สารประกอบเฮไลด์อินทรีย์ใช้ในการดับไฟ

**โบรโมไตรฟลูออโรมีเทน** (**Bromotrifluoromethane**) หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า **ฮาลอน 1301**, **R13B1**, **ฮาลอน 13B1** หรือ **BTM** เป็นสารประกอบเฮไลด์อินทรีย์ที่มีสูตรเคมี CBrF3 ใช้สำหรับการดับไฟด้วยก๊าซ ซึ่งเป็นทางเลือกที่เป็นพิษน้อยกว่าโบรโมคลอโรมีเทน

สมบัติทางกายภาพ
---------------

| คุณสมบัติ | ปริมาณ |
| --- | --- |
| อุณหภูมิวิกฤต (Tc) | 66.9 °C (340.08 K) |
| ความดันวิกฤต (pc) | 3.956 MPa (39.56 บาร์) |
| ความหนาแน่นวิกฤต (ρc) | 5.13 โมล.ลิตร−1 |
| ศักยภาพในการทําลายชั้นบรรยากาศโอโซน (ODP) | 10 (CCl3F = 1) |
| ศักยภาพในการทำให้เกิดภาวะโลกร้อน (GWP) | 6900 (CO2 = 1) |
|

การใช้งาน
---------

ป้ายเตือนระบบดับเพลิง
ถังดับเพลิงฮาลอน 1301 ของพลเรือนในสหรัฐช่วงคริสต์ทศวรรษ 1980
ฮาลอน 1301 ได้รับการพัฒนาโดยบริษัทร่วมทุนระหว่างกองทัพสหรัฐ และบริษัทดูปองท์ใน ค.ศ. 1954 และเปิดตัวในฐานะเป็นสารในระบบดับเพลิงประจำที่ซึ่งมีประสิทธิภาพในการดับเพลิงด้วยก๊าซสำหรับคริสต์ทศวรรษ 1960 และถูกนำไปใช้กับวัสดุที่มีค่า เช่น เครื่องบิน เมนเฟรมคอมพิวเตอร์ และศูนย์ชุมสายโทรคมนาคม เป็นต้น นอกจากนี้ยังใช้กันอย่างแพร่หลายในอุตสาหกรรมการเดินเรือเพื่อเพิ่มการป้องกันระดับที่สาม หากเครื่องสูบน้ำดับเพลิงหลักและเครื่องสูบน้ำดับเพลิงฉุกเฉินใช้งานไม่ได้หรือไม่มีประสิทธิภาพ ฮาลอน 1301 ไม่เคยถูกใช้อย่างแพร่หลายในอุปกรณ์ดับเพลิงแบบเคลื่อนย้ายได้นอกเหนือจากการใช้งานทางทหารและยานอวกาศ เนื่องจากมีระยะทำการจำกัดและการมองไม่เห็นก๊าซที่ปล่อย โดยไม่ก่อให้เกิดลักษณะควันสีขาวอย่าง CO2 และควบคุมได้ยากเมื่อต้องผจญเพลิงขนาดใหญ่ ฮาลอน 1301 เหมาะอย่างยิ่งสำหรับยานยนต์หุ้มเกราะและยานอวกาศ เนื่องจากเกิดสารที่เป็นผลพลอยได้ที่มีพิษน้อยกว่าฮาลอน 1211 ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งในสภาวะการสู้รบ หรือสภาพพื้นที่ซึ่งห้องอาจไม่สามารถระบายอากาศได้ในทันที

ฮาลอน 1301 ถูกใช้อย่างแพร่หลายโดยกองทัพสหรัฐ และองค์การนาซา ในลักษณะเป็นถังดับเพลิงพกพาขนาด 2 3/4 ปอนด์พร้อมซีลนิรภัย ถังเป็นแบบใช้แล้วทิ้งเพื่อการบรรจุซ้ำอย่างรวดเร็ว สารอื่น ๆ เช่น CO2 และสารเคมีเหลวระเหย FE-36 (HFC-236fa) กำลังเข้ามาแทนที่ฮาลอน 1301 เป็นส่วนใหญ่ เนื่องจากปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม มีการผลิตถังดับเพลิงรุ่นพลเรือนเช่นกันในขนาด 2 3/4, 3 และ 4 ปอนด์

แนวทางปฏิบัติที่ดีคือหลีกเลี่ยงการสัมผัสสารฮาลอน 1301 โดยไม่จำเป็น และจำกัดการสัมผัสที่ความเข้มข้น 7% และต่ำกว่า 15 นาที การได้รับสารฮาลอน 1301 ในช่วงความเข้มข้น 5% ถึง 7% ก่อให้เกิดผลกระทบที่สังเกตเห็นได้เพียงเล็กน้อย หากมีระดับระหว่าง 7% ถึง 10% มีรายงานผลกระทบเล็กน้อยต่อระบบประสาทส่วนกลาง เช่น อาการวิงเวียนศีรษะและรู้สึกเหน็บชาบริเวณแขนขา ในทางปฏิบัติผู้ปฏิบัติงานส่วนมากที่ใช้ฮาลอน 1301 ในระบบฉีดก๊าซดับเพลิงแบบครอบคลุมทั้งห้อง (Total Flooding System) จะอพยพออกจากพื้นที่เมื่อการฉีดสารกำลังจะเกิดขึ้น

