**ธนาคารยูโอบี สำนักสาทร** หรือ **ตึกหุ่นยนต์** (อังกฤษ: Robot Building) เป็นอาคารสำนักงานของธนาคารยูโอบี ประเทศไทย มีความสูง 20 ชั้น ตั้งอยู่บนถนนสาทรใต้ เขตสาทร กรุงเทพมหานคร เดิมอาคารแห่งนี้เป็นของธนาคารเอเซีย แต่เนื่องจากภาวะเงินเฟ้อจึงถูกขายให้กับธนาคารยูโอบีในปี พ.ศ. 2548 และได้ใช้เป็นสำนักงานหลักจนถึงปี พ.ศ. 2565 เพื่อปรับปรุงอาคารใหม่

ตึกหุ่นยนต์ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2529 ได้รับการออกแบบโดย ดร.สุเมธ ชุมสาย ณ อยุธยา ซึ่งเขาใช้แนวคิดทางด้านเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ที่สะท้อนความทันสมัยของธนาคาร โดยใช้ภาพลักษณ์ของหุ่นยนต์เป็นตัวแทนแนวคิดดังกล่าว ตึกหุ่นยนต์ ถือได้ว่าเป็นหนึ่งในตัวอย่างอาคารสมัยใหม่ที่ใช้แนวคิดสถาปัตยกรรมแบบโพสต์โมเดิร์น ยุคแรก ๆ ของไทย จุดเด่นของแนวคิดนี้ดังกล่าวคือการเพิ่มองค์ประกอบที่ส่งเสริมเอกลักษณ์ให้กับอาคารสมัยใหม่เพื่อให้จดจำได้ง่าย และสะท้อนแนวคิดที่สอดคล้องไปกับอัตลักษณ์ของเจ้าของอาคาร เนื่องจากอาคารสมัยใหม่โดยทั่วไปในสมัยนั้นมักนิยมแต่เพียงการใช้สอย (function) ภายในอาคารเป็นหลัก 

ตึกหุ่นยนต์ ได้รับการยกย่องให้เป็นสัญลักษณ์ของอาคารยุคโมเดิร์นที่มีชื่อเสียงที่สุดเคียงคู่กับตึกช้าง ที่ได้รับการออกแบบโดยองอาจ สาตรพันธุ์ ตึกหุ่นยนต์ยังได้รับเลือกจากพิพิธภัณฑ์ร่วมสมัย นครลอสแอนเจลิส ให้เป็นหนึ่งใน 50 อาคารที่สมบูรณ์แห่งศตวรรษ

การออกแบบ
---------

แรกเริ่ม ดร.สุเมธ ชุมสาย ณ อยุธยา ออกแบบอาคารนี้เพื่อเป็นสำนักงานให้กับธนาคารเอเซีย จนกระทั่งเปลี่ยนมือเจ้าของเป็นธนาคารยูโอบีในปี พ.ศ. 2548 ความเป็นมาของอาคารนี้เริ่มขึ้นจาก ผู้บริหารธนาคารเอเซียในขณะนั้นต้องการอาคารที่สื่อออกถึงยุคสมัยใหม่และโลกแห่งคอมพิวเตอร์ของธนาคาร ซึ่งสุเมธ ได้แรงบันดาลใจมาจากของเล่นของบุตรชาย

ดร.สุเมธ ออกแบบอาคารที่แสดงถึงการต่อต้านงานโพสต์โมเดิร์น ที่ถือเป็นช่วงนิยมในขณะนั้น รวมไปถึงแบบสถาปัตยกรรมฟื้นฟูแนวคลาสสิกและไฮเทค ที่แฝงในงานออกแบบที่ศูนย์ศิลปะและวัฒนธรรมแห่งชาติฌอร์ฌ ปงปีดู ณ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส แต่ถึงอย่างไรก็ดีในช่วงแรกๆ ดร.สุเมธ ก็เคยยกย่องงานโพสต์โมเดิร์น ที่ต่อต้านความแข็งกระด้าง เคร่งครัด และเรียบๆ ในงานสถาปัตยกรรมแบบโมเดิร์น เขาได้กล่าวว่ามันเป็น "การต่อต้านที่แสวงหาการแทนที่เดิม แต่ปราศจากซึ่งความต้องการ การแทนที่" ดร.สุเมธ ได้ละทิ้งงานแบบฟื้นฟูคลาสสิกไปในช่วงทศวรรษที่ 1980 ที่เขาวิจารณ์ว่ามันคือ "หมวดหมู่แห่งการไร้ซึ่งความหมายในลวดลายสถาปัตยกรรม" ต่อมาเขาก็ทิ้งงานแนวไฮเทค ซึ่งเป็นการเคลื่อนไหวที่ปราศจากอนาคต

