**ศาลาเครื่องราชอิสริยยศ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเหรียญกษาปณ์** เป็นพิพิธภัณฑ์จัดแสดงเครื่องราชอิสริยยศ เครื่องราชอิสริยาภรณ์และเงินตราไทย ปัจจุบันอยู่ในการกำกับดูแลของสำนักทรัพย์สินมีค่าของแผ่นดิน กรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง ซึ่งมีหน้าที่รับผิดชอบในการดูแลรักษา (อนุรักษ์ จัดเก็บ จัดทำทะเบียน) ทรัพย์สินมีค่าของแผ่นดิน อันได้แก่ เครื่องราชอิสริยยศ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเงินตราไทย ฯลฯ ให้ปลอดภัยอยู่ในสภาพที่ดีตามหลักการอนุรักษ์ และนำออกจัดแสดงเพื่อเผยแพร่ให้คนไทยได้รับรู้ และเกิดความภาคภูมิใจในมรดกของชาติ รวมทั้งให้ชาวต่างชาติได้รู้จักศิลปวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของชาติไทย 

ศาลาเครื่องราชอิสริยยศ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเหรียญกษาปณ์ จัดตั้งอยู่ภายในพระบรมมหาราชวัง บริเวณทางเข้าวัดพระศรีรัตนศาสดาราม และเปิดให้ประชาชนได้เข้าชมทุกวัน ตั้งแต่เวลา 08.30 - 16.00 น.

การจัดแสดง
----------

ศาลาเครื่องราชอิสริยยศ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเหรียญกษาปณ์ จัดแสดงทรัพย์สินมีค่าของแผ่นดิน ได้แก่ เครื่องราชอิสริยยศ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ เหรียญกษาปณ์ และเงินตราโบราณ โดยแบ่งส่วนการจัดแสดงเป็น 2 ชั้น มีห้องจัดแสดงทรัพย์สิน 8 ห้อง ดังนี้

### ห้องประวัติศาลาเครื่องราชอิสริยยศ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเหรียญกษาปณ์

แสดงลำดับเรื่องราวความเป็นมาของการจัดตั้งศาลาเครื่องราชอิสริยยศฯ พร้อมทั้งจัดแสดงโต๊ะที่ทรงลงพระปรมาภิไธยและสมุดทรงลงพระปรมาภิไธย เมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี ทรงเปิดศาลาเหรียญกษาปณ์ไทยและศาลาเครื่องราชอิสริยยศและเครื่องราชอิสริยาภรณ์เมื่อปี พ.ศ. 2519 และปี พ.ศ. 2521

* พิธีเปิดศาลาเหรียญกษาปณ์ไทย วันที่ 19 เมษายน 2519พิธีเปิดศาลาเหรียญกษาปณ์ไทย วันที่ 19 เมษายน 2519
* โต๊ะและเก้าอี้ทรงลงพระปรมาภิไธยโต๊ะและเก้าอี้ทรงลงพระปรมาภิไธย
* สมุดทรงลงพระปรมาภิไธยสมุดทรงลงพระปรมาภิไธย

### ห้องเครื่องราชอิสริยยศและต้นเค้าเครื่องราชอิสริยาภรณ์

จัดแสดงทรัพย์สินประเภทเครื่องราชอิสริยยศหมวดต่างๆ อันได้แก่ เครื่องศิราภรณ์ เครื่องสิริมงคล เครื่องภูษณาภรณ์ เครื่องอุปโภค  เครื่องศัสตราวุธ ซึ่งเป็นเครื่องหมายแสดงถึงเกียรติยศ เครื่องประกอบเกียรติยศและบำเหน็จความชอบที่พระมหากษัตริย์ทรงสร้างขึ้นมาแต่โบราณกาล เพื่อพระราชทานแก่พระบรมวงศานุวงศ์ และข้าราชการที่มีความดีความชอบต่อแผ่นดิน ตามชั้นยศและฐานันดรศักดิ์ของผู้ได้รับพระราชทานที่แสดงให้เห็นถึงความวิจิตรงดงามของลวดลายเครื่องยศในแต่ละยุคสมัย และความคิดสร้างสรรค์ของฝีมือช่างโบราณ อาทิ พระประคำ 108 เม็ด พระดิ่งทองคำสายสร้อยทอง พระตะกรุดทองคำสายสร้อยทอง แหวนนพรัตน์ พระสังวาลทองคำประดับเพชร พระแสงดาบนาคสามเศียรทองคำลงยาประดับเพชร และพานพระศรีทองคำพร้อมเครื่อง เป็นต้น

