ลักษณะเด่นของหงส์ขาว โหนกสีดำเหนือจะงอยปาก
**หงส์ขาว** หรือ**หงส์ใบ้** (อังกฤษ: mute swan; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Cygnus olor*) เป็นหงส์ที่จัดอยู่ในอันดับนกเป็ด ในวงศ์นกเป็ดน้ำ มีถิ่นกำเนิดในยูโรไซบีเรีย บางครั้งอพยพไปถึงแอฟริกาตอนเหนือในฤดูหนาว และเป็นสายพันธุ์ต่างถิ่นที่ได้รับการนำเข้าไปในอเมริกาเหนือ (เป็นกลุ่มประชากรใหญ่ที่สุดนอกถิ่นกำเนิด) และมีการนำเข้าไปจำนวนไม่มากในภูมิภาคออสตราเลเซีย และแอฟริกาตอนใต้ ชื่อ 'หงส์ใบ้' จากการที่มันเปล่งเสียงร้องน้อยกว่าหงส์ชนิดอื่น ๆ  ขนาดหัวถึงปลายลำตัวยาว 125-170 ซม. เป็นหงส์ขนาดใหญ่ที่มีขนสีขาวล้วน มีจะงอยปากสีส้มแดงและขอบสีดำ บนจะงอยปากมีโหนกที่เด่นชัด (ปุ่มเนื้อแข็ง) โหนกของตัวผู้ได้มีขนาดใหญ่กว่าของตัวเมีย

อนุกรมวิธาน
-----------

หงส์ขาว หรือ หงส์ใบ้ ได้รับการระบุชนิดอย่างเป็นทางการครั้งแรกโดยนักธรรมชาติวิทยาชาวเยอรมัน โยฮันน์ ฟรีดริช เกลิน ในชื่อ *Anas olor* ในปี ค.ศ. 1789 และได้รับการโอนไปยังสกุลใหม่ *Cygnus* โดย โยฮันน์ มาเทียส เบคสไตน์ ในปี 1803 ในภาษาละตินทั้ง *cygnus* และ *olor* แปลว่า "หงส์" โดย "*cygnus"* เป็นรูปคำที่มีความหมายเดียวกับ *cycnus* ที่ยืมจาก ภาษากรีก κύκνος *kyknos* ที่มีความหมายเดียวกัน

แม้จะมีแหล่งกำเนิดในยูเรเชีย แต่ญาติที่ใกล้ชิดที่สุดคือ หงส์ดำในออสเตรเลียและหงส์คอดำในอเมริกาใต้ ต่างจากหงส์ซีกโลกเหนืออื่น ๆ ในสกุล *Cygnus* 

หงส์ขาวเป็นโมโนไทป์ (monotypic) มีชนิดเดียวในสกุล และไม่มีชนิดย่อย monotypic species)ใ อื่นหลงเหลือนปัจจุบัน

วิวัฒนาการ
----------

ซากกึ่งฟอสซิลหงส์ขาวอายุ 6,000 ปี ถูกพบในชั้นพีตหลังยุคน้ำแข็ง (ชั้นดินพรุที่ทับถมกันช่วงยุคโฮโลซีน) ในอีสต์แองเกลีย บริเตนใหญ่ และที่อื่น ๆ ที่อายุพอ ๆ กัน เช่นจากไอร์แลนด์ทางตะวันออก โปรตุเกส และอิตาลี  และจากฝรั่งเศสอายุ 13,000 ปี (พบโดย Desbrosse and Mourer-Chauvire ปี 1972–1973) และชนิดย่อยที่สูญพันธุ์แล้วในอดีต มีความคล้ายคลึงกับหงส์ขาวที่มีอยู่ในปัจจุบัน ซึ่งแตกต่างเพียงขนาด เช่น *Cygnus olor bergmanni* จากฟอสซิลที่พบในอาเซอร์ไบจาน และ *Cygnus Falconeri* ซึ่งเป็นชนิดย่อยที่สูญพันธุ์แล้วอีกชนิดหนึ่งจากหมู่เกาะของประเทศมอลตาและแคว้นซิซิลี มีขนาดใหญ่กว่า Cygnus olor หนึ่งในสามและบินไม่ได้

ยังพบฟอสซิลของบรรพบุรุษของหงส์ขาวที่เป็นญาติห่าง ๆ ของหงส์ขาวในสี่รัฐของสหรัฐอเมริกา ได้แก่ แคลิฟอร์เนีย แอริโซนา ไอดาโฮ และโอเรกอน เส้นการเริ่มวิวัฒนาการจากสมัยไมโอซีน จนถึงสมัยไพลสโตซีนตอนปลาย (10,000 ปีก่อน) การค้นพบครั้งล่าสุดอยู่ในทะเลทรายอันซาบอร์เรโก รัฐแคลิฟอร์เนีย ซากฟอสซิลจากสมัยไพลสโตซีน ได้แก่ *Cygnus paloregonus* จาก Fossil Lake ในโอเรกอน Froman's Ferry ในไอดาโฮ และแอริโซนา ซึ่ง Howard ใน *The Waterfowl of the World* ระบุว่า "อาจเป็นประเภทเดียวกับหงส์ใบ้"

ลักษณะทางสรีระวิทยา
-------------------

ตัวเต็มวัยของหงส์ขาวโดยทั่วไปยาวตั้งแต่ 140 ถึง 160 เซนติเมตร (55 ถึง 63 นิ้ว) และอาจมีความยาวในช่วงตั้งแต่ 125 ถึง 170 เซนติเมตร (49 ถึง 67 นิ้ว) โดยมีปีกกว้าง 200 ถึง 240 เซนติเมตร (79 ถึง 94 นิ้ว) เพศผู้มีขนาดใหญ่กว่าและปุ่มโหนกบนจะงอยปากใหญ่กว่าตัวเมีย โดยขนาดเฉลี่ยหงส์ขาวเป็นนกน้ำที่ใหญ่เป็นอันดับสองรองจาก หงส์แตร แม้ว่าหงส์ขาวตัวผู้อาจมีมวลกาย (น้ำหนัก) มากกว่าหงส์แตรตัวผู้ ในการวัดอย่างละเอียดของหงส์ขาว ความกว้างจากชายหน้าปีกถึงชายหลังปีก 53–62.3 เซนติเมตร (20.9–24.5 นิ้ว) กระดูกข้อเท้า (tarsus) ยาว 10–11.8 เซนติเมตร (3.9–4.6 นิ้ว) และจะงอยปากยาว 6.9–9 เซนติเมตร (2.7–3.5 นิ้ว)

หงส์ขาวเป็นนกที่บินได้ที่มีน้ำหนักมากที่สุดชนิดหนึ่ง การศึกษาในบริเตนใหญ่พบว่าหงส์ขาวตัวผู้ (เรียกว่า *cobs*) มีน้ำหนักเฉลี่ยประมาณ 10.6 ถึง 11.87 กิโลกรัม (23.4 ถึง 26.2 ปอนด์) โดยมีน้ำหนักที่เป็นไปได้ในช่วง 9.2–14.3 กิโลกรัม (20–32 ปอนด์) ในขณะที่ตัวเมียตัวเล็กกว่าเล็กน้อย (เรียกว่า *pens*) เฉลี่ยประมาณ 8.5 ถึง 9.67 กิโลกรัม (18.7 ถึง 21.3 ปอนด์) โดยมีช่วงน้ำหนัก 7.6–10.6 กิโลกรัม (17–23 ปอนด์) น้ำหนักปกติสูงสุดสำหรับตัวผู้อยู่ที่ประมาณ 15 กิโลกรัม (33 ปอนด์) มีการบันทึกว่าหงส์ขาวโปแลนด์ตัวผู้ที่มีตัวใหญ่ผิดปกติ หนักเกือบ 23 กิโลกรัม (51 ปอนด์) และนับเป็นนกที่บินได้ที่มีน้ำหนักที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีการตรวจสอบ และแม้ว่าไม่ได้มีการทดสอบที่แท้จริงว่าหงส์ตัวนี้จะยังคงบินได้ 

