บทความนี้เกี่ยวกับภาษา สำหรับความหมายอื่น ดูที่ กวางตุ้ง (แก้ความกำกวม)

**ภาษากวางตุ้ง** (ชาวจีนเรียกว่า 粵 *เยฺว่* Yuè หรือ *ยฺหวืด* Jyut6) เป็นหนึ่งในภาษาของตระกูลภาษาจีน ผู้พูดส่วนใหญ่อยู่ในประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน บริเวณมณฑลแถบตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งได้แก่ มณฑลกวางตุ้ง เขตบริหารพิเศษฮ่องกง มาเก๊า และยังใช้มากในหมู่ของชาวจีนแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กับเหล่าชาวจีนโพ้นทะเลทั่วโลกที่อพยพไปจากมณฑลกวางตุ้งอีกด้วย โดยที่สำเนียงกวางเจาจัดเป็นสำเนียงกลางของภาษากวางตุ้ง มีผู้พูดทั่วโลกราวๆ 71 ล้านคน ซึ่งภาษากวางตุ้งจัดได้ว่าเป็นภาษาถิ่นอันดับหนึ่งของจีนที่คนพูดมากที่สุด และเป็นภาษาที่ใช้ทางการเป็นอันดับสอง รองลงมาจากภาษาจีนกลางที่เป็นภาษาราชการหลักของประเทศ

ประวัติ
-------

ในยุคโบราณ เขตมณฑลกวางตุ้งปัจจุบันมีชาวฮั่นอาศัยอยู่น้อย การอพยพเข้ามาของชาวฮั่นเริ่มขึ้นในสมัยราชวงศ์ฮั่น ภาษาจีนของชาวฮั่นได้ผสมผสานเข้ากับภาษาของชาวพื้นเมือง สมัยราชวงศ์สุ่ยภาคกลางของจีนเกิดสงครามบ่อย ชาวจีนฮั่นจำนวนมากจึงอพยพลงใต้ คาดว่าช่วงนี้เป็นช่วงที่ภาษากวางตุ้งเริ่มพัฒนาขึ้นมา ในสมัยราชวงศ์ถัง การอพยพของชาวจีนเข้าสู่กวางตุ้งยังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง มีบางส่วนกระจายไปยังพื้นที่ใกล้เคียงคือมณฑลกวางสี ในยุคนี้ ภาษากวางตุ้งได้รับอิทธิพลจากภาษาจีนในภาคกลาง เริ่มมีการจัดมาตรฐาน แต่ในเวลาเดียวกันก็มีการพัฒนาคำศัพท์ และลักษณะเฉพาะของตนขึ้นมา

ในสมัยราชวงศ์ซ้อง หงวนและหมิง ภาษากวางตุ้งเริ่มมีเอกลักษณ์ของตนที่ต่างจากภาษาจีนอื่นๆ ชัดเจนมากขึ้น ช่วงปลายสมัยราชวงศ์ชิง เมืองกวางโจวเป็นเมืองท่าที่ติดต่อกับต่างชาติ มีชาวต่างชาติเรียนภาษากวางตุ้ง และใช้ภาษากวางตุ้งในการค้าขาย

ตั้งแต่ พ.ศ. 2492 เป็นต้นมา ผู้พูดภาษากวางตุ้งส่วนใหญ่พูดภาษาจีนกลางด้วย โดยใช้ภาษาจีนกลางเป็นภาษาราชการและใช้ภาษากวางตุ้งเป็นภาษาในชีวิตประจำวัน ในฮ่องกงใช้ภาษากวางตุ้งเป็นภาษาในภาพยนตร์และใช้ในการติดต่อธุรกิจกับชาวจีนโพ้นทะเล ปัจจุบันภาษานี้ยังใช้ในการศึกษาและใช้กันในฮ่องกงและในหมู่ชาวจีนโพ้นทะเล การแพร่หลายของส่อที่ใช้ภาษากวางตุ้งจากฮ่องกง ทำใหมีคำยืมจากภาษากวางตุ้งแพร่ไปสู่ภาษาจีนสำเนียงอื่นๆด้วย

การกระจายตัวของผู้พูดภาษาจีนสำเนียงต่าง ๆ (จากบนลงล่าง) จีนกลาง (官话; Mandarin), จิ้น (晋方言; Jin), อู๋ (吴语; Wu), ฮุย (徽语; Hui), ก้าน (赣语; Gan), เซียง (湘; Xiang), หมิ่น (闽语 ; Min), แคะ หรือ ฮากกา (客家话; Hakka), ภาษากวางตุ้ง (粵语; Yue), ภาษากวางตุ้งสำเนียงกว่างซี (平话; Ping)

สำเนียง
-------

สำเนียงที่สำคัญมี 4 สำเนียงคือ สำเนียง Yuehai ใช้พูดในกวางโจว ฮ่องกง และมาเก๊า สำเนียงไถ่ซาน ใช้พูดในไชน่าทาวน์ในสหรัฐก่อน พ.ศ. 2513 สำเนียง Gaoyan ใช้พูดใน Yanjiang และสำเนียง Guinan ใช้พูดในกวางสี โดยทั่วไป สำเนียงที่สำคัญที่สุดคือ สำเนียง Yuehai

