**ไฟฟ้าเคมี** (อังกฤษ: Electrochemistry) เป็นสาขาหนึ่งในเคมีวิเคราะห์ที่ศึกษาระหว่างความต่างศักย์ไฟฟ้ากับการเปลี่ยนแปลงทางเคมี หรือศึกษาปฏิกิริยาที่ผิวหน้าสัมผัสของวัสดุตัวนำ (conductor material) ซึ่งเป็นขั้วไฟฟ้า (electrode) ที่อาจเป็นโลหะ หรือสารกึ่งตัวนำอย่างกราไฟต์ (graphite) และไอออนิกคอนดักเตอร์อิเล็กโทรไลต์ (electrolyte) ถ้าปฏิกิริยาเคมี (chemical reaction) เกิดจากแรงดันไฟฟ้า (voltage) ภายนอกหรือถ้าแรงดันไฟฟ้าเกิดจากปฏิกิริยาเคมี ดังเช่นไฟฟ้าในแบตเตอรี่ (Battery) อย่างนี้เราเรียกว่าปฏิกิริยาไฟฟ้าเคมีโดยทั่วไปวิชาเคมีไฟฟ้า จะเกี่ยวข้องกับปฏิกิริยาออกซิเดชัน (oxidation) และปฏิกิริยารีดักชัน (reduction)

เมื่อปฏิกิริยาเคมีขับเคลื่อนโดยความต่างศักย์ไฟฟ้า เช่น ในอิเล็กโทรลิซิส หรือหากความต่างศักย์เป็นผลมาจากปฏิกิริยาเคมี เช่น ในแบตเตอรี่ไฟฟ้าหรือเซลล์เชื้อเพลิง จะเรียกว่าปฏิกิริยาเคมีไฟฟ้า ซึ่งแตกต่างจากปฏิกิริยาเคมีอื่น ๆ ในปฏิกิริยาเคมีไฟฟ้า อิเล็กตรอนจะไม่ถ่ายโอนโดยตรงระหว่างอะตอม ไอออน หรือโมเลกุล แต่ผ่านวงจรไฟฟ้าที่เป็นตัวนำไฟฟ้าดังกล่าว ปรากฏการณ์นี้เป็นสิ่งที่ทำให้ปฏิกิริยาไฟฟ้าเคมีแตกต่างจากปฏิกิริยาเคมีทั่วไป

ธาตุเคมีที่เกี่ยวข้องกับปฏิกิริยาเคมี (chemical reaction) ไฟฟ้าจะขึ้นกับจำนวนอิเล็กตรอน (electron) ที่มันจะรับหรือจะให้ซึ่งเรียกว่าสถานะออกซิเดชัน (oxidation state) ในสถานะที่เป็นกลาง (neutral state) สถานะออกซิเดชันจะเท่ากับ 0 ถ้าอะตอมใดอะตอมหนึ่งเป็นผู้ให้อิเล็กตรอนในปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นออกซิเดชั่นสเตตของมันจะเพิ่มขึ้นและถ้าธาตุใดรับอิเล็กตรอนออกซิเดชั่นสเตตของมันจะลดลง ดังตัวอย่างเมื่อโซเดียมทำปฏิกิริยากับคลอรีนโซเดียมจะให้อิเล็กตรอน 1 ตัวแล้วมันจะมีออกซิเดชั่นสเตตเป็น +1 ส่วนคลอรีนรับอิเล็กตรอนไป 1 ตัวจะมีค่าออกซิเดชั่นสเตตลดลงเป็น -1 ออกซิเดชั่นสเตตจะเป็น 0 ในปฏิกิริยาเคมีที่ประจุ + และ - หักล้างกันพอดี และแรงดึงดูดไอออนต่างชนิดกันระหว่างของโซเดียมและคลอรีนเรียกว่าไอออนิกบอนด์ (ionic bond) การสูญเสียอิเล็กตรอนของธาตุเคมีเราเรียกว่าออกซิเดชั่น (oxidation) และการได้รับอิเล็กตรอนเราเรียกว่ารีดักชั่น (reduction) เพื่อให้จำง่ายเรามีเทคนิคช่วยจำ (mnemonic) ที่นิยมกันมากดังนี้ดังนี้

