สำหรับความหมายอื่น ดูที่ สม็อก
หมอกปนควันในนครนิวยอร์ก
**หมอกปนควัน** (อังกฤษ: smog) เป็นลักษณะของมลพิษทางอากาศชนิดหนึ่ง โดยคำว่า *สม็อก* เป็นหน่วยคำควบมาจากคำว่า *สโมก* (*smoke* แปลว่า ควัน) กับ *ฟ็อก* (*fog* แปลว่า หมอก) ในอดีตหมอกปนควันเกิดขึ้นมาจากการผสมระหว่างควันกับซัลเฟอร์ไดออกไซด์จากการเผาไหม้ถ่านหิน ส่วนหมอกปนควันในปัจจุบันมักจะมาจากควันที่เกิดจากการเผาไหม้ของเครื่องยนต์และควันจากโรงงานอุตสาหกรรม และทำปฏิกิริยากับแสงแดดซึ่งก่อให้เกิดหมอกปนควันแบบโฟโตเคมี (photochemical smog)

หมอกปนควันแบบโฟโตเคมี
---------------------

ในช่วงประมาณ พ.ศ. 2490 ได้มีหมอกปนควันชนิดใหม่ รู้จักในชื่อ หมอกปนควันแบบโฟโตเคมี โดยหมอกปนควันประเภทนี้เกิดจากในชั้นบรรยากาศ แสงแดดทำปฏิกิริยากับไนโตรเจนออกไซด์ (NOx) และสารอินทรีย์ระเหยง่าย (volatile organic compound หรือ VOC) โดยไนโตรเจนออกไซด์นั้นถูกปล่อยออกมากในอากาศโดยการเผาไหม้ของเชื้อเพลิง จากหลายแหล่งเช่น รถยนต์ รถบรรทุก ถ่านหิน โรงงานไฟฟ้า และโรงงานอุตสาหกรรมอื่น ส่วนสารอินทรีย์ระเหยง่ายถูกปล่อยออกมาจาก สารละลาย ยาฆ่าแมลง และสีทาบ้าน

มลภาวะในอากาศประเภทนี้มักจะประกอบด้วยสารเคมีต่าง ๆ เช่น

* แอลดีไฮด์ (RCHO)
* ไนโตรเจนออกไซด์ เช่น ไนโตรเจนไดออกไซด์
* Peroxyacyl nitrates (PAN)
* Tropospheric ozone
* สารอินทรีย์ระเหยง่าย

สารเคมีเหล่านี้ก่อให้เกิดหมอกปนควันแบบโฟโตเคมี ซึ่งเป็ญปัญหาของเมืองที่มีอุตสาหกรรมในปัจจุบัน ซึ่งมักเกิดขึ้นกับเมืองที่มีแดดแรง อากาศอบอุ่น และมียานพาหนะเป็นจำนวนมาก

ปัญหาอันเกิดจากหมอกปนควันและมาตรการที่เกี่ยวข้อง
------------------------------------------------

