**น้ำผึ้งขม** (ภาคแรก) และ **ระฆังวงเดือน** (ภาค 2) เป็นบทประพันธ์ของ กฤษณา อโศกสิน ตีพิมพ์เป็นตอน ๆ ในนิตยสาร *สตรีสาร* ระหว่างปี พ.ศ. 2505–2508 รวมเล่มครั้งแรกในปี พ.ศ. 2522 

เป็นเรื่องราวของกังสดาล สาวน้อยวัยยี่สิบปี เหยื่อความแค้นของนักธุรกิจหนุ่มใหญ่กับมารดาของเธอ ก่อนที่ความรักจะหลอมละลายให้กลายเป็นความเห็นใจกันในที่สุด

เริ่มแรกบทประพันธ์ได้ทำเป็นภาพยนตร์ไทย กำกับการแสดงโดย ภาณุพันธุ์ ฉายครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2517 นำแสดงโดย พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ, สอาด เปี่ยมพงษ์สานต์, นฤมล นิลวรรณ, สุทิศา พัฒนุช, ภัทราวดี ศรีไตรรัตน์, อมรา อัศวนนท์, คธา อภัยวงศ์ และยังเป็น ละครโทรทัศน์ อีก 6 ครั้ง ล่าสุดในปี พ.ศ. 2552

อมรา อัศวนนท์ รับบทโรส ซ้ำถึง 5 ครั้ง ในเวอร์ชันละครช่อง 4, ช่อง 9, ช่อง 5 เช่นเดียวกับ สุพรรณ บูรณะพิมพ์ ที่รับบทจวงจันทร์ ถึง 3 ครั้งคู่กัน และบทที่ไม่ได้คู่กันในเวอร์ชันภาพยนตร์และละครช่อง 7 ละครในฉบับปี 2552 ดำเนินเรื่องแตกต่างจากในนวนิยายหลายจุด บางตัวละครที่ในนวนิยายไม่มีความโดดเด่นมากนัก แต่ในละครกลับมีบทบาทโดดเด่น เช่น โรส และ สันทัด

เรื่องย่อ
---------

ปุริม พิษณุการ (ปุ๊) นักธุรกิจหนุ่มใหญ่ ที่ฝังใจเจ็บกับความรักครั้งก่อน ที่ทำให้ชีวิตแทบพังทลายเพราะโรส (อมรา อัศวนนท์) ลูกครึ่งสาวสวยไทย-เยอรมัน ปุริมจึงกลายเป็นคนที่มองผู้หญิงเพียงของเล่นเท่านั้น

โรสกลับมาพบกับปุริมอีกครั้ง เธอกลายเป็นแม่หม้าย ลูกติด เมียเก็บของข้าราชการระดับล่าง แถมด้วยอาการติดสุราขนาดหนักและกำลังขัดสนถึงขนาดยอมขายกังสดาล (นฤมล นิลวรรณ) ลูกสาว ให้เป็นเมียของปุริม กังสดาลมาอาศัยกับปุริม โดยที่จวงจันทร์ (ภัทราวดี ศรีไตรรัตน์) แม่หม้ายสาวใหญ่ ญาติของเขาไม่เห็นด้วย และตอกย้ำว่ากังสดาลเป็นแค่นางบำเรอของปุริมเท่านั้น

กังสดาลไม่มีทางเลือกจึงจำต้องทนอยู่ เวลาผ่านไป ปุริมพบว่ากังสดาลไม่มีอะไรเหมือนโรสแม่ของเธอเลย ความพยาบาทจึงเริ่มเสื่อมคลายลง

ขณะเดียวกัน เจน หลานชายของปุริมลูก ชายแท้ ๆ ของจวงจันทร์ก็แอบรักกังสดาล ทำให้ปุริมไม่พอใจ จนไล่เจนออกจากบ้าน แต่กังสดาลคอยไกล่เกลี่ยปัญหา จวงจันทร์ใช้ข้ออ้างที่เธอป่วยเป็นโรคหัวใจ ขอร้องให้กังสดาลยอมไปจากชีวิตของปุริม กังสดาลจึงหลบไปพักอยู่กับญาติที่ต่างจังหวัด ปุริมแอบมาดักพบกังสดาล และเข้าใจผิดว่าเธอกำลังมีรักใหม่กับกรกิตผู้เป็นอา เขายังได้พบกับแสงดาว (สุทิศา พัฒนุช) หญิงสาวผู้เชื่อมั่นในความรัก ผู้เปรียบเสมือน อาของกังสดาล ทั้งสองคบกันอย่างเปิดเผย แต่ปุริมยังหาโอกาสพบกับกังสดาล จนเธอไม่อาจห้ามใจตัวเองได้อีกและยอมอยู่กับปุริม อย่างหลบ ๆ ซ่อน ๆ 

