**ถึกควายทุย** เป็นเพลงชุดมีทั้งหมด 10 เพลง ตามลำดับอัลบั้มของวงคาราบาว โดยเพลงแรกในชุดนี้ มีชื่อว่า "ถึกควายทุย" เป็นการบอกเล่าเรื่องราวชีวิตของชนชั้นล่าง โดยเฉพาะเกษตรกร ชาวไร่ชาวนา โดยสมมติตัวละครขึ้นมาชื่อ "มะโหนก" มะโหนกเป็นหนุ่มชาวนาที่มีผืนนาเป็นของตัวเอง สมบัติส่วนตัวของเขามีเพียงผืนนาผืนนี้ที่เป็นมรดกของบรรพบุรุษกับควายเฒ่าที่เป็นเสมือนเพื่อนรักที่ชื่อ "ถึก" โดยเพลงถึกควายทุยในแต่ละเพลงมีเรื่องราวและคติข้อคิดต่างๆพร้อมสอดแทรกวิถีชีวิตสังคมไทยในยุคนั้นลงไปในเพลงด้วย ในปี พ.ศ. 2534 ได้มีการรวมเพลง ถึกควายทุยทั้ง 10 ภาค ลงในอัลบั้ม ถึก เนื่องในโอกาสครบรอบ 10 ปีของวงคาราบาว และในปลายปี พ.ศ. 2548 ในอัลบั้มชุดพิเศษ *หนุ่มบาว สาวปาน* ที่คาราบาวออกร่วมกับปาน ธนพร แวกประยูร ได้มีเพลงถึกควายทุย ภาคพิเศษ เกิดขึ้นมา โดยใช้ชื่อว่า "บัวผัน" ที่ร้องโดย ปาน ธนพร

รายชื่อเพลงทั้งหมดของถึกควายทุย
-------------------------------

| ภาคที่ | ชื่อเพลง | ร้องโดย | จากอัลบั้ม | ปี |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | ถึกควายทุย | แอ๊ด | ขี้เมา | 2524 |
| 2 | ถึกควายทุย ภาค 2 | แป๊ะขายขวด | 2525 |
| 3 | ถึกควายทุย ภาค 3 | วณิพก | 2526 |
| 4 | ขี้เมาใจดี (ถึกควายทุย ภาค 4) | ท.ทหารอดทน |
| 5 | บัวลอย (ถึกควายทุย ภาค 5) | เมด อิน ไทยแลนด์ | 2527 |
| 6 | มะโหนก (ถึกควายทุย ภาค 6) | อเมริโกย | 2528 |
| 7 | ถึกควายทุย ภาค 7 | ประชาธิปไตย | 2529 |
| 8 | ถึกควายทุย ภาค 8 | เวลคัมทูไทยแลนด์ | 2530 |
| 9 | ถึกควายทุย ภาค 9 | ทับหลัง | 2531 |
| 10 | ค.เขาเดียว (ถึกควายทุย ภาค 10) | ห้ามจอดควาย | 2533 |
| ภาคพิเศษ | บัวผัน (ถึกควายทุยภาคพิเศษ) | แอ๊ดดุกปาน - ธนพร แวกประยูร | หนุ่มบาว-สาวปาน | 2548 |