หงส์ขาวตัวเต็มวัย มีสีขาวล้วน จะงอยปากสีส้มแดง ขอบดำ ปลายจะงอยปากมีแต้มสีดำและงุ้มลงเล็กน้อย ปากล่างสีอ่อน หนังหน้าสีดำรวมทั้งขอบตา โหนกสีดำบนจะงอยปาก รูจมูกดำ ตีนดำ

หงส์ขาวอายุน้อย หรือลูกหงส์ขาว (เรียกว่า cygnet) ไม่มีขนสีขาวสว่างอย่างในหงส์ขาวตัวเต็มวัย โดยปกติลูกหงส์ขาวมีขนสีเทาหรือน้ำตาลอมเทา และจะงอยปากเป็นสีเทาเข้มหรือดำจนกระทั่งมีอายุเกิน 1 ปีจึงค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นสีส้ม แต่ความผิดปกติทางสายพันธุ์อาจทำให้มีความหลากหลายของสี (ของหงส์ขาวอายุน้อย) ตั้งแต่สีขาวบริสุทธิ์ สีเทา ไปจนถึงสีน้ำตาลอมเทา ลูกหงส์ขาวที่มีขนสีขาวเกิดจากยีนลิวซิสติก (ยีนด่าง) หงส์ขาวรุ่นมีอัตราการเติบโตที่รวดเร็ว โดยมีขนาดใกล้เคียงกับขนาดตัวเต็มวัยภายในเวลาประมาณสามเดือนหลังการฟักไข่ โดยทั่วไปแล้วเช่นเดียวกับสีจะงอยปาก หงส์ขาวอายุน้อยจะคงขนสีเทาไว้จนกระทั่งมีอายุ 1 ปี และปีกจะเริ่มผลัดขนเป็นขนบินในช่วงเดียวกัน

หงส์ใบ้ทุกตัวเมื่อเต็มวัยมีสีขาวล้วน (จึงเรียกว่า หงส์ขาว) แม้ว่าขนบางส่วน (โดยเฉพาะที่หัวและคอ) อาจแซมเล็กน้อยด้วยสีออกน้ำตาลส้มจากธาตุเหล็กและแทนนินที่มากับน้ำ

### หงส์โปแลนด์

หงส์ใบ้สองตัวอายุไม่กี่สัปดาห์[*ลิงก์เสีย*] ทางด้านขวาเป็นของการกลายสีของ "หงส์โปแลนด์" ซึ่งมียีนที่ผิดปกติทำให้เกิดภาวะด่าง (leucism)
การแปรเปลี่ยนของสีขนของหงส์ขาวในกลุ่ม *C. o.* morpha *immutabilis* (*immūtābilis* เป็นภาษาละตินแปลว่า "ไม่เปลี่ยนรูป, ไม่เปลี่ยนแปลง") เป็นที่รู้จักในชื่อสามัญ "หงส์โปแลนด์" มีตีนสีชมพูอ่อน (หรือสีเทาอ่อน) และขนสีขาวหม่นแต่เกิด สีขาวนี้พบได้เฉพาะในกลุ่มประชากรหงส์ที่มีประวัติการถูกเพาะเลี้ยง โดยหงส์โปแลนด์เหล่านี้สืบทอดพันธุกรรมของยีนที่ผิดปกติที่เรียกว่า "ภาวะด่าง" (*Leucism*)

พฤติกรรม
--------

รังใน[*ลิงก์เสีย*] อุทยานแห่งชาติ Drilon Pogradec, แอลเบเนีย หงส์ตัวผู้กำลังลาดตระเวนบริเวณใกล้กับรังเพื่อปกป้องคู่ของมัน
 การบินเป็นฝูง
 ไข่ของหงส์ขาว
 กะโหลกหงส์ขาว
### การทำรัง

หงส์ใบ้ทำรังบนเนินขนาดใหญ่ ที่พวกมันสร้างขึ้นด้วยพืชริมน้ำในเขตน้ำตื้น บนเกาะที่อยู่ตรงกลางหรือขอบของทะเลสาบ หงส์ขาวมีคู่เดียวและมักจะกลับมาใช้รังเดิมในทุก ๆ ปี โดยซ่อมแซมหรืออาจสร้างใหม่ในที่เดิม หงส์ตัวผู้และตัวเมียแบ่งหน้าที่การดูแลรัง และแม้เมื่อหงส์ขาวรุ่นลูกโตพอที่จะแยกรังแล้ว ก็ไม่ใช่เรื่องแปลกที่จะพบว่ายังอาศัยเป็นครอบครัวเดียวกันและออกหาอาหารด้วยกัน

หงส์ขาวกินพืชพันธุ์หลากหลายชนิดทั้งพืชน้ำใต้น้ำด้วยการยื่นคอที่ยาวดำลงไปในน้ำ และทั้งเล็มพืชผิวดินบนบก อาหารโดยทั่วไปยังรวมถึงพืชผลทางการเกษตร เช่น ผักกาดก้านขาว และข้าวสาลี ฝูงหงส์ขาวที่หาอาหารในฤดูหนาวอาจก่อความเสียหายต่อพืชไร่อย่างมาก ทั้งจากการเหยียบย่ำด้วยตีนที่ใหญ่ น้ำหนักที่มาก และจากการกิน

แตกต่างจากหงส์ดำที่เป็นญาติใกล้ชิดในสกุล หงส์ใบ้มักแสดงพฤติกรรมการครอบครองอาณาเขต โดยเฉพาะแหล่งน้ำขนาดเล็กจะครอบครองโดยหงส์เพียงคู่เดียวเท่านั้น เช่นในทะเลสาบขนาดเล็ก มีเพียงพื้นที่ไม่กี่แห่งที่เป็นแหล่งอาศัยหากินที่เหมาะสมของหงส์ขาวจำนวนมากได้ อาณานิคมที่ใหญ่ที่สุดที่เคยพบมีหงส์ขาวมากกว่า 100 คู่ เช่น ที่ Abbotsbury Swannery ทางตอนใต้ของอังกฤษและที่ปลายด้านใต้ของเกาะ Öland เขตอนุรักษ์ Ottenby ในน่านน้ำชายฝั่งทะเลบอลติก ซึ่งความถี่ชิดของรังอาจมีระยะห่างเพียง 2 เมตร (7 ฟุต) จากกันและกัน หงส์ขาวรุ่นที่ยังไม่ได้ผสมพันธุ์ซึ่งอาจมีอายุไม่เกิน 3-4 ปีมักจะรวมตัวกันเป็นฝูงขนาดใหญ่ซึ่งอาจมีจำนวนหลายร้อยตัว และมักจะอยู่ในพื้นที่เดิม ฝูงหงส์ขาวที่ไม่ได้ผสมพันธุ์ที่ได้รับการบันทึกได้แก่ บริเวณปากแม่น้ำทวีด ที่เมืองเบริก-อะพอน-ทวีด ทางตะวันออกเฉียงเหนือของอังกฤษโดยมีจำนวนนกสูงสุด 787 ตัว กลุ่มประชากรจำนวนมากที่อยู่ใกล้สถานี Swan Lifeline ในวินด์เซอร์ และกลุ่มที่อาศัยอยู่ในแม่น้ำเทมส์ใกล้กับปราสาทวินด์เซอร์ เมื่อหงส์ขาวตัวเต็มวัยได้รับการผสมพันธุ์แล้ว จะแสวงหาอาณาเขตของตนเองและมักเลือกอาศัยอยู่ใกล้กับพื้นที่อาศัยของเป็ด และนกนางนวล ซึ่งอาจได้ผลประโยชน์ส่วนแบ่งจากความสามารถของหงส์ในการเข้าถึงพืชในน้ำลึก ซึ่งมักจะถูกกระจายเมื่อดึงขึ้นถึงผิวน้ำ[]

