**เซลล์เลย์ดิก** (อังกฤษ: Leydig cell) หรือ **เซลล์แทรกของเลย์ดิก** (อังกฤษ: interstitial cells of Leydig) เป็นเซลล์ที่อยู่ติดกับหลอดสร้างอสุจิในอัณฑะ ทำหน้าที่สร้างฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนเมื่อมีการกระตุ้นจากลูติไนซิงฮอร์โมน (LH) ตัวเซลล์เลย์ดิกมีรูปรางมุมหลายหน้า มีนิวเคลียสขนาดใหญ่โดดเด่น มีไซโทพลาซึมที่สามารถติดสีแดงได้ และมีถุงซึ่งเต็มไปด้วยลิพิดจำนวนมาก

โครงสร้าง
---------

เซลล์เลย์ดิกของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเป็นเซลล์คล้ายเยื่อบุที่มีมุมหลายหน้า และมีนิวเคลียสรูปไข่เดียวที่ตั้งอยู่นอกศูนย์กลางอย่างผิดปกติ ในนิวเคลียสประกอบด้วยนิวคลีโอลัสที่โดดเด่นหนึ่งถึงสามอัน และมีเฮเทอโรโครมาทินซึ่งย้อมติดสีทึบล้อมรอบเป็นจำนวนมาก ไซโทพลาซึมชอบกรดของเซลล์มักประกอบด้วยหยดลิพิดจำนวนมากที่ติดอยู่กับเยื่อบุ และมีร่างแหเอนโดพลาซึมแบบเรียบ (SER) จำนวนมาก นอกเหนือจาก SER แล้วยังมีร่างแหเอ็นโดพลาสซึมแบบขรุขระอยู่อย่างกระจัดกระจายด้วย และยังมีไมโทคอนเดรียจำนวนมากซึ่งสังเกตเห็นได้อย่างชัดเจนในไซโทพลาซึม บ่อยครั้งจะพบไลโปฟัสซินและโครงสร้างคล้ายผลึกรูปแท่งที่มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 3 ถึง 20 นาโนเมตร ซึ่งยังไม่ทราบถึงหน้าที่ของโครงสร้างดังกล่าว แต่พบว่าโครงสร้างนั้นจะน้อยลงไปกว่าครึ่งในเนื้องอกเซลล์เลย์ดิก จึงถูกใช้ในการช่วยวินิจฉัยโรคเนื้องอกเซลล์เลย์ดิก นอกเหนือจากเซลล์เลย์ดิกแล้ว ไม่มีเซลล์แทรกใดในอัณฑะที่มีนิวเคลียสหรือไซโทพลาซึมที่มีลักษณะเหล่านี้อีก จึงทำให้สามารถค้นหาเซลล์เลย์ดิกได้โดยง่าย

### พัฒนาการ

เซลล์เลย์ดิกแบบ 'ผู้ใหญ่' เปลี่ยนสภาพอยู่ในอัณฑะหลังจากคลอดจากนั้นจะหยุดพักไปจนถึงวัยเริ่มเจริญพันธุ์ 
เซลล์นี้พบในอัณฑะในฐานะเซลล์เลย์ดิกแบบ 'ทารกในครรภ์' ตั้งแต่สัปดาห์ที่ 8 ถึง 20 ของการตั้งครรภ์ ซึ่งทำหน้าที่ผลิตฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนขึ้นในจำนวนที่เพียงพอต่อการทำให้ทารกเพศชายในครรภ์แสดงออกถึงลักษณะเป็นชาย

การผลิตฮอร์โมนเพศชาย
--------------------

เซลล์เลย์ดิกจะปล่อยฮอร์โมนประเภทที่เรียกว่า ฮอร์โมนเพศชาย (19-คาร์บอน สเตอรอยด์) โดยจะหลั่งเทสโทสเตอโรน แอนโดรสตีนไดโอน และ ดีไฮโดรเอพิแอนโดรสเตอโรน (DHEA) ออกมา เมื่อถูกกระตุ้นโดยลูติไนซิงฮอร์โมน (LH) ซึ่งจะถูกหลั่งออกมาจากต่อมใต้สมองส่วนหน้าเพื่อตอบสนองต่อฮอร์โมนกระตุ้นการหลั่งโกนาโดโทรปินซึ่งถูกหลั่งออกมาโดยไฮโปทาลามัส LH จะเข้าจับกับตัวรับ (LHCGR) ซึ่งเป็นตัวรับคู่จี-โปรตีน เป็นผลให้เกิดสร้าง cAMP ที่เพิ่มขึ้น จากนั้น cAMP จะไปปลุกฤทธิ์ของโปรตีนไคเนส เอขึ้นตามลำดับ ซึ่งจะไปกระตุ้นการเคลื่อนย้ายคอเลสเดอรอลจากแหล่งกักเก็บในเซลล์ (โดยแหล่งหลักอยู่ที่เยื่อหุ้มเซลล์และพื้นที่กักเก็บภายในเซลล์) ไปยังไมโทคอนเดรีย โดยแรกสุดจะไปถึงยังเยื่อหุ้มไมโทคอนเดรียชั้นนอก และจากนั้นจะถูกเคลื่อนย้ายเข้าสู่เยื่อหุ้มไมโทคอนเดรียชั้นในด้วยโปรตีนควบคุมสเตียรอยด์เฉียบพลัน ซึ่งจะจำกัดอัตราชีวสังเคราะห์ของสเตียรอยด์ จากนั้นจะตามด้วยการสร้างเพรกเนโนโลนขึ้น จากคอเลสเตอรอลที่ถูกเคลื่อนย้ายผ่านเอนไซม์แยกสายด้านข้างคอเลสเตอรอล ซึ่งพบอยู่ในเยื่อหุ้มไมโทคอนเดรียชั้นใน และในที่สุดก็จะนำไปสู่การสังเคราะห์ฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนและการหลั่งโดยเซลล์เลย์ดิก

