**สหภาพยุโรป** (อังกฤษ: European Union: EU) เป็นสหภาพทางเศรษฐกิจและการเมือง ประกอบด้วยรัฐสมาชิก 27 ประเทศซึ่งส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในทวีปยุโรป มีพื้นที่ 4,233,255 ตารางกิโลเมตร มีประชากรที่ประเมินกว่า 447 ล้านคน สหภาพยุโรปพัฒนาตลาดเดี่ยวภายในผ่านระบบกฎหมายทำให้เป็นมาตรฐานซึ่งใช้บังคับในรัฐสมาชิกทุกประเทศ นโยบายสหภาพยุโรปมุ่งประกันการเคลื่อนย้ายบุคคล สินค้า บริการและทุนอย่างเสรีในตลาดเดี่ยว ตรากฎหมายด้านยุติธรรมและกิจการในประเทศและธำรงนโยบายร่วมกันด้านการค้า เกษตรกรรม การประมงและการพัฒนาภูมิภาค การควบคุมหนังสือเดินทางถูกเลิกภายในพื้นที่เชงเกน มีการตั้งสหภาพการเงินในปี 2542 และมีผลบังคับเต็มที่ในปี 2545 ประกอบด้วยรัฐสมาชิกสหภาพยุโรป 19 ประเทศซึ่งใช้สกุลเงินยูโร

สหภาพยุโรปดำเนินการผ่านระบบผสมระหว่างสหภาพเหนือชาติและความร่วมมือระหว่างรัฐบาล องค์กรตัดสินใจหลักเจ็ดองค์กร เรียก สถาบันของสหภาพยุโรป ได้แก่ ที่ประชุมยุโรป คณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป รัฐสภายุโรป คณะกรรมาธิการยุโรป ศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรป ธนาคารกลางยุโรปและศาลผู้สอบบัญชียุโรป

สหภาพยุโรปกำเนิดขึ้นจากประชาคมถ่านหินและเหล็กกล้าแห่งยุโรป (ECSC) และประชาคมเศรษฐกิจยุโรป (EEC) ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2494 และ 2501 ตามลำดับโดยประเทศอินเนอร์ซิกส์ ประชาคมและองค์การสืบเนื่องมีขนาดเติบโตขึ้นโดยการเข้าร่วมของสมาชิกใหม่และมีอำนาจมากขึ้นโดยการเพิ่มขอบเขตนโยบายในการจัดการ สนธิสัญญามาสทริชท์สถาปนาสหภาพยุโรปในปี 2536 และนำเสนอความเป็นพลเมืองยุโรป การแก้ไขหลักพื้นฐานรัฐธรรมนูญล่าสุดของสหภาพยุโรปล่าสุด สนธิสัญญาลิสบอน มีผลใช้บังคับในปี 2552

สหภาพยุโรปมีประชากรคิดเป็น 7.3% ของประชากรโลก ในปี 2559 สหภาพยุโรปผลิตผลิตภัณฑ์มวลรวมภายใน 16.477 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็น 22.2% ของจีดีพีราคาตลาดโลก และ 16.9% เมื่อวัดในแง่ความเท่าเทียมกันของอำนาจซื้อ นอกจากนี้ ประเทศสหภาพยุโรป 26 จาก 28 ประเทศมีดัชนีการพัฒนามนุษย์สูงมาก ตามข้อมูลของโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ ในปี 2555 สหภาพยุโรป ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ สหภาพยุโรปพัฒนาบทบาทด้านความสัมพันธ์ภายนอกและการกลาโหมผ่านนโยบายต่างประเทศและความมั่นคงร่วม สหภาพฯ คงคณะผู้แทนทางทูตถาวรทั่วโลกและมีผู้แทนในสหประชาชาติ องค์การการค้าโลก กลุ่ม 7 และกลุ่ม 20 เนื่องจากมีอิทธิพลทั่วโลก จึงมีการอธิบายสหภาพยุโรปเป็นอภิมหาอำนาจปัจจุบันหรืออภิมหาอำนาจในอนาคต

ภูมิศาสตร์
----------

ลำดับเหตุการณ์การขยายสหภาพยุโรป
รัฐสมาชิกของสหภาพยุโรปครอบคลุมพื้นที่ 4,233,262 ตารางกิโลเมตร ยอดเขาสูงสุดในสหภาพยุโรป คือ ยอดเขามงบล็องในเทือกเขาเกรเอียนแอลป์ (Graian Alps) มีความสูง 4,810.45 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล จุดต่ำสุดในสหภาพยุโรปคือ แลมเมอฟยอร์เดน (Lammefjorden) ประเทศเดนมาร์ก และซาวด์เพลสปอลเดอร์ (Zuidplaspolder) ประเทศเนเธอร์แลนด์ ที่ความสูง 7 เมตรต่ำกว่าระดับน้ำทะเล ภูมิภาพ ภูมิอากาศและเศรษฐกิจของสหภาพยุโรปได้รับอิทธิพลจากแนวชายฝั่ง ซึ่งมีความยาว 65,993 กิโลเมตร

เมื่อรวมดินแดนโพ้นทะเลของฝรั่งเศสซึ่งตั้งอยู่นอกทวีปยุโรปแต่ยังเป็นสมาชิกของสหภาพยุโรปแล้ว สหภาพยุโรปจะมีภูมิอากาศเกือบทุกชนิดตั้งแต่อาร์กติก (ยุโรปเหนือ-ตะวันออก) ถึงเขตร้อน (เฟรนช์เกียนา) ทำให้ค่าเฉลี่ยทางอุตุนิยมวิทยาของสหภาพยุโรปสิ้นความหมายโดยสิ้นเชิง ประชากรส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในภูมิอากาศแบบอบอุ่นชื้นภาคพื้นสมุทร (ยุโรปเหนือ-ตะวันตกและกลาง) ภูมิอากาศแบบเมดิเตอร์เรเนียน (ยุโรปใต้) หรือภูมิอากาศอบอุ่นฤดูร้อนภาคพื้นทวีปหรือกึ่งเขตหนาว (บอลข่านเหนือและยุโรปกลาง)

ประชากรของสหภาพยุโรปมีความเป็นเมืองสูง โดยผู้อยู่อาศัยประมาณ 75% อาศัยอยู่ในพื้นที่เมืองในปี 2549 นครส่วนใหญ่กระจายทั่วสหภาพยุโรป แม้มีจำนวนมากกระจุกอยู่ในและรอบ ๆ เบเนลักซ์

### รัฐสมาชิก

บทความหลัก: รัฐสมาชิกสหภาพยุโรป, การขยายสหภาพยุโรป, และ การขยายสหภาพยุโรปในอนาคต
สหภาพยุโรปเติบโตขึ้นจากรัฐผู้ก่อตั้งหกรัฐ ได้แก่ ประเทศเบลเยียม ฝรั่งเศส เยอรมนีตะวันตก อิตาลี ลักเซมเบิร์กและเนเธอร์แลนด์ ผ่านการขยายในเวลาต่อมาเป็น 27 ประเทศในปัจจุบัน ประเทศเข้าร่วมสหภาพโดยกลายเป็นภาคีของสนธิสัญญาก่อตั้ง ฉะนั้นจึงอยู่ภายใต้เอกสิทธิ์และพันธกรณีของสมาชิกสภาพสหภาพยุโรป ดังนี้เป็นการมอบอำนาจอธิปไตยบางส่วนแก่สถาบันโดยแลกเปลี่ยนกับการมีผู้แทนในสถาบันเหล่านั้น มักเรียกการปฏิบัติดังนี้ว่า "การรวมอำนาจอธิปไตย" (pooling of sovereignty)

