**แกนดัล์ฟ** (เวสทรอน: Gandalf) เป็นตัวละครในนิยายเรื่อง เดอะ ฮอบบิท และ เดอะลอร์ดออฟเดอะริงส์ ซึ่งประพันธ์โดย เจ. อาร์. อาร์. โทลคีน ชื่อ *แกนดัล์ฟ* เป็นคำในภาษาเวสทรอนที่มนุษย์แห่งมิดเดิ้ลเอิร์ธใช้เรียกเทพไมอาองค์นี้ ในขณะที่พวกเอลฟ์เรียกชื่อว่า **มิธรันเดียร์** (Mithrandir) ชื่อเดิมของแกนดัล์ฟแท้จริงคือ **โอโลริน** (Olórin) เป็นหนึ่งในห้าไมอาร์ที่ปวงเทพส่งมาช่วยเหลือมิดเดิ้ลเอิร์ธในช่วงยุคที่สาม โดยเทพไมอาร์ทั้งห้าได้ใช้ร่างจำแลงมาในรูปชายชรา และเรียกตัวเองว่า *อิสทาริ* หรือ *พ่อมด* แกนดัล์ฟได้รับฉายาว่า พ่อมดเทา และได้เป็นพ่อมดขาวในตอนท้ายของเรื่อง

แกนดัล์ฟบุคลิกลักษณะเป็นชายแก่ผมยาว หนวดยาวแต่แข็งแรง..

ประวัติ
-------

แกนดัล์ฟแต่เดิมเป็นเทพไมอาในสังกัดของเทพมานเว แต่มักไปศึกษาอยู่กับเทพีนิเอนนา ผู้ครองความเมตตา อยู่เป็นนิจ เขาได้รับเลือกจากเทพมานเวให้เป็นหนึ่งในคณะอิสทาริ เดินทางมายังมิดเดิ้ลเอิร์ธในช่วงยุคที่สาม เพื่อให้ความช่วยเหลือแก่เหล่าเอลฟ์และมนุษย์ เมื่อมาถึงมิดเดิ้ลเอิร์ธ แกนดัล์ฟได้พบกับเคียร์ดัน นายนาวากรแห่งเมืองท่าเกรย์เฮเวนส์ เคียร์ดันได้มอบแหวนนาร์ย่าแก่เขา โดยกล่าวว่า แกนดัล์ฟจะต้องเหนื่อยหนักหนาในภารกิจนี้ ซึ่งแหวนแห่งไฟอาจช่วยบรรเทาภาระของเขาได้

แกนดัล์ฟไม่มีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง เขามักเดินทางไปพบปะผองชนต่างๆ ที่โน่นที่นี่อยู่เสมอ และเนื่องจากเขาสวมเสื้อคลุมสีเทา พวกเอลฟ์จึงเรียกเขาว่า *มิธรันเดียร์* ซึ่งหมายถึง ผู้พเนจรในชุดเทา แกนดัล์ฟได้เป็นหนึ่งในผู้ก่อตั้งสภาขาว และได้เป็นเพื่อนสนิทกับอารากอร์น หัวหน้าชาวดูเนไดน์ ในระหว่างการสืบหาแหวนเอก แกนดัล์ฟได้รู้จักกับบิลโบ แบ๊กกิ้นส์ เศรษฐีชาวฮอบบิทผู้รักการผจญภัย เรื่องราวของแกนดัล์ฟกับบิลโบ แบ๊กกิ้นส์ มีเล่าอยู่ในนิยายเรื่อง เดอะ ฮอบบิท

เวลาผ่านไปอีกหลายปีกว่าแกนดัล์ฟจะรู้ว่า บิลโบ แบ๊กกิ้นส์ ได้แหวนเอกมาไว้ในครอบครองด้วยความบังเอิญในระหว่างการผจญภัยครั้งนั้น และได้มอบแหวนพร้อมกับมรดกทั้งหมดให้กับทายาท คือ โฟรโด แบ๊กกิ้นส์ แกนดัล์ฟสั่งให้โฟรโดไปพบกับตนที่เมืองบรี เพื่อเดินทางต่อไปยังริเวนเดลล์ เพื่อปรึกษากับลอร์ดเอลรอนด์ เอลฟ์ชั้นผู้ใหญ่ แต่ขณะนั้นพวกภูตแหวน สมุนของเซารอน รู้เรื่องทั้งหมดและกำลังออกตามล่าแหวนเอกเช่นกัน โฟรโดถูกวิชคิงทำร้ายบาดเจ็บสาหัส แต่ด้วยความช่วยเหลือของอารากอร์นกับพวกเอลฟ์ จึงพาโฟรโดและคณะมาถึงริเวนเดลล์ได้

