หมู่ถ้ำเลนยาทรี
**เลณยาทรี** (มราฐี: लेण्याद्री, Leṇyādri; Lenyadri) หรือบางครั้งเรียกว่า ถ้ำ**คเณศเลณ** (Ganesa Lena), **คเณศปหร์** (Ganesh Pahar) หรือ **ถ้ำสุเลมาน** (Suleman Caves) เป็นหมู่ถ้ำเจาะหินกว่า 30 แห่งในศาสนาพุทธ ตั้งอยู่ 5 กิโลเมตรทางเหนือของชุนนร (Junnar) ในอำเภอปูเน รัฐมหาราษฏระ ประเทศอินเดีย ถ้ำอื่น ๆ ที่รายล้อมเมืองชุนนรได้แก่ถ้ำมนโมที (Manmodi Caves), ถ้ำศิวเนรี (Shivneri Caves) และ ถ้ำตุลชา (Tulja Caves)

ถ้ำหมายเลข 7 ดั้งเดิมแล้วเป็นเป็นวิหารในศาสนาพุทธได้กลายเป็นโบสถ์พราหมณ์ที่บูชาพระพิฆเนศ และเป็นหนึ่งในแปดโบสถ์พระคเณศอันยิ่งใหญ่ อัษฏวินายก ถ้ำจำนวน 26 ถ้ำมีการระบุตัวเลข เรียงจากตะวันออกไปตะวันตก โดยที่ทุกถ้ำหันหน้าออกไปทางทิศใต้ ถ้ำหมายเลข 6 และ 14 เป็น*เจดียคฤห์* (chaitya-griha - ที่ประกอบพิธีกรรม) ส่วนที่เหลือเป็นวิหาร (vihara - กุฏิสงฆ์)

ถ้ำต่าง ๆ สร้างขึ้นในราวคริสต์ศตวรรษที่ 1-3 โดยมนเทียรของพระคเณศในถ้ำหมายเลข 7 สร้างขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 1 ทุกถ้ำล้วนมีรากฐานมาจากศาสนาพุทธหินยาน และไม่ทราบชัดเจนว่าวิหารพุทธในถ้ำ 7 กลายเป็นโบสถ์พราหมณ์ตั้งแต่เมื่อใด

ชื่อ
----

"เลณยาทรี" (Lenyadri) แปลตรงตัวว่า "ถ้ำเขา" ("mountain cave") มาจากภาษามราฐี คำว่า 'เลณ' ('Lena') แปลว่าถ้ำ และ 'อทรี' ('Adri') ในภาษาสันสกฤต แปลว่า "เขา" หรือ "หิน" พบชื่อของเลณยาทรีอยู่ในทั้งคัมภีร์คเณศปุราณะและสถลปุราณะ (Sthala Purana) ในลักษณะเกี่ยวข้องกับตำนานของพระคเณศ It is also called *Jeernapur* and *Lekhan parvat* ("Lekhan mountain").

ในอดีตเขานี้มีชื่อว่า *คเณศปหร* *(Ganesh Pahar)* ("เขาพระคเณศ") ในจารึกโบราณเรียกที่นี่ว่า *กปิจิต (กปิจิตต)* *(Kapichita (Kapichitta))* ชื่ออื่น ๆ ของถ้ำเช่น *คเณศเลณ* *(Ganesh Lena)* หรือถ้ำพระคเณศ

ถ้ำหมายเลข 7
------------

### สถาปัตยกรรม

คเณศมนเทียรตั้งอยู่ในถ้ำหมายเลข 7 ซึ่งใหญ่ที่สุดในบรรดาการเจาะถ้ำรอบ ๆ ชุนนร (Junnar) ตั้งอยู่ที่ความสูงประมาณ 100 ฟุต (30 เมตร) จากพื้นดิน ดั้งเดิมแล้วที่นี่เป็นวิหารในศาสนาพุทธ ที่ซึ่งสงฆ์ใช้อยู่อาศัยและทำสมาธิ โถงมีความยาวราม 17.37 เมตร (57.0 ฟุต) กว้าง 15.54 เมตร (51.0 ฟุต) และสูง 3.38 เมตร (11.1 ฟุต) มีหน้าต่างอยู่ 2 บาน บานละข้างของทางเข้า ปัจจุบันโถงนี้ใช้เป็นสภามณฑป (sabha-mandapa - โถงรวมตัว) ของมนเทียร ("assembly hall") ทางเข้ามนเทียรเข้าถึงได้ผ่านบันได 283 ขั้น บันไดเหล่านี้เชื่อว่าเป็นตัวแทนถึงความสุขทางราคะ ที่ซึ่งพระคเณศสามารถพ้นผ่านมาได้