อาคารก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2529 ใช้เงินก่อสร้างทั้งหมด 300 ล้านบาท และช่วงกลางทศวรรษที่ 80 สถาปัตยกรรมสมัยใหม่ หรือ แบบโมเดิร์น ได้ค่อยๆหายไปในกรุงเทพมหานคร อาคารนี้จึงถือเป็นหนึ่งในตัวอย่างสุดท้ายของรูปแบบโมเดิร์นในกรุงเทพมหานคร

การปรับปรุง
-----------

อาคารหุ่นยนต์ระหว่างการปรับปรุง ภาพถ่ายเมื่อเดือนสิงหาคม 2566
ในปี 2023 มีการค้นพบว่าอาคารกำลังอยู่ภายใต้การปรับปรุงครั้งใหญ่ โดยมีการก่อสร้างที่รวมถึงการปรับสภาพลักษณะภายนอกของอาคาร เนื่องด้วยภาพการออกแบบสุดท้ายสำหรับแผนการปรับปรุงไม่เคยถูกเผยแพร่สู่สาธารณะ ทำให้การปรับปรุงสร้างความกังวลว่าอาจทำลายลักษณะอันเป็นเอกลักษณ์ดั้งเดิมของอาคารไป มีการยื่นข้อเสนอบนเว็บไซต์ Change.org เพื่อให้เจ้าของอาคาร ซึ่งคือธนาคารยูโอบี ประเทศไทย ทำการทบทวนแผนการปรับปรุงอาคาร และให้คงสภาพอันเป็นเอกลักษณ์ของอาคารไว้ดังเดิม สถาปนิกของอาคาร สุมเมธ ชุมสาย ยังได้ติดต่อเป็นการส่วนตัวไปยังยูโอบีเพื่อให้ทบทวนแผนและแสดงความกังวลเช่นกัน สุเมธกังวลอย่างยิ่งต่อการปรับปรุงอาคารในครั้งนี้ และในบทสัมภาษณ์กับ *บางกอกโพสต์* เขาระบุว่าผลงานการออกเป็นอันเป็นเอกลักษณ์นี้เป็นไปได้ว่าจะกลายสภาพมาเป็น "ก็แค่ตึกสำนักงานอีกตึกหนึ่ง" ในอีเมลกับ *CNN* เขาบรรยายว่าการปรับปรุงนี้เป็น "การทำลายรูปหน้า" (defacement) ที่แสดงให้เห็นถึง "ความไม่รู้และความดื้อรั้นของบริษัทยักษ์ใหญ่" ยูโอบีออกคำแถลงการณ์ต่าง ๆ เกี่ยวกับการปรับปรุงนี้ไว้ว่าจะเป็นการพาอาคาร "เข้าสู่ยุคสมัยใหม่ ในขณะเดียวกันก็ยังคงแสดงความเคารพต่อรากเหง้าของอาคาร" และได้ผ่าน "การวางแผนมาอย่างระมัดระวังให้สมดุลระหว่างการแปรสภาพให้ใหม่ขึ้น และการเคารพซึ่งลักษณะโครงสร้างเดิมของอาคาร" การปรับปรุงคาดว่าจะเสร็จสมบูณณ์ในปี 2568

ลักษณะอาคาร
-----------

ตึกหุ่นยนต์และสถานีเซนต์หลุยส์
อาคารสูง 20 ชั้น และมีพื้นที่ทั้งหมด 23,506 m² (253,016 ft²). ด้วยชั้นที่สูงขึ้นลดระดับลงเรื่อยๆ (Setback) ในชั้นที่ 4 8 12 16 และ 18 ซึ่งนับว่าเป็นการออกแบบอาคารอย่างแนบเนียนกับข้อกฎหมายผังเมืองในตัวเมืองที่ต้องมีถอยร่นจากถนน ซึ่งสุเมธใช้การทำ เซตแบ็ก ตามมุม 18 องศาถอยร่นจากแนวเส้นขอบพอดี ในอาคาร ชั้นแรกมีความสูงเท่ากับตึกสองชั้น ซึ่งเป็นส่วนของโถงต้อนรับ ด้านการตกแต่งภายใน ในส่วนของโถง เกิดจากความร่วมมือของบริษัทต่างๆ รวมแล้ว 7 บริษัท โดยยังคงสื่อถึงความเป็นหุ่นยนต์ตามที่สุเมธได้วางแนวคิดไว้ และยังมีรูปปั้นของ ซึ่งแกะสลักจำนวน 4 รูปโดยทวีชัย นิติประภา ศิลปินชาวไทย ในส่วนชั้นลอย ตั้งอยู่ในด้านข้างของโถง ซึ่งประกอบด้วยร้านกาแฟ และห้องประชุม ในชั้นที่สอง ประกอบด้วยโถงอเนกประสงค์ สำนักงาน และห้องฝึกอบรม ส่วนชั้นถัดไป เป็นส่วนของพื้นที่สำนักทั้งหมด ในส่วนของอาคารจอดรถ เป็นอาคารแปดชั้นตั้งอยู่ด้านหลังอาคารหลัก

