดแนสตีส์ (2550)* | 80% | 80 |
| *เอจออฟเอ็มไพร์ส: มีโธโลจีส์ (2551)* (นินเทนโด ดีเอส) | 79% | 78 |
| *เอจออฟเอ็มไพร์สออนไลน์ (2554)* | 71% | 70 |
| *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: เอชดีเอดิชัน (2556)* | 71% | 68 |
| *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: เดอะฟะกอทึน (2556)* | – | – |
| *เอจออฟเอ็มไพร์ส: แคสเซิลซีนจ์ (2557)* | 40% | – |
| *เอจออฟมีโธโลจี (2555)* | 89% | 89 |
| *เอจออฟมีโธโลจี: เดอะไททันส์ (2546)* | 84% | 84 |
| *เอจออฟมีโธโลจี: เอ็กซ์เทนเด็ดเอดิชัน (2557)* | 68% | 69 |
| *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: ดิแอฟริกันคิงดัมส์ (2558)* | - | - |
| *เอจออฟมีโธโลจี: เทลออฟเดอะดรากอน (2559)* | - | - |
| *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: ไรซ์ออฟเดอะราจาส์ (2559)* | - | - |

ซีรีส์ *เอจออฟเอ็มไพร์ส* ประสบความสำเร็จในเชิงพาณิชย์ จนถึงปี 2551 เกมในซีรีส์จำนวนห้าเกมขายได้เกินหนึ่งล้านก๊อบปี เกมมาสูตราระบุว่า *เอจออฟเอ็มไพร์ส* ขายได้กว่าสามล้านก๊อบปี และ*ไรซ์ออฟโรม* ขายได้หนึ่งล้านก๊อบปีเมื่อถึงปี 2543 ในเวลาเดียวกัน ไมโครซอฟท์ประกาศว่าบริษัทส่งมอบ *ดิเอจออฟคิงส์* จำนวนกว่าสองล้านก๊อบปีแล้ว ในปี 2546 ไมโครซอฟท์ประกาศว่า *เอจออฟมีโธโลจี* ขายได้หนึ่งล้านก๊อบปี จนถึงปี 2547 ก่อนการออก*เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* แฟรนไชส์ *เอจออฟเอ็มไพร์ส* ขายได้กว่า 15 ล้านก๊อบปี วันที่ 18 พฤษภาคม 2550 เอ็นเซ็มเบิลสตูดิโอส์ประกาศว่าขาย *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* ได้สองล้านก๊อบปี เกมในชุดทำคะแนนได้สูงอย่างต่อเนื่องในเว็บไซต์รวบรวมบทปฏิทัศน์วิดีโอเกม เกมแรงกิงส์และเมตาคริติก ซึ่งรวบรวมข้อมูลจากเว็บไซต์ปฏิทัศน์หลายแห่ง จากตารางขวามือ เกมที่ได้คะแนนสูงสุด คือ เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: ดิเอจออฟคิงส์ โดยได้คะแนน 92% จากทั้งสองเว็บไซต์

นักวิจารณ์ให้ความชอบแก่ *เอจออฟเอ็มไพร์ส* สำหรับการมีอิทธิพลต่อเกมกลยุทธ์แบบเรียลไทม์ (RTS) อย่าง *ไรซ์ออฟเนชันส์* (*Rise of Nations*), *เอ็มไพร์เอิร์ธ* (*Empire Earth*) และ*คอสแซ็กส์* (*Cossacks*) ฝ่าย*สตาร์ วอร์ส: กาแล็กติกแบตเทิลกราวส์* (*Star Wars: Galactic Battlegrounds*) ยังได้รับอิทธิพลจากซีรีส์ดังกล่าว คือ เกมมันใช้เกมเอนจินจีนีแบบเดียวกับ *เอจออฟเอ็มไพร์ส* และ *เอจออฟเอ็มไพร์ส 