นอกจากนี้ยังจัดแสดงต้นเค้าเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงริเริ่มให้สร้างเพื่อเป็นบำเหน็จความชอบในราชการแผ่นดิน แทนการพระราชทานเครื่องยศ อาทิ ไอราพตเครื่องต้นและองค์รองของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ดวงตราประจำตำแหน่งต่างๆ อันเป็นเครื่องหมายที่แสดงถึงเกียรติยศและบำเหน็จความชอบของผู้ได้รับพระราชทาน 

* เสื้อครุยปฐมจุลจอมเกล้าเสื้อครุยปฐมจุลจอมเกล้า
* ดารานพรัตนดารานพรัตน
* ดาราไอราพต(เครื่องต้น)ดาราไอราพต(เครื่องต้น)
* ดาราไอราพต(องค์รอง)ดาราไอราพต(องค์รอง)

### ห้องเครื่องราชอิสริยยศและพระราชพิธี

ชฎาพระกลีบ
จัดแสดงทรัพย์สินที่ประกอบในพระราชพิธี ได้แก่ พระราชพิธีบรมราชาภิเษก และพระราชพิธีโสกันต์ โดยแสดงประวัติความเป็นมาของพระราชพิธี ที่มีมาตั้งแต่อดีตจนปัจจุบัน ทำให้เห็นถึงความสัมพันธ์ของสถาบันพระมหากษัตริย์ และเครื่องราชอิสริยยศที่มีมาช้านาน ทรัพย์สินที่ใช้ประกอบในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก อาทิ ชฎาพระกลีบ สร้างในสมัยรัชกาลที่ 1 ทำด้วยทองคำลงยาประดับเพชร มีส่วนประกอบ คือ มีใบสนและกรรเจียก ส่วนยอดค่อนข้างแบนจำหลักเป็นกลีบ ปลายสะบัดไปข้างหลัง เป็นยอดเดี่ยวปลายมนช้อยขึ้น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกครั้งแรก เมื่อปี พ.ศ. 2411 นอกจากนั้นยังมีทรัพย์สินอื่น ซึ่งล้วนแต่มีความหมายที่เป็นมงคลสำหรับใช้ในพระราชพิธี ได้แก่ จั่นหมากทองคำ จั่นมะพร้าวทองคำ แผ่นทองคำจำหลักเขียนรูปราชสีห์ ดอกพิกุล และดอกจำปาทองคำ และดอกจำปาเงิน 

* พระเกี้ยวทองคำประดับเพชรซีกสำหรับสวมมวยพระเกศาพระเกี้ยวทองคำประดับเพชรซีกสำหรับสวมมวยพระเกศา
* ศีรษะเข็มขัดทองคำประดับเพชรและสายเข็มขัดทองคำศีรษะเข็มขัดทองคำประดับเพชรและสายเข็มขัดทองคำ

พระราชพิธีโสกันต์หรือการโกนจุก เป็นพระราชพิธีที่แสดงให้เห็นว่าพระโอรสและพระธิดา ได้ก้าวสู่ความเป็นผู้ใหญ่ตามโบราณราชประเพณี โดยพระโอรสจะโสกันต์เมื่อพระชนมายุ 11 – 13 พรรษา และพระธิดาโสกันต์ตั้งแต่พระชนมายุ 11 พรรษา ทรัพย์สินที่จัดแสดงในห้อง อาทิ ทับทรวงทองคำประดับอัญมณีสำหรับประดับพระอุระ พระเกี้ยวทองคำประดับเพชรสำหรับสวมมวยพระเกศา เป็นต้น ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์พระราชพิธีโสกันต์มีมาตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช จนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

