**โครงการเขื่อนแควน้อยบำรุงแดน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดพิษณุโลก** เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เพื่อช่วยเหลือราษฎรในพื้นที่ลุ่มน้ำแควน้อยตอนล่างท้องที่ประสบปัญหาอุทกภัย รวมทั้งเป็นแหล่งน้ำสำหรับการเพาะปลูกทั่วไปฤดูฝนและฤดูแล้ง ตลอดจนสำหรับการอุปโภค-บริโภค มีพื้นที่อ่างเก็บน้ำที่ระดับกักเก็บ 61.39 ตารางกิโลเมตร ความจุอ่าง ณ ระดับเก็บกักปกติ 939 ล้านลูกบาศก์เมตร ส่งน้ำให้พื้นที่การเกษตร 155,166 ไร่ ครอบคลุมพื้นที่อำเภอวัดโบสถ์ อำเภอวังทอง อำเภอเมืองพิษณุโลก และอำเภอบางกระทุ่ม จังหวัดพิษณุโลกกั้นแม่น้ำแควน้อย

เมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2525 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชได้เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดเขื่อนนเรศวร และทรงเยี่ยมราษฎร ณ บริเวณเขื่อนนเรศวร บ้านหาดใหญ่ ตำบลพรหมพิราม อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก และได้พระราชทานแนวพระราชดำริ **ให้วางโครงการและก่อสร้างเขื่อนเก็บกักน้ำแควน้อยโดยเร่งด่วน** เพื่อการบรรเทาอุทกภัยในเขตลุ่มน้ำแควน้อยตอนล่าง และจัดหาน้ำสนับสนุนโครงการชลประทานพิษณุโลก และโครงการชลประทานเจ้าพระยาใหญ่ ให้ได้ผลอย่างสมบูรณ์ และเมื่อวันที่ 4 ธันวาคม พ.ศ. 2538 ณ ศาลาดุสิตาลัย สวนจิตรลดา พระราชวังดุสิต พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชได้พระราชทานพระราชดำรัสตอนหนึ่งว่า

> ...ส่วนที่พิษณุโลกก็มีน้ำไหลลงมาจากข้าง ๆ อีกสายหนึ่ง แควน้อยซึ่งจะต้องทำ...อันนี้ก็ยังไม่ได้ทำ ซี่งจะต้องทำ เพื่อเก็บกักน้ำที่มาจากอำเภอชาติตระการ อาจจะมีคนค้านว่าทำไมทำเขื่อนพวกนี้แล้วมีประโยชน์อะไร ก็เห็นแล้วประโยชน์ของเขื่อนใหญ่เขื่อนนี้ ถ้าไม่มี 2 เขื่อนนี้ ที่นี่น้ำจะท่วมยิ่งกว่า จะไม่ท่วมเพียงแค่นี้ จะท่วมทั้งหมด...
> 
> 

หลังจากได้มีแนวพระราชดำริก็ได้มีการศึกษาความเหมาะสมและผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการ รวมทั้งการออกแบบรายละเอียดโครงการจนแล้วเสร็จเมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2545 และได้ผ่านการพิจารณาตามขั้นตอนของคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ มีมติเห็นชอบรายงาน เมื่อวันที่ 24 ธันวาคม พ.ศ. 2545 และคณะรัฐมนตรีได้อนุมัติให้เริ่มดำเนินการก่อสร้างโครงการเขื่อนแควน้อย ในวันที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2546 และมอบหมายให้กรมชลประทานวางแผนงานที่จะดำเนินการก่อสร้างในปี 2546 - 2554 ระยะเวลาดำเนินการ 9 ปี โดยในปี 2546 จะขอใช้งบประมาณจาก สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (กปร.) และใช้งบประมาณปกติก่อสร้างโครงการในปีต่อ ๆ ไปจนแล้วเสร็จ

เมื่อการก่อสร้างดำเนินมาถึงจุดที่สามารถพร้อมที่จะทำหน้าที่กับเก็บน้ำได้แล้วนั้น สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพระราชดำเนินไปในพิธีเริ่มการกักเก็บน้ำเขื่อนแควน้อย เมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2551 ต่อมาเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2552 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชได้พระราชทานนามเขื่อนนี้เพิ่มเติมว่า **เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน** หมายถึง เขื่อนแควน้อยที่ทำให้มีความเจริญในพื้นที่