### เสียงร้อง

การทำรังในฤดูใบไม้ผลิ[*ลิงก์เสีย*] เมืองโคโลญ ประเทศเยอรมนี
หงส์ใบ้ (หรือหงส์ขาว) ทำเสียงร้องน้อยกว่าหงส์และห่านอื่น ๆ ที่มีเสียงดัง อย่างไรก็ตามบางครั้งหงส์ขาวทำเสียงฮึดฮัด เสียงหวีด และเสียงกรน (ครืด ๆ) โดยเฉพาะเมื่อสื่อสารกับลูกหงส์ขาว และมักจะส่งเสียงขู่ (ฟู่ ๆ ) ใส่หงส์คู่แข่งหรือผู้บุกรุกที่พยายามเข้ามาในอาณาเขตของมัน  เสียงที่คุ้นเคยมากที่สุดของหงส์ใบ้คือ เสียงการบินที่เกิดจากการสั่นของปีกขณะบินซึ่งมีเป็นลักษณะเฉพาะของสายพันธุ์นี้ (มีเสียงหึ่ง ๆ คล้ายฝูงผึ้งขนาดใหญ่ที่ดังมาก) และสามารถได้ยินได้ไกลถึง 1 ถึง 2 กิโลเมตร (0.62 ถึง 1.24 ไมล์) โดยเป็นเสียงที่มีประโยชน์กับหงส์และนกอื่นในการระบุตำแหน่งระหว่างการบิน ลูกหงส์ใบ้มีเสียงร้องที่เฉพาะและใช้สื่อสาร โดยมีเสียงคล้ายการผิวปากและจิ๊บ ๆ ที่หลากหลาย ซึ่งมีเนื้อหาหลากหลาย รวมถึงการส่งเสียงในการทะเลาะที่รุนแรงเมื่อมีได้รับความลำบากหรือหลงทาง

### การขับไล่

หงส์ใบ้มักป้องกันรังอย่างก้าวร้าว และปกป้องคู่และลูกของมันได้ดี การโจมตีเชิงป้องกันตัวของหงส์ใบ้ส่วนใหญ่เริ่มต้นด้วยเสียงขู่ฟ่อ (เสียงการพ่นลมออกจากปากอย่างแรง คล้าย "แฮ่" หรือ "ฟู่") และหากไม่เพียงพอที่จะขับไล่ผู้ล่าออกไปจะตามมาด้วยการโจมตีทางกายภาพ หงส์โจมตีโดยการทุบศัตรูด้วยเดือยกระดูกปีกพร้อมกับการงับด้วยจะงอยปากขนาดใหญ่ ในบางครั้งที่ไล่นกน้ำขนาดเล็กเช่น เป็ด หงส์ขาวมักจะงับและลากเป็ดนั้น หรือเหวี่ยงโยนเป็ดออกจากเขตที่หงส์คู่และลูกของมันอาศัย ปีกของหงส์มีพลังมากแต่ไม่แข็งแรงพอที่จะหักขาของคนที่โตเต็มวัยได้อย่างที่เล่ากันต่อ ๆ มา นกน้ำขนาดใหญ่เช่น ห่านแคนาดาอาจถูกขับไล่อย่างก้าวร้าวจากหงส์ขาว (เนื่องจากห่านแคนาดามีแนวโน้มพฤติกรรมในการแข่งขันมากกว่า แม้ไม่ใช่การแข่งขันแบบนักล่าหรือการขโมยก็ตาม) และหงส์ใบ้ยังมีพฤติกรรมโจมตีมนุษย์ที่เข้ามาในดินแดนของมันเป็นประจำเช่นกัน

หงส์ขาวตัวผู้มีหน้าที่ในการปกป้องลูกหงส์ขณะที่อยู่บนน้ำและบางครั้งอาจโจมตีเรือขนาดเล็ก เช่นเรือแคนู ที่มันรู้สึกว่าเป็นภัยคุกคามต่อลูกของมัน นอกจากนี้หงส์ขาวตัวผู้ยังพยายามไล่ล่าสัตว์นักล่าออกไปจากอาณาเขตครอบครัวของมัน และกักบริเวณสัตว์เหล่านี้ เช่นสุนัขจิ้งจอกและสัตว์เลื้อยคลาน ไว้ที่บริเวณไกลออกไป 

ในนิวยอร์ก (ซึ่งเป็นพื้นที่นอกเขตถิ่นกำเนิดเดิม) สัตว์นักล่าที่พบมากที่สุดคือ เต่าสแนปปิ้ง โดยปกติหงส์ขาวตัวเต็มวัยที่มีแข็งแรงมักไม่ค่อยตกเป็นเหยื่อของ สัตว์จำพวกหมาเช่น หมาป่าไคโยตี สัตว์จำพวกแมวเช่น แมวลิงซ์ และหมี แต่อาจเป็นภัยคุกคามต่อหงส์ขาวที่อ่อนแอได้ (หงส์ขาวตัวเต็มวัยที่แข็งแรงมักจะว่ายน้ำหนีจากอันตรายได้ เว้นแต่การอยู่กับที่เพื่อการป้องกันรัง) และมีบางกรณีที่หงส์ขาวตัวเต็มวัยที่ไม่แข็งแรงอาจเป็นเหยื่อของนกอินทรีทอง

ในอังกฤษมีอัตราการโจมตีหงส์โดยหมาจรจัดเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในสวนสาธารณะที่หงส์ขาวมีอาณาเขตขนาดเล็ก และถือเป็นความผิดทางอาญาในกฎหมายอังกฤษ เนื่องจากหงส์ขาวอยู่ภายใต้การคุ้มครองสูงสุดเนื่องจากมีความเกี่ยวข้องกับพระมหากษัตริย์ หงส์ขาวจะโจมตีกลับเพื่อป้องกันตัวเองและลูกของพวกมันจากการโจมตีของหมา และหงส์ที่โตเต็มวัยสามารถกดหมาให้จมน้ำได้ แม้กระทั่งหมาพันธุ์ใหญ่ก็ตาม