### ห้องเครื่องทรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร

ห้องเครื่องทรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากรหรือเครื่องทรงพระแก้วมรกต จัดแสดงชุดเครื่องทรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากรชุดใหม่ 3 ฤดู (ฤดูร้อน ฤดูฝน ฤดูหนาว) ที่กรมธนารักษ์ได้รับพระบรมราชานุญาตให้จัดสร้างเครื่องทรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากรแทนเครื่องทรงชุดเดิม เพื่อถวายเป็นพุทธบูชาและเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสฉลองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี 9 มิถุนายน พ.ศ. 2539 โดยการจัดสร้างได้ดำเนินการแล้วเสร็จ และนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวาย เมื่อปี พ.ศ. 2539 - 2540 เครื่องทรงฤดูร้อนทำด้วยทองคำลงยา ประดับเพชรและมณีต่างๆ ยอดมงกุฎประดับเพชรเม็ดใหญ่ เครื่องทรงฤดูฝนทำด้วยทองคำ เป็นกาบหุ้มองค์พระอย่างห่มดอง จำหลักลายพุ่มข้าวบิณฑ์ พระเศียรใช้ทองคำเป็นกาบหุ้ม และเครื่องทรงฤดูหนาวมีลักษณะเป็นผ้าทรงคลุม ทำด้วยทองคำเป็นหลอดลงยาร้อยลวดเหมือนตาข่าย เครื่องทรงฯ ทั้ง 3 ชุด มีความงดงาม มีคุณค่า และหาชมได้ยากยิ่ง และยังได้นำต้นไม้เงิน ต้นไม้ทอง ซึ่งใช้เป็นพุทธบูชาต่อองค์พระแก้วมรกต มาจัดแสดงให้ชมด้วย

**เครื่องทรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร**

  

### ห้องพระราชพิธีสมโภชเดือนและขึ้นพระอู่

จัดแสดงทรัพย์สินที่ใช้ในพระราชพิธีสมโภชเดือนและขึ้นพระอู่ ซึ่งเป็นพระราชประเพณีที่สืบต่อกันมา เมื่อพระราชโอรส พระราชธิดา หรือพระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้า ประสูติและเจริญพระชนมายุ 1 เดือน โดยได้นำพระอู่ที่สร้างขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พร้อมเครื่องประกอบที่ได้เคยใช้ในพระราชพิธีสมโภชเดือนและขึ้นพระอู่ของสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ และพระเจ้าหลานเธอ และภาพพระราชพิธีสมโภชเดือนและขึ้นพระอู่พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา โดยได้จัดฉายวีดิทัศน์พระราชพิธีสมโภชเดือนและขึ้นพระอู่ พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าทีปังกรรัศมีโชติ เมื่อวันที่ 17 มิถุนายน พ.ศ. 2548 ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม ประกอบการจัดแสดงเพื่อให้ผู้เข้าชม ได้เข้าใจเรื่องราวได้ดียิ่งขึ้น

### ห้องเครื่องประกอบพระราชอิสริยยศ

จัดแสดงเครื่องประกอบพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งสร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยเครื่องประกอบพระราชอิสริยยศนี้ ได้เคยโปรดเกล้าฯ พระราชทานประกอบพระอิสริยยศสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีในรัชกาลที่ 7 มีลักษณะพิเศษ คือ ลงยาสีชมพู ประกอบด้วย พระสุพรรณบัฏพระนามาภิไธย พานพระศรีทองคำลงยาเครื่องพร้อม หีบพระศรีทองคำลงยาประดับเพชร พระสุพรรณศรีทองคำลงยา กาทองคำทรงกระบอก ขันน้ำเสวยทองคำลงยาพร้อมจอกทองคำลงยา ขันสรงพระพักตร์ทองคำลงยาพร้อมพานรอง และที่ชาทองคำพร้อมถ้วยฝาหยก นอกจากนี้ยังได้จัดแสดงภาพเครื่องประกอบพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมารด้วย

* เครื่องประกอบพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมารเครื่องประกอบพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร

### ห้องวิวัฒนาการเงินตราไทย

จัดแสดงเงินตราไทยในยุคสมัยต่างๆ เพื่อแสดงให้เห็นวิวัฒนาการผลิตและการใช้เงินตรา ที่ใช้ในสุวรรณภูมิจนถึงเหรียญกษาปณ์ในรัชกาลปัจจุบัน เงินตราที่จัดแสดง ได้แก่ 

- เงินตราที่ใช้ในดินแดนสุวรรณภูมิ ได้แก่ เงินฟูนัน เงินทวารวดี และเงินนโม 

- เงินพดด้วง เป็นเงินตราที่ใช้มายาวนานกว่า 600 ปี ตั้งแต่สมัยสุโขทัย อยุธยา ธนบุรี จนมาถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ทำด้วยโลหะเงิน มีสัณฐานกลม คล้ายตัวด้วง จึงเรียกกันว่า "เงินพดด้วง" จนถึงสมัยรัชกาลที่ 5 ได้มีประกาศยกเลิกการใช้เงินพดด้วงทุกชนิดราคา เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2447 

