**สาธารณรัฐประชาชนคองโก** (ฝรั่งเศส: *République populaire du Congo*) เป็นรัฐสังคมนิยมลัทธิมากซ์-เลนินซึ่งมีอยู่ในสาธารณรัฐคองโกตั้งแต่ปี 1969 ถึง 1992

สาธารณรัฐประชาชนคองโกก่อตั้งขึ้นในเดือนธันวาคม 1969 ในฐานะรัฐมาร์กซิสต์-เลนินนิสต์แห่งแรกในแอฟริกาสามเดือนหลังจากรัฐบาลอัลฟองส์ มัสซัมบา-เดบัตถูกโค่นล้มในการรัฐประหารเมื่อเดือนกันยายน 1968 โดยมีพรรคแรงงานคองโกที่ปกครองอยู่ (ฝรั่งเศส: *Parti congolais du travail*, *PCT*) แต่งตั้ง มารียัน งัวบี เป็นประธานาธิบดีผู้ก่อตั้งคองโกในฐานะรัฐบาลคอมมิวนิสต์พรรคเดียวที่สอดคล้องกับสหภาพโซเวียต งัวบีถูกลอบสังหารในปี 1977 และสืบทอดโดย โยอาคิม ยมบี-โอบองโก จนกระทั่งเขาถูกล้มล้างในปี 1979 เดอนี-ซาซู อึงแกโซ สืบทอดต่อจากโอบองโกโดยยืนยันการปกครองของในคองโกด้วยรัฐธรรมนูญใหม่ ก่อตั้งความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดกับฝรั่งเศส และอนุญาตให้มีการลงทุนจากต่างประเทศมากขึ้น ในประเทศ สาธารณรัฐประชาชนคองโกเปลี่ยนผ่านไปสู่ระบอบประชาธิปไตยแบบหลายพรรคทุนนิยมภายหลังการล่มสลายของสหภาพโซเวียตในปี 1991 โดยฟื้นฟูชื่อและธงเดิมของประเทศ และสิ้นสุดลงในเดือนมีนาคม 1992 อังเดร มีลองโกได้รับแต่งตั้งให้เป็นนายกรัฐมนตรีในช่วงเปลี่ยนผ่านขณะที่ซาสซูยังดำรงตำแหน่งเป็นประธานาธิบดี

ประวัติศาสตร์
-------------

### ภูมิหลัง

อัลฟองส์ มัสซัมบา-เดบัต ซึ่งกลายเป็นประธานาธิบดีของสาธารณรัฐคองโกในปี 2506 เป็นประมุขแห่งรัฐแอฟริกันคนแรกที่ประกาศตัวเองอย่างเปิดเผยว่าเป็นมากซิสต์ เขาก่อตั้งระบบพรรคการเมืองเดียวในปี 1964 โดยใช้กลุ่มการเมืองของเขาเอง นั่นคือ ขบวนการการปฏิวัติแห่งชาติ *(Mouvement National de la Révolution)* เดบัตได้รับเลือกเป็นเลขาธิการขบวนการปฏิวัติแห่งชาติ ในขณะที่ แอมบรัวส์ นูมาซาลาย กลายเป็นเลขาธิการคนแรก พรรคเดี่ยวของคองโกได้รับการสนับสนุนจากกองทหารอาสาสมัครติดอาวุธยอดนิยม นั่นคือ Defense Civile ซึ่งนำโดย อังเกร ดีวารา อย่างไรก็ตาม ภายในปี 1968 การประท้วงที่ทวีความรุนแรงขึ้นทำให้เดบัตต้องจำคุกมารียัน งัวบี หนึ่งในผู้นำ

