**ไผฟาง** หรือ **ไผโหลว** เป็นซุ้มประตูแบบสถาปัตยกรรมจีน โดยมีวิวัฒนาการมาจากโตรณะในสถาปัตยกรรมอินเดีย ซึ่งเข้ามาในจีนพร้อมกับการเผยแผ่พระพุทธศาสนา ไผฝางมีการพัฒนารูปแบบและแพร่กนะจายไปทั่วภูมิภาค ทั้งในเกาหลี, ญี่ปุ่น และเวียดนาม

ศัพทมูล
-------

คำว่า "ไผฟาง" (จีน: 牌坊; พินอิน: *páifāng*) เป็นขื่อเรียกรวม ๆ ของเขตการปกครองระดับบนสุดสองระดับในเมืองของจีนโบราณ โดยขอบเขตที่ใหญ่ที่สุดในเมืองหนึ่งคือ "ฟาง" (坊; *fāng*) เทียบเท่ากับคำในภาษาอังกฤษคำว่า precinct ฟางแต่ละแห่งมีรั้วกำแพงหุ้มและมีการป้องกันอย่างแน่นหนา ในแต่ละฟางจะแบ่งออกเป็น "ไผ" (牌; *pái*; "placard") ย่อย ๆ เทียบได้กับชุมชนย่อย ๆ ในปัจจุบัน

ระบบการแบ่งการปกครองนี้มาถึงจุดที่ซับซ้อนในสมัยราชวงศ์ถัง ดั้งเดิมแล้วตำว่า "ไผฝาง" ไว้เรียกประตูเข้าแต่ละ "ฟาง" แต่ตาอมาในสมัยราชวงศ์ซ่ง ไผฟางได้เปลี่ยนไปในรูปแบบสิ่งก่อสร้างสำหรับตกแต่งเท่านั้น

ประวัติ
-------

ดูเพิ่ม: การทำเป็นสันสกฤต, การเผยแผ่ศาสนาพุทธตามเส้นทางสายไหม, และ ภารตภิวัฒน์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
โตรณะเข้าสู่เอเชียตะวันออกผ่านการเผยแผ่ศาสนาพุทธตามเส้นทางสายไหม (Silk Road transmission of Buddhism) ในจีนกลายเป็น "ไผฟาง" หรือ "โทริอิ" ในญี่ปุ่น "ฮงซัลมุน" ในเกาหลี หรือแม้แต่ "เสาชิงช้า" ในกรุงเทพมหานคร ทั้งหมดล้วนมีหน้าที่เดียวกัน ต่างกันเพียงลักษณะสถาปัตยกรรมและการตกแต่ง ไผฟางนั้นพัฒนามาจากโตรณะ ผสมผสานกับลักษณะสถาปัตยกรรมแบบจีน เช่น หลังคาหลายชั้น, เสาค้ำยันหลายเสา และทรงโค้งประตูแบบจีน การดัดแปลงของโตรณะเป็นหนึ่งในตัวอย่างของการรับวัฒนธรรมอินเดียที่พบในวัฒนธรรมของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ซึ่งได้รับอิทธิพลจากภารตภิวัฒน์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และในเอเชียตะวันออกได้รับวัฒนธรรมอินเดียจากการเผยแผ่ศาสนาพุทธผ่านเส้นทางสายไหม