โพรแลกติน (PRL) จะเพิ่มการตอบสนองของเซลล์เลย์ดิกต่อ LH โดยการเพิ่มจำนวนของตัวรับ LH ที่ปรากฏอยู่บนเซลล์เลย์ดิก[]

นัยสำคัญทางคลินิก
-----------------

ภาพไมโครกราฟแสดงกลุ่มของเซลล์เลย์ดิก (กลางภาพ) ผ่านการย้อมสี
เซลล์เลย์ดิกอาจเจริญขึ้นอย่างควบคุมไม่ได้ จนก่อตัวขึ้นเป็นเนื้องอกเซลล์เลย์ดิก เนื้องอกเหล่านี้มักเป็นเนื้องอกไม่ร้ายตามธรรมชาติ โดยเนื้องอกเหล่านี้อาจมีกิจกรรมเกี่ยวกับฮอร์โมน เช่น การหลั่งฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน (ซึ่งรับผิดชอบลักษณะทุติยภูมิของเพศชาย)

อะดรีโนลิวโคดิสโทรฟี เป็นอีกตัวอย่างของโรคที่ส่งผลกระทบต่อเซลล์เลย์ดิก โดยฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนของผู้ป่วยอาจลดลงแม้ว่าระดับ LH และฮอร์โมนกระตุ้นต่อมน้อย (FSH) จะเพิ่มสูงกว่าปกติก็ตาม

ในกระต่าย พบว่าการบำบัดด้วยการกระตุ้นผิวหนังด้วยไฟฟ้าด้านข้าง เป็นสาเหตุให้เกิดการเพิ่มจำนวนขึ้นของเซลล์เลย์ดิก

ประวัติ
-------

### นิรุกติศาสตร์

ชื่อของเซลล์เลย์ดิกถูกตั้งตามฟรานซ์ ไลดิช นักกายวิภาคชาวเยอรมัน ผู้ซึ่งค้นพบเซลล์นี้เมื่อปี ค.ศ. 1850

ระเบียงภาพ
----------

* ภาพตัดขวางของสายรั้งอัณฑะตัวอ่อนมนุษย์ขนาด 3 ซม.ภาพตัดขวางของสายรั้งอัณฑะตัวอ่อนมนุษย์ขนาด 3 ซม.
* ภาพไมโครกราฟกำลังขยายปานกลางของเนื้องอกเซลล์เลย์ดิก ผ่านการย้อมสีภาพไมโครกราฟกำลังขยายปานกลางของเนื้องอกเซลล์เลย์ดิก ผ่านการย้อมสี
* ภาพไมโครกราฟกำลังขยายสูงของเนื้องอกเซลล์เลย์ดิก ผ่านการย้อมสีภาพไมโครกราฟกำลังขยายสูงของเนื้องอกเซลล์เลย์ดิก ผ่านการย้อมสี
* ภาพตัดขวางของหลอดสร้างอสุจิ ลูกศรชี้ไปยังตำแหน่งของเซลล์เลย์ดิกภาพตัดขวางของหลอดสร้างอสุจิ ลูกศรชี้ไปยังตำแหน่งของเซลล์เลย์ดิก

ดูเพิ่ม
-------

* เซลล์เซอร์โตลี
* เนื้องอกเซลล์เซอร์โตลี–เลย์ดิก
* รายชื่อประเภทเซลล์ของมนุษย์ที่เจริญมาจากเซลล์ต้นกำเนิด

