**วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นพรัตน์วชิระ** เป็นวิทยาลัยในสังกัด คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข โดยมีวิวัฒนาการมาจากโรงเรียนผดุงครรภ์แห่งแรกในประเทศไทยตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2475 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีนพรัตน์วชิระเคยเป็นสถาบันสมทบของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ประวัติ
-------

**พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว** ได้สละพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์จัดซื้อที่ดินพร้อมตึกและสิ่งก่อสร้างจากเอกชนเพื่อจัดทำเป็นโรงพยาบาลนามว่า **"วชิรพยาบาล"** และทรงมอบให้กรมสุขาภิบาล กระทรวงนครบาลเป็นผู้ปกปักษ์รักษา หน่วยงานราชการและประชาชนนิยมเรียกว่า "โรงพยาบาลวชิระ" ต่อมา เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2496 "วชิรพยาบาล" อยู่ในความดูแลของกรมสาธารณสุข กระทรวงมหาดไทย นับเป็นโรงพยาบาลที่ทันสมัยมาก โดยเฉพาะทางด้านสูติกรรม
พ.ศ. 2470ได้เปิดการอบรมหมอตำแยขึ้นเป็นครั้งแรก โดยอบรมเป็นงวดๆละ 20 คน ระยะเวลาการอบรมงวดละ 3 สัปดาห์ เมื่อเสร็จการอบรมแล้วได้ส่งกลับภูมิลำเนาเดิมให้ช่วยเหลือประชาชนเกี่ยวกับการคลอดบุตรต่อไปเพื่อลดอัตราการตายจากการคลอดบุตรให้น้อยลง คำว่า "หมอตำแย" เรียกตามชื่อครูผู้หนึ่งที่สอนวิชานี้ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นเชื้อพระวงศ์ การเรียกชื่อเช่นนี้เพื่อเป็นการแสดงความเคารพต่อครูผู้เป็นเจ้าของตำรา

ในพ.ศ. 2472 สมเด็จฯเจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช กรมหลวงสงขลานครินทร์ หลังจากเสด็จนิวัติกลับพระนคร ได้ทรงวางโครงการพัฒนาวชิรพยาบาลได้อย่างครบครันทางด้านการศึกษา ได้ทรงเน้นว่าวชิรพยาบาลควรเป็นศูนย์กลางการศึกษาของกรมสาธารณสุข โดยมีโรงเรียนอบรมหมอตำแยและโรงเรียนพยาบาลที่เข้ามาตรฐานรวมทั้งการศึกษาเพิ่มเติมของผู้สำเร็จวิชาแพทย์ เพื่อเตรียมตัวไปปฏิบัติงานสาธารณสุขและกำหนดให้หัวหน้าพยาบาลต้องปกครองโรงเรียนผดุงครรภ์ด้วย สำหรับพยาบาลให้เพิ่มพยาบาลหญิงให้มากขึ้น ลดพยาบาลชายให้เหลือแต่ในหน่วยกามโรคเท่านั้น พ.ศ. 2474 กรมสาธารณสุข กระทรวงมหาดไทยได้จัดตั้งโรงเรียนอบรมผดุงครรภ์ชั้นสองขึ้นในวชิรพยาบาล นับเป็นโรงเรียนผดุงครรภ์แห่งแรกของประเทศไทย เมื่อเปิดรับได้กำหนดจำนวน นักเรียนไว้ปีละ 20 คน ระยะเวลาการศึกษา 1 ปี เมื่อจบแล้วได้ประกาศนียบัตรผดุงครรภ์ชั้น 2ผู้เข้าอบรมเป็นผู้คัดเลือกส่งมาจากอำเภอต่างๆทั่วประเทศ เมื่อจบการศึกษาแล้ว กรมสาธารณสุขได้จัดส่งภูมิลำเนาเดิมเพื่อช่วยการคลอดบุตร และมารดาทารกสงเคราะห์ ตลอดจนงานสาธารณสุขอื่นๆที่เกี่ยวกับการป้องกันโรคต่าง เช่น การปลูกฝี และการฉีดวัคซีนเซรุ่ม เป็นต้นนับว่าประชาชนที่อยู่ในชนบทได้เพิ่มความปลอดภัยในเรื่องเหล่านี้ดีขึ้นเป็นอันมาก

