ไก่ย่างเทริยากิ
แซลมอนเทริยากิ
**เทริยากิ** (ญี่ปุ่น: 照り焼き หรือ てりやき) เป็นเทคนิคการทำอาหารญี่ปุ่นวิธีหนึ่ง โดยนำอาหารที่ปรุงสุกแล้วโดยเฉพาะอาหารย่างเช่น ไก่และปลา มาคลุกกับซอสโดยผ่านความร้อน ซอสที่ใช้ที่มีส่วนผสมของโชยุ สาเก มิริง น้ำตาลทราย เรียก *ซอสทาเระ* (ญี่ปุ่น: 垂れ หรือ タレ) มีรสชาติหวาน ออกเค็มเล็กน้อย มีสีเข้มและเนื้อซอสข้น

ชื่อ "เทริยากิ" นี้มาจากรูปลักษณะพื้นผิวของอาหารมีลักษณะ "เป็นมันเงา" (*照り*; *เทริ*) ซึ่งเกิดจากปริมาณน้ำตาลจำนวนมากในซอส และ *ยากิ* (*焼き*) ซึ่งหมายถึง "การย่าง" เทริยากิถูกคิดค้นโดยเชฟชาวญี่ปุ่นในคริสต์ทศวรรษที่ 1700

เทริยากิญี่ปุ่น
---------------

ในญี่ปุ่น อาหารย่างส่วนใหญ่ที่ใช้ในการทำเทริยากิ คือ เนื้อปลาย่าง และเนื้อไก่ย่าง 

ปลาที่ใช้ที่นิยมมากที่สุดคือ ปลาสำลีน้ำลึก รวมทั้งปลาอื่น ๆ เช่น ปลากระโทง ปลาโอแถบ ปลาแซลมอน ปลาเทราต์ และปลาแมกเคอเรล ส่วนไก่นั้นมักใช้เนื้ออกและเนื้อต้นขา เนื้ออื่น ๆ ที่อาจพบได้แก่ เนื้อหมูหรือเนื้อวัว วุ้นบุก หมึก ลูกชิ้น และรากบัวยัดไส้เนื้อ เป็นต้น ปลาไหลย่างในข้าวหน้าปลาไหลและยากิโตริที่ปรุงรสด้วยซอสทาเระนับเป็นเทริยากิชนิดหนึ่งด้วย

อเมริกันเทอริยากิ
-----------------

เทริยากิแบบอเมริกัน มักเขียนว่า "*เทอริยากิ*" (*teriyaki* ในภาษาอังกฤษ และ *テリヤキ* ในอักษรคาตากานะ) ได้แก่ ไก่เทอริยากิ

เทอริยากิเป็นที่นิยมในสหรัฐอเมริกา ซึ่งอย่างไรก็ตาม "เทอริยากิ" หรือ "อเมริกันเทอริยากิ" หมายถึง อาหารประเภทเนื้อสัตว์ที่ปรุงรสด้วยซอสเทอริยากิ ไม่เหมือนกับวิธีการปรุงเทริยากิของญี่ปุ่นตรงที่ไม่เน้นวิธีการปรุงคลุกผสมบนภาชนะ แต่โดยทั่วไปคือการแช่ส่วนผสมในซอสเทอริยากิล่วงหน้าแล้วปรุงอาหาร หรือการโรยทาซอสเทอริยากิบนเนื้อขณะย่างหลายครั้ง ด้วยเหตุนี้เมื่อกล่าวถึงอาหารเหล่านี้ในภาษาญี่ปุ่น จึงมักเขียนด้วยอักษรคาตากานะ

### ซอสเทอริยากิ

ในสหรัฐ พบได้น้อยครั้งที่ใช้ซอสทาเระผสมเองจากซอสถั่วเหลืองและเครื่องปรุงรสที่ใช้เช่นเดียวกับในญี่ปุ่น แต่ร้านอาหารและครัวเรือนโดยส่วนใหญ่มักใช้*ซอสเทอริยากิสำเร็จรูป* ซึ่งไม่ได้ทำจากเครื่องปรุงรสดั้งเดิมแบบญี่ปุ่น เช่น โชยุ มิริง และสาเก แต่มักผลิตด้วยส่วนผสมที่แตกต่างจาก "ซอสทาเระ" ดั้งเดิม โดยดัดแปลงส่วนผสมนอกจากซอสถั่วเหลืองและน้ำตาลที่เป็นหลักแล้ว ส่วนผสมอื่นที่ไม่เหมือนกันได้แก่ สุราฝรั่ง กระเทียม และงา บางครั้งซอสเทอริยากิในสหรัฐยังมีความหมายที่ครอบคลุมไปถึงซอสบาร์บีคิวหวาน หรือมีซอสบาร์บีคิวหวานเป็นส่วนผสมด้วย