2: ดิเอจออฟคิงส์* และนักวิจารณ์ถือว่าเป็นรูปถอดแบบเหมือนมากของเกมทั้งสอง ไอจีเอ็นเริ่มบทปฏิทัศน์ด้วยถ้อยแถลงว่า "ฉันชอบ *เอจออฟสตาร์ วอร์ส* ฉันหมายถึง*สตาร์เอ็มไพร์ส* ไม่ว่าจะเรียกอะไร ฉันเอาหมด" และเกมสปอตเขียนว่า "หลักมูลของเอนจิน*เอจออฟเอ็มไพร์ส 2* อย่างอยู่ดีใน*สตาร์ วอร์ส: กาแล็กติกแบตเทิลกราวส์* จนผู้ที่เล่นเกมนั้นจนชำนาญแล้วสามารถเข้ามาเล่นได้ทันที" ในเดือนตุลาคม 2548 เชลลีย์ออกความเห็นเกี่ยวกับผลกระทบของซีรีส์ ในบทสัมภาษณ์แก่เกมสปาย เขาอธิบายว่าบิดามารดา "บอกเอ็นเซ็มเบิลสตูดิโอส์ว่าลูกของพวกตนกำลังอ่านหนังสือเกี่ยวกับกรีซโบราณเพราะพวกเขาชอบเล่นกับไตรรีมมาก หรือพวกเขาต้องการหาซื้อหนังสือประวัติศาสตร์สมัยกลางเพราะเกมสอนให้พวกเขารู้จักสิ่งที่เรียกว่าเทรบูเชต"

เชลลีย์กล่าวว่ากุญแจสู่ความสำเร็จของเกมคือนวัตกรรม ไม่ใช่เลียนแบบเกมแนวเดียวกัน เขายังอ้างว่าองค์ประกอบที่เป็นเอกลักษณ์ในเกม "ช่วยสร้างชื่อเสียงของเอ็นเซ็มเบิลสตูดิโอส์ในฐานะผู้เชี่ยวชาญประเภทวางแผนเรียลไทม์" มาร์ก โบซอนจากไอจีเอ็นเขียนในบทปฏิทัศน์ *ดิเอจออฟคิงส์* ของเขาไว้ว่า "ซีรีส์ *เอจออฟเอ็มไพร์ส* เป็นเกมวางแผนเรียลไทม์บนพีซีที่เป็นนวัตกรรมมากที่สุดเกมหนึ่งในทศวรรษที่ผ่านมาหรือราวนั้น" กาเมนนิกกีเรียกเอ็นเซ็มเบิลสตูดิโอส์ว่า "ผู้ผลิตที่เริ่มต้นทุกสิ่ง" เมื่อพวกเขากล่าวถึงสิ่งที่ *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* กระทำเพื่อพัฒนาประเภทวางแผนเรียลไทม์ เชลลีย์ยอมรับว่าความสำเร็จและนวัตกรรมของ *เอจออฟเอ็มไพร์ส* ช่วยให้เอ็นเซ็มเบิลอยู่รอดได้ในช่วงแรกตั้งแต่เป็นสตาร์ตอัป ในปี 2548 เชลลีย์บ่นถึงนักวิจารณ์ที่มี "อคตินวัตกรรม" ต่อซีรีส์ โดยพาดพิงคะแนน 60% จากคอมพิวเตอร์เกมมิงเวิลด์ เขาว่าแม้ *เอจออฟเอ็มไพร์ส 3* "บางทีอาจเป็นเกมพีซีขายดีที่สุดในโลก" แต่นักปฏิทัศน์คาดหมาย "สิ่งใหม่จริง ๆ" และให้คะแนนอย่างไม่ปรานี

บันจีเลือกเอ็นเซ็มเบิลสตูดิโอส์ให้พัฒนา*เฮโลวอร์ส*ซึ่งเป็นเกมอาร์ทีเอสที่มาจากซีรีส์*เฮโล*ของบริษัท พวกเขาบอกว่าเหตุผลหนึ่งที่พวกเขาเลือกร่วมงานกับเอ็นเซ็มเบิลเป็นเพราะซีรีส์*เอจออฟเอ็มไพร์ส* พวกเขายังตั้งข้อสังเกตว่า เอ็นเซ็มเบิลเป็นตัวเลือกสมบูรณ์แบบ "เพื่อให้รับรู้ฉบับดั้งเดิมของ *เฮโล*" ซึ่งเริ่มต้นชีวิตในฐานะเกมอาร์ทีเอส

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Age of Empires screenshots and statistics". Universal Videogame List. สืบค้นเมื่อ May 21, 2011.