* "OIL RIG" ย่อจากภาษาอังกฤษว่า"ออกซิเดชั่นคือการสูญเสีย รีดักชั่นคือการเพิ่มพูน"   
 (Oxidation Is Loss, Reduction Is Gain)
* "LEO says GER" ย่อจากภาษาอังกฤษว่า "สูญเสียอิเล็กตรอน:ออกซิเดชั่น, เพิ่มพูนอิเล็กตรอน:รีดักชั่น"  
 (Lose Electrons:Oxidization, Gain Electrons: Reduction)

สสารที่สูญเสียอิเล็กตรอนจะเรียกว่า**รีดิวซิ่งเอเจนต์**หรือ**รีดักแตนท์**และถ้าสสารที่รับอิเล็กตรอนจะเรียกว่า**ออกซิไดซิ่งเอเจนต์**หรือ**ออกซิแดนท์** ในปฏิกิริยาเคมีออกซิไดซิ่งเอเจนต์จะถูกลดประจุไฟฟ้าหรือถูกรีดิวซ์เสมอและรีดิวซิ่งเอเจนต์จะถูกออกซิไดซ์เสมอ การเพิ่มออกซิเจน สูญเสียไฮโดรเจน และเพิ่มตัวเลขออกซิเดชั่น ปฏิกิริยาเคมีนี้จะเรียกออกซิเดชั่น และในทางตรงกันข้ามเรียกว่ารีดักชั่น และปฏิกิริยาเคมีที่มีทั้งออกซิเดชั่นและรีดักชั่นจะเรียกปฏิกิริยานี้ว่ารีดอกซ์ (redox) เป็นเรื่องธรรมดาที่เมื่อสสารหนึ่งเสียอิเล็กตรอนสสารอีกตัวก็จะเป็นผู้รับมัน ในปฏิกิริยาเคมีที่ต้องการออกซิแดนท์ ออกซิเจนคือออกซิแดนท์ แต่ออกซิแดนท์ไม่จำเป็นต้องเป็นออกซิเจน ฟลูออรีนก็เป็นตัวออกซิแดนท์ที่ดีและแรงกว่าออกซิเจนด้วยเนื่องจากมันมีอิเล็กโตรเนกาติวิตี (electronegativity) สูงกว่าออกซิเจน

ปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นเอง
-----------------------

ปฏิกิริยาเคมีไฟฟ้าที่เกิดขึ้นเอง (spontaneous) สามารถใช้เป็นแหล่งกำเนิดไฟฟ้าได้เช่นในเซลล์เคมีไฟฟ้า (electrochemical cell) หรือ แบตเตอรี่ (battery) และ เซลล์เชื้อเพลิง (fuel cell) ตัวอย่างในเซลล์เชื้อเพลิง ก๊าซออกซิเจน (O2) และไฮโดรเจน (H2) จะรวมตัวกันเกิดเป็นน้ำ (H2O) ความร้อนและพลังงานไฟฟ้า (electrical energy) ในทางกลับกันอิเล็กโตรไลสิส (electrolysis) ของน้ำเกิดเป็นก๊าซออกซิเจนและไฮโดรเจนเกิดขึ้นเองไม่ได้
(non-spontaneous electrochemical reactions) ต้องใช้แรงดันไฟฟ้า (voltage) ช่วย

หลักการของเซลล์เคมีไฟฟ้า
------------------------

หลักการของเซลล์เคมีไฟฟ้า คือ การเปลี่ยนจากพลังงานเคมีเป็นพลังงานไฟฟ้า โดยนำขั้วไฟฟ้า คือ ทองแดง และแผ่นสังกะสีจุ่มในสารซัลฟิวริกเจือจาง ขั้วไฟฟ้าทั้งสองจะทำปฏิกิริยากับสารละลายแล้วเกิดการแตกตัว โดยสังกะสีจะแตกตัวให้อิเล็กตรอนมากกว่าทองแดง ทำให้อิเล็กตรอนเคลื่อนที่จากขั้วสังกะสีไปสู่ขั้วทองแดง ขั้วสังกะสีจะเป็นขั้วไฟฟ้าลบและมีศักย์ไฟต่ำ ส่วนขั้วทองแดงจะเป็นขั้วไฟฟ้าบวกและมีศักย์ไฟฟ้าสูง ดังนั้นจะทำให้มีกระแสอิเล็กตรอนเคลื่อนที่จากขั้วสังกะสีไปสู่ขั้วทองแดง จึงเกิดกระแสไฟฟ้า

