**คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น** (อังกฤษ: Faculty of Humanities and Social Sciences, Khon Kaen University) เป็นส่วนราชการไทยระดับคณะวิชา สังกัดมหาวิทยาลัยขอนแก่น กระทรวงศึกษาธิการ เป็นคณะวิชาที่จัดตั้งขึ้นเป็นอันดับที่ 7 ของมหาวิทยาลัยขอนแก่น ซึ่งเป็นคณะวิชาที่โอนย้ายมาจาก "คณะวิทยาศาสตร์และอักษรศาสตร์" (ปัจจุบัน คือ คณะวิทยาศาสตร์) มีวัตถุประสงค์เพื่อจัดการเรียนการสอนวิชาพื้นฐานให้กับนักศึกษาคณะต่าง ๆ ภายในมหาวิทยาลัย และผลิตบัณฑิตทางด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ เพื่อการพัฒนาภูมิภาคและสนับสนุนความเจริญจากส่วนกลางไปยังภูมิภาค

ประวัติ
-------

"คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น" ในยุคเริ่มการก่อตั้งมหาวิทยาลัยขอนแก่นขึ้นในปี พ.ศ. 2507 นั้น เป็นส่วนหนึ่งของ "คณะวิทยาศาสตร์และอักษรศาสตร์" (ปัจจุบัน คือ คณะวิทยาศาสตร์) โดยทำหน้าที่ในการให้บริการสอนวิชาพื้นฐานทางด้านวิทยาศาสตร์ และมีภาควิชาภาษาอังกฤษสอนวิชาทางด้านภาษาต่างประเทศให้กับนักศึกษาของมหาวิทยาลัย ส่วนวิชาทางด้านสังคมศาสตร์ จะเปิดสอนอยู่ในคณะเกษตรศาสตร์

ในปี พ.ศ. 2513 มหาวิทยาลัยขอนแก่นได้จัดตั้งคณะศึกษาศาสตร์ขึ้น และจัดให้มีภาควิชาพื้นฐานการศึกษา ทำหน้าที่รับผิดชอบในการสอนวิชาพื้นฐานด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ให้แก่นักศึกษา ต่อมาได้มีภารกิจให้บริการแก่คณะต่าง ๆ ในมหาวิทยาลัยเพิ่มขึ้น เนื่องจากทบวงมหาวิทยาลัยได้วางเกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรปริญญาตรีให้นักศึกษาทุกสาขา ต้องเรียนวิชาพื้นฐานทางมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์เพิ่มขึ้น

คณะวิทยาศาสตร์และอักษรศาสตร์ได้รับจัดตั้งภาควิชาบรรณารักษศาสตร์ขึ้นในปี พ.ศ. 2518 อีกภาควิชาหนึ่ง ทำการสอนนักศึกษาวิชาเอกบรรณารักษศาสตร์ระดับปริญญาตรี เพื่อผลิตบรรณารักษ์ออกไปทำงานในโรงเรียนและหน่วยงานต่าง ๆ ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่ยังขาดแคลนบรรณารักษ์อยู่อีกเป็นจำนวนมาก

ในแผนพัฒนาการศึกษาระยะที่ 4 (พ.ศ. 2520 - 2524) มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้มีโครงการจัดตั้ง "คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์" ขึ้น เนื่องจากเห็นว่าบุคคลที่สอนวิชาทางมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์นั้น กระจัดกระจายอยู่ในหลายคณะด้วยกันได้แก่ คณะศึกษาศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์และอักษรศาสตร์ ลักษณะดังกล่าวก่อให้เกิดความไม่เป็นเอกภาพทางวิชาการ และการบริหารเช่นนี้ก่อให้เกิดปัญหาที่ติดตามมาหลาย ๆ ด้าน เช่นการทำงานซ้ำซ้อนกั้น การสูญเปล่า การขาดคุณภาพ และประสิทธิภาพในการสอน การขาดการพัฒนาบุคลากรทางด้านวิชาการ ตลอดจนเป็นอุปสรรคต่อความสามารถของมหาวิทยาลัยในการผลิตบัณฑิต ให้การศึกษาค้นคว้าวิจัย บริการวิชาการแก่สังคม และทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม เพื่อพัฒนาภูมิภาคตะวันออกเฉียงเหนือตามเจตนารมณ์ในการก่อตั้งมหาวิทยาลัย

เหตุผลที่สำคัญอีกประการหนึ่ง ในการจัดตั้งคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ขึ้น คือบรรดาผู้เชี่ยวชาญชาวต่างประเทศที่มาช่วยงานและมาเยี่ยมเยือนมหาวิทยาลัย ได้เน้นให้เห็นความสำคัญของนักวิชาการด้านสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ที่จะสามารถช่วยศึกษาและอธิบายปัญหาต่าง ๆ ที่ความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีไม่สามารถตอบได้ ประกอบกับผู้บริหารของมหาวิทยาลัยในขณะนั้น ได้เล็งเห็นความสำคัญของวิชาทางด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ว่าสามารถนำไปประยุกต์ใช้ควบคู่กับความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเพื่อพัฒนาภาคอีสานได้เป็นอย่างดี

