**รถไฟฟ้าปารีส** (ฝรั่งเศส: *Métro de Paris*) เป็นระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในกรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส ถือเป็นสัญลักษณ์ของเมืองก็ว่าได้ เห็นได้ชัดจากอิทธิพลของนวศิลป์ (Art Nouveau) มีเส้นทางทั้งหมด 16 สาย ส่วนมากมักจะอยู่ใต้ดินและมีความยาวทั้งสิ้น 213 กิโลเมตร (133 ไมล์) และมีสถานี 298 แห่ง

รถไฟฟ้าสายแรกเปิดโดยไม่มีพิธีรีตองในปี พ.ศ. 2443 ระหว่างงานนิทรรศการนานาชาติ (*Exposition Universelle 1900*) หลังจากนั้นระบบขนส่งมวลชนรถไฟฟ้าได้ขยายตัวอย่างรวดเร็วจนกระทั่งเสร็จในช่วงปี พ.ศ. 2463 ส่วนการขยายออกไปยังชานเมืองได้บรรลุในช่วง 10 กว่าปีต่อมา 

ระบบรถไฟฟ้าปารีสได้ถึงจุดอิ่มตัวในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งระบบรถไฟฟ้าก็ได้นำขบวนรถไฟฟ้าใหม่เข้ามาให้บริการเนื่องจากการจราจรอันคับคั่ง ซึ่งการต่อเติมนั้นเป็นไปได้ยากและมีขีดจำกัดจึงได้เกิดรถไฟฟ้าแอร์เออแอร์ขึ้นในปี พ.ศ. 2503 เป็นต้นมา

กรุงปารีสเป็นเมืองที่มีสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินที่หนาแน่นที่สุดในโลก ด้วยสถานีกว่า 245 แห่งภายในเนื้อที่กรุงปารีส 41 ตารางกิโลเมตร (16 ตารางไมล์) แต่ละสายจะมีชื่อเป็นหมายเลขตั้งแต่ 1 ถึง 14 และมีสายรองอีกสองสายคือ สาย 3 (2) และสาย 7 (2) สายรองทั้งสองเคยเป็นส่วนหนึ่งของสาย 3 และ 7 แต่แยกตัวออกมาภายหลังในปี พ.ศ. 2514 และ พ.ศ. 2510 ตามลำดับ

รถไฟฟ้าปารีสมีสถานีทั้งหมด 298 แห่ง (382 ป้าย) โดยเชื่อมต่อกับสายอื่น 62 ป้าย มีจำนวนผู้โดยสารใช้บริการประมาณ 4.5 ล้านคนต่อวัน (1,409 ล้านคนต่อปี) ถือเป็นลำดับที่ 4 ของโลก ตามหลังมอสโก โตเกียว และเม็กซิโกซิตี และอยู่ในลำดับที่ 7 ของโลกเมื่อเปรียบเทียบระยะทางการเดินรถไฟฟ้า รองจากนิวยอร์ก โซล โตเกียว มอสโก มาดริด (แต่ถ้ารวมกับแอร์เออแอร์แล้วจะอยู่ในอันดับที่ 1) ส่วนจำนวนสถานีนั้นอยู่ที่ลำดับ 3 ของโลก รองลงมาจากนิวยอร์ก (468 สถานี) และโซล ทั้งนี้สถานีชาเตอแล-เลอาลยังเป็นสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินที่ใหญ่ที่สุดในโลกอีกด้วย

แต่ละสายจะมีเลขและสีในการบ่งบอก ส่วนทิศทางในการเดินทางเห็นได้จากสถานีปลายทางของแต่ละสาย

การใช้บริการ
------------

### เวลาเปิดบริการ

รถไฟฟ้าปารีสจะเปิดให้ใช้บริการในเวลา 05.00 น. จนถึง 01.00 น. ทุกวันและทุกสถานี รถไฟฟ้าขบวนสุดท้ายมักจะถูกเรียกว่า "balai" (ไม้กวาด) เนื่องจากได้กวาดผู้โดยสารชุดสุดท้ายของวันไปยังสถานีในเวลา 01.15 น. ทั้งนี้ในวันเสาร์และวันก่อนถึงวันหยุดเทศกาลจะเลื่อนเวลาปิดให้บริการไปอีก 1 ชั่วโมง และตั้งแต่วันที่ 7 ธันวาคม พ.ศ. 2550 เป็นต้นมา รถไฟฟ้าปารีสได้เปิดให้บริการเพิ่มขึ้นอีก 1 ชั่วโมงในคืนวันศุกร์