การดัดแปลงขั้วไฟฟ้า
-------------------

การดัดแปลงขั้วไฟฟ้า เป็นเทคนิคที่ใช้เพื่อช่วยในการวิเคราะห์ให้มีความเฉพาะเจาะจงต่อสารที่เราต้องการวิเคราะห์ โดยใช้สารเคมีต่าง ๆ เช่น ปรอท บิตมัส พลวง เป็นต้น

| * ด
* ค
* ก
สาขาวิชาของเคมี |
| --- |
| 
* ตารางธาตุ
* รายชื่อโมเลกุลชีวภาพ
* รายชื่อสารประกอบอนินทรีย์
* รายชื่อสารประกอบอินทรีย์

 |
| เคมีเชิงฟิสิกส์ | 
* เคมีควอนตัม
* เคมีนิวเคลียร์
* เคมีเฟมโต
* เคมีสถานะแข็ง
* เคมีแสง
* จลนศาสตร์เคมี
* ธรณีเคมี
* ฟิสิกส์เชิงเคมี
* **ไฟฟ้าเคมี**
* วิทยาศาสตร์พื้นผิว
* สเปกโทรสโกปี
* อุณหเคมี

 |  |
| เคมีอินทรีย์ | 
* เคมีของฟุลเลอรีน
* เคมีคลินิก
* เคมีชีวภาพ
* เคมีชีวอินทรีย์
* **เคมีพอลิเมอร์**
* เคมีฟิสิกัลเชิงชีวภาพ
* เคมีอินทรีย์เชิงฟิสิกส์
* **ชีวเคมี**
* ประสาทชีวเคมี
* เภสัชเคมี
* เภสัชศาสตร์
* เคมีอินทรีย์สังเคราะห์
* เคมีของสารผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ

 |
| เคมีอนินทรีย์ | 
* เคมีของคลัสเตอร์
* เคมีเรติคิวลา
* เคมีโลหอินทรีย์
* ชีวอนินทรีย์เคมี
* **วัสดุศาสตร์**
* สารประกอบโคออร์ดิเนชัน

 |
| อื่น ๆ | 
* การตรวจทางเคมี
* เคมีการคำนวณ
* เคมีของแอกทิไนด์
* เคมีจักรวาล
* เคมีเชิงทฤษฎี
* เคมีดาราศาสตร์
* เคมีดิน
* เคมีเปียก
* **เคมีวิเคราะห์**
* เคมีศึกษา
* เคมีสิ่งแวดล้อม
* เคมีสีเขียว
* เคมีอาหาร
* ซูปราโมเลกุลาร์เคมี

 |
| 
* หมวดหมู่ **หมวดหมู่**
* สถานีย่อย **สถานีย่อย**

 |

| * ด
* ค
* ก
ไมเคิล ฟาราเดย์ |
| --- |
| ฟิสิกส์ | 
* กฎการเหนี่ยวนำของฟาราเดย์
* ปรากฏการณ์ฟาราเดย์
* กรงฟาราเดย์
* ค่าคงตัวฟาราเดย์
* ฟารัด
* Faraday cup
* Faraday's laws of electrolysis
* Faraday paradox
* Faraday rotator
* Faraday-efficiency effect
* คลื่นฟาราเดย์
* Faraday's ice pail experiment
* Faraday efficiency
* ไฟฟ้าเคมี
* Faraday disc
* Line of force

 |
| การบรรยาย | 
* Royal Institution Christmas Lectures
* *The Chemical History of a Candle*

 |
| ส่วนเกี่ยวข้อง | 
* Michael Faraday Memorial
* Faraday Building
* Faraday Building (Manchester)
* Faraday (crater)
* Faraday Future
* IET Faraday Medal
* Royal Society of London Michael Faraday Prize
* Institute of Physics Michael Faraday Medal and Prize
* Faraday Medal (electrochemistry)
* Faraday Lectureship Prize

 |
| 
* หมวดหมู่ หมวดหมู่:ไมเคิล ฟาราเดย์

 |