***สตาร์คราฟต์*** เป็นวิดีโอเกมประเภทวางแผนเรียลไทม์และบันเทิงคดีวิทยาศาสตร์การทหาร พัฒนาและจัดจำหน่ายโดยบลิซซาร์ด เอ็นเตอร์เทนเมนต์ ออกบนระบบปฏิบัติการไมโครซอฟท์ วินโดวส์เมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2541 ต่อมา เกมขยายเป็นแฟรนไชส์ และเป็นเกมแรกของซีรีส์*สตาร์คราฟต์* รุ่นแมคโอเอสออกในเดือนมีนาคม 2542 และรุ่นดัดแปลงนินเทนโด 64 ซึ่งพัฒนาร่วมกับแมสมีเดีย ออกในวันที่ 13 มิถุนายน 2543 การพัฒนาเกมนี้เริ่มขึ้นไม่นานหลัง*วอร์คราฟต์ 2: ไทด์สออฟดาร์กเนส* ออกในปี 2538 *สตาร์คราฟต์*เปิดตัวในงานอี3 ปี 2539 ซึ่งเป็นที่ชื่นชอบน้อยกว่า*วอร์คราฟต์ 2* ฉะนั้น โครงการจึงถูกพลิกโฉมทั้งหมดแล้วแสดงต่อสาธารณะในต้นปี 2540 ซึ่งได้รับการตอบรับดีกว่ามาก

เกมมีฉากท้องเรื่องในเส้นเวลาสมมติระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 25 ของโลก โดยมุ่งไปยังสามสปีชีส์ที่แก่งแย่งชิงความเป็นใหญ่ในส่วนห่างไกลของดาราจักรทางช้างเผือก ซึ่งเรียก ภาคคอปรูลู (Koprulu Sector) สามสปีชีส์นั้นได้แก่ เทอร์แรน (Terran) มนุษย์ซึ่งถูกเนรเทศจากโลก และมีทักษะการปรับตัวเข้ากับทุกสถานการณ์, เซิร์ก (Zerg) เผ่าพันธุ์คล้ายแมลงต่างดาวที่แสวงความสมบูรณ์ของพันธุกรรม และหมกมุ่นกับการกลืนกินเผ่าพันธุ์อื่น และโพรทอส (Protoss) เผ่าพันธุ์คล้ายมนุษย์ซึ่งมีเทคโนโลยีล้ำหน้าและความสามารถพลังจิต โดยพยายามรักษาอารยธรรมของพวกตนและวิถีชีวิตปรัชญาเคร่งครัดจากพวกเซิร์ก

นักหนังสือพิมพ์ของอุตสาหกรรรมวิดีโอเกมจำนวนมากยกย่อง *สตาร์คราฟต์* ว่าเป็นเกมที่ดีที่สุด และสำคัญที่สุดตลอดกาลเกมหนึ่ง และว่าได้ยกระดับการพัฒนาเกมวางแผนเรียลไทม์ *สตาร์คราฟต์*เป็นเกมคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลขายดีที่สุดเกมหนึ่ง โดยจนถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2552 สามารถขายได้ 11 ล้านแผ่นทั่วโลก เกมยังได้รับการยกย่องจากการบุกเบิกการใช้กลุ่มแยกมีเอกลักษณ์ในการเล่นวางแผนเรียลไทม์ และเรื่องที่เร้าความสนใจ รูปแบบหลายผู้เล่นของ*สตาร์คราฟต์*ได้รับความนิยมเป็นพิเศษในประเทศเกาหลีใต้ ซึ่งผู้เล่นและทีมร่วมการแข่งขันอาชีพ ได้รับการสนับสนุน และแข่งขันในทัวร์นาเมนต์ที่ถ่ายทอดทางโทรทัศน์ *สตาร์คราฟต์*มีการดัดแปลงและขยายแนวเรื่องผ่านชุดนวนิยาย ภาคเสริม (expansion pack) *สตาร์คราฟต์: บรูดวอร์* และตัวเสริม (add-on) ที่ได้รับอนุญาตอีกสองตัว อีก 12 ปีให้หลัง ภาคต่อ *สตาร์คราฟต์ 2: วิงส์ออฟลิเบอร์ตี* ออกในเดือนกรกฎาคม 2553

การเล่น
-------

การที่บลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์ใช้สามเผ่าพันธุ์แยกกันใน*สตาร์คราฟต์* ได้รับการยกย่องอย่างกว้างขวางว่าเป็นการปฏิวัติเกมประเภทวางแผนเรียลไทม์ ทุกยูนิต (unit) มีเฉพาะเผ่าพันธุ์ของตน แม้ว่าสามารถเปรียบเทียบระหว่างยูนิตประเภทต่าง ๆ ในต้นไม้เทคโนโลยี (technology tree) อย่างหยาบ ๆ ได้ แต่ทุกยูนิตปฏิบัติการต่างกันและผู้เล่นต้องใช้กลยุทธ์ต่างกันเพื่อบรรลุเป้าหมาย

เผ่าพันธุ์โพรทอสอันลึกลับเข้าถึงยูนิตและจักรกลทรงพลัง และเทคโนโลยีล้ำหน้า เช่น โล่พลังงานและสมรรถนะวาร์พ (warp) เฉพาะที่ โดยได้พลังงานจากลักษณะพลังจิตของพวกเขา อย่างไรก็ดี กำลังของโพรทอสมีกระบวนการผลิตนานและแพง กระตุ้นให้ผู้เล่นดำเนินยุทธศาสตร์ที่คุณภาพของยูนิตเหนือกว่าปริมาณ เผ่าพันธุ์เซิร์กคล้ายแมลงนั้นประกอบด้วยยูนิตและสิ่งปลูกสร้างที่เป็นสิ่งมีชีวิตทั้งหมด ซึ่งสามารถผลิตได้อย่างรวดเร็วและมีราคาทรัพยากรถูกกว่ามาก แต่ยูนิตก็อ่อนแอกว่าตามไปด้วย โดยอาศัยปริมาณมากและความเร็วเพื่อเอาชนะข้าศึก ส่วนเทอร์แรนอยู่กึ่งกลางระหว่างอีกสองเผ่าพันธุ์ โดยมียูนิตอเนกประสงค์และยืดหยุ่น พวกเขาสามารถเข้าถึงเทคโนโลยีและจักรกลทหารที่เน้นโจมตีระยะไกลมากกว่า เช่น รถถังและอาวุธนิวเคลียร์

แม้แต่ละเผ่าพันธุ์มีองค์ประกอบเป็นเอกลักษณ์ แต่ไม่มีเผ่าพันธุ์ใดได้เปรียบเหนือเผ่าพันธุ์อื่นโดยกำเนิด แต่ละเผ่าพันธุ์ถูกดุลให้มีจุดแข็ง พลังและความสามารถ ความแข็งแกร่งโดยรวมพอ ๆ กัน นอกจากนี้ บลิซซาร์ดยังออกแพทช์ (อัปเดตเกม) เพื่อปรับสมดุลนาน ๆ ครั้ง

*สตาร์คราฟต์* มีปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) ที่มีความยากแตกต่างกัน แต่ผู้เล่นไม่สามารถเปลี่ยนระดับความยากในยุทธการ (campaign) ผู้เล่นคนเดียวได้ แต่ละยุทธการเริ่มด้วยศัตรูที่ดำเนินงานเอไอภาวะง่าย แล้วค่อยทวีความยากขึ้นตามลำดับตลอดระยะของยุทธการจนเอไอภาวะยากสุด ในตัวตัดต่อด่าน (level editor) ซึ่งให้มากับเกม นักออกแบบเข้าถึงความยากของเอไอสี่ระดับ ได้แก่ "ง่าย" "ปานกลาง" "ยาก" และ "บ้า" (insane) โดยการตั้งค่าแต่ละระดับจะอนุญาตให้เอไอเข้าถึงยูนิตและเทคโนโลยีแตกต่างกัน และขอบเขตของการวางแผนทางยุทธวิธีและยุทธศาสตร์ของเอไอ ยุทธการผู้เล่นคนเดียวประกอบด้วยสามสิบด่าน แบ่งเป็นเผ่าพันธุ์ละสิบด่าน

