**ษะมูด** (อาหรับ: ثَمُوْد) เป็นชนเผ่าอาหรับโบราณ หรือสมาพันธ์ชนเผ่า  ที่ครอบครองคาบสมุทรอาหรับ ทางตะวันตกเฉียงเหนือระหว่างปลายศตวรรษที่ 8 ก่อนคริสตศักราช เมื่อพวกเขาได้รับการยืนยันในแหล่งที่มาของอัสซีเรีย และศตวรรษที่ 5 เมื่อพวกเขาทำหน้าที่เป็น ผู้ช่วย ของโรมัน อาณาจักรษะมูดเป็นอาณาจักรแรกที่มีอยู่บนคาบสมุทรอาหรับ ตามแหล่งข่าวของอัสซีเรียและโรมัน ความเชื่อของชาวอาหรับถือว่าอาณาจักรษะมูดถูกทำลายโดยอัลลอฮ์ ไม่มีกฎหมายเป็นลายลักษณ์อักษร แต่หัวหน้าเผ่ามีบทบาทเป็นผู้ปกครอง พวกษะมูดถูกกล่าวถึงในแหล่งอารยธรรมเมโสโปเตเมีย ร่วมสมัยคลาสสิก และอาหรับ รวมถึงในจารึกในวิหารที่สร้างขึ้นในคริสต์ทศวรรษ 160 เพื่อพระเจ้า ʾlhʾ โดยพวกทาษะมูดเอง เป็นไปได้ว่าหลายกลุ่มที่ไม่เกี่ยวข้องใช้ชื่อของษะมูด พวกเขาอาจพูดภาษาอาหรับโบราณ  พวกษะมูดไม่ได้มีความเกี่ยวข้องเป็นพิเศษกับอักษรทามูดิก ซึ่งเป็นศัพท์รวมสำหรับระบบการเขียนที่มีการศึกษาต่ำของอาระเบียโบราณ
อัลกุรอาน กล่าวถึงพวกษะมูดเป็นตัวอย่างของกลุ่มชนที่นับถือพระเจ้าหลายองค์ในสมัยโบราณซึ่งถูกทำลายโดยอัลลอฮ์ เพราะบาปของพวกเขา ตามคัมภีร์อัลกุรอานและตัฟซีรความเชื่อ การยกย่องของอิสลาม พวกษะมูดเป็นชนเผ่าอาหรับ ยุคแรกที่ปฏิเสธสาส์นของนบีศอลิห์ เมื่อพวกเขาตัดเอ็นร้อยหวายของอูฐตัวเมียที่อัลลอฮ์ทรงส่งมาให้ แม้ว่านบีจะเตือน พวกเขาก็ถูกทำลายล้าง ยกเว้นนบีศอลิห์และชนเผ่าที่ชอบธรรมเพียงไม่กี่คน

แหล่งที่มาก่อนอิสลาม
--------------------

คำว่า ษะมูด ปรากฏใน*พงศาวดาร* ของกษัตริย์พระเจ้าซาร์กอนที่ 2 แห่งอัสซีเรีย (722—705 ก่อนคริสต์ศตวรรษ) ซึ่งจารึกไว้ที่ ดุรชัรกูริน  ในฐานะ "Ta-mu-di" ผู้คนถูกกล่าวถึงพร้อมกับเอฟาห์, "อิบาดีดี้" และ "มัรซิมานิ" โดยเป็นส่วนหนึ่งของ "ชาวอาหรับที่อาศัยอยู่ในทะเลทรายที่ห่างไกลซึ่งไม่รู้จักผู้ดูแลหรือเจ้าหน้าที่และมีไม่นำเครื่องราชบรรณาการไปถวายพระราชาองค์ใด" ซาร์กอนเอาชนะชนเผ่าเหล่านี้ตาม *บันทึก* ของเขา และบังคับให้พวกเขาเนรเทศไปยังสะมาเรีย  นักประวัติศาสตร์อิสราเอลเอฟาห์ 

ตั้งคำถามถึงความน่าเชื่อถือของบันทึกของซาร์กอน เนื่องจากการสรุปสั้นๆ ของบันทึกของซาร์กอน ดูเหมือนจะขัดแย้งกับข้อเท็จจริงที่ว่าการรณรงค์ดังกล่าวลึกเข้าไปในอาระเบียจะเป็นหนึ่งในสงครามที่ยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ของอัสซีเรีย และเนื่องจาก ไม่มีการกล่าวถึงการปล้นสะดม

