**พระเจ้าอาฟงซูที่ 6** (โปรตุเกส: *Afonso VI*; 21 สิงหาคม ค.ศ. 1643 - 12 กันยายน ค.ศ. 1683) เป็นพระมหากษัตริย์โปรตุเกสและอัลเกรฟลำดับที่ 22 และเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์ที่ 2 แห่งราชวงศ์บรากังซา พระองค์ทรงได้พระสมัญญานามว่า "**พระทรงชัย**" (o Vitorioso)

ช่วงต้นพระชนม์ชีพ
-----------------

พระเจ้าอาฟงซูที่ 6 เสด็จพระราชสมภพในวันที่ 21 สิงหาคม ค.ศ. 1643 ณ พระราชวังริเบย์รา ลิสบอน ประเทศโปรตุเกส เป็นพระโอรสในพระเจ้าฌูเอาที่ 4 แห่งโปรตุเกสกับลุยซาแห่งเมดินา-ซิโดเนีย เมื่อมีพระชนมายุได้ 3 พรรษา พระองค์ทรงพระประชวรหนักจนเกือนสิ้นพระชนม์ ส่งผลให้พระวรกายซีกขวาคล้ายจะเป็นอัมพาต ต่อมาพระราชบิดาได้สถาปนาเจ้าชายอาฟงซูเป็น "ดยุคแห่งบรากังซา" 

หลังจากเจ้าชายเทโอโอซิโอแห่งบราซิล ผู้เป็นพระเชษฐาได้สิ้นพระชนม์ลงในปีค.ศ. 1643 ขณะมีพระชนมายุเพียง 19 พรรษา ทำให้เจ้าชายอาฟงซูได้ดำรงตำแหน่งรัชทายาทโปรตุเกสและทรงได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าชายแห่งบราซิล"

ครองราชย์
---------

ลูอิส เดอ วาสคอนเซลอส เคานท์ที่ 3 แห่งคาสเตโล นายกรัฐมนตรีคนสนิทของพระเจ้าอาฟงซู
เจ้าชายอาฟงซูได้ขึ้นครองราชสมบัติสืบต่อจากพระราชบิดาซึ่งเสด็จสวรรคตในปีค.ศ.1656 ขณะนั้นพระองค์มีพระชนมายุ 13 พรรษา พระนางลุยซา พระราชชนนีต้องเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์จากพินัยกรรมของพระราชบิดา เนื่องมาจากพระอาการที่เกือบจะเป็นอัมพาตทำให้พระองค์ไม่สนพระทัยด้านการเมืองการปกครอง พระองค์ทรงมอบหมายให้พระราชมารดาออกว่าราชการแผ่นดินแทนพระองค์เป็นเวลา 6 ปี จนกระทั่งปีค.ศ. 1662 ในรัชสมัยนี้กองทัพโปรตุเกสได้รบชนะสเปนในการสู้รบที่อเมซิอัล ในวันที่ 8 มิถุนายน ค.ศ. 1663 และรบชนะในยุทธการที่มอนเตส คาร์ลอส ในวันที่ 17 มิถุนายน ค.ศ. 1665 ผลจากการสู้รบทำให้สเปนยอมรับการเป็นเอกราชของโปรตุเกสภายใต้ราชวงศ์บรากังซาอย่างเป็นทางการในวันที่ 13 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1668 จากสนธิสัญญาลิสบอน ค.ศ. 1668 ต่อมาได้เกิดปัญหาด้านอาณานิคมขิ้นโดยชาวดัตช์ได้เข้ายึดอาณานิคมแห่งสุดท้ายของโปรตุเกสในศรีลังกาซึ่งก็คือ แคว้นจาฟนา และโปรตุเกสได้มอบเมืองบอมเบย์และทานเจียร์แก่อังกฤษในวันที่ 23 มิถุนายน ค.ศ. 1661 เพื่อเป็นสินสมรสในการอภิเษกสมรสของเจ้าหญิงแคทเธอรีนแห่งบรากังซา ผู้เป็นพระเชษฐภคินี โดยทรงอภิเษกสมรสกับพระเจ้าชาลส์ที่ 2 แห่งอังกฤษ ในปีค.ศ. 1661 อังกฤษได้เป็นคนกลางในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทระหว่างเนเธอร์แลนด์และโปรตุเกส โดยยอมรับว่า โปรตุเกสปกครองบราซิล ส่วนเนเธอร์แลนด์ปกครองศรีลังกา