2. ↑  Jeff Sengstack (February 14, 1997). "Age of Empires Preview: Microsoft takes a stab at the golden age of wargaming". *GameSpot*. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
3. ↑  Bruce Shelley (April 9, 2007). "Play Age of Empires – Study History in College". Ensemble Studios. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ February 17, 2008. สืบค้นเมื่อ April 21, 2008.
4. ↑  T. Liam McDonald (October 27, 1997). "Age of Empires Review". *GameSpot*. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
5. ↑  James Holland. "Age of Empires". PC Gameworld. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ December 21, 2007. สืบค้นเมื่อ January 14, 2008.
6. ↑  "Age of Empires Downloads". Microsoft. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ February 27, 2008. สืบค้นเมื่อ February 28, 2008.
7. 1 2  "Age of Empires (pc: 1997)". *Metacritic*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ June 20, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
8. ↑  "Computer Strategy Game of the Year". Academy of Interactive Arts & Sciences. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ January 28, 2008. สืบค้นเมื่อ January 19, 2008.
9. 1 2 3  Matt Pritchard (March 7, 2000). "Postmortem: Ensemble Studios' Age of Empires II: The Age of Kings". *Gamasutra*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ February 27, 2008. สืบค้นเมื่อ February 1, 2008.
10. 1 2  "Age of Empires: The Rise of Rome". GameRankings. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ July 25, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
11. ↑  Livingston, Chrisopher (June 12, 2017). "The original Age of Empires is being remastered in the Definitive Edition". *PC Gamer*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ June 17, 2017. สืบค้นเมื่อ June 12, 2017.
12. ↑  Pereira, Chris. "Age Of Empire: Definitive Edition Remaster's Release Date Announced". *GameSpot*. สืบค้นเมื่อ 21 August 2017.
13. ↑  Makuch, Eddie. "PC's Age Of Empires: Definitive Edition Gets New Release Date After Delay". *GameSpot*. สืบค้นเมื่อ 19 January 2018.
14. 1 2  Nunneley, Stephany (May 30, 2019). "Microsoft to release Gears of War 5, Age of Empires: Definitive Editions, more PC titles on Steam". *VG247*. สืบค้นเมื่อ June 4, 2019.
15. 1 2  Fenlon, Wes (May 30, 2019). "Microsoft is bringing more games to Steam, says 'We believe you should have choice in where you buy your PC games'". *PC Gamer*. สืบค้นเมื่อ June 4, 2019.
16. ↑  "The Art of Empires" (.doc). *Gamasutra*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ June 24, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
17. ↑  "Civilizations". Microsoft. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ January 17, 2008. สืบค้นเมื่อ January 17, 2008.
18. ↑  Elliott Chin (มิถุนายน 14, 2000). "Age II: The Conquerors – The Mayans Showcase". *GameSpot*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ December 5, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
19. 1 2 3  "Age of Empires II: The Age of Kings". GameRankings. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ July 24, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
20. 1 2 3  "Age of Empires II: The Age of Kings (pc: 1999)". *Metacritic*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ June 23, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
21. 1 2  ""Age of Empires II: The Age of Kings" Crowned No. 1 On Holiday Sales Charts Around the World". Microsoft. January 27, 2000. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ January 3, 2008. สืบค้นเมื่อ January 17, 2008.
22. 1 2  "Age of Empires II: The Conquerors (pc: 2000)". *Metacritic*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ June 26, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
23. ↑  "Computer Strategy Game of the Year". Academy of Interactive Arts & Sciences. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ January 28, 2008. สืบค้นเมื่อ January 19, 2008.
24. ↑  "PC Strategy". Academy of Interactive Arts & Sciences. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ January 28, 2008. สืบค้นเมื่อ January 19, 2008.
25. ↑  Makuch, Eddie (March 7, 2013). "Age of Empires II HD arriving April 9". *GameSpot*. CBS Interactive. สืบค้นเมื่อ August 26, 2014.
26. ↑  Gaston, Martin (November 8, 2013). "Age of Empires 2 HD gets new expansion pack". *GameSpot*. CBS Interactive. สืบค้นเมื่อ August 26, 2014.
27. ↑  "Age of Empires II HD: The African Kingdoms to be released on November 5, 2015".
28. ↑  "Announcing Age of Empires II HD: Rise of the Rajas!".
29. 1 2  Knezevic, Kevin (August 21, 2017). "Age Of Empires 2 And 3 Remasters Announced". *GameSpot*. CBS Interactive. สืบค้นเมื่อ September 6, 2017.