เอฟาห์กลับคาดเดาว่าพวกษะมูดและชนเผ่าอาหรับอื่นๆ อาจทำข้อตกลงกับซาร์กอนเพื่อค้าขายในสะมาเรีย ซึ่งนักประวัติศาสตร์อัสซีเรียมองว่าเป็นการยอมจำนน 

  

จดหมายที่ยังมีชีวิตอยู่จากนะโบดีอุส กษัตริย์แห่งบาบิโลนในศตวรรษที่หก มีคำสั่งให้ "Te-mu-da-a Ar-ba-aa" ซึ่งดูเหมือนเป็น "ษะมูดอาหรับ" จะได้รับเงินหลายตะลันต์ บุคคลนี้น่าจะเป็นพ่อค้าหรือข้าราชการในราชสำนักบาบิโลน 

ษะมูดยังถูกกล่าวถึงในแหล่งคลาสสิกอีกด้วย คำพูดที่รอดตายจากอกาทาร์คิเดส บนทะเลเอริเทรียน จากศตวรรษที่สองก่อนคริสตศักราช รายงานว่าชาวอาหรับษะมูดอาศัยอยู่ในตอนใต้ของอ่าวอัลอะเกาะบะฮ์   ในทางเดินที่ค่อนข้างยุ่งเหยิงของพลินีผู้อาวุโส นักประวัติศาสตร์ชาวโรมในศตวรรษที่หนึ่ง ดูเหมือนจะพบษะมูดที่เมือง "Baclanaza" ซึ่งไม่ปรากฏชื่อ ทอเลมี ซึ่งมีชีวิตอยู่ในศตวรรษที่สอง เขียนว่าชนเผ่า "ษะมูดิตัย" อาศัยอยู่บริเวณชายฝั่งทะเลแดง และชนเผ่า "ษะมูเดนอย" อาศัยอยู่ทางบกทางตะวันตกเฉียงเหนือของอาระเบีย—หรือทั้งสองอย่างอาจอ้างอิงถึงษะมูด—ในขณะที่ยุเรนิอุสร่วมสมัยของเขาเชื่อว่า พวกษะมูดเป็นเพื่อนบ้านกับชาวนาบาเทียน พวกษะมูดยังเข้าร่วมกับกองทัพโรมันในฐานะผู้ช่วย และ *Notitia Dignitatum* กล่าวถึงนักรบษะมูดสองหน่วยที่รับใช้จักรวรรดิโรมัน หน่วยหนึ่งอยู่ในอียิปต์และอีกหน่วยอยู่ในปาเลสไตน์ 

มีการกล่าวถึงษะมูดไม่บ่อยนักในแหล่งอาหรับร่วมสมัยของชนพื้นเมือง แม้ว่าจารึกซาไฟติก สองแผ่นที่สลักไว้ในช่วงระหว่างศตวรรษที่หนึ่งก่อนคริสตศักราชและศตวรรษที่สี่จะอ้างถึง "ปีแห่งสงครามระหว่าง Gšm และเผ่าของษะมูด [ *snt ḥrb gšm ʾl ṯmd* ] ".  ข้อยกเว้นที่สำคัญคือวิหารที่อัรรุวาฟา ทางตะวันตกเฉียงเหนือของซาอุดีอาระเบีย  คำจารึกของวิหาร (ในภาษากรีกโบราณ และ ภาษาอาราเมอิกของนาบาเทียน ) ระบุว่าสร้างโดยนักบวชชื่อ Šʿdt แห่ง "Thamūd of Robathū" สำหรับ ʾlhʾ ซึ่งดูเหมือนจะเป็นเทพผู้อุปถัมภ์ของชนเผ่า โดยการสนับสนุนของรัฐบาลโรมัน  โรบาตู น่าจะเป็นชื่อโบราณของ อัรรูวาฟา สมัยใหม่  พวกทามูดที่เป็นปัญหาคือกองกำลังเสริมของโรมัน ดังที่จารึกระบุอย่างชัดเจน:

> 
> เพื่อความผาสุกของผู้ครองโลกทั้งปวง... จักรพรรดิมาร์กุส เอาเรลิอุสและจักรพรรดิลูกิอุส เวรุส ผู้พิชิตชาวอาร์เมเนีย นี่คือวิหารที่สร้างขึ้นโดยกลุ่มชนเผ่าของษะมูด ผู้นำของหน่วย เพื่อให้มันถูกสร้างขึ้นด้วยมือของพวกเขา และเป็นสถานที่เคารพบูชาของพวกเขาตลอดไป... โดยการสนับสนุนของควินตุส อันติสตีอุส แอดเวนตุส ผู้ว่าราชการ 
> 
> 
> 

