พระบรมธาตุเจดีย์วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร
**ตำนานเมืองนครศรีธรรมราช** เป็นตำนานที่แต่งเป็นร้อยแก้ว มีลักษณะเป็นการบอกเล่าของท้องถิ่น ตำนานเมืองและตำนานพระธาตุผสมเข้ากับเหตุการณ์ช่วงปลายกรุงศรีอยุธยาถึงต้นรัตนโกสินทร์ เดวิด เค. วัยอาจระบุว่าตำนานเมืองนครศรีธรรมราชเป็นสำนวนที่เขียนในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ตำนานเมืองนครศรีธรรมราชน่าจะเป็นต้นเค้าให้กับตำนานอีกสองฉบับคือ ตำนานพระบรมธาตุเมืองนครศรีธรรมราชและตำนานพระบรมธาตุเมืองนครศรีธรรมราชฉบับกลอนสวด (นิพพานโสตร)

ตำนานเมืองนครศรีธรรมราชตีพิมพ์ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2481 หลวงทำนุนิกรราษฎร์จัดพิมพ์หนังสือเป็นที่ระลึกในงานประชุมเพลิงศพนางสามพร้อม ณ นคร ธิดาพระยาบริรักษ์ภูเบศ (เอี่ยม ณ นคร) ต้นฉบับเป็นสมุดไทยเก่าแก่ของกรมศิลปากร เขียนด้วยหมึกดำอักษรไทยย่อ บางส่วนชำรุดและลบเลือนแล้ว อย่างไรก็ดีในการตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2517 ระบุว่าจากการตรวจสอบกลุ่มหนังสือตัวเขียนและจารึกสำนักหอสมุดแห่งชาติ ไม่พบต้นฉบับสมุดไทย จึงได้พิมพ์ตามอักขรวิธีฉบับตีพิมพ์ครั้งแรก

เนื้อหา
-------

เรื่องราวกล่าวถึงนครบุรีของท้าวโคศรีหราชและเมืองขันบุรีของท้าวอังคุตราช ทำศึกแย่งชิงพระทันตธาตุ (ฟัน) ท้าวโคศรีหราชให้นางเหมมาลาและเจ้าธนกุมารนำพระทันตธาตุหลบหนีไปที่เมืองลังกา ระหว่างทางเกิดสำเภาล่ม สองพี่น้องจึงรอนแรมเข้าไปพบกับหาดทรายแก้วจึงได้ฝังพระทันตธาตุไว้ ต่อมามีมหาเถรพรหมเทพเหาะมานมัสการพระทันตธาตุ สองพี่น้องจึงห่อพระทันตธาตุห่อเกล้าชฎา โดยเดินทางไปขึ้นสำเภาที่ท่าตรัง แต่เกิดเหตุอัศจรรย์สำเภาหนักเดินทางไปไม่ได้ เจ้าสำเภาคิดว่าสองพี่น้องนี้เป็นปัญหาจึงวางแผนฆ่า สองพี่น้องได้ระลึกถึงมหาเถรพรหมเทพให้มาช่วยเหลือ มหาเถรพรหมเทพได้แปลงเป็นพญาครุฑเข้ามาช่วยเหลือ

หลังจากนั้น ข้อความในต้นฉบับก็ขาดหายไป จนถึงตอนที่นาคราชขึ้นมาถวายบังคมพระทันตธาตุ พระมหาเถรพรหมเทพ จึงทำนายว่าพระยาศรีธรรมาโศกราช จะมาตั้งเมืองที่หาดทรายแก้วและจะก่อสร้างพระเจดีย์องค์ใหญ่สูง 37 วา

เรื่องกล่าวถึงเมืองหนึ่งที่ใหญ่มาก ราชามีราชบุตร 2 คน ต่อมาไข้ยมบนระบาด เจ้าเมืองจึงอพยพผู้คนลงเรือสำเภามายังหาดทรายแก้ว นายพราน 8 คนได้พบหาดกว้างใหญ่และพบแก้วเท่าลูกหมากสุกจึงนำไปถวายเจ้าเมือง จากนั้นเจ้าเมืองจึงให้พระเถระ 4 รูป พร้อมด้วยไพร่พล 100 คน ลงไปยังเมืองลังกา เจ้าเมืองลังกาก็ให้พระพุทธคำเพียร เดินทางกลับมาพร้อมเถระ 4 รูป และมาปรึกษาและการตั้งเมืองกับพระยาศรีธรรมาโศกราช โดยให้พระพุทธคำเพียรได้กล่าวแก่พระยาศรีธรรมาโศกราชว่าให้ตั้งเมืองด้วยการจัดเกณฑ์คนในช่องห้วยช่องเขา แต่เกิดไข้ยมบนระบาดอีกครั้ง พระยาศรีธรรมาโศกราชจึงทิ้งรี้พลอพยพอีกหน