ในการเข้าเป็นสมาชิก ประเทศนั้นต้องเข้าเกณฑ์โคเปนเฮเกนซึ่งนิยามไว้ ณ ที่ประชุมยุโรปในกรุงโคเปนเฮเกนเมื่อปี 2536 เกณฑ์ดังกล่าวกำหนดให้มีประชาธิปไตยเสถียรซึ่งเคารพสิทธิมนุษยชนและหลักนิติธรรม เศรษฐกิจแบบตลาดที่ทำหน้าที่ และการยอมรับพันธกรณีของสมาชิกภาพรวมทั้งกฎหมายสหภาพยุโรป การประเมินการบรรลุเกณฑ์ดังกล่าวของประเทศเป็นความรับผิดชอบของที่ประชุมยุโรป ยังไม่มีรัฐสมาชิกใดเคยออกจากสหภาพ แม้กรีนแลนด์ (จังหวัดปกครองตนเองของประเทศเดนมาร์ก) ถอนตัวในปี 2528 ปัจจุบันสนธิสัญญาลิสบอนมีวรรคในข้อที่ 50 กำหนดสำหรับสมาชิกในการออกจากสหภาพยุโรป 

ปัจจุบันมีหกประเทศซึ่งได้รับการรับรองว่าเป็นผู้มีคุณสมบัติเป็นสมาชิก ได้แก่ ประเทศแอลเบเนีย ไอซ์แลนด์ มาซิโดเนีย มอนเตเนโกร เซอร์เบียและตุรกี แม้ไอซ์แลนด์ระงับการเจรจาไปในปี 2556 ประเทศบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาและคอซอวอได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการว่าเป็นผู้ที่อาจมีคุณสมบัติ โดยบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนากำลังยื่นคำขอเป็นสมาชิก

สี่ประเทศผู้ก่อตั้งสมาคมการค้าเสรียุโรป (EFTA) มิใช่สมาชิกสหภาพยุโรป แต่ได้ผูกมัดบางส่วนต่อเศรษฐกิจและข้อบังคับของสหภาพยุโรป ได้แก่ ไอซ์แลนด์, ลีชเทินชไตน์ และนอร์เวย์ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของตลาดเดี่ยวผ่านพื้นที่เศรษฐกิจยุโรป และสวิตเซอร์แลนด์ซึ่งมีความสัมพันธ์คล้ายกันผ่านสนธิสัญญาทวิภาคี ความสัมพันธ์ของจุลรัฐ อันดอร์รา โมนาโก ซานมารีโนและนครรัฐวาติกันมีการใช้เงินสกุลยูโรและขอบเขตความร่วมมืออื่น รัฐเอกราช 27 รัฐต่อไปนี้ประกอบเป็นสหภาพยุโรป คือ

รัฐสมาชิกสหภาพยุโรป

| ชื่อ | เมืองหลวง | วันที่เข้าร่วม | ประชากร | พื้นที่ (กม.2) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ออสเตรีย | เวียนนา | 199501011 มกราคม 2538 | 8,700,471 | 83,855 |
| เบลเยียม | บรัสเซลส์ | 19570325ผู้ก่อตั้ง | 11,289,853 | 30,528 |
| บัลแกเรีย | โซเฟีย | 200701011 มกราคม 2550 | 7,153,784 | 110,994 |
| โครเอเชีย | ซาเกร็บ | 201307011 กรกฎาคม 2556 | 4,190,669 | 56,594 |
| ไซปรัส | นิโคเซีย | 200405011 พฤษภาคม 2547 | 848,319 | 9,251 |
| สาธารณรัฐเช็ก | ปราก | 200405011 พฤษภาคม 2547 | 10,553,843 | 78,866 |
| เดนมาร์ก | โคเปนเฮเกน | 197301011 มกราคม 2516 | 5,707,251 | 43,075 |
| เอสโตเนีย | ทาลลินน์ | 200405011 พฤษภาคม 2547 | 1,315,944 | 45,227 |
| ฟินแลนด์ | เฮลซิงกิ | 199501011 มกราคม 2538 | 5,487,308 | 338,424 |
| ฝรั่งเศส | ปารีส | 19570325ผู้ก่อตั้ง | 66,661,621 | 640,679 |
| เยอรมนี | เบอร์ลิน | 19570325ผู้ก่อตั้ง | 82,162,000 | 357,021 |
| กรีซ | เอเธนส์ | 198101011 มกราคม 2524 | 10,793,526 | 131,990 |
| ฮังการี | บูดาเปสต์ | 200401011 พฤษภาคม 2547 | 9,830,485 | 93,030 |
| ไอร์แลนด์ | ดับลิน | 197301011 มกราคม 2516 | 4,658,530 | 70,273 |
| อิตาลี | โรม | 19570325ผู้ก่อตั้ง | 60,665,551 | 301,338 |
| ลัตเวีย | ริกา | 200405011 พฤษภาคม 2547 | 1,968,957 | 64,589 |
| ลิทัวเนีย | วิลนีอัส | 200405011 พฤษภาคม 2547 | 2,888,558 | 65,200 |
| ลักเซมเบิร์ก | นครลักเซมเบิร์ก | 19570325ผู้ก่อตั้ง | 576,249 | 2,586 |
| มอลตา | วัลเลตตา | 200405011 พฤษภาคม 2547 | 434,403 | 316 |
| เนเธอร์แลนด์ | อัมสเตอร์ดัม | 19570325ผู้ก่อตั้ง | 16,979,120 | 41,543 |
| โปแลนด์ | วอร์ซอ | 200405011 พฤษภาคม 2547 | 37,967,209 | 312,685 |
| โปรตุเกส | ลิสบอน | 198601011 มกราคม 2529 | 10,341,330 | 92,390 |
| โรมาเนีย | บูคาเรสต์ | 200701011 มกราคม 2550 | 19,759,968 | 238,391 |
| สโลวาเกีย | บราติสลาวา | 200405011 พฤษภาคม 2547 | 5,426,252 | 49,035 |
| สโลวีเนีย | ลูบลิยานา | 200405011 พฤษภาคม 2547 | 2,064,188 | 20,273 |
| สเปน | มาดริด | 198601011 มกราคม 2529 | 46,438,422 | 504,030 |
| สวีเดน | สต็อกโฮล์ม | 199501011 มกราคม 2538 | 9,851,017 | 449,964 |
| รวม: | 27 ประเทศ |  | 446,834,579 | 4,233,262 |

การเมือง
--------

สหภาพยุโรปดำเนินการตามหลักการให้ (conferral) ซึ่งกล่าวว่า ควรกระทำเฉพาะภายในข้อจำกัดอำนาจหน้าที่ที่มอบหมายให้ตามสนธิสัญญา และการเสริมอำนาจปกครอง (subsidiarity) ซึ่งกล่าวว่า ควรกระทำเฉพาะเมื่อรัฐสมาชิกกระทำเพียงลำพังแล้วไม่สามารถบรรลุวัตถุประสงค์ได้เพียงพอ กฎหมายที่สถาบันของสหภาพยุโรปออกสามารถผ่านได้หลายแบบ กล่าวโดยทั่วไป กฎหมายสามารถจำแนกได้เป็นสองกลุ่ม คือ กฎหมายที่มีผลใช้บังคับโดยไม่จำเป็นต้องมีมาตรการนำไปปฏิบัติระดับชาติ (ข้อบังคับ) และกฎหมายที่เจาะจงต้องการมาตรการนำไปปฏิบัติระดับชาติ (คำสั่ง)