### การจัดการทรัพยากร

ทุกเผ่าพันธุ์อาศัยทรัพยากรสองชนิดเพื่อดำรงเศรษฐกิจในเกมและเพื่อสร้างกำลังของตน คือ แร่ (mineral) และแก๊สเวสปีน (vespene gas) แร่นั้นจำเป็นต่อยูนิตและสิ่งปลูกสร้างทุกชนิด และได้มาโดยใช้ยูนิตคนงานไปเก็บโดยตรงจากแหล่งแร่ที่กระจายอยู่ทั่วแผนที่ ผู้เล่นต้องใช้แก๊สเวสปีนสร้างยูนิตและสิ่งปลูกสร้างขั้นสูง และได้มาโดยการสร้างโรงกลั่นเหนือกีย์เซอร์ (geyser) และใช้ยูนิตคนงานแยกแก๊สออกมา นอกจากนี้ ผู้เล่นยังต้องวางระเบียบกำลังบำรุง (supply) สำหรับกำลังของตนเพื่อประกันว่าสามารถสร้างยูนิตได้ตามจำนวนที่ต้องการ แม้ลักษณะของกำลังบำรุงจะแตกต่างกันตามเผ่าพันธุ์ คือ เทอร์แรนใช้กำลังบำรุงกายภาพที่เก็บในคลัง โปรทอสใช้ส่วนเชื่อมต่อพลังจิต และเซิร์กควบคุมโดยจำนวนยูนิตโอเวอร์ลอร์ด (overlord) ที่มี แต่กลไกกำลังบำรุงทำงานเหมือนกันสำหรับทุกเผ่าพันธุ์ คือ ให้ผู้เล่นสร้างยูนิตใหม่เมื่อมีทรัพยากรเพื่อคงไว้เพียงพอ

### การสร้างฐาน

การสร้างสิ่งปลูกสร้างของโพรทอสและเซิร์กจำกัดเฉพาะบางที่เท่านั้น คือ สิ่งปลูกสร้างของโพรทอสจำต้องเชื่อมกับสายส่งพลังงาน ขณะที่สิ่งปลูกสร้างของเซิร์กแทบทั้งสิ้นต้องอยู่บนพรมชีวมวล เรียกว่า "ครีพ" (creep) ซึ่งผลิตจากสิ่งปลูกสร้างบางอย่าง สิ่งปลูกสร้างของเทอร์แรนมีความจำกัดน้อยกว่ามาก โดยสิ่งปลูกสร้างฐานที่สำคัญบางอย่างมีความสามารถทะยานและบินอย่างช้า ๆ ไปที่ใหม่ได้ อย่างไรก็ดี สิ่งปลูกสร้างของเทอร์แรนต้องให้ยูนิตคนงานก่อสร้างอาคารเรื่อย ๆ จนเสร็จ เช่นเดียวกัน เมื่ออาคารของเทอร์แรนได้รับความเสียหายถึงระดับหนึ่ง อาคารจะติดไฟจนสุดท้ายจะทำให้อาคารพังลงโดยศัตรูไม่ต้องทำอะไรเพิ่มเติม สามารถป้องกันเหตุการณ์นี้โดยให้ยูนิตคนงานซ่อม ในทางกลับกัน โพรทอสเพียงต้องใช้ยูนิตคนงานเริ่มกระบวนการขนส่งอาคารมายังยุทธบริเวณโดยการวาร์พ และโล่ของอาคารพวกเขาสามารถฟื้นฟูได้ แต่มิใช่ตัวอาคารเอง ยูนิตคนงานของเซิร์กเปลี่ยนแปลงทางกายภาพไปเป็นสิ่งปลูกสร้างที่สร้างขึ้น ซึ่งมีความสามารถรักษาตนเองอย่างช้า ๆ

### หลายผู้เล่น

เกมหลายผู้เล่นของ*สตาร์คราฟต์* ได้รับการสนับสนุนผ่านบริการอินเทอร์เน็ตแบตเทิล.เน็ตของบลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์ ผู้เล่นสูงสุดแปดคนสามารถแข่งขันในเกมหลายภาวะ รวมถึงโหมดทำลายผู้เล่นอื่นทั้งหมดในแผนที่ (ซึ่งอาจเป็นการแข่งขัน อย่างในการเล่นแลดเดอร์ (Ladder, *การไต่เต้า*) หรือไม่จัดอันดับ อย่างในการเล่นเมเล (melee) ไปจนถึงเกมที่เน้นวัตถุประสงค์ ราชาแห่งขุนเขา (king of the hill) และยึดธง นอกจากนี้ เกมยังรวมฉากที่สร้างเป็นพิเศษสำหรับเกมแต่ละประเภท เช่น การจำลองเกมอเมริกันฟุตบอล การใช้ยูนิตโฮเวอร์ไบค์ของเทอร์แรนแข่งขันจักรยานยนต์ หรือการจัดการแข่งขันการล่าเซิร์ก เป็นต้น *สตาร์คราฟต์*ยังเป็นหนึ่งในไม่กี่เกมที่รวมการติดตั้งแบบวางไข่ (spawn installation) ซึ่งอนุญาตระบบหลายผู้เล่นจำกัด คือ เกมจะต้องติดตั้งจากดิสก์ และต้องใช้กุญแจผลิตภัณฑ์ (product key) เพื่อให้ทำงานเหมือนรุ่นสมบูรณ์ อย่างไรก็ดี กุญแจผลิตภัณฑ์หนึ่งสามารถรองรับการติดตั้งแบบวางไข่ได้สูงสุดแปดครั้งโดยสามารถเข้าถึงแบตเทิล.เน็ตได้ ข้อจำกัดของการติดตั้งแบบวางไข่รวมการไม่สามารถเล่นด่านผู้เล่นคนเดียว สร้างเกมหลายผู้เล่นหรือใช้ตัวตัดต่อยุทธการได้ การออกเกมครั้งหลัง ๆ ซึ่งหาได้ผ่านแบตเทิล.เน็ตหรือดิสก์ที่รวมป้ายวินโดวส์ วิสตาไม่รองรับการติดตั้งแบบวางไข่

เรื่องย่อ
---------

### ฉากเนื้อเรื่อง

ดูเพิ่ม: เผ่าพันธุ์ในสตาร์คราฟต์
*สตาร์คราฟต์*ดำเนินเรื่องในจักรวาลบันเทิงคดีวิทยาศาสตร์ที่คริส เมทเซน (Chris Metzen) และเจมส์ ฟินนีย์ (James Phinney) สร้างให้บลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์ ตามเรื่องที่นำเสนอในคู่มือเกม จากที่ประชากรล้นโลกในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 21 ทำให้รัฐบาลระหว่างประเทศเนรเทศเผ่าพันธุ์มนุษย์บางส่วน เช่น อาชญากร พวกที่เสริมไซเบอร์เนติกส์ (cybernetically enhanced) และสายพันธุ์กลายไปตั้งนิคมในที่ไกลโพ้นของดาราจักร ความพยายามตั้งนิคมในระบบสุริยะใกล้เคียงเกิดผิดพลาด ส่งผลให้มนุษยชาติมาถึงภาคคอปรูลู ในภาคคอปรูลูของดาราจักรอันห่างไกล ผู้ถูกเนรเทศตั้งรัฐบาลขึ้นจำนวนมาก ทว่าไม่นานก็เกิดความขัดแย้งกัน สุดท้าย คอนเฟเดอราซีออฟแมน (Confederacy of Man, *สมาพันธ์มนุษย์*) รัฐบาลหนึ่ง ผงาดขึ้นเป็นกลุ่มแยกที่แข็งแกร่งที่สุด แต่ธรรมชาติอันกดขี่และวิธีการปราบผู้เห็นแย้งอย่างป่าเถื่อนจุดชนวนการต่อต้านของกบฏครั้งใหญ่ในรูปกลุ่มก่อการร้าย ชื่อ ซันส์ออฟคอร์ฮอล (Sons of Korhal) ไม่นานก่อนเริ่มเกม ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2499 เผ่าพันธุ์ต่างดาวซึ่งมีเทคโนโลยีล้ำหน้าและพลังจิต โพรทอส ติดต่อมนุษยชาติครั้งแรกโดยทำลายโลกอาณานิคมของคอนเฟเดอราซีดวงหนึ่งโดยปราศจากการเตือนล่วงหน้าใด ๆ จากนั้นไม่นาน เทอร์แรนพบว่าเผ่าพันธุ์ต่างดาวที่สอง คือ เซิร์กคล้ายแมลง ลอบบุกรุกพื้นผิวของอาณานิคมเทอร์แรนหลายแห่ง และโพรทอสกำลังทำลายดาวเคราะห์เพื่อป้องกันมิให้เซิร์กลุกลาม คอนเฟเดอราซีที่ถูกคุกคามโดยสองเผ่าพันธุ์ต่างดาวและการกบฏภายในเริ่มพังทลาย

