คลิปตัวอย่างที่สร้างภาพลวง หลังจากดูมันแล้ว ให้จ้องดูที่อื่นนิ่ง ๆ ต่อ 

**ภาพเคลื่อนไหวติดตา** หรือ **ผลหลังจากเห็นการเคลื่อนไหว** (อังกฤษ: motion aftereffect, MAE) เป็นภาพลวงตาที่ประสบหลังจากมองสิ่งเร้าทางตาซึ่งกำลังเคลื่อนที่ด้วยตาที่มองนิ่ง ๆ สักระยะหนึ่ง (จากเป็นสิบ ๆ มิลลิวินาทีจนเป็นนาที ๆ) แล้วต่อจากนั้นหันไปจ้องวัตถุที่อยู่นิ่ง ๆ
สิ่งเร้าที่อยู่นิ่ง ๆ ซึ่งมองต่อมา จะดูเหมือนกำลังเคลื่อนไปทางตรงกันข้ามกับวัตถุแรกซึ่งเคลื่อนที่จริง ๆ 
เป็นปรากฏการณ์ที่เชื่อว่า เป็นผลของการปรับตัวทางประสาทต่อการเคลื่อนไหว

ตัวอย่างที่อาจเกิดจริง ๆ ก็คือ ถ้าดูน้ำตกประมาณนาทีหนึ่ง แล้วดูหินข้าง ๆ ที่อยู่นิ่ง ๆ หินจะดูเหมือนกำลังเคลื่อนที่ขึ้นข้างบนอย่างน้อย ๆ
การเคลื่อนที่ขึ้นที่เป็นภาพลวงเป็นภาพเคลื่อนไหวติดตา
ตัวอย่างนี้เรียกเป็นภาษาอังกฤษโดยเฉพาะว่า waterfall illusion (ภาพลวงตาเหตุน้ำตก)

อีกตัวอย่างก็คือ เมื่อมองตรงกลางวงก้นหอยที่กำลังหมุนเป็นเวลาหลายวินาที
ก้นหอยอาจจะดูหมุนเข้าในหรือหมุนออกนอก
ต่อมาเมื่อมองอะไรที่อยู่นิ่ง ๆ มันก็จะหมุนกลับไปในทิศตรงกันข้าม
ตัวอย่างนี้เรียกในภาษาอังกฤษโดยเฉพาะว่า spiral aftereffect (ผลหลังจากเห็นก้นหอย)

คำอธิบาย
--------

การตอบสนองของนิวรอนต่อการเคลื่อนไหวหนึ่ง ๆ จะลดลงหลังจากได้สิ่งเร้าอย่างคงยืน
นี่เป็นการปรับตัวของประสาท (neural adaptation)
แต่การปรับตัวก็จะลดการทำงานพื้นฐานของนิวรอนเมื่อตอบสนองต่อสิ่งเร้าที่อยู่นิ่ง ๆ ด้วย

ทฤษฎีหนึ่งเสนอว่า การรับรู้วัตถุนิ่ง ๆ เช่น ก้อนหินข้าง ๆ น้ำตก จะเข้ารหัสเป็นความสมดุลระหว่างการตอบสนองทางพื้นฐานของนิวรอนต่อการเคลื่อนที่ไปในทุก ๆ ด้าน
และการปรับตัวของนิวรอนต่อการเคลื่อนที่ด้านลงจะลดการตอบสนองพื้นฐาน แล้วทำให้เสียความสมดุลโดยเข้ารหัสเป็นการเคลื่อนที่ขึ้น

ส่วนอีกทฤษฎีหนึ่งเสนอว่า นิวรอนที่ตอบสนองในทิศทางตรงกันข้ามกับทิศที่ปรับตัว จะเร้าได้ง่ายขึ้น
เพราะนิวรอนที่ตอบสนองต่อทิศแรก จะปรับตัวโดยเพิ่มขั้ว (hyperpolarize) เนื่องจากได้สะสมไอออนโซเดียมและแคลเซียมในเซลล์ (โดยเป็นส่วนของกระบวนการตอบสนอง) เป็นเวลานาน
และทำให้เกิดความไม่สมดุลนอกเซลล์ด้วย ซึ่งเพิ่มความเร้าได้ของเนื้อเยื่อในสมอง
ความไม่สมดุลจะกระจายออกโดยการแพร่ไอออน (ionic diffusion) ผ่านปริภูมินอกเซลล์โดยมีเซลล์เกลียเป็นตัวช่วยอำนวย
ซึ่งทำให้นิวรอนที่ตอบสนองต่อทิศตรงกันข้ามทำงานแม้เมื่อมีสิ่งเร้าที่อยู่นิ่ง ๆ 
เพราะนิวรอนเหล่านี้ไม่ได้เพิ่มขั้วเพราะความไม่สมดุลภายในเซลล์ แต่กลับถูกล้อมรอบด้วยความไม่สมดุลนอกเซลล์ที่กดดันให้ลดขั้ว (คือให้ทำงาน)
คำอธิบายนี้ได้การสนับสนุนทางการทดลอง ซึ่งแสดงการเร้าได้ง่ายขึ้นของนิวรอนเมื่อมีการปรับตัวทางประสาทต่อการเคลื่อนไหว