30. ↑  Isgreen, Adam (June 9, 2019). "E3 2019: Age of Empires II: Definitive Edition Launching Fall 2019, Beta Coming Soon". *Xbox Wire*. สืบค้นเมื่อ June 12, 2019.
31. ↑  Chalk, Andy (June 9, 2019). "Age of Empires 2 Definitive Edition confirmed at E3, coming this fall (updated)". *PC Gamer*. สืบค้นเมื่อ June 12, 2019.
32. ↑  Gilliam, Ryan (June 10, 2019). "Age of Empires 2: Definitive Edition and new campaign coming to Xbox Game Pass". *Polygon*. สืบค้นเมื่อ June 12, 2019.
33. ↑  Franzese, Tomas (June 12, 2019). "Age of Empires II: HD Edition Won't Be Taken Off Steam When Definitive Edition Launches". *DualShockers*. สืบค้นเมื่อ June 12, 2019.
34. ↑  Steve Butts (March 9, 2005). "Age of Empires III". *IGN*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-12-06. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
35. ↑  David Adams (April 4, 2005). "Havok in Age of Empires". *IGN*. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
36. ↑  "Home City". Ensemble Studios. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ January 3, 2008. สืบค้นเมื่อ January 18, 2008.
37. ↑  Steve Butts (March 17, 2006). "Age of Empires III: The WarChiefs: Ensemble's lead designer Sandy Petersen answers our questions". *IGN*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ May 11, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
38. ↑  Allen 'Delsyn' Rausch (August 8, 2006). "Age of Empires III: The WarChiefs (PC) Preview". GameSpy. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ May 11, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
39. ↑  ""Age of Empires III: The Asian Dynasties" Gets Ready to Expand Into the Eastern World, Goes Gold". *Ensemble Studios*. Age Community. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ December 22, 2007. สืบค้นเมื่อ January 18, 2008.
40. ↑  Allen 'Delsyn' Rausch (May 23, 2007). "Age of Empires III: The Asian Dynasties (PC) interview". GameSpy. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ July 24, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
41. 1 2  ""Age of Empires III" Expands into the Eastern World This Fall". *Ensemble Studios*. Age Community. May 18, 2007. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ February 12, 2008. สืบค้นเมื่อ January 18, 2008.
42. ↑  "PC Real-Time Strategy Game of the Year". GameSpy. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ January 21, 2008. สืบค้นเมื่อ January 19, 2008.
43. 1 2  "Age of Empires III: The WarChiefs". GameRankings. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ February 14, 2008. สืบค้นเมื่อ January 18, 2008.
44. 1 2  "Age of Empires III: The WarChiefs (pc: 2006)". *Metacritic*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ January 25, 2008. สืบค้นเมื่อ January 18, 2008.
45. 1 2  "Age of Empires III: The Asian Dynasties – PC". GameRankings. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ February 25, 2008. สืบค้นเมื่อ January 18, 2008.
46. 1 2  "Age of Empires III: The Asian Dynasties (pc: 2007)". *Metacritic*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ January 20, 2008. สืบค้นเมื่อ January 18, 2008.
47. ↑  Botolf (May 3, 2006). "Age 4 and 5?!?". *Age of Empires III Heaven*. HeavenGames. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
48. ↑  Levi Buchanan (September 9, 2008). "Microsoft Shuttering Ensemble". *IGN*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ September 15, 2008. สืบค้นเมื่อ September 24, 2008.
49. ↑  Lou Kesten (September 15, 2008). "Game news: Microsoft to close 'Halo Wars' studio". *The San Francisco Chronicle*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ March 15, 2009. สืบค้นเมื่อ September 24, 2008.
50. ↑  Joe Keiser (กันยายน 10, 2008). "Kim: We Still Believe in PC Games". *Edge*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ January 26, 2011. สืบค้นเมื่อ September 24, 2008.
51. ↑  Bruce Shelley (September 22, 2008). "Ensemble Studios Closing". Ensemble Studios. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ September 24, 2008. สืบค้นเมื่อ September 24, 2008.
52. ↑  Brendan Sinclair (September 24, 2008). "Ensemble dev speaks out on closure". *GameSpot*. สืบค้นเมื่อ September 24, 2008.