### ตัวละคร

ดูบทความหลักที่: ตัวละครในสตาร์คราฟต์
ผู้เล่นสวมบทบาทตัวละครนิรนามสามคนตลอดเกม ในองก์แรก ผู้เล่นเป็นพนักงานปกครองของสมาพันธ์แห่งมาร์ซารา (Mar Sara) โลกอาณานิคมอันห่างไกล ซึ่งถูกทั้งเซิร์กและโพรทอสคุกคาม และถูกเหตุการณ์บังคับให้เข้ากับกบฏ ซันส์ออฟคอร์ฮอล ภายใต้ผู้นำ อาร์กทูรัส เมงสก์ (Arcturus Mengsk) การทัพของเมงสก์ มีจิม เรย์เนอร์ (Jim Raynor) เจ้าพนักงานบังคับกฎหมายที่มีสำนึกศีลธรรมจากมาร์ซารา และซาราห์ เคอร์ริแกน (Sarah Kerrigan) มือสังหารพลังจิตและรองผู้บัญชาการของเมงสก์ ร่วมด้วย ภาคที่สองของเกม ผู้เล่นเป็นเซเรเบรท (cerebrate) ซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาในเซิร์กสวอร์ม (Zerg Swarm, *ฝูง-*) ผู้เล่นถูกเซิร์กโอเวอร์มายด์ (Zerg Overmind) ปกครอง โอเวอร์มายด์นี้เป็นการแสดงซึ่งพิชาน (consciousness) รวมแห่งสวอร์ม และปฏิปักษ์หลักของเกม และได้รับคำแนะนำจากเซเรเบรทอื่นที่มียศและสถานภาพสูงกว่าระหว่างทำภารกิจเพื่อบรรลุวัตถุประสงค์แห่งสวอร์ม ในส่วนสุดท้ายของ*สตาร์คราฟต์* ผู้เล่นเป็นเอ็กซีคิวเตอร์ (Executor, *ผู้ปฏิบัติงาน*) ในกองทัพโปรทอส รายงานต่ออัลดาริส (Aldaris) ผู้แทนของรัฐบาลโพรทอส อัลดาริสหมางใจกับเจ้าของตำแหน่งของผู้เล่นคนก่อน ทัสซาดาร์ (Tassadar) จากการสมาคมกับเซราตูล (Zeratul) สมาชิกกลุ่มมิจฉาทิฐิ ชื่อ ดาร์คเทมพลาร์ (dark templar, *นักรบมืด*)

### โครงเรื่อง

เรื่อง*สตาร์คราฟต์*นำเสนอผ่านคู่มือคำสั่ง บทสรุปย่อแต่ละด่านและบทสนทนาในด่านเอง ร่วมกับการใช้คัตซีนฉากที่จุดสำคัญ ตัวเกมแบ่งเป็นสามภาค ภาคหนึ่งผู้เล่นจะได้บังคับเผ่าพันธุ์หนึ่ง ในส่วนแรกของเกม ผู้เล่นและจิม เรย์เนอร์พยายามควบคุมอาณานิคมมาร์ซาราในห้วงที่เซิร์กโจมตีโลกเทอร์แรนอื่น หลังคอนเฟเดอราซีจับกุมเรย์เนอร์ฐานทำลายทรัพย์สินของสมาพันธ์ แม้ข้อเท็จจริงว่ามันถูกเซิร์กรังควาญแล้วก็ตาม ผู้เล่นเข้าร่วมกับอาร์กทูรัส เมงสก์และซันส์ออฟคอร์ฮอล เรย์เนอร์ซึ่งทหารของเมงสก์ปล่อยเป็นอิสระ ก็เข้าด้วยและร่วมทำภารกิจกับผู้เล่นบ่อย ๆ จากนั้น เมงสก์เริ่มใช้เทคโนโลยีของสมาพันธ์ที่ยึดได้บนมาร์ซาราล่อให้เซิร์กมายังที่ตั้งของสมาพันธ์และเดินหน้าเป้าหมายของเขาเอง หลังบีบให้เอ็ดมุนด์ ดุค (Edmund Duke) นายพลของสมาพันธ์ เข้ากับตนแล้ว เมงสก์สละรองผู้บัญชาการของเขา ซาราห์ เคอร์ริแกน เพื่อประกันการทำลายคอนเฟเดอเรซีโดยการล่อให้เซิร์กไปทาร์โซนิส (Tarsonis) เมืองหลวงของสมาพันธ์ เรย์เนอร์โกรธกับเป้าหมายที่แท้จริงของเมงสก์ในการได้มาซึ่งอำนาจไม่ว่าจ่ายราคาและสละเท่าใดก็ตาม และพากองทัพอดีตทหารอาสาสมัครอาณานิคมมาร์ซาราขนาดเล็กไปกับเขาด้วย เมงสก์จัดระเบียบประชากรเทอร์แรนที่เหลือใหม่เป็นเทอร์แรนโดมินเนียน (Terran Dominion, *ราชอาณาจักรเทอร์แรน*) และปราบดาภิเษกตนเป็นจักรพรรดิ

การทัพที่สองนั้นเปิดเผยว่า เคอร์ริแกนมิได้ถูกเซิร์กฆ่า แต่ถูกจับและติดเชื้อในความพยายามรวมลักษณะทางจิตของเธอเข้ากับยีนพูลของเซิร์ก เธอกำเนิดโดยมีพลังจิตและความแข็งแกร่งทางกายภาพสูงกว่าเดิมมาก ดีเอ็นเอถูกเปลี่ยนโดยสมบูรณ์ ขณะเดียวกัน ทัสซาดาร์ ผู้บัญชาการโพรทอส พบว่าเซเรเบรทของเซิร์กไม่สามารถถูกสังหารด้วยวิธีการปกติ แต่จะถูกทำลายได้ด้วยพลังที่ดาร์คเทมพลาร์อันมีมิจฉาทิฐิมีอยู่ ทัสซาดาร์เป็นพันธมิตรกับดาร์คเทมพลาร์สูงศักดิ์ เซราตูล ผู้ลอบสังหารซาร์ซ (Zasz) เซเรเบรทหนึ่งของเซิร์กในกลุ่มรังบนดาวชาร์ (Char) มรณะของเซเรเบรทส่งผลให้กองกำลังของมันวิ่งอาละวาดทั่วรังของเซิร์ก แต่เชื่อมโยงจิตของเซราตูลกับเซิร์กโอเวอร์มายด์ครู่หนึ่ง ทำให้โอเวอร์มายด์ทราบที่ตั้งของดาวบ้านเกิดเมืองนอนของโพรทอส ไอเออร์ (Aiur) ซึ่งโอเวอร์มายด์แสวงมาหลายสหัสวรรษ ในที่สุด สวอร์มเซิร์กหลักบุกครองไอเออร์ทันที ขณะที่เคอร์ริแกนถูกส่งไปรับมือกับทัสซาดาร์ และแม้โพรทอสจะต้านทานอย่างหนัก แต่โอเวอร์มายด์ก็สามารถฝังตัวเองเข้ากับเปลือกดาวเคราะห์ได้

ในภาคสุดท้ายของเกม อัลดาริสและรัฐบาลโพรทอสตีตราทัสซาดาร์ว่าเป็นผู้ทรยศและคนนอกรีตที่สมคบกับดาร์คเทมพลาร์ เดิมผู้เล่นรับใช้อัลดาริสในการป้องกันไอเออร์จากการบุกครองของเซิร์ก แต่ระหว่างภารกิจไปจับกุมทัสซาดาร์ ผู้เล่นกลับเข้ากับเขาแทน สงครามกลางเมืองโพรทอสอุบัติขึ้น ซึ่งทำให้ทัสซาดาร์ เซราตูลและพันธมิตรของพวกเขาติดพันกับกลุ่มผู้ทรงอำนาจโพรทอส ดาร์คเทมพลาร์พิสูจน์คุณค่าแห่งตนเมื่อใช้พลังงานฆ่าเซเรเบรทเซิร์กอีกสองตนบนดาวไอเออร์ และที่ประชุมปรองดองกับพวกเขา โพรทอส ด้วยการสนับสนุนโดยกองกำลังของเรย์เนอร์ ผู้เข้าร่วมกับทัสซาดาร์บนชาร์ เจาะผ่านการป้องกันที่ถูกทำให้อ่อนแอลงของโอเวอร์มายด์และทำลายเปลือกชั้นนอกของโอเวอร์มายด์ได้ แต่ก็ได้รับความสูญเสียอย่างหนักเช่นกัน ทัสซาดาร์ส่งพลังจิตของเขารวมกับพลังของดาร์คเทมพลาร์ผ่านลำยานบัญชาการของเขา แล้วชนใส่โอเวอร์มายด์ สละชีพตนเพื่อทำลายมัน

การพัฒนา
--------

บลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์เริ่มการพัฒนา*สตาร์คราฟต์*ในปี 2538 ไม่นานหลังออก*วอร์คราฟต์ 2: ไทด์สออฟดาร์คเนส*ที่ประสบความสำเร็จอย่างสูง สตาร์คราฟต์เปิดตัวในงานอี3 ปี 2539 โดยใช้เกมเอนจินของ*ไทด์สออฟดาร์คเนส*เป็นฐาน รุ่นดังกล่าวของเกมที่ประกอบโดยบ็อบ ฟิทช์ หัวหน้าโปรแกรมเมอร์ ซึ่งถูกจัดแสดง ได้รับการตอบรับค่อนข้างอ่อนจากงาน และถูกหลายคนวิจารณ์ว่าเป็น "*วอร์คราฟต์*ในอวกาศ" ผลคือ มีการยกเครื่องใหม่ทั้งโครงการ โดยนำความสนใจมายังการสร้างสามสปีชีส์แยกกัน บิล โรเปอร์ (Bill Roper) ผู้ผลิตเกมคนหนึ่ง แถลงว่า นี่จะเป็นการเบี่ยงเบนครั้งสำคัญจากแนวการเข้าสู่*วอร์คราฟต์* โดยเทียบสองฝั่งเท่ากันกับหมากรุก และแถลงว่า *สตาร์คราฟต์*จะให้ผู้เล่น "พัฒนายุทธศาสตร์เอกลักษณ์ขึ้นอยู่กับว่ากำลังเล่นสปีชีส์อะไร และจะกำหนดให้ผู้เล่นต้องคิดยุทธศาสตร์ต่าง ๆ เพื่อต่อสู้กับอีกสองสปีชีส์" ต้นปี 2540 มีการเปิดตัว*สตาร์คราฟต์*รุ่นใหม่ ซึ่งได้รับการตอบรับดีกว่ารุ่นแรกมาก