- เงินตราร่วมสมัย เป็นเงินตราที่ผลิตขึ้นใช้ในสมัยเดียวกันกับที่ใช้ในอาณาจักรสุโขทัย อยุธยา และรัตนโกสินทร์ตอนต้น ได้แก่ เงินเจียงหรือเงินกำไล เงินผักชี เงินไซซี เงินดอกไม้ เงินท้อก ใช้ทางภาคเหนือของไทยหรืออาณาจักรล้านนา ส่วนเงินฮ้อย เงินฮาง เงินลาด เงินลาดฮ้อย ใช้ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือหรืออาณาจักรล้านช้าง 

- เหรียญบรรณาการ เป็นเหรียญกลมแบนรุ่นแรกที่ผลิตจากเครื่องผลิตเหรียญกษาปณ์ ที่สมเด็จพระนางเจ้าวิคตอเรียแห่งอังกฤษ ส่งมาเป็นเครื่องราชบรรณาการ ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 

- เหรียญกษาปณ์ที่ระลึกทองคำและเงินตรามหามงกุฎ-กรุงสยาม ราคา 4 บาท หนัก 60 กรัม หรือนิยมเรียกโดยทั่วไปว่า "เหรียญแต้เม้ง" เป็นเหรียญกษาปณ์ที่ระลึกที่ผลิตขึ้นเป็นครั้งแรก ในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเจริญพระชนมพรรษา 60 พรรษา

- เหรียญกษาปณ์เงินตราพระบรมรูป-ไอราพต ราคาหนึ่งบาท หรือ "เหรียญหนวด" ผลิตในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แต่ยังไม่ได้นำออกใช้ก็เสด็จสวรรคตเสียก่อน พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงโปรดเกล้าฯ ให้พระราชทานเป็นที่ระลึก ในงานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

นอกจากนี้ยังจัดแสดงเหรียญกษาปณ์หมุนเวียน เหรียญกษาปณ์ที่ระลึก และเหรียญที่ระลึก ที่ผลิตในรัชกาลปัจจุบัน ซึ่งมีการใช้เทคโนโลยีการผลิตที่ทันสมัยและมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ได้แก่ เหรียญขัดเงา (Proof Coin) เหรียญขัดเงาที่มีความหนา 2 เท่า (Piedfort) เหรียญที่มีภาพ 3 มิติ (Hologram) และเหรียญกษาปณ์ที่ใช้เทคนิคการพิมพ์สีลงบนโลหะเงินบริสุทธิ์ (Colored Coin) ฯลฯ 

* เหรียญแต้เม้ง สมัยรัชกาลที่ 4เหรียญแต้เม้ง สมัยรัชกาลที่ 4
* เหรียญรางวัลความสำเร็จด้านการพัฒนามนุษย์ (UNDP) สมัยรัชกาลที่ 9เหรียญรางวัลความสำเร็จด้านการพัฒนามนุษย์ (UNDP) สมัยรัชกาลที่ 9

### ห้องจัดนิทรรศการชั่วคราว

ห้องจัดนิทรรศการชั่วคราว
จัดนิทรรศการชั่วคราวในวาระโอกาสสำคัญๆ ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ และพระบรมวงศานุวงศ์

ของที่ระลึกเกี่ยวกับเหรียญกษาปณ์
--------------------------------

นอกจากการจัดแสดงทรัพย์สินมีค่าของแผ่นดินแล้ว ศาลาเครื่องราชอิสริยยศ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเหรียญกษาปณ์ ยังมีของที่ระลึกประเภทผลิตภัณฑ์เหรียญจำหน่ายแก่ผู้ที่สนใจ ทั้งชาวไทยและต่างประเทศ

ระบบเทคโนโลยีเสมือนจริง(Augmented Reality Technologies)
-------------------------------------------------------

