บทความนี้เกี่ยวกับยศทางทหาร สำหรับความหมายอื่น ดูที่ เรือเอก (แก้ความกำกวม)
เรือเอกนายทหารติดต่อของกองทัพเรือไทยและมาเลเซียกำลังประสานงานกันระหว่างการฝึก SEACAT 2009 บนเรือ ยูเอสเอส *ฮาร์เปอร์ส เฟอร์รี่* (LSD 49)

**เรือเอก** (อังกฤษ: lieutenant) (ตัวย่อ **ร.อ.** *(ชื่อ) ร.น.* (ไทย), **Lt**, **LT** (สหรัฐ), **LT** (กองทัพเรือสหรัฐ), **Lieut** และ **LEUT**, ขึ้นอยู่กับประเทศ) คือยศนายทหารชั้นสัญญาบัตรในกองทัพเรือและหน่วยยามฝั่งของประเทศที่พูดภาษาอังกฤษ โดยปกติจะเป็นนายทหารที่อาวุโสที่สุดของกลุ่มนายทหารชั้นต้น ในกองทัพเรือส่วนใหญ่ เครื่องหมายยศอาจจะประกอบไปด้วยแถบเปียสีทองขนาดกลางสองแถบ แถบด้านบนสุดมีลักษณะขมวดเป็นวงกลมแบบที่ใช้งานในเครือจักรภพแห่งประชาชาติ หรือแถบสามแถบที่มีความกว้างเท่ากันหรือไม่เท่ากัน

ยศ lieutenant commander (นาวาตรี) ในปัจจุบันเคยเป็นยศอาวุโสของยศ lieutenant ในกองทัพเรือ ในกองทัพเรือหลายแห่งยังคงใช้งานยศรองที่ชื่อว่า sub-lieutenant (รองเรือเอก) โดยการแต่งตั้งในยศเรือเอกในกลายกองทัพเรือดำเนินการโดยร้อยเอกอาวุโส (senior lieutenant)

ยศ lieutenant (เรือเอก) ของกองทัพเรือนั้นสูงกว่า lieutenant (ร้อยโท) ของกองทัพบก ขณะที่ในประเทศเนโท ยศของกองทัพเรือคือ OF-2 ซึ่งเทียบเท่ากับยศร้อยเอกของกองทัพบก ส่วนในชาติอื่น ๆ มักจะใช้ยศ lieutenant (ร้อยโท) ทางเรือเทียบเท่ากับกองทัพบก

ประวัติ
-------

ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2123 lieutenant บนเรือมีหน้าที่เป็นเจ้าหน้าที่ที่อยู่ใต้การบังคับบัญชาของกัปตัน ก่อนการฟื้นฟูราชวงศ์อังกฤษ ตำแหนน่ง lieutenant จะได้รับการแต่งตั้งจากกับตัน และสิ่งนี้ทำให้มีคนที่มีคุณสมบัติไม่เพียงพอถูกแต่งตั้งขึ้นมาโดยกว้างขวาง ในปี พ.ศ. 2220 ขณะที่ ซามูเอล พีพส์ เป็นหัวหน้าเลขาธิการกระทรวงทหารเรือ เขาได้แนะนำวิธีการสอบคัดเลือก lieutenant เป็นครั้งแรก ซึ่งหลังงจากผ่านการสอบแล้วก็เริ่มต้นระบบการนับอาวุโสนับมาตั้งแต่ตอนนั้น

ตำแหน่ง lieutenant จะนับตามอาวุโสในเรือที่ได้ขึ้นประจำการ ดังนั้นในเรือฟริเกตหนึ่งลำ (ซึ่งมี 3 ตำแหน่ง) จะมี lieutenant คนแรก คนที่สอง และคนที่สาม บนเรือชั้นเอกสามารถมีได้ 6 ตำแหน่ง และสูงสุดตามจำนวนนั้น โดยครั้งแรก lieutenant ได้รับค่าตอบแทนเฉพาะเรือที่ได้เข้าประจำการเท่านั้น แต่หลังจากการสูญเสียเรือหลวงวาเกอร์ (HMS *Wager*) ในปี พ.ศ. 2284 และการก่อกบฎในเวลาต่อมา ราชนาวีจึงได้เปลี่ยนแปลงนโยบายและเพิ่มตอบแทนให้กับ lieutenant มากขึ้นหลังจากการผ่านการสอบ

ในช่วงแรกของยศของทหารเรือ lieutenant บางคนอาจมีอายุน้อยมาก ในขณะที่คนอื่น ๆ อยู่ในตำแหน่งที่สามารถเลื่อนขึ้นเป็นกัปตันได้ โดย lieutenants มียศตั้งแต่ร้อยตรี (second lieutenant) จนถึงพันโท (lieutenant colonel) หากเทียบกับยศกองทัพบกในปัจจุบัน เนื่องจากโครงสร้างยศของกองทัพเรือมีความเสถียรกว่า และยศของนาวาโท (commander) นาวาตรี (lieutenant commander) และรองเรือเอก (sub-lieutenant เทียบเท่าเรือโท (lieutenant, junior grade) ในระบบสหรัฐ) ได้รับการนำมาใช้ ทำให้ยศ lieutenant มีความหลากหลายน้อยลงและปัจจุบันใช้งานเทียบเท่ากับร้อยเอกของกองทัพบก และใช้คำว่าเรือเอกในภาษาไทยส่วนของกองทัพเรือ

