**เปอไร** (มลายู: *Perai*) หรือภาษาไทยถิ่นใต้ว่า **แปไหร** เป็นเขตชุมชนเมืองของเซอเบอรังเปอไร รัฐปีนัง ประเทศมาเลเซีย ตั้งอยู่ริมแม่น้ำเปอไรซึ่งคั่นเมืองบัตเตอร์เวิร์ททางทิศเหนือ และเป็นที่มาของชื่อเซอเบอรังเปอไร ซึ่งเป็นดินแดนภาคพื้นทวีปของรัฐปีนัง

พื้นที่เปอไรนี้ตกเป็นของบริษัทอินเดียตะวันออกของบริเตนเมื่อ ค.ศ. 1800 โดยมีแม่น้ำเปอไรเป็นเส้นเขตแดนระหว่างดินแดนใหม่ของสหราชอาณาจักรกับรัฐเกอดะฮ์ (หรือไทรบุรี) ทางตอนเหนือ ครั้นมีการก่อสร้างเส้นทางรถไฟระหว่างเปอไรกับเปรักช่วงคริสต์ทศวรรษ 1890 ทำให้เปอไรเป็นจุดหมายสำคัญสำหรับส่งออกดีบุกไปทางทะเล และปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 เปอไรก็กลายเป็นเมืองอุตสาหกรรมอย่างเต็มที่

ปัจจุบันเปอไรเป็นเขตนิคมอุตสาหกรรมเช่นเดียวกับเมืองเซอเบอรังจายาซึ่งอยู่ติดกัน รวมทั้งยังเป็นเมืองที่เชื่อมการเดินทางระหว่างแผ่นดินใหญ่กับเกาะปีนังผ่านสะพานปีนัง และยังเป็นพื้นที่สำหรับอำนวยความสะดวกแก่ท่าเรือปีนัง

ศัพทมูลวิทยา
------------

เปอไรตั้งอยู่ริมแม่น้ำเปอไร เมื่อบริษัทอินเดียตะวันออกเข้าครอบครองพื้นที่ใน ค.ศ. 1800 จึงตั้งนามเมืองตามชื่อแม่น้ำสายดังกล่าว โดยชื่อแม่น้ำเปอไร มาจากคำในภาษาไทยว่า *ปลาย* แปลว่า "ส่วนสุด, ส่วนท้าย" เพราะเป็นปลายเขตแดนระหว่างมณฑลไทรบุรีซึ่งเป็นประเทศราชของสยาม กับพรอวินซ์เวลส์ลีย์ (หรือสมารังไพร) ของสหราชอาณาจักร ด้วยเหตุนี้แม่น้ำเปอไรจึงเป็นจุดใต้สุดและจุดสิ้นสุดของอิทธิพลจากราชสำนักสยาม แผนที่ฝ่ายสหราชอาณาจักรจึงระบุภูมินามของดินแดนฝั่งใต้ของแม่น้ำว่า *พราย* (Prye) ใน *จดหมายหลวงอุดมสมบัติ* ระบุว่าชาวไทยถิ่นใต้ที่เรียกกันว่าชาวนอก ออกเสียง *เปอไร* ซึ่งเป็นคำควบสองตัวไม่ได้ จึงออกเสียงเป็น *แปไหร* ใช้เรียกแผ่นดินส่วนที่สหราชอาณาจักรเช่าไปจากพระยาไทรบุรี (คือเซอเบอรังเปอไร) และใช้เรียกเมืองตรงข้ามเกาะปีนัง (หรือเกาะหมาก)

ประวัติ
-------

มีผู้คนเข้าไปตั้งถิ่นฐานที่เปอไรในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 หลังสหราชอาณาจักรครอบครองพื้นที่ดังกล่าว ช่วงแรกถูกพัฒนาเป็นสวนอ้อยใกล้ ๆ กับเขตนิคม จะเห็นได้ว่าเปอไรในยุคแรกมีระบบเศรษฐกิจอิงเกษตรกรรม ครั้นปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 เปอไรพัฒนาขึ้นเป็นเมืองท่าที่ลักษณะเป็นศูนย์กลางในการกระจายสินค้า โดยเฉพาะหลังการสร้างทางรถไฟเชื่อมกับรัฐเปรักในคริสต์ทศวรรษ 1890 ซึ่งตรงกับยุคดีบุกรุ่งเรืองในคาบสมุทรมลายูพอดี เปอไรจึงกลายสภาพเป็นเมืองศูนย์กลางในการขนส่งสินค้า ดีบุกที่ขุดได้จากรัฐเปรักจะถูกส่งต่อไปยังเมืองท่าจอร์จทาวน์บนเกาะปีนัง

เปอไรเริ่มมีการพัฒนาเป็นเมืองอุตสาหกรรมเมื่อ ค.ศ. 1970 โดยปีนังดิเวลเลิปเมนต์คอร์เพอเรเชิน (Penang Development Corporation) ด้วยการสร้างนิคมอุตสาหกรรมเปอไร และนิคมอุตสาหกรรมเซอเบอรังจายา ซึ่งอยู่ใกล้กัน ครั้น ค.ศ. 1974 ท่าเรือปีนังถูกย้ายจากเมืองจอร์จทาวน์ข้ามไปฝั่งเซอเบอรังเปอไร คลังสินค้า และลานเก็บตู้คอนเทนเนอร์ ถูกสร้างขึ้นในเขตเปอไร และบัตเตอร์เวิร์ท ซึ่งส่งเสริมเศรษฐกิจแก่เปอไรเป็นอันมาก

