**วงมโหรี**เกิดจากการประสมกันระหว่าง 1)วงบรรเลงพิณ (โบราณาจารย์เรียก การขับร้องเป็นลำนำพร้อมกับการดีดพิณน้ำเต้า ในคนๆเดียว แต่มีสองลำนำขึ้นไปประสานเสียงกันว่า "วง") และ 2) วงขับไม้ (ผู้สีซอสามสายเป็นลำนำ ร่วมกับผู้ไกวบัณเฑาะว์) เกิดขึ้นครั้งแรกไม่น้อยกว่าสมัยกรุงสุโขทัย ภายหลังจึงประสมเครื่องดนตรีเพิ่มมากขึ้นโดยลำดับ เป็นวงมโหรีเครื่องสี่. หก. และประสมเครื่องดนตรีวงปี่พาทย์ตามวิวัฒนาของวงปี่พาทย์เครื่องคู่. และเครื่องใหญ่แต่มีระเบียบวิธีที่เป็นข้อยึดถือเสมอมา คือ กำหนดให้ซอสามสาย และการขับร้องเป็นประธาน และยึดบันไดเสียงกลุ่มเสียงระดับเพียงออ ร่วมกับเน้นลักษณะการขับกล่อม เป็นสำคัญ แม้นเมื่อประสมด้วยเครื่องปี่พาทย์ตามยุคต่าง ๆ ก็ดี ดุริยางคศิลปิน มักจะสร้างสรรค์ให้เครื่องปี่พาทย์ปรับเข้าหาเครื่องสาย และใช้โทน รำมะนา ในการกำกับจังหวะ เนื่องจากเป็นวงประเภทการขับกล่อมเพื่อสุนทรีย์ ด้วยการปรับขนาดเครื่องดนตรีให้เล็กลงเพื่อให้เสียงกลมกลืนกันกับเครื่องสาย และกำหนดให้เสียงลูกยอดของระนาดเอกจะพอดีกับเสียงนิ้วก้อยสายเอกของซอด้วง ตลอดจนเมื่อขนาดของเครื่องดนตรีปี่พาทย์เล็กลงจะใช้ไม้นวมบรรเลง

### วงมโหรีเครื่องสี่

เกิดจากการการประสมกันระหว่างการบรรเลงพิณและการขับไม้ ปรากฏครั้งแรกในสมัยอยุธยา มีเครื่องดนตรี 4 ชนิดดังนี้

* โทน
* ซอสามสาย
* กระจับปี่
* กรับพวง (ผู้ขับร้องเป็นผู้ตี)

### วงมโหรีเครื่องหก

ลักษณะคล้ายวงมโหรีเครื่องสี่ แต่ได้เพิ่มเครื่องดนตรีอีกสองอย่างคือ รำมะนา ขลุ่ยเพียงออ และใช้ ฉิ่ง แทน [[กรับพวง]

### วงมโหรีเครื่องคู่

เหมือนกับวงมโหรีเครื่องเล็ก แต่ได้เพิ่มระนาดทุ้ม ฆ้องวงเล็ก ขลุ่ยหลิบ ซอด้วง ซออู้ จะเข้ และซอสามสายหลิบ ขลุ่ยเพียงออ อย่างละหนึ่ง 

  

เครื่องดนตรีที่ใช้ในวงมโหรีเครื่องคู่

ซอสามสาย 1

ซอสามสายหลิบ 1

ซอด้วง 2

ซออู้ 2

จะเข้ 2

ขลุ่ยเพียงออ 1

ขลุ่ยหลิบ 1

ระนาดเอก(มโหรี) 1

ระนาดทุ้ม(มโหรี) 1

ฆ้องกลาง 1

ฆ้องเล็ก 1

ฉิ่ง

ฉาบ 

กรับพวง 

โหม่ง 

โทน-รำมะนา

### โอกาสที่ใช้

ใช้บรรเลงขับกล่อมเพื่อความรื่นรมณ์ และงานมงคลเป็นหลัก เนื่องจากการเตรียมวงมโหรีนั้นยากกว่าการเตรียมวงปี่พาทย์และวงเครื่องสาย จึงจะสามารถพบได้ในงานมงคลหรืองานแสดงมหรสพที่มีขนาดใหญ่เท่านั้น ในงานทั่วๆไปจึงสามารถพบเห็นวงเครื่องสายและวงปี่พาทย์มากกว่า