ดังนั้น ในการประชุมคณบดีมหาวิทยาลัยขอนแก่น ครั้งที่ 16 เมื่อวันที่ 22 ธันวาคม พ.ศ. 2519 จึงมีมติให้รวมหน่วยงานและบุคลากรที่ทำการสอนวิชาด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ไว้ด้วยกัน เพื่อจัดตั้งเป็นคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ โดยมีหน้าที่รับผิดชอบการเรียนการสอน ค้นคว้า และวิจัยด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ (ส่วนการผลิตบัณฑิตสาขาวิชาบรรณารักษศาสตร์ก็ยังคงให้ดำเนินการต่อไป)

จากมติที่ประชุมคณบดีดังกล่าว มหาวิทยาลัยขอนแก่นได้มีคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการร่างโครงการจัดตั้งคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ เมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2520 คณะกรรมการร่างโครงการฯ ได้ดำเนินการจนบรรลุผลสำเร็จ โดยมีประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี ลงวันที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2521 แบ่งส่วนราชการภายในมหาวิทยาลัยขอนแก่น ซึ่งมีคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์รวมกันอยู่ด้วย ประกาศดังกล่าวลงในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 95 ตอนที่ 72 หน้า 433 - 437 เมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2521 ซึ่งวันดังกล่าวเป็นวันสถาปนาคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์

คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ได้มีคณะวิชาที่แยกออกจากคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ คือ
"คณะวิทยาการจัดการ" (ปัจจุบัน คือ คณะบริหารธุรกิจและการบัญชี)
"คณะศิลปกรรมศาสตร์"
"คณะนิติศาสตร์"
และ "วิทยาลัยการปกครองท้องถิ่น"

สัญลักษณ์
---------

* **สัญลักษณ์ประจำคณะ**

สัญลักษณ์ประจำคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น คือ กาสะลอง (ปีบ) "กาสะลอง" เป็นภาษาถิ่นที่ใช้เรียกต้นปีบในภาคเหนือ สำหรับภาคอีสานเรียกว่าดอกก้านของ ในบริเวณที่ตั้งคณะในปัจจุบัน มีต้นปีบเป็นจำนวนมาก จึงได้นำมาเป็นสัญลักษณ์ของคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ และได้มีการนิยามความหมายไว้ว่า ดอกกาสะลองนั้นอยู่รวมกันเป็นช่อ ก็หมายถึงความสามัคคีในหมู่คณะ และมีดอกสีขาว เปรียบเสมือนดั่งจิตใจของนักศึกษาที่อุทิศตนเพื่อสังคมอย่างบริสุทธิ์ใจ ซึ่งเป็นที่มาของสีประจำคณะคือ สีขาว

อนึ่ง คณะพยาบาลศาสตร์ ก็ใช้สัญลักษณ์ประจำคณะคือ ดอกปีบ เช่นเดียวกัน แต่เรียกคนละชื่อ ซึ่งคณะพยาบาลศาสตร์ จะเรียกว่า "ดอกปีบ" ส่วนคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ จะเรียกว่า "กาสะลอง"

* **สีประจำคณะ**

  สีขาว

* **ต้นไม้/ดอกไม้ประจำคณะ**

กาสะลอง (ปีบ)

หลักสูตร
--------

| หลักสูตรที่เปิดสอนในคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น |
| --- |
| สาขาวิชา | ระดับปริญญาตรี | ระดับปริญญาโท | ระดับปริญญาเอก |
| **สาขาวิชามนุษยศาสตร์** |  | **หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ศศ.ม.)*** สาขาวิชาปรัชญา
 | **หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ปร.ด.)*** สาขาวิชาปรัชญาและศาสนาตะวันออก
* สาขาวิชาภาษาศาสตร์ประยุกต์ (นานาชาติ)
 |
| **สาขาวิชาสังคมศาสตร์** | **หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต (ศศ.บ.)*** สาขาวิชาสังคมศาสตร์
	+ วิชาเอกพัฒนาสังคม
* สาขาวิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา
* สาขาวิชาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา

**หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรบัณฑิต (รป.บ.)*** สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์
 | **หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ศศ.ม.)*** สาขาวิชาสหวิทยาการสังคมศาสตร์
* สาขาวิชาลุ่มน้ำโขงศึกษา

**หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต (รป.ม.)*** สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์
 | **หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ปร.ด.)*** สาขาวิชาพัฒนศาสตร์
* สาขาวิชาสังคมวิทยา
* สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์
 |
| **สาขาวิชาภาษาไทย** | **หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต (ศศ.บ.)*** สาขาวิชาภาษาไทย
 | **หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ศศ.ม.)*** สาขาวิชาภาษาไทย
 | **หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ปร.ด.)*** สาขาวิชาภาษาไทย
 |
| **สาขาวิชาภาษาตะวันออก** | **หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต (ศศ.บ.)*** สาขาวิชาภาษาญี่ปุ่น
* สาขาวิชาภาษาจีน
* สาขาภาษาเกาหลี
 | **หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ศศ.ม.)*** สาขาวิชาภาษาและวัฒนธรรมจีน
 |  |
| **สาขาวิชาภาษาอังกฤษ** | **หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต (ศศ.บ.)*** สาขาวิชาภาษาอังกฤษ
 | **หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ศศ.ม.)*** สาขาวิชาภาษาอังกฤษ
 |  |
| **สาขาวิชาภาษาตะวันตก** | **หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต (ศศ.บ.)*** สาขาวิชาภาษาตะวันตก
	+ วิชาเอกภาษาฝรั่งเศส
	+ วิชาเอกภาษาเยอรมัน
	+ วิชาเอกภาษาสเปน
 |  |  |
| **สาขาวิชาสารสนเทศศาสตร์** | **หลักสูตรสารสนเทศศาสตรบัณฑิต (สท.บ.)*** สาขาวิชาสารสนเทศศาสตร์
 | **หลักสูตรสารสนเทศศาสตรมหาบัณฑิต (สท.ม.)*** สาขาวิชาสารสนเทศศาสตร์
 | **หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ปร.ด.)*** สาขาวิชาสารสนเทศศึกษา
 |
|

สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์
------------------------

เมื่อ พ.ศ. 2546 มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้กำหนดแผนยุทธศาสตร์หลักในการพัฒนาเป็นมหาวิทยาลัยสมบูรณ์แบบ (Comprehensive University) โดยวางเป้าหมายเพิ่มขีดความสามารถและศักยภาพทางวิชาการของมหาวิทยาลัยให้มีความกว้างขวาง เท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคม และครบถ้วนทั้งทางวิทยาศาสตร์และสังคมศาสตร์ จากแนวความคิดดังกล่าว ใน พ.ศ. 2547 มหาวิทยาลัยขอนแก่น จึงมีมติอนุมัติให้คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ เป็นผู้รับผิดชอบดำเนินการพัฒนาองค์ความรู้และบัณฑิตทางด้านสังคมศาสตร์มากยิ่งขึ้น จึงดำเนินการพิจารณาเปิดการเรียนการสอนในหลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต (น.บ.) สาขาวิชานิติศาสตร์ ซึ่งจัดให้มีการเรียนการสอนครั้งแรกในปีการศึกษา 2547 (ปัจจุบันได้โอนย้ายไปเป็น คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น) และหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต (ศศ.บ.) สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์

จากมติที่ประชุมของคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ในวันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2547 จึงได้มอบหมายให้ "ภาควิชาสังคมศาสตร์" เป็นผู้รับผิดชอบดำเนินการหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ เพื่อให้เกิดการเรียนการสอนวิชาทางด้านรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ขึ้นภายในมหาวิทยาลัยขอนแก่น ซึ่งแต่เดิมนั้น ภาควิชาสังคมศาสตร์มีหน้าที่จัดการเรียนการสอนวิชาพื้นฐานทางด้านสังคมศาสตร์ให้กับนักศึกษาในมหาวิทยาลัยขอนแก่น (เช่น รายวิชารัฐศาสตร์ รายวิชาภูมิศาสตร์ รายวิชากฎหมาย เป็นต้น) และเปิดการเรียนการสอนในหลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การบริหารการพัฒนา) ตั้งแต่ปีการศึกษา 2536 จึงมีความพร้อมในการเปิดทำการสอนหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ เพื่อมุ่งที่จะผลิตบัณฑิตให้ตอบสนองและสอดคล้องกับความต้องการในการพัฒนาประเทศ โดยเปิดรับนักศึกษาระดับปริญญาตรีเป็นครั้งแรกในปีการศึกษา 2548

ในปี พ.ศ. 2547 มหาวิทยาลัยในภาคตะวันออกเฉียงเหนือเริ่มมีการให้ความสำคัญในวิชาทางด้านรัฐศาสตร์มากขึ้น โดยมีมหาวิทยาลัยมหาสารคามเป็นผู้เริ่มพัฒนาการศึกษาทางด้านรัฐศาสตร์ โดยจัดตั้ง**วิทยาลัยการเมืองการปกครอง (สิงห์น้ำตาล) ในปี 2546** และภายในปี พ.ศ. 2548 จึงเริ่มมีการจัดการเรียนการสอน**สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ในมหาวิทยาลัยขอนแก่น (สิงห์มอดินแดง)** และมีการจัดตั้ง**คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี (สิงห์แสด)** ขึ้น เพื่อตอบสนองความต้องการและพัฒนาบุคลากร นักปกครอง นักบริหาร เพื่อมาพัฒนาภูมิภาคและท้องถิ่นให้มีความเข้มแข็ง และเป็นกำลังหลักในการขับเคลื่อนประเทศต่อไปในยุคโลกาภิวัฒน์