ในที่ประชุมของเอลรอนด์ ทุกเผ่าพันธุ์บนมิดเดิ้ลเอิร์ธมาประชุมกันและลงมติให้คณะพันธมิตรแห่งแหวนนำแหวนเอกไปทำลายที่ภูมรณะหรือเมาท์ดูม อันเป็นแหล่งกำเนิดของแหวน ระหว่างการเดินทางผ่านเหมืองมอเรีย แกนดัล์ฟต่อสู้กับบัลร็อกจนตกลงไปในปล่องเหว คณะพันธมิตรจึงต้องเดินทางต่อโดยไม่มีแกนดัล์ฟ

แต่แกนดัล์ฟฟื้นคืนชีพหลังการต่อสู้ครั้งนั้น เพราะปวงเทพยังต้องใช้เขาให้อยู่ช่วยเหลือชาวมิดเดิ้ลเอิร์ธต่อไป แกนดัล์ฟฟื้นคืนชีพมาพร้อมกับพลังอำนาจที่เพิ่มมากขึ้น และได้กลายเป็นพ่อมดขาว แทนที่ซารูมาน

แกนดัล์ฟกลับมาพบกับคณะพันธมิตรแห่งแหวนอีกครั้งในป่าฟังกอร์น โดยได้พบกับอารากอร์น เลโกลัส และกิมลี หลังจากนั้นได้ติดตามไปพบเมอร์รี่และปิ๊ปปิ้น ที่ออร์ธังก์ แล้วชักนำให้ชาวมนุษย์แห่งโรฮันกับกอนดอร์หาญกล้าต่อต้านกองทัพของเซารอนที่ยกมาโจมตี ขณะที่โฟรโดกับแซม ต้องเดินทางไปทำลายแหวนเพียงลำพังโดยไม่รู้ชะตากรรม

ในปีที่สาม ของยุคที่สี่ หลังเสร็จศึกกับเซารอน แกนดัล์ฟเดินทางกลับไปยังทวีปอามัน พร้อมกับเอลรอนด์ กาลาเดรียล บิลโบ และโฟรโด

ชื่อต่างๆ ของแกนดัล์ฟ
---------------------

* **โอโลริน** ชื่อเมื่อเป็นไมอา
* **มิธรันเดียร์** "ผู้พเนจรในชุดเทา" สมญาที่เอลฟ์แห่งมิดเดิลเอิร์ธในยุคที่สามใช้เรียกขานแกนดัล์ฟ
* **พ่อมดเทา**
* Stormcrow
* Greyhame

อ้างอิง
-------

* เจ. อาร์. อาร์. โทลคีน, *เดอะลอร์ดออฟเดอะริงส์*

| * ด
* ค
* ก
*เดอะลอร์ดออฟเดอะริงส์* โดย เจ. อาร์. อาร์. โทลคีน |
| --- |
| หนังสือ | 
* *มหันตภัยแห่งแหวน*
* *หอคอยคู่พิฆาต*
* *กษัตริย์คืนบัลลังก์*

 |
| การประพันธ์และกระแสตอบรับ | 
* การสร้าง
* แนวทาง
* อิทธิพล
* การแปล
* ผลตอบรับ
* แฟนคลับ
* การศึกษา

 |
| งานที่เกี่ยวข้อง | 
* *เดอะฮอบบิท*
* *การผจญภัยของทอม บอมบาดิล*
* *ซิลมาริลลิออน*
* *Unfinished Tales*
* *ประวัติศาสตร์มิดเดิลเอิร์ธ*
* *ประวัติศาสตร์ลอร์ดออฟเดอะริงส์*
* *Bilbo's Last Song*
* *ตำนานบุตรแห่งฮูริน*
* *ประวัติศาสตร์ฮอบบิท*
* *The Road Goes Ever On*

