ระวังสับสนกับ การควบคุมฝูงชนการวางแนวของหน่วยควบคุมฝูงชนสถานีตำรวจภูธรจังหวัดเชียงใหม่ในการควบคุมฝูงชนการชุมนุมนปช. พ.ศ. 2553 จังหวัดเชียงใหม่
**การปราบจลาจล** (อังกฤษ: Riot control) หมายถึง การบังคับใช้มาตรการของผู้บังคับใช้กฎหมาย, กองกำลังทหาร, หรือกองกำลังรักษาความปลอดภัยในการควบคุม, กระจายกำลัง, และจับกุมผู้ซึ่งมีส่วนเกี่ยวข้องกับการจลาจล, การเดินขบวน, หรือการประท้วง ถ้าการชุมนุมเกิดขึ้นโดยไม่มีเป้าหมาย และไร้เหตุผลที่จะชุมนุม หน่วยควบคุมฝูงชนจะเจรจาให้หยุดและให้คิดสักระยะหนึ่ง (อาทิ การพูดเสียงดัง หรือการพูดอย่างประนีประนอม) โดยเพียงพอที่จะสามารถยุติการชุมนุมได้

อุปกรณ์ควบคุมฝูงชน
------------------

อย่างไรก็ตาม หากเจรจาไม่สำเร็จ หน่วยควบคุมฝูงชนจะใช้อาวุธที่มีอัตราตายน้อย (less-lethal) อาทิ กระบอง และแส้ เพื่อสลายการชุมนุมพร้อมกับยับยั้งเหตุจลาจลที่เกิดขึ้น นับตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1980 หน่วยควบคุมฝูงชนจะใช้แก๊สน้ำตา, สเปรย์พริกไทย, กระสุนยาง, และปืนไฟฟ้า ในบางกรณี หน่วยควบคุมฝูงชนจะใช้เครื่องส่งคลื่นความถี่สูง, ปืนฉีดน้ำแรงดันสูง, พาหนะต่อสู้หุ้มเกราะ, การเฝ้าระวังทางอากาศ, สุนัขตำรวจ หรือตำรวจขี่ม้าด้วยม้าตำรวจ

ในส่วนของกำลังพลในการปราบจลาจลจะสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันต่าง ๆ อาทิ หมวกปราบจลาจล, เกราะหน้า, เกราะป้องกันตัว (อาทิ เกราะอก, เกราะคอ, และสนับเข่า), หน้ากากกันแก๊สพิษ, และโล่ปราบจลาจล อย่างไรก็ดี ยังมีการปราบจลาจลแบบมาตรการขั้นเด็ดขาดซึ่งใช้อาวุธรุนแรงในการปราบจลาจลมี่มีความขัดแย้งระดับสูงมาก

* กองกำลังของฝรั่งเศสใช้แก๊สน้ำตากับผู้ชุมนุมกองกำลังของฝรั่งเศสใช้แก๊สน้ำตากับผู้ชุมนุม
* ตำรวจอินเดียใช้ปืนลูกซองยิงกระสุนอัดเม็ด (pellet guns) ในการตอบโต้การขว้างปาหินของผู้ชุมนุมตำรวจอินเดียใช้ปืนลูกซองยิงกระสุนอัดเม็ด (pellet guns) ในการตอบโต้การขว้างปาหินของผู้ชุมนุม
* ตำรวจควบคุมฝูงชนชนในเมืองวอร์ซอ ประเทศโปแลนด์ตำรวจควบคุมฝูงชนชนในเมืองวอร์ซอ ประเทศโปแลนด์
* กองทัพสหรัฐฯ พยายามป้องกันไม่ให้ผู้ประท้วงสงครามเวียดนามก่อจลาจลในกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. ปี ค.ศ. 1967กองทัพสหรัฐฯ พยายามป้องกันไม่ให้ผู้ประท้วงสงครามเวียดนามก่อจลาจลในกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. ปี ค.ศ. 1967
* ทหารบกไทย ระหว่างการสลายการชุมนุมของกลุ่ม นปช. เมื่อ พ.ศ. 2553ทหารบกไทย ระหว่างการสลายการชุมนุมของกลุ่ม นปช. เมื่อ พ.ศ. 2553