ต่อมาศักราชใดไม่ปรากฏเอกสารลบเลือน พระยาศรีธรรมาโศกราชได้สร้างเมืองขึ้นสำเร็จโดยคำปรึกษาของพระพุทธคำเพียร ระหว่างนั้นรู้ข่าวว่าพระพุทธสิหิงค์เสด็จออกจากเมืองลังกาล่องน้ำมาถึงเกาะปีนังจนถึงหาดทรายแก้ว

ต่อมามีนักเทศน์ถือราชสารจากมัธยมประเทศ แจ้งให้พระยาศรีธรรมาโศกราชก่อสร้างพระมหาธาตุแต่ยังไม่มีพระสารีริกธาตุ พระยาศรีธรรมาโศกราชจึงให้เสนาอำมาตย์ป่าวประกาศว่ามีผู้ใดรู้ที่ซ่อนพระสารีริกธาตุจะให้ทองเท่าลูกฟัก มีผู้เฒ่าอายุ 120 ปี รู้ว่าพระธาตุซ่อนอยู่ที่ใด เมื่อพบแล้วเอาขึ้นมาไม่ได้เพราะมีมนต์สะกดอยู่จึงประกาศหาผู้แก้มนต์ มีชายยากจนผู้หนึ่งสามารถแก้มนต์ได้ เมื่อแก้ได้พระอินทร์ก็ให้พระวิษณุลงมาเอาพระสารีริกธาตุให้แก่พระยาศรีธรรมาโศกราช

หลังจากสร้างพระมหาธาตุเจดีย์แล้ว พระยาศรีธรรมาโศกราชได้สร้างเมืองสิบสองนักษัตร หลังจากนั้นเกิดไข้ห่าระบาดผู้คนล้มตาย เมืองนครศรีธรรมราชก็ร้างไปนาน

เรื่องเล่าถึงศักราช 1196 กล่าวถึงพระยาศรีไสยณรงค์ เป็นผู้ครองเมือง ต้นฉบับรายการนี้ขาดหาย คำกล่าวถึงท้าวอู่ทองแบ่งอาณาเขตกับเจ้าเมืองนครและสัญญาว่าจะเป็นพระญาติกันสืบไป โดยเจ้าเมืองนครศรีธรรมราชทูลแก่ท้าวอู่ทองว่าเมื่อสิ้นพระองค์แล้วขอฝากพระนางพระยาศรีธรรมราชและราชบุตร คือ พระยาจันทรภาณุและพระยาหงศ์สุราหะ ให้อยู่ในความปกครองของท้าวอู่ทองด้วย

ต่อมาพระยาศรีธรรมาโศกราชเสด็จสวรรคต พระยาจันทรภาณุจึงปกครองเมืองแทน จนในปีที่ 7 ของพระองค์ ไข้ยมบนระบาดหนัก พระยาจันทรภาณุจึงพาลูกเมียและคนนายคนสนิทลงเรือหนีแต่ลูกเมียตายในที่สุด เมืองนครศรีธรรมราชจึงไร้ผู้คนอีกครั้ง

เรื่องราวกล่าวถึงกษัตริย์ราชวงศ์เพชรบุรีซึ่งทำนาเกลือเจริญรุ่งเรือง มีหลานชายชื่อพระพนมทะเล หลานสะใภ้ชื่อนางสะเดียงทอง กษัตริย์เพชรบุรีได้ส่งให้พระพนมทะเลและนางสะเดียงทองไปสร้างเมืองนคร ต่อมาห่าระบาด คนที่เกณฑ์มาตั้งบ้านเรือนหนีไปเข้าป่าอีกครั้ง พระพนมทะเลและนางสะเดียงทองก็ส่งลูกหลานออกไปสร้างป่าให้เป็นนาอีกครั้ง ส่งไปเป็นเจ้าเมืองแขกบ้างและเมืองอื่น ๆ บ้าง

ต่อมาพระพนมทะเลและนางสะเดียงทองสวรรคต เจ้าศรีราชา ราชบุตรองค์โตขึ้นครองราชย์ ได้รับพระราชทานจากเจ้ากรุงเพชรบุรีเป็นพระยาศรีธรรมาโศกราช บ้านเมืองเจริญรุ่งเรือง จนสิ้นพระยาศรีธรรมาโศกราช (เจ้าศรีราชา) นายอูซึ่งเป็นหลานชาย ได้มาเป็นเจ้าเมืองสืบต่อ หลังจากนั้นนายราม บุตรชาย ขึ้นมาเป็นเจ้าเมืองนครศรีธรรมราช