### โครงสร้างรัฐธรรมนูญ

การจำแนกประเภทสหภาพยุโรปในแง่กฎหมายระหว่างประเทศหรือกฎหมายรัฐธรรมนูญมีการถกเถียงอย่างมาก สหภาพฯ เริ่มต้นเป็นองค์การระหว่างประเทศและค่อย ๆ พัฒนาเป็นสมาพันธรัฐ ทว่า ตั้งแต่กลางคริสต์ทศวรรษ 1960 สหภาพฯ ได้เพิ่มลักษณะสำคัญหลายประการของสหพันธรัฐ ดังเช่นผลโดยตรงของกฎหมายรัฐบาลระดับรวม (general level of government) ต่อปัจเจกบุคคล และการออกเสียงลงคะแนนฝ่ายข้างมากในกระบกวนการตัดสินใจของรัฐบาลระดับรวม โดยไม่กลายเป็นสหพันธรัฐโดยสภาพ ฉะนั้นปัจจุบันนักวิชาการจึงมองสหภาพฯ ว่าเป็นแบบกึ่งกลางระหว่างสมาพันธรัฐและสหพันธรัฐ โดยเป็นตัวอย่างที่มิใช่โครงสร้างการเมืองทั้งสองแบบ ด้วยเหตุนี้ องค์การดังกล่าวจึงมีคำเรียกว่า มีลักษณะเฉพาะตัว (sui generis) แม้บางคนอาจแย้งว่าการเรียกแบบนี้ใช้ไม่ได้แล้ว

องค์การดังกล่าวเดิมใช้คำว่า "ประชาคม" และต่อมา "สหภาพ" อธิบายตนเอง ความยุ่งยากของการจำแนกประเภทเกี่ยวข้องกับความแตกต่างระหว่างกฎหมายระดับชาติ (ซึ่งคนในบังคับของกฎหมายได้แก่บุคคลธรรมดาและนิติบุคคล) และกฎหมายระหว่างประเทศ (ซึ่งคนในบังคับได้แก่รัฐเอกราชและองค์การระหว่างประเทศ) นอกจากนี้ ยังสามารถมองในแง่ของข้อแตกต่างระหว่างประเพณีนิยมรัฐธรรมนูญของยุโรปและอเมริกา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแง่ของประเพณีนิยมยุโรป คำว่า สหพันธรัฐ เทียบเท่ากับรัฐสหพันธ์เอกราชในกฎหมายระหว่างประเทศ ฉะนั้นจึงไม่อาจเรียกสหภาพยุโรปว่าสหพันธรัฐได้โดยปราศจากคุณสมบัติ ทว่า มีการอธิบายโดยยึดแบบจำลองสหพันธ์หรือสหพันธ์โดยสภาพ ฉะนั้นจึงอาจเหมาะสมที่จะพิจารณาสหภาพฯ ว่าเป็นสหภาพรัฐสหพันธ์ (federal union of states) อันเป็นโครงสร้างเชิงความคิดระหว่างสมาพันธรัฐและสหพันธรัฐ ศาลรัฐธรรมนูญแห่งเยอรมนีเรียกสหภาพยุโรปว่า ชตาเทนเวอร์บุนด์ เป็นโครงสร้างกึ่งกลางระหว่างชตาเทนบุนด์ (สมาพันธรัฐ) และบุนเดสส์ทาท (สหพันธรัฐ) ซึ่งเข้ากับมโนทัศน์นี้ สหภาพรัฐสหพันธ์อาจเป็นแบบการเมืองที่อยู่ยืนยาว ศาสตราจารย์แอนดรูว์ โมราฟซิกอ้างว่าสหภาพยุโรปไม่น่าจะพัฒนาต่อไปเป็นสหพันธรัฐ แต่อาจถึงเติบโตเต็มที่เป็นระบบรัฐธรรมนูญแล้ว

### การปกครอง

สหภาพยุโรปมีหกสถาบัน ได้แก่ ที่ประชุมยุโรป คณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป รัฐสภายุโรป คณะกรรมาธิการยุโรป ศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรปและศาลผู้สอบบัญชียุโรป อำนาจหน้าที่ตรวจสอบและแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายแบ่งกันระหว่างคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรปและรัฐสภายุโรป ส่วนคณะกรรมาธิการยุโรปและที่ประชุมยุโรปในขอบเขตจำกัดเป็นผู้ดำเนินภาระงานฝ่ายบริหาร ธนาคารกลางยุโรปเป็นผู้กำหนดนโยบายการเงินของยูโรโซน ศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรปเป็นผู้ตีความและการใช้บังคับกฎหมายสหภาพยุโรปและประกันสนธิสัญญา ศาลผู้สอบบัญชีเป็นผู้ตรวจสอบงบประมาณของสหภาพยุโรป นอกจากนี้ยังมีองค์กรสนับสนุนซึ่งให้คำแนะนำสหภาพยุโรปหรือดำเนินการในด้านหนึ่ง ๆ โดยเฉพาะ

**สถาบันของสหภาพยุโรป*** ด
* ค
* ก

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **คณะมนตรียุโรป** (European Council) 
- กำหนดแรงผลักดันและทิศทาง - |  | **คณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป** (The Council of the European Union) 
- สภานิติบัญญัติ - |  | **รัฐสภายุโรป** (European Parliament) 
- สภานิติบัญญัติ - |  | **คณะกรรมาธิการยุโรป** (European Commission) 
- ฝ่ายบริหาร - |
| 

Members of the European Council 2011 | 

EU Council room | 

European Parliament | 

European Commission building |
| * การประชุมสุดยอดของประมุขแห่งรัฐหรือหัวหน้ารัฐบาล ประธานคณะมนตรียุโรปและประธานคณะกรรมาธิการยุโรป
* ให้แรงผลักดันการเมืองที่จำเป็นต่อการพัฒนาสหภาพและตั้งวัตถุประสงค์และลำดับความสำคัญทั่วไป
* ไม่ออกกฎหมาย
* ตั้งอยู่ในกรุงบรัสเซลส์
 | * ทำงานร่วมกับรัฐสภาเป็นสภานิติบัญญัติ
* แบ่งปันอำนาจงบประมาณกับรัฐสภา
* ประกันการประสานงานของนโยบายเศรษฐกิจและสังคมอย่างกว้างและตั้งแนวปฏิบัติสำหรับนโยบายต่างประเทศและความมั่นคงร่วม (CFSP)
* ตัดสินใจความตกลงระหว่างประเทศ
* ตั้งอยู่ในกรุงบรัสเซลส์
 | * ทำงานร่วมกับคณะมนตรีเป็นสภานิติบัญญัติ
* แบ่งปันอำนาจงบประมาณกับคณะมนตรีและตัดสินใจงบประมาณในวาระสุดท้าย
* กำหนดการควบคุมแบบประชาธิปไตยเหนือสถาบันซึ่งรวมถึงคณะกรรมาธิการยุโรปและอนุมัติสมาชิกของคณะกรรมาธิการ
* ตั้งอยู่และมีการประชุมเต็มสภาในสทราซบูร์ แต่ประชุมในกรุงบรัสเซลส์เป็นหลัก
 | * เป็นฝ่ายบริหาร
* ยื่นข้อเสนอกฎหมายใหม่ต่อรัฐสภาและคณะมนตรี
* นำนโยบายไปปฏิบัติ
* บริหารงบประมาณ
* ประกันการปฏิบัติตามกฎหมายยุโรป ("ผู้พิทักษ์สนธิสัญญา")
* เจรจาความตกลงระหว่างประเทศ
* ตั้งอยู่ในกรุงบรัสเซลส์
 |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **ศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรป** (Court of Justice of the European Union) 
- ฝ่ายตุลาการ - |  | **ธนาคารกลางยุโรป** (European Central Bank) 
- ธนาคารกลาง - |  | **ศาลผู้สอบบัญชียุโรป** (European Court of Auditors) 
- ผู้สอบบัญชีการเงิน - |  |
| 