ในปีค.ศ. 1662 ลูอิส เดอ วาสคอนเซลอส เคานท์ที่ 3 แห่งคาสเตโล เมลฮอร์พยายามที่จะกุมอำนาจทั้งหมดโดยเป็นคนโปรดของพระเจ้าอาฟงซู เขาได้ทูลยุยงให้พระเจ้าอาฟงซูหลงเชื่อว่า พระนางลุยซาพยายามยึดราชบัลลังก์แล้วเป็นใหญ่เสียเองและจะเนรเทศพระองค์ออกจากโปรตุเกส พระเจ้าอาฟงซูทรงเชื่อ พระองค์ได้ยึดพระราชอำนาจมาจากพระราชมารดาและเนรเทศพระนางไปยังคอนเวนต์

อภิเษกสมรส การสูญเสียพระราชอำนาจและสวรรคต
-----------------------------------------

ในวันที่ 2 สิงหาคม ค.ศ. 1666 พระเจ้าอาฟงซูอภิเษกสมรสกับเจ้าหญิงมาเรีย ฟรานซิสกาแห่งเนมัวส์ พระราชธิดาในดยุคแห่งซาวอย หลังการอภิเษกสมรส พระเจ้าอาฟงซูไม่เสด็จไปพบพระนางเลย พระเจ้าอัลฟองโซแทบไม่เคยย่างพระบาทไปพบพระมเหสีเลยสักครั้ง ขณะที่เจ้าชายเปโดร พระอนุชาเสด็จมาไต่ถามสุขทุกข์หลายครั้ง พระนางมาเรีย ฟรานซิสกาจึงหันมาสนิทสนมกับพระอนุชาของพระสวามีแทน และบางคนกล่าวว่าทรงสนิทสนมมากเกินไป

แต่เนื่องจากพระเจ้าอาฟงซูและพระมเหสียังไม่ทรงมีบุตร ทำให้หลายคนต่างถกเถียงเรื่องนี้ ทำให้พระเจ้าอาฟงซูจำต้องแก้ไขเหตุการณ์นี้ มีรายงานว่าพระองค์จะให้ข้าราชบริพารคนสนิทในที่ประทับของพระองค์มีเพศสัมพันธ์กับพระราชินีแทนพระองค์เอง และถ้าพระนางทรงพระครรภ์ก็จะสามารถกำจัดพระราชอำนาจของพระอนุชาได้ ในเดือนเมษายน ค.ศ. 1667 พระเจ้าอัลฟองโซทรงเชื้อเชิญพระนางมาเรีย ฟรานซิสกามาเยือนที่พระตำหนักในกลางดึก โดยมีข้าราชบริพารคนสนิทสองคนอยู่ด้วย ซึ่งผิดหลักธรรมเนียมโบราณที่ว่า เมื่อพระเจ้าแผ่นดินมีพระราชประสงค์ที่จะหลับนอนกับพระมเหสี พระองค์จะต้องเป็นฝ่ายไปประทับที่ตำหนักของพระมเหสี โดยมีเหล่านางสนองพระโอษฐ์อยู่ใกล้ๆ แต่แผนการของพระองค์ต้องล้มเหลวเพราะพระราชินีสงสัยว่าพระสวามีมีแผนการบางอย่างในพระทัย พระนางจึงปฏิเสธที่จะเสด็จไปยังที่ประทับของพระสวามี เป็นเหตุให้พระเจ้าอัลฟองโซทรงกุมดาบ พร้อมพระพักตร์แดงก่ำด้วยความโกรธ พระองค์สาบานว่า หากพระราชินีไม่เสด็จมาด้วยความสมัครใจภายในยี่สิบสี่ชั่วโมง พระองค์จะเสด็จไปลากพระราชินีมาที่แท่นบรรทมด้วยพระองค์เองหรือไม่ก็มีรับสั่งให้มหาดเล็ก 4 คนไปกุมตัวพระนางมายังที่ประทับ

