ยุมิ, ลูกธนู และที่ใส่ลูกธนู

**ยุมิ** (ญี่ปุ่น: 弓; โรมาจิ: *Yumi*) เป็นธนูชนิดหนึ่งของประเทศญี่ปุ่น ประกอบด้วยปีกธนูที่ยาวกว่าเรียกว่า **ไดกีว** (daikyū, 大弓) และปีกธนูที่สั้นกว่า **ฮังกีว** (hankyū, 半弓) ยุมิเป็นอาวุธที่สำคัญมากของซามูไรในช่วงสงครามระหว่างไดเมียวของแต่ละแคว้นของญี่ปุ่น

ประวัติที่มาของยุมิ
-------------------

ในช่วงเริ่มต้นประเทศญี่ปุ่นมีการใช้ธนูหลากหลายประเภทแต่ส่วนใหญ่จะเป็นธนูสั้นที่มีด้ามจับอยู่ตรงช่วงกึ่งกลาง โดยช่วง 300 ปีก่อนคริสตกาล ธนูได้มีขนาดเพิ่มขึ้นจนมีขนาดความยาวเกือบถึง 2 เมตร
คันธนูชนิดได้ เรียกว่า *มะรุกิยุมิ* สร้างมาจากไม้ลวกหรือกิ่งไม้ขนาดเล็ก ซึ่งไม่ทราบที่มาว่าทำไมสัดส่วนของธนูชนิดนี้ถึงไม่สมมาตรกัน แต่ได้มีการค้นพบบันทึกต้นฉบับภาษาจีนถึงในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 3 ซึ่งบรรยายถึงผู้คนบนเกาะญี่ปุ่นที่ใช้ *ธนูที่มีความยาวของปีกธนูด้านบนและปีกธนูด้านล่างต่างกัน และลูกธนูที่มีก้านธนูทำด้วยไม้ไผ่กับหัวธนูที่ทำด้วยกระดูกหรือเหล็ก* ยุมิที่มีอายุเก่าแก่ที่สุดค้นพบในเมืองนะระซึ่งคาดว่าน่าจะมาจากช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 5 

ในช่วงสมัยเฮอัง (ค.ศ. 794 - ค.ศ. 1185) ความยาวของยุมิได้ถูกสร้างให้มีขนาดประมาณเกิน 2 เมตรเล็กน้อย และใช้รูปแบบการสร้างของไม้ลามิแนต (ไม้ที่ประกอบด้วยชั้นหลายชั้น) ที่มีการประยุกต์มาจากประเทศจีน ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 10 ชาวญี่ปุ่นได้มีการพัฒนาโดยการใช้ไม้ลามิแนตที่มีส่วนผสมของไม้ไผ่และแผ่นไม้ 2ชิ้นประกบเข้าเป็นยุมิ กว่าหลายร้อยปีที่ยุมิได้มีการวิวัฒนาการเพิ่มขึ้นจนถึงช่วงประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 16 การออกแบบของยุมิได้ถือว่าเกือบจะสมบรูณ์แบบ ปัจจุบันรูปทรงของธนูไม้ไผ่ยุมิเกือบจะเสมือนธนูในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 16 และ 17

ลักษณะของยุมิ
-------------

ส่วนต่าง ๆ ของยุมิ
ยุมิ เป็นธนูที่มีความสูงเป็นพิเศษเกินกว่า 2 เมตร และมีความสูงเหนือความสูงของนักธนู ตามแบบดั้งเดิมมันถูกสร้างด้วยแผ่นไม้ไผ่ ไม้ และหนังสัตว์ ด้วยกรรมวิธีที่ไม่เปลี่ยนแปลงมานานหลายศตวรรษ แม้ว่านักธนูบางคน(โดยเฉพาะนักธนูมือใหม่) อาจใช้คันธนูที่สร้างจากวัสดุสังเคราะห์