ท่าการชี้ระวังภัยคุกคาม คือ คอโก่งโค้งไปทางหลัง (คล้ายเครื่องหมาย "?") และยกปีกขึ้นกึ่งหนึ่ง ที่เรียกว่า ท่ายืดอก (busking) โดยเท้าทั้งสองยืนประกบกันระหว่างการทำท่า และอาจมีการกระตุกคอ กระพือปีกและอกมากขึ้น หงส์ขาวยังอาจใช้ท่าเดียวกันนี้ในการร่อนลงจากระยะไกลหลายร้อยเมตรก่อนถึงพื้นน้ำ ซึ่งเรียกว่า ท่าร่อนลง (ท่าวินด์เซิร์ฟ หรือ ท่าโต้ลม)

เช่นเดียวกับหงส์อื่น ๆ หงส์ขาวเป็นที่รู้จักกันดีในเรื่องท่าทีของการแสดงความเศร้าโศก เมื่อคู่ครองหรือลูกหงส์สูญหายหรือตายไป หงส์ขาวมีกระบวนการไว้อาลัยโดยอาจจะยังอยู่ในที่ที่คู่ของมันเคยอาศัยอยู่หรือบินออกไปร่วมฝูง หากคู่ใดคู่หนึ่งเสียชีวิตในขณะที่มีการเลี้ยงลูก พ่อหรือแม่ที่เหลืออยู่จะรับหน้าที่แทนทั้งหมดในการดูแลครอก

### การผสมพันธุ์

รังหงส์ใบ้ขนาดใหญ่ ภาพจากโปแลนด์
ลูกหงส์ฟักออกจากไข่ได้หนึ่งวัน[*ลิงก์เสีย*] ที่ Newburg Lake, Livonia, MI สหรัฐอเมริกา
หงส์ขาววางไข่ตั้งแต่ 4 ถึง 10 ฟอง ตัวเมียจะฟักไข่เป็นเวลาประมาณ 36 วัน โดยปกติแล้วลูกนกจะฟักเป็นตัวระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงเดือนกรกฎาคม หงส์รุ่นจะยังไม่มีความสามารถในการบินก่อนอายุประมาณ 120 ถึง 150 วัน ข้อจำกัดนี้ทำให้การแพร่กระจายพันธุ์ของประชากรในด้านทิศเหนือสุดเป็นไปได้น้อย เนื่องจากลูกหงส์จำเป็นต้องใช้เวลาเรียนรู้ที่จะบินอย่างเร่งรีบ และบางส่วนเสียชีวิตก่อนในฤดูหนาวที่มาก่อนกำหนด[]

การแพร่กระจายพันธุ์และถิ่นที่อยู่
---------------------------------

หงส์ใบ้พบได้ตามธรรมชาติ ส่วนใหญ่อยู่ในพื้นที่เขตอบอุ่นของยุโรป ตลอดแนวเขตชีวภาพพาลีอาร์กติก ไปถึงทางตะวันออกสุดที่ Primorsky Krai ใกล้ Sidemi 

บางส่วนอพยพจากละติจูดทางตอนเหนือของยุโรปและเอเชีย ลงใต้ไปจนถึงแอฟริกาเหนือและเมดิเตอร์เรเนียน และมีการบันทึกไว้ว่าเคยพบในไอซ์แลนด์ และเป็นนกพลัดหลงไปยังพื้นที่เช่น เบอร์มิวดา อ้างอิงตามข้อมูลสถานะระหว่างประเทศของนกใน 70 ประเทศจากโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ[] ในญี่ปุ่นแม้ว่าประชากรหงส์ขาวส่วนใหญ่ในปัจจุบันจะถูกนำเข้า แต่พบหงส์ขาวปรากฏในภาพวาดบนกระดาษม้วนที่มีอายุมากกว่า 1,000 ปี ประกอบกับประชากรหงส์ขาวธรรมชาติที่อพยพมายังทวีปเอเชียแผ่นดินใหญ่ในฤดูหนาวยังไม่มาก จึงเชื่อว่ายังมีหงส์ขาวอพยพไปญี่ปุ่นตามธรรมชาติพร้อม ๆ กับหงส์ชนิดอื่น ๆ ในสมัยก่อน[]

หงส์ใบ้ หรือหงส์ขาว ได้รับการคุ้มครองในเกือบทุกพื้นที่ในช่วงถิ่นการแพร่กระจายพันธุ์ แต่ไม่ได้รับการคุ้มครองการล่าที่ผิดกฎหมายและการรุกล้ำของพื้นที่เกษตรกรรมอย่างผิดกฎหมาย และมักถูกกักขังเลี้ยงไว้ภายนอกถิ่นที่อยู่ธรรมชาติเพื่อเป็นของประดับตกแต่งของสวนสาธารณะและสระน้ำ ซึ่งหงส์บางส่วนมีการหลบหนี ออกลูกหลานออกนอกที่กักขัง และกลายเป็นสัตว์ธรรมชาติในสหรัฐอเมริกาฝั่งตะวันออกและภูมิภาคเกรตเลกส์ เหมือนกับที่ห่านแคนาดาทำในยุโรป[]

### ประชากร

  พื้นที่ผสมพันธุ์ในฤดูร้อน  ถิ่นอาศัยตลอดปี  พื้นที่อพยพในฤดูหนาว  พื้นที่ที่นำเข้าไปเลี้ยงและกลายเป็นนกประจำถิ่น
#### กลุ่มประชากรในถิ่นอาศัยปกติ

จำนวนประชากรในถิ่นอาศัยตามธรรมชาติทั้งหมดของหงส์ขาว คือ ประมาณ 500,000 ตัว ในทุกช่วงท้ายของฤดูผสมพันธุ์ (ตัวเต็มวัยและวัยหนุ่มสาว) ซึ่งประมาณ 350,000 ตัวอยู่ในดินแดนอดีตสหภาพโซเวียต แหล่งผสมพันธุ์เดี่ยว (ที่มีความเข้มข้นที่สุด) ที่ใหญ่ที่สุดคือ 11,000 คู่ พบที่สามเหลี่ยมปากแม่น้ำวอลกา 

ประชากรในสหราชอาณาจักรมีประมาณ 22,000 ตัว นับในช่วงฤดูหนาวปี 2549-2550 ลดลงเล็กน้อยจากจุดสูงสุดที่มีประมาณ 26,000–27,000 ตัวในปี 2533 จำนวนนี้รวมถึงคู่ผสมพันธุ์ประมาณ 5,300 คู่ ส่วนที่เหลือยังเป็นหงส์ที่ยังไม่สมบูรณ์วัย กลุ่มประชากรที่สำคัญอื่น ๆ ในยุโรป ได้แก่ ในเยอรมนีซึ่งมีคู่ผสมพันธุ์ 6,800–8,300 คู่, ในเดนมาร์ก 4500 คู่, ในโปแลนด์ 4000–4200 คู่, ในเนเธอร์แลนด์ 3000–4000 คู่, ประมาณ 2500 คู่ในไอร์แลนด์ และ 1,200–1700 คู่ในยูเครน

เป็นเวลาหลายศตวรรษที่หงส์ขาวในบริเตนใหญ่ได้รับการเลี้ยงดูให้อาหารในฐานะสัตว์เลี้ยง โดยมีการทำเครื่องหมายด้วยขลิบผังผืดตีน หรือจะงอยปากเพื่อแสดงความเป็นเจ้าของ เครื่องหมายรูปแบบต่าง ๆ เหล่านี้ได้รับการขึ้นทะเบียนกับ Crown and a Royal Swanherd (องค์กรผู้เลี้ยงหงส์ในราชูปถัมภ์) หงส์ขาวอื่นตัวใดที่ไม่ได้รับการทำเครื่องหมายจะกลายเป็นทรัพย์สินในราชูปถัมภ์ ด้วยเหตุนี้หงส์จึงกลายเป็นที่รู้จักในนาม "Royal Bird" และเป็นไปได้ว่าการจัดการการเลี้ยงแบบนี้ช่วยให้หงส์ขาวในบริเตน รอดพ้นจากภาวะการสูญพันธุ์ผ่านการล่าสัตว์ที่เข้มข้น

