**ฤษีคงคา** (ฮินดี: ऋषि गंगा ; อังกฤษ: Rishiganga หรือ *Rishi Ganga*) เป็นแม่น้ำในอำเภอฉโมลี, รัฐอุตตราขัณฑ์ ประเทศอินเดีย โดยต้นน้ำผุดจากธารน้ำแข็งอุตตรีนันทาเทวี บนภูเขานันทาเทวี และยังได้รับน้ำมาจากธารน้ำแข็งทักษิณีนันทาเทวี ลำน้ำไหลผ่านอุทยานแห่งชาตินันทาเทวี, แล้วไหลไปรวมกับแม่น้ำธาวลีคงคา ใกล้กับหมู่บ้านรีนี

แนวลำน้ำ
--------

เป็นแม่น้ำบนภูเขาซึ่งรับน้ำที่ละลายจากธารแข็งด้านตะวันตกของกลุ่มธารน้ำแข็งนันทาเทวี แม่น้ำฤษีคงคามีจุดกำเนิดที่ระดับความสูง 4,400 เมตร ที่ปลายด้านล่างของธารน้ำแข็งทักษิณีฤษีคัล ทางด้านล่างของทิศตะวันตกของภูเขานันทาเทวี (7,816 เมตร) แม่น้ำไหลในทิศทางตะวันตกเป็นส่วนใหญ่ผ่านภูเขาสูง ไหลผ่านช่องเขาแคบ ๆ เป็นระยะทางประมาณ 30 กิโลเมตร ก่อนจะไหลลงสู่แม่น้ำธาวลีคงคา ที่ระดับความสูง 2,000 เมตร พื้นที่รับน้ำของแม่น้ำฤษีคงคา มีอาณาเขตทางทิศใต้ติดกับภูเขาตรีศูล (7,120 เมตร) และภูเขานันทาฆุนตี (6,309 เมตร) ทางเหนือติดกับภูเขากลันกา (6,931เมตร) และภูเขาฑูณคีรี (7,066 เมตร)

ฤษีคงคา เคยเป็นเพียงหนทางเดียวในการเข้าสู่ภูเขานันทาเทวี และยอดเขาที่อยู่ใกล้เคียง ช่องเขาฤษีคงคาเป็นหนึ่งในเป้าหมายแรก ๆ ของนักปีนเขา

อุทกวิทยาและพื้นที่รับน้ำ
-------------------------

ฤษีคงคา เป็นเส้นทางระบายน้ำของพื้นที่ประมาณ 695 ตารางกิโลเมตร ซึ่ง 393 กม.2 ปกคลุมด้วยหิมะหรือธารน้ำแข็ง ค่าเฉลี่ยอัตราการไหลที่ระยะเหนือปากแม่น้ำขึ้นไป 5 กิโลเมตร อยู่ที่ 23.4 ลูกบาศ์กเมตร/วินาที ค่าเฉลี่ยสูงสุดคือ 69.5 ม.3/ว. ค่าเฉลี่ยต่ำสุดคือ 4.5 ม.3/ว. เกือบร้อยละ 80 ของปริมาณน้ำที่ไหลในแต่ละปีเกิดขึ้นในช่วงฤดูมรสุม ซึ่งกินเวลาตั้งแต่เดือนมิถุนายนถึงกันยายน

โรงไฟฟ้าพลังน้ำ
---------------

แม่น้ำมีน้ำปริมาณมากซึ่งมีศักยภาพที่จะใช้ในการผลิตไฟฟ้าพลังน้ำที่ดี กำลังมีการวางแผนก่อสร้างโรงไฟฟ้าพลังน้ำสองแห่งบนลำน้ำฤษีคงคา และอีกแห่งหนึ่งที่อยู่ใกล้ปากแม่น้ำก็มีการพิจารณาในเบื้องต้น:

* ฤษีคงคา-Ⅰ : กังหันน้ำ 2 เครื่องขนาด 35 เมกะวัตต์ เขื่อนคอนกรีตแบบถ่วงน้ำหนักที่ระดับความสูง 2,874 ม. มีความสูงของสันเขื่อน 29 ม. และความยาวสันเขื่อน 118 ม.
* ฤษีคงคา-Ⅱ : กังหันน้ำ 2 เครื่องขนาด 35 เมกะวัตต์ 1 เครื่อง เขื่อนคอนกรีตแบบถ่วงน้ำหนักที่ระดับความสูง 2,309 ม. มีความสูงของสันเขื่อน 29 ม. และความยาวสันเขื่อน 112 ม.

อุทกภัยจากธารน้ำแข็งแตก พ.ศ. 2564
---------------------------------

ดูบทความหลักที่: อุทกภัยจากธารน้ำแข็งแตกในรัฐอุตตราขัณฑ์ พ.ศ. 2564
เหตุการณ์เริ่มขึ้นประมาณเวลา 10:45 นาฬิกา ตามเวลามาตรฐานของอินเดีย ในวันที่ 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 ภัยพิบัติน้ำท่วมเกิดขึ้นตลอดความยาวของแม่น้ำ และเกิดเหตุการณ์ ดินถล่ม, หิมะถล่ม และน้ำท่วมจากทะเลสาบธารน้ำแข็งแตก ในโกรกธารของลำน้าตามมา โรงไฟฟ้าพลังน้ำที่กำลังก่อสร้างถูกน้ำท่วม มีคนงานถูกกระแสน้ำพัดพาหายไป

ระเบียงภาพ
----------

* ภาพจาก คณะสำรวจนันทาเทวี Shipton–Tilmanภาพจาก คณะสำรวจนันทาเทวี Shipton–Tilman
* ลุ่มน้ำของแม่น้ำฤษีคงคาและธาวลีคงคาในเทือกเขาหิมาลัยลุ่มน้ำของแม่น้ำฤษีคงคาและธาวลีคงคาในเทือกเขาหิมาลัย
* แผนที่แสดงเส้นชั้นความสูงจากระดับ 2,000 ถึง 7,500 ม. โดยมีค่าระดับต่างกัน 500 ม.แผนที่แสดงเส้นชั้นความสูงจากระดับ 2,000 ถึง 7,500 ม. โดยมีค่าระดับต่างกัน 500 ม.

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3 4 5  "PFR STUDIES OF RISHIGANGA-I HE PROJECT" (PDF, 27,6 KB) (ภาษาอังกฤษ). www.iitr.ac.in. สืบค้นเมื่อ 2021-02-08.
2. ↑  "PFR STUDIES OF RISHIGANGA – II HE PROJECT" (PDF, 25,8 KB) (ภาษาอังกฤษ). www.iitr.ac.in. สืบค้นเมื่อ 2021-02-08.
3. ↑  "Uttarakhand flood wreaks death, damage". *The Indian Express* (ภาษาอังกฤษ). 2021-02-08. สืบค้นเมื่อ 2021-02-09.
4. ↑  "Gewaltige Flutwelle nach Gletscherabbruch" (ภาษาเยอรมัน). www.tagesschau.de. 2021-02-07. สืบค้นเมื่อ 2021-02-07.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**แม่น้ำฤษีคงคา**

 แผนที่พร้อมพิกัดทั้งหมด : OSM

พิกัดภูมิศาสตร์: 30°25′16″N 79°55′52″E﻿ / ﻿30.421°N 79.931°E﻿ / 30.421; 79.931