เรื่องราวของถึกควายทุย
----------------------

### ถึกควายทุย

เป็นเพลงแรกในชีวิตที่แอ๊ดแต่งขึ้นได้รับอิทธิพลมาจากเพลงของวง Crosby Stills Nash & Young เริ่มต้นจาก**มะโหนก** หนุ่มชาวนาที่มีผืนนาเป็นของตัวเอง สมบัติส่วนตัวของเขามีเพียงผืนนาผืนนี้ที่เป็นมรดกของบรรพบุรุษกับควายเฒ่าที่เป็นเสมือนเพื่อนรักที่ชื่อ**ถึก** มะโหนกและควายถึกได้ทำนาบนผืนนาที่นี้มาตลอด จนวันหนึ่งมีนายทุนผู้ร่ำรวยคนหนึ่งชื่อ **หนืด** มาถามขอซื้อที่ผืนนาของมะโหนกเพื่อสร้างโรงงานมันสำปะหลัง แต่เขาไม่ขาย หนืดจึงคิดวางแผนกลั่นแกล้งมะโหนกด้วยการวางยาเบื่อฆ่าควายถึกจนมันตายในที่สุด มะโหนกโศกเศร้าเสียใจมากกับการจากไปของควายถึก ทั้ง ๆ ที่รู้ว่าใครเป็นคนลงมือ แต่ก็มิอาจกระทำอะไรได้

### ถึกควายทุย ภาค 2

พูดถึงสองสหายรักต่างสายพันธุ์อย่างนกเอี้ยง และถึกควายทุย ควายถึกมันก้าวไถทำนา ส่วนนกเอี้ยงก็เกาะจิกกินแมลงบนหลังควายถึก ต่างคนต่างพึ่งอาศัยกันไป จนวันหนึ่งเจ้าถึกควายทุยได้ตายจากไป นกเอี้ยงนั้นจำต้องบินหาควายตัวอื่นให้เกาะต่อไป

### ถึกควายทุย ภาค 3

พูดถึงการแก่งแย่งชิงดีของคนเรา ผู้คนที่มีจำนวนมากขึ้น ในขณะที่ฝูงนกและควายมีจำนวนลดลง ความเปลี่ยนแปลงการพัฒนาของเทคโนโลยีที่เข้ามาแทนที่วิถีชีวิตบ้านนา เป็นสิ่งที่แสดงถึงความอนิจจัง ความไม่เที่ยง ไม่แน่นอน นอกจากนั้นแล้ว เพลงนี้ยังแสดงให้เห็นอีกว่า สงครามได้เข้ามายังประเทศไทยแล้ว และคนไทยจะต้องออกไปรบ ซึ่งเหตุการณ์ดังกล่าว จะเกิดขึ้นในถึกควายทุย 5 เป็นต้นไป

### ขี้เมาใจดี (ถึกควายทุย ภาค 4)

เป็นเรื่องราวต่อจาก ถึกควายทุย ภาค 1 หลังจากที่ ถึก ควายของเขาเสียชีวิตจากการถูกวางยา และสูญเสียที่นาให้กับหนืด นายทุนที่วางแผนฆ่าควายเพื่อหวังฮุบที่นาเพื่อสร้างโรงงาน มะโหนกที่ตกอยู่ในห้วงแห่งความเศร้า ก็กลายเป็นคนขี้เมา เดินเตร็ดเตร่ไร้จุดหมายจนมาถึงสวนสัตว์เขาดินในกรุงเทพ มะโหนกจ่ายเงินค่าผ่านประตู เดินเที่ยวรอบสวนสัตว์แล้วกินเหล้าไปด้วย มะโหนกผ่านมา เจอกับฝูงชะนีลิงค่างที่ถูกขังอยู่ในกรงเลี้ยง ด้วยความผูกพันที่เคยมีต่อสัตว์เสมือนเพื่อน จึงป้อนเหล้าให้ฝูงลิงกินด้วยความรักและเมตตา จนฝูงลิงนั้นเมากลิ้งโซเซไม่เป็นท่า จากนั้นมะโหนกก็เจอเข้ากับช้างพลายที่ถูกมัดล่ามโซ่อยู่ เขาก็ป้อนเหล้าให้ช้างกินทั้งกลม จนช้างเมาเหล้าไปอีก จนสุดท้ายมะโหนกถูกพนักงานสวนสัตว์เขาดินจับตัวไปส่งโรงพักจำคุกในข้อหาทารุณกรรมสัตว์ แต่มะโหนกยังนึกเห็นใจฝูงสัตว์พวกนั้นที่ถูกขังลืม ทั้งๆที่มันไม่ได้โดนข้อหาอะไร ซึ่งในเพลง นอกจากจะสื่อถึงสภาพจิตใจที่ย่ำแย่ของมะโหนกจากการสูญเสียควายและที่นาแล้ว ยังแสดงให้เห็นถึงมนุษย์บางคนที่ไม่เห็นใจสัตว์ จับมันมาขังในกรงให้คนชม หวังผลประโยชน์จากสัตว์เหล่านั้นอีกด้วย ผิดกับมะโหนกที่มีรักและเมตตาสัตว์หาอะไรให้มันกิน โดยไม่หวังสิ่งตอบแทนใดๆ