การเลื่อนยศ
-----------

ในราชนาวี การเลื่อนยศเรือเอกจะเลื่อนตามลำดับอาวุโส โดยทั่วไปแล้วนายทหารจะได้รับการเลื่อนยศหลังจากครองยศรองเรือเอก (เรือโท OF-1) เป็นระยะเวลา 30 เดือน อย่างไรก็ตาม การเลื่อยยศนี้อาจจะเร็วกว่าหากผู้นั้นเคยรับราชการทหารเรือและเคยได้รับค่าตอบแทนจากยศ (ปรับยศจากชั้นประทวน/จากชั้นประทวนอาวุโส)

การใช้ "first lieutenant" ในกองทัพเรือ
--------------------------------------

คำว่า **first lieutenant** (ย่อว่า 1st Lt หรือ 1LT) ในราชนาวีและประเทศในเครือจักรภพ ถือว่าเป็นชื่อของการแต่งตั้งหรือตำแหน่ง **ไม่ใช่ยศ** ในอดีต lieutenant ในเรือได้รับการจัดตำแหน่งตามอาวุโส โดยผู้ที่อาวุโสที่สุดได้ชื่อว่าเป็น first lieutenant และทำหน้าที่เป็นรองผู้บังคับการเรือ แม้ว่าปัจจุบันตำแหน่ง lieutenant จะไม่ได้แบ่งตามลำดับอาวุโสแล้ว แต่ตำแหน่ง "first lieutenant" ทางเรือยังคงใช้งานอยู่

ในเรือรบรอง เรือพิฆาต และเรือฟริเกต คำว่า first lieutenant (ไม่ว่าจะเรือเอก (lieutenant) หรือนาวาตรี (lieutenant commander)) จะเป็นรองผู้บังคับการเรือ, ต้นเรือ (executive officer: xo) และหัวหน้าสูงสุดของฝ่ายบริหาร (head of the executive branch) ในเรือขนาดใหญ่ซึ่งมีการแต่งตั้งผู้บังคับการที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านเป็นต้นเรือ จะมีการแต่งตั้ง first lieutenant (โดยปกติจะเป็นนาวาตรี (lieutenant commander)) ให้เป็นรอง กาตแต่งตั้ง first lieutenant ในฐานทัพบริเวณชายฝั่งมีความรรับผิดชอบคล้ายกันกับตำแหน่ง first lieutenant บนเรือรบหลัก

ในกองทัพเรือสหรัฐ หรือยามฝั่งสหรัฐ ที่พักของของ first lieutenant หมายถึงที่พักของนายทหารที่รับผิดชอบส่วนหรือฝ่ายเดินเรือ (deck department) ขึ้นอยู่กับขนาดของเรือ ในเรือขนาดเล็กที่มีดาดฟ้าแค่ส่วนเดียวปกติจะเป็นที่พักของเรือตรี (ensign) ในขณะที่เรือขนาดใหญ่ ฝ่ายเดินเรือจะประกอบไปด้วยหลายส่วน ที่พักจะเป็นของนาวาตรี (lieutenant commander) สำหรับเรือดำน้ำและเรือคัตเตอร์ยามฝั่ง ที่พักจะใช้งานโดยจ่าทหารเรือ (petty officer)

เครื่องหมายยศ
-------------

เครื่องหมายของเรือเอกในกองทัพเรือหลายแห่ง รวมถึงราชนาวี จะประกอบด้วยแถบเปียสีทองขนาดกลางสองแถบ (แถบด้านบนมีขมวดห่วง) บนพื้นสีกรมท่าหรือสีดำ กองทัพเรือสหรัฐ ยามฝั่งสหรัฐ เหล่าสัญญาบัตรสำนักงานสาธารณสุขสหรัฐ (USPHS) และเหล่าสัญญาบัตรองค์การบริหารมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศแห่งชาติ (NOAA Corps) และกองทัพอากาศชาติต่าง ๆ (ส่วนใหญ่ในสหราชอาณาจักร เครือจักรภพ) คัดลอกรูปแบบนี้ไปใช้สำหรับระดับและยศที่เทียบเท่ากัน ยกเว้นจะเอาขมวดวงกลมออก (ดูเพิ่มที่ เรืออากาศเอก)

