**คณะรักกางเขน** (ฝรั่งเศส: *Amantes de la Croix*; อังกฤษ: Lovers of the Holy Cross) เป็นกลุ่มคณะนักบวชคาทอลิกหญิงประจำมุขมณฑล ก่อตั้งโดยมุขนายกปีแยร์ ล็องแบร์ เดอ ลา ม็อต เมื่อมาปฏิบัติหน้าที่มิชชันนารีในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในปี ค.ศ. 1670 

คณะรักกางเขนที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศไทยและยังมีสมาชิกอยู่คือคณะรักกางเขน แห่ง จันทบุรี ปัจจุบันมี**คุณแม่เทเรซา อุบล ผังรักษ์** เป็นมหาธิการิณี

ประวัติ
-------

### ก่อตั้ง

สมเด็จพระสันตะปาปาอเล็กซานเดอร์ที่ 7 ให้สมณะกระทรวงการเผยแพร่ความเชื่อส่งมิชชันนารีคณะมิสซังต่างประเทศแห่งกรุงปารีส ซึ่งประกอบด้วยมุขนายกชาวฝรั่งเศส 3 องค์และบาทหลวงผู้ติดตามอีกจำนวนหนึ่งไปทำการประกาศข่าวดีและตั้งสำนักมิสซังคาทอลิกต่าง ๆ ในภูมิภาคตะวันออกไกล โดยหนึ่งนั้นคือมุขนายกปีแยร์ ล็องแบร์ เดอ ลา ม็อต ซึ่งได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้แทนพระสันตะปาปาประจำมิสซังโคชินไชนา

มุขนายกปีแยร์ ล็องแบร์ เดอ ลา ม็อต เดินทางมาถึงกรุงศรีอยุธยาเมื่อวันที่ 22 สิงหาคม ปี ค.ศ. 1662 ที่หมู่บ้านโปรตุเกส เพื่อรอเวลาเดินทางไปสู่ประเทศจีนและเวียดนามตามที่ท่านได้รับมอบหมายมาในระหว่างที่พำนักรออยู่ที่อยุธยา ท่านได้รับการดลใจให้ตั้งกลุ่มผู้รักไม้กางเขนทั้งมวลคือ รักกางเขนชาย สตรีรักกางเขน และฆารวาสรักไม้กางเขน เพื่อรวมงานเผยแผ่ศาสนากับท่าน  จนกระทั่งปี ค.ศ. 1670 มุขนายกล็องแบร์จึงเดินทางถึงตังเกี๋ยหรือทางภาคเหนือของทางเวียดนาม และบวชกลุ่มสตรีคาทอลิกราว 30 คนตั้งเป็น "คณะรักกางเขนแห่งตังเกี๋ย" ขึ้นเป็นคณะรักกางเขนคณะแรก จากนั้นในปี ค.ศ. 1671 จึงตั้ง "คณะรักกางเขนแห่งโคชินจีน" ต่อมาท่านกลับมาพำนักที่สยามและรวมกลุ่มสตรีได้ 5 คนบวชเป็นภคินี "คณะรักกางเขนแห่งสยาม" ขึ้นเมื่อวันที่ 7 กันยายน ค.ศ. 1672

วันที่ 2 มกราคม ค.ศ. 1679 สมเด็จพระสันตะปาปาอินโนเซนต์ที่ 11 ทรงประกาศรับรองสถานะของคณะรักกางเขนทุกคณะที่มุขนายกหรืออุปมุขนายกได้ตั้งขึ้นในทวีปเอเชีย แม้มุขนายกล็องแบร์จะถึงแก่กรรมลงในเดือนมิถุนายนปีเดียวกัน แต่บาทหลวงคณะมิสซังต่างประเทศแห่งกรุงปารีสยังคงสืบสานเจตนารมณ์ของท่านโดยการตั้งอารามนักบวชหญิงคณะรักกางเขนขึ้นตามที่ต่าง ๆ จนกระทั่งในปี ค.ศ. 2011 มีคณะรักกางเขนอยู่ถึง 24 คณะในประเทศเวียดนาม 3 คณะในประเทศไทย และ 1 คณะในประเทศลาว

### จันทบุรี

เมื่อกรุงศรีอยุธยาทำสงครามกับพม่าและเสียกรุงครั้งที่สอง ซึ่งมีบันทึกอยู่ในพงศาวดารไทยว่า บรรดาภคิณีรักกางเขนที่อยุธยาได้หนีภัยสงครามในการเดินทัพของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ไปเมืองจันทบุรี ระหว่างเดินทางภคิณีรักกางเขนได้ช่วยพยาบาลทหารและชาวบ้าน รวมทั้งเด็ก ๆ ที่เจ็บป่วย และได้ช่วยดูแลพยาบาลกรมพระเทพามาตย์ หรือพระราชชนนีในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ให้ทุเลาจากความป่วยไข้ได้ ในขณะที่แพทย์หลวงไม่สามารถรักษาได้ เมื่อสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงทราบ ก็ได้เรียกภคิณีเข้าเฝ้าและพระราชทานหมากพลูให้เป็นรางวัล และคณะภคิณีรักกางเขนก็ได้เริ่มลงหลักปักฐาน ณ จันทบุรีนับแต่นั้นเป็นต้นมา