รถไฟฟ้าปารีสยังเปิดตลอดเวลาในวันสิ้นปี วันดนตรีสากล วันนุยบล็องช์ และเทศกาลอื่น ๆ อีกด้วย

### การใช้บริการ

บัตรรถไฟฟ้า t+
บัตรรถไฟสามารถซื้อได้จากแผงขายบัตรหรือเครื่องขายอัตโนมัติบริเวณทางเข้าสถานีรถไฟ เมื่อสอดบัตรบริเวณประตูทางเข้าอัตโนมัติแล้ว มันจะเปิดให้ผู้โดยสารสามารถเดินทางต่อไปยังชานชาลา หลังจากนั้นเครื่องจะให้บัตรรถไฟคืน

เครื่องขายตั๋วอัตโนมัติที่สถานีรถไฟฟ้าปารีส มีภาษาฝรั่งเศส ภาษาอังกฤษ และภาษาเยอรมัน
### บัตรรถไฟ

บัตรรถไฟมาตรฐานของรถไฟฟ้าปารีสคือ "บัตรรถไฟฟ้า t+" ซึ่งสามารถใช้ได้ในระยะเวลา 90 นาทีหลังจากเข้าชานชาลาและเดินทางได้เพียงรอบเดียว บัตรนี้สามารถใช้ได้ทั้งระบบรถไฟฟ้าปารีส รถเมล์ รถราง หรือแม้กระทั่งพื้นที่ 1 ของรถไฟฟ้าแอร์เออแอร์ (*RER*) ทำให้เป็นการลดการโดยสารจากระบบการขนส่งแบบเดียวกัน (เช่น รถไฟฟ้า - รถไฟฟ้า, รถโดยสารประจำทาง - รถโดยสารประจำทาง, รถราง - รถราง) ให้สามารถเชื่อมต่อกับระบบขนส่งมวลชนประเภทอื่นได้ ระหว่างรถโดยสารประจำทาง - รถราง, รถไฟฟ้า - รถไฟฟ้าแอร์เออแอร์ พื้นที่ 1 เป็นต้น หรือสามารถซื้อ 10 ใบ ซึ่งเรียกว่า "การ์แน" (*carnet*)

ข้อมูลทางเทคนิค
---------------

### โดยรวม

รถไฟฟ้าปารีสมีความยาวกว่า 213 กิโลเมตร (133 ไมล์) และมีสถานี 298 แห่ง 382 ป้ายจอดและ 62 ตัวเชื่อมระหว่างสาย ในที่นี้ไม่ได้รวมถึงระบบรถไฟฟ้าแอร์เออแอร์ ความยาวเฉลี่ยในแต่ละสถานีคือ 562 เมตร (1,845 ฟุต) รถไฟฟ้าจะจอดทุกสถานี แต่ละสายจะไม่มีการใช้ชานชาลาร่วมกัน แม้กระทั่งสถานีเชื่อมต่อก็ตาม ซึ่งก็เหมือนกับรถไฟฟ้าแอร์เออแอร์

ความเร็วเฉลี่ยของรถไฟฟ้าปารีสคือ 35 กม./ชม. (22 ไมล์/ชม.) และมีความเร็วสูงสุดคือ 70 กม./ชม. (44 ไมล์/ชม.) ยกเว้นรถไฟฟ้าอัตโนมัติ ไร้คนขับของสาย 14 ซึ่งมีความเร็วสูงสุดถึง 80 กม./ชม. รถไฟฟ้าปารีสโดยทั่วไปจะโดยสารทางฝั่งขวาเสมอ รางรถไฟใช้แบบรางมาตรฐานยุโรป ส่วนรางแบบขนส่งจะมีขนาดเล็กกว่าสายหลักของ SNCF ในแต่ละสายอาจจะมีตู้รถไฟฟ้าต่างกันจาก 3 จนถึง 6 ตู้ โดยแต่ละสายจะมีจำนวนตู้เท่ากัน และรับไฟฟ้ากระแสตรงขั้วบวกเพื่อขับเคลื่อนจากรางที่สาม (750v DC) ยกเว้นสายที่ใช้ล้อยาง ซึ่งจะรับพลังงานไฟฟ้าขับเคลื่อนจากรางตรงกลาง (750v DC) ซึ่งมีสาย 1, 4, 6, 11 และ 14 ใช้ล้อยาง