ฉบับ
----

* พ.ศ. 2481 พิมพ์หนังสือเป็นที่ระลึกในงานประชุมเพลิงศพนางสามพร้อม ณ นคร
* พ.ศ. 2491 พิมพ์ในงานฌาปนกิจศพนายอาจิณ ลิมปิชาติ
* พ.ศ. 2500 พิมพ์เป็นบรรณาการในงานฌาปนกิจศพคุณเยี่ยม โกมารกุล ณ นคร
* พ.ศ. 2505 พิมพ์รวมอยู่ในหนังสือ *รวมเรื่องเมืองนครศรีธรรมราช* พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพพลเอกเจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (แย้ม ณ นคร)
* พ.ศ. 2510 พิมพ์รวมอยู่ในหนังสือ *เรื่องเมืองนครศรีธรรมราช* พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานฌาปนกิจศพนางตลับ จันทราทิพย์
* พ.ศ. 2517 พิมพ์รวมอยู่ในหนังสือ *เรื่องเมืองนครศรีธรรมราช* พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพนายดิเรก ณ นคร
* พ.ศ. 2560 กรมศิลปากรพิมพ์เผยแพร่ในหนังสือ *ตำนานพระธาตุและตำนานเมืองนครศรีธรรมราช*

อ้างอิง
-------

1. ↑  พิเชฐ แสงทอง. "ตำนานไทยพุทธและมลายูมุสลิม : อำนาจและการต่อต้านในภาคใต้ของไทย" (PDF). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. คณะอักษรศาสตร์.
2. ↑  "ตำนานพระธาตุและตำนานเมือง นครศรีธรรมราช" (PDF). กรมศิลปากร.

| * ด
* ค
* ก
จังหวัดนครศรีธรรมราช |
| --- |
| อำเภอ | 
* เมืองนครศรีธรรมราช
* ขนอม
* จุฬาภรณ์
* ฉวาง
* เฉลิมพระเกียรติ
* ชะอวด
* ช้างกลาง
* เชียรใหญ่
* ถ้ำพรรณรา
* ท่าศาลา
* ทุ่งสง
* ทุ่งใหญ่
* นบพิตำ
* นาบอน
* บางขัน
* ปากพนัง
* พรหมคีรี
* พระพรหม
* พิปูน
* ร่อนพิบูลย์
* ลานสกา
* สิชล
* หัวไทร

 | ตราสัญลักษณ์จังหวัดนครศรีธรรมราช |
| ประวัติศาสตร์ | 
* อาณาจักรตามพรลิงค์
* ราชวงศ์ศรีธรรมาโศกราช
	+ พระเจ้าศรีธรรมาโศกราช
	+ พระเจ้าจันทรภาณุ
* ตำนานเมืองนครศรีธรรมราช
* มณฑลนครศรีธรรมราช
* อนุสาวรีย์วีรไทย
* รายชื่อโบราณสถาน

 |
| ภูมิศาสตร์ | 
* อ่าวไทย
	+ แหลมตะลุมพุก
* อุทยานแห่งชาติ
	+ เขานัน
	+ เขาปู่-เขาย่า
	+ เขาหลวง
	+ น้ำตกโยง
	+ หาดขนอม-หมู่เกาะทะเลใต้
* เหตุการณ์วาตภัย
	+ พายุโซนร้อนแฮเรียต
	+ พายุโซนร้อนปาบึก

 |
| เศรษฐกิจ | 

|  |  |
| --- | --- |
| คมนาคม | 
* ทางหลวง
	+ 41 (สี่แยกปฐมพร–พัทลุง)
	+ 401 (แยกโคกเคียน–นครศรีธรรมราช)
	+ 403 (นครศรีธรรมราช–กันตัง)
	+ 408 (นครศรีธรรมราช–ด่านประกอบ)
* ทางราง
	+ สายใต้
	+ สายนครศรีธรรมราช
	+ สายทุ่งสง–กันตัง
	+ สถานีนครศรีธรรมราช
	+ สถานีชุมทางทุ่งสง
	+ สถานีชุมทางเขาชุมทอง
* ท่าอากาศยานนานาชาตินครศรีธรรมราช

 |

 |
| สังคม | 

|  |  |
| --- | --- |
| การศึกษา | 
* รายชื่อโรงเรียน
* มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
* มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช
* ศพค.รพ.มหาราชนครศรีธรรมราช
* วิทยาลัยนาฏศิลปนครศรีธรรมราช
* วิทยาลัยช่างศิลปนครศรีธรรมราช
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ นครศรีธรรมราช

 |
| วัฒนธรรม | 
* รายชื่อวัด
* วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร
* ประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุ

 |
| กีฬา | 
* สนามกีฬากลาง
* สโมสรฟุตบอล
	+ นครศรีฯ ยูไนเต็ด
	+ เอ็มเอช นครศรีฯ ซิตี้
	+ เอ็มเอช นครศรี เลดี้
* โรงเรียนกีฬาจังหวัดนครศรีธรรมราช
* กีฬาแห่งชาติ
	+ ครั้งที่ 7
	+ ครั้งที่ 36

 |
| การเมือง | 
* สมาชิกวุฒิสภา
* สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

 |
| คุณภาพชีวิต | 
* รายชื่อโรงพยาบาล
	+ มหาราชนครศรีธรรมราช
	+ ศูนย์การแพทย์มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
	+ สมเด็จพระยุพราชฉวาง
	+ สิชล

 |

 |
| หมวดหมู่ หมวดหมู่ |