**การหาค่าเหมาะสุดอย่างตอบสนอง** หรือ **การค้นหาค่าเหมาะสุดอย่างตอบสนอง** (อังกฤษ: reactive search optimization)

การค้นหาค่าเหมาะสุดอย่างตอบสนอง หมายถึงการศึกษาสำนึกด้วยการค้นเฉพาะที่(local-search heuristics)บนพื้นฐานของการเรียนรู้ของเครื่องจักร(machine learning) เป็นหนึ่งในขึ้นตอนวิธีการหาค่าเหมาะสุดที่เป็นการค้นเฉพาะที่ หรือเป็นรูปแบบหนึ่งของการศึกษาสำนึก(heuristics)ซึ่งปรับเปลี่ยนค่าในการทำงานในระหว่างขั้นตอนการหาค่าเหมาะสุด

ลักษณะโดยทั่วไป: การเรียนรู้ในขณะค้นหาค่าเหมาะสุด
-------------------------------------------------

การค้นหาค่าเหมาะสุดอย่างตอบสนองก็เหมือนวิธีการค้นเฉพาะที่ทั่วๆไปที่ถูกนำมาใช้แก้ปัญหาจำพวกการหาโครงแบบที่เหมาะสมของระบบ โดยที่โครงแบบดังกล่าวมักจะประกอบด้วยตัวแปรที่เปลี่ยนแปลงไปมาทั้งในลักษณะที่ต่อเนื่องและไม่ต่อเนื่อง แต่ในขณะเดียวกันเกณฑ์ในการหาค่าเหมาะสุดนั้นเป็นเพียงตัวเลขตัวเดียว ส่วนใหญ่แล้วปัญหาการหาค่าเหมาะสุดนั้นมักจะถูกลดรูปไปสู่ปัญหาการหาค่าน้อยที่สุดของฟังก์ชันที่มีอากิวเมนต์ของฟังก์ชันคือตัวแปรโครงแบบที่ถูกมองว่าเป็นตัวแปรอิสระในโดเมนของฟังก์ชันนี้

การค้นหาค่าเหมาะสุดอย่างตอบสนองนั้นสนับสนุนการผสมผสานกันระหว่างวิธีการการเรียนรู้ของเครื่องจักรภายใต้วิธีทางสัญลักษญ์(sub-symbolic machine learning)และการศึกษาสำนึกด้วยวิธีการค้นหา(search heuristics) เพื่อร่วมกันแก้ปัญหาการค้นหาค่าเหมาะสุดที่ซับซ้อน คำว่า "อย่างตอบสนอง" นั้น หมายถึงพร้อมเสมอที่จะตอบสนองต่อเหตุการณ์ระหว่างการค้นหา ทั้งประวัติในการค้นหาและความรู้ต่างๆที่เก็บสะสมมาในขณะที่เคลื่อนตัวผ่านพื้นที่โครงแบบนั้นถูกใช้ในการปรับตัวเองอย่างอัตโนมัติ ซึ่งขั้นตอนวิธีการนี้ได้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อให้มีความยืนหยุ่นต่อการจัดการกับปัญหาที่แตกต่างในระหว่างการค้นหา หรือกล่าวโดยสรุปว่ามันมีความมสามารถในการปรับตัวอย่างอัตโนมัติโดยการตัดสินใจจากประสบการณ์ในอดีตนั่นเอง

Da Vinci's man, RSO inspiration
ในโลกแห่งความเป็นจริงนั้น คนต้องพบเจอกับปัญหาในชีวิตประจำวันมากมาย เรามักเลือกตัดสินปัญหาหลายๆอย่างโดยยึดจากการสังเกตและเรียนรู้ประสบการณ์ที่ผ่านมาในอดีตเป็นแนวทางในการแก้ไขและพัฒนา นอกจากนี้สมองของคนมีการเรียนรู้ที่รวดเร็วทำให้ในบางครั้งที่ตัดสินใจทำอะไรไปแล้ว ก็สามารถต้องเปลี่ยนแผนกลางครันเมื่อเห็นว่าเราเดินมาผิดทางและมีทางที่น่าจะได้ผลดีกว่าทางปัจจุบัน ด้วยพฤติกรรมของคนนี้เองเป็นแบบอย่างให้เกิดขึ้นตอนวิธีนี้ขึ้น เพราะในโลกของการแก้ปัญหาทางคอมพิวเตอร์นั้นก็มีวิธีการค้นหาคำตอบมากมายผ่านปริภูมิการค้นหา(search space)เช่นเดียวกัน ทำให้เกิดการเพิ่มวิธีการเรียนรู้ของเครื่อง(machine learning)ไปสู่การค้นหาค่าเหมาะสุดอย่างตอบสนอง