ในปี 2553 ทางพิพิธภัณฑ์ได้ริเริ่มดำเนินการนำระบบเทคโนโลยีเสมือนจริง หรือที่เรียกว่า Augmented Reality Technologies มาประยุกต์ใช้กับการจัดแสดงเพื่อให้ผู้เข้าชมเกิดความรู้สึกเหมือนได้สัมผัสกับทรัพย์สิน ที่จัดแสดง และสามารถเข้าใจถึงเรื่องราวเกี่ยวกับทรัพย์สินจัดแสดงได้ง่ายขึ้นจากการนำเสนอผ่านสื่อผสมที่สามารถเห็นภาพเสมือนจริงของทรัพย์สินที่จัดแสดงได้รอบด้าน 360 องศา พร้อมทั้งมีการบอกเล่าข้อมูลโดยสังเขป นอกจากนี้ ยังได้จัดทำเว็บไซต์ e-museum ด้วยเทคโนโลยี Virtual Museum ซึ่งเป็นพิพิธภัณฑ์เสมือนจริงในลักษณะของการเดิมชม (Walkthrough) ตามแผนผังและภาพจำลองของพิพิธภัณฑ์จริง โดยผู้ที่สนใจสามารถเข้าชมการเผยแพร่ผลงานจัดแสดงทรัพย์สินมีค่าของแผ่นดินได้จากทุกแห่งทั่วโลกตลอด 24 ชั่วโมง ทางเว็บไซต์ www.emuseum.treasury.go.th

อ้างอิง
-------

* หนังสือเครื่องอิสริยยศพระบรมราชวงศ์กรุงรัตนโกสินทร์ โดย ศาสตราจารย์ ดร. หม่อมราชวงศ์สุริยวุฒิ สุขสวัสดิ์
* หนังสือเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี จัดพิมพ์เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในวโรกาสวันมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 5 รอบ 12 สิงหาคม 2535
* หนังสือวิวัฒนาการเงินตราไทย กรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* emuseum.treasury.go.th เก็บถาวร 2011-06-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* http://www.thaigov.go.th/en/news-ministry/2012-08-15-09-16-10/item/71544-กรมธนารักษ์เชิญชม"เครื่องราชอิสริยยศ-เครื่องราชอิสริยาภรณ์.html


| * ด
* ค
* ก
พิพิธภัณฑ์ในกรุงเทพมหานคร |
| --- |
| หอศิลป /  การแสดง | 
* หอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
* หอศิลป์มหาวิทยาลัยศิลปากร
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ศิลป์ พีระศรี อนุสรณ์
* พิพิธภัณฑ์บ้านจิตรกร กวี อังคาร กัลยาณพงศ์
* พิพิธภัณฑ์พุทธศิลปะ
* ศูนย์ประติมากรรมกรุงเทพฯ
* หอศิลป์จามจุรี
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หอศิลป
* หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร
* หอศิลป์กรุงไทย
* พิพิธภัณฑ์ศิลปะไทยร่วมสมัย
* เรือนบรรเลง
* พิพิธภัณฑ์กามาวิจิตรา
* พิพิธภัณฑ์ภาพจิตรกรรม 3 มิติ กรุงเทพฯ
* บ้านเขียวอันยุมัน

 |  |
| ผ้า | 
* พิพิธภัณฑ์ผ้า ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
* พิพิธภัณฑ์จักรเย็บผ้า
* พิพิธภัณฑ์สิ่งทอพื้นเมือง
* สำนักพิพิธภัณฑ์และวัฒนธรรมการเกษตร
* สปัน แกลเลอรี่ (ศูนย์สปันอารยวัฒนศิลป์)
* พิพิธภัณฑ์ผ้าสะสม ติลลิกี แอนด์ กิบบินส์
* พิพิธภัณฑ์มหาราชานุสรณ์ ร.4
* บริการสารนิเทศเฉพาะสาขา ชนเผ่าไท-กะได