สัดส่วนที่ไม่สมมาตรกันของยุมิ ตามที่สหพันธ์นิปปงคีวโดได้กำหนดไว้ว่า นิงิริ (ด้ามจับ) จะต้องอยู่ในตำแหน่งประมาณสองในสามของระยะคันธนูจากส่วนปลายด้านบน

ปีกด้านบนและปีกด้านล่างก็มีความโค้งแตกต่างกัน จากสมมุติฐานหลายคนได้แสดงความคิดเห็นว่ารูปร่างที่ไม่สมมาตรของคันธนูนี้ได้ถูกออกแบบมาสำหรับการใช้งานบนหลังม้า โดยเฉพาะการหันคันยุมิจากด้านหนึ่งไปอีกด้านหนึ่งในขณะที่อยู่บนหลังม้า อย่างไรก็ตาม จากตำแหน่งด้ามจับที่โผล่มาขณะง้างธนูอยู่บนหลังม้าก็ทำให้กินพื้นที่เป็นวงกว้างมาก (ดูเพิ่ม ยะบุซะเมะ)

สายธนู
------

สายธนู (สึรุ) ของยุมิแบบดั้งเดิมสร้างจากเชือกปอ ถึงแม้ว่าสายของธนูสมัยใหม่ส่วนใหญ่จะใช้วัสดุสังเคราะห์เช่น เส้นใยเคฟลาร์ ซึ่งมีอายุการใช้งานนานกว่า โดยปรกติสายธนูมักจะไม่มีการเปลี่ยนจนกว่ามันจะถูกใช้งานจนขาด ซึ่งจะมีผลให้คันยุมิบิดงอไปในทิศทางตรงกันข้ามกับทิศทางที่ใช้ดึงปรกติ และจะทำให้อายุการใช้งานของยุมิสั้นลง จุดกระแทกปลายลูกธนูในสายธนูถูกทากาวไว้เพื่อป้องกันสายธนูและให้มีความหนาเพื่อความสะดวกในการจับปลายน็อก*(ฮะซุ)* ของลูกธนู*(ยะ)* ในตำแหน่งนั้นขณะง้างสายยุมิ

ยุมิ, ธนูที่ใหญ่ที่สุดในโลก

การดูแลรักษา
------------

ธนูยุมิต้องอาศัยความระมัดระวังเป็นพิเศษ โดยหากไม่ระวัง อาจจะทำให้รูปทรงของคันธนูบิดเบี้ยวผิดรูปและในที่สุดอาจจะทำให้ไม่สามารถใช้งานได้ รูปทรงของธนูยุมิจะเปลี่ยนขณะใช้งานปรกติและสามารถคืนรูปกลับได้ เพื่อไม่ให้เกิดแรงกดมากนักเมื่อไม่ต้องการใช้งานควรปลดหรือหย่อนสายคล้องออก

รูปทรงโค้งของปีกธนูยุมิมีผลอย่างมากต่อการยิงธนู ธนูยุมิที่มีความโค้งมากเกินไปจะทำให้ธนูไม่มีพลังในช่วงเวลาที่ง้างสาย

ความยาวของยุมิ
--------------

| ความสูงของนักธนู | ความยาวของลูกธนู | ความยาวของยุมิ |
| --- | --- | --- |
| < 150 cm | < 85 cm | Sansun-zume (212 cm) |
| 150–165 cm | 85–90 cm | Namisun (221 cm) |
| 165–180 cm | 90–100 cm | Nisun-nobi (227 cm) |
| 180–195 cm | 100–105 cm | Yonsun-nobi (233 cm) |
| 195–205 cm | 105–110 cm | Rokusun-nobi (239 cm) |
| > 205 cm | > 110 cm | Hassun-nobi (245 cm) |