อย่างไรก็ตาม ประชากรในยุโรปตะวันตกส่วนใหญ่ถูกกำจัดโดยแรงกดดันจากการล่าสัตว์ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 13-19 ยกเว้นหงส์กึ่งเลี้ยงที่เจ้าของที่ดินรายใหญ่ถือครองภายในเขตที่ดิน (ในฐานะสัตว์เลี้ยงในไร่) การอนุรักษ์ที่ดีขึ้นในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 และต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 ทำให้ประชากรหงส์ขาวสามารถฟื้นฟูกลับไปยังจำนวนเดิม (หรือเกือบทั้งหมด) ได้ ในช่วงประมาณปีพ.ศ. 2503 ถึงต้นคริสต์ทศวรรษที่ 1980 (พ.ศ. 2523) ประชากรหงส์ขาวกลับมีจำนวนลดลงอย่างมีนัยสำคัญอีกครั้งในหลายพื้นที่ของอังกฤษ สาเหตุหลักมาจากพิษตะกั่วจากนกที่กลืนจากการตกปลาที่ถ่วงด้วยตุ้มตะกั่ว โดยหลังจากการแทนที่น้ำหนักตะกั่วด้วยทางเลือกโลหะอื่นที่เป็นพิษน้อยกว่า ประชากรหงส์ขาวก็เพิ่มขึ้นอีกครั้งอย่างรวดเร็ว 

#### กลุ่มประชากรที่นำเข้า

นับตั้งแต่มีการนำเข้ามาในอเมริกาเหนือ หงส์ใบ้ได้เพิ่มจำนวนขึ้นอย่างมากจนถึงขนาดที่ถือว่าเป็นสายพันธุ์ต่างถิ่นรุกราน ในขณะที่กลุ่มประชากรที่นำเข้าในภูมิภาคอื่น ๆ ยังคงจำนวนที่น้อย โดยมีประมาณ 200 ตัวในญี่ปุ่น, น้อยกว่า 200 ตัวในนิวซีแลนด์และออสเตรเลีย และประมาณ 120 ตัวในแอฟริกาใต้

##### อเมริกาเหนือ

หงส์ใบ้ได้รับการนำเข้าสู่อเมริกาเหนือในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 และเนื่องจากจำนวนที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วและผลกระทบต่อนกน้ำ และระบบนิเวศพื้นเมืองอื่น ๆ จึงถูกจัดเป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกราน ตัวอย่างเช่นการศึกษาขนาดของประชากรใน Great Lakes ตอนล่างตั้งแต่ปีค.ศ. 1971 ถึง 2000 พบว่าจำนวนหงส์ใบ้เพิ่มขึ้นในอัตราเฉลี่ยอย่างน้อย 10% ต่อปีโดยเพิ่มจำนวนประชากรเป็นสองเท่าทุก ๆ เจ็ดถึงแปดปี การศึกษาหลายชิ้นสรุปได้ว่าหงส์ใบ้ส่งผลต่อการลดความสมบูรณ์หนาแน่นของพืชใต้น้ำเป็นอย่างมาก

ในปีพ.ศ. 2546 หน่วยงานคุ้มครองพันธุ์ปลาและสัตว์ป่าของสหรัฐฯ (USFWS) ได้เสนอให้ "ลดความเสียหายด้านสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากหงส์ใบ้" ให้น้อยที่สุด โดยการลดจำนวนของพวกมันในแนวบินอพยพฝั่งแอตแลนติก (แอตแลนติกฟลายเวย์) ให้เป็นระดับประขากรของก่อนปีพ.ศ. 2529 ซึ่งหมายถึงต้องลดลง 67% ในปีนั้น ตามรายงานที่ตีพิมพ์ใน *Federal Register* ปี 2546 ข้อเสนอนี้ได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานด้านสัตว์ป่าของรัฐทั้งสิบสามหน่วยงานที่ส่งความคิดเห็นรวมทั้งองค์กรการอนุรักษ์นก องค์กรการอนุรักษ์สัตว์ป่าและการจัดการสัตว์ป่า 43 แห่ง ขณะเดียวกันองค์กรสิทธิสัตว์ 10 แห่ง และความคิดเห็นจำนวนมากจากประชาชนทั่วไปต่างไม่เห็นด้วย

ในปัจจุบันหงส์ใบ้ได้รับการคุ้มครองภายใต้ *พระราชบัญญัติสนธิสัญญานกอพยพ* โดยคำสั่งศาล แต่ในปีพ.ศ. 2548 กระทรวงมหาดไทยสหรัฐอเมริกา ได้ประกาศอย่างเป็นทางการว่าหงส์ขาวเป็นสัตว์ที่ไม่ใช่สัตว์ท้องถิ่นอเมริกาและจะไม่ได้รับการคุ้มครอง อย่างไรก็ตามหงส์ขาวได้รับการคุ้มครองในบางพื้นที่ของสหรัฐอเมริกาตามกฎหมายท้องถิ่นเช่นใน คอนเนตทิคัต

สถานะของหงส์ขาวนฐานะสายพันธุ์ที่ได้รับการนำเข้าในอเมริกาเหนือถูกกลุ่มสิทธิประโยชน์ "Save the Mute Swans" โต้แย้ง โดยยืนยันว่าหงส์ใบ้มีถิ่นกำเนิดในภูมิภาคอเมริกา ดังนั้นจึงสมควรได้รับความคุ้มครอง พวกเขาอ้างว่าแม้หงส์ขาวมีต้นกำเนิดจากรัสเซีย แต่ได้อ้างถึงการสำรวจทางประวัติศาสตร์และบันทึกจากฟอสซิล (ว่ามีถิ่นกำเนิดในภูมิภาคอเมริกา) การอ้างสิทธิ์เหล่านี้ถูกปฏิเสธโดยกระทรวงมหาดไทยของสหรัฐอเมริกา

##### โอเชียเนีย

หงส์ใบ้ได้รับการคุ้มครองอย่างสมบูรณ์ในนิวซีแลนด์ภายใต้ *พระราชบัญญัติสัตว์ป่าปี 1953* แต่คำสั่งนี้ได้เปลี่ยนไปในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2553 เป็นระดับการคุ้มครองที่ต่ำกว่า คือยังคงมีความคุ้มครอง แต่ได้รับอนุญาตให้ถูกกำจัดหรือถูกกักขังตามดุลยพินิจของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอนุรักษ์

มีกลุ่มประชากรที่จัดเข้าในระดับรุกรานเล็กน้อยต่อระบบนิเวศน์ คือ ในบริเวณรอบเมืองเพิร์ธ แต่เชื่อว่ายังมีจำนวนน้อยกว่า 100 ตัว

##### ประเทศไทย

สามารถชมหงส์ขาวที่เลี้ยงในที่กักขัง ได้ที่สวนสัตว์เชียงใหม่ สวนสัตว์นครราชสีมา สวนสัตว์ขอนแก่น