 |
| ประวัติศาสตร์ / โบราณคดี / บุคคล | 
* พิพิธภัณฑ์กรมที่ดิน
* พิพิธภัณฑ์การศึกษาไทย โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย
* พิพิธภัณฑ์และห้องปฏิบัติการเรื่องราวก่อนประวัติศาสตร์ สุด แสงวิเชียร
* หอประวัติมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
* พิพิธภัณฑ์หนังสือพิมพ์ไทย
* พิพิธภัณฑ์โรงเรียนมาแตร์เดอีวิทยาลัย
* พิพิธภัณฑ์และจดหมายเหตุรัฐสภา
* พิพิธภัณฑ์แรงงานไทย
* พิพิธภัณฑ์การกระจายเสียงและหอจดหมายเหตุ
* หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
* พิพิธภัณฑ์การฝึกหัดครูไทย
* หอเกียรติภูมิรถไฟ
* พิพิธภัณฑ์เครื่องเล่นกระบอกเสียงและหีบเสียงไทย
* ศูนย์ศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยศรีปทุม
* หอไทยนิทัศน์
* หอประวัติและพิพิธภัณฑ์ ดร.ไสว สุทธิพิทักษ์
* หอประวัติมหาวิทยาลัยหอการค้าไทย
* พิพิธภัณฑ์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
* หอประวัติศาสตร์เกียรติยศแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
* พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ 14 ตุลา
* หอประวัติจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* พิพิธภัณฑ์ธงชาติไทย
* มิวเซียมสยาม
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ช้างต้น
* หอเกียรติภูมินายกรัฐมนตรี
* พิพิธภัณฑ์เฉลิมพระนคร
* หอประวัติกรมวิชาการเกษตร
* พิพิธภัณฑ์ประวัติการพยาบาลไทย
* ศูนย์ประวัติศาสตร์เยาวราช
* นิทรรศน์รัตนโกสินทร์
* พิพิธบางลำพู
* พิพิธภัณฑ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* ศูนย์ส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยเกริก
* นิทรรศการถาวรเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย และวิวัฒนาการคณะรัฐมนตรี
* พิพิธภัณฑ์และห้องสมุด บ้านจิรายุ-พูนทรัพย์
* ห้องอนุสรณ์สถานปรีดี พนมยงค์
* พิพิธภัณฑ์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
* อุทยานเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
* หอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ
* พิพิธภัณฑ์เจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี)
* หอรัชมงคล สวนหลวง ร.9
* หอประวัติกรมวิชาการเกษตร
* พิพิธภัณฑ์สตางค์ มงคลสุข
* ห้องแห่งแรงบันดาลใจ ปรีดี พนมยงค์
* พิพิธภัณฑ์หุ่นขี้ผึ้งพระเกจิอาจารย์ วัดกระทุ่มเสือปลา
* พิพิธภัณฑ์เพื่อการศึกษาโรงเรียนเทพศิรินทร์
* สถาบันคึกฤทธิ์
* เรือนบรรเลง
* หอประวัติหลวงสำรวจพฤกษาลัย (นายสมบูรณ์ ณ ถลาง)
* ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
* พิพิธภัณฑ์กรุงเทพประกันภัย

 |
| การแพทย์ / สาธารณสุข | 
* พิพิธภัณฑ์ห้างขายยาเบอร์ลิน
* พิพิธภัณฑ์การแพทย์ศิริราช
	+ พิพิธภัณฑ์พยาธิวิทยาเอลลิส
	+ พิพิธภัณฑ์กายวิภาค-คองดอน
	+ พิพิธภัณฑ์ปรสิตวิทยา
	+ พิพิธภัณฑ์นิติเวชศาสตร์สงกรานต์ นิยมเสน
* พิพิธภัณฑ์สถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา
* พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์การแพทย์ไทย อวย เกตุสิงห์
* พิพิธภัณฑ์การแพทย์ทหารบก
* พิพิธภัณฑ์สมุนไพร
* พิพิธภัณฑ์เภสัชกรรมไทย
* พิพิธภัณฑ์กายวิภาคศาสตร์ทางสัตวแพทย์
* พิพิธภัณฑ์พยาธิวิทยา
* พิพิธภัณฑ์วิทยาลัยพยาบาลกองทัพบก
* พิพิธภัณฑ์กุมารศัลยศาสตร์
* พิพิธภัณฑสถานวาจวิทยาวัฑฒน์
* พิพิธภัณฑ์สภากาชาดไทย
* พิพิธภัณฑ์ประวัติการพยาบาลไทย
* พิพิธภัณฑ์ร่างกายมนุษย์
* พิพิธภัณฑ์ศิริราชพิมุขสถาน
* หอจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์รามาธิบดี
* พิพิธภัณฑ์การเรียนรู้การประปาไทย
* พิพิธภัณฑ์สัมผัส
* สิรินธรทันตพิพิธ
* ศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ

 |
| กฎหมาย / ราชทัณฑ์ | 
* พิพิธภัณฑ์ตำรวจ วังปารุสกวัน
* พิพิธภัณฑ์ราชทัณฑ์
* พิพิธภัณฑ์อัยการไทย
* พิพิธภัณฑ์ศาลไทย
* พิพิธภัณฑ์ศาลปกครอง
* พิพิธภัณฑ์ต้านโกง