53. ↑  Matulef, Jeffery (August 21, 2017). "Age of Empires 4 revealed with Relic at the helm". *Eurogamer*. สืบค้นเมื่อ August 21, 2017.
54. ↑  Roberts, Samuel (2019-02-08). "Age of Empires 4: everything we know". *PC Gamer* (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). สืบค้นเมื่อ 2019-04-05.
55. ↑  Roberts, Samuel (June 11, 2019). "Age of Empires 4 is 'making good progress', and Microsoft will talk about it later this year". *PC Gamer*. สืบค้นเมื่อ June 12, 2019.
56. ↑  Greg Kasavin (November 1, 2002). "Age of Mythology review". *GameSpot*. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
57. ↑  William Harms. "Age of Mythology". *PC Gamer*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ April 12, 2008. สืบค้นเมื่อ April 22, 2008.
58. ↑  Kristian Brogger. "Microsoft Age of Mythology". *Game Informer*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ June 29, 2012. สืบค้นเมื่อ April 22, 2008.
59. ↑  Rob Fahey (December 10, 2002). "Age of Mythology review". *Eurogamer*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-10-12. สืบค้นเมื่อ January 14, 2008.
60. ↑  "Age of Mythology Info". MobyGames. สืบค้นเมื่อ January 14, 2008.
61. ↑  "Age of Mythology: The Titans Info". MobyGames. สืบค้นเมื่อ January 14, 2008.
62. ↑  "Age of Mythology:The Titans". GameRankings. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ December 24, 2007. สืบค้นเมื่อ January 14, 2008.
63. ↑  Tom Bramwell (October 21, 2003). "Age of Mythology: The Titans review". *Eurogamer*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-12-04. สืบค้นเมื่อ January 14, 2008.
64. 1 2  ""Age of Mythology" Goes Platinum With More Than 1 Million Units Sold". *PressPass*. Microsoft. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ December 22, 2007. สืบค้นเมื่อ January 14, 2008.
65. 1 2  "Age of Mythology Reviews". GameRankings. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-07-07. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
66. 1 2  "Age of Mythology (pc: 2002): Reviews". *Metacritic*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ June 11, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
67. 1 2  "Age of Mythology: The Titans – PC". GameRankings. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-12-24. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
68. 1 2  "Age of Mythology: The Titans (pc: 2003): Reviews". *Metacritic*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-06-11. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
69. ↑  Edwin Kee (กุมภาพันธ์ 2007). "Age of Empires: Age of Kings". Mobile Tech Review. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ ธันวาคม 16, 2007. สืบค้นเมื่อ มกราคม 18, 2008.
70. 1 2  "Age of Empires: The Age of Kings – DS". GameRankings. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ July 6, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
71. 1 2  "Age of Empires: The Age of Kings (ds: 2006)". *Metacritic*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ June 16, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
72. ↑  Chris Kirchgasler (มกราคม 4, 2001). "Age of Empires II: The Age of Kings preview". *GameSpot*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ March 20, 2009. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
73. ↑  Microsoft (สิงหาคม 16, 2010). "Microsoft Heralds a New Age of Gaming With "Age of Empires Online"". Microsoft. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ August 19, 2010. สืบค้นเมื่อ August 16, 2010.
74. ↑  "AGE OF EMPIRES ONLINE SHUTS DOWN". *IGN*.
75. ↑  Renaudin, Clement (April 10, 2014). "'Age of Empires: World Domination' Announced for iOS, Coming this Summer". Touch Arcade. สืบค้นเมื่อ August 26, 2014.
76. ↑  "'Age of Empires: World Domination' Soft-Launches in Select Countries on iOS and Android". *TouchArcade*. 2015-12-07. สืบค้นเมื่อ 2016-08-24.
77. ↑  "Age of Empires: World Domination Official | KLabGames". *Age of Empires: World Domination Official site | KLabGames*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ พฤศจิกายน 22, 2016. สืบค้นเมื่อ พฤศจิกายน 21, 2016.
78. ↑  Hammad Saleem (September 17, 2014). "Age of Empire Castle Siege now available for Windows Phone and Windows 8.1". *WinBeta*. สืบค้นเมื่อ September 21, 2014.
79. ↑  McWhertor, Michael (August 25, 2014). "The new Age of Empires is a fast-paced, touch-based game for Windows 8". *Polygon*. Vox Media. สืบค้นเมื่อ August 26, 2014.
