**สมเด็จพระจักรพรรดิสุก ดึ๊ก** (เวียดนาม: *Dục Đức, 育德* ) พระนามเดิม **เจ้าชายเหงียน ฟุก อึง อ๊าย** (Nguyễn Phúc Ưng Ái, 阮福膺𩡤; ค.ศ. 1852 – 6 ตุลาคม ค.ศ. 1883) เป็นจักรพรรดิแห่งเวียดนามเพียง 3 วัน ตั้งแต่ 20-23 กรกฎาคม ค.ศ. 1883 เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 5 แห่งราชวงศ์เหงียน และเป็นพระราชชนกของสมเด็จพระจักรพรรดิถั่ญ ท้าย

พระชนม์ชีพช่วงแรก
-----------------

สมเด็จพระจักรพรรดิสุก ดึ๊ก มีพระนามเดิมว่า เจ้าชายเหงียน ฟุก อึง อ๊าย และภายหลังเมื่อมีพระชนมายุได้ 17 พรรษา ได้ทรงเปลี่ยนเป็น เจ้าชายเหงียน ฟุก อึง เจิน (Nguyễn Phúc Ưng Chân, 阮福膺禛) พระองค์เป็นพระโอรสองค์ที่ 2 ของเจ้าชายเหงียน ฟุก ห่ง อี (*Nguyễn Phúc Hồng Y*) พระอนุชาพระองค์ที่ 4 ของสมเด็จพระจักรพรรดิตึ ดึ๊ก ซึ่งพระองค์และพระภราดร คือ เจ้าชายจั๊ญ มง และเจ้าชายเสือง เถี่ยน พระโอรสของเจ้าชายเหงียน ฟุก ห่ง กาย ทรงได้รับการชุบเลี้ยงเป็นพระราชโอรสบุญธรรมของจักรพรรดิตึ ดึ๊ก ที่ไม่มีพระราชโอรสสืบสกุล

หลังจากจักรพรรดิตึ ดึ๊ก เสด็จสวรรคต ผู้สำเร็จราชการทั้ง 3 คน คือ เหงียน วัน เตื่อง (*Nguyễn Văn Tường*), โตน เทิ้ต เทวี้ยต (*Tôn Thất Thuyết*) และเจิ่น เตี๋ยน ถั่ญ (*Trần Tiễn Thành*) ตัดสินใจให้เจ้าชายเหงียน ฟุก อึง เจิน ขึ้นสืบบัลลังก์ต่อไป การขึ้นครองราชบัลลังก์มีข้อโต้แย้งหลายประการ นักประวัติศาสตร์ฝั่ม วัน เซิน (*Phạm Văn Sơn*) และอีกหลายคนกล่าวว่า จักรพรรดิตึ ดึ๊ก เห็นว่า เจ้าชายเหงียน ฟุก อึง เจิน ไร้ความสามารถเกินกว่าที่จะปกครองบ้านเมือง และทรงเปลี่ยนพระพินัยกรรมให้เจ้าชายเสือง เถี่ยน ขึ้นครองบัลลังก์ต่อจากพระองค์แทน อย่างไรก็ตาม บรรดากลุ่มนางในและสตรีผู้มีอำนาจในพระราชวังโปรดปรานเจ้าชายเหงียน ฟุก อึง เจิน มากกว่า และขอร้องให้ผู้สำเร็จราชการแปลงพระพินัยกรรมแล้วแต่งตั้งเจ้าชายเป็นจักรพรรดิแทน