บันทึกพงศาวดารไทยอีกฉบับกล่าวว่า บ้านเมืองรวมทั้งวัดวาอารามและโรงเรียนถูกเผาไปด้วย ในขณะที่บ้านเมืองกำลังระส่ำระส่ายนั้น มีแต่อารามภคิณีคณะรักไม้กางเขนที่จันทบุรีเท่านั้นที่ดำรงอยู่ ซึ่งตรงกับรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ 1

ปัจจุบันคณะรักกางเขนแห่งจันทบุรี มีศูนย์กลางคณะรักกางเขน แห่ง จันทบุรี อยู่ที่จังหวัดจันทบุรี พื้นที่ติดกับอาสนวิหารพระนางมารีอาปฏิสนธินิรมล โดยมีอารามบ้านแม่ชื่อ **อารามแม่พระฟาติมา** มีสมาชิกภคิณีในคณะอยู่ทั้งหมด 124 ท่าน โดยมี**คุณแม่เทเราซา อุบล ผังรักษ์** เป็นมหาธิการิณีประจำคณะรักกางเขน แห่ง จัทบุรี แห่งนี้

ในประเทศไทยและลาว
-----------------

คณะรักกางเขนในประเทศไทยมีอยู่ 3 คณะ ได้แก่

* **คณะรักกางเขน แห่ง จันทบุรี** ตั้งอยู่ในเขตมิสซังจันทบุรี
* **คณะภคินีรักกางเขนแห่งอุบลราชธานี** ตั้งอยู่ในเขตมิสซังอุบลราชธานี
* **คณะภคินีรักกางเขนแห่งท่าแร่** ตั้งอยู่ในเขตมิสซังท่าแร่-หนองแสง

ในประเทศลาวมี 1 คณะ คือ **คณะรักกางเขนแห่งเชียงหวาง** ทั้งได้รวมกันเป็น**สหพันธ์คณะภคินีรักกางเขน แห่ง ประเทศไทยและลาว**

อ้างอิง
-------

1. ↑
2. ↑  ซิสเตอร์วรนุช, ประนอมมิตร (2019). *วรสารคณะรักกางเขน แห่ง จันทบุรี*. จันทบุรี, ประเทศไทย: ม.ป.ท. `{{cite book}}`: `|ref=harv` ไม่ถูกต้อง (help)หน้า1
3. ↑
4. ↑  ซิสเตอร์วรนุช, ประนอมมิตร (2019). *วรสารคณะรักกางเขน แห่ง จันทบุรี*. จันทบุรี, ประเทศไทย: ม.ป.ท. `{{cite book}}`: `|ref=harv` ไม่ถูกต้อง (help)หน้า1
5. ↑  ประวัติการเปิด บ้านรักไม้กางเขน แห่งอุบลฯ[*ลิงก์เสีย*], คณะรักกางเขนแห่งอุบลราชธานี, เรียกข้อมูลวันที่ 5 มีนาคม พ.ศ. 2556
6. ↑  คณะรักกางเขนแห่งสยาม เก็บถาวร 2013-08-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, หอจดหมายเหตุ อัครสังฆมณฑลกรุงเทพฯ, เรียกข้อมูลวันที่ 5 มีนาคม พ.ศ. 2556
7. ↑  History  เก็บถาวร 2012-11-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, the Lovers of the Holy Cross of Los Angeles, Retrieved 2012-03-05.
8. ↑  ซิสเตอร์วรนุช, ประนอมมิตร (2019). *วรสารคณะรักกางเขน แห่ง จันทบุรี*. จันทบุรี, ประเทศไทย: ม.ป.ท. `{{cite book}}`: `|ref=harv` ไม่ถูกต้อง (help)หน้า2
9. ↑
10. ↑  ประวัติ ความเป็นมา สหพันธ์คณะภคินีรักกางเขน แห่ง ประเทศไทยและลาว, คณะรักกางเขน แห่ง จันทบุรี, เรียกข้อมูลวันที่ 5 มีนาคม พ.ศ. 2556

บรรณานุกรม
----------

* ซิสเตอร์วรนุช, ประนอมมิตร (2019). *วรสารคณะรักกางเขน แห่ง จันทบุรี*. จันทบุรี, ประเทศไทย: ม.ป.ท. `{{cite book}}`: `|ref=harv` ไม่ถูกต้อง (help)หน้า1
* ซิสเตอร์วรนุช, ประนอมมิตร (2019). *วรสารคณะรักกางเขน แห่ง จันทบุรี*. จันทบุรี, ประเทศไทย: ม.ป.ท. `{{cite book}}`: `|ref=harv` ไม่ถูกต้อง (help)หน้า2