ในวัฒนธรรม
----------

*หงส์ที่ถูกคุกคาม*[*ลิงก์เสีย*] ( ป. ค.ศ. 1650) โดย Jan Asselijn แสตมป์ฟินแลนด์ที่มีรูปหงส์ขาว ปีพ.ศ. 2499
หงส์ขาวถูกนำมาใช้บนเหรียญที่ระลึกทองคำและเงินยูโร (ไอร์แลนด์) ในปี 2004 เพื่อเป็นเครื่องรำลึกของการเข้าเป็นสมาชิกของ 10 ประเทศสมาชิกใหม่ ซึ่งเกิดขึ้นในสมัยที่ไอร์แลนด์เป็นประธานสภาแห่งสหภาพยุโรป

หงส์ใบ้ หรือหงส์ขาว เป็นนกประจำชาติของเดนมาร์ก ตั้งแต่ปีพ.ศ. 2527 (โดยแทนที่สกายลาร์ก ที่เป็นนกประจำชาติของเดนมาร์กตั้งแต่ปีพ. ศ. 2503)

เทพนิยาย "ลูกเป็ดขี้เหร่" ของ ฮันส์ คริสเตียน แอนเดอร์เซน เล่าเรื่องราวของลูกหงส์ขาว (ลูกเป็ดตัวหนึ่ง) ที่มีหน้าตาขี้ริ้วแตกต่างจากเพื่อนๆ จนถูกรังเกียจและกีดกันออกจากฝูงเป็ดต่าง ๆ แต่สร้างความประหลาดใจให้กับเป็ดอื่น เมื่อเติบโตเป็นหงส์ที่สง่างาม และสวยที่สุดในบรรดานกทั้งหมด

ในบัลเล่ต์ที่มีชื่อเสียง *สวอนเลก (Swan Lake)* ตัวละครหลักเจ้าหญิงโอเด็ตต์และพรรคพวก ถูกสาปให้กลายร่างเป็นหงส์ในเวลากลางวัน และเป็นมนุษย์ในเวลากลางคืน โอเดตต์มีความรักกับเจ้าชายชื่อ "ซิกฟรีด" แต่มีอุปสรรคทำให้ไม่สามารถอภิเษกสมรสกันได้

ปัจจุบันพระมหากษัตริย์แห่งสหราชอาณาจักร ยังคงรักษาสิทธิ์ในการเป็นเจ้าของหงส์ใบ้ที่ไม่มีเครื่องหมายทั้งหมด ในน่านน้ำเปิด แต่กระนั้นสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 แสดงความเป็นเจ้าของเฉพาะในบางส่วนของแม่น้ำเทมส์และแควโดยรอบเท่านั้น โดยกรรมสิทธิ์นี้แบ่งปันกับ Vintners' และ Dyers' Companies ซึ่งได้รับสิทธิ์ในการเป็นเจ้าของโดย Crown ในศตวรรษที่ 15 

หงส์ขาวในคูน้ำรอบพระราชวังบิชอป ที่อาสนวิหารเว็ลส์ ในเวลส์ ประเทศอังกฤษได้รับการฝึกฝนมานานหลายศตวรรษให้กดกริ่งผ่านเชือกที่ติดกับพวกมันเพื่อขออาหาร หงส์สองตัวยังคงส่งเสียงดังเพื่อกินอาหารกลางวัน 

หงส์คู่ในสวนสาธารณะบอสตัน มีชื่อว่าโรมิโอและจูเลียตตามคู่ของเชกสเปียร์ อย่างไรก็ตามพบว่าทั้งสองตัวเป็นตัวเมีย

ยังเป็นที่ถกเถียงว่า แท้จริงแล้วหงส์ (สันสกฤต: हंस *haṃsa*) ที่เป็นพาหนะ (หรือ *Hamsavāhini* - *หงสวาหน*) ของพระพรหมและพระสุรัสวดีในคติของศาสนาฮินดู นั้นอาจได้แรงบันดาลใจมาจากห่านหัวลายที่พบมากในตอนเหนือของอินเดีย ซึ่งมีลักษณะตรงตามภาพวาดที่ถ้ำอชันตา แม้ว่าในงานศิลปะช่วงหลายศตวรรษหลัง ๆ จนถึงปัจจุบันมักอ้างอิงหงส์ขาวมากกว่า

การผสมข้ามพันธุ์
----------------

มีความเป็นไปได้ที่หงส์ขาวสามารถผสมข้ามพันธุ์กับหงส์แตร โดยเฉพาะในที่กักขังเพาะเลี้ยงหรือในพื้นที่หากินที่ทับซ้อนกัน แม้จะเกิดขึ้นน้อยมากก็ตาม

* ลูกผสมที่เกิดจากพ่อหงส์ขาวและแม่หงส์แตร จะมีลักษณะทางสรีระวิทยาไปในทางหงส์แตร ลูกผสมที่โตเด็มวัยมีน้ำหนักมากกว่าน้ำหนักเฉลี่ยของพ่อแม่ จะงอยปากไม่มีโหนก ตีนดำและมีวงสีเหลือง จะงอยปากสีดำแบบหงส์แตรแต่ด้านในเป็นสีชมพู คอตรง ร้องเสียงแบบหงส์แตร
* ลูกผสมที่เกิดจากพ่อหงส์แตรและแม่หงส์ขาว จะมีลักษณะทางสรีระวิทยาไปในทางหงส์ขาว ลูกผสมที่โตเด็มวัยมีน้ำหนักมากกว่าน้ำหนักเฉลี่ยของพ่อแม่ จะงอยปากมีโหนกแต่ค่อนข้างแบน จะงอยปากมีสีผสม คอโค้ง

ระเบียงภาพ
----------

* รังหงส์ขาวมักมีขนาดใหญ่และอาจใช้ซ้ำในปีถัดไปรังหงส์ขาวมักมีขนาดใหญ่และอาจใช้ซ้ำในปีถัดไป
* ลูกหงส์ที่เพิ่งฟักออกจากไข่ลูกหงส์ที่เพิ่งฟักออกจากไข่
* ภาพรายละเอียดของลูกหงส์ ที่เริ่มกินหญ้าได้แล้วภาพรายละเอียดของลูกหงส์ ที่เริ่มกินหญ้าได้แล้ว
* ลูกหงส์ที่ว่ายน้ำไม่แข็งมักขี่หลังพ่อแม่ในบางครั้งลูกหงส์ที่ว่ายน้ำไม่แข็งมักขี่หลังพ่อแม่ในบางครั้ง
* หงส์ใบ้กับลูกกำลังเล็มแหน ในนิวยอร์กซิตี้หงส์ใบ้กับลูกกำลังเล็มแหน ในนิวยอร์กซิตี้
* ครอบครัวหงส์ใบ้ใน วูล์ฟเวอร์โคต, ออกซฟอร์ดเชอร์ครอบครัวหงส์ใบ้ใน วูล์ฟเวอร์โคต, ออกซฟอร์ดเชอร์
* หงส์ใบ้ในวันฮังกะปุงกินลาห์ติ ประเทศฟินแลนด์ ในฤดูหนาวปีแรก สังเกตขนนกสีน้ำตาลเทาและจงอยปากสีเทาหงส์ใบ้ในวันฮังกะปุงกินลาห์ติ ประเทศฟินแลนด์ ในฤดูหนาวปีแรก สังเกตขนนกสีน้ำตาลเทาและจงอยปากสีเทา
* คู่หงส์ขาวในฤดูหนาวคู่หงส์ขาวในฤดูหนาว
* มุดหาอาหารใต้น้ำมุดหาอาหารใต้น้ำ
* หงส์ขาวกางปีกกว้าง ในท่ายืดอก (busking)หงส์ขาวกางปีกกว้าง ในท่ายืดอก (busking)
* หงส์ขาวกำลังบินหงส์ขาวกำลังบิน
* กระพือปีกกระพือปีก
* ร่อนลงบนน้ำ ซึ่งมักมีเสียงเฉพาะ (หึ่ง ๆ)ร่อนลงบนน้ำ ซึ่งมักมีเสียงเฉพาะ (หึ่ง ๆ)
* หงส์ใบ้ที่รู้สึกว่าถูกคุกคามหงส์ใบ้ที่รู้สึกว่าถูกคุกคาม
* หงส์ใบ้ในทะเลสาบคูตาโวสเซฟาโลเนีย ประเทศกรีซ (ด้านหน้าซ้ายคือหงส์ที่ยังไม่โตเต็มที่)หงส์ใบ้ในทะเลสาบคูตาโวสเซฟาโลเนีย ประเทศกรีซ (ด้านหน้าซ้ายคือหงส์ที่ยังไม่โตเต็มที่)