กระนั้น เกมยังประสบอุปสรรคทางเทคนิค ฉะนั้นบ็อบ ฟิทช์ จึงออกแบบเอนจิน*วอร์คราฟต์ 2* ใหม่ทั้งหมดในสองเดือนเพื่อประกันว่าคุณลักษณะจำนวนมากที่นักออกแบบต้องการ เช่น ความสามารถชอนไช (burrow) และอำพรางของยูนิต สามารถทำให้เกิดผลได้ การปรับปรุงเกมภายหลังรวมถึงสไปรท์ (sprite) และพื้นหลังก่อนให้แสงและเงา ซึ่งสร้างโดยใช้ 3ดี สตูดิโอแม็กซ์ มีการนำมุมมองสมมิติในเกมมาใช้เช่นกัน ตรงข้ามกับทัศนมิติ 3/4เอส เบิดส์อาย (3/4s birdseye perspective) ของ*วอร์คราฟต์ 2* ยิ่งไปกว่านั้น เกมยังใช้ดนตรีคุณภาพสูง ซึ่งประพันธ์โดยคีตกวีประจำของบลิซซาร์ด และมีการจ้างนักพากย์เสียงอาชีพ

แม้ความคืบหน้าเหล่านี้ *สตาร์คราฟต์*ก็ยังออกช้า ความล่าช้าต่อเนื่องจูงใจให้กลุ่มแฟน*สตาร์คราฟต์*กลุ่มหนึ่งบนฟอรัมอย่างเป็นทางการที่ตั้งชื่อตนเองว่า "Operation: Can't Wait Any Longer" (ปฏิบัติการ: รอต่อไปไม่ไหวแล้ว) เขียนชุดเรื่องบันเทิงคดีซึ่งสมาชิกของกลุ่มดังกล่าวพยายามนำ*สตาร์คราฟต์*รุ่นบีตาจากสำนักงานใหญ่ของบลิซซาร์ดในเมืองเออร์ไวน์ รัฐแคลิฟอร์เนีย เพื่อแสดงความเคารพต่อการมีกลุ่มนี้ในฟอรัมและความกระตือรือร้นกับเกมของพวกเขา ต่อมาบลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์รวมชื่อกลุ่มดังกล่าวเข้าใน*สตาร์คราฟต์*โดยเป็นสูตรโกงเกมที่เร่งการสร้างยูนิต และกล่าวขอบคุณกลุ่มดังกล่าวในเครดิตของเกม ตัวเกมออกสำหรับระบบปฏิบัติการวินโดวส์เมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2541 โดยรุ่นแมคโอเอสออกมาในปีต่อมา คือ ปี 2542 การพัฒนา*สตาร์คราฟต์ 64* ซึ่งเป็นรุ่นสำหรับนินเทนโด 64 เริ่มต้นในปี 2542 ซึ่งแปลงจากคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลโดยแมสมีเดียอินเตอร์แอ็คทีฟเอ็นเตอร์เทนเมนต์ ซึ่งเป็นบริษัทลูกของทีเอชคิว และวางจำหน่ายโดยนินเทนโด *สตาร์คราฟต์ 64* ออกในสหรัฐอเมริกาและทวีปยุโรปในวันที่ 13 มิถุนายน 2543 และยังออกในประเทศออสเตรเลียเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 2544

### เสียง

โน้ตดนตรีใน*สตาร์คราฟต์*ประพันธ์โดยคีตกวีในองค์กรของบลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์ ดีเรก ดุ๊ก และเกล็นน์ สตัฟฟอร์ดประพันธ์เพลงในรายการเลือกและเพลงในเกม ขณะที่เจสัน เฮยส์ประพันธ์เพลงที่ใช้ในคัตซีนฉาก เทรซี ดับเบิลยู. บุช ให้การสนับสนุนการประพันธ์เพลงเพิ่มเติม เพลงของเกมได้รับเสียงตอบรับดีจากนักวิจารณ์ ผู้อธิบายว่า "ไพเราะกับมืดมนอย่างเหมาะสม" และ "น่าประทับใจ" โดยมีนักวิจารณ์คนหนึ่งชี้ว่า บางเพลงได้รับแรงบันดาลใจมาจากเพลงภาพยนตร์*เอเลียน*ของเจอร์รี โกลด์สมิธ ซาวแทร็กแรกของเกมอย่างเป็นทางการ *สตาร์คราฟต์: เกมมิวสิก วอลุม 1* ซึ่งออกในปี 2543 ซึ่งประกอบด้วยเพลงจากทั้ง*สตาร์คราฟต์*และ*บรูดวอร์* เช่นเดียวกับเพลงรีมิกซ์และดนตรีที่ได้แรงบันดาลใจจาก*สตาร์คราฟต์* สร้างสรรค์โดยดีเจชาวเกาหลีใต้หลายคน เน็ตวิชชันเอ็นเตอร์เทนเมนต์เป็นผู้แจกจ่ายซาวแทร็ก ในเดือนกันยายน 2551 บลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์ประกาศว่า ซาวแทร็กที่สอง *สตาร์คราฟต์ออริจินัลซาวแทร็ก* ออกทางไอทูนส์แล้ว ซาวแทร็กนี้ประกอบด้วยเพลงจาก*สตาร์ฟคราต์*และ*บรูดวอร์*ทั้งหมด ทั้งจากธีมในเกมจนถึงเพลงที่ใช้ในคัตซีนฉาก

รายชื่อเพลงใน *StarCraft: Game Music Vol. 1*| ลำดับ | ชื่อเพลง | ยาว |
| --- | --- | --- |
| 1. | "Prologue: Requiem" (composed by Blizzard Entertainment) | 2:13 |
| 2. | "Rescue The Marines (Remix)" (composed by "Honey Family") | 3:47 |
| 3. | "Nuclear Attack" (composed by Jung Dana) | 4:11 |
| 4. | "12th Area (Terran Theme)" (composed by "Jijix") | 4:29 |
| 5. | "Zerg Are Coming (Zerg Theme)" (composed by Shin Hae Chul) | 4:37 |
| 6. | "Kerrigan" (composed by Blizzard Entertainment) | 4:14 |
| 7. | "I Felt It Was You" (composed by "Mina") | 3:39 |
| 8. | "John's Prediction" (composed by "MC Sniper") | 5:08 |
| 9. | "Overmind Theme" (composed by Nam Koong Yun) | 3:55 |
| 10. | "For Adun (Protoss Theme)" (composed by "Novasonic") | 2:46 |
| 11. | "Rescue The Marines (Radio Version)" (composed by "Honey Family") | 3:32 |
| 12. | "Epilogue" (composed by Blizzard Entertainment) | 5:04 |
| 13. | "Nonstop Remix" (composed by Blizzard Entertainment) | 6:53 |
| ความยาวทั้งหมด: | **56:49** |

รายชื่อเพลงใน *StarCraft Original Soundtrack*| ลำดับ | ชื่อเพลง | ยาว |
| --- | --- | --- |
| 1. | "*StarCraft* Main Title" | 2:26 |
| 2. | "First Contact" | 1:56 |
| 3. | "Terran One" | 4:56 |
| 4. | "Terran Ready Room" | 0:45 |
| 5. | "Terran Two" | 3:56 |
| 6. | "Terran Defeat" | 0:50 |
| 7. | "Terran Three" | 4:24 |
| 8. | "The Death of the Overmind" | 1:49 |
| 9. | "Protoss One" | 4:44 |
| 10. | "Protoss Ready Room" | 1:26 |
| 11. | "Protoss Two" | 4:51 |
| 12. | "Protoss Defeat" | 1:00 |
| 13. | "Protoss Three" | 5:03 |
| 14. | "Zerg Ready Room" | 0:31 |
| 15. | "Zerg One" | 4:40 |
| 16. | "Zerg Defeat" | 0:24 |
| 17. | "Zerg Two" | 5:07 |
| 18. | "Zerg Victory" | 0:34 |
| 19. | "Zerg Three" | 5:06 |
| 20. | "*Brood War*: Aria" | 2:06 |
| 21. | "Funeral for a Hero" | 0:32 |
| 22. | "Terran Victory" | 0:52 |
| 23. | "Dearest Helena" | 0:54 |
| 24. | "The Ascension" | 0:52 |
| 25. | "Char Falls Under Directorate Control" | 0:43 |
| 26. | "Fury of the Xel'Naga" | 3:07 |
| ความยาวทั้งหมด: | **63:34** |

