**สมเด็จพระสังฆราช วัดสวรรคเจดีย์** เป็นสมเด็จพระสังฆราชไทยพระองค์สุดท้ายแห่งกรุงศรีอยุธยา สถิต ณ วัดสวรรคเจดีย์

ประวัติ
-------

ในพระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา เล่ม 2 หน้า 146 กล่าวไว้ว่า

*"ในกรุงเทพมหานครในเดือน ๘ นั้น สมเด็จพระสังฆราช วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ นั้นอาพาธลงดับสูญ ทรงพระกรุณาให้แต่งศพใส่พระโกศไว้ จึงโปรดให้เลื่อนพระเทพมุนี วัดกุฎีดาว ซึ่งเข้ามาอยู่ ณ **วัดสวรรคเจดีย์**นั้นขึ้นเป็นสมเด็จพระสังฆราช อยู่ได้หกเจ็ดเดือนก็อาพาธดับสูญลงอีก โปรดให้ใส่พระโกศไว้เป็นสองพระโกศ ยังมิได้ปลงพระศพทั้งสองศพด้วยศึกยังติดพระนครอยู่"*

สำหรับเหตุผลที่ทรงสถาปนาพระเทพมุนี วัดกุฎีดาว เป็นสมเด็จพระสังฆราชนั้น น่าจะเป็นเพราะพระเทพมุนีเป็นพระราชาคณะชั้นผู้ใหญ่เป็นที่เคารพนับถือของพระบรมวงศานุวงศ์ ที่สำคัญคือมีคุณูปการต่อกรุงศรีอยุธยาและมีอายุกาลมากที่สุดในหมู่พระราชาคณะ ดังความ ในพระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา เล่ม 2 หน้า 125-126 กล่าวไว้ว่า

*"ในเพลาเย็นวันนั้น พระราชาคณะห้ารูป คือ พระธรรมโคดม วัดธรรมิกราชหนึ่ง พระธรรมเจดีย์ วัดสวนหลวงศพสวรรค์หนึ่ง พระพุทธโฆษาจารย์ วัดพุทไธสวรรย์หนึ่ง พระเทพมุนี วัดกุฎีดาวหนึ่ง พระเทพกระวี วัดรามาวาสหนึ่ง **แต่พระเทพมุนีนั้นมีวัสสามากกว่าทั้งนั้น** เข้ามาพร้อมกันอยู่ ณ ทิมสงฆ์ ครั้งเพลาประมาณ  ทุ่มเศษ จึงมีพระราชบัณฑูรให้มานิมนต์เข้าไป ณ พระตำหนักสวนกระต่าย ตรัสอาราธนาพระราชาคณะทั้งห้ารูป     มี**พระเทพมุนีเป็นประธาน** ให้ไปว่ากล่าวเล้าโลมเจ้าสามกรมให้มาสมัครสมานสโมสรสามัคคีรสด้วยกันตามพระราชโอวาทตรัสสั่งไว้ และพระราชาคณะทั้งห้าไปเจรจาถึงสองกลับ จนเพลาดึกสามยามเศษจะใกล้รุ่ง เจ้าสามกรมจึงมาเฝ้ากระทำสัตย์ถวายทั้งสามพระองค์"*

นอกจากนี้ หนังสือโบราณสถานในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา เล่ม 2 หน้า 434 กล่าวไว้ว่า

*"วัดสวรรคเจดีย์ต้องเป็นวัดในพระนคร เมื่อตรวจดูรายชื่อวัดที่ใกล้เคียงกันก็มี วัดสวนหลวง วัดสบสวรรค์หรือวันสวนหลวงสบสวรรค์ วัดสุวรรณาวาส **และวัดสุวรรณเจดีย์ วัดสุดท้ายนี้ใกล้เคียงกันมากอยู่หลังวัดราชบูรณะ มีเจดีย์ทรงระฆังองค์ใหญ่ที่เป็นประธาน วัดอาจจะเป็นวัดนี้ก็ได้**"*

ดังนั้น จึงสันนิฐานว่า วัดสุวรรณเจดีย์ที่ตั้งอยู่ในมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ ศูนย์พระนครศรีอยุธยา วาสุกรีนี้น่าจะเป็นวัดเดียวกันกับวัดสวรรคเจดีย์ ซึ่งเคยเป็นพระอารามอันเป็นที่สถิตของสมเด็จพระสังฆราช และน่าจะเป็นสมเด็จพระสังฆราชพระองค์สุดท้ายแห่งกรุงศรีอยุธยา เพราะภายหลังพระเทพมุนี วัดกุฎีดาว มรณภาพราว 2-3 เดือนจึงเกิดการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง (พระเทพมุนี มรณภาพราวเดือน 2-3 ปีกุน พ.ศ. 2310 กรุงศรีอยุธยาเสียแก่พม่า ในวันอังคาร ขึ้น 9 ค่ำ เดือน 5 ปีกุน ตรงกับวันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2310)

อ้างอิง
-------

1. ↑  กรมศิลปากร. (๒๕๕๑). *โบราณสถานในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา เล่ม ๒*. กรุงเทพฯ: จี เอ เมริท.
2. 1 2  กรมศิลปากร. (๒๕๔๘). *พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา เล่ม ๒.* พิมพ์ครั้งที่ ๑๐. นครปฐม: นครปฐมการพิมพ์.

| ก่อนหน้า |  | สมเด็จพระสังฆราช วัดสวรรคเจดีย์ |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **สมเด็จพระสังฆราช วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ** |  |  **สมเด็จพระสังฆราชกรุงศรีอยุธยา** (พ.ศ. 2309 - 2310) |  | **สมเด็จพระสังฆราช (ดี)(สมัยกรุงธนบุรี)** |

| * ด
* ค
* ก
สมเด็จพระสังฆราชไทย |
| --- |
| กรุงธนบุรี | 

สมเด็จพระสังฆราช (ดี) •
สมเด็จพระสังฆราช (ศรี) •
สมเด็จพระสังฆราช (ชื่น) •
 |  |
| กรุงรัตนโกสินทร์ | 

สมเด็จพระสังฆราช (ศรี) •
สมเด็จพระสังฆราช (ศุข) •
สมเด็จพระอริยวงษญาณ (มี) •
สมเด็จพระอริยวงษญาณ (สุก ญาณสังวร) •
สมเด็จพระอริยวงษญาณ (ด่อน) •
สมเด็จพระอริยวงษญาณ (นาค) •
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส •
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ •
สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (สา ปุสฺสเทโว) •
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส •
พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหลวงชินวรสิริวัฒน์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า •
สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (แพ ติสฺสเทโว) •
สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ •
สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ปลด กิตฺติโสภโณ) •
สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อยู่ ญาโณทโย) •
สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (จวน อุฏฺฐายี) •
สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ปุ่น ปุณฺณสิริ) •
สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวราลงกรณ •
สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร •
สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อัมพร อมฺพโร) 
 |