ในสหรัฐ ขึ้นอยู่กับประเภทของเครื่องแบบที่ใส่ กองทัพเรือสหรัฐ ยามฝั่งสหรัฐ เหล่าสัญญาบัตรสำนักงานสาธารณสุขสหรัฐ และเหล่าสัญญาบัตรองค์การบริหารมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศแห่งชาติ โดยยังมีเครื่องหมายโลหะที่คอแบบติดเข็มกลัด อินทรธนู หรือเครื่องหมายบนหมวก หรือเครื่องหมายบนหมวกที่เหมือนกับร้อยเอกของนาวิกโยธินสหรัฐ และคล้ายกับร้อยเอกกองทัพบกสหรัฐ กองทัพอากาศสหรัฐ หรือกองทัพอวกาศสหรัฐ

ระเบียงภาพ
----------

* กองทัพเรือออสเตรเลียกองทัพเรือออสเตรเลีย
* หน่วยยามฝั่งบราซิลหน่วยยามฝั่งบราซิล
* Leftenan กองทัพเรือบรูไน*Leftenan*  
 กองทัพเรือบรูไน
* ฝรั่งเศส: Lieutenant de vaisseau กองทัพเรือแคนาดาฝรั่งเศส: *Lieutenant de vaisseau*  
 กองทัพเรือแคนาดา
* กองทัพเรืออินเดียกองทัพเรืออินเดีย
* หน่วยบริการนาวีไอร์แลนด์หน่วยบริการนาวีไอร์แลนด์
* หน่วยยามฝั่งไลบีเรียหน่วยยามฝั่งไลบีเรีย
* กองทัพเรือนิวซีแลนด์กองทัพเรือนิวซีแลนด์
* กองกำลังป้องกันปาปัวนิวกินีกองกำลังป้องกันปาปัวนิวกินี
* กองทัพเรือฟิลิปปินส์กองทัพเรือฟิลิปปินส์
* กองทัพเรือไทยกองทัพเรือไทย
* ราชนาวีราชนาวี
* กองทัพเรือสหรัฐกองทัพเรือสหรัฐ
* ยามฝั่งสหรัฐยามฝั่งสหรัฐ
* บิสลามา: Lietnenตำรวจน้ำวานูวาตูบิสลามา: *Lietnen*  
ตำรวจน้ำวานูวาตู

ดูเพิ่ม
-------

* รายชื่อเปรียบเทียบเครื่องหมายยศทหาร
* กัปตันลุตเตอร์แนนท์

หมายเหตุ
--------

1. ↑  โดยทั่วไปการอ่านออกเสียงคำว่า *lieutenant* จะแปรอยู่ระหว่าง /lɛfˈtɛnənt/, /lɪf-/, โดยทั่วไปในสหราชอาณาจักร ไอร์แลนด์ และประเทศในเครือจักรภพ, และ /luːˈtɛnənt/ ( ฟังเสียง), /lə-/, โดยทั่วไปจะเกี่ยวกับสหรัฐ ดูเพิ่มที่ ลุตเตอร์แนนท์

อ้างอิง
-------

1. 1 2  "ยศทหารบก ทหารเรือ และทหารอากาศ". *กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ* (ภาษาอังกฤษ).
2. 1 2  "Officer Ranks in the Royal Navy - Lieutenant". Royal Naval Museum. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2014-10-11. สืบค้นเมื่อ 2008-10-11.
3. ↑  J. D. Davies, *Gentlemen and Tarpaulins* (Oxford University Press, 1991, ISBN 978-0-19-820263-9), p. 40
4. ↑  "Royal Navy Life | Shaping Your Career Progression". *www.royalnavy.mod.uk* (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2020-01-05.
5. ↑  "BR3, Chapter 50 - Royal Navy Promotions" (PDF).
6. ↑  "Uniforms and Badges of Rank - Royal Navy website". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-10-12. สืบค้นเมื่อ 2008-10-05.
7. ↑  "Badges of rank" (PDF). *defence.gov.au*. Department of Defence (Australia). สืบค้นเมื่อ 31 May 2021.
8. ↑  "Admiralty Ranks". *navy.mindef.gov.bn*. Royal Brunei Navy. สืบค้นเมื่อ 1 September 2021.
9. ↑  "Ranks and appointment". *canada.ca*. Government of Canada. สืบค้นเมื่อ 28 May 2021.
10. ↑  "Ranks & Insignia". *Join Indian Navy*. สืบค้นเมื่อ 12 April 2021.
11. ↑  "Naval Service Rank Markings". *military.ie*. Defence Forces (Ireland). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 25 April 2016. สืบค้นเมื่อ 26 May 2021.
12. ↑  "Defense Act of 2008" (PDF). 3 September 2008. p. 8. สืบค้นเมื่อ 20 November 2017.
13. ↑  "Badges of Rank" (PDF). *nzdf.mil.nz*. New Zealand Defence Force. สืบค้นเมื่อ 28 July 2022.
14. ↑  "Shaping your career". *royalnavy.mod.uk*. Royal Navy. สืบค้นเมื่อ 24 September 2021.
15. 1 2  "U.S. Military Rank Insignia". *defense.gov*. Department of Defense. สืบค้นเมื่อ 13 January 2022.