ในสหรัฐ ซอสเทอริยากิถือกำเนิดโดย คิคโคแมน ผู้ผลิตซอสถั่วเหลืองของญี่ปุ่น ที่เริ่มขายซอสถั่วเหลืองเป็นครั้งแรกในสหรัฐอเมริกาในปี 1957 แต่ในสมัยนั้นคนอเมริกันยังไม่เข้าใจการใช้ซอสถั่วเหลือง และอาหารญี่ปุ่นยังไม่เป็นอาหารสามัญทั่วไปที่หากินได้ง่าย ยอดขายจึงซบเซา ต่อมา แทม โยชินากะ (Tam Yoshinaga) พนักงานขายชาวญี่ปุ่นรุ่นที่สองของคิคโคแมน ได้คิดค้นวิธีการปรุง "เทอริยากิ" โดยใช้ซอสถั่วเหลืองเป็นพื้นซึ่งเข้ากันได้ดีกับอาหารจานเนื้อ โดยได้รับแรงบันดาลใจจากอาหารญี่ปุ่นที่แม่ของเขาปรุง นั่นคือปลาเทริยากิ

ซอสถั่วเหลืองส่วนใหญ่ที่บริโภคในสหรัฐมักใช้เป็นส่วนประกอบของซอสเทอริยากิ และการใช้ซอสถั่วเหลืองแท้ล้วนประกอบการบริโภคอาหารญี่ปุ่นในสหรัฐมีสัดส่วนที่น้อยมาก

### เทริยากิเบอร์เกอร์

เทริยากิเบอร์เกอร์เป็นแฮมเบอร์เกอร์ที่คิดค้นขึ้นในญี่ปุ่น ซึ่งไม่มีขายในร้านค้าในเครือของแมคโดนัลด์ อย่างไรก็ตามสามารถพบได้ในร้านแฮมเบอร์เกอร์อื่น เช่น คาร์ลส์ จูเนียร์ ซึ่งเป็นร้านในเครือแฮมเบอร์เกอร์รายใหญ่ของอเมริกาที่มีการจำหน่ายเบอร์เกอร์เทอริยากิตั้งแต่วันที่ 23 พฤษภาคม ค.ศ. 2007 และได้กลายเป็นรายการอาหารที่เป็นที่ยอมรับ และรวมทั้งมอสเบอร์เกอร์ (Mos Burger) ซึ่งเป็นผู้ริเริ่มการทำเบอร์เกอร์เทอริยากิ ที่นำเข้าไปในสหรัฐอเมริกาในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1980 แต่ได้ถอนกิจการออกไปแล้ว

ไก่เทริยากิ
-----------

ไก่เทริยากิเป็นอาหารที่ปรุงในแบบดั้งเดิมของญี่ปุ่น มักเป็นเนื้ออกไก่ซึ่งกินพร้อมข้าว ราดด้วยซอสเทริยากิรสเปรี้ยวหวาน อย่างไรก็ตามสันนิษฐานว่าไก่เทอริยามีต้นกำเนิดในเมืองซีแอตเทิล และมีการบริโภคกันอย่างแพร่หลายในสหรัฐอเมริกา

เต้าหู้เทริยากิ
---------------

เต้าหู้เทริยากิเป็นอาหารมังสวิรัติที่ทำจากเต้าหู้ทอดให้เป็นสีเหลืองทอง แล้วคลุกกับซอสเทอริยากิในกระทะ ปรุงเต้าหู้พร้อมกับซอส เพื่อเป็นอาหารว่างหรือกินคู่กับข้าว ยังเป็นอาหารแนะนำสำหรับคนที่ไม่ชอบเต้าหู้

อ้างอิง
-------

1. 1 2  "สูตรซอสเทอริยากิ ย่างกับอะไรก็อร่อย". *All About Japan*.
2. ↑  เทริยากิ ที่*สารานุกรมบริตานิกา*
3. ↑  Hosking, Richard (1995). *A Dictionary of Japanese Food*. Tuttle. ISBN 9780804820424. OCLC 36569289.
4. ↑  "ซอส เทอริยากิ". *yamamorishop.com*.
5. ↑  Edge, John T. (January 5, 2010). "A City's Specialty, Japanese in Name Only". *The New York Times*. สืบค้นเมื่อ March 5, 2016.
6. ↑  "Teriyaki | Traditional Technique From Japan | TasteAtlas". *www.tasteatlas.com*. สืบค้นเมื่อ 2021-05-25.
7. 1 2  "ทุกอย่างเกี่ยวกับซอสเทอริยากิ". *skdesu.com*. 2021-05-11.
8. ↑  MATCHA. "สารานุกรมคำญี่ปุ่น "เทอริยากิ"". *MATCHA เว็บไซต์แม็กกาซีนแนะนำการท่องเที่ยวญี่ปุ่น*.
9. ↑  NHKプロジェクトX制作班「プロジェクトX挑戦者たち〈20〉未踏の地平をめざせ」日本放送出版協会 ISBN 978-4140808313
10. ↑  キッコーマン株式会社社長 茂木友三郎 市民立法機構第2回総会の基調講演（2004年5月14日時点のアーカイブ）
11. ↑  Carl's Jr. (2007), *Carl's Jr. Offers a Taste of the Tropics With New Teriyaki Burgers*, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-06-08, สืบค้นเมื่อ 2022-06-09
12. ↑  Nusselder, Joost (2020-11-04). "เทอริยากิ 照り焼き ต้นกำเนิด: การเปลี่ยนแปลงที่น่าแปลกใจจากประเพณี". *Bite My Bun*.

