พยัญชนะสุริยัน (สีแดง) และพยัญชนะจันทรา (สีดำ) ในภาษาอาหรับ
ในภาษาอาหรับและภาษามอลตา พยัญชนะจะถูกแบ่งเป็นสองกลุ่ม กลุ่มแรกเรียกว่า **พยัญชนะสุริยัน** หรือ **อักษรสุริยัน** (อาหรับ: حروف شمسية *ḥurūf shamsiyyah*) และอีกกลุ่มหนึ่งเรียกว่า **พยัญชนะจันทรา** หรือ **อักษรจันทรา** (حروف قمرية *ḥurūf qamariyyah*) โดยขึ้นอยู่กับว่าเสียงพยัญชนะนั้นกลืนเสียงของอักษร *ลาม* (ﻝ *l*) ในคำกำกับนาม *อัล* (ال *al*) ที่นำหน้าอยู่หรือไม่ ในทางสัทศาสตร์ พยัญชนะสุริยันส่วนใหญ่เป็นพยัญชนะที่มีลักษณ์โคโรนัล (เสียงพยัญชนะที่มีการยกสุดปลายลิ้นหรือปลายลิ้นขึ้นจากตำแหน่งปกติ) ส่วนพยัญชนะจันทราเป็นพยัญชนะประเภทอื่น ๆ

ที่มาของชื่อพยัญชนะทั้งสองมาจากการที่คำว่า الشمس (*al-shams*) ซึ่งแปลว่า "ดวงอาทิตย์" ออกเสียงว่า *อัชชัมส์* โดยมีการกลืนเสียงของอักษร *ลาม* ในขณะที่คำว่า القمر (*al-qamar*) ซึ่งแปลว่า "ดวงจันทร์" ออกเสียงว่า *อัลเกาะมัร* โดยไม่มีการกลืนเสียงของอักษร *ลาม*

กฎ
--

ในภาษาอาหรับ เมื่อคำกำกับนาม *อัล* นำหน้าคำนามที่ขึ้นต้นด้วยพยัญชนะสุริยัน เสียง /l/ ของคำกำกับนาม *อัล* จะกลมกลืนเสียงไปกับพยัญชนะตัวนั้น ก่อให้เกิดการซ้ำเสียง ตัวอย่างเช่น คำที่หมายถึง "แม่น้ำไนล์" จะไม่ออกเสียงว่า *อั**ลนี**ล* แต่จะออกเสียงว่า *อั**นนี**ล* และเมื่อคำกำกับนาม *อัล* นำหน้าคำนามที่ขึ้นต้นด้วยพยัญชนะจันทรา จะไม่เกิดการกลมกลืนเสียงแต่อย่างใด

พยัญชนะสุริยันและพยัญชนะจันทราเป็นไปตามตาราง ดังนี้:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| พยัญชนะสุริยัน | ﺕ | ﺙ | ﺩ | ﺫ | ﺭ | ﺯ | ﺱ | ﺵ | ﺹ | ﺽ | ﻁ | ﻅ | ﻝ | ﻥ |
| *t* | *th* | *d* | *dh* | *r* | *z* | *s* | *sh* | *ṣ* | *ḍ* | *ṭ* | *ẓ* | *l* | *n* |
| /t/ | /θ/ | /d/ | /ð/ | /r/ | /z/ | /s/ | /ʃ/ | /sˤ/ | /dˤ/ | /tˤ/ | /ðˤ/ | /l/ | /n/ |
|  |
| พยัญชนะจันทรา | ء | ﺏ | ﺝ | ﺡ | ﺥ | ﻉ | ﻍ | ﻑ | ﻕ | ﻙ | ﻡ | ﻭ | ﻱ | ه |
| *ʼ* | *b* | *j* | *ḥ* | *kh* | *ʻ* | *gh* | *f* | *q* | *k* | *m*  | *w* | *y* | *h* |
| /ʔ/ | /b/ | /d͡ʒ/ | /ħ/ | /x/ | /ʕ/ | /ɣ/ | /f/ | /q/ | /k/ | /m/ | /w/ | /j/ | /h/ |

### *ญีม*

ในภาษาอาหรับ อักษร *ญีม* (ج) ออกเสียงต่างกันไปตามภูมิภาค โดยในหลายภูมิภาค อักษรนี้แทนเสียง [d͡ʒ] หรือ [ʒ] ซึ่งเป็นพยัญชนะโคโรนัล อย่างไรก็ตาม ในภาษาอาหรับคลาสสิก อักษรนี้แทนเสียงหยุด เพดานอ่อน ก้อง ลิ้นส่วนหน้าสู่เพดานแข็ง /ɡʲ/ หรือเสียงหยุด เพดานแข็ง ก้อง /ɟ/ (การออกเสียงเป็น [ɡ] หรือ [ɟ] ยังคงปรากฏอยู่ในอียิปต์ ซูดาน และเยเมน/โอมานตอนใต้) ซึ่งไม่ใช่พยัญชนะโคโรนัล จึงถือว่า *ญีม* เป็นพยัญชนะจันทราตัวหนึ่ง