ระบบฮาลอนเป็นหนึ่งในระบบป้องกันอัคคีภัยที่มีประสิทธิภาพสูงสุดและใช้กันทั่วไปในเครื่องบินพาณิชย์ ฮาลอน 1301 เป็นสารหลักที่ใช้ในเครื่องยนต์อากาศยาน ห้องเก็บสัมภาระ และส่วนที่ติดไฟได้ของหน่วยกำลังสำรอง ความพยายามในการหาสารทดแทนที่เหมาะสมกว่าฮาลอน 1301 ยังไม่ก่อให้เกิดการยอมรับอย่างกว้างขวาง

โบรโมไตรฟลูออโรมีเทนยังใช้เป็นวัสดุเติมห้องดักไอ (bubble chamber) ในเครื่องตรวจจับนิวทริโนการ์กาเมลล์ (Gargamelle) อีกด้วย

ก่อนที่จะทราบว่าฮาลอน 1301 มีอันตรายในฐานะสารทำลายชั้นโอโซน เครื่องทำความเย็นในอุตสาหกรรมจำนวนมากใช้ฮาลอน 1301 เป็นก๊าซทำความเย็นจากประสิทธิภาพ

H-1301 วัดโดย Advanced Global Atmospheric Gases Experiment (AGAGE) ในบรรยากาศชั้นล่าง (โทรโพสเฟียร์) ที่สถานีทั่วโลก แสดงสัดส่วนสารที่ปราศจากมลภาวะเป็นเศษส่วนโมลเฉลี่ยรายเดือนในหน่วย ส่วนต่อล้านล้านส่วน
### ตัวทำปฏิกิริยาเคมี

เป็นสารตั้งต้นของไตรฟลูออโรเมทิลไตรเมทิลไซเลน ซึ่งเป็นตัวทำปฏิกิริยาของไตรฟลูออโรเมทิลเลตที่ได้รับความนิยมในการสังเคราะห์สารอินทรีย์

ทางเลือก
--------

ทางเลือกอื่นสำหรับพื้นที่ปิดทั่วไปได้แก่ (PFC-410 หรือ CEA-410), C3F8 (PFC-218 หรือ CEA-308), HCFC Blend A (NAF S-III), HFC-23 (FE 13), HFC-227ea (FM 200), IG-01 (อาร์กอน), IG-55 (อาร์กอไนต์), HFC-125 หรือ HFC-134a สำหรับพื้นที่เปิดทางเลือกอื่น ๆ โดยทั่วไปได้แก่ คาร์บอนไดออกไซด์, ละอองลอยแบบผง C, CF3I, HCFC-22, HCFC-124, HFC-125, HFC-134a, gelled halocarbon/dry chemical suspension (PGA), ก๊าซเฉื่อยผสม, ระบบโฟมขยายตัวสูง และละอองลอยแบบผง (FS 0140) และ IG-541 (Inergen)
เพอร์ฟลูออโรคาร์บอน เช่นสารประกอบ PFCs ใน C3F8 มีช่วงชีวิตในชั้นบรรยากาศที่ยาวนานมากและมีศักยภาพในการทำให้โลกร้อนสูงมาก ไฮโดรคลอโรฟลูออโรคาร์บอน เช่นสารประกอบ HCFCs ที่มีใน NAF S-III มีคลอรีนและเป็นสารทำลายชั้นโอโซนในชั้นบรรยากาศสตราโตสเฟียร์ แม้ว่าจะน้อยกว่าฮาลอน 1301 การเลือกใช้แทนฮาลอนควรคำนึงถึงปัจจัยเหล่านี้ และมีการจำกัดการใช้ในบางประเทศ

ดูเพิ่ม
-------

* สถานีย่อยเคมี

* ถังดับเพลิง
* พิธีสารมอนทรีออล

อ้างอิง
-------

1. 1 2  NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards. "#0634". National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH).
2. ↑  Dagani, M. J.; Barda, H. J.; Benya, T. J.; Sanders, D. C. "Bromine Compounds", *Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry*, Weinheim: Wiley-VCH, doi:10.1002/14356007.a04\_405
3. ↑  NFPA 12A Standard on Halon 1301 Fire Extinguishing Systems, 2004 Edition / Annex D, Hazards to Personnel, section D.2.2
4. ↑  "Guidance for the EPA Halon(R) Emission Reduction Rule" (PDF). *United States Environmental Protection Agency*. Federal Aviation Administration.
5. ↑  "Replacing Halon in Fire Protection Systems: a Progress report". *Boeing Commercial Aeromagazine*. ไตรมาสที่สี่ 2011.
6. ↑  "Halon Alternatives for Aircraft Propulsion Systems consortium formed". *Aerospace Manufacturing and Design*. 27 มกราคม 2015.
7. ↑  "Task Group on Halon Options". *FAA*.
8. ↑  "National Refrigerants MSDS" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 8 กุมภาพันธ์ 2011. สืบค้นเมื่อ 17 กรกฎาคม 2009.
9. ↑  Ramaiah, Pichika; Krishnamurti, Ramesh; Prakash, G. K. Surya (1995). "1-Trifluoromethyl-1-cyclhexanol". *Org. Synth*. **72**: 232. doi:10.15227/orgsyn.072.0232.
10. ↑  "Halon 1301 Replacements". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 19 เมษายน 2008.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **โบรโมไตรฟลูออโรมีเทน**

* International Chemical Safety Card 0837
* FAA paper on testing cylinders used to store Halon 1301 without breaking their seals [PDF].
* MSDS for bromotrifluoromethane [PDF].
* Basic Facts about Halon [archived 2012-01-04; cited 2023-07-31].