เมื่อ พ.ศ. 2553 คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ได้มีการปรับรูปแบบองค์กรใหม่ เพื่อมีความสะดวกและคล่องตัวในการบริหารมากขึ้น จึงยกเลิกระบบภาควิชา และจัดเป็นกลุ่มสาขาวิชาแทน ดังนั้น ภาควิชาสังคมศาสตร์ จึงเปลี่ยนเป็นสาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ และเป็นผู้รับผิดชอบในจัดการเรียนการสอนทางด้านรัฐประศาสนศาสตร์ ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2554 สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ได้มีการพิจารณาปรับปรุงหลักสูตรใหม่ทั้งระดับปริญญาตรี ระดับปริญญาโท และพิจารณาเปิดการเรียนการสอนระดับปริญญาเอกขึ้น เพื่อความทันสมัยของรายวิชา ตอบสนองกับความต้องการของนักศึกษา ตลาดแรงงาน และสร้างความเข้มแข็งทางวิชาการให้กับศาสตร์ดังกล่าว ส่งผลให้ในปัจจุบันสาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ได้เปิดทำการเรียนการสอนทางด้านรัฐประศาสนศาสตร์ครบในทุกระดับ ตั้งแต่ระดับปริญญาตรี ระดับปริญญาโท และระดับปริญญาเอก

เมื่อ พ.ศ. 2560 มหาวิทยาลัยขอนแก่นได้จัดทำแผนยุทธศาสตร์การบริหารมหาวิทยาลัยให้เป็นมหาวิทยาลัยวิจัยชั้นนำระดับโลก (World Class Research University) จึงทำให้คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ได้มีนโยบายในการปรับโครงสร้างองค์กรใหม่เพื่อส่งเสริมความเป็นเอกภาพทางการบริหารมากยิ่งขึ้น จึงมีการจัดเป็นสาขาวิชาสังคมศาสตร์ขึ้นมาอีกครั้งหนึ่ง ประกอบด้วย 4 กลุ่มวิชา ได้แก่ 1. กลุ่มรัฐประศาสนศาสตร์ 2. สาขาสังคมศาสตร์ ประกอบด้วย วิชาเอกสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา วิชาเอกพัฒนาสังคม และ 3. วิชาปรัชญาและศาสนา

สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นสถาบันด้านรัฐประศาสนศาสตร์แห่งที่ 2 ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือถัดจากสาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ วิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มุ่งผลิตบัณฑิตให้เป็นนักบริหารจัดการมืออาชีพที่มีความรู้ ความสามารถในการวิเคราะห์ ประยุกต์ และบูรณาการองค์ความรู้ทางการบริหารจัดการเชิงยุทธศาสตร์ ตลอดจนเป็นนักบริหารที่มีคุณภาพและคุณธรรม ในการบริหารจัดการภารกิจสาธารณะ ทั้งในระดับภูมิภาคและระดับชาติ และเป็นองค์กรการศึกษาที่มีคุณภาพ และการบริการวิชาการให้กับสังคมได้อย่างเต็มที่

### สัญลักษณ์

* **สัญลักษณ์**

สัญลักษณ์ประจำสาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้แก่ **"สิงห์มอดินแดง"** โดย "สิงห์" หมายถึง สัญลักษณ์แห่งการเป็นนักปกครอง และ "มอดินแดง" หมายถึง พื้นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยขอนแก่น (มอ เป็นภาษาอีสาน แปลว่า พื้นที่เนินสูง) ประกอบกับสีของดินในพื้นที่เป็นสี "ดินแดง" ซึ่งเป็นสีประจำมหาวิทยาลัยขอนแก่น คำว่า "มอดินแดง" นั้นจึงเป็นชื่อเฉพาะที่กล่าวถึงความเป็นมหาวิทยาลัยขอนแก่น

**"สิงห์มอดินแดง"** เป็นชื่อเรียกที่แตกต่างจากธรรมเนียมปฏิบัติในวงการวิชารัฐศาสตร์ไทย เพราะใช้ลักษณะพื้นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยเป็นหลักมากกว่าสีประจำสิงห์ อันเนื่องมาจากการใช้สีนั้นไม่สามารถบ่งบอกถึงความเป็นอัตลักษณ์และความหลากหลายของประชาคมได้อย่างเพียงพอ ขาดมิติความเป็นอัตลักษณ์และความผูกพันในพื้นที่มหาวิทยาลัย จึงได้ใช้คำว่า "มอดินแดง" เพื่อแสดงถึงอัตลักษณ์ของพื้นที่ซึ่งบ่งบอกความเป็นภาคอีสาน มีความรู้สึกเป็นพวกพ้องเดียวกัน ถึงแม้ว่าจะมีความหลากหลายจากนักศึกษาที่ต่างถิ่นฐานมาอยู่ร่วมกันในมหาวิทยาลัยแห่งนี้ รวมไปถึงความมุ่งหวังที่จะผลิตบัณฑิตและสร้างประชาคมที่เข้มแข็ง เพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนประชาชนในพื้นที่ภาคอีสานให้พัฒนามากยิ่งขึ้นทั้งในด้านการเมือง เศรษฐกิจ สังคม และบำรุงรักษาวัฒนธรรมอันโดดเด่น

