**พระวงศ์เธอ พระองค์เจ้ายี่เข่ง** มีพระยศเมื่อแรกประสูติว่า **หม่อมเจ้ายี่เข่ง** เป็นพระธิดาในพระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเพชรหึง พระโอรสในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท กับจอมมารดาชู

พระประวัติ
----------

พระองค์ทรงรับราชการฝ่ายในภายในพระบรมมหาราชวัง เริ่มแต่เป็นพนักงานนมัสการมาแต่รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเป็นทั้งพนักงานนมัสการ และโปรดเกล้าฯ ให้รับราชการเป็นผู้ถือรับสั่งเข้านอกออกใน ต่อมาโปรดเกล้าฯ ให้เป็นพนักงานในการพระโอสถ และการอื่น ๆ อันเป็นการที่จะรักษาพยาบาลให้ทรงสบาย ต่อมาเมื่อพระชนมายุสูง ทรงทำหน้าที่คล้าย ๆ แม่บ้าน ตลอดจนเป็นผู้รับพระบรมราชโองการพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ออกไปแจ้งยังเจ้านายหรือข้าราชการฝ่ายหน้า

ว่ากันว่าพระองค์เป็นคนที่ดุและเข้มงวด แต่เมื่อทรงพระชราแล้ว มักจะทรงเป็นที่แอบขบขัน แอบล้อกันในหมู่เจ้านายแม้แต่พระองค์พระเจ้าแผ่นดินเอง ดังเรื่องเมื่อทรงเป็นพนักงานพระโอสถทรงมีหน้าที่ถวายพระโอสถแด่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แต่ด้วยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสวยพระโอสถยากก็ทรงรีรออยู่ พระองค์เจ้ายี่เข่งก็ทรงคว้าไม้บรรทัดบนโต๊ะทรงพระอักษร ทรงขู่ว่าจะลงพระอาญาหากไม่รีบเสวยพระโอสถเสียโดยเร็ว เรื่องนี้ได้กลายเป็นที่ทรงขบขันพระราชหฤทัยในพระบาทสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงมาก ทรงเล่าพระราชทานข้างในว่า *"ฉันไม่กินยา เจ้าเข่งแกจะตีฉัน"*

พระวงศ์เธอ พระองค์เจ้ายี่เข่ง ทรงมีพระสวามีคือ หม่อมเจ้าชายจักรจั่น ปาลกะวงศ์ พระโอรสในกรมหมื่นนราเทเวศร์ ทรงมีพระธิดาคือ หม่อมราชวงศ์หญิงปลีก ปาลกะวงศ์ ซึ่งทำราชการในพระบรมมหาราชวัง

ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงตั้ง **หม่อมเจ้ายี่เข่ง** เป็น **พระวงษ์เธอ พระองคเจ้ายี่เข่ง** ทรงศักดินา 2,000 ในวันศุกร์ เดือน 12 แรม 4 ค่ำ ปีกุน นพศก จ.ศ. 1249 ตรงกับวันที่ 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2430 พร้อมพระราชทานเครื่องยศ อันประกอบด้วย หีบหมากทองคำลงยาราชาวดี กาน้ำทองคำรูปทรงกระบอก เป็นเครื่องประกอบเกียรติยศ 

พระวงศ์เธอ พระองค์เจ้ายี่เข่ง สิ้นพระชนม์เมื่อวันจันทร์ เดือน 3 ขึ้น 14 ค่ำ ปีวอก อัฐศก จ.ศ. 1258 ตรงกับวันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2439 พระราชทานเพลิงพระศพ ณ พระเมรุวัดสระเกศ วันที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2441

พระเกียรติยศ
------------

### พระอิสริยยศ

* หม่อมเจ้ายี่เข่ง (ไม่ปรากฏ — 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2430)
* พระวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเจ้ายี่เข่ง (4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2430 — 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2439)

### เครื่องราชอิสริยาภรณ์

* พ.ศ. 2436 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 3 ตติยจุลจอมเกล้า (ต.จ.) (ฝ่ายใน)

พงศาวลี
-------

| พงศาวลีของพระวงศ์เธอ พระองค์เจ้ายี่เข่ง |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 16. พระยาราชนิกูล (ทองคำ) |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 8. สมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 4. สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 9. พระอัครชายา (หยก) |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 2. พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเพชรหึง |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|   | 5. เจ้าจอมมารดาชู |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|   | 1. **พระวงศ์เธอ พระองค์เจ้ายี่เข่ง** |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |

อ้างอิง
-------

1. 1 2   เล็ก พงษ์สมัครไทย. *เฉลิมพระยศเจ้านายฝ่ายในในรัชกาลที่ ๑-๙*. กรุงเทพฯ:ฐานบุ๊คส์. 2552, หน้า 36
2. 1 2 3  วังเวียง โดย จุลลดา ภักดีภูมินทร์
3. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, การตั้งหม่อมเจ้ายี่เข่ง เป็นพระองค์เจ้า, เล่ม 5, หน้า 248-250
4. ↑  "พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์" (PDF). *ราชกิจจานุเบกษา*. เล่ม 10 (ตอน 35): หน้า 377. 26 พฤศจิกายน 2436. สืบค้นเมื่อ 23 มิถุนายน 2562. `{{cite journal}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|accessdate=` (help)