ECJ room | 

European Central Bank | 

ECA building |
| * ประกันการใช้บังคับและตีความเป็นรูปแบบเดียวกันซึ่งกฎหมายยุโรป
* มีอำนาจวินิจฉัยข้อพิพาททางกฎหมายระหว่างรัฐสมาชิก สภาบัน ธุรกิจและปัจเจกบุคคล
* ตั้งอยู่ในนครลักเซมเบิร์ก
 | * ก่อตั้งร่วมกับธนาคารกลางแห่งชาติ ระบบธนาคารกลางยุโรป ฉะนั้นจึงกำหนดนโยบายการเงินของยูโรโซน
* ประกันเสถียรภาพราคาในยูโรโซนโดยการควบคุมอุปสงค์เงิน
* ตั้งอยู่ในแฟรงก์เฟิร์ต
 | * ตรวจสอบการนำงบประมาณไปใช้อย่างเหมาะสม
* ตั้งอยู่ในนครลักเซมเบิร์ก
 |

#### ที่ประชุมยุโรป

บทความหลัก: ที่ประชุมยุโรป
คณะมนตรียุโรป หรือ ที่ประชุมยุโรป (European Council) ให้ทิศทางการเมืองแก่สหภาพยุโรป มีการประชุมอย่างน้อยปีละสี่ครั้งและประกอบด้วยประธานที่ประชุมยุโรป (คนปัจจุบันคือ ดอนัลต์ ตุสก์) ประธานคณะกรรมาธิการยุโรปและผู้แทนหนึ่งคนจากรัฐสมาชิกแต่ละรัฐ (อาจเป็นประมุขแห่งรัฐหรือหัวหน้ารัฐบาล) ผู้แทนระดับสูงของสหภาพด้านกิจการต่างประเทศและนโยบายความมั่นคง (คนปัจจุบันคือ เฟเดริกา โมเกรินี) ก็เข้าร่วมประชุมด้วยเช่นกัน มีผู้อธิบายว่าเป็น "ผู้มีอำนาจการเมืองสูงสุด" ของสหภาพยุโรป ที่ประชุมยุโรปเกี่ยวข้องโดยตรงในการเจรจาการเปลี่ยนแปลงสนธิสัญญาและการนิยามวาระและยุทธศาสตร์นโยบายของสหภาพยุโรป

ที่ประชุมยุโรปใช้บทบาทผู้นำของตนสะสางข้อพิพาทระหว่างรัฐสมาชิกและสถาบัน และระงับวิกฤตการเมืองและความไม่ลงรอยระหว่างปัญหาและนโยบายที่มีข้อโต้เถียง คณะมนตรีฯ แสดงออกภายนอกเป็น "ประมุขแห่งรัฐร่วมกัน" และให้สัตยาบันเอกสารสำคัญ (ตัวอย่างเช่น ความตกลงระหว่างประเทศและสนธิสัญญา)

ภาระหน้าที่ของประธานที่ประชุมยุโรป คือ การประกันการเป็นผู้แทนภายนอกของสหภาพยุโรป การขับเคลื่อนการเห็นพ้องต้องกันและระงับความแตกต่างในหมู่รัฐสมาชิก ทั้งระหว่างการประชุมของที่ประชุมยุโรปและสมัยระหว่างการประชุม

ระวังสับสนระหว่างที่ประชุมยุโรปกับสภายุโรป (Council of Europe) ซึ่งเป็นองค์การระหว่างประเทศที่เป็นอิสระต่อสหภาพยุโรป ตั้งอยู่ในสทราซบูร์

#### คณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป

คณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป (หรือเรียก "คณะมนตรี" และ "สภารัฐมนตรี" ซึ่งเป็นชื่อเก่า) (Council of the European Union) เป็นครึ่งหนึ่งของสภานิติบัญญัติของสหภาพยุโรป ประกอบด้วยรัฐมนตรีจากรัฐสมาชิกแต่ละรัฐและประชุมกันในหลายองค์ประกอบขึ้นอยู่กับขอบเขตนโยบายที่กำลังจัดการอยู่ แม้ว่าจะมีองค์ประกอบต่างกัน แต่ยังถือเป็นองค์กรหนึ่งเดียว นอกเหนือจากการทำหน้าที่สภานิติบัญญัติแล้ว คณะมนตรีฯ ยังใช้การทำหน้าที่บริหารในด้านนโยบายต่างประเทศและความมั่นคงร่วม

#### สภา

รัฐสภายุโรป
บทความหลัก: รัฐสภายุโรป
สภายุโรป (European Parliament) เป็นอีกครึ่งหนึ่งของสภานิติบัญญัติยุโรป สมาชิก 751 คนของรัฐสภายุโรปมาจากการเลือกตั้งโดยตรงของพลเมืองสหภาพยุโรปทุกห้าปีโดยยึดหลักการมีผู้แทนตามสัดส่วน แม้สมาชิกรัฐสภายุโรปมาจากการเลือกตั้งระดับชาติ แต่นั่งประชุมตามกลุ่มการเมืองมากกว่าสัญชาติ แต่ละประเทศมีจำนวนที่นั่งจำนวนหนึ่งและแบ่งเป็นเขตเลือกตั้งต่ำกว่าชาติโดยที่ไม่กระทบต่อสภาพสัดส่วนของระบบการออกเสียงลงคะแนน

สภายุโรปและคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรปผ่านกฎหมายร่วมกันในแทบทุกด้านภายใต้กระบวนวิธีสภานิติบัญญัติทั่วไป ซึ่งยังใช้กับงบประมาณสหภาพยุโรปด้วย คณะกรรมาธิการยุโรปต้องรับผิดชอบต่อรัฐสภา โดยต้องอาศัยการอนุมัติจากสภาจึงจะดำรงตำแหน่งได้ ต้องรายงานต่อรัฐสภาและอยู่ภายใต้ญัตติไม่ไว้วางใจจากรัฐสภา ประธานรัฐสภายุโรป (คนปัจจุบันคือ อันโทนิโอ ทาญานี) ดำเนินบทบาทประธานรัฐสภาและเป็นผู้แทนภายนอก ประธานและรองประธานมาจากการเลือกตั้งของสมาชิกสภาทุกสองปีครึ่ง

#### คณะกรรมาธิการ

บทความหลัก: คณะกรรมาธิการยุโรป
คณะกรรมาธิการยุโรป (European Commission) เป็นฝ่ายบริหารของสหภาพยุโรปและรับผิดชอบต่อการริเริ่มกฎหมายและการดำเนินงานวันต่อวันของสหภาพยุโรป คณะกรรมาธิการฯ ยังถูกมองว่าเป็นผู้สั่งการบูรณาการยุโรป คณะกรรมาธิการฯ ดำเนินการราวกับเป็นการปกครองระบบรัฐสภา โดยมีกรรมาธิการ 27 คนสำหรับขอบเขตนโยบายต่าง ๆ มาจากรัฐสมาชิกรัฐละหนึ่งคน แต่กรรมาธิการถูกผูกมัดให้ดูแลผลประโยชน์ของสหภาพยุโรปโดยรวมมากกว่าของรัฐบ้านเกิดของตน