เมื่อโครงการก่อสร้างแล้วเสร็จสมบูรณ์และพร้อมใช้งานในปี พ.ศ. 2554 และในวันที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2555 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชพร้อมด้วยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินออกจากอาคารเฉลิมพระเกียรติ โรงพยาบาลศิริราช มาที่ท่าเทียบเรือ ประทับเรือพระที่นั่งอังสนา ซึ่งกองทัพเรือจัดถวาย ล่องไปตามแม่น้ำเจ้าพระยา โดยเรือพระที่นั่งมาจอดเทียบท่าและขึ้นประทับที่เกาะเกร็ด และในเวลา 19.50 น. พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงวางพระหัตถ์ บนแท่นตราสัญลักษณ์โครงการ เป็นการเปิดโครงการชลประทาน 5 โครงการ 
พร้อมกันทั่วประเทศ ผ่านระบบวิดีโอลิงก์ ได้แก่

1. โครงการพัฒนาลุ่มน้ำพนังตอนบน จังหวัดกาฬสินธ์
2. โครงการพัฒนาลุ่มน้ำก่ำ จังหวัดนครพนมและจังหวัดสกลนคร
3. โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง
4. เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน
5. เขื่อนขุนด่านปราการชล

ความสำคัญ
---------

ลุ่มน้ำแควน้อยเป็นลุ่มน้ำสาขาด้านฝั่งซ้ายของลุ่มน้ำน่าน มีต้นน้ำอยู่ในอำเภอชาติตระการ จังหวัดพิษณุโลก พื้นที่ตอนล่างของลุ่มน้ำเป็นพื้นที่เกษตรกรรม และมักประสบกับปัญหาอุทกภัยในฤดูน้ำหลากและขาดแคลนน้ำในช่วงฤดูแล้งเป็นประจำทุกปี ด้วยพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ได้พระราชทานแนวพระราชดำริเกี่ยวกับการชลประทาน เขื่อนแควน้อย เพื่อให้ราษฎรสามารถทำการเพาะปลูกได้ตลอดทั้งปีอย่างสมบูรณ์ เขื่อนแควน้อยบำรุงแดนจึงมีความสำคัญในแง่ของการบรรเทาปัญหาอุทกภัยและปัญหาการขาดแคลนน้ำในการทำการเกษตรของราษฎรในพื้นที่ลุ่มน้ำแควน้อย และพื้นที่ใกล้เคียง

โครงสร้างและลักษณะ
------------------

โครงการเขื่อนแควน้อยบำรุงแดน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดพิษณุโลก เป็นอ่างเก็บน้ำเอนกประสงค์ขนาดใหญ่ สามารถกักเก็บน้ำได้สูงสุด 1,080 ล้านลูกบาศก์เมตร ประกอบด้วย 3 เขื่อนติดต่อกัน ไดแก่ เขื่อนปิดช่องเขาต่ำ เป็นเขื่อนดิน สูง 16 เมตร ยาว 640 เมตร เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน เป็นเขื่อนทิ้งหินดาดคอนกรีต สูง 75 เมตร ยาว 681 เมตร สร้างปิดกั่นแม่น้ำแควน้อย และเขื่อนสันตะเคียน เป็นเขื่อนทิ้งหินแกนดินเหนียว สร้างปิดกั้นลำห้วยสันตะเคียน สูง 80 เมตร ยาว 1,270 เมตร

อ้างอิง
-------

1. 1 2  โครงการพัฒนาแหล่งน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริ กรมชลประทาน, โครงการเขื่อนแควน้อยอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เก็บถาวร 2017-03-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, สืบค้นเมื่อ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2559
2. 1 2 3 4  พิธีเปิด 5 โครงการชลประทาน น้ำสร้างชีวิต : กรมชลประทาน, สืบค้นเมื่อ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2559
3. ↑  ข่าวสด, เปิดพิพิธภัณฑ์เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน สถานที่ศึกษาและรับชมพระอัจฉริยภาพ "ในหลวง", วันที่ 15 ตุลาคม 2559

ดูเพิ่ม
-------

* โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

| * ด
* ค
* ก
เขื่อนในประเทศไทย แบ่งตามหน่วยงานรับผิดชอบ |
| --- |
| การไฟฟ้าฝ่ายผลิตฯ | 
* ภูมิพล
* สิริกิติ์
* ศรีนครินทร์
* วชิราลงกรณ
* สิรินธร
* จุฬาภรณ์
* อุบลรัตน์
* รัชชประภา
* แม่งัดสมบูรณ์ชล
* แม่ปิงตอนล่าง
* แม่จาง
* ห้วยกุ่ม
* ปากมูล
* บางลาง
* ท่าทุ่งนา
* แก่งกระจาน