อ้างอิง
-------

1. ↑  BirdLife International *Cygnus olor*[*ลิงก์เสีย*] สืบค้นเมื่อ 7 กุมภาพันธ์ 2564.
2. ↑  del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew; Sargatal, Jordi, บ.ก. (1992). *Handbook of the Birds of the World*. Vol. 1, Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions. pp. 577–78. ISBN 978-84-87334-10-8.
3. ↑  Snow, D. W.; Perrins, C. M. (1998). *The Birds of the Western Palearctic* (Concise ed.). Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-854099-1.
4. ↑  Madge, S.; Burn, H. (1987). *Wildfowl: An Identification Guide to the Ducks, Geese and Swans of the World*. A & C Black. ISBN 978-0-7470-2201-5.
5. ↑  κύκνος Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon.
6. ↑  Simpson, D. P. (1979). *Cassell's Latin Dictionary* (5th ed.). London: Cassell. ISBN 978-0-304-52257-6.
7. 1 2  del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew; Sargatal, Jordi, บ.ก. (1992). *Handbook of the Birds of the World*. Vol. 1, Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions. pp. 577–78. ISBN 978-84-87334-10-8.
8. ↑  Madge, S.; Burn, H. (1987). *Wildfowl: An Identification Guide to the Ducks, Geese and Swans of the World*. A & C Black. ISBN 978-0-7470-2201-5.
9. ↑  Northcote, E. M. (1981). "Size difference between limb bones of recent and subfossil Mute Swans (*Cygnus olor*)". *J. Archaeol. Sci*. **8** (1): 89–98. doi:10.1016/0305-4403(81)90014-5.
10. ↑  Palmer, Ralph S. บ.ก. (1976). *Handbook of North American Birds*. Vol. 2. New Haven: Yale University Press. ISBN 978-0300019025.
11. 1 2  Jefferson, George T.; Lindsay, Lowell, บ.ก. (2005). *Fossil Treasures of the Anza-Borrego Desert*. Sunbelt Publications. p. 153. ISBN 9780932653505.
12. ↑  *The Waterfowl of the World*. pp. 262–265.
13. ↑  Madge, Steve, *Waterfowl: An Identification Guide to the Ducks, Geese, and Swans of the World*. Houghton Mifflin Harcourt (1992), ISBN 978-0-395-46726-8
14. ↑  Mullarney, K. Svensson, L, Zetterstrom, D. & Grant, P.J. (1999) Collins Bird Guide. HarperCollins Publishers Ltd. London p. 14
15. 1 2  Madge, S.; Burn, H. (1987). *Wildfowl: An Identification Guide to the Ducks, Geese and Swans of the World*. A & C Black. ISBN 978-0-7470-2201-5.
16. ↑  del Hoyo, et al. *Handbook of the Birds of the World. Volume 1: Ostrich to Ducks (Handbooks of the Birds of the World)*. Lynx Edicions (1992), ISBN 978-84-87334-10-8
17. ↑  Madge, S.; Burn, H. (1987). *Wildfowl: An Identification Guide to the Ducks, Geese and Swans of the World*. A & C Black. ISBN 978-0-7470-2201-5.
18. ↑  *CRC Handbook of Avian Body Masses* by John B. Dunning Jr. (Editor). CRC Press (1992), ISBN 978-0-8493-4258-5.
19. ↑  Sears, J. (1989). *Feeding activity and body condition of mute swans Cygnus olor in rural and urban areas of a lowland river system*. Wildfowl, 40(40), 88–98.
20. ↑  Reynolds, C. M. (1972). *Mute Swan weights in relation to breeding*. Wildfowl, 23(23), 8.
21. ↑  Bacon, P. J. & Coleman, A. E. (1986). *An analysis of weight changes in the Mute Swan Cygnus olor*. Bird Study, 33(3), 145–158.
22. ↑  Wood, Gerald (1983). *The Guinness Book of Animal Facts and Feats*. ISBN 978-0-85112-235-9.
23. 1 2  หงส์ใบ้. eBird, สืบค้นเมื่อ 7 กุมภาพันธุ์ 2564.
24. ↑  "The Mute Swan | Birds of Eden". Birds of Eden. สืบค้นเมื่อ 26 March 2014.
25. ↑  Cramp, S. บ.ก. (1977). *The Birds of the Western Palearctic*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-857358-6.
26. ↑  Taylor, Moss (January 2018). "The Polish swan in Britain & Ireland". British Birds. 111 (1): 10–24.
27. ↑  Parrott, D.; McKay, H. V. (2001). "Mute swan grazing on winter crops: Estimation of yield loss in oilseed rape and wheat. Mute swans occasionally eat insects, amphibians and smaller birds". *J. Crop Protection*. **20** (10): 913–919. doi:10.1016/s0261-2194(01)00041-2.
28. ↑  Cramp, S. บ.ก. (1977). *The Birds of the Western Palearctic*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-857358-6.
29. ↑  Hogan, C. M. (2006). *Environmental Database for Oland, Sweden*. Lumina Press.
30. ↑  Scott, P.; Wildfowl Trust (1972). *Behavioral patterns of juvenile Mute Swans*.
31. ↑  "The Berwick Swan and Wildlife Trust". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 31 August 2009.
32. ↑  "Mute Swan". *allaboutbirds.org*. สืบค้นเมื่อ 29 April 2016.
33. ↑  Cramp, S. บ.ก. (1977). *The Birds of the Western Palearctic*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-857358-6.
34. ↑
35. ↑  "Mute Swan". New York Department of Environmental Conservation. สืบค้นเมื่อ 3 May 2012.
36. ↑  "Mute Swan". New York Department of Environmental Conservation. สืบค้นเมื่อ 3 May 2012.
37. ↑  "ADW: Cygnus olor: INFORMATION". Animaldiversity.ummz.umich.edu. สืบค้นเมื่อ 3 May 2012.
38. ↑  Watson, Jeff (2011). *The Golden Eagle* (Second ed.). ISBN 978-0-30017-019-1.
39. ↑  "Protection of swans from attack by dangerous/uncontrolled dogs? – a Freedom of Information request to Department for Environment, Food and Rural Affairs". 17 March 2013.
40. ↑  "Swan beats dog to death in park pond". *Metro* (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). 2 July 2019. สืบค้นเมื่อ 7 July 2019.
41. ↑  "Two dogs killed in swan attacks". 25 May 2004. Retrieved 7 July 2019.
42. ↑  "Topic: Busking". Bird On! Bird Care. สืบค้นเมื่อ 26 March 2014.
43. ↑  Terenius, Olle (1 September 2016). "Windsurfing in Mute Swans (Cygnus olor)" (PDF). *The Wilson Journal of Ornithology*. **128** (3): 628–631. doi:10.1676/1559-4491-128.3.628. ISSN 1559-4491.
44. ↑  "Windsurfing Mute Swan".
45. ↑  Wedderburn, Pete. "Animals grieve just as people do". *The Telegraph* (ภาษาอังกฤษแบบบริติช). สืบค้นเมื่อ 25 July 2019.