### บัวลอย (ถึกควายทุย ภาค 5)

เพลงถึกควายทุยภาคนี้เป็นที่รู้จักของแฟนเพลงมากที่สุด และเป็นเพลงดังเพลงหนึ่งของวงคาราบาว ที่ทุกคอนเสิร์ตคาราบาวต้องเล่นเพลงนี้ทุกครั้ง พูดถึงเพื่อนของมะโหนกที่ชื่อ**บัวลอย** เขาเป็นชายรูปร่างหน้าตาไม่ดี ขี้ริ้วขี้เหร่ แต่มีจิตใจที่งดงามผิดกับหน้าตา มีน้ำใจต่อเพื่อนฝูงเสมอตลอดมา โดยที่ไม่คำนึงถึงความสุขของตน จนเมื่อบัวลอยถูกเกณฑ์เป็นทหารไปรบ แต่โชคชะตาดันไม่เข้าข้างเขา บัวลอยได้เสียชีวิตในสนามรบ โดยก่อนตายบัวลอยยังพูดเป็นห่วงเพื่อนอยู่เสมอว่ามีใครเป็นอะไร เพื่อนพี่น้องรักใคร่ที่ทราบข่าว ต่างเศร้าโศกเสียใจเป็นอย่างมากกับการจากไปของบัวลอย เพลงนี้แสดงให้เห็นว่ามนุษย์บนโลกยังมีความเห็นแก่ตัว ชอบเอาผลประโยชน์ส่วนตน แต่โลกนี้จะมีมนุษย์อีกสักกี่คนที่จะเป็นอย่างบัวลอย

### มะโหนก (ถึกควายทุย ภาค 6)

หลังจากที่มะโหนกต้องสูญเสียผืนนาและเจ้าถึกควายทุย จนต้องเดินทางเข้ามายังเมืองกรุง มะโหนกยังรำพึงรำพันถึงบัวลอย เพื่อนของเขาที่จากไป ถึงคุณงามความดีของเขา จนมะโหนกตัดสินใจเข้ารับใช้ชาติทหารแทนบัวลอย เป็นพลทหารม้า สังกัดกองพันทหารม้าที่ ๔ เขาปฏิบัติทำหน้าที่ทหารอย่างเข้มแข็ง และมีจิตใจที่ดีตามอย่างบัวลอย คอยช่วยเหลือเพื่อนทหารที่เดือดร้อน อุทิศตนเพื่อชาติ รับใช้ประชาชน ถึกควายถุยภาคนี้มีที่มาและความเกี่ยวโยงจากเหตุการณ์กบฏทหารนอกราชการ หรือที่รู้จักในชื่อ **กบฏ 9 กันยา** เมื่อวันที่ 9 กันยายน พ.ศ. 2528 ดังจะเห็นได้จากในเนื้อเพลงที่มีคำว่า *"โหนกตัดสินใจ รับใช้ชาติประชา มาเป็นทหารม้า สังกัด ม.พันสี่"* ซึ่งโหนก หรือมะโหนกนั้นได้ล้อชื่อมาจากหัวหน้าฝ่ายปฏิวัติก็คือพันเอกมนูญ รูปขจร และในท้ายเพลงนี้ได้แทรกเสียงปืนใหญ่และเสียงผู้ชมที่แตกตื่นในคอนเสิร์ตที่คาราบาวไปเล่นให้กับฝ่ายปฏิวัติในสวนอัมพร