 |  |
| กรมชลประทาน | 
* แม่กวงอุดมธารา
* สบกาย
* กีด
* กิ่วคอหมา
* กิ่วลม
* แจ้ห่ม
* แม่ตุ๋ย
* แควน้อยบำรุงแดน
* นเรศวร
* กำแพงเพชร
* คลองขลุง
* คลองโพธิ์
* ทับเสลา
* เจ้าพระยา
* พระรามหก
* ป่าสักชลสิทธิ์
* กระเสียว
* แม่กลอง
* สมอปูน
* ขุนด่านปราการชล
* นครนายก
* พระปรง
* บางปะกง
* ลำพระยาธาร
* พระสทิง
* คลองสิยัด
* ประแสร์
* พลวง
* ปราณบุรี
* แก่งกรุง
* คลองประ
* พนม
* ลำพูน
* คลองนุ่น
* สินปุน
* จันดี
* ลำปัง
* บ้านกรงปินัง
* บ้านคูระ
* สายบุรี
* คลองชี
* ห้วยยอด
* ลำตะคอง
* ลำพระเพลิง
* ลำมูลบน
* ลำแซะ
* ลำนางรอง
* ลำชีน้อย
* น้ำมูล
* ห้วยสำราญล่าง
* ห้วยละห้า
* ลำโดมใหญ่
* ลำพังชู
* ลำเสียวน้อย
* ลำเสียวใหญ่
* ลำเดา
* น้ำเชิญ
* ลำชีบน
* ลำชีสอง
* หนองละหาน
* ลำปาว
* ห้วยสายบาตร
* น้ำเลย
* ห้วยหลวง
* ห้วยหลวงตอนล่าง
* ห้วยเสนง
* หนองหานกุมภวาปี
* น้ำอูน
* น้ำพุง
* ห้วยบางทราย
* ราษีไศล
* ห้วยตาเกาว์ใหม่

 |
| กรมพัฒนาพลังงานทดแทนฯ | 
* คิรีธาร
* คลองทุ่งเพล
	+ ทุ่งเพล
	+ บ้านพลวง

 |


| * ด
* ค
* ก
จังหวัดพิษณุโลก |
| --- |
| อำเภอ | 
* เมืองพิษณุโลก
* ชาติตระการ
* นครไทย
* เนินมะปราง
* บางกระทุ่ม
* บางระกำ
* พรหมพิราม
* วังทอง
* วัดโบสถ์

 | ตราสัญลักษณ์จังหวัดพิษณุโลก |
| ประวัติศาสตร์ | 
* เมืองสองแคว
* เมืองบางยาง
* พระราชวังจันทน์
* กำแพงเมือง
* มณฑลพิษณุโลก
* สมรภูมิบ้านร่มเกล้า
* รายชื่อโบราณสถาน

 |
| ภูมิศาสตร์ | 
* แม่น้ำ
	+ แควน้อย
	+ น่าน
	+ ยม
* เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน
* อุทยานแห่งชาติ
	+ แก่งเจ็ดแคว
	+ ทุ่งแสลงหลวง
	+ น้ำตกชาติตระการ
	+ ภูสอยดาว
	+ ภูหินร่องกล้า
* เขตห้ามล่าสัตว์ป่าถ้ำผาท่าพล

 |
| เศรษฐกิจ | 

|  |  |
| --- | --- |
| คมนาคม | 
* ทางหลวง
	+ 11 (อินทร์บุรี–เชียงใหม่)
	+ 12 (แม่สอด–มุกดาหาร)
	+ 117 (นครสวรรค์–จุดผ่านแดนภูดู่)
	+ 126 (วงแหวนรอบเมืองพิษณุโลก)
* สี่แยกอินโดจีน
* สถานีขนส่งผู้โดยสาร
	+ แห่งที่ 1
	+ แห่งที่ 2
* ทางราง
	+ สายเหนือ
	+ สถานีพิษณุโลก
* ท่าอากาศยานพิษณุโลก

 |

 |
| สังคม | 

|  |  |
| --- | --- |
| การศึกษา | 
* รายชื่อโรงเรียน
* มหาวิทยาลัยนเรศวร
* มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม
* ศพค.รพ.พุทธชินราช พิษณุโลก
* พิพิธภัณฑ์
	+ พื้นบ้านจ่าทวี
	+ สถานอารยธรรมศึกษาโขง-สาละวิน

 |
| วัฒนธรรม | 
* รายชื่อวัด
* วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร
	+ พระพุทธชินราช
	+ พระพุทธชินสีห์
* นนทรี (ดอกไม้ประจำจังหวัด)
* ปีบ (พันธุ์ไม้ประจำจังหวัด)
* ประเพณีปักธงชัย
* ประเพณีสนเรือ
* วงมังคละ
* สุนัขไทยบางแก้ว

 |
| กีฬา | 
* สโมสรฟุตบอล
	+ พิษณุโลก
	+ พิษณุโลก ยูนิตี้
* กีฬาแห่งชาติ
	+ ครั้งที่ 10
	+ ครั้งที่ 17
	+ ครั้งที่ 37

 |
| การเมือง | 
* สมาชิกวุฒิสภา
* สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

 |

 |
| หมวดหมู่ หมวดหมู่ |