| * ด
* ค
* ก
วงดนตรีไทย |
| --- |
| วงปี่พาทย์ | 
* วงปี่พาทย์ชาตรี
* วงปี่พาทย์ไม้แข็ง
	+ วงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องห้า
	+ วงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องคู่
	+ วงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องใหญ่
* วงปี่พาทย์เสภา
* วงปี่พาทย์ไม้นวม
* วงปี่พาทย์มอญ
	+ วงปี่พาทย์มอญเครื่องห้า
	+ วงปี่พาทย์มอญเครื่องคู่
	+ วงปี่พาทย์มอญเครื่องใหญ่
* วงปี่พาทย์นางหงส์
* วงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์

 |
| วงเครื่องสาย | 
* วงเครื่องสายวงเล็ก
	+ วงเครื่องสายเครื่องเดี่ยว
* วงเครื่องสายเครื่องคู่
* วงเครื่องสายประสม
* วงเครื่องสายปี่ชวา

 |
| วงมโหรี | 
* วงมโหรีเครื่องสาม
* วงมโหรีเครื่องสี่
* วงมโหรีเครื่องหก
* วงมโหรีเครื่องแปด
* วงมโหรีวงเล็ก
* วงมโหรีเครื่องคู่
* วงมโหรีเครื่องใหญ่

 |
| อื่น ๆ | 
* วงบัวลอย
* วงขับไม้
* วงเครื่องสูง
* วงปี่ชวากลองแขก
* วงกันตรึม

 |

| * ด
* ค
* ก
มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ สาขาศิลปะการแสดง โดยกระทรวงวัฒนธรรม |
| --- |
| ดนตรีและเพลงร้อง | 
* วงสะล้อ ซอ ปิน
* ซอล้านนา
* หมอลำพื้น
* หมอลำกลอน
* ลำผญา
* เพลงโคราช
* ดิเกร์ ฮูลู
* ปี่พาทย์
* กระจับปี่
* เปี๊ยะ
* ขับเสภา
* ดนตรีของกลุ่มชาติพันธุ์ลีซู
* ซอสามสาย
* เพลงหน้าพาทย์
* กันตรึม
* เจรียง
* กาหลอ
* วงปี่จุม
* วงมังคละ
* วงมโหรี
* แคน
* พิณ
* กรือโต๊ะ
* ลำตัด
* เพลงอีแซว
* สวดสรภัญญ์
* เพลงบอก
* เพลงเรือแหลมโพธิ์
* เค่ง
* เพลงฉ่อย
* เพลงเรือ
* เพลงนา
* แตรวง
* โปงลาง
* กลองอืด

 |
| นาฏศิลป์และการละคร | 
* โขน
* หนังใหญ่
* ละครชาตรี
* โนรา
* หนังตะลุง
* ละครใน
* หุ่นกระบอก
* ลิเกทรงเครื่อง
* รำเพลงช้า-เพลงเร็ว
* แม่ท่ายักษ์-ลิง
* ละครนอก
* การแสดงในพระราชพิธี
* ก้านกกิงกะหร่า
* ฟ้อนม่านมุ้ยเชียงตา
* รำฝรั่งคู่
* ละครดึกดำบรรพ์
* โนราโรงครู
* มะโย่ง
* รองเง็ง
* ฟ้อนเล็บ
* รำประเลง
* ฟ้อนกลองตุ้ม
* ลิเกป่า
* ฟ้อนโยคีถวายไฟ
* ระบำสี่บท
* รำแม่บท
* รำโทน
* หนังประโมทัย
* รำมอญ
* รำตร๊ด
* ลำแมงตับเต่าไทเลย

 |
| 
* ศิลปะการแสดง
* ช่างฝีมือดั่งเดิม
* วรรณกรรมพื้นบ้าน
* กีฬาภูมิปัญญาไทย
* แนวปฏิบัติทางสังคม พิธีกรรมและงานเทศกาล
* ความรู้และแนวปฏิบัติเกี่ยวกับธรรมชาติและจักรวาล
* ภาษา
* มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม

 |