### เทวรูป

ด้านในถ้ำหมายเลข 7
ด้านในมนเทียร
พระพิฆเนศที่ประดิษฐานที่นี่เรียกว่า "คีรีชาตมัช" (สันสกฤต: गिरिजात्मज) แปลว่า "เกิด (ชาตะ) แก่ภูเขา (คีรี)" ("mountain-born") หรือ "อาตมัชแห่งคีรีชา" ("Atmaja of Girija") พระบุตรแห่งพระปารวตี ผู้ซึ่งทรงเป็นพระธิดาของหิมวาน (Himavan) บุคลาธิสถานของเทือกเขาหิมาลัย เช่นเดียวกันกับอัษฏวินายกแห่งอื่น ๆ ทั้งแปดแห่ง พระคเณศแห่งคีรีชาตมัชนั้นเชื่อว่าเป็น สวยัมภู (svayambhu) คือหินที่เกิดขึ้นเป็นรูปลักษณะของพระคเณศเองตามธรรมชาติ

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7  "Lenyadri Group of Caves, Junnar". *Archaeological Survey of India official site*. Archaeological Survey of India, Government of India. 2009. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 10 April 2009. สืบค้นเมื่อ 4 February 2010.
2. 1 2
3. 1 2 3  Edwardes, S. M. (2009). *By-Ways of Bombay*. *The Ganesh Caves*. Echo Library. pp. 34–36. ISBN 978-1-4068-5154-0. สืบค้นเมื่อ 2010-02-26.
4. ↑  Feldhaus p. 143
5. ↑  Grimes p. 13
6. ↑
7. 1 2
8. 1 2 3  Satguru Sivaya, Subramuniya (2000). "Lenyadhri Cave to Sri Girijatmaja". *Loving Ganesa: Hinduism's Endearing Elephant-Faced God*. Himalayan Academy Publications. pp. 278, 284. ISBN 9780945497776. สืบค้นเมื่อ 2009-11-26.
9. ↑
10. ↑  Grimes pp. 37–8
11. ↑  Feldhaus p. 249
12. ↑  Grimes pp. 110–1

### บรรณานุกรม

* Grimes, John A. (1995). *Ganapati: Song of the Self*. SUNY Series in Religious Studies. Albany: State University of New York Press. pp. 38–9. ISBN 0-7914-2440-5.
* Anne Feldhaus. "Connected places: region, pilgrimage, and geographical imagination in India". Palgrave Macmillan. สืบค้นเมื่อ 13 January 2010.

19°14′34″N 73°53′8″E﻿ / ﻿19.24278°N 73.88556°E﻿ / 19.24278; 73.88556

| * ด
* ค
* ก
พระคเณศ |
| --- |
| ปาง | 
* มหาคณปติ
* พลคณปติ
* หฤทรคณปติ
* เหรัมพคณปติ
* อุจฉิศตคณปติ
* คังกิเต็ง
* พระนาม

 |  |
| การบูชา | 
* คาณปัตยะ
* คเณศจตุรถี
* คเณศชยันตี
* สันกัศติจตุรถี
* เทวสถาน
* พระพิฆเนศในศาสนาต่าง ๆ

 |
| กลุ่มเทวสถานอัษฏวินายก | 
* โมรคาว
* สิทธเตก
* ปาลี
* มหัธ
* เถอูร์
* เลณยาทรี
* โอฌร
* ราญชณคาว

 |
| ตำนานและงานเขียน | 
* คเณศปุราณะ
* มุทคลปุราณะ
* คณปติอถรรวศิรสะ
* คเณศสหสรนาม
* เรื่องเล่า

 |
| เทพเจ้าที่เกี่ยวข้อง | 
* คณ
* พระชายาในพระพิฆเนศ
* วินายก
* วินายกี
* พระอิศวร
* เจ้าแม่ศรีมหาอุมาเทวี
* พระขันทกุมาร

 |
| อื่น ๆ | 
* ศาสนาฮินดู
* เทพปกรณัมฮินดู
* โมทกะ
* บนวิกิมีเดียคอมมอนส์

 |