**"สิงห์"** เป็นตราประจำกระทรวงมหาดไทยในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ได้ทรงโปรดให้ชำระสะสางระเบียบราชการซึ่งเคยมีอยู่มากมาย แต่กระจัดกระจายหายไปบางส่วนครั้งเสียกรุงแก่พม่า ครั้นชำระแล้วให้ประทับตราพระราชสีห์ (สิงห์) พระคชสีห์ บัวแก้ว ไว้ทุกเล่มเป็นสำคัญเรียกกฎหมายนี้ว่า "กฎหมายตรา 3 ดวง" และ"สิงห์" ได้กลายมาเป็นตราสัญลักษณ์ของบุคลากรสายงานด้านปกครองที่สืบต่อกันมาอย่างยาวนานของประเทศ ทำให้ถือเป็นส่วนหนึ่งที่อยู่ควบคู่กับสายงานด้านการปกครองป้องกันของประเทศไทย รวมทั้งสถาบันการศึกษาที่จัดการเรียนการสอนเกี่ยวข้องกับสายงานด้านการปกครองไม่ว่าจะอยู่ในระดับคณะ ภาควิชา หรือสาขาวิชาทางด้านรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ นำโดยคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์ในปี พ.ศ. 2491 (สิงห์ดำ) ติดตามด้วยคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (สิงห์แดง) ในปีถัดมา จนกระทั่งถึงปี พ.ศ. 2508 ก็ได้มีการจัดตั้งภาควิชารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (คณะรัฐศาสตร์ฯ ในปัจจุบัน) (สิงห์ขาว)

ในปี พ.ศ. 2547 มหาวิทยาลัยในภาคตะวันออกเฉียงเหนือเริ่มมีการให้ความสำคัญในวิชาทางด้านรัฐศาสตร์มากขึ้น โดยมีมหาวิทยาลัยมหาสารคามเป็นผู้เริ่มพัฒนาการศึกษาทางด้านรัฐศาสตร์ โดยจัดตั้งวิทยาลัยการเมืองการปกครอง (สิงห์น้ำตาล) และภายในปี พ.ศ. 2548 จึงเริ่มมีการจัดการเรียนการสอนสาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ในมหาวิทยาลัยขอนแก่น (สิงห์มอดินแดง) และมีการจัดตั้งคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี (สิงห์แสด) ขึ้น

* **คำขวัญ**

รฏฺฐกิจฺจํ วิชฺชาปญฺญาจริยาย สมิชฺฌติ (กิจแห่งรัฐสำเร็จได้ด้วย วิชา ปัญญา จริยา)

* **สีประจำสาขาวิชา**

  สีเทา หมายถึง การเป็นนักรัฐศาสตร์ต้องยอมรับในความหลากหลายของสังคม และเป็นผู้บูรณาการองค์ความรู้เพื่อสังคม

* **หลักสูตร**

| หลักสูตรที่เปิดสอนในสาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น |
| --- |
| หน่วยงาน | ระดับปริญญาบัณฑิต | ระดับปริญญามหาบัณฑิต | ระดับปริญญาดุษฎีบัณฑิต |
| **สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์** | **หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรบัณฑิต (รป.บ.)*** สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์
 | **หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต (รป.ม.)*** สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์
 | **หลักสูตรปรัชญดุษฎีบัณฑิต (ปร.ด.)*** สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์
 |
|

คณบดี
-----

| ทำเนียบคณบดีคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น |
| --- |
| รายนามคณบดี | วาระการดำรงตำแหน่ง |
| 1. รองศาสตราจารย์ ดร.เทอด เจริญวัฒนา | 10 ตุลาคม 2521 - 31 มีนาคม 2522 |
| 2. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ จรินทร์ เปาโรหิตย์ | 1 เมษายน 2522 - 7 กรกฎาคม 2522 
29 ตุลาคม 2529 - 16 พฤศจิกายน 2529 (รักษาการ) 
16 พฤศจิกายน 2529 - 15 พฤศจิกายน 2533 
16 พฤศจิกายน 2533 - 30 กันยายน 2537 |
| 3. รองศาสตราจารย์ จินดา โพธิ์เมือง | 8 กรกฎาคม 2522 - 31 มีนาคม 2526 |
| 4. รองศาสตราจารย์ ดร.ยุพิน เตชะมณี | 1 เมษายน 2526 - 2 ตุลาคม 2529 
2 ตุลาคม 2529 - 29 ตุลาคม 2529 (รักษาการ) 
1 ตุลาคม 2537 - 30 กันยายน 2541 
1 ตุลาคม 2541 - 30 กันยายน 2544 |
| 5. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ศรีปัญญา ใจใหญ่ | 1 ตุลาคม 2544 - 30 กันยายน 2547 |
| 6. รองศาสตราจารย์ พีรสิทธิ์ คำนวณศิลป์ | 1 ตุลาคม 2547 - 30 กันยายน 2549 |
| 7. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เยาวลักษณ์ อภิชาติวัลลภ | 1 ตุลาคม 2549 - 30 กันยายน 2553 
1 ตุลาคม 2553 - 30 กันยายน 2555 |
| 8. รองศาสตราจารย์ ดร.กุลธิดา ท้วมสุข | 1 ตุลาคม 2555 - 30 กันยายน 2559  1 ตุลาคม 2559 - 30 กันยายน 2563 |
|