ประวัติ
-------

ประมาณ พ.ศ. 193 อาริสโตเติลได้รายงานการเคลื่อนไหวที่เป็นภาพลวงหลังจากการมองดูการเคลื่อนไวเป็นเวลานาน แต่เขาไม่ได้ระบุทิศทางของการเคลื่อนไหวทั้งจริงและลวง
ต่อมาในปี 2363 นักกายวิภาคชาวเช็ก ยัน เอวังเกลิสตา ปูร์กิเญ ได้กำหนดปรากฏการณ์นี้อย่างละเอียด เมื่อสังเกตเห็นมันหลังจากมองดูการเดินสวนสนามของทหาร

ต่อมาในปี 2377 จึงมีผู้รายงานภาพติดตาเหตุน้ำตกหลังจากเห็นมันที่น้ำตกในประเทศสกอตแลนด์
ตามนักวิชาการผู้หนึ่ง
คำภาษาอังกฤษว่า waterfall illusion (ภาพติดตาเหตุน้ำตก) ได้บัญญัติขึ้นในปี 2423

ส่วนนักวิชาการพวกหนึ่งแสดงว่า 
บทความที่ละเอียดมากที่สุดเกี่ยวกับปรากฏการณ์นี้ได้เขียนในปี 2454

ดูเพิ่ม
-------

* ภาพติดตาชั่วขณะ
* การรับรู้การเคลื่อนไหว

เชิงอรรถและอ้างอิง
------------------

1. ↑  
doi:10.1073/pnas.1101141108  
This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
2. ↑  
Srinivasan, MV; Dvorak, DR (1979). "The waterfall illusion in an insect visual system". *Vision Research*. **19**: 1435–1437.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
3. ↑  
Barlow, H.B; Hill, R.M. (1963). "Evidence for a physiological explanation of the waterfall illusion". *Nature*. **200**: 1345–1347.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
4. ↑  Bajaj, K (2013). *Visual motion aftereffect in an excitable brain tissue: Explaining the waterfall illusion*. ISBN 978-93-5126-149-0.`{{cite book}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
5. ↑  
Petersen, S. E; Baker, J. F; Allman, J. M. (1985). "Direction-specific adaptation in area MT of the owl monkey". *Brain Research*. **346**: 146–150.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
6. ↑  
Tootell, RB; Reppas, JB; Dale, AM; Look, RB; Sereno, MI; Malach, R; Brady, TJ; Rosen, BR (1995). "Visual motion aftereffect in human cortical area MT revealed by functional magnetic resonance imaging". *Nature*. **375**: 139–141.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
7. ↑  Aristotle (350 B.C.). *Parva Naturalia*. `{{cite book}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|year=` (help)CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
8. ↑  Purkinje, J. E. (1820). "Beiträge zur näheren Kenntniss des Schwindels aus heautognostischen Daten". *Medicinische Jahrbücher des kaiserlich-königlichen österreichischen Staates*. **6**: 79–125.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
9. ↑  Addams, R (1834). "An account of a peculiar optical phenomenon seen after having looked at a moving body". *London and Edinburgh Philosophical Magazine and Journal of Science*. **5**: 373–374.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
10. ↑  Verstraten, F. A. J. (1996). "On the ancient history of the direction of the motion aftereffect". *Perception*. **25**: 1177–1188.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
11. ↑  Thompson, P (1880). "Optical illusions of motion". *Brain*. **3**: 289–298.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
12. ↑  doi:10.1068/p4304ed   
This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
13. ↑  Wohlgemuth, A (1911). "On the after-effect of seen movement" (PDF). *British Journal of Psychology Monograph Supplement*: 1–117.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Mather, G. Verstraten, F. & Anstis, S. (1998). *The motion aftereffect: A modern perspective.* Cambridge, Mass: MIT Press

เว็บไซต์
--------

* "Strobe Illusion" - an example of this effect (enable JavaScript to view).
* "Spiral aftereffect" - another example of this effect (requires Adobe Flash).