**ภาษาคำยัง** หรือ **ไทคำยัง** เป็นภาษาตระกูลไทกลุ่มหนึ่งในประเทศอินเดีย มีผู้พูดทั้งหมด 50 คน ในหมู่บ้านป่าหวาย (Pawaimukh) ในอำเภอตินสุกียา รัฐอัสสัม ภาษาคำยังนี้มีความคล้ายคลึงกับภาษาพ่าเกและภาษาไทใหญ่ในประเทศพม่า ผู้ใช้ภาษาคำยังในปัจจุบันหลายคนสามารถอ่านและเขียนภาษาอัสสัมได้ แต่กลายเป็นว่ามีผู้เฒ่าผู้แก่เท่านั้นที่สามารถอ่านและเขียนภาษาคำยังได้ ซึ่งส่วนมากใช้สำหรับพิธีกรรมทางศาสนาใน ค.ศ. 1981 ชาวคำยังมีความสามารถอ่านและเขียนภาษาอัสสัมเป็นภาษาที่สองได้ถึงร้อยละ 58 ชาวคำยังมีความสนิทสนมกับชาวคำตี่ในรัฐอรุณาจัลประเทศเป็นพิเศษ

ปัจจุบันภาษาคำยังเป็นภาษาใกล้สูญ เพราะมีผู้พูดจำนวนน้อย และส่วนใหญ่เป็นผู้สูงวัย

ประวัติ
-------

มีประวัติและข้อมูลทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับชาวคำยังน้อยมาก ครั้น พ.ศ. 2526 มุหิ จันทระ ศยาม ปันโชก (Muhi Chandra Shyam Panjok) มีงานเขียนเกี่ยวกับความเป็นมาของชาวคำยัง เขาระบุว่าในรัชกาลพระเจ้าเสือข่านฟ้าได้ส่งชาวคำยัง ซึ่งเป็นชาวไทกลุ่มหนึ่งข้ามเขาปาดไก่ไปยังแถบรัฐอัสสัม เพื่อตามหาเจ้าหลวงเสือก่าฟ้า พระอนุชา ซึ่งได้ก่อตั้งอาณาจักรอาหมขึ้นในหุบเขาพรหมบุตร แต่หลังทั้งสองฝ่ายพบกันแล้ว ชาวคำยังก็ไม่ได้กลับไปยังมาตุภูมิ แต่ยังคงอาศัยอยู่ในดินแดนรัฐอัสสัมและอรุณาจัลประเทศนั่นเอง พวกเขาตั้งถิ่นฐานริมทะเลสาบหนองยางยาวนานกว่า 500 ปี อี. อาร์. ลีช (E. R. Leach) เชื่อว่าดังกล่าวอยู่ทางตอนใต้ของแม่น้ำติราป รวมทั้งเป็นที่มาของชื่อ "คำยัง" ราว พ.ศ. 2323 ชาวคำยังโยกย้ายจากถิ่นฐานเดิม ทั้งยังมีปัญหากระทบกระทั่งกันกับชาวอาหมซึ่งเป็นชาวไทด้วยกัน จนเกิดการต่อต้านและสู้รบกับอาหมขึ้น

ชาวคำยังกลุ่มหนึ่งโยกย้ายไปตั้งถิ่นฐานที่เมืองธาลี (Dhali) ใน พ.ศ. 2341 พวกเขาเป็นบรรพชนของชาวคำยังในอำเภอโชรหาฏและโคลาฆาฏ ดังจะพบว่ามีหมู่บ้านชาวคำยังกระจายตัวอยู่ในสองอำเภอนี้ ชาวคำยังที่นี่ยังระบุตัวตนว่าเป็นชาวคำยัง แม้จะเลิกใช้ภาษาคำยังไปแล้วก็ตาม อีกส่วนหนึ่งตั้งถิ่นฐานที่อำเภอฑิพรูครห์ มีการตั้งชุมชนที่บ้านป่าหวายตั้งแต่ พ.ศ. 2465 มีประจักษ์พยานระบุว่าชุมชนนี้เป็นหมู่บ้านที่ตั้งขึ้นใหม่ ชุมชนตั้งอยู่ริมแม่น้ำพูร์หีทิหิงค์ มีถนนเส้นเดียวพาดผ่าน มีบ้านเรือนราว 40 หลังคา มีวัดพุทธตั้งอยู่ใจกลางหมู่บ้าน และเป็นชุมชนคำยังแห่งสุดท้ายที่ยังใช้ภาษาคำยังในการสื่อสาร

