**วัดฤทธิ์ศิริราษฎร์เจริญธรรม**เป็นวัดที่มีประวัติความเป็นมายาวนานคู่กับวัดคุ้งยางใหญ่ หรือที่เรียกว่า "วัดใหญ่" ส่วนวัดฤทธิ์จะเป็นที่รับรู้กันในชุมชนว่า "วัดน้อย" คือใช้ที่ตั้งวัดในเชิงภูมิศาสตร์และขนาดเป็นตัวกำหนด โดยวัดจะเป็นศูนย์กลางชุมชนอีกฟากหนึ่งของ"คลอง"บ้านสวนกับชุมชนวัดคุ้งยางใหญ่ ที่เชื่อมต่อจากแม่น้ำยมที่ใช้เป็นทางสัญจรและแหล่งน้ำในการเกษตร อุปโภคบริโภคในชุมชนชาวบ้านสวนนับแต่ครั้งอดีต

ประวัติ
-------

**วัดฤทธิ์ศิริราษฎร์เจริญธรรม** ตั้งอยู่ที่หมู่ที่ 4 ตำบลบ้านสวน อำเภอเมืองสุโขทัย จังหวัดสุโขทัย เป็นวัดในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย เริ่มก่อสร้างเมื่อประมาณ พ.ศ. 2438 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ 2 มกราคม พ.ศ. 2474 วัดฤทธิ์มีเกจิคณาจารย์ที่เลื่องชื่อ คือหลวงพ่อสัมฤทธิ์ เทโว อดีตเจ้าอาวาสวัดฤทธิ์ และเป็นศิษย์สายตรงของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) แห่งวัดระฆังโฆษิตาราม กิตติคุณของท่านเป็นที่เลื่องลือและได้รับการยอมรับในจังหวัดสุโขทัย และใกล้เคียง นอกจากนี้หลวงพ่อสมฤทธิ์ เทโว ยังเป็นอาจารย์ของหลวงพ่อซวง วัดชีปะขาว พระเกจิแห่งเมืองพรหมบุรี จังหวัดสิงห์บุรี และหลวงพ่อห้อม อมโร(พระราชพฤฒาจารย์)พระเกจิดัง แห่งวัดคูหาสุวรรณและอดีตเจ้าคณะจังหวัดสุโขทัย

จากคำบอกเล่าของพระเดชพระคุณหลวงพ่อห้อม อมโร (พระราชพฤฒาจารย์) อดีตเจ้าอาวาสวัดคูหาสุวรรณ เดิมชื่อว่าวัดศิริ ตามที่ชื่อผู้สร้างวัดนี้ขึ้นมาซึ่งเป็นอดีตตาทวดของหลวงพ่อห้อม ที่ชื่อว่า ดี คำว่า วัดน้อย นี้มาจากวัดนี้เป็นวัดเล็กๆอยู่ข้างคลองน้ำ ซึ่งฝั่งตรงข้ามทางทิศใต้ มีวัดชื่อวัดคุ้งยางใหญ่ หรือที่ชาวบ้านต.บ้านสวน เรียกว่า วัดใหญ่ ซึ่งมีอาณาบริเวณกว้างขวางใหญ่โตกว่ามาก ชาวบ้านสวนจึงเรียก วัดศิริ นี้ว่า วัดน้อย 

วัดบ้านสวน  เป็นคำเรียกอีกอย่างหนึ่งของ "วัดฤทธิ์" โดยปรากฏเป็นหลัก ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 24 หน้า 1352-1353 วันที่ 15 มีนาคม ร.ศ. 126 (พ.ศ. 2450) ตรงกับปีรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ให้รายละเอียดถึงการเข้าไปจัดการศึกษายังหัวเมืองตามนโยบายการจัดการศึกษาของชาติ ในยุคการปฏิรูปของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว **วัดบ้านสวน** ปรากฏในเอกสารราชกิจจานุเบกษานั้นว่า 