ภายนอกอาคารมีรูปลักษณ์แบบหุ่นยนต์ แม้ว่าจุดประสงค์หลักคือเพื่อตอบสนองการใช้งานก็ตาม ซึ่งได้แก่เสาอากาศ 2 ต้นใหญ่ บนดาดฟ้าของอาคาร ซึ่งใช้เพื่อการติดต่อสื่อสารและเป็นสายล่อฟ้าควบคู่กัน ในส่วนเปลือกอาคาร (Facade) ข้างบน เป็นส่วนของห้องประชุมหลักและห้องรับประทานอาหารของผู้บริหาร ประกอบด้วยดวงตาสองดวงขนาด 6 m (19.7 ft) ซึ่งทำหน้าที่เป็นหน้าต่าง. กระจกในดวงตานั้น ใช้วัสดุเป็นกระจกสะท้อนแสง โดยมีฝาครอบกระจกทำเป็นบานเกล็ดโลหะ ลูกน็อตที่ประดับตกแต่งข้างอาคาร ทำจากคอนกรีตเสริมเหล็กแก้ว โดยลูกน็อตที่ใหญ่ที่สุดมีขนาด 3.8 m (12.5 ft) จำนวนสองข้าง ซึ่งทำให้กลายเป็นลูกน็อตที่ใหญ่ที่สุดในโลกในขณะนั้น ในส่วนผนังด้านตะวันออกและตก (ด้านข้างหุ่นยนต์) ซึ่งเจาะช่องเปิดน้อยมาก ซึ่งเป็นการป้องกันแดดกลางวันได้อย่างดี รวมถึงเป็นการลดใช้พลังงานในอาคารลงอีกด้วย และส่วนด้านทิศเหนือและใต้ (ด้านหน้าและหลังอาคาร) ใช้กระจกพ่นสีน้ำเงินสว่าง ซึ่งเป็นตัวแทนของธนาคารเอเซีย

การจดจำ
-------

ตึกหุ่นยนต์ได้รับเลือกจากพิพิทธภัณฑ์ร่วมสมัย นครลอสแอนเจลิส ให้เป็นหนึ่งใน 50 อาคารที่สมบูรณ์แห่งศตวรรษ อาคารยังส่งผลให้ ดร.สุเมธ ได้รับรางวัลจากบัณฑิตยสภาสถาปัตยกรรมและการออกแบบแห่งชิคาโก (Athenaeum Museum of Architecture and Design) ซึ่งเป็นรางวัลที่คนไทยรับเป็นคนแรก อ้างอิงจากหนังสือ *Encyclopedia of 20th Century Architecture* ของนายสตีเฟน เซนนอตต์ ได้ระบุอาคารนี้ว่า "เป็นการยกระดับงานสถาปัตยกรรมไทยให้ได้รับความจดจำไปทั่วโลก"

อ้างอิง
-------

### โน้ต

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Sumet, p. 74.
2. 1 2 3  Kusno, p. 197.
3. 1 2  "Sumet Jumsai." เก็บถาวร 2008-06-01 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ArchNet digital library at archnet.com. Accessed November 13, 2007.
4. 1 2  Williams, Nick B. "Third World Review: High rise battle of Bangkok - The 20-storey robot that is the focus of architectural acrimony." *The Guardian* (May 22, 1987).
5. ↑  "Buildings that put a sparkle in Thai skyline." *The Straits Times* (April 4, 1997).
6. ↑  Algie, Jim. "Building A Name in Paris: The French capital plays host to an exhibition by Thailand's Renaissance Man." เก็บถาวร 2001-04-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน *Asia Week* (December 17, 1999).
7. ↑  Sumet, p. 79–80.
8. ↑  Sumet, p. 79
9. ↑  Sumet, p. 80.
10. ↑  Williams & Cummings, p. 28.
11. 1 2 3  Koaysomboon, Top (2023-05-16). "Bangkok's famous Robot Building is gone—and we didn't even get the chance to say goodbye". Time Out Bangkok. สืบค้นเมื่อ 2023-12-09.
12. 1 2  "Crumbling Pride". Bangkok Post. 2023-08-05.
13. 1 2 3  Holland, Oscar (2023-11-05). "'Lost its soul': Campaigners decry renovation of Thailand's iconic 'Robot Building'". CNN.
14. ↑  Sumet, pp. 74, 76.
15. 1 2 3 4  Sumet, p. 76.
16. 1 2 3  Sumet, p. 77.
17. ↑  Sumet, p. 74, 76–77.
18. ↑  "Corporate Focus: Propaganda coup in decor market; Inventions: Original designs intended to make people ask 'What is this?'" *Bangkok Post* (August 6, 2001).
19. ↑  Sennott, p. 106.