ภาคเสริมและรุ่น
---------------

### ภาคเสริมคอมพิวเตอร์

ไม่นานก่อน*สตาร์คราฟต์*ออกวางจำหน่าย บลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนนต์พัฒนาการทัพเกมเดโมแชร์แวร์ออกมาตัวหนึ่ง ชื่อว่า *ลูมิงส์* (*Loomings*) ซึ่งประกอบด้วยสามภารกิจและสอนเล่น (tutorial) เนื้อเรื่องเป็นเรื่องก่อนหน้าเกตุการณ์ในสตาร์คราฟต์ โดยเกิดขึ้นในอาณานิคมของสมาพันธ์แห่งหนึ่งระหว่างที่ถูกเซิร์กบุก ในเดือนตุลาคม 2542 บลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์ได้สร้างเป็นการทัพแผนที่ตามสั่ง (custom map) ในเกมตัวเต็ม โดยเพิ่มอีกสองภารกิจและตั้งไว้บนแบตเทิล.เน็ต นอกเหนือจากนี้ การวางจำหน่ายสตาร์คราฟต์ตัวเต็มยังรวมการทัพอันดับรอง ชื่อ *เอ็นสเลฟเวอร์ส* (*Enslavers*) ประกอบด้วยห้าภารกิจที่เล่นเป็นทั้งเทอร์แรนและโปรทอส *เอ็นสเลฟเวอร์ส*มีฉากท้องเรื่องในการทัพที่สองใน*สตาร์คราฟต์* และติดตามเรื่องของผู้ลักลอบเทอร์แรนที่สามารถควบคุมเซเรเบรทของเซิร์กได้ และถูกตามล่าจากทั้งโปรตอสและเทอร์แรนโดมินเนียน *เอ็นสเลฟเวอร์ส*ใช้เป็นการทัพผู้เล่นคนเดียวตวอย่างสำหรับตัวออกแบบด่านของเกม โดยเน้นวิธีใช้คุณลักษณะของโปรแกรม

ภาคเสริมแรกของ*สตาร์คราฟต์* **อินเซอร์เร็กชัน** (Insurrection) ออกบนวินโดวส์เมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม 2541 แอซเท็กนิวมีเดียพัฒนาภาคเสริมดังกล่าว และบลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์อนุญาต เรื่องมุ่งไปยังอาณานิคมสมาพันธ์แยกแห่งหนึ่งซึ่งมีพาดพิงในคู่มือสตาร์คราฟต์ ติดตามกลุ่มผู้อยู่ในนิคมเทอร์แรนหนึ่งและกองยานโปรตอสในการต่อสู้กับเซิร์กและการก่อการกำเริบท้องถิ่นที่กำลังมีขึ้น กระแสตอบรับของอินเซอร์เร็กชันไม่ค่อยดี โดยผู้ทบทวนวิจารณ์ว่าขาดคุณภาพของเกมต้นฉบับ อีกหลายเดือนให้หลังมีภาคเสริมที่สองตามมา คือ **เรทริบิวชัน** (Retribution) พัฒนาโดย สตาร์ด็อค จัดจำหน่ายโดย วิซาร์ดเวิคส์ซอฟต์แวร์ และบลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์อนุญาต เรทริบิวชันติดตามทั้งสามเผ่าพันธุ์ซึ่งพยายามควบคุมคริสตัลทรงพลังหนึ่งในอาณานิคมอาณาจักรเทอร์แรน ภาคเสริมนี้ไม่ได้รับการต้อนรับด้วยการสนับสนุนสำคัญ แต่ถูกมองว่าปานกลางแต่อย่างน้อยยังน่าท้าทายอยู่ หลังการออกเรทริบิวชัน บลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์ออกชุดภาคเสริมอย่างเป็นทางการใหม่ซึ่งจะต่อเรื่องของสตาร์คราฟต์ จึงมีการสร้าง*สตาร์คราฟต์: บรูดวอร์* พัฒนาร่วมกันโดยบลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์และซาฟไฟร์ บรูดวอร์ต่อเรื่องสตาร์คราฟต์ตั้งแต่หลายวันหลังบทสรุป และออกสำหรับทั้งวินโดวส์และแม็กโอเอสและได้คำสรรเสริญอย่างสำคัญเมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน 2541 ในสหรัฐอเมริกา และในเดือนมีนาคม 2542 ในทวีปยุโรป

ก่อนอินเซอร์เร็กชัน มีการจัดจำหน่ายชุดภาคเสริมไม่ได้รับอนุญาต เรียก สเตลลาร์ฟอร์ซิส โดยไมโครสตาร์ แต่ถูกเรียกคืนหลายสัปดาห์ให้หลังเมื่อบลิซซาร์ดชนะคดีในศาลต่อไมโครสตาร์ ชุดดังกล่าวประกอบด้วยแผนที่ผู้เล่นคนเดียว 22 แผนที่ และแผนที่หลายผู้เล่น 32 แผนที่ ซึ่งถูกมองว่าค่อนข้างเรียบ ๆ

### รุ่นนินเทนโด 64

ในปี 2543 *สตาร์คราฟต์ 64* ออกสำหรับนินเทนโด 64 ซึ่งพัฒนาโดยบลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์และบริษัทแมสมีเดียร่วมกัน และจัดจำหน่ายโดยนินเทนโด เกมมีทุกภารกิจจากทั้ง*สตาร์คราฟต์* และภาคเสริม *บรูดวอร์* เช่นเดียวกับภารกิจเฉพาะที่เพิ่มมาบ้าง เช่น แผนที่สอนเล่น (tutorial) สองแผนที่และภารกิจลับใหม่ เรซะเร็กชัน 4 (Resurrection IV) เรซะเร็กชัน 4 มีฉากท้องเรื่องหลังบทสรุปของบรูดวอร์ และติตดามจิม เรย์เนอร์กำลังมุ่งหน้าไปภารกิจกู้ตัวละครบรูดวอร์ อะเล็กเซย์ ซตูคอฟ (Alexei Stukov) พลเรือจัตวาจากโลกที่ถูกเซิร์กจับไป ภารกิจบรูดวอร์ต้องใช้เอกซ์แพนชันแพก (Expansion Pak) นินเทนโด 64 ในการเล่น นอกจากนี้ *สตาร์คราฟต์ 64* ยังมีภาวะร่วมมือแบ่งจอภาพ ทำให้ผู้เล่นสองคนควบคุมกำลังหนึ่งในเกมได้ ซึ่งต้องการเอกซ์แพนชันแพกเช่นกัน *สตาร์คราฟต์ 64* ไม่เป็นที่นิยมเท่ารุ่นพีซี และขาดสมรรถภาพออนไลน์และคำพูดในคำสั่งละเอียดภารกิจ ยิ่งไปกว่านั้น ยังย่นคัตซีนด้วย บลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์เคยพิจารณาพอร์ตเพลย์สเตชันของเกม แต่ตัดสินใจว่าเกมควรออกบนนินเทนโด 64 แทน

*สตาร์คราฟต์ 64* มีแผนออกในทวีปยุโรปในฤดูใบไม้ร่วงปี 2543 แต่สุดท้ายถูกยกเลิก รุ่น PAL ออกเฉพาะในประเทศออสเตรเลีย

ผลกระทบทางวัฒนธรรม
------------------

### การตอบรับ

|  การตอบรับ |
| --- |
|  |
|  |

*สตาร์คราฟต์* ออกทั่วโลกเมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2541 และเป็นเกมพีซีขายดีที่สุดในปีนั้น ขายได้กว่า 1.5 ล้านชุดทั่วโลก ในทศวรรษถัดมา *สตาร์คราฟต์* ขายได้กว่า 9.5 ล้านชุดทั่วโลก ในจำนวนนี้ 4.5 ล้านชุดขายได้ในประเทศเกาหลีใต้ ตั้งแต่ออก*สตาร์คราฟต์* ทีแรก บลิซซาร์ดเอนเตอร์เทนเมนต์รายงานว่า บริการหลายผู้เล่นออนไลน์ แบตเทิลดอตเน็ต ของบริษัทฯ เติบโตกว่าร้อยละ 800 *สตาร์คราฟต์* ยังเป็นเกมออนไลน์ที่ได้รับความนิยมสูงสุดของโลกเกมหนึ่ง

