กวางผา (*Nemorhaedus griseus*) 1 ใน 20 ชนิดสัตว์ป่าสงวนของไทย

ความหมาย
--------

**สัตว์ป่าสงวน**

* ตาม **พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562** หมายถึง สัตว์ป่าหายากหรือสัตว์ป่าที่ใกล้สูญพันธุ์จำเป็นต้องสงวนและอนุรักษ์ไว้อย่างเข้มงวดตามที่กาหนดไว้ในพระราชบัญญัตินี้
* ตาม **พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535** หมายถึง สัตว์ป่าที่หายากตามบัญชีท้ายพระราชบัญญัตินี้ และตามที่จะกำหนด โดยตราเป็นพระราชกฤษฎีกา
* ตาม **พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2503** หมายถึง สัตว์ป่าที่หายากตามบัญชีท้ายพระราชบัญญัตินี้

รวมความว่า **สัตว์ป่าสงวน** คือ สัตว์หายาก, ใกล้จะสูญพันธุ์ หรืออาจสูญพันธุ์ไปแล้ว จึงจำเป็นต้องมีบทบัญญัติเข้มงวดกวดขัน เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอันตรายแก่สัตว์ป่าที่ยังมีชีวิตอยู่ หรือซากสัตว์ป่า ซึ่งอาจจะตกไปอยู่ยังต่างประเทศด้วยการซื้อขาย 
โดยมีรายชื่อตามบัญชีท้ายพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าฉบับนั้น 

การครอบคลุมถึง ซากสัตว์ และครอบคลุมถึงสัตว์ที่สูญพันธุ์แล้วนั้น เพื่อเก็บรวบรวมซากไว้ให้ผู้มีหน้าที่โดยตรงได้ศึกษาทางวิชาการ, เพื่อเป็นมรดกของชาติ และเพื่อไม่ให้ผู้หนึ่งผู้ใดสะสมเป็นส่วนตัวซึ่งเป็นเหตุให้มีความต้องการล่า หากมีโอกาสหลงเหลือแม้สักตัว

ประวัติการเปลี่ยนแปลงบัญชีรายชื่อ
---------------------------------

เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2503 มีการตรา **พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2503** และประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันถัดมา 

รายชื่อ สัตว์ป่าสงวน ถูกกำหนดครั้งแรก ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2503 มีจำนวน 9 ชนิด ล้วนเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในอันดับสัตว์กีบ ได้แก่ แรด กระซู่ กูปรี ควายป่า ละองหรือละมั่ง สมัน เนื้อทราย เลียงผา และ กวางผา  (รายชื่อนี้มีการเปลี่ยนแปลงในเวลาต่อมา) 

ต่อมาเมื่อสถานการณ์ของสัตว์ป่าในประเทศไทยเปลี่ยนแปลงไป สัตว์ป่าหลายชนิดมีแนวโน้มถูกคุกคามเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์มากยิ่งขึ้น 
ประกอบกับเพื่อให้เกิดความสอดคล้องกับความร่วมมือระหว่างประเทศ ในการควบคุมดูแลการค้าหรือการลักลอบค้าสัตว์ป่าในรูปแบบต่าง ๆ ตาม อนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศว่าด้วยชนิดสัตว์ป่าและพืชป่า หรือ CITES 
ซึ่งเมื่อวันที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2526 ประเทศไทยได้ร่วมลงนามรับรองอนุสัญญาในปี พ.ศ. 2518 และได้ให้สัตยาบัน นับเป็นสมาชิกลำดับที่ 80 

เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2535 มีการตรา **พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535** โดยปรับปรุงและยกเลิกพระราชบัญญัติฉบับเดิม และประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2535 

ตามพระราชบัญญัติฉบับนี้ ได้กำหนดให้สามารถเปลี่ยนแปลงรายชื่อชนิดสัตว์ป่าสงวนได้โดยสะดวกรวดเร็วขึ้น โดยออกเป็นพระราชกฤษฎีกาแก้ไขหรือเพิ่มเติมเท่านั้น ไม่ต้องรอแก้ไขพระราชบัญญัติอย่างเดิมที่ใช้เวลานานกว่า 

ทั้งนี้ยังได้เพิ่มชนิดสัตว์ที่มีสภาพล่อแหลมต่อการสูญพันธุ์ (ในขณะนั้น) 7 ชนิด ได้แก่ สมเสร็จ(มลายู) เก้งหม้อ แมวลายหินอ่อน พะยูน นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร นกแต้วแร้วท้องดำ และ นกกระเรียนไทย 

และตัดสัตว์ป่าที่ไม่อยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์ เนื่องจากสามารถเพาะเลี้ยงขยายพันธุ์ได้มาก 1 ชนิด คือ เนื้อทราย 

วันที่ 9 ตุลาคม พ.ศ. 2558 คณะกรรมการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า มีมติเห็นชอบให้เพิ่มสัตว์ 4 ชนิด โดยเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในทะเล 2 ชนิด ได้แก่ วาฬบรูดา วาฬโอมูระ เป็นสัตว์เลื้อยคลาน 1 ชนิด คือ เต่ามะเฟือง และปลาอีก 1 ชนิด คือ ปลาฉลามวาฬ 

วันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 มีการตรา **พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562** โดยปรับปรุงและยกเลิกพระราชบัญญัติฉบับเดิม และประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 

วันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2564 คณะกรรมการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า มีมติเห็นชอบเพิ่มสัตว์ 1 ชนิด คือ นกชนหิน ตามข้อเสนอโดย กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช

รายชื่อ และการจำแนก
-------------------

สัตว์ป่าสงวน ในปัจจุบัน มีทั้งสิ้น 20 ชนิด  ได้แก่ 

| ชื่อสามัญ | ชื่อวิทยาศาสตร์ | ปีที่ประกาศ |
| --- | --- | --- |
| แรด | *Rhinoceros sondaicus* | 2503 |
| กระซู่ | *Dicerorhinus sumatrensis* | 2503 |
| สมเสร็จ | *Tapirus indicus* | 2535 |
| กูปรี หรือ โคไพร | *Bos sauveli* | 2503 |
| ควายป่า | *Bubalus arnee* | 2503 |
| เลียงผา หรือ เยือง หรือ กูรำ หรือ โครำ | *Capricornis sumatraensis* | 2503 |
| กวางผา | *Naemorhedus griseus* | 2503 |
| สมัน หรือ เนื้อสมัน หรือ กวางเขาสุ่ม | *Rucervus schomburki* | 2503 |
| ละอง หรือ ละมั่ง | *Rucervus eldi* | 2503 |
| เก้งหม้อ | *Muntiacus feae* | 2535 |
| วาฬบรูดา | *Balaenoptera edeni* | 2562 |
| วาฬโอมูระ | *Balaenoptera omurai* | 2562 |
| พะยูน หรือ หมูน้ำ​ หรือ วัวทะเล | *Dugong dugon* | 2535 |
| แมวลายหินอ่อน | *Pardofelis marmorata* | 2535 |
| นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร | *Pseudochelidon sirintarae* | 2535 |
| นกแต้วแร้วท้องดำ | *Pitta gurneyi* | 2535 |
| นกกระเรียน | *Grus antigone* | 2535 |
| เต่ามะเฟือง | *Dermochelys coriacea* | 2562 |
| ฉลามวาฬ | *Rhincodon typus* | 2562 |
| นกชนหิน | *Rhinoplax vigil* | 2565 |
|

อ้างอิง
-------

* "Wild Animal Reservation and Protection Act, BE 2535", *Royal Thai Government Gazette*, vol. 109 no. 15, 28 February 1992 (Unofficial translation เก็บถาวร 2012-03-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน by Dan Reik, April 1996).
* Wildlife Conservation Development and Extension Section, Wildlife Conservation Division, Royal Forest Department, *Wildlife Conservation in Thailand* (PDF), คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2012-03-29, สืบค้นเมื่อ 2014-12-08`{{citation}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์) shurhare.

1. 1 2  **PDF "พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562"**  เว็บไซต์ ราชกิจจานุเบกษา โดย สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, ประกาศ 2562-25-29
2. 1 2  **PDF "พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562"**  เก็บถาวร 2022-06-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน เว็บไซต์ สำนักอนุรักษ์สัตว์ป่า กรมอุทยานแแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช, สืบค้น 2564-06-26
3. 1 2 3 4 5   **"พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535"**  เว็บไซต์ สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, ประกาศ 2535-02-28
4. 1 2 3  **PDF "พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2503"**  เว็บไซต์ สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, ประกาศ 2503-12-27
5. ↑  "รู้ยัง เพิ่มสัตว์น้ำอีก 4 ชนิดเป็นสัตว์สงวนใหม่" เว็บไซต์ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ส่วนจัดการอุทยานแห่งชาติทางทะเล, สืบค้น 2564-06-26
6. ↑  ภูริช วรรธโนรมณ์, "ลำดับเหตุการณ์ผลักดัน ‘นกชนหิน’ เป็นสัตว์ป่าสงวนลำดับที่ 20 ของประเทศไทย" เว็บไซต์ มูลนิธิสืบนาคะเสถียร, 9 มีนาคม 2564, สืบค้น 2564-06-26

ดูเพิ่ม
-------

* สัตว์ป่าคุ้มครอง

| * ด
* ค
* ก
สัตว์ป่าสงวนของไทย |
| --- |
| ปัจจุบัน | 
* กระซู่
* กวางผา
* กูปรี
* เก้งหม้อ
* ควายป่า
* พะยูน
* แมวลายหินอ่อน
* แรด
* ละองละมั่ง
* เลียงผา
* วาฬบรูด้า
* วาฬโอมูระ
* สมเสร็จ
* สมัน
* นกกระเรียน
* นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร
* นกแต้วแร้วท้องดำ
* เต่ามะเฟือง
* ปลาฉลามวาฬ
* นกชนหิน

 |
| อดีต | 
* เนื้อทราย

 |