**ดอนนา ธีโอ สตริกแลนด์** (อังกฤษ: Donna Theo Strickland; เกิด 27 พฤษภาคม ค.ศ. 1959) เป็นนักฟิสิกส์ทัศนศาสตร์ชาวแคนาดาและเป็นผู้บุกเบิกสาขาเลเซอร์ชนิดพัลส์ (pulsed lasers) เธอได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ใน ค.ศ. 2018 พร้อมกับเฌราร์ มูรู (Gérard Mourou) สำหรับการคิดค้น chirped pulse amplification เธอเป็นศาสตราจารย์ ณ มหาวิทยาลัยวอเทอร์ลู

เธอเคยเป็นทั้งวุฒิบัณฑิต รองประธาน และประธานของสมาคมทัศนศาสตร์ (The Optical Society) และปัจจุบันดำรงตำแหน่งประธานของคณะกรรมการที่ปรึกษา (Presidential Advisory Committee) ของสมาคม

ชีวิตช่วงต้นและการศึกษา
-----------------------

  

สตริกแลนด์เกิดเมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม ค.ศ. 1959 ณ เมือง Guelph รัฐออนแทรีโอ ประเทศแคนาดา แม่ของเธอคือ Edith J. ซึ่งเป็นครูสอนภาษาอังกฤษ ส่วนพ่อ Lloyd Strickland เป็นวิศวกรไฟฟ้า เธอตัดสินใจศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยแมคมาสเตอร์เพราะโปรแกรมฟิสิกส์วิศวกรรมของมหาวิทยาลัยสอนเกี่ยวกับเลเซอร์และอิเล็กโตรออฟติกส์ซึ่งเป็นด้านที่เธอสนใจ ชั้นเรียนของเธอที่แมคมาสเตอร์มีผู้หญิงเพียงสามคนจากทั้งหมด 25 คน เธอจบการศึกษาและได้รับปริญญาสาขาฟิสิกส์วิศวกรรมศาสตรบัณฑิตเมื่อ ค.ศ. 1981 เธอศึกษาต่อปริญญาเอก ณ สถาบันแห่งทัศนศาสตร์ (Institute of Optics) จนได้รับปรัชญาดุษฎีบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยรอเชสเตอร์ใน ค.ศ. 1989

เธอได้ทำการวิจัยปริญญาเอกของเธอในห้องทดลองสำหรับพลังเลเซอร์ (Laboratory for Laser Energetics) โดยมี เฌราร์ มูรู เป็นอาจารย์ที่ปรึกษา สตริกแลนด์และมูรูทำงานเพื่อพัฒนารูปแบบทางการทดลองที่สามารถเพิ่มพลังสูงสุดของเลเซอร์ชนิดพัลส์ เพื่อข้ามขีดจำกัดของการที่ส่วนขยายเลเซอร์มักถูกทำลายเมื่อความเข้มของเลเซอร์ชนิดพัลส์ถึง gigawatts/cm2 เทคนิค chirped pulse amplification ที่พวกเขาคิดค้นในปี ค.ศ. 1985 ยืดพัลส์ของเลเซอร์แต่ละอันทั้งในเชิงสเปกตรัมและเชิงเวลาก่อนจะขยาย จากนั้นจึงรวมแต่ละอันเข้าด้วยกันตามระยะเวลาเดิม ทำให้สามารถสร้างพัลส์แสงแบบสั้นเป็นพิเศษที่มีความเข้มระดับเทอราวัตต์ (terawatt) การใช้ chirped pulse amplification ทำให้สามรถสร้างระบบเลเซอร์พลังสูงที่มีขนาดเล็กลง เช่น "เลเซอร์เทอราวัตต์แบบตั้งโต๊ะ" งานนี้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ใน ค.ศ. 2018

อาชีพ
-----

กลุ่ม ultrafast laser ของสตริกแลนด์ ณ มหาวิทยาลัยวอเทอร์ลู ค.ศ. 2017
ตั้งแต่ ค.ศ. 1988 จนถึง 1991 สตริกแลนด์เป็นนักวิจัย ณ National Research Council of Canada โดยเธอทำงานร่วมกับ พอล คอร์คัม (Paul Corkum) ในกลุ่ม Ultrafast Phenomena ซึ่งในขณะนั้นเป็นที่รู้จักในฐานะที่ผลิตเลเซอร์พัลส์สั้นที่ทรงพลังที่สุดในโลก เธอทำงานในแผนกเลเซอร์ของ Lawrence Livermore National Laboratory ตั้งแต่ ค.ศ. 1991 ถึง ค.ศ. 1992 และได้เข้าร่วมเป็นพนักงาน ณ Advanced Technology Center for Photonics and Opto-electronic Materials ของมหาวิทยาลัยพรินซ์ตันใน ค.ศ. 1992 เธอเข้าร่วมมหาวิทยาลัยวอเทอร์ลูใน ค.ศ. 1997 ในตำแหน่งผู้ช่วยศาสตราจารย์ เธอกลายเป็นศาสตราจารย์หญิงด้านฟิสิกส์ที่ทำงานเต็มเวลาคนแรกของมหาวิทยาลัยวอเทอร์ลู ปัจจุบันสตริกแลนด์เป็นศาสตราจารย์ซึ่งนำกลุ่ม ultrafast laser ซึ่งพัฒนาระบบเลเซอร์แรงสูงสำหรับการค้นคว้าด้านทัศนศาสตร์แบบไม่เป็นเชิงเส้น (nonlinear optics)