> **"ด้วยได้รับบอกมณฑลพิศณุโลกที่ ๑๑/๖๘๗๐** 
> 
> 
> ลงวันที่ ๒๐ กุมภาพันธ์ศกนี้ว่า หลวงวรสาร
> พิจิตร์ ผู้พิพากษาศาลเมืองสุโขทัยพร้อมด้วย
> **เจ้าอธิการวัดบ้านสวน** ได้จัดตั้งโรงเรียน
> สอนหนังสือไทย ชั้นมูลศึกษาขึ้นที่**วัดบ้านสวน**
> โรง ๑ อาศรัยศาลาของวัดนั้นเปนที่เล่าเรียน
> และได้เปิดสอนนักเรียน เมื่อวันที่ ๑๕ สิงหาคม
> ร.ศ.๑๒๖ มีนักเรียน ๒๙ คน ได้จัดให้
> พระโถ นักเรียนโรงเรียนสุโขทัยวิทยาคม ซึ่ง
> สอบไล่ได้ประโยคหนึ่งเปนครูสอน ส่วนเงิน
> สำหรับบำรุงโรงเรียนนี้ หลวงวรสารพิจิตร์
> ได้บอกบุญเรี่ยรายแก่ข้าราชการ และราษฏร
> ได้เงินรวม ๓๑๒ บาท ๑๖ อัฐ สำหรับจ่ายใน
> จำนวนศก ๑๒๖ ส่วนในศก ต่อ ๆ ไป จะได้คิด
> จัดการเรี่ยรายบำรุงต่อไป กับของมอบโรง
> เรียนนี้ให้อยู่ในความตรวจตราของข้า
> หลวงธรรมการ ขุนประพันธ์เนติวุฒิ ข้าหลวง
> ธรรมการ ได้รับโรงเรียนนี้ไว้ ในความตรวจ
> ตราแนะนำเหมือนอย่างโรงเรียนทั้งหลายแล้ว
> ผู้บริจาคทรัพย์ทั้งหลายซึ่งได้บริจาคทรัพย์บำรุง
> โรงเรียนนี้ มีความยินดีขอพระราชทาน
> ถวายพระราชกุศลมีรายนามและจำนวนแจ้ง
> ต่อไปนี้.
> 
> 
> หลวงจำนง กรมการพิเศษ เงิน ๔๐ บาท
> 
> 
> หลวงวรสารพิจิตร์ ผู้พิพากษา "๓๒"
> 
> 
> หลวงวนารักษ์ พนักงานป่าไม้ "๒๐" 
> 
> 
> หลวงอำนวยเนติพจน์ ผู้พิพากษา "๕"
> 
> 
> ขุนศรีบุรภูมิ์ ผู้พิพากษา "๑๒"
> 
> 
> ขุนประพันธ์เนติวุฒิ ข้าหลวงธรรมการ เงิน ๑๐ บาท
> 
> 
> นายคำ ผู้ใหญ่บ้าน เงิน ๘ บาท ๕๕ อัฐ
> 
> 
> นายพิน "" "๘" ๓๔ อัฐ
> 
> 
> นายคง "" "๕"
> 
> 
> นายโต๊ะ ครูโรงเรียน "๕"
> 
> 
> จีน กิม ลี้ "๘๐"
> 
> 
> นายบุญธรรม "๔๐"
> 
> 
> จีนสอน "๕"
> 
> 
> ผู้ที่บริจาคทรัพย์ต่ำกว่า ๔ บาท รวม ๒๔ คน
> เงิน ๔๐ บาท ๕๕ อัฐ
> 
> 
> 
>   
> 
> รวมทั้งสิ้น เปนเงิน ๓๑๒ บาท ๑๖ อัฐ
> กระทรวงธรรมการได้นำกราบบังคมทูล
> พระกรุณาทราบฝ่าลอองธุลีพระบาท 
> ทรงอนุโมทนาในส่วนกุศลนี้ด้วยแล้ว.
> กระทรวงธรรมการ
> 
> 
> วันที่ ๑๑ มีนาคม ร.ศ.๑๒๖
> 
> 
> (ลงนาม) เจ้าพระยาวิชิตวงษ์วุฒิไกร
> 
> 
> เสนาบดี "
> 
> 