สถานะ
-----

ภาษาคำยังเป็นภาษาใกล้สูญ มีผู้ใช้ภาษานี้ที่บ้านป่าหวายเพียงแห่งเดียว เฉพาะกลุ่มผู้สูงอายุราว 50 คน ซึ่งจะใช้เมื่อประกอบพิธีกรรมทางศาสนา หรือติดต่อกับผู้ที่พูดภาษาไทคนอื่น ๆ ปัจจุบันมีชาวคำยังที่รู้หนังสือคำยังเพียงสองคน คือ Chaw Sa Myat Chowlik และ Chaw Cha Seng นอกจากนี้ยังมีพระเอติกภิกขุ (Etika Bhikku) พระสงฆ์ชาวไทพ่าเกที่สามารถอ่านอักษรคำยังได้ดี นอกจากผู้สูงอายุแล้ว คาดว่าคนในวัยอื่น ๆ ที่บ้านป่าหวายคงพอสื่อสารภาษาคำยังได้พอเข้าใจ หากแต่ยังไม่ได้รับการศึกษาพวกเขาอย่างจริงจัง

ทั้งนี้หมู่บ้านป่าหวายของชาวคำยังก็แปลความหมายตรงกับภาษาไทย คือป่าที่มีหวาย ในแบบสำรวจสำมะโนครัวประชากรอินเดีย พ.ศ. 2554 ระบุว่าชุมชนดังกล่าวมีชื่อว่า บ้านป่าหวาย 2 (Powai Mukh No. 2)

ชาวคำยังมีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า โนรา (Nora) สตีเฟน มอเรย์ (Stephen Morey) นักภาษาศาสตร์ ระบุว่าไม่เคยได้ยินชาวคำยังเรียกตัวเองว่าโนรามาก่อนเลย

อ้างอิง
-------

1. ↑  ภาษาคำยัง[*ลิงก์เสีย*] ที่ *Ethnologue* (14th ed. 2000).
2. ↑  Khamyang ที่ *Ethnologue* (18th ed. 2015) (ต้องสมัครสมาชิก)  
Nora ที่ *Ethnologue* (18th ed. 2015) (ต้องสมัครสมาชิก)
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Morey, Stephen. 2005: The Tai Languages of Assam: A Grammar and Texts, Canberra: Pacific Linguistics.
4. 1 2 3  Panjok, Muhi Chandra Shyam. 1981: History of Tai Khamyang Group of Great Tai Race. Paper presented at the International Conference of Tai Studies, New Delhi, February.
5. ↑  Leach, E. R. 1964: Political Systems of Highland Burma, London: London School of Economics
6. ↑  Boruah, Bhimkanta. 2001: Tai Language in India: An Introduction.
7. 1 2  Diller, Anthony V. N.; Edmonson, Jerold A.; Luo, Yongxian. 2008: The Tai-Kadai Languages. London, Routledge.
8. ↑  Census of India, 2011, Primary Census Abstract Data Tables, Assam. .