80. 1 2 3  "Bruce Shelley". Microsoft. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ February 5, 2008. สืบค้นเมื่อ January 22, 2008.
81. 1 2 3  Emma Boyes (August 22, 2007). "GC '07: Don't ignore casual gamers, says Age of Empires panel". *GameSpot*. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
82. ↑  Stuart Bishop (August 19, 2002). "Interview: Rock of Ages". *Computer and Video Games*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ February 11, 2008. สืบค้นเมื่อ January 23, 2008.
83. ↑  "Dave Pottinger". Microsoft. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ January 18, 2008. สืบค้นเมื่อ January 22, 2008.
84. ↑  "Age of Empires III Q&A – Technology Overview". *GameSpot*. March 9, 2005. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
85. ↑  Moss, Richard C. (8 January 2018). "'The least-worst idea we had'—The creation of the Age of Empires empire". *Ars Technica* (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). สืบค้นเมื่อ 10 January 2018.
86. ↑  "Age of Empires II: The Conquerors – First Impression". *GameSpot*. พฤษภาคม 31, 2000. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ December 5, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
87. ↑  Rob Fermier (สิงหาคม 25, 2003). "Age of Mythology: The Titans – Volume 1". *Dev Diaries*. GameSpy. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ March 15, 2009. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
88. ↑  "AI Tools". GameSpy. October 26, 2005. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ April 11, 2008. สืบค้นเมื่อ April 28, 2008.
89. 1 2 3 4 5  Greg Kasavin (October 12, 1999). "Age of Empires: The Age of Kings for PC review". *GameSpot*. สืบค้นเมื่อ September 18, 2008.
90. 1 2 3  House, Michael L. "Age of Empires II: The Age of Kings > Overview". AllGame. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ November 14, 2014. สืบค้นเมื่อ September 22, 2008.
91. 1 2  "Age of Empires 2: The Age of Kings – PC Review". Game Revolution. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ July 25, 2008. สืบค้นเมื่อ September 22, 2008.
92. 1 2  "Age of Mythology review". *Steve Butts*. IGN. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ October 19, 2007. สืบค้นเมื่อ October 5, 2007.
93. 1 2  "Age of Mythology". Game Revolution. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ มกราคม 25, 2012. สืบค้นเมื่อ ตุลาคม 5, 2007.
94. 1 2  William Harms. "PC Gamer review". *PC Gamer*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ February 25, 2007. สืบค้นเมื่อ October 6, 2007.
95. 1 2  "2005 strategy gaming preview". *IGN*. January 11, 2005. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ September 12, 2007. สืบค้นเมื่อ October 14, 2007.
96. 1 2  Garnett Lee (ตุลาคม 14, 2005). "1UP review". *1UP.com*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ มกราคม 5, 2010. สืบค้นเมื่อ ตุลาคม 14, 2007.
97. 1 2  Dave "Fargo" Kosak (October 19, 2005). "GameSpy review, page 1". GameSpy. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ October 17, 2007. สืบค้นเมื่อ October 14, 2007.
98. ↑  Geoff Richards (November 9, 1999). "Age of Empires II : Age of Kings". *Eurogamer*. สืบค้นเมื่อ September 22, 2008.
99. ↑  Richie Shoemaker. "Age of Empires II: The Age Of Kings". PC Zone. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ October 14, 2008. สืบค้นเมื่อ September 22, 2008.
100. ↑  "Age of Empires III". Havok. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ October 29, 2006. สืบค้นเมื่อ November 26, 2006.
101. ↑  Greg Kasavin (October 14, 2005). "GameSpot review, page 3". *GameSpot*. สืบค้นเมื่อ October 14, 2007.
102. ↑  "Technology". Ensemble Studios. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ December 2, 2006. สืบค้นเมื่อ November 26, 2006.
103. ↑  "GameSpy's Game of the Year 2005, Best Graphics". GameSpy. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ ตุลาคม 13, 2007. สืบค้นเมื่อ ตุลาคม 14, 2007.
104. 1 2 3  "Ensemble Studios Chat 16Oct97". *Age of Empires Heaven*. HeavenGames. October 16, 1997. สืบค้นเมื่อ January 24, 2008.
105. ↑  Peter Suciu (เมษายน 30, 2001). "Soundtracks on CD-ROM: Stirring Music That Accompanies the Interactive". *Film Score Monthly*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ October 14, 2007. สืบค้นเมื่อ January 23, 2008.