### ปัญหาการปรับค่าตัวแปรในกระบวนการศึกษาสำนึก

การศึกษาสำนึกในปัญหาการค้นหาส่วนใหญ่เช่น กาค้นหาด้วยวิธีการทาบู (tabu search) และการหลอมลวง (simulated annealing) ได้ถูกนำมาใช้ในโปรแกรมคอมพิวเตอร์อย่างมีประสิทธภาพและมีประโยชน์ โดยการศึกษาสำนึกเหล่านี้มีลักษณะที่อ่อนไหวต่อตัวแปรภายในเป็นอย่างมาก ตัวอย่างเช่นปัญหาการหลอมลวงซึ่งขึ้นอยู่การตารางเวลาการหลอมบ่อยครั้งถูกอธิบายโดยตัวแปรอัตราการทำให้เย็นตัวลง(cooling rate) โดยค่าที่เหมาะที่สุดมีควาแตกต่างไปตามแต่ละกรณีซึ่งกำลังถูกแก้ไป ดังนั้นขึ้นตอนวิธีเดียวกันจึงต้องการค่าการเปลี่ยนที่ดีและแน่นอนเพื่อที่สามารถนำมาใช้กับปัญหาใหม่ได้ ในขั้นตอนการหาค่าเหมาะสุดโดยทั่วไปผู้ออกแบบมักจะใส่การปรับเปลี่ยนเพียงเล็กน้อยในขึ้นตอนวิธีนั้นเพื่อเพิ่มความเร็วของระบบ

เป็นที่สังเกตว่าผลการวิจัยจำนวนมากที่เกี่ยวกับการศึกษาสำนึกการค้นหาค่าเหมาะสุดมีความลำเอียงมาจากปัญหานี้ เพราะในบางครั้งประสิทธิภาพของขั้นตอนวิธีถูกคำนวณหลังจากที่ได้เปลี่ยนตัวแปรแล้ว ทั้งที่จริงแล้วกำลังทั้งหมดของการหาค่าเหมาะสุดรวมถึงเวลาในการปรับค่าตัวแปรควรที่จะถูกรวมเข้ามาคิดด้วย

### การปรับค่าตัวแปรในฐานะองค์ประกอบหลักของการศึกษาสำนึก

 การค้นหาค่าเหมาะสุดอย่างตอบสนองให้วิธีการแก้ปัญหาโดยการบวกกลไกการปรับค่าตัวแปรลงไปในขึ้นตอนวิธีการค้นหาด้วยตัวมันเอง ซึ่งตัวแปรเหล่านี้จะถูกปรับด้วยวงวนการป้อนข้อมูลอัตโนมัติตัวหนึ่งซึ่งจะปรับตัวไปตามคุณภาพของวิธีแก้ปัญหาที่พบ โดยยึดจากประวัติการค้นหา และจากเกณฑ์อื่นๆ

### ประโยชน์

* ความอัตโนมัติของวิธีการหาค่าเหมาะสุดรวมถึงความอัตโนมัติของขึ้นตอนการปรับค่าตัวแปรที่เหมาะสม
* การปรับตัวพลวัตของตัวแปรการค้นหา ซึ่งอาจจะเกิดขึ้นในทุกๆก้าวของการค้นหา นำไปสู่เวลาในการหาค่าเหมาะสุดรวมที่เร็วขึ้น
* รูปแบบที่เพิ่มขึ้นของผลลัพธ์เพราะขั้นตอนวิธีที่สมบูรณ์แบบของการปรับค่าตัวแปร

การค้นหาค่าเหมาะสุดอย่างตอบสนองกับการค้นหาค่าเหมาะสุดอย่างชาญฉลาด
-----------------------------------------------------------------

RSO is multi-disciplinary
การค้นหาค่าเหมาะสุดอย่างตอบสนองจัดอยู่ในพื้นที่การวิจัยที่ซ้อนทับกันหลายองค์ประกอบ ทั้งการวิจัยทางการจัดการ(การหาค่าเหมาะสุด) วิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์ การเรียนรู้ของเครื่องจักร รวมถึงเครือข่ายระบบประสาท(neural networks) จุดประสงค์หลักคือเพื่อที่จะศึกษารูปแบบการเรียนรุ้ที่สามารถประยุกต์ใช้ไปในการแก้ไขปัญหาและการหาค่าเหมาะสุด

สัญญาณการเรียนรู้ที่ส่งผลต่อการปรับค่าตัวแปรภายในของวิธีการการแก้ปัญหาได้มาจากสามแหล่ง คือ

1. **ลักษณะของปัญหาการค้นหาค่าเหมาะสุด** ตัวอย่างเช่น ตัวแปรและตัวเลือกสำหรับการค้นหาที่ถูกประยุกต์ไปใช้กับปัญหา Travelling salesman problem(TSP) จะแตกต่างอย่างมากตัวแปรที่ใช้กับปัญหา Satisfiability
2. **กรณีที่เฉพาะเจาะจง** ตัวอย่างเช่น การแก้ปัญหา TSP สำหรับเมืองในเทือกเขาแอลป์อาจจะต้องการตัวแปรการแก้ปัญหานี้สำหรับเมืองในพื้นราบ
3. **ลักษณะพิเศษในปริภูมิโครงแบบโดยรอบคำตอบที่ถูกเลือก** ตัวอย่างเช่นถ้าคำตอบปัจจุบันถูกจำกัดอยู่ในอ่างน้ำรอบจุดเหมาะสุด(local optimum) ลักษณะของอ่างน้ำ เช่น เส้นผ่านศูนย์กลาง ความสูงของผนังอ่าง เป็นต้น สามารถถูกใช้เพื่อที่จะปรับแต่งวิธีการหลบหนีที่หลากหลาย