ต่อมาวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2480 ได้มีพระราชกฤษฎีกาโอนสิทธิและกิจการของวชิรพยาบาลกรมสาธารณสุขมาอยู่ในความดูแลของเทศบาลกรุงเทพฯ และข้าราชการที่ทำงานอยู่ในวชิรพยาบาลก็ยังเป็นข้าราชการกรมสาธารณสุขไปตามเดิม จนถึง พ.ศ. 2498 วชิรพยาบาลมีฐานะเป็นกอง ๆ หนึ่งในส่วนราชการเทศบาลนครกรุงเทพฯ อย่างแท้จริงและได้พัฒนาเสริมสร้างความเจริญรุ่งเรืองขึ้นตามลำดับส่วนของโรงเรียนอบรมผดุงครรภ์ชั้น 2 ยังคงสังกัดกรมสาธารณสุขเช่นเดิม พ.ศ. 2478-2481 การอบรมผดุงครรภ์ในระยะนี้มีอุปสรรคบางประการจึงต้องหยุดชะงักการอบรมลงเป็นระยะเวลา 4 ปี จนถึง พ.ศ. 2482 จึงได้เปิดการอบรมขึ้นอีกครั้งหนึ่งเป็นต้นมาจนถึงปัจจุบันนี้พร้อมทั้งได้มีการปรับปรุงหลักสูตรการศึกษา คุณสมบัติผู้เขัศึกษา ระเบียบข้อบังคับและการปกครองเสียใหม่เพื่อให้เหมาะสมแก่กาลสมัยยิ่งขึ้น พ.ศ. 2485 ทางราชการได้ปรับโครงสร้างให้กรมสาธารณสุขเป็นกระทรวงสาธารณสุข และได้จัดตั้งวชิรพยาบาลเข้าในทำเนียบของกรมการแพทย์ด้วย จนถึง พ.ศ. 2498 ได้มีการแบ่งส่วนราชการใหม่อีกกรมการแพทย์กระทรวงสาธารณสุขจึงได้ตัดวชิรพยาบาลออกจากทะเบียนของกรมการแพทย์รวมทั้งมีคำสั่งย้ายข้าราชการที่ทำงานอยู่ในวชิระทั้งหมดเข้าประจำกรมการแพทย์แต่ตัวบุคคลยังคงปฏิบัติงานอยู่ในวชิระเช่นเดิม ส่วนโรงเรียนผดุงครรภ์ชั้น 2 ยังคงสังกัดกระทรวงสาธารณสุขเช่นเดิมตราบจนปัจจุบันนี้

พ.ศ. 2494 การศึกษายังคงใช้หลักสูตรชั้น 2 แต่ปรับระยะเวลา 1 ปี เป็น 1 ปี 6 เดือนและรับผู้สำเร็จการศึกษา ม.ศ. 3 โรงเรียนผดุงครรภ์ชั้น 2 อยู่ในสังกัดกรมอนามัยกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2497 วิทยาลัยพยาบาลเกื้อการุณย์ สำนักการแพทย์ กรุงเทพฯ แห่งที่ 1 ได้ตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2497 เดิมชื่อ "โรงเรียนพยาบาลผดุงครรภ์และอนามัยวชิรพยาบาล" หลักสูตร 3 ปี 6 เดือน รับผู้สำเร็จการศึกษา ม.ศ. 3 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนพยาบาลของวชิรพยาบาล พ.ศ. 2508 โรงเรียนผดุงครรภ์ชั้น 2 ใช้หลักสูตรผดุงครรภ์อนามัย และใช้ชื่อสถานศึกษาว่า "โรงเรียนผดุงครรภ์อนามัย วชิระ "สังกัดกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข แต่ที่ตั้งยังคงอยู่ ในวชิรพยาบาลเช่นเดิม พ.ศ. 2511 วชิรพยาบาลต้องการขยายอาคาร จึงได้ขอให้โรงเรียนผดุงครรภ์อนามัยย้ายออกไปอยู่บริเวณด้านหลังฝั่งตรงข้ามถนนกับโรงพยาบาลฯ ซึ่งเป็นบริเวณเดียวกับพยาบาลเกื้อการุณย์ สำนักการแพทย์กรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2526 โรงเรียนผดุงครรภ์อนามัย วชิระ ได้เปลี่ยนเป็นหลักสูตรการสาธารณสุขชุมชน (ผดุงครรภ์อนามัย) ระยะเวลา 2 ปี รับผู้สำเร็จ ม.ศ. 5 พ.ศ. 2530 โรงเรียนผดุงครรภ์อนามัย วชิระ ใช้หลักสูตรประกาศนียบัตรการพยาบาลและการผดุงครรภ์ (ระดับต้น) และในวันที่ 8 กรกฎาคม 2530ได้เปลี่ยนชื่อสถานศึกษาเป็น "วิทยาลัยพยาบาลและผดุงครรภ์ วชิระ" สังกัดศูนย์สงเสริมสุขภาพ เขต 1 กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2537 วิทยาลัยพยาบาลและผดุงครรภ์ วชิระ ได้เปลี่ยนมาใช้หลักสูตรประกาศนียบัตรพยาบาลศาสตร์ ระดับต้น โดยความเห็นชอบของทบวงมหาวิทยาลัยและสภาการพยาบาลมีนักศึกษารุ่นที่96 จำนวน 100 คน ซึ่งเข้าศึกษาในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2537