106. ↑  Steve Butts (September 6, 2002). "Age of Music". *IGN*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ July 19, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
107. ↑  "Interview with Age of Empires III lead composer Stephen Rippy". Music4Games. February 1, 2006. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ February 17, 2008. สืบค้นเมื่อ January 23, 2008.
108. ↑  Allen 'Delsyn' Rausch (May 23, 2007). "Age of Empires III: The Asian Dynasties (PC)". GameSpy. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ May 16, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
109. ↑  "Brian Reynolds Interview – Part 1 – July 2007". *Age of Empires III Heaven*. HeavenGames. สืบค้นเมื่อ January 23, 2008.
110. ↑  "Age of Empires". GameRankings. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ July 4, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
111. ↑  "Age of Empires II: The Conquerors". GameRankings. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-08-27. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
112. ↑  "Age of Empires III". GameRankings. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ May 9, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
113. ↑  "Age of Empires III (pc: 2005)". *Metacritic*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ June 20, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
114. ↑  "Age of Empires: Mythologies". GameRankings. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ May 4, 2009. สืบค้นเมื่อ June 18, 2009.
115. ↑  "Age of Empires: Mythologies". *Metacritic*. สืบค้นเมื่อ June 18, 2009.
116. ↑  "Age of Empires Online". GameRankings. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-08-10. สืบค้นเมื่อ March 29, 2012.
117. ↑  "Age of Empires Online". *Metacritic*. สืบค้นเมื่อ March 29, 2012.
118. ↑  "Age of Empires II: HD Edition". GameRankings. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2013-04-11. สืบค้นเมื่อ March 13, 2013.
119. ↑  "Age of Empires II: HD Edition". *Metacritic*. สืบค้นเมื่อ November 13, 2013.
120. ↑  "Age of Empires Castle Siege Reviews". GameRankings. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2017-08-22. สืบค้นเมื่อ August 21, 2017.
121. ↑  "Age of Mythology: Extended Edition". GameRankings. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2014-05-20. สืบค้นเมื่อ May 20, 2014.
122. ↑  "Age of Mythology: Extended Edition". *Metacritic*. สืบค้นเมื่อ May 20, 2014.
123. ↑  "Best-Selling Age Franchise Tops 15 Million Mark". *Games for Windows*. Microsoft. May 7, 2004. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ January 10, 2008. สืบค้นเมื่อ January 14, 2008.
124. ↑  Elliott Chin (May 21, 2003). "Rise of Nations for PC review". *GameSpot*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ July 26, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
125. ↑  Peter "Dirg" Suciu. "Cossacks: The Art of War (PC)". GameSpy. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ April 9, 2008. สืบค้นเมื่อ April 22, 2008.
126. ↑  "Star Wars: Galactic Battlegrounds Review". *IGN*. November 19, 2001. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ May 13, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
127. ↑  Tom Chick (November 20, 2001). "Star Wars: Galactic Battlegrounds for PC Review". *GameSpot*. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
128. ↑  Allen 'Delsyn' Rausch (October 14, 2005). "Art & Design: The Alternate History of Age of Empires III". GameSpy. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ May 11, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
129. ↑  Bruce Shelley. "Guidelines for Developing Successful Games" (DOC). *Gamasutra*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ June 24, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
130. ↑  Mark Bozon (February 10, 2006). "The Age of Kings is truly upon us..." *IGN*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ July 13, 2008. สืบค้นเมื่อ June 17, 2008.
131. ↑  David Driscoll. "Age of Empires III". Gamenikki. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ February 20, 2008. สืบค้นเมื่อ April 3, 2008.
132. ↑  Russ Pitts (November 28, 2006). "From Borg to Boss". *The Escapist*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ January 24, 2008. สืบค้นเมื่อ February 2, 2008.
133. ↑  John Houlihan (December 22, 2005). "Shelley decries 'innovation bias'". ComputerAndVideoGames.com. สืบค้นเมื่อ April 3, 2008.
134. 1 2  KPaul (กันยายน 29, 2006). "Bungie Weekly Update". Bungie. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ มีนาคม 11, 2008. สืบค้นเมื่อ กุมภาพันธ์ 2, 2008.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* เว็บไซต์ทางการ