**หมายเหตุ** คำนำหน้านามของผู้ดำรงตำแหน่งคณบดี และผู้รักษาการแทนคณบดี เป็นคำนำหน้านามตามตำแหน่งทางวิชาการในขณะนั้น

บุคคลที่มีชื่อเสียง
-------------------

ดูเพิ่ม รายนามบุคคลที่มีชื่อเสียงจากมหาวิทยาลัยขอนแก่น

* พรทิพย์ โล่ห์วีระ จันทร์รัตนปรีดา (ศิษย์เก่า) : อดีตรองประธานวุฒิสภา
* แรมรุ้ง วรวัธ (ศิษย์เก่า) : รองปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (ประเทศไทย)
* ธัญญ์วาริน สุขะพิสิษฐ์ (ศิษย์เก่า) : อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร นักแสดงและผู้กำกับ
* กฤตภาศ ศักดิษฐานนท์ (ศิษย์เก่า) : นักแสดง
* ภัทรเดช สงวนความดี (ศิษย์เก่า) : นักแสดง, นายแบบ
* พรชัย แสนยะมูล (ศิษย์เก่า) : นักเขียน บรรณาธิการ และเจ้าของสำนักพิมพ์ไม้ยมก
* แสงธรรม ชูมีชัย (ศิษย์เก่า) : รองนางสาวไทย ประจำปี 2547
* วรรณปิยะ ออมสินนพกุล (ศิษย์เก่า) : นักแสดง, นางแบบ
* ณภัทร แสงโฮง (ตอง AF10) (นักศึกษา) : นักร้อง
* ติณห์ ศรีตรัย (ศิษย์เก่า) : นักแข่งรถทีมชาติไทย

ดูเพิ่ม
-------

* มหาวิทยาลัยขอนแก่น, "คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์", ขอนแก่น 18 ปี, 2525, หน้า 133 - 140
* มหาวิทยาลัยขอนแก่น, "คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์", 30 ปี มหาวิทยาลัยขอนแก่น, ขอนแก่น : มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2537, หน้า 63 - 65
* สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
* มหาวิทยาลัยขอนแก่น

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
* มหาวิทยาลัยขอนแก่น
* สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
* คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
* มหาวิทยาลัยขอนแก่น

อ้างอิง
-------

1. ↑  ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง การแบ่งส่วนราชการในมหาวิทยาลัยขอนแก่น, ราชกิจจานุเบกษา, เล่มที่ 95, ตอนที่ 72 ก, 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2521, หน้า 433
2. ↑  ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง การแบ่งส่วนราชการในมหาวิทยาลัยขอนแก่น, ราชกิจจานุเบกษา, เล่มที่ 83, ตอนที่ 26 ก, 22 มีนาคม พ.ศ. 2509, หน้า 242
3. ↑  มหาวิทยาลัยขอนแก่น, "คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์", ขอนแก่น 18 ปี, 2525, หน้า 135
4. ↑  มหาวิทยาลัยขอนแก่น, "คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์", ขอนแก่น 18 ปี, 2525, หน้า 135
5. ↑  มหาวิทยาลัยขอนแก่น, "คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์", ขอนแก่น 18 ปี, 2525, หน้า 136
6. ↑  มหาวิทยาลัยขอนแก่น, "คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์", ขอนแก่น 18 ปี, 2525, หน้า 136
7. ↑  ระบบฐานข้อมูลหลักสูตร มหาวิทยาลัยขอนแก่น
8. ↑  สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, ทำไมต้องสิงห์. 25 กรกฎาคม 2565"