โครงสร้างของยุมิแบ่งตามประวัติศาสตร์
------------------------------------

| ช่วงเวลา | ชนิดของธนู | การขึ้นรูปคันธนู |
| --- | --- | --- |
| ก่อนประวัติศาสตร์ | มะรุกิ | ทำด้วยไม้ชิ้นเดียว |
| ค.ศ. 800-900 | ฟุเซะตะเกะ | ทำด้วยไม้ ด้านหน้าประกบด้วยไม้ไผ่ |
| ค.ศ. 1100 | ซัมไมอุชิ | ทำด้วยไม้ ประกบด้วยไม้ไผ่ทั้งด้านหน้าและหลัง |
| ค.ศ. 1300–1400 | ชิโฮะชิกุ | ทำด้วยไม้ไผ่ ประกบด้วยไม้ทั้งด้านหน้าและหลัง |
| ค.ศ. 1550 | ซัมบงฮิโงะ (ฮิโงะยุมิ) | แกนกลางทำด้วยแผ่นไม้ไผ่ 3 ชั้น แผ่นไม้ด้านข้าง ประกบด้วยไม้ไผ่ทั้งด้านหน้าและหลัง |
| ค.ศ. 1600 | โยะฮนฮิโงะ (ฮิโงะยุมิ) | แกนกลางทำด้วยแผ่นไม้ไผ่ 4 ชั้น แผ่นไม้ด้านข้าง ประกบด้วยไม้ไผ่ทั้งด้านหน้าและหลัง |
| ค.ศ. 1650 | โกะฮนฮิโงะ (ฮิโงะยุมิ) | แกนกลางทำด้วยแผ่นไม้หรือไม้ไผ่ 5 ชั้น แผ่นไม้ด้านข้าง ประกบด้วยไม้ไผ่ทั้งด้านหน้าและหลัง |
| ค.ศ. 1971-ปัจจุบัน | เส้นใยแก้ว | แกนกลางทำด้วยแผ่นไม้ลามิแนต, เอฟอาร์พี*(เส้นใยแก้วชนิดพิเศษ)* ประกบด้านหน้าและหลัง |

รูปตัวอย่าง
-----------

* โมะโตะฮะซุ (ปลายปีกธนูด้านล่าง)โมะโตะฮะซุ (ปลายปีกธนูด้านล่าง)
* นิงิริ (ด้ามจับธนู)นิงิริ (ด้ามจับธนู)
* :อุระฮะซุ(ปลายปีกธนูด้านบน):อุระฮะซุ  
(ปลายปีกธนูด้านบน)
* สึรุมะกิ (ที่คล้องสายธนู)และสึรุ (สายธนู)สึรุมะกิ (ที่คล้องสายธนู)  
และสึรุ (สายธนู)
* ปีกยุมิโบราณส่วนฮังกีวปีกยุมิโบราณส่วนฮังกีว
* ปีกยุมิโบราณส่วนไดกีวและฮังกีวปีกยุมิโบราณส่วนไดกีวและฮังกีว
* ยุมิบุกุโระ (ซองผ้าใส่คันธนู)ยุมิบุกุโระ (ซองผ้าใส่คันธนู)

อ้างอิง
-------

1. ↑  *Kyudo: the essence and practice of Japanese archery*, Hideharu Onuma, Dan DeProspero, Jackie DeProspero, Kodansha International, 1993 P.37
2. ↑  *Kyudo: the essence and practice of Japanese archery*, Hideharu Onuma, Dan DeProspero, Jackie DeProspero, Kodansha International, 1993 P.40

หนังสืออ่านเพิ่ม
----------------

* Herrigel, Eugen (1999). *Zen in the Art of Archery*. Vintage. ISBN 0-375-70509-0.
* Michael, Henry N. (1958). "The Neolithic Age in Eastern Siberia". *Transactions of the American Philosophical Society*. New Series. Philadelphia: The American Philosophical Society (ตีพิมพ์ April 1958). **49** (2): 1–108. doi:10.2307/1005699. สืบค้นเมื่อ 2008.02.13.. `{{cite journal}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|accessdate=` (help)