รางวัล
------

Strickland shares how a trip to the science centre with her father at the age of five helped shape her career in optics, 2018
* ค.ศ. 1998 – Alfred P. Sloan Research Fellowship
* ค.ศ. 1999 – Premier's Research Excellence Award
* ค.ศ. 2000 – Cottrell Scholars Award from Research Corporation
* ค.ศ. 2008 – Fellow of The Optical Society

### รางวัลโนเบล

เมื่อวันที่ 2 ตุลาคม ค.ศ. 2018 สตริกแลนด์ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์สำหรับงานด้าน chirped pulse amplification ร่วมกับที่ปรึกษาปริญญาเอกของเธอ เฌราร์ มูรู โดย อาร์เธอร์ แอชกิน (Arthur Ashkin) ได้รับรางวัลอีกครึ่งหนึ่งสำหรับอีกงานเกี่ยวกับคีมจับเชิงแสง (optical tweezers) ซึ่งไม่เกี่ยวข้องกัน

สตริกแลนด์และมูรูเผยแพร่งานชิ้นบุกเบิกของพวกเขาที่มีชื่อว่า "Compression of amplified chirped optical pulses" ใน ค.ศ. 1985 ขณะที่สตริกแลนด์ยังเป็นนักศึกษาปริญญาเอกภายใต้มูรู การคิดข้น chirped pulse amplification สำหรับ lasers ของพวกเขา ณ ห้องทดลองสำหรับพลังเลเซอร์ในรอเชสเตอร์ นำไปสู่การพัฒนาด้านลำแสงพลังสูงแบบสั้นพิเศษ ด้วยความที่ลำแสงเหล่านี้มีความแหลมคมและยังสามารถใช้ได้ในระยะเวลาสั้นเป็นพิเศษทำให้พวกมันสามารถใช้ตัดสิ่งต่าง ๆ ได้อย่างแม่นยำ จนถูกนำไปใช้ในการขึ้นรูปขนาดเล็กด้วยเลเซอร์ (laser micromachining) การผ่าตัดด้วยเลเซอร์ การแพทย์ การศึกษาวิทยาศาสตร์ขั้นมูลฐาน และในด้านอื่น ๆ งานวิจัยนี้ทำให้แพทย์สามารถทำการผ่าตัดตาโดยใช้เลเซอร์เพื่อทำให้สายตาเป็นปกติได้ เธอกล่าวว่าหลังพัฒนาเทคนิคขึ้นมา พวกเขาก็รู้ว่ามันจะเป็นการค้นพบที่สำคัญ สตริกแลนด์เป็นผู้หญิงคนที่สามที่ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์และเป็นผู้หญิงคนแรกในรอบ 55 ปี หลังจาก มารี กูว์รี ใน ค.ศ. 1903 และ Maria Goeppert-Mayer ใน ค.ศ. 1963

หลังได้รับรางวัลโนเบล หลายคนต่างแปลกใจที่เธอยังไม่ได้รับตำแหน่งศาสตราจารย์เต็มตัว โดยสตริกแลนด์อธิบายว่าเธอ "ไม่เคยสมัคร" ขอตำแหน่งศาสตราจารย์ "เพราะตำแหน่งไม่ได้ทำให้เงินเดือนมากขึ้น" ดังนั้นเธอจึง "ไม่เคยจัดการกรอกเอกสาร" เธอยังกล่าวอีกว่า "ฉันทำในสิ่งที่ฉันอยากทำและสิ่งนั้นไม่คุ้มที่จะทำ"

งานพิมพ์บางส่วน
---------------

* Strickland, Donna; Mourou, Gerard (1985). "Compression of amplified chirped optical pulses". *Optics Communications*. **56** (3): 219–221. CiteSeerX 10.1.1.673.148. doi:10.1016/0030-4018(85)90120-8. ISSN 0030-4018.
* Maine, P.; Strickland, D.; Bado, P.; Pessot, M.; Mourou, G. (1988). "Generation of ultrahigh peak power pulses by chirped pulse amplification". *IEEE Journal of Quantum Electronics*. **24** (2): 398–403. doi:10.1109/3.137. ISSN 0018-9197.
* Strickland, D.; Corkum, P. B. (1994). "Resistance of short pulses to self-focusing". *Journal of the Optical Society of America B*. **11** (3): 492–497. doi:10.1364/JOSAB.11.000492.