| * ด
* ค
* ก
ถั่วเหลือง *(Glycine max)* |
| --- |
| ทั่วไป | 
* ถั่วเหลือง
* กากถั่วเหลือง
* เทียนถั่วเหลือง
* น้ำมันถั่วเหลือง
* โปรตีนถั่วเหลือง
* ภูมิแพ้ถั่วเหลือง
* รายชื่อโรคในถั่วเหลือง
* หมึกถั่วเหลือง

 |  |
| รายชื่ออาหารจากถั่วเหลืองและเต้าหู้ | 
* รายชื่ออาหารจากถั่วเหลือง
* รายชื่ออาหารจากเต้าหู้
* ซุปมิโซะ
* ซุนดูบุจีแก
* ตาฮูโกเร็ง
* เต้าฮวย
* ทูบูกิมชี
* ถั่วเหลืองงอก
* ถั่วเหลืองต้ม
* เย็นตาโฟ
* หมาผัวโต้วฟู
* อาเกดาชิโทฟู
* อาบูราอาเงะ
* ฮิยายักโกะ

 |
| นมจากพืช | 
* ชีสวีแกน
* น้ำเต้าหู้
* โยเกิร์ตถั่วเหลือง

 |
| เนื้อสัตว์เทียม | 
* เต้าหู้
* เต็มเป
* เนื้อไก่งวงเทียม
* เบอร์เกอร์มังสวิรัติ
* โปรตีนเกษตร
* ฮอทดอกผัก

 |
| ซอส และเครื่องปรุงรส | 

|  |  |
| --- | --- |
| ซอสถั่วเหลือง | 
* พนซุ
* ซีอิ๊วดำ
* เทริยากิ

 |
| เต้าเจี้ยว | 
* ทเว็นจัง
* โต้วป้านเจี้ยง
* มิโซะ
* ซอสหวาน
* เต้าเจี้ยว
* เตื่อง

 |
| ถั่วเหลืองหมัก | 
* อะโฆนี
* เต้าหู้ยี้
* เต้าซี่
* คีเนมา
* ถั่วเน่า
* ถั่วเน่าแผ่น
* นัตโต

 |

 |
| ส่วนประกอบอาหาร | 
* มาเมะโนริ
* อนจม
* ถั่วเหลืองแห้ง
* กากเต้าหู้
* เต้าหู้เหม็น
* ฟองเต้าหู้
* รายชื่อผลิตภัณฑ์จากเต้าหู้หมัก

 |
| สารชีวเคมี | 

|  |  |
| --- | --- |
| ไฟโตเอสโตรเจน | 
* จีนิสไทน์
* จีนิสทิน
* ไกลซิไทน์
* ไกลซิทิน
* โอโนนิน
* เดดไซน์
* อีควอล (สารเมแทบอไลต์)
* O-DMA (สารเมแทบอไลต์)
* เดดซิน (จากใบ)

 |
| โกลบูลิน (โปรตีน) | 
* เบตา-คอนไกลซินิน
* ไกลซินิน

 |
| ไฟโตฮีแมกกลูตินิน (เลคติน) | 
* อักกลูตินิน (เลคติน)

 |
| เอนไซม์ | 
* เบตา-อะไมเลส
* ไลโพไซจีเนส
* ซีสเตอีนโปรตีเอส

 |
| สารยับยั้งเอนไซม์ทริพซิน | 
* สารยับยั้งคูนิทซ์
* สารยับยั้งบาวแมน-เบิร์ค

 |
| อื่น ๆ | 
* เลซิทิน (ซึ่งเป็นฟอสโฟลิพิด)
* ลูนาซิน
* สารที่ซาพอนิไฟด์ไม่ได้
	+ โทโคฟีรอล
	+ สเตอรอล
* สารที่ยับยั้งกิจกรรมของเอนไซม์
	+ ไฟเตต
* สารยับยั้งกิจกรรมของเอนไซม์โปรตีเนส
	+ ซีสตาติน

 |

 |
| แบรนด์ | 
* อัลโพร
* คิคโคแมน
* โทฟุตติ
* ไวตาซอย
* ยามาสะ
* โยวส์

 |
| อื่น ๆ | 
* ยูอาสะ, เมืองประวัติศาสตร์ซอสถั่วเหลืองของญี่ปุ่น
* พิพิธภัณฑ์ซอสถั่วเหลืองคิคโคแมน

 |
| หมวดหมู่ Category: Soybeans |