พันตำรวจเอก **พระอรรถวิมลบัณฑิต (โต๊ะ หิรัณยัษฐิติ)** (22 มกราคม 2425- 14 มกราคม 2516) เป็นอดีตนายตำรวจชาวไทย อดีตผู้บังคับการโรงเรียนนายร้อยตำรวจและโรงเรียนพลตำรวจ อดีตผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลนครศรีธรรมราช และอดีตผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลนครสวรรค์ ต้นตระกูลหิรัณยัษฐิติ ได้รับพระราชทานขณะมียศและบรรดาศักดิ์เป็น ร้อยตำรวจเอก ขุนหาญทุระชน สารวัตรแขวง กรมพระตำรวจนครบาล มีศักดิ์เป็นปู่ทวดของ ชาย-ชาตโยดม หิรัณยัษฐิติ และมิค-บรมวุฒิ หิรัณยัษฐิติ 2 นักแสดงชื่อดัง

ประวัติ
-------

พันตำรวจเอกพระอรรถวิมลบัณฑิต เกิดเมื่อวันที่ 22 มกราคม 2425 ที่ ตำบลวัดน้อย อำเภอเมืองเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี เป็นบุตรชายของนายเฉยและนางขำ หิรัณยัษฐิติ

รับราชการ
---------

พันตำรวจเอกพระอรรถวิมลบัณฑิตเริ่มต้นรับราชการเป็นตำรวจโดยได้รับพระราชทานยศเป็น **อำมาตย์โท** เมื่อวันที่ 3 มิถุนายน 2458 ก่อนจะเปลี่ยนยศเป็น ร้อยตำรวจโท เมื่อวันที่ 17 มกราคม 2458 จากนั้นจึงได้รับพระราชทานยศเป็น **นายร้อยตำรวจเอก ขุนหาญทุระชน** เมื่อวันที่ 23 มิถุนายน 2459 (ในราชกิจจานุเบกษาลงว่า ขุนราญทุระชน แต่ได้มีการบอกแก้ในภายหลัง) ต่อมาจึงได้โอนย้ายมารับราชการในกรมอัยการ หลังจากสอบได้เป็นเนติบัณฑิต จนได้รับพระราชทานยศและบรรดาศักดิ์ที่ อำมาตย์ตรี หลวงอรรถวิมลบัณฑิต 

ในวันที่ 31 พฤษภาคม 2469 หลวงอรรถวิมลบัณฑิตซึ่งขณะนั้นรับราชการในตำแหน่ง อัยการประจำกองคดีในกรมอัยการ ก็ได้โอนย้ายกลับมารับราชการตำรวจอีกครั้งโดยเป็นรักษาราชการแทนในตำแหน่งผู้บังคับการโรงเรียนนายร้อยตำรวจและโรงเรียนพลตำรวจ แทนนายพันตำรวจเอก พระยาบุเรศผดุงกิจ (รวย พรหโมบล) ที่ไปรักษาราชการแทนในตำแหน่ง ผู้บังคับการตำรวจนครบาลสายบางรัก พร้อมกับได้เป็นว่าที่นายพันตำรวจเอก ในปีถัดมาคือในวันที่ 6 กรกฎาคม 2470 จึงได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็นผู้บังคับการโรงเรียนนายร้อยตำรวจและโรงเรียนพลตำรวจ แต่ยังคงเป็นว่าที่นายพันตำรวจเอก กระทั่งในวันที่ 8 พฤศจิกายน 2471 เนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงได้รับโปรดเกล้าฯ พระราชทานยศ **นายพันตำรวจเอก**

วันที่ 25 ธันวาคม 2472 ท่านต้องพ้นจากตำแหน่งผู้บังคับการโรงเรียนนายร้อยตำรวจและโรงเรียนพลตำรวจเนื่องจากได้รับโปรดเกล้าฯ ให้ย้ายไปรับตำแหน่งผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลนครศรีธรรมราชโดยมี นายพันตำรวจเอก หลวงนราบริรักษ์ (เจิม ปิณฑะรุจิ) ผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลนครศรีธรรมราชสลับมารับตำแหน่งแทน ในวันที่ 8 พฤศจิกายน 2473 ท่านได้รับโปรดเกล้าฯ พระราชทานบรรดาศักดิ์เลื่อนเป็น พระอรรถวิมลบัณฑิต ถือศักดินา 800 ต่อมาในวันที่ 12 พฤษภาคม 2474 ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ท่านย้ายขึ้นไปรับตำแหน่งผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลนครสวรรค์สลับกับ นายพันตำรวจโท พระสท้านไตรภพ ที่ย้ายไปรับตำแหน่งผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลนครศรีธรรมราช

ต่อมาในวันที่ 1 เมษายน 2475 ท่านถูกปลดออกจากราชการรับพระราชทานบำนาญพร้อมกับนายตำรวจอีก 2 นายคือ นายพันตำรวจเอก พระยาย่ายพลแสน ผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลราชบุรี และนายพันตำรวจโท พระเรืองฤทธิ์ระวังภัย ผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลปราจีน

ยศและบรรดาศักดิ์
----------------

* 1 มกราคม 2455 – ขุนหาญทุระชน สารวัตรแขวง กรมกองตระเวน ถือศักดินา 400
* 3 มิถุนายน 2458 – อำมาตย์โท
* 17 มกราคม 2458 – เปลี่ยนยศเป็นร้อยตำรวจโท
* 23 มิถุนายน 2459 – ร้อยตำรวจเอก
* 18 มิถุนายน 2460 – เข้ารับพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์
* 19 ธันวาคม 2460 – รองอำมาตย์เอก
* 15 มีนาคม 2461 – โปรดเกล้าฯ ให้กระทรวงนครบาล ส่งสัญญาบัตรยศไปพระราชทาน
* 30 พฤษภาคม 2462 – หลวงอรรถวิมลบัณฑิต ถือศักดินา 600

ตำแหน่ง
-------

* 22 มีนาคม 2460 – อัยการกรมพระนครบาล
* 27 พฤษภาคม 2462 – อัยการมณฑลนครสวรรค์

เครื่องราชอิสริยาภรณ์
---------------------

* 

* พ.ศ. 2460 –  เหรียญจักรมาลา (ร.จ.ม.)
* 

* พ.ศ. 2463 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 5 เบญจมาภรณ์ช้างเผือก (บ.ช.)
* 

* พ.ศ. 2466 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 4 จัตุรถาภรณ์ช้างเผือก (จ.ช.)

อ้างอิง
-------

1. ↑  ประกาศพระราชทานนามสกุล ครั้งที่ 57 (หน้า 1168)
2. ↑  พระราชทานยศพลเรือน (หน้า 621)
3. ↑  พระราชทานยศนายตำรวจภูธรและนายตำรวจพระนครบาล (หน้า 810)
4. ↑  บอกแก้
5. ↑  แจ้งความกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ย้ายและบรรจุตำแหน่งผู้บังคับการตำรวจ
6. ↑  แจ้งความกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งผู้บังคับการตำรวจ
7. ↑  พระราชทานยศ (หน้า 2450)
8. ↑  แจ้งความกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ย้ายผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลนครศรีธรรมราช และผู้บังคับการโรงเรียนนายร้อยตำรวจและโรงเรียนพลตำรวจ
9. ↑  พระราชทานบรรดาศักดิ์
10. ↑  แจ้งความกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ย้ายผู้บังคับการตำรวจภูธร
11. ↑  แจ้งความกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ย้ายและปลดผู้บังคับการตำรวจภูธร
12. ↑  ตั้งบรรดาศักดิ์
13. ↑  พระบรมราชโองการ ประกาศเปลี่ยนนามกรมพลตระเวนและเปลี่ยนยศข้าราชการในกรมพลตระเวน
14. ↑  รายวันพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์
15. ↑  พระราชทานยศ
16. ↑  ส่งสัญญาบัตรยศตำรวจพระนครบาลและตำรวจภูธรไปพระราชทาน
17. ↑  พระราชทานบรรดาศักดิ์
18. ↑  แจ้งความกระทรวงยุติธรรม
19. ↑  แจ้งความกระทรวงยุติธรรม
20. ↑  พระราชทานเหรียญจักรมาลา
21. ↑  พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ (หน้า 3627)
22. ↑  พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์และเหรียญ (หน้า 3447)