ชีวิตส่วนตัว
------------

สตริกแลนด์แต่งงานกับ Douglas Dykaar นักฟิสิกส์เช่นกัน พวกเขามีลูกสองคน

บันทึก
------

1. ↑  Strickland attempted to add Steve Williamson as an author of the paper, but Williamson removed the name as "he hadn't done enough".

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3  Strickland, Donna Theo (1988). *Development of an ultra-bright laser and an application to multi-photon ionization* (PDF) (PhD). University of Rochester. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 7 July 2013. สืบค้นเมื่อ 6 October 2018.
2. ↑  Lindinger, Manfred (2 October 2018). "Eine Zange aus lauter Licht". *Frankfurter Allgemeine Zeitung* (ภาษาเยอรมัน). สืบค้นเมื่อ 6 October 2018.
3. ↑  "Donna Strickland – Facts – 2018". Nobel Foundation. 6 October 2018. สืบค้นเมื่อ 6 October 2018.
4. ↑  "Physics Nobel prize won by Arthur Ashkin, Gérard Mourou and Donna Strickland". *The Guardian*. 2 October 2018. สืบค้นเมื่อ 4 October 2018.
5. 1 2 3  "Donna Strickland". University of Waterloo. 2 October 2018. สืบค้นเมื่อ 2 October 2018.
6. 1 2 3 4  Booth, Laura (3 October 2018). "Scientist caught in a Nobel whirlwind". *Waterloo Region Record*. สืบค้นเมื่อ 4 October 2018.
7. 1 2 3  Semeniuk, Ivan (2 October 2018). "Canada's newest Nobel Prize winner, Donna Strickland, 'just wanted to do something fun'". *The Globe and Mail*. สืบค้นเมื่อ 3 October 2018.
8. 1 2 3 4  "Biographies – Donna T. Strickland". The Optical Society. สืบค้นเมื่อ 2 October 2018.
9. ↑  "Donna Strickland". *Education Program for Photonics Professionals*. University of Waterloo. 11 September 2012. สืบค้นเมื่อ 2 October 2018.
10. 1 2 3  Valich, Lindsey (2 October 2018). "Rochester breakthrough in laser science earns Nobel Prize". *Newscenter*. University of Rochester. สืบค้นเมื่อ 4 October 2018.
11. 1 2 3  Murphy, Jessica (2 October 2018). "Donna Strickland: The 'laser jock' Nobel prize winner". BBC News. สืบค้นเมื่อ 2 October 2018.
12. ↑  Page, Shelley (19 October 1990). "Laser lab makes short work of super beam". *Ottawa Citizen*.
13. ↑  Nusca, Andrew (2018-10-17). "Nobel Laureate Donna Strickland: Yes, Women Are Joining Physics. But We've Got Work to Do". *Fortune (magazine)*. สืบค้นเมื่อ 2018-10-17.
14. ↑  "Past Sloan Fellows". Alfred P. Sloan Foundation. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-09-16. สืบค้นเมื่อ 2 October 2018. `{{cite web}}`: Cite ไม่รู้จักพารามิเตอร์ว่างเปล่า : `|dead-url=` (help)
15. ↑  "Cottrell Scholars" (PDF). Research Corporation for Science Advancement. สืบค้นเมื่อ 2 October 2018. `{{cite web}}`: Cite ไม่รู้จักพารามิเตอร์ว่างเปล่า : `|dead-url=` (help)
16. ↑  "2008 OSA Fellows". The Optical Society. สืบค้นเมื่อ 4 October 2018.
17. ↑  Strickland, Donna; Mourou, Gerard (15 October 1985). "Compression of amplified chirped optical pulses". *Optics Communications*. **55** (6): 447–449. doi:10.1016/0030-4018(85)90151-8. ISSN 0030-4018.
18. ↑  "'Optical Tweezers' and Tools Used for Laser Eye Surgery Snag Physics Nobel". *Scientific American*. 2 October 2018. สืบค้นเมื่อ 2 October 2018.
19. ↑  Rincon, Paul (2 October 2018). "First woman Physics Nobel winner in 55 years". BBC News. สืบค้นเมื่อ 2 October 2018.
20. ↑  Crowe, Cailin (2 October 2018). "'I Never Applied': Nobel Winner Explains Associate-Professor Status, but Critics Still See Steeper Slope for Women". *The Chronicle of Higher Education*. สืบค้นเมื่อ 7 October 2018.

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **ดอนนา สตริกแลนด์**

วิกิคำคมมีคำคมเกี่ยวกับ ***Donna Strickland***