รถไฟฟ้าสายแรกสุดคือ สาย 1 ซึ่งขุดด้วยมือไปตามทางถนนช็องเซลีเซเป็นเส้นตรง พวกวิศวกรต้องขุดไปตามถนนหรือต้องปะกับสิ่งก่อสร้างใต้ดิน ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมบางสถานี (สาย 8 และสาย 13) มีชานชาลาที่ไม่ได้อยู่แนวเดียวกัน เพราะถนนข้างบนแคบเกินไปในการสร้างชานชาลาให้ตรงข้ามกัน

### ล้อขับเคลื่อน

ล้อขับเคลื่อนของรถไฟฟ้าปารีสนั้นมี 2 แบบ ได้แก่ ล้อเหล็ก (*Matériel fer: MF*) และล้อยาง (*Matériel pneu: MP*) โดยแต่ละรุ่นจะมีชื่อต่างกันโดยตั้งชื่อในปีที่ออกแบบ ไม่ใช่ปีที่ให้บริการเป็นครั้งแรก

* **ล้อยาง**
	+ MP 59 : สาย 4 และ 11 (จะถูกเลิกใช้เมื่อการเคลื่อนย้าย "MP 89 CC" จากสาย 1 สำเร็จ)
	+ MP 73 : สาย 6
	+ MP 89 CA : สาย 14
	+ MP 89 CC : สาย 1 (จะถูกเคลื่อนย้ายไปยังสาย 4 เริ่มในปี พ.ศ. 2551 - 2552)
	+ MP 05 : ไว้สำหรับสาย 1 ภายในปี พ.ศ. 2553
* **ล้อเหล็ก**
	+ MF 67 : สาย 3, 10, 12 และแบบ 3 ตอนในสาย 3 (2)
	+ MF 77 : สาย 7, 8 และ 13
	+ MF 88 : สาย 7 (2)
	+ MF 2000 : สาย 2, 5 และ 9

สายที่เปิดให้บริการ
-------------------

|  |
| --- |
| **รถไฟฟ้าปารีส** |
| **สาย** | **เปิดใช้บริการ** | **ต่อขยายครั้งล่าสุด** | **จำนวน****สถานี** | **ระยะทาง** | **ระยะทางเฉลี่ย****ระหว่างสถานี** (เมตร) | **จำนวนรอบที่วิ่ง**(ต่อปี) | **สถานีต้นทาง / ปลายทาง** |
| **กม.** | **ไมล์** |
|  | **สาย 1** | พ.ศ. 2443 | พ.ศ. 2535 | 25 | 16.6 | 10.3 | 692 | 213,921,408 | • ลาเดฟ็องส์• ชาโตเดอแว็งแซน |
|  | **สาย 2** | พ.ศ. 2443 | พ.ศ. 2446 | 25 | 12.3 | 7.7 | 513 | 95,945,503 | • ปอร์ตโดฟีน • นาซียง |
|  | **สาย 3** | พ.ศ. 2447 | พ.ศ. 2514 | 25 | 11.7 | 7.3 | 488 | 91,655,659 | • ปงเดอเลอวาลัว• กาลีเยนี |
|  | **สาย 3 (2)** | พ.ศ. 2514 | พ.ศ. 2514 | 4 | 1.3 | 0.8 | 433 | • ปอร์ตเดลีลา• ก็องแบตา |
|  | **สาย 4** | พ.ศ. 2451 | พ.ศ. 2556 | 27 | 12.1 | 7.5 | 424 | 155,348,608 | • ปอร์ตเดอกลีญ็องกูร์• แมรีเดอมงรูฌ |
|  | **สาย 5** | พ.ศ. 2449 | พ.ศ. 2528 | 22 | 14.6 | 9.1 | 695 | 92,778,870 | • บอบีญี • ปลัสดีตาลี |
|  | **สาย 6** | พ.ศ. 2452 | พ.ศ. 2485 | 28 | 13.6 | 8.5 | 504 | 104,102,370 | • ชาร์ล เดอ โกล - เอตวล • นาซียง |
|  | **สาย 7** | พ.ศ. 2453 | พ.ศ. 2530 | 38 | 22.4 | 13.9 | 605 | 121,341,833 | • ลากูร์เนิฟว์ • วีลฌุอิฟ • แมรีดีวรี |
|  | **สาย 7 (2)** | พ.ศ. 2510 | พ.ศ. 2510 | 8 | 3.1 | 1.9 | 443 | • หลุยส์ บล็อง • เพรแซ็ง-แฌร์แว |
|  | **สาย 8** | พ.ศ. 2456 | พ.ศ. 2554 | 38 | 23.4 | 14.5 | 614 | 92,041,135 | • บาลาร์ • ปวงต์ดูว์ลัก |
|  | **สาย 9** | พ.ศ. 2465 | พ.ศ. 2480 | 37 | 19.6 | 12.2 | 544 | 119,885,878 | • ปงเดอแซฟวร์ • แมรีเดอมงเทรย |
|  | **สาย 10** | พ.ศ. 2466 | พ.ศ. 2524 | 23 | 11.7 | 7.3 | 532 | 40,411,341 | • บูลอญ • การ์โดสแตร์ลิตซ์ |
|  | **สาย 11** | พ.ศ. 2478 | พ.ศ. 2480 | 13 | 6.3 | 3.9 | 525 | 46,854,797 | • ชาเตอแล • แมรีเดลีลา |
|  | **สาย 12** | พ.ศ. 2453 | พ.ศ. 2555 | 29 | 13.9 | 8.6 | 515 | 81,409,421 | • ฟรงปอปูว์แลร์ • แมรีดีซี |
|  | **สาย 13** | พ.ศ. 2454 | พ.ศ. 2551 | 32 | 24.3 | 15.0 | 776 | 114,821,166 | • ชาตียง - มงรูฌ • แซ็ง-เดอนี • อาเนียร์ - เฌินวีลีเย |
|  | **สาย 14** | พ.ศ. 2541 | พ.ศ. 2550 | 9 | 9 | 5.6 | 1,129 | 62,469,502 | • แซ็ง-ลาซาร์ • ออแล็งปียาด |