อ้างอิง
-------

1. ↑  Al-Agha O, Axiotis C (2007). "An in-depth look at Leydig cell tumor of the testis". *Arch Pathol Lab Med*. **131** (2): 311–7. doi:10.5858/2007-131-311-AILALC. PMID 17284120.
2. ↑  Ramnani, Dharam M (2010-06-11). "Leydig Cell Tumor : Reinke's Crystalloids". สืบค้นเมื่อ 2011-11-06.
3. ↑  Svechnikov K, Landreh L, Weisser J, Izzo G, Colón E, Svechnikova I, Söder O (2010). "Origin, development and regulation of human Leydig cells". *Horm Res Paediatr*. **73** (2): 93–101. doi:10.1159/000277141. PMID 20190545. S2CID 5986143.
4. 1 2 3 4  Zirkin, Barry R; Papadopoulos, Vassilios (July 2018). "Leydig cells: formation, function, and regulation". *Biology of Reproduction*. **99** (1): 101–111. doi:10.1093/biolre/ioy059. ISSN 0006-3363. PMID 29566165.
5. ↑  Bomba G, Kowalski IM, Szarek J, Zarzycki D, Pawlicki R (2001). "The effect of spinal electrostimulation on the testicular structure in rabbit". *Med. Sci. Monit*. **7** (3): 363–8. PMID 11386010.
6. ↑  *synd/625* ใน Who Named It?

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* ภาพเนื้อเยื่อจากมหาวิทยาลัยบอสตัน *16907loa* (อังกฤษ)
* Reproductive Physiology
* Diagram at umassmed.edu

| * ด
* ค
* ก
ระบบสืบพันธุ์เพศชาย |
| --- |
| ภายใน | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ทางเดินน้ำอสุจิ | 

|  |  |
| --- | --- |
| อัณฑะ | 
* ชั้น
	+ ทูนิกา วาจินาลิส
	+ ทูนิกา อัลบูจิเนีย
	+ ทูนิกา วาสคูโลซา
* ติ่ง
* ผนังกลาง
* กลีบย่อย
* ผนังกั้น
* เซลล์ไลดิช
* เซลล์เซอร์โตลี
* ตัวกั้นระหว่างเลือดกับอัณฑะ

 |
| การสร้างสเปิร์ม | 
* เซลล์ต้นกำเนิดตัวอสุจิ
* สเปอร์มาโทไซโทจิเนซิส
* สเปอร์มาโทไซต์
* สเปอร์มาติโดจิเนซิส
* สเปอร์มาทิด
* สเปอร์มิโอจิเนซิส
* สเปอร์มาโทซูน

 |
| อื่น ๆ | 
* หลอดสร้างอสุจิ
	+ ทูบูลี เซมินิเฟรี เรกติ
	+ เรเต เทสทิส
	+ ท่อนำออก
* เอพิดิไดมิส
	+ ติ่ง
	+ เอ็นด้านล่าง
	+ เอ็นด้านบน
	+ สเตอริโอซีเลีย
* พาราดิไดมิส
* สายรั้งอัณฑะ
* หลอดนำอสุจิ
	+ กระเปาะ
* ท่อฉีดอสุจิ

 |

 |
| ต่อมเสริม | 
* ถุงน้ำอสุจิ
	+ ท่อขับ
* ต่อมลูกหมาก
	+ ยอดท่อปัสสาวะ
	+ เซมินัล คอลลิคูลัส
	+ กระเปาะต่อมลูกหมาก
	+ ท่อฉีดอสุจิ
	+ โพรงต่อมลูกหมาก
	+ ท่อต่อมลูกหมาก
* ต่อมบัลโบยูเรทรัล

 |

 |
| ภายนอก | 

|  |  |
| --- | --- |
| องคชาต | 
* ราก
	+ ขา
	+ ส่วนป่อง
	+ เอ็นฟันดิฟอร์ม
	+ เอ็นแขวน
* ตัว
	+ คอร์ปุส คาเวอร์โนซุม
	+ คอร์ปุส สปอนจิโอซุม
* หัว
	+ หนังหุ้มปลาย
	+ เส้นสองสลึง
	+ คอ
* พังผืด
	+ ผิว
	+ ลึก
* ทูนิกา อัลบูจินี
* ผนังกั้นองคชาต

 |
| ทางเดินปัสสาวะ | 
* รูเปิดท่อปัสสาวะภายใน
* ท่อปัสสาวะ
	+ ส่วนต่อมลูกหมาก
	+ ส่วนแผ่นเยื่อ
	+ ส่วนฟองน้ำ
* แอ่งรูปเรือ
* รูเปิดท่อปัสสาวะภายนอก
* ลาคูนีของมอร์แกคนี
* ต่อมท่อปัสสาวะ

 |
| ถุงอัณฑะ | 
* ชั้น
	+ ผิวหนัง
	+ ดาร์ทอส
	+ พังผืดสายรั้งอัณฑะภายนอก
	+ ครีแมสเตอร์
	+ พังผืดครีแมสเตอร์
	+ พังผืดสายรั้งอัณฑะภายใน
* แนวประสานฝีเย็บ
* ผนังกั้นถุงอัณฑะ

 |

 |