ในภาษามอลตา อักษร *ġ* ซึ่งแทนเสียง /d͡ʒ/ ถูกจัดเป็นพยัญชนะจันทราเช่นกัน ในขณะที่อักษร *ċ* ซึ่งแทนเสียง /t͡ʃ/ (คู่ตรงข้ามเสียงไม่ก้องของ /d͡ʒ/) ถูกจัดเป็นพยัญชนะสุริยัน

อักขรวิธี
---------

ในภาษาเขียนจะยังคงรักษารูปสะกด ال อยู่ไม่ว่าจะออกเสียงอย่างไร เมื่อมีการใช้เครื่องหมายเสริมสัทอักษรแบบเต็ม อาจแสดงการกลมกลืนเสียงด้วยการเติม *ชัดดะฮ์* เหนือพยัญชนะที่ตามหลังตัว *ลาม* และอาจแสดงการไม่กลมกลืนเสียงด้วยการเติม *ซุกูน* เหนือตัว *ลาม*

ตัวอย่าง| พยัญชนะสุริยัน | พยัญชนะจันทรา |
| --- | --- |
| الشَّمْس | *อั**ชชั**มส์* | 'ดวงอาทิตย์' | الْقَمَر | *อั**ล**เ**ก**าะมัร* | 'ดวงจันทร์' |
| الثِّقَة | *อั**ษษิ**เกาะฮ์* | 'ความมั่นใจ' | الْمُرْجَان | *อั**ลมุ**รญาน* | 'ปะการัง' |

ชื่อภาษาอาหรับส่วนใหญ่ที่เขียนขึ้นในสมัยใหม่ (รวมถึงชื่อบุคคลและชื่อภูมิศาสตร์ภาษาอาหรับ) ไม่เป็นไปตามกฎการกลมกลืนเสียงพยัญชนะหรือเติมชัดดะฮ์เมื่อถอดเป็นอักษรโรมันในภาษาที่เขียนด้วยอักษรโรมัน บางครั้งกฎพยัญชนะสุริยันและพยัญชนะจันทราก็ไม่ใช้ในภาษาปาก

เช่น ชื่อบุคคล الرَّحْمَن ถอดเป็นอักษรโรมันว่า *A**l**-Rahman* แทนที่จะเป็น *A**r**-Raḥmān*;

ชื่อภูมิศาสตร์ الْجُمْهُورِيَّةُ التُّونِسِيَّة ถอดเป็นอักษรโรมันว่า *Al-Jumhuriyah A**l**-Tunisiyah* แทนที่จะเป็น *Al-Jumhūrīyatu ’**t**-Tūnisīyah*

