**ธิราชเจ้าจอมสยาม** (อังกฤษ: Thee Siamese Lord) เป็นละครโทรทัศน์กึ่งสารคดี ออกอากาศทางทีวีไทย ในวันจันทร์ วันอังคาร และวันพุธ เวลา 20.20 - 21.10 น. ระหว่างวันที่ 6 ตุลาคม - 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553 รวมทั้งหมด 18 ตอน

ที่มาและเนื้อหา
---------------

ธิราชเจ้าจอมสยาม เป็นละครโทรทัศน์กึ่งสารคดีเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) เนื่องในวโรกาสครบรอบ 100 ปีการสวรรคต ในวันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2553 โดยได้รับการสนับสนุนจาก ธนาคารกสิกรไทย จำกัด (มหาชน) นับเป็นโครงการเฉลิมพระเกียรติเรื่องที่สามนับจาก สารคดีชุด 100 ปี ไกลบ้าน ตามเสด็จพระพุทธเจ้าหลวง ในปี พ.ศ. 2551 และ เสด็จประพาสต้น ในปี พ.ศ. 2552

โดยมีเนื้อหาเกี่ยวกับแง่มุมต่าง ๆ ของพระบรมวงศานุวงศ์ และพระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์จนถึงบั้นปลายพระชนม์ชีพ ซึ่งถึงสะท้อนพระราชกุศโลบายที่ชาญฉลาด สมกับที่พระองค์ท่านได้รับการถวายพระราชสมัญญานามว่า "สมเด็จพระปิยมหาราช"

ในส่วนของการสร้าง มี บริษัท โกลบอล อินเตอร์คอมมิวนิเคชัน จำกัด ซึ่งเคยสร้างสารคดีชุด 100 ปี ไกลบ้าน ตามเสด็จพระพุทธเจ้าหลวง และ เสด็จประพาสต้น มาแล้ว เป็นผู้อำนวยการผลิต ในส่วนของการแสดง มี บริษัท กำลังดี ซอย 6 โปรดักชั่น จำกัด ซึ่งเคยมีผลงานมาแล้วจากละครโทรทัศน์ชุด เรื่องเล่า 9 แผ่นดิน เป็นผู้ผลิต ซึ่งในส่วนของบทละครนั้นได้ คุณหญิงวิมล ศิริไพบูลย์ หรือ ทมยันตี นักประพันธ์ที่มีชื่อเสียงของประเทศเป็นที่ปรึกษา และยังมี ผศ.ดร.วงเดือน นาราสัจจ์, ผศ.ชมพูนุท นาคีรักษ์ และ สุวรรณา สัจจวีรวรรณ นักประวัติศาสตร์ไทย เป็นผู้ค้นคว้าและเรียบเรียงข้อมูล โดยมี พลตรี ม.ร.ว.ศุภวัฒย์ เกษมศรี เป็นผู้ตรวจทานความถูกต้องด้านประวัติศาสตร์อีกชั้นหนึ่ง โดยผู้แสดงนั้นล้วนแต่เป็นนักแสดงหน้าใหม่ทั้งสิ้น  ในส่วนของเสียงบรรยาย มีคุณบัณฑูร ล่ำซำ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ธนาคารกสิกรไทย เป็นผู้ให้เสียงพากย์พระสุรเสียงของสมเด็จพระปิยมหาราช

ในส่วนของสัญลักษณ์รายการ ทางธนาคารกสิกรไทย ได้เปิดโอกาสให้ประชาชนทั่วไปทำการออกแบบ โดยปิดรับผลงานวันที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2553 และประกาศผลการออกแบบในวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2553 โดยตัดสินจากแนวคิดและเนื้อหาสาระในสารคดี แสดงให้เห็นความเป็น "ธิราชเจ้าจอมสยาม" แห่งองค์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ให้มีเอกลักษณ์โดดเด่น ไม่ล้าสมัยง่าย ใช้ได้หลายโอกาส สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับสื่อได้หลากหลายประเภท อาทิ สื่อสิ่งพิมพ์, ภาพเคลื่อนไหว เป็นต้น โดยสัญลักษณ์ที่ได้รับรางวัลชนะเลิศและนำออกอากาศ ออกแบบโดย คุณบำรุง อิศรกุล

หลังการออกอากาศ
---------------

นอกจากนี้แล้ว ทางธนาคารกสิกรไทย ซึ่งเป็นผู้สนับสนุนโครงการ จะออกจำหน่ายเป็นหนังสือปกแข็ง จำนวน 553 หน้า ราคา 1,005 บาท ในชื่อเดียวกัน ตีพิมพ์และจัดจำหน่าย โดย บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน) โดยเริ่มจำหน่ายตั้งแต่วันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2553 และจำหน่ายดีวีดีละครโทรทัศน์กึ่งสารคดีชุดนี้ หลังจากสารคดีจบการออกอากาศในเดือนพฤศจิกายน รายได้ไม่หักค่าใช้จ่ายและมอบให้แก่ สภากาชาดไทย เป็นสาธารณกุศล

