**แผ่นโกโกส** (อังกฤษ: Cocos Plate) เป็นแผ่นเปลือกโลกภาคพื้นสมุทรที่อยู่ใต้มหาสมุทรแปซิฟิกทางชายฝั่งตะวันตกของอเมริกากลาง ตั้งชื่อตามเกาะโกโกสซึ่งตั้งอยู่บนแผ่นนี้ แผ่นโกโกสเกิดขึ้นเมื่อประมาณ 23 ล้านปีก่อน เมื่อแผ่นแฟรัลลอนแตกออกเป็นสองแผ่น โดยอีกแผ่นหนึ่งเกิดเป็นแผ่นนัซกา นอกจากนี้แผ่นโกโกสยังแตกออกเป็นสองส่วนด้วย โดยอีกส่วนที่เล็กกว่าเรียกว่าแผ่นริเบรา แผ่นโกโกสถูกล้อมรอบด้วยแผ่นธรณีแปรสัณฐานหลายแผ่น โดยทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือติดกับแผ่นอเมริกาเหนือและแผ่นแคริบเบียน ทิศตะวันตกติดกับแผ่นแปซิฟิก และทิศใต้ติดกับแผ่นนัซกา

ธรณีวิทยา
---------

แผ่นโกโกสถูกสร้างขึ้นโดยการขยายตัวของพื้นมหาสมุทรตามแนวจุดธารผุดแปซิฟิกตะวันออกและจุดร้อนกาลาปาโกส โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่อันมีความซับซ้อนที่นักธรณีวิทยา เรียกว่า ระบบการขยายตัวโกโกส-นัซกา (Cocos-Nazca spreading system) จากจุดธารผุด แผ่นโกโกสถูกดันออกไปทางทิศตะวันออกและถูกดันหรือถูกลาก (อาจเกิดขึ้นทั้งสองลักษณะ) ไปใต้แผ่นแคริบเบียนที่มีความหนาแน่นน้อยกว่า ในกระบวนการที่เรียกว่าการมุดตัวของเปลือกโลก การมุดตัวของเปลือกโลกทำให้ขอบของเปลือกโลกร้อนขึ้น และเป็นการเพิ่มน้ำลงไปในชั้นเนื้อโลกของแผ่นที่อยู่ด้านบน ในชั้นเนื้อโลกที่เรียกว่า ฐานธรณีภาค ผิวเปลือกโลกจะถูกหลอมเป็นหินหนืด ขณะที่น้ำที่ติดไปด้วยจะกลายเป็นน้ำร้อนยวดยิ่งภายใต้แรงดันมหาศาล เป็นผลให้ทางตะวันออกเฉียงเหนือของขอบเขตการขยายตัวเกิดแนวโค้งต่อเนื่องของภูเขาไฟขึ้น เรียกว่า หมู่เกาะรูปโค้งอเมริกากลาง ตั้งแต่ประเทศคอสตาริกาถึงประเทศกัวเตมาลา และเป็นแนวแผ่นดินไหวที่ขยายขึ้นไปทางเหนือเข้าสู่ประเทศเม็กซิโก

ขอบด้านเหนือของแผ่นโกโกสคือร่องลึกมิดเดิลอเมริกา ขอบด้านตะวันออกคือรอยเลื่อนแปรสภาพขนาดใหญ่ เรียกว่า แนวรอยแตกปานามา ขอบด้านใต้คือเทือกเขากลางสมุทรชื่อ จุดธารผุดกาลาปาโกส และขอบด้านตะวันตกคือเทือกเขากลางมหาสมุทรเช่นกันชื่อ จุดธารผุดแปซิฟิกตะวันออก

จุดร้อนใต้หมู่เกาะกาลาปาโกสทอดตัวตามแนวจุดธารผุดกาลาปาโกส (*ดูที่*จุดร้อนกาลาปาโกส และ แผ่นเล็กกาลาปาโกส)

แผ่นริเบราทางเหนือของแผ่นโกโกสมีการแยกตัวออกจากแผ่นโกโกสเมื่อ 5–10 ล้านปีก่อน ขอบเขตของทั้งสองแผ่นดูเหมือนจะไม่ปรากฏเป็นรอยเลื่อนแปรสภาพขนาดใหญ่ แต่ก็ถือว่าเป็นคนละแผ่นกัน ภายหลังที่แผ่นริเบราแยกตัวออกจากแผ่นโกโกส แผ่นริเบราได้ประพฤติตัวเป็นแผ่นธรณีแปรสัณฐานอิสระขนาดเล็กแผ่นหนึ่ง