### ถึกควายทุย ภาค 7

หลังจากที่มะโหนกรับใช้ชาติทหารแล้ว เขายังนึกถึงที่นาและควายถึกของเขา มะโหนกคิดคับแค้นใจต่อนายหนืดที่โกงที่นาของเขาและซ้ำยังฆ่าเจ้าควายถึกตายอย่างไร้ความปรานี ในขณะเดียวกัน นายหนืดมีอิทธิพลอำนาจบารมีท่วมท้น เงินทองมากมายซื้อได้ทุกสิ่งทุกอย่าง มีบริวาร ผู้คนนับถือเลื่อมใสมากมาย จนได้รับเลือกให้ไปเป็นถึงรัฐมนตรี โดยไม่ทราบถึงที่มาอันโหดร้ายของเขา มะโหนกแค้นนายหนืดเป็นอย่างมาก จนที่สุดมะโหนกจึงตัดสินใจลอบสังหารนายหนืดจนได้รับบาดเจ็บปางตาย แต่ข่าวในโทรทัศน์และหนังสือพิมพ์ดันลงข่าวการลอบยิงนายหนืดว่ามีสาเหตุมาจากเรื่องชู้สาวเพียงเท่านั้น เพลงนี้จึงสื่อให้เห็นถึงอิทธิพลของเงินและอำนาจของคนใหญ่คนโตที่กระทำกับชาวบ้านคนผู้น้อย ซึ่งยังคงมีในสังคมไทย

### ถึกควายทุย ภาค 8

หลังจากมะโหนกลอบยิงนายหนืด นายทุนเก่าที่ได้เป็นรัฐมนตรี เขากลัวความผิดที่ได้ทำลงไปจึงตัดสินใจหนีการจับกุมไปเข้าป่า แต่เขายังมีจิตใจที่มีคุณธรรม อุทิศตนเพื่อชาวบ้านตาสีตาสาต่อไป ถึงแม้จะเป็นคนบ้านนอกที่หนีความผิดก็ตาม

### ถึกควายทุย ภาค 9

พูดถึงชีวิตคนเรา เป็นสิ่งที่ไม่เที่ยง เกิดมาแล้วล้วนต้องแตกดับสลายกันไปเป็นธรรมดา จะคงอยู่ก็เพียงแค่ชื่อ ไม่มีใครที่จะพ้นวัฏจักรของชีวิตได้ และยกย่องมะโหนกคือนักสู้ผู้ริเริ่มจากสองมือเปล่า ถึกควายทุยภาคนี้ ถือเป็นตอนจบของถึกควายทุยที่เป็นเรื่องราวของมะโหนก

### ค.เขาเดียว (ถึกควายทุย ภาค 10)

พูดถึงวิถีชีวิตของชาวนาไทย และความรักของคู่รักชายหนุ่มและหญิงสาวชาวนาต่างจังหวัด ที่รอคอยวันที่จะได้พบกัน

### บัวผัน (ถึกควายทุยภาคพิเศษ)

เป็นเรื่องราวการพร่ำรำพันของ**บัวผัน** ภรรยาของบัวลอย ที่เล่าถึงความยากลำบากในการเลี้ยงลูกตามสมัยนิยม ซึ่งเด็ก ๆ มักทำตัวตามกระแสโลกาภิวัฒน์ โดยไม่สนใจความถูกผิดชั่วดี

อ้างอิง
-------



| * ด
* ค
* ก
คาราบาว |
| --- |
| 
* **ยืนยง โอภากุล**
* **ปรีชา ชนะภัย**
* **เทียรี่ เมฆวัฒนา**
* **เกริกกำพล ประถมปัทมะ**
* **ลือชัย งามสม**
* **ขจรศักดิ์ หุตะวัฒนะ**
* **ชูชาติ หนูด้วง**
* **ธนะสิทธิ์ พันธุ์พงษ์ไทย**