รายชื่อตอน
----------

| ตอนที่ | ชื่อตอน | ออกอากาศ ทีวีไทย |
| --- | --- | --- |
|
| 1 | **"ฉัตรแก้วเหนือเกล้า"**   | 6 ตุลาคม 2553 |
| 2 | **"แสงสูรย์ลับโลกา"**   | 11 ตุลาคม 2553 |
| 3 | **"ฟ้าสะเทือน"**   | 12 ตุลาคม 2553 |
| 4 | **"ร้อยหทัยล้านนา"**   | 13 ตุลาคม 2553 |
| 5 | **"สุนันทาลัย"**   | 18 ตุลาคม 2553 |
| 6 | **"กระนั้นรักมิหักหาย"**   | 19 ตุลาคม 2553 |
| 7 | **"ทุกข์ท่วมท้นรำพัน"**   | 20 ตุลาคม 2553 |
| 8 | **"สมเด็จรีเยนต์"**   | 25 ตุลาคม 2553 |
| 9 | **"ลูกแก้ว เมียขวัญ"**   | 26 ตุลาคม 2553 |
| 10 | **"เจ้าจอมก๊กออ"**   | 27 ตุลาคม 2553 |
| 11 | **"เค้าลางแห่งความยุ่งยาก"**   | 1 พฤศจิกายน 2553 |
| 12 | **"ร.ศ.112...คนไทยไม่เคยลืม"**   | 2 พฤศจิกายน 2553 |
| 13 | **"ไกลบ้าน - ประพาสต้น"**   | 3 พฤศจิกายน 2553 |
| 14 | **"พลิกแผ่นดินเลิกทาส"**   | 8 พฤศจิกายน 2553 |
| 15 | **"เขี้ยวเล็บของแผ่นดิน"**   | 9 พฤศจิกายน 2553 |
| 16 | **"พระกิตติคุณแผ่ไพศาล"**   | 10 พฤศจิกายน 2553 |
| 17 | **"กำไลทองคล้องใจ"**   | 15 พฤศจิกายน 2553 |
| 18 | **"เสด็จสู่สวรรคาลัย"**   | 16 พฤศจิกายน 2553 |

รายชื่อนักแสดง
--------------

* พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5)
	+ บัณฑูร ล่ำซำ ให้เสียงพากย์พระสุรเสียง
	+ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ (เด็ก) : ด.ช. ศุภชัย ผลไม้
	+ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ (หนุ่ม) : สุรภัศ ละอองมณี
	+ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (25 พรรษา) : ภาณุพงษ์ มีจั่น
* พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) : ชาลี เชื้อใหญ่
* เจ้าจอมมารดาแพ (คุณแพ) : ภัคสิร์ชา ราย (ปัณปัณ)
* พระองค์เจ้าโสมาวดี : พลอยปภัส อริยะกมลรัตน์
* เจ้าพระยามหาศรีสุริยวงศ์ : เลอศักดิ์ ธีรารางกูล
* พระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์ : บุญเลิศ คันทะทรัพย์
* พระศรีสุนทรโวหาร : ชินทันย์ เทียนกิตติพงษ์
* ท่านผู้หญิงอิ่ม (แม่คุณแพ) : สุธิดา เนาว์โสภา
* กรมพระสุดารัตน์ราชประยูร (พระองค์เจ้าละม่อม) : สกุนตลา ปีกจัตุรัส
* สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ : นภัสสร รัตนะรัต
* พระองค์เจ้าสว่างวัฒนา : ฐิสินี โอฬารวัชรศิริ
* พระองค์เจ้าเสาวภาผ่องศรี : อรุณภิรมย์ อภิวัฒน์อุดมคุณ
* พระองค์เจ้าสุขุมาลย์มารศรี : อรชร บัวงาม
* พระราชชายา เจ้าดารารัศมี : วิรังค์รอง หาญแท้
* นางทาส : สุรีวัลย์ ม่วงทรัพย์สม
* ผู้แสดงตัวละครหลักและตัวประกอบอื่นๆ ในแต่ละตอน

อ้างอิง
-------

1. ↑  เก็บถาวร 2011-08-09 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน รำลึก100 ปี สวรรคต "ธิราชเจ้าจอมสยาม" ที่สุดแห่งหนังสือและสารคดี จากผู้จัดการออนไลน์
2. ↑  เชิญประกวดออกแบบชื่อสัญลักษณ์ "ธิราชเจ้าจอมสยาม"
3. ↑  "ผลการประกวดออกแบบชื่อสัญลักษณ์ "ธิราชเจ้าจอมสยาม"". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-03-05. สืบค้นเมื่อ 2010-10-11.
4. ↑  ผู้ที่ชื่นชอบการอ่านหนังสือไม่ควรพลาด...ได้บุญด้วย [*ลิงก์เสีย*]
5. ↑  รายชื่อผู้แสดง "ธิราชเจ้าจอมสยาม" เก็บถาวร 2010-10-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน thaipbs.or.th

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* เว็บไซต์สารคดี เก็บถาวร 2010-10-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* เก็บถาวร 2010-10-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ธิราชเจ้าจอมสยาม จากกรุงเทพธุรกิจ