ในที่สุดพระนางมาเรีย ฟรานซิสกาก็สิ้นความอดทน วันที่ 22 พฤศจิกายน ค.ศ. 1667 พระนางจึงเสด็จไปประทับที่คอนแวนต์แห่งหนึ่ง และส่งข่าวไปทูลพระเจ้าอาฟงซูทราบว่าพระนางถือว่าการอภิเษกสมรสถือเป็นโมฆะ เนื่องจากไม่มีความสัมพันธ์ทางเพศเกินขึ้นหลังจากการอภิเษกสมรสผ่านไป 16 เดือน ทันทีที่พระเจ้าอัลฟองโซทรงได้รับหนังสือฉบับนั้น พระองค์ก็เสด็จไปคอนแวนต์เพื่อจับกุมพระราชินี แต่เจ้าชายเปโดรพร้อมด้วยทหารได้เสด็จมาและทรงปฏิญาณว่าจะปกป้องพระราชินีทุกวิถีทาง ทำให้พระเจ้าอาฟงซูจำต้องเสด็จกลับไป ขณะถึงพระราชวังพระองค์ได้ถูกจับกุมเป็นนักโทษและยอมรับในการไต่สวนว่าพระองค์ไร้สมรรถภาพ บิชอปแห่งลิสบอนจึงประกาศให้การอภิเษกสมรสถือเป็นโมฆะ

พระนางมาเรีย ฟรานซิสกา พระมเหสี
เมื่อพระราชินีทรงมีหนังสือถึงสภานิติบัญญัติ โดยทรงขอเสด็จกลับภูมิลำเนาพร้อมสินเดิมก่อนอภิเษกสมรส สมาชิกสภาทุกคนได้เดินทางมาแลละขอร้องไม่ให้พระนางจากแผ่นดินนี้ พวกเขาขอร้องให้พระนางอภิเษกสมรสกับเจ้าชายเปโดรและประทับอยู่ในฐานะพระราชินีของตน ซึ่งทุกคนต่างชื่นชมในความสามารถของพระนางที่กระทำการรัฐประหารด้วยสติปัญญา จากนั้นสมาชิกสภาได้ไปขอร้องให้เจ้าชายเปโดรอภิเษกสมรสกับพระราชินี ซึ่งพระองค์ก็ยินดีแต่ทรงปฏิเสธที่จะครองราชย์ตราบใดที่พระเชษฐายังมีพระชนม์ชีพอยู่ พระองค์จะทรงดำรงเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์เท่านั้น พระนางมาเรีย ฟรานซิสกาและเจ้าชายเปโดรได้ก่อรัฐประหารรัฐบาลของลูอิส เดอ วาสคอนเซลอส เคานท์ที่ 3 แห่งคาสเตโล เมลฮอร์ นายกรัฐมนตรีคนสนิทของพระเจ้าอัลฟองโซ

พระเจ้าอาฟงซูที่ 6 ทรงถูกกักกันอย่างสมพระเกียรติ พอพระองค์ทราบว่าการอภิเษกสมรสถือเป็นโมฆะและพระมเหสีอภิเษกสมรสใหม่กับเจ้าชายเปโดร พระองค์ตรัสว่า "อา...ดีแล้ว! ไม่มีอะไรให้สงสัยเลยว่า อีกไม่ช้าน้องชายที่น่าสงสารของข้าจะต้องเสียใจเหมือนกับข้า ที่เกลือกกลั้วกับนังผู้หญิงฝรั่งเศสน่าเบื่อคนนี้"