เมื่อความลับเปิดเผย ทุกคนต่างโกรธเคืองกังสดาล แต่แสงดาวกลับระงับอารมณ์ได้จนน่าแปลกใจ อีกทั้งยังพากังสดาลไปช่วยเตรียมการแต่งงานที่ทุกคนเข้าใจว่าเป็นพิธีระหว่างปุริมกับแสงดาว แต่ในการ์ดเชิญกลับเป็นชื่อกังสดาล ตามแผนของทั้งคู่ที่แกล้งคบกันเพื่อให้กังสดาลแสดงความรู้สึกที่แท้จริงออกมา จวงจันทร์ทราบข่าวนี้ถึงกับโรคหัวใจกำเริบและเสียชีวิตในที่สุด ปุริมและกังสดาลเริ่มต้นชีวิตคู่อีกครั้งหนึ่ง ด้วยความรักและบริสุทธิ์ใจของทั้งสองฝ่าย

ภาพยนตร์
--------

เริ่มแรกบทประพันธ์ น้ำผึ้งขม และ ระฆังวงเดือนได้ทำเป็นภาพยนตร์ *น้ำผึ้งขม* มีรายละเอียดดังนี้ 

* พ.ศ. 2517 สร้างเป็นภาพยนตร์ สร้างโดยอัศวินภาพยนตร์ กำกับโดย ภาณุพันธุ์ ฉายครั้งแรกที่ศาลาเฉลิมไทย วันที่ 14 กันยายน พ.ศ. 2517 มีนักแสดงนำดังนี้
	+ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ
	+ สอาด เปี่ยมพงษ์สานต์ รับบท ปุริม พิษณุการ (ปุ๊)
	+ นฤมล นิลวรรณ รับบท กังสดาล
	+ อมรา อัศวนนท์ รับบท โรส
	+ ภัทราวดี ศรีไตรรัตน์ รับบท จวงจันทร์
	+ สุทิศา พัฒนุช รับบท แสงดาว

ละครโทรทัศน์
------------

น้ำผึ้งขม และ ระฆังวงเดือน สร้างเป็นละครโทรทัศน์ภายใต้ชื่อ น้ำผึ้งขม มาแล้ว 6 ครั้ง มีรายละเอียดดังนี้

* พ.ศ. 2514 สร้างเป็นละครโทรทัศน์ทาง ช่อง 4 บางขุนพรหม สร้างโดยคณะสุภาพสตรี มีนักแสดงนำดังนี้
	+ สอาด เปี่ยมพงษ์สานต์ รับบท ปุริม พิษณุการ (ปุ๊)
	+ กนกวรรณ ด่านอุดม รับบท กังสดาล สัตยาวัตต์ (เกรซ, นุ้ย)
	+ อมรา อัศวนนท์ รับบท โรส
	+ สุพรรณ บูรณะพิมพ์ รับบท จวงจันทร์
	+ อรวรรณ โปร่งมณี รับบท แสงดาว

มีเพลงประกอบละครคือ *ฆ่าฉันให้ตายดีกว่า* คำร้องโดย กวี สัตโกวิท ทำนองโดย ประสิทธิ์ พยอมยงค์

* พ.ศ. 2520 สร้างเป็นละครโทรทัศน์ทาง สถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 9 สร้างโดยคณะศรีไทยการละคร มีนักแสดงนำดังนี้
	+ สมภพ เบญจาธิกุล รับบท ปุริม พิษณุการ (ปุ๊)
	+ สีตลา เรืองศิริ รับบท กังสดาล สัตยาวัตต์ (เกรซ, นุ้ย)
	+ อมรา อัศวนนท์ รับบท โรส
	+ สุพรรณ บูรณะพิมพ์ รับบท จวงจันทร์
	+ สุคนธ์ทิพย์ เสนะวงศ์ รับบท แสงดาว

* พ.ศ. 2523 สร้างเป็นละครโทรทัศน์ทาง สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5 สร้างโดยคณะรัศมีดาวการละคร โดย กนกวรรณ ด่านอุดม มีนักแสดงนำดังนี้
	+ นาท ภูวนัย รับบท ปุริม พิษณุการ (ปุ๊)
	+ หทัยรัตน์ อมตวณิชย์ รับบท กังสดาล สัตยาวัตต์ (เกรซ, นุ้ย)
	+ อมรา อัศวนนท์ รับบท โรส
	+ สุพรรณ บูรณะพิมพ์ รับบท จวงจันทร์
	+ สุมาลี ชาญภูมิดล รับบท แสงดาว