โดยทั่วไป นักวิจารณ์ตอบรับ*สตาร์คราฟต์*อย่างดี โดยนักวิจารณ์ร่วมสมัยจำนวนมากสังเกตว่า แม้เกมอาจมิได้เบี่ยงบนจากสถานะเดิมของเกมวางแผนเรียลไทม์ส่วนใหญ่อย่างสำคัญ แต่เป็นเกมที่ดีที่สุดเกมหนึ่งที่ประยุกต์สูตรนั้น นอกจากนี้ นักวิจารณ์ยกย่องการบุกเบิกการใช้สามเผ่าพันธุ์ที่แตกต่าง มีเอกลักษณ์และสมดุลแทนสองฝ่ายเท่ากันของ*สตาร์คราฟต์* โดยเกมสปอตออกความเห็นว่า อย่างนี้ช่วยให้เกม "เลี่ยงปัญหาที่ระบาดเกมอื่น ๆ ในประเภทนี้" นักวิจารณ์จำนวนมากยังยกย่องความเข้มแข็งของเรื่องประกอบเกม โดยนักวิจารณ์บางคนประทับใจวิธีที่เรื่องเปิดเผยออกมาเป็นเกมการเล่นอย่างดี โดยเฉพาะการให้เสียงของเกมได้รับการสรรเสริญ ต่อมา เกมสปอตเชิดชูว่างานเสียงในเกมว่ายอดเยี่ยมหนึ่งในสิบในอุตสาหกรรมเกมขณะนั้น ส่วนหลายผู้เล่นของเกมได้รับการตอบรับทางบวกพอ ๆ กัน *สตาร์คราฟต์* ได้หลายรางวัล รวมถึงได้รับการเสนอชื่อเป็นหนึ่งในเกมยอดเยี่ยมตลอดกาลโดยเกมสปอต ไอจีเอ็นและเกมอินฟอร์เมอร์ ตามข้อมูลของบลิซซาร์ด เอนเตอร์เทนเมนต์ *สตาร์คราฟต์* คว้า 37 รางวัล และได้รับดาวบนพื้นของเมทรีออน (Metreon) เป็นส่วนหนึ่งของวอล์กออฟเกมในซานฟรานซิสโกเมื่อต้นปี 2549

แม้นักวิจารณ์ยกย่องกราฟิกส์และเสียงของ*สตาร์คราฟต์* ในเวลานั้น แต่บทปฏิทัศน์ภายหลังสังเกตว่า กราฟิกส์ไม่เทียบกับเกมทันสมัยกว่า สมรรถภาพของปัญญาประดิษฐ์ของเกมในการนำยูนิตไปจุดระหว่างทางยังเผชิญการวิจารณ์อย่างหนักบ้าง โดยพีซีโซนแถลงว่า ความไร้สามารถของผู้พัฒนาในการสร้างระบบหาเส้นทางทรงประสิทธิภาพเป็น "ส่วนน่าโมโหที่สุดหนึ่งของประเภทวางแผนเรียลไทม์" นอกจากนี้ นักวิจารณ์หลายคนยังแสดงความกังวลต่อความคล้ายกันบ้างระหว่างโครงสร้างยูนิตของแต่ละเผ่าพันธุ์ ตลอดจนความไม่สมดุลที่อาจเกิดขึ้นของผู้เล่นที่ใช้ยุทธวิธีรุดเช้าในเกมหลายผู้เล่น บลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์บากบั่นดุลยุทธวิธีรุดในอัปเดตหลัง ๆ นักทบทวนตอบรับรุ่นนินเทนโด 64 ของเกมไม่ในทางบวก และวิจารณ์ว่า มีกราฟิกส์เลวเมื่อเทียบกับรุ่นพีซี ทว่า นักวิจารณ์ยกย่องเกมและแมสมีเดียสำหรับการใช้การควบคุมอย่างมีประสิทธิภาพบนเกมแพด (gamepad) และคงเสียงคุณภาพสูง

### มรดก

เกมสปอตอธิบาย*สตาร์คราฟต์*ว่า "เกมนิยามของประเภทมัน มันเป็นมาตรฐานซึ่งตัดสินเกมวางแผนเรียลไทม์ทุกเกม" ไอจีเอ็นแถลงว่า *สตาร์คราฟต์* "มอบเกมวางแผนเรียลไทม์ดีที่สุดหรือหนึ่งในที่ดีที่สุดที่เคยสร้าง" *สตาร์คราฟต์* รวมอยู่ในการจัดอันดับเกมยอดเยี่ยมของอุตสาหกรรมเกมบ่อยครั้ง ตัวอย่างเช่น เกมอยู่ในอันดับที่ 37 ของสุดยอด 100 เกมตลอดกาลของเอดจ์ *สตาร์คราฟต์* ยังถูกนำขึ้นอวกาศ เมื่อแดเนียล บาร์รีนำเกมก๊อปปีหนึ่งไปกับเขาบนภารกิจกระสวยอวกาศ STS-96 ในปี 2542 ความนิยมของ*สตาร์คราฟต์* ส่งผลให้บันทึกสถิติโลกกินเนสส์ให้เกมได้สถิติโลกสี่อย่าง รวมถึง "เกมวางแผนพีซีขายดีที่สุด" "รายได้สูงสุดในเกมอาชีพ" และ "ผู้ชมมากสุดสำหรับการแข่งขันเกม" เมื่อแฟน 120,000 คนเข้าชมรอบชิงชนะเลิศสกายโปรลีกฤดูกาล 2548 ในปูซาน ประเทศเกาหลีใต้ นักวิจัยได้แสดงว่าผู้ชมเกม*สตาร์คราฟต์* มีหลากหลายและ*สตาร์คราฟต์* ใช้กรณีตัวอย่างอสมมาตรสารสนเทศเพื่อสร้างเกมให้บันเทิงสำหรับผู้ชมยิ่งขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น *สตาร์คราฟต์* ยังเป็นหัวข้อคอร์สวิชาการ มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์เปิดคอร์สบทนำที่นักเรียนจัดการในเรื่องทฤษฎีและยุทธศาสตร์ในฤดูใบไม้ผลิปี 2552 กริยา "to zerg" มาพบใช้ทั่วไปเป็นศัพท์เกม หมายถึง ยุทธวิธีเซิร์ก คือ รุดคู่แข่งด้วยกองทัพยูนิตอ่อนแอขนาดใหญ่มาก

หลังออก *สตาร์คราฟต์*ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในประเทศเกาหลีใต้ จนได้เป็นอีสปอร์ตแห่งชาติของประเทศหลังสถาปนาซีนเกมอาชีพสำเร็จ เกมเมอร์อาชีพในประเทศเกาหลีใต้เป็นผู้มีชื่อเสียงในสื่อ และมีการถ่ายทอดเกม*สตาร์คราฟต์* ทางสามช่องโทรทัศน์ซึ่งอุทิศให้ซีนเกมอาชีพ เกมเมอร์อาชีพในประเทศเกาหลีใต้ได้สัญญาโทรทัศน์ ผู้สนับสนุนและรางวัลทัวร์นาเมนต์ จนทำให้ผู้เล่นที่มีชื่อเสียงที่สุดคนหนึ่ง ลิม โย-ฮวัน ได้แฟนคลับกว่าครึ่งล้านคน ลี ยุน-ยอล ผู้เล่นคนหนึ่ง มีรายงานรายได้ 200,000 ดอลลาร์สหรัฐในปี 2548 (241,506 ดอลลาร์สหรัฐในปี 2558)

ในปี 2557 มีรุ่นอย่างไม่เป็นทางการสำหรับแพนโดรามือถือและสถาปัตยกรรม ARM โดยการแปลโปรแกรมใหม่สภิตและวิศวกรรมกลับของรุ่นเอกซ์86 ดั้งเดิม

### สินค้า

โครงเรื่อง*สตาร์คราฟต์*ถูกดัดแปลงเป็นนวนิยายหลายเล่ม นวนิยายเล่มแรก *อัปไรซิง* (*Uprising*) เขียนโดย มิกกี นีลสัน ลูกจ้างบลิซซาร์ด และจัดพิมพ์ในเดือนธันวาคม 2543 ซึ่งเป็นเสมือนงานก่อนเหตุการณ์ใน*สตาร์คราฟต์* นวนิยายอื่น ได้แก่ *ลิเบอร์ตีส์ครูเสด* (*Liberty's Crusade*) โดย เจฟฟ์ กรับบ์ (Jeff Grubb) และ*ควีนออฟเบลดส์* (*Queen of Blades*) ของอารอน โรเซนเบิร์ก (Aaron Rosenberg) เล่านิยายเกมจากทัศนมิติต่าง ๆ ในบลิซซ์คอน 2007 ผู้สร้าง*สตาร์คราฟต์* คริส เมตเซน แถลงว่า เขาหวังจะดัดแปลง*สตาร์คราฟต์*และภาคเสริม *บรูดวอร์* ทั้งหมดเป็นนิยายลายลักษณ์แน่นอน นวนิยายต่อมา เช่น *ชาโดว์ออฟเดอะเซลนากา* (*Shadow of the Xel'Naga*) และ*เดอะดาร์กเทมพลาร์ซากา*ของคริสตี โกลเดน ขยายโครงเรื่องไปอีก สร้างฉากท้องเรื่องแก่*สตาร์คราฟต์ 2*