ปัญหาไฟป่าและหมอกปนควัน มีความรุนแรงเพิ่มขึ้นอันเกิดจากทั้งสาเหตุไฟป่า และการเผาในที่โล่ง ส่งผลต่อความเสียหายทั้งสุขภาพ เศรษฐกิจ และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ อันกลายเป็นปัญหาระหว่างชาติ ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประสบปัญหาไฟป่าและหมอกปนควันเช่นเดียวกับภูมิภาคอื่น ๆ จึงได้เกิด "ความตกลงอาเซียนว่าด้วยมลพิษจากหมอกปนควันข้ามแดน - ASEAN Agreement on Transboundary Haze Pollution" อันมีวัตถุประสงค์เพื่อป้องกัน ลด และติดตามตรวจสอบมลพิษจากหมอกปนควันข้ามแดน อันเป็นผลเนื่องจากไฟบนพื้นดิน และ/หรือไฟป่า โดยอาศัยความพยายามร่วมกันในระดับประเทศ ระดับภูมิภาค และระดับนานาชาติ ข้อตกลงนี้มีผลบังคับใช้เมื่อมีประเทศสมาชิก 6 ประเทศได้ให้สัตยาบันในความตกลงนี้ ซึ่งประเทศไทยพร้อมด้วยประเทศสมาชิกอาเซียนอีก 9 ประเทศได้ร่วมลงนามในข้อตกลงฯ นี้ เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2545 ณ กัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย และได้ดำเนินการให้สัตยาบันครบ 6 ประเทศเมื่อปลายปี พ.ศ. 2546 ส่งผลให้ข้อตกลงฯ มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2546 ประเทศที่ให้สัตยาบันทั้ง 9 ประเทศ ได้แก่ บรูไน มาเลเซีย พม่า สิงคโปร์ เวียดนาม ไทย ลาว กัมพูชา และฟิลิปปินส์

ดูเพิ่ม
-------

* ฝุ่นควัน (ฟ้าหลัว)
* หมอก
* ฝุ่นควันในภาคเหนือ

อ้างอิง
-------

1. ↑  Miller, Jr. George Tyler (2002). *Living in the Environment: Principles, Connections, and Solutions (12th Edition)*. Belmont: The Thomson Corporation. p. 423. ISBN 0-534-37697-5.
2. ↑  กองบรรณาธิการ. "ความตกลงอาเซียนว่าด้วยมลพิษจากหมอกปนควันข้ามแดน" วารสารธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย กรกฎาคม - สิงหาคม 2554: 63.

| * ด
* ค
* ก
มลพิษ |
| --- |
| มลพิษทางอากาศ | 
* การลดลงของโอโซน
* คลอโรฟลูออโรคาร์บอน
* ดัชนีคุณภาพอากาศ
* ฝนกรด
* ฝุ่นละออง
* ฝุ่นควัน
* ละอองลอย
* หมอกควัน

 |
| มลพิษทางน้ำ | 
* คุณภาพน้ำ
* น้ำเสีย
* ถังบำบัดน้ำเสีย
* การรั่วไหลของน้ำมัน
* การปนเปื้อนของยาและผลิตภัณฑ์ดูแลสุขภาพ

 |
| มลพิษทางดิน | 
* การบำบัดสารมลพิษทางชีวภาพ
* ยาฆ่าแมลง
* สารฆ่าศัตรูพืชและสัตว์
* การบําบัดโดยพืช

 |
| การปนเปื้อนกัมมันตรังสี | 
* ผลผลิตจากฟิชชัน
* ฝุ่นรังสีนิวเคลียร์
* การบำบัดกากกัมมันตรังสีทางชีวภาพ
* พิษจากรังสี

 |
| มลพิษอื่น | 
* ความเสื่อมโทรมของที่ดิน
* มลพิษทางเสียง
* มลพิษทางแสง
* ปรากฏการณ์เกาะความร้อน
* มลพิษจากวัสดุนาโน
* มลพิษทางทัศนียภาพ
* ขยะอวกาศ

 |
| การตอบสนอง | 
* การผลิตที่สะอาด
* อุตสาหกรรมเชิงนิเวศ
* ทำเนียบการปลดปล่อยและเคลื่อนย้ายมลพิษ
* หลักการผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย
* การลดของเสียให้น้อยที่สุด
* แนวคิดขยะเหลือศูนย์

 |
| สนธิสัญญาระหว่างรัฐบาล | 
* อนุสัญญาบาเซิล
* พิธีสารอนุสัญญาว่าด้วยมลพิษข้ามแดนระยะยาว
* พิธีสารเกียวโต
* MARPOL 73/78
* พิธีสารมอนทรีออล
* OSPAR
* อนุสัญญารอตเตอร์ดาม
* อนุสัญญาสตอกโฮล์ม

 |