กรรมาธิการคนหนึ่งจาก 27 คนเป็นประธานคณะกรรมาธิการยุโรป (คนปัจจุบันคือ ฌอง-โคลด ยุงเคอร์) มาจากการแต่งตั้งของที่ประชุมยุโรป รองจากประธาน กรรมาธิการคนที่โดดเด่นที่สุดคือ ผู้แทนระดับสูงของสหภาพด้านกิจการต่างประเทศและความมั่นคง ซึ่งโดยตำแหน่งเป็นรองประธานกรรมาธิการฯ และมาจากการเลือกโดยที่ประชุมยุโรปเช่นกัน แล้วกรรมาธิการอีก 26 คนที่เหลือมาจากการแต่งตั้งของคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรปโดยตกลงกับประธานฯ ที่ได้รับเสนอชื่อ กรรมาธิการ 27 คนรวมเป็นองค์กรเดียวอยู่ภายใต้การออกเสียงอนุมัติโดยรัฐสภายุโรป

### งบประมาณ

สหภาพยุโรปตกลงงบประมาณ 120,700 ล้านยูโรสำหรับปี 2550 และ 864,300 ล้านยูโรสำหรับช่วงปี 2550–2556 คิดเป็น 1.10% และ 1.05% สำหรับการพยากรณ์รายได้มวลรวมประชาชาติของอียู-27 สำหรับสองช่วงตามลำดับ ในปี 2503 งบประมาณของประชาคมเศรษฐกิจยุโรปขณะนั้นคิดเป็น 0.03% ของจีดีพี

ในปี 2553 งบประมาณ 141,500 ล้านยูโร รายการรายจ่ายเดี่ยวใหญ่สุด คือ "ความเชื่อมแน่นและความสามารถแข่งขัน" โดยคิดเป็นประมาณ 45% ของงบประมาณทั้งหมด รองลงมาเป็น "เกษตรกรรม" โดยคิดเป็นประมาณ 31% ของทั้งหมด "การพัฒนาชนบท สิ่งแวดล้อมและการประมง" คิดเป็นประมาณ 11% "การปกครอง" คิดเป็นประมาณ 6% "สหภาพยุโรปที่เป็นหุ้นส่วนโลก" และ "ความเป็นพลเมือง เสรีภาพ ความมั่นคงและความยุติธรรม" คิดเป็นประมาณ 6% และ 1% ตามลำดับ

ศาลผู้สอบบัญชีมีข้อผูกพันตามกฎหมายจัดหา "คำแถลงการประกันในเรื่องความน่าเชื่อถือของบัญชีและความถูกต้องตามกฎหมายและความถูกต้องตามระเบียบของธุรกรรมพื้นเดิม" แก่รัฐสภาและคณะมนตรีฯ ศาลฯ ยังให้ความเห็นและข้อเสนอกฎหมายการเงินและการกระทำต่อต้านการฉ้อฉล รัฐสภาใช้ข้อมูลดังกล่าวตัดสินใจว่าจะอนุมัติการจัดการงบประมาณของคณะกรรมาธิการฯ หรือไม่

ศาลผู้สอบบัญชียุโรปลงนามบัญชีสหภาพยุโรปทุกปีตั้งแต่ปี 2550 และได้แสดงให้เห็นว่าข้อผิดพลาดส่วนมากเกิดขึ้นในระดับชาติ ในรายงานปี 2552 ผู้สอบบัญชีพบว่ารายจ่ายของสหภาพฯ ห้าด้าน เกษตรกรรมและกองทุนความเชื่อมแน่น ได้รับผลกระทบอย่างสำคัญจากข้อผิดพลาด คณะกรรมาธิการยุโรปประเมินในปี 2552 ว่าผลการเงินของความไม่ถูกต้องคิดเป็น 1,863 ล้านยูโร

### อำนาจหน้าที่

รัฐสมาชิกสหภาพยุโรปคงอำนาจทั้งหมดที่มิได้ถูกมอบอย่างชัดเจนให้สหภาพยุโรป ในบางขอบเขต สหภาพยุโรปมีอำนาจหน้าที่สิทธิ์ขาดเฉพาะ เหล่านี้เป็นพื้นที่ซึ่งรัฐสมาชิกสละความสามารถใด ๆ ในการตรากฎหมาย ในขอบเขตอื่น สหภาพยุโรปและรัฐสมาชิกมีอำนาจหน้าที่ร่วมกันออกกฎหมาย ขณะที่ทั้งสองฝ่ายสามารถออกกฎหมายได้ แต่รัฐสมาชิกสามารถออกกฎหมายเฉพาะจนถึงขอบเขตที่สหภาพยุโรปไม่มีขอบเขตเท่านั้น ในขอบเขตนโยบายอื่น สหภาพยุโรปสามารถประสานงาน สนับสนุนและส่งเสริมการกระทำของรับสมาชิกเท่านั้น แต่ไม่สามารถตรากฎหมายโดยมีเป้าหมายเพื่อปรับปรุงกฎหมายระดับชาติให้สอดคล้องกันได้

ข้อเท็จจริงว่าขอบเขตนโยบายหนึ่ง ๆ จัดอยู่ในหมวดอำนาจหน้าที่อย่างใดอย่างหนึ่งนั้นมิได้บ่งชี้เสมอไปว่ามีการใช้วิธีดำเนินการนิติบัญญัติใดในการตรากฎหมายในขอบเขตนโยบายนั้น มีการใช้วิธีดำเนินการนิติบัญญัติต่าง ๆ ในหมวดอำนาจหน้าที่เดียวกัน และแม้แต่ในขอบเขตนโยบายเดียวกัน

การแบ่งอำนาจหน้าที่ในขอบเขตนโยบายต่าง ๆ ระหว่างรัฐสมาชิกและสหภาพฯ แบ่งออกเป็นสามหมวดดังนี้

|  |
| --- |
| ดังที่ปรากฏในมาตรา 1 ของส่วนที่ 1 แห่งสนธิสัญญารวมว่าด้วยการทำหน้าที่ของสหภาพยุโรป * ดู
* คุย
* แก้
 |
| 

|  |
| --- |
| อำนาจหน้าที่สิทธิ์ขาดจำเพาะ |

 | 

|  |
| --- |
| อำนาจหน้าที่ร่วม |

 | 

|  |
| --- |
| อำนาจหน้าที่สนับสนุน |

 |
| 

|  |
| --- |
| "*สหภาพฯ มีอำนาจหน้าที่สิทธิ์ขาดเฉพาะในการออกคำสั่งและสรุปความตกลงระหว่างประเทศเมื่อกำหนดไว้ในรัฐบัญญัติของสหภาพฯ แล้ว*" |
| * สหภาพศุลกากร
* การสถาปนากฎการแข่งขันที่จำเป็นต่อการทำหน้าที่ของตลาดภายใน
* นโยบายการเงินของรัฐสมาชิกซึ่งใช้เงินสกุลยูโร
* การอนุรักษ์ทรัพยากรชีวภาพทางทะเลภายใต้นโยบายการประมงร่วม
* นโยบายพาณิชย์ร่วม
* การสรุปความตกลงระหว่างประเทศบางฉบับ
 |

 | 

|  |
| --- |
| "*รัฐสมาชิกไม่อาจใช้อำนาจหน้าที่ในขอบเขตซึ่งสหภาพฯ ได้กระทำแล้ว*" |
| * ตลาดภายใน
* นโยบายสังคม สำหรับแง่ที่นิยามไว้ในสนธิสัญญาฯ นี้
* ความเชื่อมแน่นทางเศรษฐกิจ สังคมและดินแดน
* เกษตรกรรมและการประมง โดยยกเว้นการอนุรักษ์ทรัพยากรชีวภาพทางทะเล
* สิ่งแวดล้อม
* การคุ้มครองผู้บริโภค
* การขนส่ง
* ข่ายข้ามยุโรป (trans-European networks)
* พลังงาน
* ขอบเขตเสรีภาพ ความมั่นคงและความยุติธรรม
* ข้อกังวลความปลอดภัยร่วมในปัญหาสาธารณสุข สำหรับแง่ที่นิยามไว้ในสนธิสัญญาฯ นี้
 |