สัทวิทยา
--------

แม้ว่าภาษาจีนกลางจะเป็นภาษามาตรฐานและเป็นภาษากลางในจีนและไต้หวัน ภาษากวางตุ้งยังคงเป็นภาษาหลักของชาวจีนโพ้นทะเลรวมทั้งในฮ่องกง ซึ่งเป็นเพราะว่าผู้อพยพเหล่านี้ออกจากกวางตุ้งไปก่อนที่ภาษาจีนกลางจะเข้ามามีอิทธิพล หรือมิฉะนั้นก็เป็นเพราะในฮ่องกงมิได้ใช้ภาษาจีนกลางอย่างสมบูรณ์ 

ภาษากวางตุ้งเป็นภาษาที่มีลักษณะอนุรักษนิยมมากกว่าภาษาจีนกลาง เช่นมีเสียงตัวสะกดมากกว่า แต่ภาษากวางตุ้งก็ไม่มีวรรณยุกต์บางเสียง และรวมบางเสียงเข้าด้วยกัน

สำเนียงไถ่ซานที่ใช้พูดในสหรัฐปัจจุบันถือเป็นสำเนียงที่มีลักษณะอนุรักษนิยมมากกว่าสำเนียงที่ใช้พูดในกวางโจวและฮ่องกง โดยยังคงรักษาคำที่ขึ้นต้นด้วยเสียง /n-/ ซึ่งผู้พูดภาษากวางตุ้งที่เกิดในฮ่องกงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เปลี่ยนเป็นเสียง /l-/ และไม่มีคำที่ขึ้นต้นด้วยเสียง /ŋ-/ ตัวอย่างเช่น ngàuh nām เป็น àuh lām

ระบบเสียงของภาษากวางตุ้งต่างจากภาษาจีนกลางที่ใช้พยางค์ต่างกันเป็นส่วนใหญ่ ชุดของเสียงวรรณยุกต์ก็ต่างกัน ภาษากวางตุ้งมีวรรณยุกต์ 6-7 เสียง มีความต่างของเสียงวรรณยุกต์ระหว่างคำเป็นและคำตาย ในขณะที่ภาษาจีนกลางมีวรรณยุกต์ 5 เสียง ภาษากวางตุ้งยังคงมีเสียงตัวสะกดหลายเสียง เช่นเดียวกับภาษาฮากกาและภาษาจีนฮกเกี้ยน คือ /-m/, /-n/, /-ŋ/, /-p/, /-t/, /-k/ ส่วนภาษาจีนกลางมีเพียงเสียง /-n/, /-ŋ/ อย่างไรก็ตามระบบเสียงสระของภาษาจีนกลางมีลักษณะอนุรักษนิยมมากกว่าโดยยังคงมีเสียงสระประสมบางเสียงที่หายไปแล้วในภาษากวางตุ้ง

ระบบการเขียน
------------

โดยทั่วไปเขียนด้วยอักษรจีนแบบเดียวกับภาษาจีนกลางแต่อ่านออกเสียงแบบภาษากวางตุ้ง มีการพัฒนาระบบการเขียนของภาษากวางตุ้งโดยเฉพาะในฮ่องกง มีการใช้อักษรที่แปลกไปจากภาษาจีนกลาง

ดูเพิ่ม
-------

* ภาษากวางตุ้งมาตรฐาน (สำเนียงกวางเจา)

อ้างอิง
-------

1. ↑  ภาษากวางตุ้ง ที่ *Ethnologue* (23rd ed. 2020) Closed access
2. ↑

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี ใน***ภาษากวางตุ้ง*** 

| * ด
* ค
* ก
ภาษาจีนถิ่นต่าง ๆ อักษรจีน และ ภาษาอื่น ๆ ที่พูดในประเทศจีน |
| --- |
| ภาษาจีนทางการ | 
* จีนกลาง
	+ จีนแผ่นดินใหญ่
	+ ไต้หวัน
* กวางตุ้งมาตรฐาน
	+ ฮ่องกง
	+ มาเก๊า
	+ กวางเจา (โดยพฤตินัย)

 |
| ภาษาหลัก | 
* จีนกลาง
* กั้น
* กวางตุ้ง
* แคะ
* เซียง
* หมิ่น
* อู๋
* จิ้น
* ฮุย
* ผิง

 |
| ภาษาย่อยในภาษาหมิ่น | 
* หมิ่นกลาง
* หมิ่นตะวันออก
* หมิ่นเหนือ
* หมิ่นใต้
* ผูเซียน

 |
| ภาษาย่อยในภาษาหมิ่นใต้ | 
* ไห่หนาน
* แต้จิ๋ว
* ฮกเกี้ยน

 |
| อักษรจีน | 
* อักษรจีนตัวเต็ม
* อักษรจีนตัวย่อ
* พินอิน
* จู้อิน

 |
| ภาษาอื่น ๆ ที่พูดในจีน | 
* จ้วง
* ทิเบต
* มองโกล
* อุยกูร์
* คาซัค
* คีร์กิซ
* ม้ง
* เมี่ยน
* แมนจู
* ไทลื้อ

 |
| รับอิทธิพลจากภาษาจีน | 
* เกาหลี
* ญี่ปุ่น
* เวียดนาม

 |