การปราบจลาจลในไทย
-----------------

หน่วยควบคุมฝูงชนตำรวจตระเวนชายแดน พร้อมกับรถฉีดน้ำแรงดันสูงจากกองบัญชาการตำรวจนครบาลเข้ามาควบคุมฝูงชน
ปัจจุบันการปราบจลาจล หรือการควบคุมฝูงชนในไทย ตามพระราชบัญญัติการชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. 2558 หากไม่ได้แจ้งเพื่อขอชุมนุมสาธารณะ หรือแจ้งแล้วไม่ได้รับการอนุมัติจากเจ้าพนักงานดูแลการชุมนุมฯ จะถือว่าเป็นการชุมนุมที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย สามารถใช้กำลังในการควบคุมสถานการณ์หรือปราบจลาจลได้

### กำลังในการปราบจลาจลของไทย

#### ตำรวจ

* **กองบังคับการอารักขาและควบคุมฝูงชน** มีกำลังจำนวน 2 กองร้อย ในการควบคุมฝูงชนในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร และสนับสนุนอุปกรณ์หลัก ในการควบคุมฝูงชน อาทิ รถฉีดน้ำแรงดันสูง กระสุนยาง และแก๊สน้ำตา

* **กองบัญชาการตำรวจนครบาล** สนับสนุนกำลังตำรวจควบคุมฝูงชน ในพื้นที่ตำรวจนครบาลตามที่เจ้าของพื้นที่ร้องขอ

* **กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน** สนับสนุนกำลังตำรวจควบคุมฝูงชน ในพื้นที่ตำรวจนครบาลและตำรวจภูธรตามที่เจ้าของพื้นที่ร้องขอ

* **ตำรวจภูธรภาค 1 - 9** ควบคุมฝูงชนในพื้นที่ของตนเอง และสนับสนุนกำลังตำรวจควบคุมฝูงชน ในพื้นที่ตำรวจนครบาลตามที่เจ้าของพื้นที่ร้องขอ

#### ทหาร

ในกรณีพิเศษ อาจมีการใช้กำลังทหารประจำการของกองทัพในการปราบจลาจลที่รัฐประเมินว่ากำลังตำรวจไม่สามารถควบคุมสถานการณ์ได้ ซึ่งเหตุการณ์ที่ใช้กำลังทหารเข้าปราบจลาจลในประเทศไทย อาทิ

* เหตุการณ์พฤษภาทมิฬ พ.ศ. 2535
* การสลายการชุมนุมที่แยกราชประสงค์ พ.ศ. 2553

### มาตรฐานในการปราบจลาจล

ตำรวจควบคุมฝูงชนสังกัดตำรวจภูธรภาค 8 รักษาการณ์หน้าสัปปายะสภาสถานระหว่างการชุมนุมอภิปรายนอกสภา
สำหรับประเทศไทย ได้มีกำหนดไว้ในพระราชบัญญัติการชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. 2558 โดยเบื้องต้นระบุไว้ในมาตรา 19 ย่อหน้าสุดท้าย ว่าเจ้าพนักงานดูแลการชุมนุมสาธารณะและข้าราชการตำรวจ ซึ่งได้รับมอบหมายให้ดูแลการชุมนุมสาธารณะ ต้องผ่านการฝึกอบรมให้มีทักษะ ความเข้าใจ และอดทนต่อสถานการณ์การชุมนุมสาธารณะ และต้องแต่งเครื่องแบบเพื่อแสดงตน และอาจใช้เครื่องมือควบคุมฝูงชนได้ตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* "United Nations Human Rights Guidance on Less-Lethal Weapons in Law Enforcement" (PDF). สืบค้นเมื่อ 19 October 2020.

ดูเพิ่ม
-------

* กองบังคับการอารักขาและควบคุมฝูงชน
* วิกฤตการณ์การเมืองไทย พ.ศ. 2556–2557
* การประท้วงในประเทศไทย พ.ศ. 2563–2564

อ้างอิง
-------

1. ↑  การปราบจลาจลในประเทศไทย
2. ↑  "ระดมกำลังตำรวจ 95 กองร้อย เข้ากรุง เสริมทัพนครบาลคุมม็อบ 14 ตุลา". *mgronline.com* (ภาษาอังกฤษ). 2020-10-10.
3. ↑  matichon (2021-02-17). "ตร.เตรียมกำลัง 81 กองร้อย รับมือม็อบ 18-22 ก.พ.64". *มติชนออนไลน์*.
4. ↑  พระราชบัญญัติ (krisdika.go.th)