บทความนี้อ้างอิงคริสต์ศักราช/คริสต์ทศวรรษ/คริสต์ศตวรรษ ซึ่งเป็นสาระสำคัญของเนื้อหา

เซอร์ **อาร์เธอร์ อิกเนเชียส โคนัน ดอยล์** (อังกฤษ: Arthur Ignatius Conan Doyle) เป็นนักเขียนเรื่องสั้น นวนิยาย ประวัติศาสตร์ และแพทย์คนสำคัญของสกอตแลนด์ แต่ผลงานที่สร้างชื่อเสียงมากที่สุด คือนิยายรหัสคดีชุด "เชอร์ล็อก โฮมส์"

โคนัน ดอยล์ได้รับการศึกษาจากคณะเยซูอิต ที่วิทยาลัยสโตนีเฮิสต์ และจบการแพทย์จากมหาวิทยาลัยเอดินบะระ เมื่อ ค.ศ. 1881 แล้วประกอบอาชีพแพทย์ตามที่ได้ร่ำเรียนมา ขณะเดียวกันก็ได้เริ่มงานเขียนเล็ก ๆ น้อย ๆ อย่างสม่ำเสมอ เรื่องสั้นเรื่องแรกของเขาได้รับตีพิมพ์ในวารสารแชมเบอร์ (Chambers) เมื่อเดือนกันยายน ค.ศ. 1879 และเขียนสารคดีเรื่องแรก ในวารสารการแพทย์ "British Medical Journal" ในเดือนเดียวกัน 

เรื่องที่ไม่ได้ตีพิมพ์เรื่องหนึ่งในช่วงนั้น แสดงถึงการทดลองด้วยคุณลักษณะ 2 อย่าง คือ การใช้ตัวเอกที่มีความรู้ในศาสตร์ลับ และคนเล่าเรื่องที่ไม่มีความเชี่ยวชาญด้านใด แต่พัฒนาการของแนวคิดดังกล่าวก้าวถึงจุดสูงสุดเมื่อ ค.ศ. 1886 และสร้างสีสันมีชีวิตชีวามาก จากเรื่อง "A Study in scarlet" เป็นเรื่องของนักสืบชื่อเชอร์ล็อก โฮลมส์ และเพื่อนชื่อหมอวัตสัน ด้วยการสร้างบทสนทนาที่สนุกสนาน น่าติดตาม ทำให้เรื่องของเขาเป็นที่นิยมกันอย่างกว้างขวาง และตีพิมพ์เป็นเรื่องสั้นกว่า 56 เรื่อง และนวนิยาย 4 เรื่อง โดยได้รับแนวคิดจาก "Socrates and his disciples" ของเพลโต และ "Don Quixote" ของเซอร์บันเตส เป็นต้น 

โคนัน ดอยล์ยังถือว่าเป็นหนี้ความรู้ของเอ็ดก้าร์ แอลลแลน โป (Edgar Allan Poe) บิดาแห่งรหัสคดี แต่การสร้างสรรค์เรื่องของโคนัน ดอยล์ทำให้นวนิยายชุดเชอร์ล็อก โฮมส์มีความแตกต่างจากนิยายสืบสวนทั่วไป และกลายเป็นนิยายรหัสคดียิ่งใหญ่ในชั่วเวลาไม่นาน เขาให้เขียนให้โฮมส์เสียชีวิตเมื่อ ค.ศ. 1893 เพื่อจบนิยายชุดนี้ แต่ต้องแต่งเรื่องให้โฮมส์กลับมาอีกครั้ง ตามคำเรียกร้องของบรรดานักอ่านของเขา

เรื่องยาวของโคนัน ดอยล์ได้แก่เรื่องเล่าสมัยกลาง เกี่ยวกับทหารในคริสต์ศตวรรษที่ 14 การปฏิวัติรัฐประหารในประเทศต่าง ๆ แต่ดูเหมือนเรื่องสั้นของเขาจะเป็นที่รู้จักและนิยมกันมากกว่า งานของเขายังมีเรื่องราวการผจญภัยกึ่งนิยายวิทยาศาสตร์ อย่างเรื่องสั้นชุด "Professor Challenger" เป็นต้น 

