บทความนี้เกี่ยวกับความคิดทางปรัชญา สำหรับความหมายทรงดาราศาสตร์ ดูที่ เอกภพ
การแกะลายแบบ Flammarion, กรุงปารีส ค.ศ. 1888
**จักรวาล** (อังกฤษ: cosmos, UK: /ˈkɒzmɒs/, US: /ˈkɒzmoʊs/) คือ เอกภพซึ่งอยู่ในรูปแบบที่ซับซ้อนและเป็นระบบระเบียบ เป็นสิ่งที่ตรงข้ามกับความยุ่งเหยิง (chaos) นักปรัชญา พีทาโกรัส ใช้คำว่า *จักรวาล* (*cosmos)* (กรีกโบราณ: κόσμος) เพื่อกล่าวถึงความเป็นระเบียบของเอกภพ ทว่าคำนี้ไม่ถูกใช้ในภาษาสมัยใหม่จนคริสต์ศตวรรษที่ 19 เมื่อนักภูมิศาสตร์ อเล็กซันเดอร์ ฟอน ฮุมโบลท์ ได้นำคำนี้จากกรีกโบราณกลับมาใช้อีกครั้ง ในชุดหนังสือของเขา *Kosmos* ซึ่งส่งผลกระทบต่อมุมมองสมัยใหม่องค์รวม ที่มองเอกภพเป็นสิ่งสิ่งเดียวซึ่งปฏิสัมพันธ์กัน

จักรวาลวิทยา
------------

จักรวาลแบบโบราณสมัยกลางซึ่งถูกวาดไว้ในหนังสือ *Cosmographia* ของ Peter Apian (Antwerp, ค.ศ. 1539).
จักรวาลวิทยา คือ การศึกษาเกี่ยวกับจักรวาลในความหมายต่าง ๆ ตามบริบท จักรวาลวิทยาทั้งหมดมีเป้าหมายเดียวกัน คือการพยยามทำความเข้าใจ ระเบียบอันเป็นนัยในการเป็นอยู่ทั้งหมด ศาสนาและระบบปรัชญาส่วนใหญ่มีจักรวาลวิทยาในรูปแบบนี้

จักรวาลวิทยา คือ สาขาหนึ่งในอภิปรัชญา ซึ่งอธิบายเกี่ยวกับธรรมชาติของเอกภพ ทฤษฎีหรือหลักซึ่งกล่าวถึงระเบียบตามธรรมชาติของเอกภพ ความหมายพื้นฐานของจักรวาลวิทยา คือวิทยาศาสตร์ของจุดกำเนิดและการพัฒนาของเอกภพ ในดาราศาสตร์สมัยใหม่ทฤษฎีบิกแบงเป็นสมมุติฐานที่มีคนสนับสนุนมากที่สุด

> ดูเหมือนว่า จากสิ่งนี้ รวมไปถึงจากข้อความในหนังสือเล่มแรก (จาก Philolaus) ของผลงานเกี่ยวกับการเริ่มต้นและการเรียงตัวของเอกภพ หนังสือเล่มที่สองเหมือนจะเป็นการอธิบายถึงธรรมชาติของเลข ซึ่งเป็นแก่นของทุกสิ่งทุกอย่างในปรัชญาของพีธาโกรัส (หน้า 305)
> 
> 

ในจักรวาลวิทยาเชิงกายภาพ คำว่า *จักรวาล* มักถูกใช้ในทางเฉพาะ เพื่อกล่าวถึงภาวะต่อเนื่องของปริภูมิ-เวลา ใน (สมมุติฐาน) พหุภพ โดยจักรวาลของพวกเรา หรือ เอกภพที่สังเกตได้ มักถูกเขียนโดยใช้อักษรตัวพิมพ์ใหญ่นำหน้า (*Cosmos)*

ชาลส์ ปีเตอร์ เมสัน อ้างว่า ปรัชญาของพีธาโกรัสกล่าวถึงเอกภพดังภาพ

ข้อความจากหนังสือของพีทาโกรัสที่ชื่อว่า Philolaus (โดย Charles Peter Mason ค.ศ. 1870)

เทววิทยา
--------

ในเทววิทยา จักรวาลถูกสร้างบนดวงดาวต่าง ๆ (ดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ ดาวเคราะห์ และดวงดาว) ในเทววิทยาศาสนาคริสต์ คำนี้ถูกใช้ในความหมายเดียวกับคำว่า *aion* เพื่อกล่าวถึง "ชีวิตซึ่งเจนโลก" หรือ "โลกใบนี้" หรือ "ยุคนี้" ใช้ในทางตรงข้ามกับ "ชีวิตหลังความตาย" (afterlife) หรือ "โลกที่กำลังจะมาถึง" (World to Come)

อ้างอิง
-------

1. ↑  Definition in Merriam-Webster dictionary
2. ↑  von Humboldt, Alexander (1860). *Cosmos: a sketch of a physical description of the universe*. Vol. 1. E. O. Otté (trans.). New York: Harper & Brothers. p. 69.
3. ↑  Walls, L. D. (2009). "Introducing Humboldt's Cosmos". *Minding Nature*. August: 3–15.
4. ↑  cosmology - Merriam-Webster.
5. ↑  Sir William Smith (1870). *Dictionary of Greek and Roman biography and mythology*. p. 305.
6. ↑  "Concerning Aion and Aionios". Saviour of All Fellowship. สืบค้นเมื่อ 22 April 2014.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Cosmos – an Illustrated Dimensional Journey from microcosmos to macrocosmos เก็บถาวร 2008-04-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน – from Digital Nature Agency
* JPL Spitzer telescope photos of macrocosmos เก็บถาวร 2012-10-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Macrocosm and Microcosm เก็บถาวร 2008-02-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, in *Dictionary of the History of Ideas*
* Encyclopedia of Cosmos เก็บถาวร 2014-09-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน This is in Japanese.
* Cosmos – Illustrated Encyclopedia of Cosmos and Cosmic Law (Russian)แม่แบบ:Ref-ru
* Greene, B. (1999). The Elegant Universe: Superstrings, Hidden Dimensions, and the Quest for the Ultimate Theory. W.W. Norton, New York
* Hawking, S. W. (2001). The Universe in a Nutshell. Bantam Book.
* Yulsman, T. (2003). Origins: The Quest for our Cosmic Roots. Institute of Physics Publishing, London.