### การประกาศ

เมื่อเห็นว่าฝ่ายค้านฝ่ายซ้ายติดอาวุธไม่ยอมแพ้ มัสซัมบา-เดบัตจึงยอมจำนนและประกาศนิรโทษกรรม โดยปล่อยตัวมารียัน งัวบี ท่ามกลางนักโทษการเมืองคนอื่นๆ ในกลางปี 1968 หลังจากการนิรโทษกรรม มัสซัมบา-เดบัตได้ลงจากอำนาจในเดือนกันยายน ทำให้เกิดความไม่มั่นคงในช่วงหนึ่ง ในที่สุดในวันที่ 31 ธันวาคม 1968 งัวบีก็ได้ขึ้นเป็นประมุขแห่งรัฐ ผู้นำคนใหม่ประกาศอย่างเป็นทางการว่าเป็นรัฐที่มุ่งเน้นสังคมนิยมในรูปแบบของ "สาธารณรัฐประชาชน" เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 1969 ฝ่ายบริหารมีศูนย์กลางในบราซาวีล และตำแหน่งหลักของรัฐบาลถูกยึดครองโดยพรรคแรงงานคองโก หลังจากยกเลิกรัฐสภาของสาธารณรัฐก่อนหน้านี้ พรรคแรงงานได้จัดการประชุมสมัชชารัฐธรรมนูญในเมืองหลวงตั้งแต่วันที่ 29 ถึง 31 ธันวาคม 1969 และกลายเป็นพรรคเดียวของรัฐใหม่ งัวบีได้แนะนำนโยบายคอมมิวนิสต์หลายประการ เช่น การทำให้ปัจจัยการผลิตเป็นของกลาง ในปีต่อๆ มา งัวบีถูกลอบสังหารในปี 1977 และสืบทอดต่อโดยพันเอก โยอาคิม-ยมบี โอบองโก ซึ่งปกครองจนถึงเดือนกุมภาพันธ์ 1979 เมื่อ เดอนี-ซาซู อึงแกโซ ขึ้นสู่อำนาจ

เช่นเดียวกับรัฐคอมมิวนิสต์ในแอฟริกาอื่นๆ ในยุคสงครามเย็น สาธารณรัฐประชาชนคองโกมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับสหภาพโซเวียตคองโกนี้ยังคงแข็งแกร่งหลังจากการลอบสังหารงัวบีในปี 1977 อย่างไรก็ตาม รัฐบาลสังคมนิยมยังคงรักษาความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับฝรั่งเศสมาโดยตลอด

### การเปลี่ยนผ่าน

ในกลางปี 1991 การประชุมแห่งชาติอธิปไตยได้ลบคำว่า *populaire* ("ประชาชน") ออกจากชื่ออย่างเป็นทางการของประเทศ ขณะเดียวกันก็ประกาศแทนที่ธงและเพลงชาติที่ใช้ภายใต้รัฐบาลสังคมนิยม การประชุมแห่งชาติอธิปไตยยุติรัฐบาลสังคมนิยมโดยแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีในช่วงเปลี่ยนผ่าน อังเดร มีลองโก ซึ่งได้รับกาแต่งตั้งด้วยอำนาจบริหาร ประธานาธิบดี เดอนี-ซาซู อึงแกโซ ได้รับอนุญาตให้อยู่ในตำแหน่งในฐานะประธานาธิบดีในพิธีการในช่วงเปลี่ยนผ่าน

อ้างอิง
-------

1. 1 2  Albert M'Paka, *Démocratie et administration au Congo-Brazzaville,* L'Harmattan, 2005, pp. 181–182
2. ↑  "ORDONNANCE N° 40–69 du 31 décembre 1969, portant promulgation de la constitution de la République Populaire du Congo" (PDF). 31 December 1969. สืบค้นเมื่อ 2 November 2020. (ในภาษาฝรั่งเศส)
3. ↑  Timeline: Republic of the Congo
4. ↑  John F. Clark, "Congo: Transition and the Struggle to Consolidate", in *Political Reform in Francophone Africa* (1997), ed. John F. Clark and David E. Gardinier, page 65.
5. ↑  Clark, "Congo: Transition and the Struggle to Consolidate", page 69.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ สาธารณรัฐประชาชนคองโก