 |
| วิทยาศาสตร์ /  ธรรมชาติวิทยา | 
* หอประวัติอุทกศาสตร์ไทย
* พิพิธภัณฑ์เทคโนโลยีทางภาพ
* ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา (ท้องฟ้าจำลอง)
* พิพิธภัณฑ์ภายในโรงเรียนเซนต์คาเบรียล
* พิพิธภัณฑ์ธรณีวิทยา กรมทรัพยากรธรณี
* พิพิธภัณฑ์สมุนไพร
* พิพิธภัณฑสถานธรรมชาติวิทยาแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* พิพิธภัณฑ์อัญมณีและเครื่องประดับ
* พิพิธภัณฑ์กลางแจ้ง Bio-Geo Path
* พิพิธภัณฑ์ไลเคน
* พิพิธภัณฑ์กายวิภาคศาสตร์ทางสัตวแพทย์
* พิพิธภัณฑ์มด
* พิพิธภัณฑ์สัตววิทยา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
* พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาประมง
* สถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำจืดกรุงเทพมหานคร
* พิพิธภัณฑ์พืชสิรินธร
* อุทยานผีเสื้อและแมลง กรุงเทพฯ
* พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยา กรุงรัตนโกสินทร์
* พิพิธภัณฑ์เปลือกหอย กรุงเทพฯ
* พิพิธภัณฑ์ดิน กรมพัฒนาที่ดิน
* พิพิธภัณฑ์และอุทยานแมลง 60 ปี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
* พิพิธภัณฑ์การเรียนรู้อุตุนิยมวิทยา

 |
| การเงิน / ธนาคาร | 
* พิพิธภัณฑ์กรมสรรพากร
* พิพิธภัณฑ์ธนาคารกสิกรไทย
* พิพิธภัณฑ์ธนาคารไทย
* พิพิธภัณฑ์ธนาคารออมสิน
* ศาลาเครื่องราชอิสริยยศ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเหรียญกษาปณ์
* พิพิธภัณฑ์ธนาคารแห่งประเทศไทย
* พิพิธภัณฑ์เหรียญกษาปณานุรักษ์
* ศูนย์การเรียนรู้ธนาคารแห่งประเทศไทย
* พิพิธภัณฑ์ทองคำห้างทองตั้งโต๊ะกัง

 |
| การสื่อสาร / ไปรษณีย์ | 
* พิพิธภัณฑ์ตราไปรษณียากร
* ไปรษณียาคาร
* พิพิธภัณฑ์สื่อสาธารณะ

 |
| งานอนุรักษ์  สถาปัตยกรรม /  อาคารประวัติศาสตร์ | 
* พิพิธภัณฑ์พระที่นั่งวิมานเมฆและพิพิธภัณฑ์ในพระราชวังสวนดุสิต
* พิพิธภัณฑ์ตำหนักปลายเนิน
* พิพิธภัณฑ์วังสวนผักกาด
* พิพิธภัณฑ์บ้านจิม ทอมป์สัน
* พิพิธภัณฑ์ปราสาท
* พิพิธภัณฑ์บ้านสมเด็จเจ้าพระยา
* ตึกถาวรวัตถุ
* พิพิธภัณฑ์สักทอง
* เรือนไทยจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* พิพิธภัณฑ์บ้านคุณหลวงฤทธิ์ณรงค์รอน
* พิพิธภัณฑ์เรือนคำเที่ยง
* บ้านเขียวอันยุมัน
* บ้านอาจารย์ฝรั่ง
* พระราชวังเดิม
* พิพิธภัณฑ์สถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา
* พิพิธภัณฑ์ชาวบางกอก
* บ้านเก่าเล่าเรื่อง ชุมชนเมืองเจริญไชย
* บ้านซอยสวนพลู
* พิพิธภัณฑ์วังวรดิศ
* พิพิธภัณฑ์สุนทรภู่
* พิพิธภัณฑ์สุริยานุวัตรเพื่อการพัฒนาประเทศ
* พิพิธภัณฑ์สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า
* พิพิธภัณฑ์บ้านนักเขียน ส.บุญเสนอ
* บ้านปาร์คนายเลิศ
* บ้านศรีบูรพา
* พิพิธภัณฑ์อาคารที่ประทับประชาธิปกศักดิเดชน์