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* ข่าวสารและข้อมูลเกี่ยวกับระบบขนส่งมวลชนในปารีส (รถเมล์, แอร์เออแอร์, รถไฟฟ้า) เก็บถาวร 2005-12-08 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (ฝรั่งเศส)


|  |  |
| --- | --- |
|   | **สถานีย่อยประเทศฝรั่งเศส** |



วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **รถไฟฟ้าปารีส**

| * ด
* ค
* ก
รถไฟใต้ดินในทวีปยุโรป |
| --- |
| 
* เนเธอร์แลนด์ อัมสเตอร์ดัม
* กรีซ เอเธนส์
* สเปน บาร์เซโลนา
* เยอรมนี เบอร์ลิน
* สเปน บิลบาโอ
* อิตาลี เบรชชา
* เบลเยียม บรัสเซลส์
* โรมาเนีย บูคาเรสต์
* ฮังการี บูดาเปสต์
* อิตาลี กาตาเนีย
* เดนมาร์ก โคเปนเฮเกน
* เยอรมนี แฟรงก์เฟิร์ต
* อิตาลี เจนัว
* สหราชอาณาจักร กลาสโกว์
* เยอรมนี ฮัมบวร์ค
* ฟินแลนด์ เฮลซิงกิ
* สหราชอาณาจักร ลอนดอน
* ฝรั่งเศส ลีล
* โปรตุเกส ลิสบอน
* ฝรั่งเศส ลียง
* สเปน มาดริด
* ฝรั่งเศส มาร์แซย์
* อิตาลี มิลาน
* เยอรมนี มิวนิก
* อิตาลี เนเปิลส์
* เยอรมนี เนือร์นแบร์ค
* สเปน ปัลมา
* ฝรั่งเศส ปารีส
* เช็กเกีย ปราก
* ฝรั่งเศส แรน
* อิตาลี โรม
* เนเธอร์แลนด์ รอตเทอร์ดาม
* สเปน เซบิยา
* บัลแกเรีย โซเฟีย
* สวีเดน สต็อกโฮล์ม
* สหราชอาณาจักร ไทน์แอนด์แวร์
* ฝรั่งเศส ตูลูซ
* อิตาลี ตูริน
* สเปน บาเลนเซีย
* ออสเตรีย เวียนนา
* โปแลนด์ วอร์ซอ

 |