ดอยล์นั้นได้ทำหน้าที่เป็นแพทย์เรื่อยมาตั้งแต่จบการศึกษา และเลิกอาชีพนี้ไปทำงานด้านวรรณกรรมเมื่อ.ค.ศ. 1891 จากนั้นย้ายไปอยู่ที่ลอนดอน และต่อมาได้ย้ายไปที่เมืองซัสเซ็กซ์ และเอสเซ็กซ์ 

เมื่อ ค.ศ. 1902 โคนัน ดอยล์ได้รับพระราชทานยศอัศวิน อันเนื่องมาจากการบำเพ็ญสาธารณประโยชน์ โดยเฉพาะในสงครามแอฟริกา 

หลังจากบุตรชายของเขาเสียชีวิตในสงครามโลกครั้งที่ 1 (ซึ่งเขาได้เขียนประวัติเหตุการณ์ต่าง ๆ เอาไว้) เขาเริ่มสนใจเรื่องธรรมะ ซึ่งมีผลต่อเรื่องสยองขวัญของเขาด้วย โคนัน ดอยล์เสียชีวิตเมื่อปี 1930 อายุได้ 71 ปี ผ่านการสมรส 2 ครั้ง และมีบุตร 5 คน

ผลงานสำคัญ
----------

* A Study in Scarlet (1887)
* The Sign of Four
* The Hound of Baskervilles
* The Valley of Fear
* The Adventures of Sherlock Holmes (1892)
* The Memoir of Sherlock Holmes
* The Return of Sherlock Holmes
* The Case Book of Sherlock Holmes (1927)
* His Last Bow
* The Adventure of the Speckled Band (เรื่องสั้น ไม่ทราบปีที่พิมพ์)
* The Lost World (1912)
* The Land of Mists (1926)
* The Disintegration Machine (1927)
* When the World Screamed (1928)
* The White Company (1891)
* Micah Clarke (1888)
* The Refugees (1893)
* Uncle Bernac (1897)
* Sir Nigel (1906)
* This is test

คำพูด
-----

"It is a great thing to start life with a small number of really good books which are your very own." (การเริ่มต้นชีวิตโดยมีหนังสือที่ดีจริง ๆ ไม่กี่เล่มเป็นของตัวเองนั้นเป็นเรื่องเยี่ยมยอด)

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* ผลงานประพันธ์ที่โครงการ Gutenberg (ภาษาอังกฤษ)
* เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ รวบรวมประวัติ และอื่น ๆ ที่น่าสนใจ(ภาษาอังกฤษ)
* Sherlock Holmes ครบทุกตอน เก็บถาวร 2005-10-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน(ภาษาอังกฤษ)
* ผลงานสำคัญ  (ภาษาอังกฤษ)
* Sir Arthur Conan Doyle mobile ebooks เก็บถาวร 2007-03-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

### ผลงานที่แปลเป็นภาษาไทย

* แมวบราซิล (The Brazilian cat) *เรื่องสั้นตื่นเต้น ผจญภัย ที่ลุ้นระทึกจนต้องอ่านรวดเดียวจบ*
* วันโลกคำรน (The day the world screamed) *เมื่อนักวิทยาศาสตร์สติเฟื่อง "เจาะใจ" กลางของโลก - เรื่องสั้นวิทยาศาสตร์ อ่านสนุก ตื่นเต้น*

| * ด
* ค
* ก
หนังสือ *เชอร์ล็อก โฮมส์* โดย เซอร์อาร์เธอร์ โคนัน ดอยล์ |
| --- |
| นวนิยาย | *แรงพยาบาท*  **·**  *จัตวาลักษณ์*  **·**  *หมาผลาญตระกูล*  **·**  *หุบเขาแห่งภัย* |  |
| ชุดเรื่องสั้น | *ชุดผจญภัย*  **·**  *ชุดจดหมายเหตุ*  **·**  *ชุดคืนชีพ*  **·**  *ชุดลาโรง*  **·**  *ชุดบันทึกคดี* |
| ตัวละคร | เชอร์ล็อก โฮมส์  **·**  หมอวอตสัน  **·**  ไมครอฟต์ โฮมส์  **·**  ศจ. มอริอาร์ตี  **·**  พันเอกมอรัน  **·**  ไอรีน แอดเลอร์ |