46. ↑  "Lonely Irish swan 'hugs' cars after its mate was killed". *IrishCentral.com* (ภาษาอังกฤษ). 22 October 2018. สืบค้นเมื่อ 25 July 2019.
47. ↑  "The care and treatment of swans and waterfowl with an established worldwide reputation". *The Swan Sanctuary* (ภาษาอังกฤษแบบบริติช). สืบค้นเมื่อ 25 July 2019.
48. ↑  "Frequently Asked Questions (FAQs)". *The Swan Sanctuary*. สืบค้นเมื่อ 3 April 2019.
49. ↑  Dement'ev, G. P.; Gladkov, N. A. (1967). *Birds of the Soviet Union*. Vol. IV. U.S. Fish & Wildlife Translation.
50. ↑  LC Mute Swan *Cygnus olor* BirdLife International, สืบค้นเมื่อ 7 กุมภาพันธุ์ 2564.
51. ↑  del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew; Sargatal, Jordi, บ.ก. (1992). *Handbook of the Birds of the World*. Vol. 1, Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions. pp. 577–78. ISBN 978-84-87334-10-8.
52. ↑  Snow, D. W.; Perrins, C. M. (1998). *The Birds of the Western Palearctic* (Concise ed.). Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-854099-1.
53. ↑  Austin, G.; Collier, M.; Calbrade, N.; Hall, C.; Musgrove, A. (2008). *Waterbirds in the UK 2006/07*. Thetford: Wetland Bird Survey. ISBN 978-1-906204-33-4.
54. 1 2  Snow, D. W.; Perrins, C. M. (1998). *The Birds of the Western Palearctic* (Concise ed.). Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-854099-1.
55. ↑  Baker, Helen; Stroud, David A.; Aebischer, Nicholas J.; Cranswick, Peter A.; Gregory, Richard D.; McSorley, Claire A.; Noble, David G.; Rehfisch, Mark M. (January 2006). "Population estimates of birds in Great Britain and the United Kingdom" (PDF). *British Birds*. **99**: 25–44.
56. ↑  "About Mute Swans". *northwestswanstudy.org.uk*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 3 March 2016. สืบค้นเมื่อ 3 February 2013.
57. ↑  "Swan Upping on the River Thames – History by The Royal Windsor Web Site". *thamesweb.co.uk*.
58. ↑  Ticehurst, N. E. (1957). *The Mute Swan in England*. London: Cleaver-Hume Press.
59. ↑  Holloway, S. (1996). *The Historical Atlas of Breeding Birds in Britain and Ireland 1875–1900*. London: Poyser. ISBN 978-0-85661-094-3.
60. ↑  Jane Sears; Alan Hunt. "Lead Poisoning in Mute Swans". สืบค้นเมื่อ 19 July 2018.
61. ↑  Snow, D. W.; Perrins, C. M. (1998). *The Birds of the Western Palearctic* (Concise ed.). Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-854099-1.
62. ↑  del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew; Sargatal, Jordi, บ.ก. (1992). *Handbook of the Birds of the World*. Vol. 1, Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions. pp. 577–78. ISBN 978-84-87334-10-8.
63. ↑  Petrie, Scott A.; Francis, Charles M. (2010). "Rapid increase in the lower Great Lakes population of feral mute swans: a review and a recommendation". *Wildlife Society Bulletin*. **31** (2): 407.
64. ↑  Allin, Charles C.; Husband, Thomas P. (September 2003). "Mute Swan (*Cygnus olor*) impact on submerged aquatic vegetation and macroinvertebrates in a Rhode Island coastal pond". *Northeastern Naturalist*. **10** (3): 305–318. doi:10.1656/1092-6194(2003)010[0305:MSCOIO]2.0.CO;2. ISSN 1092-6194.
65. ↑  Williams, Steve. "Finding of No Significant Impact and Final Environmental Assessment for the Management of Mute Swans in the Atlantic Flyway" (PDF). *Federal Register*. **68** (152): 47085.
66. ↑  "Final List of Bird Species to Which the Migratory Bird Treaty Act Does Not Apply" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 26 July 2011.
67. ↑  "Bird lovers, Conn. are at odds on swans". Boston Globe. 24 December 2007. Retrieved 7 April 2009.
68. ↑  "Mute Swan Advocacy". Mute Swan Advocacy. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 24 August 2011. สืบค้นเมื่อ 3 May 2012.
69. ↑  "Final List of Bird Species to Which the Migratory Bird Treaty Act Does Not Apply" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 26 July 2011.
70. ↑  "Protection status changes to Wildlife Act". New Zealand Government. 10 June 2010.`{{cite web}}`: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
71. ↑  หงส์ขาว/Mute Swan *(Cygnus olor)* องค์การสวนสัตว์, 29 พฤศจิกายน 2560.
72. ↑  หงส์ขาว/Mute Swan *(Cygnus olor)* สวนสัตว์เชียงใหม่, 11 เมษายน 2560.
73. ↑  หงส์ขาว/Mute Swan *(Cygnus olor)* สวนสัตว์นครราชสีมา, 11 เมษายน 2560.
74. ↑  หงส์ขาว/Mute Swan *(Cygnus olor)* สวนสัตว์ขอนแก่น, 11 เมษายน 2560.
75. ↑  British Monarchy website regarding swan upping and the Crown's ownership of Mute Swans.
76. ↑  "Swan Watch: The Bishop's Swans". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-03-29. สืบค้นเมื่อ 4 September 2013.
77. ↑  Slack, Donovan (12 August 2005). "Thou art no Romeo". Boston Globe. Retrieved 26 December 2009.
78. ↑  Monier-Williams, Monier, Sir, 1819-1899. (2004). *A[n] English-Sanskrit dictionary* (AES 2nd reprint ed.). New Delhi: Asian Educational Services. ISBN 81-206-1509-3. OCLC 58437084.`{{cite book}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
79. ↑  C.B. Varma. The Story of Two Swans. สืบค้นเมื่อ 7 กุมภาพันธ์ 2564.
80. ↑  Dave, K. N. 1884-1983. (2005). *Birds in Sanskrit literature : with 107 bird illustrations* (Rev ed.). Delhi: Motilal Banarsidass Publishers. ISBN 81-208-1842-3. OCLC 213224574.`{{cite book}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
81. ↑  Scherer & Hilsberg (1982) *Hybridisierung und Verwandtschaftsgrade innerhalb der Anatidae - eine systematische und evolutionstheoretische Betrachtung*, Journ. für Orn. Bd 123:357-380
82. 1 2 3  Mathiasson 1992, p. 43–59 harvnb error: no target: CITEREFMathiasson1992 (help)