* สานิตย์ ลิ่มศิลา
* กีรติ พรหมสาขา ณ สกลนคร
* ไพรัช เพิ่มฉลาด
* ธนิสร์ ศรีกลิ่นดี
* อำนาจ ลูกจันทร์
* ศยาพร สิงห์ทอง

 |
| สตูดิโออัลบั้ม | 

|  |  |
| --- | --- |
| ยุคบุกเบิก | 
* ขี้เมา (2524)
* แป๊ะขายขวด (2525)
* วณิพก (2526)
* ท.ทหารอดทน (2526)

 |
| ยุคคลาสสิค | 
* เมด อิน ไทยแลนด์ (2527)
* อเมริโกย (2528)
* ประชาธิปไตย (2529)
* เวลคัมทูไทยแลนด์ (2530)
* ทับหลัง (2531)

 |
| ยุคหลัง | 
* ห้ามจอดควาย (2533)
* วิชาแพะ (2534)
* สัจจะ ๑๐ ประการ (2535)
* ช้างไห้ (2536)
* รุ่นคนสร้างชาติ (2537)
* แจกกล้วย (2538)

* หากหัวใจยังรักควาย (2538)
* เส้นทางสายปลาแดก (2540)
* เช' ยังไม่ตาย (2540)
* อเมริกันอันธพาล (2541)
* พออยู่พอกิน (2541)

 |
| ยุคปัจจุบัน | 
* เซียมหล่อตือ หมูสยาม (2543)
* สาวเบียร์ช้าง (2544)
* นักสู้ผู้ยิ่งใหญ่ (2545)
* สามัคคีประเทศไทย (2548)

* ลูกลุงขี้เมา (2550)
* โฮะ (2552)
* กำลังใจคาราบาว 30 ปี (2554)
* สวัสดีประเทศไทย (2556)
* 40 ปี ฅนคาราบาว (2565)

 |

 |
| อัลบั้มพิเศษ | 
* รวมเพลงคาราบาว (2529)
* เมด อิน ไทยแลนด์ ภาค 2546 สังคายนา (2547)
* หนุ่มบาว-สาวปาน *(ร่วมกับ ปาน - ธนพร แวกประยูร)* (2548)
* *รายชื่ออัลบั้มเพลง*

 |
| ผลงานเพลง | 
* ถึกควายทุย (2524 - 2533)
* เมด อิน ไทยแลนด์ (2527)
* รักคุณเท่าฟ้า (2529)
* ชีวิตสัมพันธ์ (2530)
* ทะเลใจ (2535)

 |
| คอนเสิร์ตครั้งใหญ่ | 
* ทำโดยคนไทย (2528)
* สายธารสู่อิสานเขียว (2530)
* คนคาราบาว (2534)
* ปิดทองหลังพระ (2539)
* คอนเสิร์ต 15 ปี เมด อิน ไทยแลนด์ (2542)

* 20 ปี คาราบาว (2546)
* คอนเสิร์ต เมด อิน ไทยแลนด์ ภาค 2546 สังคายนา (2547)
* คอนเสิร์ตเพื่อช้าง (2547)
* นาวาคาราบาว (2548)

* มนต์เพลงคาราบาว (2550)
* บาวเบญจเพส (2551)
* มหกรรมดนตรี 30 ปี คาราบาว (2554 - 2555)
* กินลม ชมบาว (2556)
* บันทึกไว้ในปฐพี 35 ปี คาราบาว (2559)
* 40 ปี คาราบาว (2566)

 |
| ดูเพิ่มเติม | 
* เสียงเพลงแห่งเสรีภาพ
* คาราบาวแดง
* น้ำคือชีวิต
* มนต์เพลงคาราบาว 25 ปี
* ยังบาว
* คาราบาว เดอะซีรี่ส์
* Bao Young Blood ดนตรีสร้างคุณค่าชีวิต

 |