 | 

|  |
| --- |
| "*การใช้อำนาจหน้าที่ของสหภาพฯ จะต้องไม่เป็นผลให้รัฐสมาชิกถูกกีดกันมิให้ใช้อำนาจหน้าที่ของตนในด้าน*" … |
| * การวิจัย การพัฒนาเทคโนโลยีและอวกาศ
* ความร่วมมือการพัฒนา การช่วยเหลือทางมนุษยธรรม
 |

|  |
| --- |
| "*สหภาพฯ ประสานงานหรือนำไปปฏิบัติซึ่งนโยบายของรัฐสมาชิกเพิ่มเติมจากนโยบายร่วม ซึ่งไม่ระบุไว้ที่อื่น*" |
| * การประสานงานนโยบายเศรษฐกิจ การจ้างงานและสังคม
* นโยบายต่างประเทศ ความมั่นคงและการกลาโหมร่วม
 |

 | 

|  |
| --- |
| "*สหภาพฯ สามารถดำเนินการเพื่อสนับสนุน ประสานงานหรือส่งเสริมการกระทำของรัฐสมาชิกในด้าน*" … |
| * การคุ้มครองและการพัฒนาสุขภาพมนุษย์
* อุตสาหกรรม
* วัฒนธรรม
* การท่องเที่ยว
* การศึกษา เยาวชน กีฬาและการฝึกอาชีวะ
* การป้องกันภัยฝ่ายพลเรือน (การป้องกันภัยพิบัติ)
* ความร่วมมือด้านการปกครอง
 |

 |

เศรษฐกิจ
--------

สหภาพยุโรปสถาปนาตลาดเดียวทั่วดินแดนของสมาชิกทั้งหมดซึ่งมีพลเมือง 508 ล้านคน ในปี 2557 สหภาพยุโรปมีจีดีพีรวมกัน 18.640 ล้านล้านดอลลาร์ระหว่างประเทศ (international dollar) คิดเป็นสัดส่วน 20% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศทั่วโลกเรียงตามความเท่าเทียมของอำนาจซื้อ (PPP) สหภาพยุโรปที่เป็นองค์การการเมืองมีผู้แทนในองค์การการค้าโลก รัฐสมาชิกสหภาพยุโรปมีความมั่งคั่งสุทธิประเมินมากที่สุดในโลก คิดเป็น 30% ของความมั่งคั่งทั่วโลก 223 ล้านล้านดอลลาร์ระหว่างประเทศ

รัฐสมาชิก 19 รัฐเข้าร่วมสหภาพการเงิน เรียก ยูโรโซน ซึ่งใช้เงินตราเดี่ยวคือ ยูโร สหภาพการเงินมีพลเมืองสหภาพยุโรป 338 ล้านคน ยูโรเป็นเงินตราสำรองใหญ่สุดอันดับสองตลอดจนเงินตราที่มีการซื้อขายมากที่สุดอันดับสองของโลกรองจากดอลลาร์สหรัฐ

ในบรรดา 500 บรรษัทใหญ่สุดในโลกวัดตามรายได้ในปี 2553 จำนวนนี้มี 161 บรรษัทที่มีสำนักงานใหญ่อยู่ในสหภาพยุโรป ในปี 2559 อัตราการว่างงานในสหภาพยุโรปอยู่ที่ 8.9% ขณะที่เงินเฟ้ออยู่ที่ 2.2% และดุลบัญชีเดินสะพัดอยู่ที่ −0.9% ของจีดีพี ค่าจ้างสุทธิต่อปีเฉลี่ยในสหภาพยุโรปอยู่ที่ประมาณ $20,000 ในปี 2558 ซึ่งคิดเป็นประมาณกึ่งหนึ่งของค่าจ้างสุทธิต่อปีเฉลี่ยในสหรัฐอเมริกา

มีความผันแปรของจีดีพี (พีพีพี) ต่อหัวอย่างสำคัญภายในรัฐสหภาพยุโรปหนึ่ง ๆ ความแตกต่างระหว่างภูมิภาคที่รวยและจนที่สุด (ภูมิภาค NUTS-2 ตามการตั้งชื่อหน่วยดินแดนเพื่อสถิติจำนวน 276 ภูมิภาค) ในปี 2557 มีพิสัยระหว่าง 30% ของค่าเฉลี่ยสมาชิกสหภาพยุโรป 28 รัฐถึง 539% หรือตั้งแต่ 8,200 ถึง 148,000 ยูโร (ประมาณ 9,000 ถึง 162,000 ดอลลาร์สหรัฐ)

กองทุนโครงสร้างและกองทุนความเชื่อมแน่นกำลังสนับสนุนการพัฒนาภูมิภาคด้อยพัฒนาของสหภาพยุโรป ดินแดนดังกล่าวส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในรัฐยุโรปกลางและใต้ หลายกองทุนจัดหาการช่วยเหลือฉุกเฉิน การสนับสนุนสมาชิกผู้สมัครเพื่อเปลี่ยนแปลงประเทศของตนเพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานของสหภาพยุโรป (Phare, ISPA, และ SAPARD) และสนับสนุนเครือจักรภพรัฐเอกราช (TACIS) TACIS ปัจจบุนัเป็นส่วนหนึ่งของโครงการยุโรปเอดทั่วโลก โครงการกรอบการวิจัยและเทคโนโลยีสหภาพยุโรปสนับสนุนการวิจัยที่ดำเนินการโดยกลุ่มจากสมาชิกสหภาพยุโรปทุกประเทศเพื่อมุ่งสู่พื้นที่การวิจัยยุโรปเดียว

### ตลาดภายใน

วัตถุประสงค์แกนกลางดั้งเดิมสองประการของประชาคมเศรษฐกิจยุโรปคือการพัฒนาตลาดร่วม ซึ่งต่อมากลายเป็นตลาดเดียว และสหภาพศุลกากรระหว่างรัฐสมาชิก ตลาดเดียวเกี่ยวข้องกับการเคลื่อนย้ายอย่างเสรีซึ่งสินค้า ทุน บุคคลและบริการภายในสหภาพยุโรป และสหภาพศุลกากรซึ่งเกี่ยวข้องกับการใช้บังคับอากรศุลกากรภายนอกร่วมต่อสินค้าทุกชนิดที่เข้าสู่ตลาดดังกล่าว เมื่อสินค้าถูกรับเข้าตลาดแล้วจะไม่มีการเก็บอากรศุลกากร ภาษีเลือกปฏิบัติหรือโควตานำเข้าอีกเมื่อมีการเคลื่อนย้ายภายใน รัฐสมาชิกที่มิใช่สหภาพยุโรป ไอซ์แลนด์ นอร์เวย์ ลีชเทินชไตน์และสวิตเซอร์แลนด์เข้าร่วมในตลาดเดียวแต่ไม่เข้าร่วมสหภาพศุลกากร การค้ากึ่งหนึ่งในสหภาพยุโรปอยู่ภายใต้กฎหมายซึ่งสหภาพยุโรปปรับปรุงให้สอดคล้องกัน