การไปอยู่ภายในบริเวณโรงพยาบาลนพรัตนราชธานี พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯพระราชทานนามว่า "**วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นพรัตน์วชิระ**" ในวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2539

วิทยาลัยได้ดำเนินการเพื่อขอเป็นสถาบันสมทบของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เพื่อประสาทปริญญาพยาบาลศาสตรบัณฑิต ทั้งนี้สภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ได้มีมติรับเป็นสถาบันสบทบ เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2544 และได้มีพระราชกฤษฎีกาให้วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นพรัตน์วชิระ เป็นสถาบันสมทบของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในปี พ.ศ. 2546 (พรก. เล่ม 120 ตอนที่ 35 ก. ลงวันที่ 29 เมษายน พ.ศ. 2546)โดยมีสีภู่ประจำวิทยาลัยคือ สีเหลืองดอกราชพฤกษ์ 

จนกระทั่งะในปี พ.ศ. 2562 พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณมหิศรภูมิพลราชวรางกูร กิติสิริสมบูรณอดุลยเดชสยามินทราธิเบศรราชวโรดมบรมนาถบพิตร พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ประกาศว่าโดยที่เป็นการสมควรมีกฎหมายว่าด้วยสถาบันพระบรมราชชนกจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ตราพระราชบัญญัติสถาบันพระบรมราชชนก พ.ศ. 2562 ขึ้นไว้และประกาศในราชกิจจานุเบกษาเล่ม 136 ตอนที่ 43 ก เมื่อวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2562 ให้สถาบันพระบรมราชชนกเป็นสถาบันอุดมศึกษาเฉพาะทางในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข มีสถานะเป็นสถาบันอุดมศึกษาในกำกับของกระทรวงสาธารณสุข ส่งผลให้สถาบันพระบรมราชชนกสามารถออกปริญญาเองได้ จึงได้ยุติการสมทบกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และไปใช้หลักสูตรของคณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

หลักสูตร
--------

หลักสูตรวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นพรัตน์วชิระ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

| ระดับประกาศนียบัตร | ระดับปริญญาตรี | ระดับปริญญาโท | ระดับปริญญาเอก |
| --- | --- | --- | --- |
| **หลักสูตรประกาศนียบัตรผู้ช่วยพยาบาล** (เปิดการเรียนการสอนแล้ว) | **หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต** * สาขาพยาบาลศาสตร์
 | (ยังไม่เปิดการเรียน-การสอน)  | (ยังไม่เปิดการเรียน-การสอน) |
|

ดูเพิ่ม
-------

* เว็บไซด์อย่างเป็นทางการของวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นพรัตน์วชิระ
* เฟซบุ๊กวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นพรัตน์วชิระ
* สถาบันพระบรมราชชนก

อ้างอิง
-------

1. ↑  สถาบันสมทบของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
2. ↑   เก็บถาวร 2008-12-31 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ประวัติวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นพรัตน์วชิระ

| * ด
* ค
* ก
สถาบันพระบรมราชชนก |
| --- |
| คณะพยาบาลศาสตร์ | 

|  |  |
| --- | --- |
| วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี | กรุงเทพ • ขอนแก่น • จักรีรัช • ชลบุรี • ชัยนาท • เชียงใหม่ • ตรัง • นครราชสีมา • นครลำปาง • นครศรีธรรมราช • นนทบุรี • นพรัตน์วชิระ • พระพุทธบาท • พะเยา • พุทธชินราช • ยะลา • ราชบุรี • สงขลา • สรรพสิทธิประสงค์ • สระบุรี • สวรรค์ประชารักษ์ นครสวรรค์ • สุพรรณบรี • สุราษฎร์ธานี • สุรินทร์ • อุดรธานี • อุตรดิตถ์ |
| วิทยาลัยพยาบาล | พระจอมเกล้า • พระปกเกล้า • ศรีมหาสารคาม |