จากหลักฐานที่ปรากฏวัดฤทธิ์ หรือ วัดบ้านสวน ในนิยามที่ปรากฏในราชกิจกิจจานุเบกษา อาจไม่ใช่ชื่อ "วัดบ้านสวน" แต่อาจเป็นวัดฤทธิ์ในเวลานั้น แต่เมื่อมีการรายงาน จึงบันทึกเป็น "วัด" ตั้งอยู่ "บ้านสวน" จึงเป็นการใช้คำเรียกรวม ๆ รายงานทางราชการเหนือขึ้นไปว่า **"วัด(ที่)บ้านสวน"** ไปก็เป็นได้ ในช่วงเวลานั้น ตรงกับ ร.ศ.126 หรือ พ.ศ. 2450 ตรงกับปลายสมัยรัชกาลที่ 5 **"เจ้าอธิการวัดบ้านสวน"** จึงน่าจะหมายถึงหลวงพ่อสัมฤทธิ์ เทโว" เนื่องด้วยเป็นบุคคลร่วมสมัยกับช่วงเวลานั้น เช่น หลวงพ่อแป้น อุตตโม (พ.ศ. 2402-2491/อายุ 89 ปี) 
] วัดเสาธงใหม่ ต.บางปะหัน ต.เสาธง จ.พระนครศรีอยุธยา ผู้เป็นสหายธรรม ที่มีข้อมูลว่า มีอายุอ่อนกว่าหลวงพ่อฤทธิ์ 15 ปี ถ้าข้อมูลให้ไว้อย่างนี้ก็จะแปลว่าหลวงพอฤทธิ์เกิด พ.ศ. 2387 ซึ่งล่วงมาปรากฏในหนังสือราชกิจจานุเบกษา ใน ร.ศ.126 หรือ พ.ศ. 2450 หลวงพ่อฤทธิ์ก็จะมีอายุพรรษากาล 63 ปี ก็ถือว่าเป็นพระเถระที่เป็นผู้นำชุมชนบ้านสวนอยู่ ร่วมกับหลวงพ่อเจ๊ก แห่งวัดหัวฝาย และหลวงพ่อแป๊ะ แห่งวัดคุ้งยางใหญ่ ผู้เคยไปศึกษาที่วัดระฆังโฆษิตาราม กับสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังษี/พ.ศ. 2331-2415 อายุ 84 ปี) เป็นเวลาถึง 6 พรรษา นอกจากนี้ยังมีข้อมูลว่า พระยาวิเชียรปราการ อดีตเจ้าเมืองสุโขทัย ที่ดำรงตำแหน่งระหว่าง พ.ศ. 2461-2469 เคยนั่งเรือลัดเลาะแม่น้ำมาพบและนมัสการหลวงพ่อฤทธิ์ ที่วัดฤทธิ์นี้ ดังนั้นเมื่อจัดลำดับความสำคัญของช่วงเวลา และตัวบุคคลอาจพิเคราะห์ได้ว่า **"เจ้าอธิการวัดบ้านสวน"** แห่ง **"วัดบ้านสวน"** คือหลวงพ่อฤทธิ์ และวัดฤทธิ์ เพื่อตั้งโรงเรียนขึ้นให้เป็นศูนย์กลางทางการศึกษาในช่วงเวลานั้นพัฒนาเป็นโรงเรียนวัดฤทธิ์ในปัจจุบัน

ศาสนวัตถุในวัด
--------------

* 1.ศาลาการเปรียญ
* 2.อุโบสถ์
* 3.กุฎิที่พักสงฆ์
* 4. วิหารหลวงพ่อสัมฤทธิ์ เทโว
* 5.ฌาปนสถาน/ศาลาพักศพ
* 6.หอระฆัง
* 7.หอสวดมนต์
* 8.ศาลาธรรมสังเวช
* 9.กองอำนวยการ

ลำดับเจ้าอาวาส
--------------

|  |
| --- |
| **ทำเนียบเจ้าอาวาสวัดฤทธิ์ศิริราษฎร์เจริญธรรม** |
| รายชื่อ | ระยะเวลาอยู่ในตำแหน่ง |
| 1. หลวงพ่อสัมฤทธิ์ เทโว | พ.ศ. 240--พ.ศ. 2500 |
| 2. พระอธิการป๊อก อริญฺชโย |  |
| 3. พระครูสุพัฒนาทร (เผือน) |  |
| 4. พระครูพรหม วชิโร(รักษาการแทนเจ้าอาวาส) |  |
| 5. พระสุพัฒนพิธาน (ทองดี มหาวีโร)(รักษาการแทนเจ้าอาวาส) | พ.ศ. 2539-พ.ศ. 2540 |
| 6. พระครูสิทธิธรรมนาถ(สง่า อคฺคธมฺโม) | พ.ศ. 2540- พ.ศ. 2553 |
| 7. พระครูสมุห์สำรวย (แมว) ปุญฺญกาโม (รักษาการเจ้าอาวาส) | พ.ศ. 2553-ปัจจุบัน |
|