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| พยัญชนะสุริยัน |  | พยัญชนะจันทรา |
| รูปพยัญชนะ | หน่วยเสียง | กลืนเสียงของอักษร *ลาม*ในคำกำกับนาม *อัล*ร่วมกับชัดดะฮ์(الْـّ) | ตัวอย่าง |  | รูปพยัญชนะ | หน่วยเสียง | ไม่ กลืนเสียงของอักษร *ลาม*ในคำกำกับนาม *อัล*(الْـ) | ตัวอย่าง |
| ت
*t* | /t/ | − التّـ
*อัตต*... | التِّينُ
*อั**ตตี**น(-ุ)*
= มะเดื่อ |  | ء
*ʼ* | /ʔ/ | − الْإـ, الْأـ
*อัลอะ*.../ *อัลอุ*...; *อัลอิ*... | الْأَخُ
*อั**ลอั**ค(-ุ)*
= พี่/น้องชาย
الْأُذُنُ
*อั**ลอุ**ษุน(-ุ)*
= หู
الْإِبْرِيقُ
*อั**ลอิ**บรีก(-ุ)*
= เหยือก |
| ث
*th* | /θ/ | − الثّـ
*อัษษ*... | الثَّعْلَبُ
*อั**ษษ**ะอ์ลับ(-ุ)*
= สุนัขจิ้งจอก |  | ب
*b* | /b/ | − الْبـ
*อัลบ*... | الْبَيتُ
*อั**ลบั**ยต์(-ุ)*
= บ้าน |
| د
*d* | /d/ | −الدّ
*อัดด*... | الدُّبُّ
*อั**ดดุ**บบ์(-ุ)*
= หมี |  | ج
*j* | /d͡ʒ/ | − الْجـ
*อัลญ*... | الْجَوزُ
*อั**ล**เ**ญ**าซ์(-ุ)*
= วอลนัต |
| ذ
*dh* | /ð/ | −الذّ
*อัษษ*... | الذَّكَرُ
*อั**ษษ**ะกัร(-ุ)*
= ผู้ชาย, เพศผู้ |  | ح
*ḥ* | /ħ/ | − الْحـ
*อัลฮั*... | الْحَجُّ
*อั**ลฮั**จญ์(-ุ)*
= พิธีฮัจญ์ |
| ر
*r* | /r/ | −الرّ
*อัรร*... | الرَّبُّ
*อั**รร็**อบบ์(-ุ)*
= พระเจ้า (อัลลอฮ์) |  | خ
*kh* | /x/ | − الْخـ
*อัลค*... | الْخَوْخُ
*อั**ล**เ**ค**าค์(-ุ)*
= ลูกท้อ |
| ز
*z* | /z/ | −الزّ
*อัซซ*... | الزَّنْبَقُ
*อั**ซซั**นบัก(-ุ)*
= ดอกลิลี |  | ع
*ʻ* | /ʕ/ | − الْعـ
*อัลอะ*.../ *อัลอุ*...*/ อัลอิ*... | الْعَقْلُ
*อั**ลอั**กล์(-ุ)*
= จิตใจ
الْعُشْبُ
*อั**ลอุ**ชบ์(-ุ)*
= หญ้า
الْعِيدُ
*อั**ลอี**ด(-ุ)*
= วันหยุด, เทศกาล |
| س
*s* | /s/ | − السّـ
*อัสซ...* | السَّمَاوَاتُ
*อั**สซ**ะมาวาต(-ุ)*
*=* สวรรค์, ท้องฟ้า |  | غ
*gh* | /ɣ/ | − الْغـ
*อัลฆ...* | الْغَرَامُ
*อั**ล**เ**ฆ**าะรอม(-ุ)*
*=* ความรัก, ความอบอุ่น |
| ش
*sh* | /ʃ/ | − الشّـ
*อัชช...* | الشَّرْقُ
*อั**ชชั**รก์ (-ุ)*
*=* ทิศตะวันออก |  | ف
*f* | /f/ | − الْفـ
*อัลฟ...* | الْفِكْرُ
*อั**ลฟิ**กร์(-ุ)*
*=* ความคิด |
| ص
*ṣ* | /sˤ/ | − الصّـ
*อัศศ...* | الصَّحْرَاءُ
*อั**ศ**เ**ศ**าะห์รออ์(-ุ)*
*=* ทะเลทราย |  | ق
*q* | /q/ | − الْقـ
*อัลก...* | الْقِرْدُ
*อั**ลกิ**รด์(-ุ)*
*=* ลิง |
| ض
*ḍ* | /dˤ/ | − الضّـ
*อัฎฎ...* | الضَّبَابُ
*อั**ฎ**เ**ฎ**าะบาบ(-ุ)*
*=* หมอก |  | ك
*k* | /k/ | − الْكـ
*อัลก...* | الْكَوْكَبُ
*อั**ล**เ**ก**ากับ(-ุ)*
*=* ดาวเคราะห์ |
| ط
*ṭ* | /tˤ/ | − الطّـ
*อัฏฏ...* | الطَّاهِرُ
*อั**ฏฏ**อฮิร(-ุ)*
*=* ความบริสุทธิ์ |  | م
*m* | /m/ | − الْمـ
*อัลม...* | الْمَتْحَفُ
*อั**ลมั**ตฮัฟ(-ุ)*
*=* พิพิธภัณฑ์ |
| ظ
*ẓ* | /ðˤ/ | − الظّـ
*อัซซ...* | الظُّهْرُ
*อั**ซซุ**ฮร์(-ุ)"*
*=* ตอนเที่ยง |  | و
*w* | /w/ | −الْو
*อัลว...* | الْوَفِيُّ
*อั**ลว**ะฟีย์(-ุ)"*
*=* ความซื่อสัตย์ |
| ل
*l* | /l/ | − اللّـ
*อัลล...* | اللَّوْنُ
*อั**ล**เ**ล**าน์(-ุ)"*
*=* สี |  | ي
*y* | /j/ | − الْيـ
*อัลย...* | الْيَانْسُونُ
*อั**ลย**านซูน(-ุ)"*
*=* เทียนสัตตบุษย์ |
| ن
*n* | /n/ | − النّـ
*อันน...* | النِّسَاءُ
*อั**นนิ**ซาอ์(-ุ)"*
*=* ผู้หญิง |  | ه
*h* | /h/ | − الْهـ
*อัลฮ...* | الْهَوَاءُ
*อั**ลฮ**ะวาอ์(-ุ)"*
*=* ลม, จุมพิตแห่งชีวิต |

ดูเพิ่ม
-------

* สัทวิทยาภาษาอาหรับ
* ไวยากรณ์ภาษาอาหรับ

อ้างอิง
-------

1. ↑  Abboud, Peter F.; และคณะ (1983). *Elementary Modern Standard Arabic 1*. Cambridge UP. pp. 123–124. ISBN 0-521-27295-5.