รูปแบบ
------

ไผฟางทางเข้าศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่สร้างด้วยหินสีขาว ไม่มีการลงสีตกแต่ง เป็นรูปแบบไผฟางที่พบได้ทั่วไปในศาสนสถาน
ไผฟางมีรูปแบบที่หลากหลาย รูปแบบที่พบมากสร้างด้วยไม้ โดยทั่วไปเสาทาสีแดง และมีคานที่ตกแต่งอย่างละเอียดสวยงาม พร้อมทั้งมีอักษรวิจิตรจีน และหลังคาประดับด้วยกระเบื้องสีสันสดใส และประดับบนยอดด้วยสิ่งมีชีวิตตามตำนาน เช่นเดียวกับที่ใช้ประดับพระราชวังจีน นอกจากนี้ยังมีไผฟางอีกรูปแบบหนึ่งที่สร้างด้วยหินหรืออิฐ ตกแต่งด้วยสีสันหรือกระเบื้องสีต่าง ๆ ส่วนไผฟางอีกแบบที่พบมากตามศาสนสถานและสุสาน ประกอบด้วยเสาและคานหินสีขาว ปราศจากการตกแต่งด้วยสีสันหรือเครื่องตกแต่งอื่น ๆ แต่พบการแกะสลักบนไผฟาง

สำหรับภายนอกบริเวณเอเชียตะวันออก ไผฟางถือเป็นสัญลักษณ์ของชุมชนชาวจีนโพ้นทะเล (ไชน่าทาวน์) ไผฟางที่ใหญ่ที่สุดที่ตั้งอยู่นอกประเทศจีนคือ "เฟรนด์ชิพอาร์คเวย์" (Friendship Archway) ที่ ไชน่าทาวน์ วอชิงตัน ดีซี

ในอดีตมีการมอบ "ไผฟางแห่งความบริสุทธิ์" (Chastity Paifangs) ให้กับม่ายที่ไม่แต่งงานจนวาระสุดท้าย เพื่อเชิดชูความซื่อสัตย์ที่มีต่อสามีผู้ล่วงลับ

อ้างอิง
-------

1. ↑  A.H. Longhurst (1995). *Story Of The Stupa*. Asian Educational Services. pp. 17–. ISBN 978-81-206-0160-4.
2. 1 2  Albert Henry Longhurst (1992). *The Story of the Stūpa*. Asian Educational Services. p. 17. ISBN 978-81-206-0160-4.
3. 1 2  Scheid, Bernhard. "Religion in Japan". *Torii* (ภาษาเยอรมัน). University of Vienna. สืบค้นเมื่อ 12 February 2010.
4. ↑  A.H. Longhurst (1995). *Story Of The Stupa*. Asian Educational Services. pp. 17–. ISBN 978-81-206-0160-4.
5. ↑  Ronald G. Knapp (2000). *China's old dwellings*. University of Hawaii Press. p. 85. ISBN 0-8248-2214-5.
6. ↑  Simon Foster; Jen Lin-Liu; Sharon Owyang; Sherisse Pham; Beth Reiber; Lee Wing-sze (2010). *Frommer's China*. Frommers. p. 435. ISBN 0-470-52658-0.
7. ↑  Joseph Needham, Science and Civilization in China, Vol 4 part 3, p137-138
8. ↑  Ronald G. Knapp (2000). *China's old dwellings*. University of Hawaii Press. p. 85. ISBN 0-8248-2214-5.
9. ↑  Simon Foster; Jen Lin-Liu; Sharon Owyang; Sherisse Pham; Beth Reiber; Lee Wing-sze (2010). *Frommer's China*. Frommers. p. 435. ISBN 0-470-52658-0.
10. ↑  Kenneth R. Hal (1985). *Maritime Trade and State Development in Early Southeast Asia*. University of Hawaii Press. p. 63. ISBN 978-0-8248-0843-3.
11. ↑  Fussman, Gérard (2008–2009). "History of India and Greater India". *La Lettre du Collège de France* (4): 24–25. doi:10.4000/lettre-cdf.756. สืบค้นเมื่อ 20 December 2016.
12. ↑  Lavy, Paul (2003), "As in Heaven, So on Earth: The Politics of Visnu Siva and Harihara Images in Preangkorian Khmer Civilisation", *Journal of Southeast Asian Studies*, **34** (1): 21–39, doi:10.1017/S002246340300002X, สืบค้นเมื่อ 23 December 2015
13. ↑  "Buddhism in China: A Historical Overview" (PDF). The Saylor Foundation 1. สืบค้นเมื่อ 12 February 2017.