 |
| การทหาร / สงคราม | 
* พิพิธภัณฑ์กองทัพบกเฉลิมพระเกียรติ
* พิพิธภัณฑ์กรมการขนส่งทหารบก
* พิพิธภัณฑ์กรมการทหารสื่อสาร
* พิพิธภัณฑ์กรมสารวัตรทหารบก
* พิพิธภัณฑ์กรมวิทยาศาสตร์ทหารบก
* พิพิธภัณฑ์หน่วยบัญชาการป้องกันภัยทางอากาศ
* พิพิธภัณฑ์กองทัพอากาศและการบินแห่งชาติ
* พิพิธภัณฑ์นักศึกษาวิชาทหาร
* พิพิธภัณฑ์ทหารสรรพาวุธ กรมสรรพาวุธทหารบก
* พิพิธภัณฑ์เสรีไทยอนุสรณ์
* พิพิธภัณฑ์ศาลาว่าการกลาโหม
* พิพิธภัณฑ์ภักดีภูธร กรมแผนที่ทหาร
* พิพิธภัณฑ์บ้านขุนศึก
* พิพิธภัณฑ์อู่เรือหลวงเฉลิมพระเกียรติ 84 พรรษา

 |
| ศาสนา | 
* พิพิธภัณฑ์วัดพระศรีรัตนศาสดาราม
* พิพิธภัณฑ์เฉลิมพระเกียรติ หกรอบ ร.9 วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม
* พิพิธภัณฑ์พระ ประยูรภัณฑาคาร
* พิพิธภัณฑ์พระ กำนันชูชาติ
* อาคารพิพิธภัณฑ์ ภปร. วัดบวรนิเวศวิหาร
* พิพิธภัณฑ์พระพุทธรูป 80 ปาง วัดกระทุ่มเสือปลา
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ วัดเบญจมบพิตร
* พิพิธภัณฑ์พระพุทธศาสนา
* พิพิธภัณฑ์พุทธธรรม พระบรมสารีริกธาตุ
* พิพิธภัณฑ์พระบรมธาตุ
* ศูนย์วัฒนธรรมอิสลามแห่งประเทศไทย

 |
| วิถีชีวิต | 
* ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมมอญ บางกระดี่
* พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นกรุงเทพมหานครในแต่ละเขตของกรุงเทพฯ
* พิพิธภัณฑ์ภูมิปัญญาพื้นบ้าน โรงเรียนคลองพิทยาลงกรณ์
* พิพิธภัณฑ์เรือไทย โรงเรียนมีนประสาทวิทยา
* พิพิธภัณฑ์ตลาดน้ำคลองลัดมะยม
* ศูนย์ศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี
* พิพิธภัณฑ์เพื่อการศึกษา วัดหนังราชวรวิหาร
* พิพิธภัณฑ์แสดงว่าวไทย
* บ้านพิพิธภัณฑ์
* พิพิธภัณฑ์เพลงลูกทุ่ง
* หอไทยนิทัศน์
* พิพิธภัณฑ์เรือจิ๋วและอู่เรือจิ๋ว
* พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นชุมชนตรอกข้าวเม่า
* บ้านหัตถกรรม ศิลป์สร้างสุข
* บ้านหมอหวาน

 |
| อื่น ๆ | 
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เรือพระราชพิธี
* พิพิธภัณฑ์สุนทร
* พิพิธภัณฑ์นาฬิกาโบราณ
* พิพิธภัณฑ์เด็กกรุงเทพมหานคร
* พิพิธภัณฑ์กีฬาแห่งชาติ
* พิพิธภัณฑ์สินค้าปลอมและเลียนแบบติลลีกี แอนด์กิบบินส์
* บ้านตุ๊กตาบางกอกดอลล์
* พิพิธภัณฑ์ วีอาร์ คิงเพา​เวอร์ คอม​เพล็กซ์
* อุทยานแมวไทยโบราณ
* พิพิธภัณฑ์ 98
* พิพิธภัณฑ์เด็กเกียกกาย
* พิพิธภัณฑ์ของจิ๋วสัญจร
* แบทแคทมิวเซียม แอนด์ ทอยส์ไทยแลนด์
* พิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมดอกไม้
* พิพิธภัณฑ์สถาบันนิด้า
* พิพิธภัณฑ์สโมสร เอสซีจี เมืองทอง ยูไนเต็ด
* พิพิธภัณฑ์บ้านบุญบวงสรวง
* ศูนย์การเรียนรู้รุ่งอรุณของเล่นพื้นบ้าน
* ศูนย์วัฒนธรรมอาเซียน
* พิพิธภัณฑ์สุขสะสม
* พิพิธภัณฑ์กรมทางหลวง
* พิพิธภัณฑ์การเรียนรู้การประปาไทย
* พิพิธภัณฑ์สัมผัส

 |
| รายชื่อพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย
**ข้อมูลโดยศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)** |