### อ้างอิง

* Kusno, Abidin. *Behind the Postcolonial: Architecture, Urban Space and Political Cultures in Indonesia.* Routledge (2000). ISBN 0-415-23615-0.
* Sennott, Stephen (editor). *Encyclopedia of 20th Century Architecture*. Taylor & Francis (2004). ISBN 978-1-57958-433-7.
* Sumet Jumsai. "Building Study: Bank of Asia, Bangkok." เก็บถาวร 2011-05-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน *Mimar: Architecture in Development* 23 (1987): 74–81. Singapore: Concept Media Ltd.
* Williams, China and Joe Cummings. *Bangkok*. Lonely Planet (2004). ISBN 1-74059-460-6.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* โมเดลอาคาร 3D เก็บถาวร 2012-10-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ที่กูเกิลทรีดีแวร์เฮาส์

| * ด
* ค
* ก
เขตสาทร |
| --- |
| แขวง | 
* ทุ่งมหาเมฆ
* ทุ่งวัดดอน
* ยานนาวา

 |
| ประวัติศาสตร์ | 
* อำเภอบ้านทะวาย จังหวัดพระประแดง
* อำเภอยานนาวา จังหวัดพระนคร
* เขตสาธร กรุงเทพมหานคร
* เขตสาทร กรุงเทพมหานคร

 |
| ภูมิศาสตร์ | 
* แม่น้ำเจ้าพระยา
* คลองช่องนนทรี
* คลองสาทร

 |
| เศรษฐกิจ | 

|  |  |
| --- | --- |
| คมนาคม | 
* ทางพิเศษ
	+ เฉลิมมหานคร
	+ ศรีรัช
* ถนน
	+ จันทน์
	+ เจริญกรุง
	+ เจริญราษฎร์
	+ นราธิวาสราชนครินทร์
	+ นางลิ้นจี่
	+ พระรามที่ 4
	+ เย็นจิต
	+ สวนพลู (สาทร 3)
	+ สาทรใต้
* รายชื่อทางแยก
	+ แยกสาทร–นราธิวาส
* สะพานสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
* รถไฟฟ้าบีทีเอส สายสีลม
	+ เซนต์หลุยส์
	+ สุรศักดิ์
	+ สะพานตากสิน
* รถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล
	+ ลุมพินี
* รถโดยสารด่วนพิเศษ สายช่องนนทรี-ราชพฤกษ์
* เรือด่วนเจ้าพระยา
	+ สาทร

 |
| ธุรกิจ | 
* ตึกหุ่นยนต์
* อาคารไทย ซีซี (หอการค้าไทย-จีน)
* สาทร ซิตี ทาวเวอร์
* *สาธร ยูนีค ทาวเวอร์*
* เอ็มไพร์ ทาวเวอร์
* เอไอเอ ทาวเวอร์ สาทร
* แอทสาทร สแควร์
* สยามแม็คโคร สาทร ถนนจันทน์

 |

 |
| สังคม | 

|  |  |
| --- | --- |
| การศึกษา | 
* มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ
* วิทยาลัยเซนต์หลุยส์
* โรงเรียน
	+ โกศลภัทรวิทย์
	+ โกศลวิทยา
	+ เซนต์หลุยส์ศึกษา
	+ ทุ่งมหาเมฆ
	+ พระแม่มารีสาทร
	+ ยานนาเวศวิทยาคม
	+ วัดสุทธิวราราม
	+ สตรีศรีสุริโยทัย
	+ โสตศึกษาทุ่งมหาเมฆ
	+ อัสสัมชัญแผนกประถม
	+ อัสสัมชัญพาณิชยการ
* พิพิธภัณฑ์
	+ กรุงเทพประกันภัย
	+ จักรเย็บผ้า

 |
| สาธารณสุข | 
* โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์

 |
| การต่างประเทศ | 
* *รายชื่อสถานทูต*

 |
| วัฒนธรรม | 
* วัดพุทธ
	+ บรมสถล
	+ ปรก
	+ ยานนาวา
	+ ลุ่มเจริญศรัทธา
	+ สุทธิวราราม
* โบสถ์และคริสตจักร
	+ โบสถ์เซนต์หลุยส์
	+ โบสถ์น้อยพระจิตเจ้า
* บ้านซอยสวนพลู
* มัสยิดยะวา
* สมาคมฮินดูธรรมสภา
* สะพานปลากรุงเทพ
* สุสานแต้จิ๋ว

 |

 |
| หมวดหมู่ หมวดหมู่ |