โปรแกรมที่เกี่ยวข้อง
--------------------

มีโปรแกรมมากมายที่เกี่ยวข้องกับการค้นหาอย่างตอบสนองเพราะเป็นหนึ่งในการค้นเฉพาะที่สนับสนุนโปรแกรมจำนวนมาก ต่อไปนี้คือโปรแกรมที่ได้ถูกตีพิมพ์มาไม่กี่ปีมานี้และมีความน่าสนใจที่เกี่ยวกับการค้นหาอย่างตอบสนอง

* quadratic assignment
* training neural nets and control problems
* vehicle-routing
* structural acoustic control
* special-purpose VLSI realizations
* graph partitioning
* electric power distribution
* maximum satisfiability
* constraint satisfaction
* optimization of continuous functions
* traffic grooming in optical networks
* maximum clique
* real-time dispatch of trams in storage yards
* roof truss design
* increasing internet capacity
* improving vehicle safety
* aerial reconnaissance simulations

สรุป
----

การค้นหาค่าเหมาะสุดอย่างตอบสนองนั้นเป็นศาสตร์ที่มีความเกี่ยวข้องกับศาสตร์หลายแขนงมาก(ดูได้จากหัวข้อดูเพิ่ม) และมีความน่าสนใจมาก เพราะอย่างที่ทราบกันว่าปัญหาหลายๆปัญหานั้นมีความยากและต้องใช้เวลานานในการหาคำตอบ หรือการประมวลผลอุปกรณ์บางอย่างต้องทำอย่างต่อเนื่อง ยกตัวอย่างเช่นเทคโนโลยีทางด้านการเรียนรู้ของเครื่องจักร ที่ต้องการให้เครื่องจักรมีการเรียนรู้อยู่ตลอดเวลา มีการปรับเปลี่ยนวีธีการประมวลสิ่งต่างๆ และแก้ปัญหาต่างๆอยู่ตลอดเวลา ลองจินตนาการดูว่าอีกไม่นานเราก็จะมีสุนัขที่เป็นหุ่นยนต์ แรกเริ่มที่เราซื้อมามันก็ยังทำอะไรไม่เป็นแต่เมื่อเราสอน มันก็เรียนรู้ได้เฉกเช่นเดียวกับสุนัขจริงๆ คงจะดีไม่น้อยนะครับอีกต่อไปเราคงไม่คงไม่ต้องพามันไปหาสัตวแพทย์อยู่บ่อยๆเพราะป่วยเป็นโรคโน่นโรคนี่ หรืออย่างหนังทางวิทยาศาสตร์ที่หุ่นยนต์มายึดครองโลกก็ตาม ลากมาซะยาวก็เพื่อต้องการจะให้เห็นถึงความวิเศษของขั้นตอนวิธีการค้นหาค่าเหมาะสุดอย่างตอบสนองนี้ สิ่งเล็กๆแค่นี้อาจจะดูยิ่งใหญ่ไปซักหน่อย แต่เป็นก้าวย่างที่ดีที่จะนำเราไปสู่อีกหลายๆเทคโนโลยีที่กำลังมาในโลกปัจจุบัน

ดูเพิ่ม
-------

* การหาค่าเหมาะสุดโดยรวม Global optimization
* การค้นเฉพาะที่ Local search (optimization)
* การค้นเฉพาะที่ชี้นำ Guided local search
* การค้นเฉพาะที่ซ้อน Iterated local search
* การค้นหาแบบทาบู Tabu search
* การหลอมลวง Simulated annealing
* ขั้นตอนวิธีทางพันธุศาสตร์ Genetic algorithm
* ความฉลากทางด้านธุรกิจอย่างตอบสนอง Reactive Business Intelligence

อ้างอิง
-------

1. Battiti, Roberto (2008). *Reactive Search and Intelligent Optimization*. Springer Verlag. ISBN 978-0-387-09623-0. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-03-16. สืบค้นเมื่อ 2011-09-28. `{{cite book}}`: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ `|coauthors=` ถูกละเว้น แนะนำ (`|author=`) (help)
2. Battiti, Roberto (2011). *Reactive Business Intelligence. From Data to Models to Insight*. Trento, Italy: Reactive Search Srl. ISBN 978-88-905795-0-9. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-03-15. สืบค้นเมื่อ 2011-09-28. `{{cite book}}`: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ `|coauthors=` ถูกละเว้น แนะนำ (`|author=`) (help)
3. Battiti, Roberto (1994). "The reactive tabu search" (PDF). *ORSA Journal on Computing*. **6** (2): 126–140. `{{cite journal}}`: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ `|coauthors=` ถูกละเว้น แนะนำ (`|author=`) (help)

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* The Reactive Search Community เก็บถาวร 2010-06-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* LION Conference on Learning and Intelligent Optimization techniques เก็บถาวร 2010-11-08 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Reactive Search srl