เจ้าชายเปโดรได้ดำรงเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดินและได้อภิเษกสมรสกับพระราชินีมาเรีย ฟรานซิสกา และได้เนรเทศพระเจ้าอัลฟองโซไปยังเกาะเตอเชราในหมู่เกาะอะโซเรสเป็นเวลา 7 ปี และต่อมาได้เสด็จกลับมายังแผ่นดินใหญ่ เจ้าชายเปโดรทรงให้พระเชษฐาเสวยสุราอย่างหนัก ดัวยหวังว่าพระเชษฐาจะสวรรคตจากการดื่มสุรา อย่างไรก็ดี วันหนึ่งพระเจ้าอัลฟองโซได้ปฏิญาณว่าจะไม่ทรงแตะต้องเครื่องดื่มมึนเมาอีก สร้างความขุ่นเคืองแก่คณะรัฐบาลมาก เอกอัครราชทูตแห่งซาวอยเขียนเล่าว่า ผู้ตวบคุมพระเจ้าอาฟงซูที่นับถือบาทหลวงคณะเยสุอิต พูดถึงการฟื้นฟูสุขภาพของพระเจ้าอาฟงซูว่า "เป็นเรื่องน่าเศร้าอย่างเห็นได้ชัด"

ทว่าสุดท้ายพระเจ้าอาฟงซูกลับสวรรคตด้วยพระกระยาหารมิใช่สุรา พระองค์มีพระวรกายใหญ่มากขึ้น พระองค์แทบจะเสด็จออกจากพระแท่นไม่ไหว จากรายงานบางฉบับบอกว่า การเสด็จดำเนินกลายเป็นเรื่องทุกข์ทรมาน หลังจากทรงถูกจองจำเป็นเวลา 15 ปี พระองค์ก็สิ้นพระชนม์เดือนกันยายน ปีค.ศ. 1683 เนื่องจากเส้นพระโลหิตในสมองแตก ขณะมีพระชนมายุ 40 พรรษา ณ พระราชวังหลวงซินทรา ซินทรา ประเทศโปรตุเกส

พระราชตระกูล
------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 16. เทโอโดซิโอที่ 1 ดยุคที่ 5 แห่งบรากังซา |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 8. จอห์นที่ 1 ดยุคที่ 6 แห่งบรากังซา |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 17. อิซาเบล เดอ แลนคัสเตอร์ |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 4. เทโอโดซิโอที่ 2 ดยุคที่ 7 แห่งบรากังซา |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 18. เจ้าชายเอ็ดเวิร์ด ดยุคที่ 4 แห่งกุยมาเรส |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 9. เจ้าหญิงแคทเทอรีน ดัสเชสแห่งบรากังซา |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 19. เจ้าหญิงอิซาเบลลาแห่งบรากังซา |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 2. พระเจ้าฌูเอาที่ 4 แห่งโปรตุเกส |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 20. อินิโก เฟอร์นันเดส เดอ เวเลสโก ดยุคที่ 4 แห่งฟรีแอส |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 10. ฮวน เฟอร์นันเดส เดอ เวเลสโก ดยุคที่ 5 แห่งฟรีแอส |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 21. มาเรีย แองเจลา เดอ อารากอน ยี กุสแมน |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 5. อนา เดอ เวเลสโก ยี กีโรน |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 22. เปโดร แตเรส-กีโรน ดยุคที่ 1 แห่งโอซูนา |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 11. มาเรีย แตเรส-กีโรน |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 23. เลโอนอร์ อนา เดอ กุสแมน ยี อารากอน |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 1. พระเจ้าอาฟงซูที่ 6 แห่งโปรตุเกส |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 24. ฮวน คาร์ลอส เปเรส เดอ กุสแมน เคานท์ที่ 9 แห่งไนเบีย |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 12. อลอนโซ เปเรซ เดอ กุสแมน ดยุคที่ 7 แห่งเมดินา ซิโดเนีย |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 25. เลโอนอร์ แมนริเคว เดอ ซูนิกา โซโตมายอร์ |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 6. ฮวน มานูเอล เปเรซ เดอ กุสแมน ดยุคที่ 8 แห่งเมดินา ซิโดเนีย |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 26. ลุย โกเมซ เดอ ซิลวา เจ้าชายที่ 1 แห่งอีโบลี |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 13. อนา เดอ ซิลวา ยี เมนโดซา |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 27. อนา เดอ เมนโดซา เจ้าหญิงแห่งอีโบลี |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 3. ลุยซา เดอ กุสแมน |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 28. ฟรานซิสโก โกเมซ เดอ ซัลโดวัล มาควิสที่ 4 แห่งเดเนีย |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 14. ฟรานซิสโก โกเมซ เดอ ซัลโดวัล ดยุคที่ 1 แห่งเลอร์มา |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 29. อิซาเบล เดอ บอร์ยา |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 7. ฮวนนา ลอเรนซา โกเมซ เดอ ซัลโดวัล ยี ลา เซอดา |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 30. ฮวน เดอ ลา เซอดา ดยุคที่ 4 แห่งเมดินาเซลี |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 15. คาทาลีนา เดอ ลา เซอดา |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 31. ฮวนนา เดอ โบรอนฮา |
|   |
|   |   |   |   |   |
|