ทอยคอมผลิตหุ่นแอ็กชัน (action figure) และรูปปั้นสะสมจำนวนหนึ่งซึ่งยึดตัวละครและยูนิตใน*สตาร์คราฟต์* นอกจากนี้ อะคาเดมีฮ็อบบีโมเดลคิตส์ยังผลิตชุดแบบจำลอง (model kit) ซึ่งแสดงรุ่นสัดส่วน 1/30 ของนาวิกโยธิน (marine) และไฮดราลิสก์ (hydralisk) นอกจากนี้ บลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์ยังร่วมมือกับแฟนตาซีไฟลต์เกมส์สร้างเกมกระดานซึ่งมีประติมากรรมละเอียดของตัวละครเกม บลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์ยังอนุญาตให้วิซาดส์ออฟเดอะโคสต์ผลิตเกมยึดแอลเทอร์นิตี ชื่อ *สตาร์คราฟต์แอดเวนเจอส์*

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3  "*StarCraft*'s 10-Year Anniversary: A Retrospective". Blizzard Entertainment. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-04-02. สืบค้นเมื่อ 2008-03-31.
2. ↑  "Blizzard Entertainment News Archives - March 1999". บลิซซาร์ดเอ็นเตอร์เทนเมนต์. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ ตุลาคม 13, 1999. สืบค้นเมื่อ พฤศจิกายน 6, 2018.
3. 1 2 3  "*StarCraft 64*". IGN. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-04-11. สืบค้นเมื่อ 2008-04-19.
4. 1 2  "Top 100 Games". Edge. 2007-07-02. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-02-02. สืบค้นเมื่อ 2008-05-21.
5. ↑  "The 52 Most Important Video Games". GamePro. สืบค้นเมื่อ 2008-05-21.
6. 1 2 3 4 5  "The Greatest Games of All Time". GameSpot. 1998. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2006-07-05. สืบค้นเมื่อ 2008-09-01.
7. ↑  Kris Graft (2009-02-11). "Blizzard Confirms One "Frontline Release" for '09". Edge. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-12-10. สืบค้นเมื่อ 2009-05-12.
8. 1 2 3 4 5  Chick, Tom (2000-06-02). "*StarCraft*". IGN. สืบค้นเมื่อ 2006-08-19.
9. 1 2 3 4 5  Dulin, Ron (April 15, 1998). "*StarCraft* for PC Review". GameSpot. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-02-03. สืบค้นเมื่อ 2008-01-09.
10. 1 2  Cho, Kevin (2006-01-15). "Samsung, SK Telecom, Shinhan Sponsor South Korean Alien Killers". Bloomberg.com. สืบค้นเมื่อ 2006-08-18.
11. ↑  Kasavin, Greg. "*StarCraft* Strategy Guide: The Protoss Conclave - Units and Structures". GameSpot. สืบค้นเมื่อ 2008-04-18.
12. ↑  Kasavin, Greg. "*StarCraft* Strategy Guide: The Zerg Swarm - Units and Structures". GameSpot. สืบค้นเมื่อ 2008-04-18.
13. ↑  Kasavin, Greg. "*StarCraft* Strategy Guide: The Terran Dominion - Units and Structures". GameSpot. สืบค้นเมื่อ 2008-04-18.
14. ↑  "Blizzard Support: *StarCraft*". Blizzard Entertainment. 2008-01-16. สืบค้นเมื่อ 2008-04-18.
15. 1 2  "*StarCraft* - StarEdit Tutorial". CreepColony.com. 2007-06-24. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2001-07-07. สืบค้นเมื่อ 2008-04-16.
16. ↑  "General Strategy: Resources". *Battle.net*. Blizzard Entertainment. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-10-30. สืบค้นเมื่อ 2008-04-18.
17. ↑  "Terran Basics". *Battle.net*. Blizzard Entertainment. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-10-11. สืบค้นเมื่อ 2008-04-16.
18. ↑  "Protoss Basics". *Battle.net*. Blizzard Entertainment. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-10-24. สืบค้นเมื่อ 2008-04-16.
19. ↑  "Zerg Basics". *Battle.net*. Blizzard Entertainment. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-10-11. สืบค้นเมื่อ 2008-04-16.
20. ↑  Underwood, Peter (1999). "Multiplayer Games: Spawned Games". *StarCraft (manual)*. Blizzard Entertainment. p. 11. `{{cite book}}`: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ `|coauthors=` ถูกละเว้น แนะนำ (`|author=`) (help)
21. ↑  "Spawn Version FAQ". Blizzard Entertainment. 2012-08-15. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2013-05-20. สืบค้นเมื่อ 2012-11-11.
22. ↑  Underwood, Peter (1998). "Terran: History". *StarCraft (manual)*. Blizzard Entertainment. pp. 26–28. `{{cite book}}`: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ `|coauthors=` ถูกละเว้น แนะนำ (`|author=`) (help)
23. ↑  Underwood, Peter (1998). "Terran: History". *StarCraft (manual)*. Blizzard Entertainment. pp. 30–33. `{{cite book}}`: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ `|coauthors=` ถูกละเว้น แนะนำ (`|author=`) (help)
24. ↑  "The Story So Far: Part 1: *StarCraft*". Blizzard Entertainment. 2007-11-21. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-11-23. สืบค้นเมื่อ 2007-11-22.
25. ↑  Bailey, Kat. "Why We Play: StarCraft". 1UP.com. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-11-30. สืบค้นเมื่อ December 21, 2011.
26. ↑  "The Evolution of StarCraft". sclegacy.com. September 28, 2007. Archived from the original on October 17, 2007. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-10-17. สืบค้นเมื่อ 2013-04-20. `{{cite web}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|date=` (help)CS1 maint: bot: original URL status unknown (ลิงก์)
27. ↑  Keighley, Geoff. "Eye Of The Storm: Behind Closed Doors At Blizzard". GameSpot. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-04-29. สืบค้นเมื่อ 2006-08-19.
28. ↑  Dulin, Ron (1996-05-01). "*StarCraft* Preview". GameSpot. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-04-30. สืบค้นเมื่อ 2008-04-18.
29. ↑  "Bob: *StarCraft*!". *10th Anniversary Celebration*. Blizzard Entertainment. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2001-02-10. สืบค้นเมื่อ 2008-01-08.
30. ↑  Giovetti, Al (1997-01-01). "Interview with Bill Roper". The Computer Show.com. สืบค้นเมื่อ 2006-08-19.
31. ↑  "The Official CWAL FAQ". Operation CWAL. 2004-02-20. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2006-05-19. สืบค้นเมื่อ 2006-08-21.
32. ↑  Kasavin, Greg. "*StarCraft* Strategy Guide: Cheat Codes - The Spoils of War". GameSpot. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-02-08. สืบค้นเมื่อ 2008-04-16.
33. ↑  Underwood, Peter (1998). "Credits". *StarCraft (manual)*. Blizzard Entertainment. p. 95. `{{cite book}}`: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ `|coauthors=` ถูกละเว้น แนะนำ (`|author=`) (help)
34. ↑  "*StarCraft* for MAC". GameSpot. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-09-05. สืบค้นเมื่อ 2008-04-18.
35. ↑  "Mass Media Interactive Entertainment official company site". เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-01-14. สืบค้นเมื่อ 2008-04-19.
36. ↑  "*StarCraft 64* Preview". GameSpot. 1999-06-16. สืบค้นเมื่อ 2008-04-19.[*ลิงก์เสีย*]
37. ↑  "*StarCraft*". Soundtrack Collector. สืบค้นเมื่อ 2008-04-22.
38. 1 2 3  "Review: *StarCraft* for N64". GamePro. November 24, 1999. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-01-03. สืบค้นเมื่อ 2008-01-10.
39. 1 2 3  Olafson, Peter (November 24, 2000). "Review: *StarCraft* for PC". GamePro. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-10-21. สืบค้นเมื่อ 2008-01-09.
40. ↑  "*StarCraft*: Game Music Vol. 1". Game OST. สืบค้นเมื่อ 2008-04-22.
41. ↑  "Blizzard Entertainment Soundtracks Now On iTunes". Blizzard Entertainment. 2008-09-04. สืบค้นเมื่อ 2008-09-30.
42. ↑  "*StarCraft* - PC Demo". Blizzard Entertainment. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-11-02. สืบค้นเมื่อ 2010-05-05.
43. ↑  "*StarCraft* - Mac Demo". Blizzard Entertainment. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-11-02. สืบค้นเมื่อ 2010-05-05.
44. ↑  "Map Archives: Precursor Campaign". *Battle.net*. Blizzard Entertainment. 1999-10-13. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-10-11. สืบค้นเมื่อ 2008-04-19.
45. ↑  Underwood, Peter; Roper, Bill; Metzen, Chris; Vaughn, Jeffrey (1998). "The Campaign Editor". *StarCraft (manual)*. Blizzard Entertainment. p. 24.