ขึ้นครองบัลลังก์และเสด็จสวรรคต
------------------------------

จักรพรรดิสุก ดึ๊ก ทรงครองราชย์เพียง 3 วันก่อนจะทรงถูกถอดจากราชบัลลังก์และถูกสำเร็จโทษโดยผู้สำเร็จราชการที่ได้นำพระองค์ขึ้นครองราชบัลลังก์ สาเหตุจูงใจนั้นยังไม่มีใครทราบแน่ชัด ฝั่ม วัน เซิน เขียนว่า พระองค์ทรงทำให้ราชสำนักขายหน้าจากความประพฤติเสเพลในพิธีราชาภิเษกมากเสียจนโตน เทิ้ต เทวี้ยต ยอมเปิดเผยพระพินัยกรรมส่วนที่ถูกปลอมแปลงของจักรพรรดิตึ ดึ๊ก ราชสำนักได้ตัดสินสำเร็จโทษพระองค์อย่างรวดเร็วด้วยการให้พระองค์เสวยยาพิษฐานละเมิดกฎการไว้ทุกข์ และพระศพของพระองค์ถูกฝังไว้ในสุสานที่ไม่มีเครื่องหมายบอกใด ๆ อย่างไรก็ตาม นักประวัติศาสตร์คนอื่น ๆ กล่าวว่า พระองค์ไม่ได้ถูกสำเร็จโทษ แต่ทรงถูกจองจำอยู่ในเรือนจำหลวงจนเสด็จสวรรคต ซึ่งน่าจะเป็นผลสืบเนื่องที่เป็นไปได้เมื่อพิจารณาว่าพระองค์ยังดำรงพระชนม์ชีพอยู่อีก 3 เดือน สาเหตุที่แท้จริงของการล้มราชบัลลังก์อาจเป็นเรื่องการเมือง กล่าวคือ บรรดาผู้สำเร็จราชการอาจกลัวว่าจักรพรรดิสุก ดึ๊ก จะขับพวกเขาลงจากอำนาจที่ตนเองมีอย่างล้นเหลือในช่วงที่จักรพรรดิตึ ดึ๊กทรงพระประชวร

หลังจากนั้นแล้ว ผู้สำเร็จราชการได้นำเจ้าชายเหงียน ฟุก ห่ง เสิ่ต พระอนุชาต่างพระราชชนนีของจักรพรรดิตึ ดึ๊ก ขึ้นเป็นจักรพรรดิเหียป ฮหว่า ทั้งนี้เพื่อเป็นการลดแรงต่อต้านจากบรรดานางในซึ่งโปรดปรานจักรพรรดิสุก ดึ๊ก ในช่วงรัชสมัยระยะสั้น ๆ ของจักรพรรดิเหียป ฮหว่า ก็ไม่ต่างกับจักรพรรดิสุก ดึ๊ก เพราะพระองค์พยายามลดอำนาจของผู้สำเร็จราชการ แต่ปรากฏว่าทรงถูกบังคับสละราชสมบัติและบังคับให้กระทำอัตวินิบาตกรรมเช่นเดียวกับผู้เป็นพระจักรพรรดิก่อนหน้า 

หลังจากผ่านความวุ่นวายไปหลายปี สมเด็จพระจักรพรรดิถั่ญ ท้าย พระราชโอรสของจักรพรรดิสุก ดึ๊ก ได้ขึ้นเป็นจักรพรรดิในปี ค.ศ. 1889 ทรงให้สร้างสุสานและศาลบูชาให้กับพระราชชนกในเว้ เป็นที่รู้จักในชื่อว่า สุสานสุก ดึ๊ก (安陵, Lăng Dục Đức) ซึ่งได้กลายเป็นสุสานของพระราชวงศ์ในเวลาต่อมา


| ก่อนหน้า |  | จักรพรรดิสุก ดึ๊ก |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **สมเด็จพระจักรพรรดิตึ ดึ๊ก** |  |  **สมเด็จพระจักรพรรดิแห่งเวียดนาม(เหงียน)** (20-23 กรกฎาคม ค.ศ. 1883) |  | **สมเด็จพระจักรพรรดิเหียป ฮหว่า** |

| * ด
* ค
* ก
จักรพรรดิราชวงศ์เหงียน |
| --- |
| 
* ซา ล็อง
* มิญ หมั่ง
* เถี่ยว จิ
* ตึ ดึ๊ก
* สุก ดึ๊ก
* เหียป ฮหว่า
* เกี๊ยน ฟุก
* ห่าม งี
* ด่ง คั้ญ
* ถั่ญ ท้าย
* ซวี เติน
* ขาย ดิ่ญ
* บ๋าว ดั่ย

 |