การเคลื่อนย้ายทุนอย่างเสรีตั้งใจให้อนุญาตการเคลื่อนย้ายการลงทุน เช่น การซื้ออสังหาริมทรัพย์และการซื้อหลักทรัพย์ระหว่างประเทศ ก่อนหน้ามีแรงขับสู่สหภาพเศรษฐกิจและการเงิน การพัฒนาข้อกำหนดทุนเป็นไปอย่างเชื่องช้า หลังสนธิสัญญามาสทริชต์ มีหนังสือประชุมคำวินิจฉัยของศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรปซึ่งกำลังพัฒนาอย่างรวดเร็วในด้านเสรีภาพซึ่งถูกละเลยในทีแรกนี้ การเคลื่อนย้ายทุนอย่างเสรีเป็นเอกลักษณ์ถึงขนาดที่มีการให้แก่รัฐที่มิใช่สมาชิกโดยเสมอกัน

การเคลื่อนย้ายบุคคลอย่างเสรีหมายความว่าพลเมืองสหภาพยุโรปสามารถเคลื่อนย้ายอย่างเสรีระหว่างรัฐสมาชิกเพื่ออยู่อาศัย ทำงาน ศึกษาหรือเกษียณในประเทศอื่น การเคลื่อนย้ายดังกล่าวต้องการพิธีรีตรองทางการปกครองและการรับรองคุณสมบัติวิชาชีพจากรัฐอื่นลดลง

การเคลื่อนย้ายบริการและสถานที่ประกอบการอย่างเสรีทำให้บุคคลที่ประกอบอาชีพอิสระเคลื่อนย้ายระหว่างรัฐสมาชิกเพื่อจัดหาบริการเป็นการชั่วคราวหรือถาวรได้ แม้บริการจะคิดเป็น 60–70% ของจีดีพี แต่กฎหมายในขอบเขตดังกล่าวยังไม่มีการพัฒนาเท่ากับในขอบเขตอื่น ส่วนนี้มีการจัดการโดยมีการผ่านคำสั่งเรื่องบริการในตลาดภายในซึ่งมุ่งเปิดเสรีการจัดหาบริการให้ข้ามพรมแดน ตามสนธิสัญญาฯ การจัดหาบริการให้เป็นเสรีภาพตกค้างซึ่งใช้บังคับได้ต่อเมื่อไม่มีการใช้เสรีภาพอื่น

### สหภาพการเงิน

การสถาปนาเงินตราเดียวยุโรปกลายเป็นวัตถุประสงค์อย่างเป็นทางการของประชาคมเศรษฐกิจยุโรปในปี 2512 ต่อมาในปี 2535 หลังได้เจรจาโครงสร้างและวิธีดำเนินการของสหภาพเงินตราแล้ว รัฐสมาชิกลงนามสนธิสัญญามาสทริชต์และถูกผูกพันตามกฎหมายให้บรรลุกฎที่มีการตกลงกันซึ่งรวมถึงเกณฑ์บรรจบหากต้องการเข้าร่วมสหภาพการเงิน รัฐที่ต้องการเข้าร่วมจะต้องเข้าร่วมกลไกอัตราแลกเปลี่ยนยุโรปเสียก่อน 

ในปี 2542 สหภาพการเงินเริ่มต้น ทีแรกเป็นเงินตราบัญชีโดยมีรัฐสมาชิกสิบเอ็ดรัฐเข้าร่วม ในปี 2545 เงินตราดังกล่าวมีการใช้อย่างสมบูรณ์ เมื่อมีการออกธนบัตรและเหรียญยูโรและเงินตราประจำชาติเริ่มต้นหายไปในยูโรโซน ซึ่งขณะนั้นมีรัฐสมาชิก 12 รัฐ ยูโรโซน (ซึ่งประกอบด้วยรัฐสมาชิกสหภาพยุโรปที่ใช้เงินสกุลยูโร) ได้เติบโตเป็น 19 ประเทศนับแต่นั้น

ยูโรและนโยบายการเงินของรัฐที่ใช้ในความตกลงกับสหภาพยุโรปอยู่ภายใต้การควบคุมของธนาคารกลางยุโรป (ECB) โดย ECB เป็นธนาคารกลางสำหรับยูโรโซน ฉะนั้นจึงควบคุมนโยบายการเงินในขอบเขตนั้นโดยมีวาระเพื่อธำรงเสถียรภาพราคา ตั้งอยู่ ณ ใจกลางของระบบธนาคารกลางยุโรป ซึ่งรวบรวมธนาคารกลางแห่งชาติทั่วทั้งสหภาพยุโรปและมีคณะมนตรีใหญ่ (General Council) เป็นผู้ควบคุม ซึ่งคณะมนตรีใหญ่นี้ประกอบด้วยประธานธนาคารกลางยุโรปที่มาจากการแต่งตั้งของที่ประชุมยุโรป รองประธานธนาคารกลางยุโรปและผู้ว่าการธนาคารกลางประจำชาติของรัฐสมาชิกสหภาพยุโรปทั้ง 27 รัฐ

ระบบการควบคุมดูแลการเงินยุโรปเป็นสถาปัตยกรรมโครงสร้างของโครงการควบคุมดูแลการเงินของสหภาพยุโรป ประกอบด้วยสามหน่วยงาน ได้แก่ การธนาคารยุโรป การประกันภัยและบำนาญอาชีพยุโรป และการหลักทรัพย์และตลาดยุโรป ในการเติมเต็มกรอบนี้ ยังมีคณะกรรมการความเสี่ยงเป็นระบบยุโรป (European Systemic Risk Board) ภายใต้ความรับผิดชอบของธนาคารกลางยุโรป จุดมุ่งหมายของระบบควบคุมการเงินนี้คือเพื่อประกันเสถียรภาพทางเศรษฐกิจของสหภาพยุโรป

เพื่อป้องกันรัฐที่เข้าร่วมมิให้เผชิญปัญหาหรือวิกฤตการเงินหลังเข้าร่วมสหภาพการเงิน รัฐถูกผูกพันในสนธิสัญญามาสทริชต์ในบรรลุข้อผูกพันการเงินและวิธีดำเนินการที่สำคัญ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเพื่อแสดงวินัยงบประมาณและการบรรจบทางเศรษฐกิจอย่างยั่งยืนระดับสูง ตลอดจนการหลีกเลี่ยงการขาดดุลภาครัฐมากเกินและจำกัดหนี้สาธารณะที่ระดับยั่งยืน

### พลังงาน

ในปี 2549 รัฐสมาชิกสหภาพยุโรป 27 รัฐมีการบริโภคพลังงานในแผ่นดินทั้งสิ้น 1,825 ล้านตันเทียบเท่าน้ำมัน (toe) ประมาณ 46% ของพลังงานที่บริโภคมีการผลิตภายในรัฐสมาชิก ขณะที่อีก 54% มาจากการนำเข้า ในสถิติเหล่านี้ พลังงานนิวเคลียร์ถือเป็นพลังงานหลักที่ผลิตในสหภาพยุโรป โดยไม่คำนึงถึงแหล่งยูเรเนียม ซึ่งมีการผลิตในสหภาพยุโรปน้อยกว่า 3%

สหภาพยุโรปมีอำนาจนิติบัญญัติในขอบเขตนโยบายพลังงานเป็นส่วนใหญ่ของประวัติศาสตร์ นโยบายดังกล่าวมีเหง้าในประชาคมถ่านหินและเหล็กกล้าแห่งยุโรป การริเริ่มนโยบายพลังงานยุโรปแบบบังคับและครอบคุลมมีการอนุมัติในการประชุมที่ประชุมยุโรปในเดือนตุลาคม 2548 และมีการพิมพ์เผยแพร่นโยบายฉบับร่างนโยบายแรกในเดือนมกราคม 2550