46. ↑  "*Insurrection: Campaigns for StarCraft* for PC". GameSpot. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-04-30. สืบค้นเมื่อ 2007-11-29.
47. 1 2  "Official *StarCraft* FAQ at Battle.net". เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-12-13. สืบค้นเมื่อ 2007-07-19.
48. ↑  Kasavin, Greg (August 26, 1998). "*Insurrection: Campaigns for StarCraft* for PC review". GameSpot. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-04-30. สืบค้นเมื่อ 2007-11-29.
49. ↑  "PC Game Reviews: *StarCraft: Retribution*". GameGenie. สืบค้นเมื่อ 2007-11-29.
50. ↑  Chen, Jeffrey (June 7, 2002). "*StarCraft: Brood War* review". IGN. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-02-06. สืบค้นเมื่อ 2007-11-04.
51. ↑  Saggeran, Vik (December 23, 1998). "*StarCraft: Brood War* for PC review". GameSpot. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-02-07. สืบค้นเมื่อ 2007-11-04.
52. ↑  "*StarCraft: Brood War* for MAC". GameSpot. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-10-30. สืบค้นเมื่อ 2007-11-29.
53. ↑  "Blizzard Wins in Starcraft Case - PC News at IGN". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-03-27. สืบค้นเมื่อ 2015-02-28.
54. ↑  Stellar Forces for Windows (1998) - MobyGames
55. 1 2 3 4  Fielder, Joe (June 12, 2000). "*StarCraft 64* for Nintendo 64 Review". GameSpot. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-04-30. สืบค้นเมื่อ 2008-01-10.
56. ↑  "*StarCraft* Needs Some Expansion". IGN. 1999-11-16. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-06-19. สืบค้นเมื่อ 2006-08-19.
57. ↑  "*StarCraft 64* Preview". IGN. 2000-06-08. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-11-02. สืบค้นเมื่อ 2008-10-06.
58. ↑  "*StarCraft* on PlayStation?". IGN. 1998-04-06. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-03-15. สืบค้นเมื่อ 2006-08-19.
59. ↑  "*StarCraft* Reviews". Game Rankings. สืบค้นเมื่อ 2008-01-09.
60. ↑  "*StarCraft 64* Reviews". Game Rankings. สืบค้นเมื่อ 2008-01-12.
61. 1 2  "*StarCraft*: PC 1998 Reviews". MetaCritic. สืบค้นเมื่อ 2008-01-09.
62. ↑  "*StarCraft* N64 2000 Reviews". MetaCritic. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-07-31. สืบค้นเมื่อ 2008-01-10.
63. 1 2  House, Michael L. "*StarCraft*: Review". Allgame. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-04-13. สืบค้นเมื่อ 2008-04-18.
64. 1 2  "*StarCraft* Review". Game Revolution. April 1998. สืบค้นเมื่อ 2008-01-09.
65. 1 2  Boulding, Aaron (June 9, 2000). "*StarCraft 64* Review". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-02-02. สืบค้นเมื่อ 2008-01-10.
66. 1 2  "*StarCraft* review". PC Zone. August 13, 2001. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-04-28. สืบค้นเมื่อ 2008-01-09.
67. 1 2 3 4 5 6  "Developer Awards". Blizzard Entertainment. 2006-01-01. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2006-08-14. สืบค้นเมื่อ 2006-08-19.
68. ↑  "StarCraft Named #1 Seller in 1998". IGN. 1999-01-20. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-02-04. สืบค้นเมื่อ 2006-08-19.
69. ↑  Olsen, Kelly (2007-05-21). "South Korean gamers get a sneak peek at 'StarCraft II'". USA Today. สืบค้นเมื่อ 2008-01-09.
70. ↑  "Blizzard's Battle.net Remains Largest Online Game Service in the World; Battle.net Dominates Online Gaming Industry With 2.1 Million Active Users; Korea Becomes World's No. 1 Market". Business Wire. 1999-02-04. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-05-29. สืบค้นเมื่อ 2008-07-20.
71. 1 2  Rossignol, Jim (2005-04-01). "Sex, Fame and PC Baangs: How the Orient plays host to PC gaming's strangest culture". PC Gamer UK. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-02-07. สืบค้นเมื่อ 2006-08-20.
72. ↑  Schiesel, Seth (2007-05-21). "To the Glee of South Korean Fans, a Game's Sequel Is Announced". New York Times. สืบค้นเมื่อ 2008-01-09.
73. ↑  Cheung, James. "The Best Voice Acting in Games: *StarCraft*". GameSpot. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-02-08. สืบค้นเมื่อ 2008-09-15.
74. 1 2  "IGN's Top 100 Games". IGN. 2005-01-01. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-04-17. สืบค้นเมื่อ 2006-08-18.
75. ↑  "IGN's Top 100 Games". IGN. 2003-01-01. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-03-09. สืบค้นเมื่อ 2006-08-18.
76. ↑  "Game Informer's Top 100 Games Of All Time (Circa Issue 100)". *Game Informer*. 2009-11-16. สืบค้นเมื่อ 2013-11-24.
77. ↑  "*StarCraft* in Space". Blizzard Entertainment. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-03-13. สืบค้นเมื่อ 2008-04-23.
78. ↑  *Guinness World Records Gamer's Edition*. Hit Entertainment. 2008. ISBN 978-1-904994-20-6.
79. ↑  "Starcraft from the Stands: Understanding the Game Spectator" (PDF). ACM CHI. สืบค้นเมื่อ 2011-01-30.
80. ↑  Cavalli, Earnest (2009-01-29). "U.C. Berkeley Now Offers *StarCraft* Class". Wired News. สืบค้นเมื่อ 2009-03-25.
81. ↑  Crecente, Brian (2009-01-28). "Competitive *StarCraft* Gets UC Berkeley Class". Kotaku. สืบค้นเมื่อ 2009-03-25.
82. ↑  Ki-tae, Kim (2005-03-20). "Will *StarCraft* Survive Next 10 Years?". The Korea Times. สืบค้นเมื่อ 2007-04-26.
83. ↑  Evers, Marco (2006-02-06). "The boys with the flying fingers: South Korea Turns PC Gaming into a Spectator Sport". Der Spiegel. สืบค้นเมื่อ 2006-08-19.
84. ↑  Totilo, Stephen (2006-06-21). "Playa Rater: The 10 Most Influential Video Gamers of All Time". MTVNews.com. สืบค้นเมื่อ 2006-08-31.
85. ↑  Steinlechner, Peter (2014-03-10). "Starcraft für ARM-Handheld kompiliert" (ภาษาเยอรมัน). golem.de. สืบค้นเมื่อ 2014-03-25.
86. ↑  notaz (2014-03-04). "StarCraft". openpandora.org. สืบค้นเมื่อ 2014-03-26.
87. ↑  "*StarCraft: Uprising* (eBook)". Simon & Schuster. สืบค้นเมื่อ 2007-12-02.
88. ↑  "*StarCraft: Liberty's Crusade* (Mass Market Paperback)". Simon & Schuster. สืบค้นเมื่อ 2007-12-02.
89. ↑  "*StarCraft: Queen of Blades* (Mass Market Paperback)". Simon & Schuster. สืบค้นเมื่อ 2007-12-02.
90. ↑  "*StarCraft: Shadow of the Xel'Naga* (Mass Market Paperback)". Simon & Schuster. สืบค้นเมื่อ 2007-12-02.
91. ↑  "*StarCraft: The Dark Templar Saga* trilogy interview with Christie Golden". Blizzplanet. 2 April 2007. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-01-17. สืบค้นเมื่อ 2007-12-02.
92. ↑  "Blizzard tackles toys". IGN. September 1998. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-02-03. สืบค้นเมื่อ 2007-07-08.
93. ↑  "1/30 scale Terran marine model by Academy". Hobby Outlet. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2005-12-13. สืบค้นเมื่อ 2007-07-08.
94. ↑  "1/30 scale Zerg hydralisk model by Academy". Hobby Outlet. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2005-12-21. สืบค้นเมื่อ 2007-07-08.
95. ↑  Wilson, Kevin (2006-06-13). "Playtest in Minneapolis at the Source on 6/16/06". *Boardgame Geek*. สืบค้นเมื่อ 2006-08-19.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**สตาร์คราฟต์**

* เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของ *สตาร์คราฟต์*
* *สตาร์คราฟต์* บนแบตเทิลดอตเน็ต

  


| * ด
* ค
* ก
ชุด*สตาร์คราฟต์* |
| --- |
| วีดีโอเกม | 
* *สตาร์คราฟต์*
	+ *Insurrection*
	+ *Brood War*
* *Ghost*
* *สตาร์คราฟต์ 2*
	+ *วิงส์ออฟลิเบอร์ตี*
	+ *ฮาร์ตออฟเดอะสวอร์ม*
	+ *เลกาซีออฟเดอะวอยด์*
	+ *โนวาคะวัดออพส์*

 |
| ตัวละคร | 
* เผ่าพันธุ์
* ตัวละคร
	+ Jim Raynor
	+ Sarah Kerrigan

 |
| ผู้ผลิต | 
* Chris Metzen
* MPQ file format
* Professional competition
* Blizzard Entertainment
* Battle.net

 |
| 
* **วิกิพีเดีย:หนังสือ Book:StarCraft**
* **หมวดหมู่ Category:StarCraft**

 |