* พ.ศ. 2529 สร้างเป็นละครโทรทัศน์ทาง สถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 สร้างโดยดาราวิดีโอ มีนักแสดงนำดังนี้
	+ นิรุตติ์ ศิริจรรยา รับบท ปุริม พิษณุการ (ปุ๊)
	+ มนฤดี ยมาภัย รับบท กังสดาล สัตยาวัตต์ (เกรซ, นุ้ย)
	+ อมรา อัศวนนท์ รับบท โรส
	+ ฉันทนา กิติยพันธ์ รับบท จวงจันทร์
	+ นัดดา วิยกาญจน์ รับบท แสงดาว

ร่วมด้วย สุรเดช วิริยะ, เอกลักษณ์ ยลระบิล, ธำรง วิจิตรสาร, สมฤดี นุ่มอำพันธ์, อำภา ภูษิต, ศิรินภา สว่างล้ำ, เมตตา รุ่งรัตน์, เฉลา ประสพศาสตร์, วิทยา สุขดำรงค์, สมเกียรติ พัฒนทรัพย์, มาลี เวชประเสริฐ, ดวงหทัย ดารา , ด.ญ.กัญญาลักษณ์ บำรุงรักษ์

* พ.ศ. 2543 สร้างเป็นละครโทรทัศน์ทาง สถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 สร้างโดยทีวีซีน มีนักแสดงนำดังนี้
	+ ยุรนันท์ ภมรมนตรี รับบท ปุริม พิษณุการ (ปุ๊)
	+ รามาวดี นาคฉัตรีย์ รับบท กังสดาล สัตยาวัตต์ (เกรซ, นุ้ย)
	+ จารุณี สุขสวัสดิ์ รับบท โรส
	+ อภิรดี ภวภูตานนท์ รับบท จวงจันทร์
	+ อรอนงค์ ปัญญาวงศ์ รับบท แสงดาว

ร่วมด้วย นันทวัฒน์ อาศิรพจนกุล, อรรถชัย อนันตเมฆ, อรัญญา นามวงศ์, เสาวรส ศรีชาติ, เวย์น ฟอลโคเนอร์, สินีนาฎ โพธิเวส, จันทนา ศิริผล, กล้วย เชิญยิ้ม, กนกวรรณ บุรานนท์, เสาวลักษณ์ ศรีอรัญญ์ , ด.ญ.อุษามณี ไวทยานนท์ , ด.ญ.ลิเลียร์น่า มาร์อัลเบิร์ท , ด.ญ.มาเรียม พุ่มอ่อน

* พ.ศ. 2552 สร้างเป็นละครโทรทัศน์ทาง สถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 สร้างโดยเมคเกอร์ วาย มีนักแสดงนำดังนี้
	+ ฉัตรชัย เปล่งพานิช รับบท ปุริม พิษณุการ (ปุ๊)
	+ เจนี่ อัลภาชน์ ณ ป้อมเพชร รับบท กังสดาล สัตยาวัตต์ (เกรซ, นุ้ย)
	+ จริยา แอนโฟเน่ รับบท โรส
	+ สาวิตรี สามิภักดิ์ รับบท จวงจันทร์
	+ สินิทธา บุญยศักดิ์ รับบท แสงดาว

ร่วมด้วย พศุตม์ บานแย้ม, นิธิ สมุทรโคจร, สินิทธา บุญยศักดิ์, สุรพันธ์ ชาวปากน้ำ, โฉมฉาย ฉัตรวิไล, ปาจรีย์ ณ นคร, ดารณีนุช โพธิปิติ , ด.ญ.สุชาดา เช็คลีย์

อ้างอิง
-------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  "น้ำผึ้งขม"หนังไทยฝีพระหัตถ์องค์ชายใหญ่
4. ↑  "รีเมควนไป 9 แชมป์ละครไทย ที่ทำออกมากี่ทีก็ยังมีคนดู". *เดอะแมตเทอร์*. 19 ตุลาคม 2560. สืบค้นเมื่อ 9 กรกฎาคม 2562. `{{cite news}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|access-date=` (help)
5. ↑  "สำเนาที่เก็บถาวร". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-02-06. สืบค้นเมื่อ 2012-03-03.
6. ↑  "สกู๊ปพิเศษ : น้ำผึ้งขม…ละครศัลยกรรม!?". *ผู้จัดการออนไลน์*. 9 พฤศจิกายน 2552. สืบค้นเมื่อ 9 กรกฎาคม 2562. `{{cite news}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|access-date=` (help)
7. ↑  "น้ำผึ้งขม" หนังเรื่องแรกของ นฤมล นิลวรรณ โดย มนัส กิ่งจันทร์
8. ↑  "สำเนาที่เก็บถาวร". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-10-01. สืบค้นเมื่อ 2012-04-06.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* ละครน้ำผึ้งขม ช่อง3
* น้ำผึ้งขม (2517) ที่เว็บไซต์ ThaiFilmDb