อ้างอิง
-------

1. ↑  กองพุทธศาสนสถาน,กรมการศาสนา,กระทรวงศึกษาธิการ,ประวัติวัดทั่วราชอาณาจักร เล่มที่ 7,กรุงเทพ ฯ โรงพิมพ์การศาสนา,2531. หน้า 583.
2. ↑  ดิเรก ด้วงลอย(พลอยบุตร)บรรณาธิการ, พุทธจริยศาสตร์สำหรับชาวพุทธ, กองทุนเพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนา "พระครูสุพัฒนพิธาน (ทองดี มหาวีโร)" วัดฤทธิ์ศิริราษฎร์เจริญธรรม จัดพิมพ์มุทิตาสักการะแด่เจ้าคณะพระสังฆาธิการในเขตจังหวัดสุโขทัย ที่ได้รับพระราชทานโปรดเกล้าแต่งตั้ง เลื่อนสมณศักดิ์ ประจำปี พ.ศ. 2552(นครสวรรค์,กองทุนเพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนา, 2552,หน้า 67.
3. ↑  ดิเรก ด้วงลอย พระปลัดระพิน พุทฺธิสาโร. (2563). ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นบ้านสวน สุโขทัย-Local History of  Bansuan Sukhothai Province.  สุโขทัย  : กองทุนพระครูสุพัฒนพิธาน (ทองดี มหาวีโร/อานใหญ่). ISBN : 978-616-568-180-3
4. ↑    ประวัติหลวงพ่อสัมฤทธิ์ เทโว ผู้เป็นอาจารย์ของหลวงพ่อห้อม อมโร.
5. ↑   เว็บไซต์หลวงพ่อห้อม อมโร แห่งวัดคูหาสุวรรณ.
6. ↑  'หลวงพ่อซวง'ศิษย์'สมเด็จฯโต'วัดระฆัง
'หลวงพ่อซวง'วัดชีปะขาวศิษย์สาย 'สมเด็จฯ โต' วัดระฆัง : ไพศาล ถิระศุภะ ในหนังสือพิมพ์คมชัดลึก คอลัมน์ ศาสนา-พระเครื่อง : ข่าวทั่วไป วันพฤหัสบดีที่ 29 พฤศจิกายน 2555 ในประโยคที่ว่า '''"เมื่อหลวงพ่อซวง เดินทางไปพบหลวงพ่อฤทธิ์ครั้งแรกที่วัดบ้านสวน หลวงพ่อฤทธิ์ได้ถามหลวงพ่อซวงว่า "พระเถระที่เป็นเพชรเม็ดงามแห่งแดนใต้ ไม่มีแล้วหรือ?" [[http://www.komchadluek.net/detail/20121129/145970/%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%A7%E0%B8%87%E0%B8%9E%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%8B%E0%B8%A7%E0%B8%87%E0%B8%A8%E0%B8%B4%E0%B8%A9%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%94%E0%B9%87%E0%B8%88%E0%B8%AF%E0%B9%82%E0%B8%95%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%86%E0%B8%B1%E0%B8%87.html/]]'''
7. ↑  [ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 24 หน้า 1352-1353 วันที่ 15 มีนาคม ร.ศ.126 ]
8. ↑  [ เก็บถาวร 2013-08-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน 'หลวงพ่อแป้น'พระเถระกรุงเก่าที่ถูกลืม 'หลวงพ่อแป้น' วัดเสาธงใหม่พระคณาจารย์เมืองกรุงเก่าที่ถูกลืม : ไพศาล ถิระศุภะ ศาสนา-พระเครื่อง : ข่าวทั่วไป วันอังคารที่ 4 ตุลาคม 2554
9. ↑  [ 'หลวงพ่อซวง'ศิษย์'สมเด็จฯโต'วัดระฆัง
'หลวงพ่อซวง'วัดชีปะขาวศิษย์สาย 'สมเด็จฯ โต' วัดระฆัง : ไพศาล ถิระศุภะ ในหนังสือพิมพ์คมชัดลึก คอลัมน์ ศาสนา-พระเครื่อง : ข่าวทั่วไป วันพฤหัสบดีที่ 29 พฤศจิกายน 2555 ในประโยคที่ว่า **"เมื่อหลวงพ่อซวง เดินทางไปพบหลวงพ่อฤทธิ์ครั้งแรกที่วัดบ้านสวน หลวงพ่อฤทธิ์ได้ถามหลวงพ่อซวงว่า "พระเถระที่เป็นเพชรเม็ดงามแห่งแดนใต้ ไม่มีแล้วหรือ?"**  เก็บถาวร 2013-07-20 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ]

* ดิเรก ด้วงลอย พระปลัดระพิน พุทฺธิสาโร. (2563). ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นบ้านสวน สุโขทัย-Local History of Bansuan Sukhothai Province. สุโขทัย  : กองทุนพระครูสุพัฒนพิธาน (ทองดี มหาวีโร/อานใหญ่). ISBN : 978-616-568-180-3