อ้างอิง
-------

* 

1. ↑  Gribble,Poltugal, p 66
2. ↑  Gribble,Poltugal, p 68

* 
* Public Domain บทความนี้ ประกอบด้วยข้อความจากสิ่งพิมพ์ซึ่งปัจจุบันเป็นสาธารณสมบัติ: Chisholm, Hugh, บ.ก. (1911). *สารานุกรมบริตานิกา ค.ศ. 1911* (11 ed.). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์. `{{cite encyclopedia}}`: `|title=` ไม่มีหรือว่างเปล่า (help)


| ก่อนหน้า |  | พระเจ้าอาฟงซูที่ 6 แห่งโปรตุเกส |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **พระเจ้าฌูเอาที่ 4** |  |  **พระมหากษัตริย์แห่งโปรตุเกสและอัลเกรฟ** (6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2199 - 12 กันยายน พ.ศ. 2226) |  | **พระเจ้าเปโดรที่ 2** |

| * ด
* ค
* ก
พระมหากษัตริย์แห่งโปรตุเกส |
| --- |
| **ราชวงศ์บูร์กอญ** | อาฟงซูที่ 1 • ซังชูที่ 1 • อาฟงซูที่ 2 • ซังชูที่ 2 • อาฟงซูที่ 3 • ดีนิช • อาฟงซูที่ 4 • เปดรูที่ 1 • ฟือร์นังดูที่ 1 • *บียาตริช* (เป็นที่ถกเถียง) |
| **ราชวงศ์อาวิช** | ฌูเอาที่ 1 • ดูวาร์ตึ • อาฟงซูที่ 5 • ฌูเอาที่ 2 |
| **ราชวงศ์อาวิช-แบฌา** | มานูแวลที่ 1 • ฌูเอาที่ 3 • ซึบัชตีเยา • เอ็งรึกึ • *อังตอนียู* (เป็นที่ถกเถียง) |
| **ราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค** | ฟีลีปึที่ 1 • ฟีลีปึที่ 2 • ฟีลีปึที่ 3 |
| **ราชวงศ์บรากังซา** | ฌูเอาที่ 4 • อาฟงซูที่ 6 • เปดรูที่ 2 • ฌูเอาที่ 5 • ฌูเซที่ 1 • มารีอาที่ 1 *และ เปดรูที่ 3* • ฌูเอาที่ 6 • เปดรูที่ 4 • มารีอาที่ 2 • มีแกล • มารีอาที่ 2 *และ ฟือร์นังดูที่ 2* |
| ราชวงศ์บรากังซา-ซัคเซิน-โคบวร์คและโกทา | เปดรูที่ 5 • ลูอิชที่ 1 • การ์ลุชที่ 1 • มานูแวลที่ 2 |