| * ด
* ค
* ก
รายชื่อโรงเรียนภาษาและมนุษยวิทยาในประเทศไทย ไทย |
| --- |
| สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ | กาฬสินธุ์ • นครพนม • นราธิวาสราชนครินทร์ • นเรศวร • มหาสารคาม • รามคำแหง • สุโขทัยธรรมาธิราช • อุบลราชธานี |
| สถาบันอุดมศึกษา  ในกำกับของรัฐ | เกษตรศาสตร์ (มนุษยศาสตร์ • ศิลปศาสตร์และวิทยาการจัดการ • ศิลปศาสตร์และวิทยาศาสตร์) • ขอนแก่น (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ • สหวิทยาการ) • จุฬาลงกรณ์ • เชียงใหม่ • ทักษิณ • เทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง • เทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี • เทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ • เทคโนโลยีสุรนารี • ธรรมศาสตร์ • บูรพา • พะเยา • มหิดล (ศิลปศาสตร์ • สังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์) • แม่โจ้ • แม่ฟ้าหลวง (ศิลปศาสตร์ • จีนวิทยา) • วลัยลักษณ์ • ศรีนครินทรวิโรฒ • ศิลปากร (โบราณคดี • อักษรศาสตร์) • สงขลานครินทร์ (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ • ศิลปศาสตร์ • วิเทศศึกษา) • สวนดุสิต |
| มหาวิทยาลัยราชภัฏ | เชียงใหม่ • นครราชสีมา •
 บ้านสมเด็จเจ้าพระยา • บุรีรัมย์ • มหาสารคาม • สวนสุนันทา • สุราษฎร์ธานี • สุรินทร์ • อุดรธานี • เลย |
| มหาวิทยาลัย  เทคโนโลยีราชมงคล | ตะวันออก (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์) • ตะวันออก (ศิลปศาสตร์) • ธัญบุรี • รัตนโกสินทร์ • ล้านนา • ศรีวิชัย • อีสาน |
| สถาบันอุดมศึกษาเอกชน | กรุงเทพ • เกริก • เกษมบัณฑิต • คริสเตียน • เซนต์จอห์น • ตาปี • ธุรกิจบัณฑิตย์ • บัณฑิตเอเซีย • รังสิต • ศรีปทุม • แสตมฟอร์ด • สยาม • หอการค้าไทย • หัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ • หาดใหญ่ • อีสเทิร์นเอเชีย |
| รายชื่อ • หมวดหมู่ • โครงการ • สถานีย่อย |

| * ด
* ค
* ก
รายชื่อโรงเรียนสังคมศาสตร์ในประเทศไทย ไทย |
| --- |
| สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ | นเรศวร • มหาสารคาม |  |
| สถาบันอุดมศึกษา  ในกำกับของรัฐ | เกษตรศาสตร์ • ขอนแก่น • จุฬาลงกรณ์ (รัฐศาสตร์) • จุฬาลงกรณ์ (อักษรศาสตร์) • เชียงใหม่ • ทักษิณ • ธรรมศาสตร์ (สังคมวิทยาและมานุษยวิทยา) • ธรรมศาสตร์ (สังคมสงเคราะห์ศาสตร์) • แม่ฟ้าหลวง • บูรพา • พะเยา • มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย • มหามกุฏราชวิทยาลัย • มหิดล • ศรีนครินทรวิโรฒ • ศิลปากร (โบราณคดี) • ศิลปากร (อักษรศาสตร์) • สงขลานครินทร์ • สวนดุสิต |
| มหาวิทยาลัยราชภัฏ | เชียงใหม่ • นครราชสีมา • บ้านสมเด็จเจ้าพระยา • บุรีรัมย์ • มหาสารคาม • สวนสุนันทา • สุราษฎร์ธานี • สุรินทร์ • อุดรธานี • เลย |
| มหาวิทยาลัย  เทคโนโลยีราชมงคล | ตะวันออก |
| สถาบันอุดมศึกษาเอกชน | พายัพ • ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ |
| รายชื่อ • หมวดหมู่ • โครงการ • สถานีย่อย |

| * ด
* ค
* ก
รายชื่อโรงเรียนรัฐศาสตร์และบริหารรัฐกิจในประเทศไทย ไทย |
| --- |
| สาขาการปกครอง | 

|  |  |
| --- | --- |
| มหาวิทยาลัยรัฐ | กาฬสินธุ์ • นเรศวร • มหาสารคาม • รามคำแหง • สุโขทัยธรรมาธิราช • อุบลราชธานี |
| มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ | เกษตรศาสตร์ • จุฬาลงกรณ์ • เชียงใหม่ • ธรรมศาสตร์ • บูรพา • พะเยา • มหิดล • แม่ฟ้าหลวง • แม่โจ้ • สงขลานครินทร์ • เกษตรศาสตร์ |
| มหาวิทยาลัยราชภัฏ | มหาสารคาม |
| มหาวิทยาลัยเอกชน | ปทุมธานี • เวสเทิร์น • หาดใหญ่ • สยาม |
| บัณฑิตวิทยาลัย | บัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ |

 |  |
| สาขาบริหารรัฐกิจ | 

|  |  |
| --- | --- |
| มหาวิทยาลัยรัฐ | กาฬสินธุ์ • นเรศวร • มหาสารคาม • รามคำแหง • สุโขทัยธรรมาธิราช • อุบลราชธานี |
| มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ | เกษตรศาสตร์ • ขอนแก่น (การปกครองท้องถิ่น) • ขอนแก่น (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์) • ขอนแก่น (สหวิทยาการ) • บูรพา • มหาจุฬา • วลัยลักษณ์ • ศรีนครินทรวิโรฒ • สวนดุสิต • จุฬาลงกรณ์ • เชียงใหม่ • ธรรมศาสตร์ • พะเยา • มหิดล • แม่โจ้ • สงขลานครินทร์ |
| มหาวิทยาลัยราชภัฎ | กาฬสินธุ์ • ชัยภูมิ • เชียงใหม่ • นครราชสีมา • บุรีรัมย์ • พระนคร • พระนครศรีอยุธยา • มหาสารคาม • ร้อยเอ็ด • เลย • ศรีสะเกษ • สกลนคร • สวนสุนันทา • สุรินทร์ • สุราษฎร์ธานี • อุดรธานี • อุบลราชธานี |
| มหาวิทยาลัยเอกชน | ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ • ปทุมธานี • เวสเทิร์น • หาดใหญ่ |

 |
| สาขาการต่างประเทศ | 

|  |  |
| --- | --- |
| มหาวิทยาลัยรัฐ | นเรศวร • มหาสารคาม • รามคำแหง • สุโขทัยธรรมาธิราช |
| มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ | เกษตรศาสตร์ • ขอนแก่น (นานาชาติ) • ศรีนครินทรวิโรฒ • จุฬาลงกรณ์ • เชียงใหม่ • ธรรมศาสตร์ • บูรพา • มหิดล (นานาชาติ) • แม่ฟ้าหลวง • วลัยลักษณ์ • สงขลานครินทร์ |
| มหาวิทยาลัยราชภัฎ | สวนสุนันทา |

 |
| รายชื่อ • หมวดหมู่ • โครงการ • สถานีย่อย |

| * ด
* ค
* ก
มหาวิทยาลัยขอนแก่น |
| --- |
| พื้นที่ | 

|  |  |
| --- | --- |
| วิทยาเขต | ขอนแก่น · หนองคาย |
| สถานีทดลอง | สถานีทดลองและฝึกอบรมเกษตรกรรม จ.ร้อยเอ็ด · สถานีฟาร์มฝึกนักศึกษา จ.เลย · สถานีทดลองและฝึกอบรม เขื่อนจุฬาภรณ์ จ.ชัยภูมิ |

 |  |
| คณะ | การคอมพิวเตอร์ · การปกครองท้องถิ่น · เกษตรศาสตร์ · ทันตแพทยศาสตร์ · เทคนิคการแพทย์ · เทคโนโลยี · นานาชาติ · นิติศาสตร์ · บริหารธุรกิจและการบัญชี · พยาบาลศาสตร์ · แพทยศาสตร์ · เภสัชศาสตร์ · มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ · วิทยาศาสตร์ · วิศวกรรมศาสตร์ · ศิลปกรรมศาสตร์ · ศึกษาศาสตร์ · เศรษฐศาสตร์ · สถาปัตยกรรมศาสตร์ · สัตวแพทยศาสตร์ · สาธารณสุขศาสตร์ · สหวิทยาการ · บัณฑิตศึกษาการจัดการ · บัณฑิตวิทยาลัย |
| สถาบัน | สถาบันขงจื๊อ · สถาบันวิจัยและพัฒนาวิชาชีพครูสำหรับอาเซียน |
| โรงเรียน | โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยขอนแก่น (ศึกษาศาสตร์ · มอดินแดง · วิทยาเขตหนองคาย) |
| โรงพยาบาล | โรงพยาบาลศรีนครินทร์ · โรงพยาบาลทันตกรรม · โรงพยาบาลสัตว์ ·  ศูนย์หัวใจสิริกิติ์ |
| พิพิธภัณฑ์ | พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยา · พิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์ · พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำสิรินธร |
| สถาบันสมทบ | 

|  |  |
| --- | --- |
| วิทยาลัย | วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ขอนแก่น · วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครราชสีมา · วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ · วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์ · วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี อุดรธานี · วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม |
| โรงพยาบาล | ศพค.โรงพยาบาลขอนแก่น · ศพค.โรงพยาบาลมหาสารคาม · ศพค.โรงพยาบาลอุดรธานี |

 |
| หน่วยงานอื่น ๆ | 

|  |  |
| --- | --- |
| คณะบุคคล | สภามหาวิทยาลัย · สภาพนักงาน · สโมสรข้าราชการและบุคลากร · องค์การนักศึกษา · สภานักศึกษา · สโมสรนักศึกษา · ชมรมนักศึกษา · กลุ่มนักศึกษา · กีฬาและชุมนุม · สมาคมศิษย์เก่า |
| สโมสร | สโมสรฟุตบอลขอนแก่นมอดินแดง |
| อื่นๆ | สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ · ศูนย์ประชุมอเนกประสงค์กาญจนาภิเษก · ศูนย์ศิลปวัฒนธรรม (หอศิลป์ · หอภาพยนตร์อีสาน) · รายนามบุคคลสำคัญจากมหาวิทยาลัยขอนแก่น |

 |
| หมวดหมู่ • โครงการ • สถานีย่อย |