 |
| คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ | 

|  |  |
| --- | --- |
| วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร | ขอนแก่น • ชลบุรี • ตรัง • พิษณุโลก • ยะลา • อุบลราชธานี • สุพรรณบุรี |
| วิทยาลัย | เทคโนโลยีทางการแพทย์และสาธารณสุข กาญจนาภิเษก • การแพทย์แผนไทยอภัยภูเบศร |

 |
| คณะแพทยศาสตร์ | 

|  |  |
| --- | --- |
| ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก | โรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์ • โรงพยาบาลมหาราชนครศรีธรรมราช • โรงพยาบาลราชบุรี |
| โครงการจัดตั้งวิทยาลัยแพทยศาสตร์ | อุดรธานี |

 |
| หมวดหมู่ • โครงการ • สถานีย่อย |

| * ด
* ค
* ก
รายชื่อโรงเรียนการพยาบาลในประเทศไทย ไทย |
| --- |
| สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ | นเรศวร • นครพนม • นราธิวาสราชนครินทร์ • มหาสารคาม • สุโขทัยธรรมาธิราช • อุบลราชธานี |
| สถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐ | เกษตรศาสตร์ • การพยาบาลศรีสวรินทิรา • ขอนแก่น • จุฬาลงกรณ์ • จุฬาภรณ์ • เชียงใหม่ • แม่ฟ้าหลวง • นวมินทราธิราช • พะเยา • ทักษิณ • ธรรมศาสตร์ • บูรพา • มหิดล (พยาบาลศาสตร์ • แพทยศาสตร์รามาธิบดี • พยาบาลศาสตร์ นครสวรรค์ • พยาบาลศาสตร์ อำนาจเจริญ) • วลัยลักษณ์ • ศรีนครินทรวิโรฒ • สงขลานครินทร์ (พยาบาลศาสตร์ หาดใหญ่ • พยาบาลศาสตร์ ปัตตานี) • สุรนารี • วลัยลักษณ์ • สวนดุสิต |
| สถาบันอุดมศึกษาของรัฐกลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฎ | เชียงราย • สวนสุนันทา • ชัยภูมิ • นครปฐม • นครราชสีมา
 • ร้อยเอ็ด • เพชรบุรี • สุราษฎร์ธานี • อุบลราชธานี • อุดรธานี |
| สถาบันอุดมศึกษาของรัฐกลุ่มมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล | ธัญบุรี |
| วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีในสังกัดคณะพยาบาลศาสตร์สถาบันพระบรมราชชนก | กรุงเทพ • ขอนแก่น • จักรีรัช • จังหวัดนนทบุรี • ชลบุรี • ชัยนาท • เชียงใหม่ • ตรัง • นครราชสีมา • นครลำปาง • นครศรีธรรมราช • นพรัตน์วชิระ • พระพุทธบาท • พะเยา • พุทธชินราช • ยะลา • ราชบุรี • สงขลา • สรรพสิทธิประสงค์ • สระบุรี • สวรรค์ประชารักษ์ นครสวรรค์ • สุพรรณบรี • สุราษฎร์ธานี • สุรินทร์ • อุดรธานี • อุตรดิตถ์ |
| วิทยาลัยพยาบาล ในสังกัดคณะพยาบาลศาสตร์สถาบันพระบรมราชชนก | พระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี • พระปกเกล้า จันทบุรี • ศรีมหาสารคาม |
| วิทยาลัยของรัฐ | พยาบาลกองทัพบก • พยาบาลกองทัพเรือ • พยาบาลตำรวจ • พยาบาลทหารอากาศ |
| สถาบันอุดมศึกษาเอกชน | กรุงเทพธนบุรี • เกษมบัณฑิต • คริสเตียน • เฉลิมกาญจนา • ชินวัตร • เชียงราย • นานาชาติเอเชีย-แปซิฟิก • ปทุมธานี • พายัพ • รังสิต • ราชธานี • ราชธานี (อุดรธานี) • วงษ์ชวลิตกุล • เวสเทิร์น (วัชรพล) • เวสเทิร์น (กาญจนบุรี) • เวสเทิร์น (บุรีรัมย์) • สยาม • หัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ • อีสเทิร์นเอเชีย • อัสสัมชัญ • เซนต์หลุยส์ • นานาชาติเซนต์เทเรซา • บัณฑิตเอเซีย |
| รายชื่อ • หมวดหมู่ • โครงการ • สถานีย่อย |