แต่ถึงแม้จะมีชนเผ่าที่เรียกว่า ษะมูด ในช่วงปลายศตวรรษที่สี่ กวีชาวอาหรับในศตวรรษที่ 6 ซึ่งผลงานของเขาถูกเก็บรักษาไว้ในแหล่งหลังอิสลามได้กล่าวถึงชาวษะมูดว่าเป็นชนเผ่าโบราณที่สาบสูญไปนาน ความไม่จีรังของสรรพสิ่ง  เป็นไปได้ว่าพวกษะมูดไม่ใช่เผ่าเดียว และเผ่าอื่นใช้ชื่อษะมูดตามชื่อเผ่าเดิมที่สูญพันธุ์ไปแล้ว

แหล่งที่มาของอิสลาม
-------------------

แหล่งข่าวอิสลามอาหรับระบุว่า พวกษะมูดเป็นชนเผ่าอาหรับยุคแรกที่สูญพันธุ์ไปแล้วในสมัยโบราณ 

ษะมูดถูกกล่าวถึงยี่สิบสามครั้งใน อัลกุรอาน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของบทเรียนทางศีลธรรมเกี่ยวกับการทำลายล้างประชาชาติบาปของพระเจ้า ซึ่งเป็นบรรทัดฐานสำคัญในอัลกุรอาน  ตามคัมภีร์อัลกุรอาน พวกษะมูดเป็นผู้สืบทอดชาติที่แล้วซึ่งเรียกว่า อ๊าด ซึ่งถูกทำลายเพราะบาปของพวกเขาเช่นกัน พวกเขาอาศัยอยู่ในบ้านที่แกะสลักลงไปในภูเขา อัลลอฮ์ทรงเลือกนบีศอลิห์ เพื่อเตือนชาวษะมูดที่นับถือพระเจ้าหลายองค์ว่าพวกเขาควรเคารพบูชาอัลลอฮ์เพียงพระองค์เดียว คนในเผ่าปฏิเสธที่จะฟังเขา โดยบอกว่า ศอลิห์เป็นเพียงมนุษย์ธรรมดา และเรียกร้องหมายสำคัญจากอัลลอฮ์ พระเจ้าทรงส่งอูฐตัวเมีย หนึ่งลงมาเพื่อเป็นสัญญาณของพระองค์ และศอลิห์บอกกับประชาชาติของท่าน พวกเขาไม่ควรทำร้ายอูฐและปล่อยให้มันดื่มน้ำจากบ่อของพวกเขา แต่พวกษะมูดได้ตัดเอ็นร้อยหวายของมันหรือไม่ก็ทำให้มันบาดเจ็บ อัลลอฮ์จึงทรงทำลายเผ่านี้ ยกเว้นนบีศอลิห์และผู้ศรัทธาอีกนิดหน่อย วิธีการทำลายของชาวษะมูดโดยอัลลอฮ์ ได้แก่ สายฟ้า พายุ เสียงกัมปนาท และแผ่นดินไหว เสียงกัมปนาทซึ่งเป็นเสียงที่ดังมากอาจก่อให้เกิดแผ่นดินไหว ตามที่นักวิชาการบางคนกล่าว เรื่องราวที่นำเสนอในซูเราะฮ์ อันนัมล์ยังกล่าวถึงคนชั่วเก้าคนของษะมูดซึ่งต้องรับผิดชอบต่อการลงโทษของพระเจ้าต่อประชาชนของพวกเขาในทันที [อัลกุรอาน 27:48] ในเรื่องเล่าที่ชวนให้นึกถึงคำอธิบายของชาวยิวเกี่ยวกับมรณกรรมของเมืองสะดูม 