แผ่นดินไหวเม็กซิโกซิตี พ.ศ. 2528 และแผ่นดินไหวในรัฐเชียปัส พ.ศ. 2560 เป็นผลมาจากการมุดตัวของแผ่นโกโกสใต้แผ่นอเมริกาเหนือ และแผ่นดินไหวในเอลซัลวาดอร์ มกราคม พ.ศ. 2544 ก็เกิดจากการที่แผ่นโกโกสมุดตัวลงใต้แผ่นแคริบเบียนเช่นกัน

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Here are the Sizes of Tectonic or Lithospheric Plates".
2. ↑  Manea, V.C.; Manea, M.; Ferarri, L. (2013). "A geodynamical perspective on the subduction of Cocos and Rivera plates beneath Mexico and Central America" (PDF). *Tectonophysics*. **609**: 56–81. doi:10.1016/j.tecto.2012.12.039. สืบค้นเมื่อ 24 April 2017.
3. ↑  Paul J. Grim, "Connection of the Panama fracture zone with the Galapagos rift zone, eastern tropical Pacific".
4. ↑  Manea, V.C.; Manea, M.; Ferarri, L. (2013). "A geodynamical perspective on the subduction of Cocos and Rivera plates beneath Mexico and Central America" (PDF). *Tectonophysics*. **609**: 56–81. doi:10.1016/j.tecto.2012.12.039. สืบค้นเมื่อ 24 April 2017.

| * ด
* ค
* ก
การแปรสัณฐานแผ่นธรณีภาค |
| --- |
| แผ่นหลัก | 
* แปซิฟิก
* ยูเรเชีย
* อเมริกาใต้
* อเมริกาเหนือ
* อินเดีย-ออสเตรเลีย
	+ ออสเตรเลีย
	+ อินเดีย
* แอนตาร์กติก
* แอฟริกา

 | World map indicating tectonic plate boundaries |
| แผ่นรอง | 
* โกโกส
* แคริบเบียน
* แคโรไลน์
* ซุนดา
* โซมาเลีย
* ทะเลฟิลิปปิน
* นัซกา
* นิวเฮบริดีส
* แยงซี
* พม่า
* สโกเชีย
* อาระเบีย
* อามูร์
* โอค็อตสค์
* อินเดีย
* ฮวนเดฟูกา

 |
| แผ่นขนาดเล็ก | 
* กรีนแลนด์
* กอร์ดา
* กาลาปาโกส
* กาลาปาโกสเหนือ
* โกนาเว
* โกยบา
* คอนเวย์รีฟ
* เคอร์เกิน
* เคอร์แมเดก
* แคปริคอร์น
* เชตแลนด์
* ซังงีเฮ
* เซเชลส์
* เซาท์แซนด์วิช
* ตองงา
* ติมอร์
* ติสซา
* ทะเลโซโลมอน
* ทะเลบันดา
* ทะเลโมลุกกะ
* ทะเลอีเจียน
* นีอูอาโฟโออู
* นูเบียน
* บริเวณพัฒนาการของแนวเคลื่อนไหวฟิลิปปิน
* บัลโมรอลรีฟ
* บิสมาร์กใต้
* บิสมาร์กเหนือ
* เบิร์ดเฮด
* ปานามา
* เปลโซ
* ฟูตูนา
* มัลเปโล
* มาดากัสการ์
* มานูส
* มาเรียนา
* มาโอเค
* ริเบรา
* วูดลาร์ก
* อะเดรียติก
* อานาโตเลีย
* อิหร่าน
* อีสเตอร์
* เอ็กซ์พลอเรอร์
* แอนดีสเหนือ
* โอกินาวะ
* ไอบีเรีย
* ฮวนเฟอร์นันเดซ
* ฮัลมาเฮรา

 |
| แผ่นโบราณ | 
* กูลา
* ชาร์คอต
* ซิมเมเรีย
* บอลติก
* เบลลิงชัวเซน
* ฟีนิกซ์
* แฟเรลลอน
* มัลบินัส
* โมอา
* ลาซา
* อิซานางิ
* อินซูลาร์
* อินเตอร์มอนเทน

 |
| 
* List-Class article **รายชื่อ**
* หมวดหมู่ **หมวดหมู่**
* หน้าคอมมอนส์ **คอมมอนส์**

 |