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Khamyang at the Endangered Languages Project
* Tonal change in the Tai languages of Northeast India by Stephen Morey
* The Tai-Kadai Languages on Google Scholar, by Anthony Diller, Jerry Edmondson, Yongxian Luo
* Tai and Tibeto-Burman Languages of Assam on the Sealang Archive, a searchable corpus of texts collected and analyzed by Stephen Morey and associates.
* ELAR archive of Documentation of the oral literature of the Tai Khamyang community in Upper Assam, India

| * ด
* ค
* ก
ตระกูลภาษาขร้า-ไท |
| --- |
| ขร้า | 
* ปาฮา
* ปู้เปียว
* ปู้ยัง
* ลาจี
* ลาฮา
* หนุ่งเหวน

|  |  |
| --- | --- |
| เกอหล่าว | 
* เกอหล่าวขาว
* เกอหล่าวเขียว
* เกอหล่าวแดง
* เกอหล่าวฮั่น
* อาโย
* อาโอว

 |

 |
| กัม–ฉุ่ย | 
* กัม
* จิ่น
* ฉาต้ง
* ฉุ่ย
* เฉ่าเหมียว
* ซันเชียว
* น่าซีเหยา
* มั่ว
* มู่หล่าว
* หยางกวง
* เหมาหนาน

 |
| เปียว | 
* เปียว

 |
| ลาเจีย | 
* ลาเจีย

 |
| หลี | 
* เฉียนตุ้ย
* ชางเจียง
* ซุน
* ตงฟาง
* ทงฉือ
* เป่าติ้ง
* เป่าถิง
* ไป๋ชา
* ยฺเหวียนเหมิน
* เหม่ย์ฝู
* ฮาหยัน
* เฮย์ถู่

 |
| เจียเม่า | 
* เจียเม่า

 |
| เบ–จี่เจ้า | 
* จี่เจ้า
* เบ

 |
| ไท(จ้วง และอื่น ๆ) | 

|  |  |
| --- | --- |
| เหนือ | 
* จ้วงชิวเป่ย์
* จ้วงมาตรฐาน
* จ้วงหลงซัง
* ไทญ้อ
* ไทปาว
* ปู้อี
* ปู้อีเฮ่อจาง
* แสก
* โย้ย
* เอ๋ย์

 |
| ไทกลาง | 
* จ้วงไต้
* จ้วงฝูหมิง
* จ้วงเมียง
* จ้วงหนง
* จ้วงหมิน
* จ้วงหยาง
* ซึนลาว
* ตั่ย
* หนุ่ง

 |
| ไทตะวันตกเฉียงใต้(ไทย) | 

|  |  |
| --- | --- |
| ตะวันตกเฉียงเหนือ | 
* คำตี้
* คำยัง
* *ตุรุง*
* ไทแลง
* ไทหย่า
* ไทเหนือ
* ไทใหญ่
* พ่าเก
* อ่ายตน
* *อาหม*

 |
| ลาว–ผู้ไท | 
* กะเลิง
* เขมรลาวเดิม
* ไทญ้อ
* ไทยถิ่นอีสาน
* ผู้ไท
* ลาว
* ลาวญ้อ

 |
| เชียงแสน | 
* ไทขาว
* ไทเขิน
* ไทโซ่ง
* ไทดำ
* ไทแดง
* ไทเติ๊ก
* ไทปาว
* ไทพวน
* ไทย
* ไทยถิ่นเหนือ
* ไทยอง
* ไทลื้อ
* ไทเหมื่อย

 |
| ใต้ | 
* ไทยถิ่นใต้

 |
| อื่น ๆ | 
* กวน
* ซาปา
* ตั่ยเหมื่องหวัต
* ตากใบ
* ไทคัง
* ไททัญ
* ปาซี้
* พิเทน
* สะกอม

 |

 |
| (ผสม) | 
* ซ้านจัย

 |

 |
| (*ภาษาผสม*) | 
* เจียเม่า
* ซันเชียว
* ซ้านจัย
* ปู้อีเฮ่อจาง
* เอ๋ย์

 |
| *กลุ่มที่ถูกเสนอ* | 
* กัม–ไท

 |
| ภาษาดั้งเดิม | 
* *กัม–ฉุ่ยดั้งเดิม*
* *ขร้าดั้งเดิม*
* *ขร้า–ไทดั้งเดิม*
* *ไทดั้งเดิม*
* *หลีดั้งเดิม*

 |
| *ตัวเอียง* คือภาษาตายแล้ว |