> 
> และยังษะมูด (เราได้ส่ง) พี่น้องคนหนึ่งของพวกเขาคือศอลิห์ เขากล่าวว่า "โอ้กลุ่มชนของข้าเอ๋ย! พวกท่านสักการะอัลลอฮ์เถิด พวกท่านไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากพระองค์ พระองค์ทรงบังเกิดพวกท่านพำนักอยู่ในนั้น อังนั้น พวกท่านจงขออภัยต่อพระองค์ และจงกลับเนื้อกลับตัวต่อพระองค์ แท้จริงพระเจ้าของฉันนั้นทรงอยู่ใกล้ทรงตอบรับเสมอ" พวกเขากล่าวว่า "โอ้ ศอลิห์เอ๋ย ! แน่นอนท่านเคยเป็นความหวังในหมู่พวกเรามาก่อน บัดนี้ ท่านจะห้ามมิให้เราเคารพอิบาดะฮ์สิ่งที่บรรพบุรุษของเราเคารพอิบาดะฮ์อยู่กระนั้นหรือ? และแท้จริงพวกเราอยู่ในการสงสัยต่อสิ่งที่ท่านเรียกร้องเชิญชวนเรายังสิ่งนั้น" เขากล่าวว่า "โอ้กลุ่มชนของข้าเอ๋ย ! พวกท่านไม่เห็นดอกหรือ หากฉันมีหลักฐานอันชัดแจ้งจากพระเจ้าของข้า และพระองค์ทรงประทานความเมตตา จากพระองค์แก่ข้า ดังนั้นผู้ใดเล่าจะช่วยข้าให้พ้นจากอัลลอฮ์ หากข้าฝ่าฝืนพระองค์ ดังนั้น พวกท่านจะไม่เพิ่มสิ่งใดให้แก่ข้าเลยนอกจากการขาดทุนเท่านั้น และโอ้กลุ่มชนของข้าเอ๋ย! นี่คืออูฐตัวเมียของอัลลอฮ์ เป็นสัญญาณหนึ่งแก่พวกท่านดังนั้นพวกท่านจงปล่อยมันให้หากินตามลำพังในแผ่นดินของอัลลอฮ์ และอย่าก่อความทุกข์ยากแก่มัน มิฉะนั้นแล้ว การลงโทษอันรวดเร็วจะประสบแก่พวกท่าน" ต่อมาพวกเขาได้ฆ่า ดังนั้นเขากล่าวว่า "พวกท่านจงสุขสำราญในบ้านของพวกท่านสามวัน นั่นคือสัญญาที่ไม่โกหก" ดังนั้น เมื่อพระบัญชาของเราได้มาถึง เราได้ช่วยศอลิห์และบรรดาผู้ศรัทธาร่วมกับเขาให้รอดพ้น ด้วยความเมตตาจากเรา และจากความอดสูของวันนั้น แท้จริงพระเจ้าของเจ้านั้นเป็นผู้ทรงพลัง ผู้ทรงอำนาจ และเสียงกัมปนาท ได้คร่าบรรดาผู้อธรรม แล้วพวกเขาได้กลายเป็นผู้นอนพังพาบตายในบ้านของพวกเขา ประหนึ่งว่า พวกเขามิได้เคยอยู่ในนั้นมาก่อน พึงทราบเถิด! แท้จริงษะมูดนั้นปฏิเสธศรัทธาพระเจ้าของพวกเขา พึงทางเถิด! จงห่างไกลจากความเมตตาเถิดสำหรับษะมูด[อัลกุรอาน 11:61–68 (อับดุลฮาลีม)]
> 
> 
> 

ซากปรักหักพังของอาคารแกะสลักที่อัลหิจญร์
ตัฟซีรของอิสลามเพิ่มรายละเอียดให้กับบันทึกของอัลกุรอาน ดังนั้น พวกษะมูดจึงเป็นชนเผ่าที่มีอำนาจและบูชารูปเคารพซึ่งอาศัยอยู่ในเมืองอัลหิจญร์ซึ่งปัจจุบันเรียกว่ามะดาอินศอลิห์ แปลว่า เมืองแห่งศอลิห์ อยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของอาระเบีย เมื่อนบีศอลิห์เริ่มประกาศเตาฮีด พวกษะมูดเรียกร้องให้ท่านพิสูจน์ความเป็นนบีของท่านโดยนำอูฐตั้งท้องออกมาจากหินแข็ง เมื่อพระผู้เป็นเจ้าทรงอนุญาตให้นบีทำเช่นนี้ ชาวเผ่าบางคนติดตามนบีศอลิห์ ในขณะที่ผู้นำที่มีอำนาจหลายคนยังคงต่อต้านเขา หลังจากคลอดลูก อูฐจะดื่มน้ำทั้งหมดจากบ่อน้ำทุกๆ สองวัน จากนั้นจึงผลิตน้ำนมจำนวนมหาศาลให้กับผู้คน แต่มันขาดสะบั้นและในที่สุดฆ่าโดยชาวษะมูด 9 คน ซึ่งตอนนั้นพยายามฆ่านบีศอลิห์ด้วยตัวเองแต่ล้มเหลว หลังจากล้มเหลวในการช่วยชีวิตผู้คนของเขา นบีศอลิห์เตือนว่าพวกเขาจะถูกทำลายหลังจากสามวัน ในวันแรกผิวของพวกเขาจะเปลี่ยนเป็นสีเหลือง วันที่สอง สีแดง; และในวันสุดท้ายของการทำลายล้าง เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นและพวกษะมูดก็ถูกทำลายล้าง  ทัศนะของชาวมุสลิมดั้งเดิมคือการทำลายษะมูดเกิดขึ้นก่อนการประกาศศาสนาของนบีอิบรอฮีม 