ภูมิศาสตร์
----------

เปอไรตั้งอยู่ริมแม่น้ำเปอไรซึ่งลงในสู่ช่องแคบปีนังในมหาสมุทรอินเดีย ทางตอนเหนือติดกับเมืองบัตเตอร์เวิร์ท และทางตะวันออกติดกับเมืองเซอเบอรังจายา ส่วนเขตนิคมอุตสาหกรรมเปอไรตั้งอยู่บริเวณชายฝั่งทะเลเกือบทั้งหมด เริ่มตั้งแต่แม่น้ำเปอไรไปจนถึงสะพานปีนัง

ประชากร
-------

ใน *โคลงภาพคนต่างภาษา* ที่ระบุถึงคนเชื้อชาติต่าง ๆ ที่วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร ซึ่งสร้างในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ระบุว่าเมืองแปะไหร คือเปอไร มีประชากรเป็นชาวมลายูนับถือศาสนาอิสลามและมีขนบธรรมเนียมเช่นเดียวกับเมืองไทรบุรีและเมืองยะหริ่ง ดังปรากฏความตอนหนึ่ง ความว่า

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ๏ เข้าสุเหร่าข้อนอกแทบ |  | ถอดใจ |
| อ่านมุหลุดลำนำ |  | สอดคล้อง |
| ยะหริ่งแปะไหรไทร |  | มุหงิด ก็ดี |
| เพลงประพฤติพร้องต้อง |  | อย่างกัน ฯ |
| — **กรมหมื่นไกรสรวิชิต** |

จากการสำรวจสำมะโนครัวประชากร ค.ศ. 2010 จัดทำขึ้นโดยกรมสถิติ ประเทศมาเลเซีย ระบุว่าเปอไรมีประชากร 14,433 คน มีกลุ่มชาติพันธุ์หลักอยู่สามกลุ่ม ได้แก่ ชาวจีน ร้อยละ 36.38 มลายู ร้อยละ 28.07 และอินเดีย ร้อยละ 27.31 ในจำนวนที่ใกล้เคียงกัน แต่ชาติพันธุ์หลักแต่ละกลุ่มมีประชากรราวหนึ่งในสี่ของประชากรทั้งเมือง นอกจากนี้ยังมีภูมิบุตรอื่น (ที่ไม่ใช่ชาวมลายู) ร้อยละ 0.17 และอื่น ๆ อีกร้อยละ 0.55

เนื่องจากเปอไรเป็นพื้นที่อุตสาหกรรมหนัก ทำให้ผู้คนนอกพื้นที่หลั่งไหลกันเข้ามาตั้งถิ่นฐานในเปอไร ใน ค.ศ. 2010 พบว่ามีประชากรต่างด้าวอาศัยในเปอไรมากถึงร้อยละ 7.52 ของประชากร

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3 4 5  "Key Summary Statistics For Local Authority Areas, Malaysia 2010" (PDF). Department of Statistics, Malaysia. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 5 February 2015. สืบค้นเมื่อ 19 April 2012.
2. 1 2  อุดมสมบัติ (จัน), หลวง. *จดหมายหลวงอุดมสมบัติ*. พระนคร : ศิวพร. 2505, หน้า 136
3. 1 2  "The Founding of Penang". *www.sabrizain.org*. สืบค้นเมื่อ 2017-05-25.
4. 1 2 3  "Bringing life back to the river that Perai is named after". 2017-07-21. สืบค้นเมื่อ 2018-03-22.
5. 1 2 3 4  "P 01. A brief history of Prai". *butterworthguide.com.my* (ภาษาอังกฤษแบบบริติช). สืบค้นเมื่อ 2018-03-22.
6. 1 2 3 4  Lees, Lynn Hollen (2017). *Planting Empire, Cultivating Subjects*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9781107038400.
7. 1 2  Singapore, National Library Board. "Railway in Singapore | Infopedia". *eresources.nlb.gov.sg*. สืบค้นเมื่อ 2018-03-17.
8. 1 2 3 4  Sue-Ching Jou, Hsin-Huang Michael Hsiao, Natacha Aveline-Dubach (2014). *Globalization and New Intra-Urban Dynamics in Asian Cities*. Taipei: National Taiwan University. ISBN 9789863500216.
9. 1 2  "Penang's development still depends on the PDC". *Penang Monthly*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-01-22. สืบค้นเมื่อ 2018-03-22.
10. 1 2  "General Info". *Port of Penang*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-06-01. สืบค้นเมื่อ 2023-01-28.
11. 1 2  Joshua Woo (September 2016). "The Mainland Awakens". *Penang Monthly* (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-02-28. สืบค้นเมื่อ 2023-01-28.
12. ↑  "Executive Summary Draft District Local Plan: Central Seberang Perai 2006 – 2020". *Seberang Perai Municipal Council*.
13. ↑  สุจิตต์ วงษ์เทศ. *กรุงเทพฯ มาจากไหน*. กรุงเทพฯ : มติชน. 2548, หน้า 197
14. ↑  *จารึกวัดพระเชตุพนตอนโคลงภาพฤๅษีดัดตน โคลงภาพคนต่างภาษา และ โคลงด้านการปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน*. พระนคร : การพิมพ์พาณิชย์. 2507, หน้า 97
15. ↑  "Penang's mainland – Seberang Perai by the numbers". *Penang's mainland – Seberang Perai by the numbers*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2017-09-06. สืบค้นเมื่อ 2017-05-02.