 |
| ตัวละคร | 
* โฟรโด
* แซม
* เมอร์รี่
* ปิ๊ปปิ้น
* บิลโบ
* แกนดัล์ฟ
* อารากอร์น
* เลโกลัส
* กิมลี
* โบโรเมียร์
* เซารอน
* ซารูมาน
* อาร์เวน
* เอลรอนด์
* กลอร์ฟินเดล
* กาลาเดรียล
* เคเลบอร์น
* เธโอเดน
* เอโอแมร์
* เอโอวีน
* เวิร์มทัง
* ฟาราเมียร์
* เดเนธอร์
* เบเรกอนด์
* กอลลัม
* วิชคิง
* กอธม็อก
* ทรีเบียร์ด
* ทอม บอมบาดิล

 |
| 

| ผลงานดัดแปลงเป็นสื่อต่างๆ |
| --- |
| หนังสือ | 
* *Bored of the Rings* (1969)
* *The Last Ringbearer* (1999)
* *Muddle Earth* (2003)

 |
| ละครเวที | 
* *Fellowship!* (2005)
* *The Lord of the Rings* (2006, 2007)

 |
| วิทยุ | 
* *The Lord of the Rings* (1955)
* *The Lord of the Rings* (1979)
* *The Lord of the Rings* (1981)

 |
| ภาพยนตร์ | 

|  |  |
| --- | --- |
| อนิเมเต็ด | 
* ศึกชิงแหวนวิเศษ (1978)
* *The Return of the King* (1980)

 |
| ปีเตอร์แจ็คสันไตรภาค | 
* *อภินิหารแหวนครองพิภพ* (2001)
* *ศึกหอคอยคู่กู้พิภพ* (2002)
* *มหาสงครามชิงพิภพ* (2003)

 |
| แฟน-เมด | 
* *The Hunt for Gollum* (2009)
* *Born of Hope* (2009)

 |

 |
| วิดีโอเกม | 
* *Journey to Rivendell*
* *The Hobbit* (1982)
* *Game One*
* *Game Two: Shadows of Mordor*
* *J. R. R. Tolkien's War in Middle-earth*
* *Volume I*
* *J. R. R. Tolkien's Riders of Rohan*
* *Elendor*
* *MUME*
* *Volume II*
* *The Two Towers* (MUD)
* *The Fellowship of the Ring*
* *The Two Towers*
* *The Hobbit* (2003)
* *The Return of the King*
* *War of the Ring*
* *The Third Age*
* *The Third Age* (GBA)
* *The Battle for Middle-earth*
* *Tactics*
* *The Battle for Middle-earth II* (*The Rise of the Witch-king*)
* *The White Council*
* *Shadows of Angmar* (*Mines of Moria*
* *Siege of Mirkwood*)
* *Conquest*
* *Aragorn's Quest*
* *War in the North*
* Lego *The Lord of the Rings: The Video Game*
* *Guardians of Middle-earth*

 |
| เกมอื่นๆ | 
* *Middle Earth* board game
* *Lord of the Rings* board game
* *The Lord of the Rings Strategy Battle Game*
* *The Lord of the Rings Trading Card Game*
* *The Lord of the Rings Roleplaying Game*
* *Middle-earth Collectible Card Game*
* *Middle-earth Role Playing*

 |

 |

| * ด
* ค
* ก
ไอนัวร์ทั้งปวง จาก ตำนานของเจ. อาร์. อาร์. โทลคีน |
| --- |
| มหาคีตาแห่งไอนัวร์ | ไอนูลินดาเล |
| คณะเทพวาลาร์ | มานเว • อุลโม • อาวเล • โอโรเม • นาโม • เอียร์โม • ทุลคัส |
| คณะเทพวาลิแอร์ | วาร์ดา • ยาวันนา • นิเอนนา • เอสเต • ไวเร • วานา • เนสซา |
| เทพปัจจามิตร | มอร์กอธ (หรือเมลคอร์) |
| เทพไมอาร์ | เอออนเว • อิลมาเร • ออสเซ • อุยเนน • เซารอน • เมลิอัน • อาริเอน • ทิลิออน • คูรูโม (ซารูมาน) • โอโลริน (แกนดัล์ฟ) • บัลร็อก |