*หะดีษ*ที่เก็บรักษาไว้ในคอลเลกชัน *เศาะฮีห์ บุคอรี* บรรยายว่านบีมุฮัมมัด เรียกอัลหิจญร์ว่า "ดินแดนแห่งษะมูด" และไม่อนุญาตให้กองทหารของเขาดื่มจากบ่อน้ำหรือใช้น้ำ และห้ามเข้าไปในซากปรักหักพัง "เว้นแต่ ร้องไห้เถิด เกรงว่าจะเกิดอะไรแก่ท่าน"  โครงสร้างหินของอัลหิจญร์ส่วนใหญ่มาจากยุคนาบาเทียน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในศตวรรษที่ 1  อิบนุ สะอ์ด นักปราชญ์ชาวมุสลิมในศตวรรษที่ 9 เชื่อว่าชาวษะมูดคือชาวนาบาเทียน 

บทกวีของ อุมัยยะฮ์ อิบนุ อะบีสัลต์ ชาวมักกะฮ์ร่วมสมัยกับนบีมุฮัมมัดผู้ปฏิเสธที่จะรับอิสลาม มีการอ้างอิงถึงอูฐและษะมูด ในบันทึกของอุมัยยะฮ์ไม่มีนบีศอลิห์ ในทางกลับกัน อูฐกลับถูกฆ่าโดย "กุดาร บิน ซาลิฟ" คนหนึ่ง และลูกอูฐยืนอยู่บนก้อนหินและสาปแช่งษะมูด ซึ่งนำไปสู่การทำลายล้างของเผ่า ยกเว้นผู้หญิงง่อยคนเดียวที่ไว้ชีวิตเพื่อเผยแพร่ข่าวสารแห่งการทำลายล้าง  ไม่ว่าบทกวีนี้จะเป็นของอุมัยยะฮ์โดยแท้หรือเป็นการสร้างหลังอิสลามก็เป็นเรื่องของการถกเถียงกัน 

แหล่งข่าวอิสลามบางแห่งอ้างว่าเผ่าบนูษากิฟ ซึ่งเป็นชนเผ่าอาหรับจากเมืองฏออีฟ ในสมัยนบีมุฮัมมัด สืบเชื้อสายมาจากผู้รอดชีวิตจากชาวษะมูด

อักษรทามูดิก
------------

อักษรทามูดิกเป็นชื่อรวมของจารึกประมาณ 15,000 ชิ้นจากทั่วอาระเบีย ซึ่งยังไม่ได้รับการศึกษาอย่างถูกต้องและระบุว่าเป็นภาษาอื่น  ชื่อนี้เป็นการเรียกชื่อผิดตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 เมื่อข้อความดังกล่าวถูกค้นพบในพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับชาวษะมูดในความเชื่ออิสลาม ไม่มีความเกี่ยวข้องเป็นพิเศษระหว่างคัมภีร์เหล่านี้กับเผ่าษะมูด

ดูเพิ่ม
-------

* แอตแลนติสแห่งผืนทราย
* อิร็อมแห่งเสาหิน

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3 4 5 6  Hoyland 2001. sfn error: no target: CITEREFHoyland2001 (help)
2. 1 2 3 4 5 6 7  Macdonald 2015. sfn error: no target: CITEREFMacdonald2015 (help)
3. 1 2 3 4  Eph'al 1984. sfn error: no target: CITEREFEph'al1984 (help)
4. 1 2  Retsö 2003. sfn error: no target: CITEREFRetsö2003 (help)
5. 1 2 3 4 5 6  Firestone 2006. sfn error: no target: CITEREFFirestone2006 (help)
6. ↑  Munt 2015. sfn error: no target: CITEREFMunt2015 (help)
7. ↑  "Al-Hijr Archaeological Site (Madâin Sâlih)". *whc.unesco.org*. UNESCO World Heritage Centre. 2008. สืบค้นเมื่อ 22 August 2020.
8. 1 2  Sinai 2011. sfn error: no target: CITEREFSinai2011 (help)
9. ↑  Graf & Zwettler 2004. sfn error: no target: CITEREFGrafZwettler2004 (help)