เหลือบบนผิวฟองสบู่
**เหลือบ** (อังกฤษ: iridescence หรือ goniochromism) คือ ปรากฏการณ์ที่พื้นผิวที่แน่นอน ค่อย ๆ เปลี่ยนสี เมื่อมุมมองของสายตาหรือมุมของการส่องสว่างเปลี่ยนไป ตัวอย่างของสีเหลือบ ได้แก่ ฟองสบู่ ขนนก ปีกผีเสื้อ และเปลือกหอยมุกด้านใน ตลอดจนแร่ธาตุบางชนิด มักถูกสร้างขึ้นโดยการกำเนิดสีเชิงโครงสร้าง (โครงสร้างระดับจุลภาคที่สอดแทรกด้วยแสง) **สีเหลือบมุก** (pearlescence) เป็นปรากฏการณ์ที่เกี่ยวข้องกับสีรุ้ง ซึ่งแสงสะท้อนโดยรวมบางส่วนหรือทั้งหมดเป็นสีขาว

ศัพทมูลวิทยา
------------

คำว่า "iridescence" มีรากศัพท์มาจากภาษากรีกคำว่า *ἶριςîris* (ใช้ทั่วไปในรูป *ἴριδος* และ *íridos*) แปลว่า *รุ้งกินน้*ำ รวมกับคำต่อท้ายภาษาละติน -escent หมายถึง *มีแนวโน้มไปสู่* คำว่า *iris* (ไอริส) ได้มาจากเทพีอีริสแห่งเทพนิยายกรีก ซึ่งเป็นตัวตนของสายรุ้งและทำหน้าที่เป็นผู้ส่งสารของเทพเจ้า 

ส่วนคำว่า "Goniochromism" มาจากคำภาษากรีก *gonia* แปลว่า "มุม" และ *chroma* แปลว่า "สี"

ในภาษาไทย "เหลือบ" เป็นคำวิเศษณ์ หมายถึง สีเลื่อมพรายคล้ายแมลงเหลือบ

สีเหลือบมุก
-----------

ใบสีเหลือบของ เบ็กโกเนีย
สีเหลือบมุก (pearlescence) เป็นเอฟเฟกต์ที่เกี่ยวข้องกับสีรุ้ง จากปัจจัยที่คล้ายคลึงกัน คือ มีโครงสร้างระดับจุลภาคบนพื้นผิวที่ทำให้แสงสะท้อนกลับ แต่ในกรณีของ Pearlescence แสงบางส่วนหรือทั้งหมดเป็นสีขาว เม็ดสีและสีเทียมที่แสดงเอฟเฟกต์สีรุ้งมักถูกเรียกว่าเป็น สีเหลือบมุก (pearlescence) เช่น เมื่อใช้สำหรับพ่นสีรถยนต์

ตัวอย่าง
--------

### สื่งมีชีวิต

#### แมลงและหอย

* บนเปลือกและปีกของด้วงสีทองบนเปลือกและปีกของด้วงสีทอง
* สีเหลือบจากโครงสร้างระดับจุลภาคของปีก ของผีเสื้อ Morpho didiusสีเหลือบจากโครงสร้างระดับจุลภาคของปีก ของผีเสื้อ *Morpho didius*
* ผิวด้านในของเปลือกหอยมุก Haliotis irisผิวด้านในของเปลือกหอยมุก *Haliotis iris*
* สีเหลือบจากโครงสร้างระดับจุลภาคของปีก ของแมลงวัน Tachinidสีเหลือบจากโครงสร้างระดับจุลภาคของปีก ของแมลงวัน Tachinid

#### สัตว์มีแกนสันหลัง

* สีเหลือบรุ้งทั้งบนตัวและแพนขนหางของนกยูงสีเหลือบรุ้งทั้งบนตัวและแพนขนหางของนกยูง
* บนผิวปลาดุกบนผิวปลาดุก
* งูเหลือมสีรุ้งงูเหลือมสีรุ้ง
* ขนของนกชาปีไหน (Nicobar pigeon)ขนของนกชาปีไหน (*Nicobar pigeon*)

#### พืช

พืชหลายกลุ่มได้พัฒนาความเรืองแสง เพื่อเป็นการปรับตัวให้รับแสงมากขึ้นในสภาพแวดล้อมที่มืดสลัว เช่น ระดับล่างของป่าเขตร้อน ใบของเบ็กโกเนียหางนกยูง (*Begonia pavonina*) จากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งเป็นสีฟ้าเหลือบจากโครงสร้างการสังเคราะห์แสงบาง ๆ ของใบไม้ เรียกว่า "อิริโดพลาสต์" ซึ่งดูดซับและหักเหแสงได้เหมือนกับคราบน้ำมันที่ลอยอยู่บนผิวน้ำ

#### เนื้อ

* การเหลือบสีรุ้งบนเนื้อสัตว์ เกิดจากการเลี้ยวเบนของแสงบนเซลล์กล้ามเนื้อการเหลือบสีรุ้งบนเนื้อสัตว์ เกิดจากการเลี้ยวเบนของแสงบนเซลล์กล้ามเนื้อ

### แร่ธาตุและสารประกอบ

* ผลึกบิสมัทที่มีชั้นบิสมัทออกไซด์สีรุ้งบาง ๆ เรียงไปกับลูกบาศก์บิสมัทสีเงินผลึกบิสมัทที่มีชั้นบิสมัทออกไซด์สีรุ้งบาง ๆ เรียงไปกับลูกบาศก์บิสมัทสีเงิน
* Goethite ซึ่งเป็นเหล็ก (III) ออกไซด์ - ไฮดรอกไซด์จาก Polk County รัฐอาร์คันซอGoethite ซึ่งเป็นเหล็ก (III) ออกไซด์ - ไฮดรอกไซด์จาก Polk County รัฐอาร์คันซอ
* แร่ลาบราดอไรต์ที่ขัดเงาแร่ลาบราดอไรต์ที่ขัดเงา
* น้ำมันเครื่องที่หกบนพื้นผิวน้ำมันเครื่องที่หกบนพื้นผิว
* เมฆสีรุ้งเมฆสีรุ้ง

### สิ่งประดิษฐ์

* สีเหลือบ (pearlescent) บนรถโตโยต้า ซูปรา (Toyota Supra)สีเหลือบ (pearlescent) บนรถโตโยต้า ซูปรา (Toyota Supra)
* พื้นผิวของคอมแพคดิสก์ บนด้านบันทึกข้อมูลพื้นผิวของคอมแพคดิสก์ บนด้านบันทึกข้อมูล
* ยาทาเล็บที่มีผงสะท้อนแสง (กากเพชร) สีเหลือบรุ้งยาทาเล็บที่มีผงสะท้อนแสง (กากเพชร) สีเหลือบรุ้ง
* สมาร์ทโฟนที่มีฝาด้านหลังสีเหลือบสมาร์ทโฟนที่มีฝาด้านหลังสีเหลือบ

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Online Etymology Dictionary". *etymonline.com*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2014-04-07.
2. ↑  *Paint and Coating Testing Manual*. ASTM International. pp. 229–. GGKEY:7W7C2G88G2J.
3. ↑  Martinez-Hurtado, Juan; Akram, Muhammad; Yetisen, Ali (11 November 2013). "Iridescence in Meat Caused by Surface Gratings". *Foods*. **2** (4): 499–506. doi:10.3390/foods2040499. PMC 5302279. PMID 28239133.