สหภาพยุโรปมีห้าจุดหลักในนโยบายพลังงาน ได้แก่ เพิ่มการแข่งขันในตลาดภายใน ส่งเสริมการลงทุนและกระตุ้นความเชื่อมโยงระหว่างสายไฟฟ้า ทำให้หลากหลายซึ่งทรัพยากรพลังงานโดยมีระบบสนองวิกฤตที่ดีขึ้น สถาปนาโครงสนธิสัญญาใหม่สำหรับความร่วมมือด้านพลังงานกับประเทศรัสเซียขณะที่พัฒนาความสัมพันธ์กับรัฐที่อุดมไปด้วยพลังงานในเอเชียกลางและแอฟริกาเหนือ ใช้อุปสงค์พลังงานที่มีอยู่ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นขณะที่เพิ่มการพาณิชย์พลังงานหมุนเวียน และสุดท้ายเพิ่มเงินทุนสำหรับเทคโนโลยีพลังงานใหม่

ในปี 2550 ประเทศสหภาพยุโรปทั้งหมดนำเข้า 82% ของอุปทานน้ำมัน 57% ของอุปทานแก๊สธรรมชาติ และ 97.48% ของอุปทานยูเรเนียม มีการพึ่งพาพลังงานรัสเซียอย่างมากซึ่งสหภาพยุโรปกำลังพยายามลด

เชิงอรรถ
--------

1. ↑  On 000000001990-10-03-00003 ตุลาคม 1990, the constituent states of the former German Democratic Republic acceded to the Federal Republic of Germany, automatically becoming part of the EU.

อ้างอิง
-------

1. 1 2  "Eurostat – Population on 1 January 2019". European Commission. สืบค้นเมื่อ 18 July 2019.
2. 1 2  "IMF World Economic Outlook Database, October 2019". International Monetary Fund. สืบค้นเมื่อ 22 December 2016.
3. ↑
4. ↑  "Gini coefficient of equivalised disposable income - EU-SILC survey". *ec.europa.eu/eurostat*. Eurostat. สืบค้นเมื่อ 29 December 2020.
5. ↑  "Inequalities in Human Development in the 21st Century" (PDF). Human Development Report. p. 5.
6. ↑  "Common commercial policy". *Europa Glossary*. Europa web portal. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-01-16. สืบค้นเมื่อ 6 September 2008.
7. ↑  "Agriculture and Fisheries Council". The Council of the European Union. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-08-13. สืบค้นเมื่อ 6 September 2008.
8. ↑  "Overview of the European Union activities: Regional Policy". Europa web portal. สืบค้นเมื่อ 6 September 2008.
9. ↑  "European Union". Encyclopædia Britannica. สืบค้นเมื่อ 1 July 2009. international organisation comprising 27 European countries and governing common economic, social, and security policies....
10. ↑  "European Union". *The World Factbook*. Central Intelligence Agency. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-06-15. สืบค้นเมื่อ 11 October 2009.
11. ↑  Anneli Albi (2005). "Implications of the European constitution". *EU enlargement and the constitutions of Central and Eastern Europe*. Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2008. p. 204. ISBN 90-6704-285-4. สืบค้นเมื่อ 25 July 2011. In practical terms, the EU is perhaps still best characterised as a 'supranational organisation *sui generis*': this term has proved relatively uncontroversial in respect of national constitutional sensitivities, being at the same time capable of embracing new facets of integration
12. ↑
13. ↑  "European Union reaches 500 Million through Combination of Accessions, Migration and Natural Growth". Vienna Institute of Demography.
14. ↑
15. ↑
16. ↑  Consolidated version of the Treaty on European Union/Title III: Provisions on the Institutions

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **สหภาพยุโรป**

* เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของสหภาพยุโรป
* เว็บไซต์ของผู้แทนคณะกรรมาธิการยุโรปประจำประเทศไทย เก็บถาวร 2007-07-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* เว็บไซต์ของคณะกรรมาธิการยุโรป ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม
* Thaieurope.net เว็บไซต์ที่เป็นศูนย์รวมข่าวสารของสหภาพยุโรป จัดทำโดยหน่วยราชการไทยในยุโรป ประสานงานโดยสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงบรัสเซลส์

| * ด
* ค
* ก
สหภาพยุโรป |
| --- |
| รัฐสมาชิก | 
* กรีซ
* โครเอเชีย
* เช็กเกีย
* ไซปรัส
* เดนมาร์ก
* เนเธอร์แลนด์
* บัลแกเรีย
* เบลเยียม
* โปรตุเกส
* โปแลนด์
* ฝรั่งเศส
* ฟินแลนด์
* มอลตา
* เยอรมนี
* โรมาเนีย
* ลักเซมเบิร์ก
* ลัตเวีย
* ลิทัวเนีย
* สเปน
* สโลวาเกีย
* สโลวีเนีย
* สวีเดน
* ออสเตรีย
* อิตาลี
* เอสโตเนีย
* ไอร์แลนด์
* ฮังการี

 |  |
| องค์กร | 
* รัฐสภายุโรป
* คณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป
* คณะมนตรียุโรป
* คณะกรรมาธิการยุโรป
* ศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรป
* ธนาคารกลางยุโรป
* ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งยุโรป
* สำนักงานผู้อำนวยการใหญ่เพื่อการคุ้มครองพลเมืองยุโรปและปฏิบัติการการช่วยเหลือมนุษยธรรม

 |
| บทความที่เกี่ยวข้อง | 
* ประชาคมเศรษฐกิจยุโรป
* ธรรมนูญยุโรป
* เขตเศรษฐกิจยุโรป
* ยูโร
* สมาคมการค้าเสรียุโรป
* ความตกลงเชงเกน
* การรวมกลุ่มในภูมิภาคยุโรป
* การขยายสหภาพยุโรป
* การสนับสนุนสหภาพยุโรป
* ความเคลือบแคลงสหภาพยุโรป
* การถอนตัวของสหราชอาณาจักร

 |

| * ด
* ค
* ก
กลุ่ม 20 |
| --- |
| 
* สหภาพแอฟริกา สหภาพแอฟริกา
* อาร์เจนตินา อาร์เจนตินา
* ออสเตรเลีย ออสเตรเลีย
* บราซิล บราซิล
* แคนาดา แคนาดา
* จีน จีน
* สหภาพยุโรป สหภาพยุโรป
* ฝรั่งเศส ฝรั่งเศส
* เยอรมนี เยอรมนี
* อินเดีย อินเดีย
* อินโดนีเซีย อินโดนีเซีย
* อิตาลี อิตาลี
* ญี่ปุ่น ญี่ปุ่น
* เม็กซิโก เม็กซิโก
* รัสเซีย รัสเซีย
* ซาอุดีอาระเบีย ซาอุดีอาระเบีย
* แอฟริกาใต้ แอฟริกาใต้
* เกาหลีใต้ เกาหลีใต้
* ตุรกี ตุรกี
* สหราชอาณาจักร สหราชอาณาจักร
* สหรัฐ สหรัฐ

 |  |

| * ด
* ค
* ก
รายนามผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ |
| --- |
| พ.ศ. 2444-2468 (ค.ศ. 1901-1925) | อ็องรี ดูว์น็อง / ปาซี (1901)  **·**  ดูกอมมูน / โกบัต (1902)  **·** 
เครเมอร์ (1903)  **·**  สถาบันกฎหมายนานาชาติ (1904)  **·**  ซุทเนอร์ (1905)  **·**  โรสเวลต์ (1906)  **·**  โมเนตา / เรอโนล์ (1907)  **·**  อาร์โนลสัน / บาเยอร์ (1908)  **·**  เบอร์แนร์ /  เดตูร์เนล เดอ กองสตอง (1909)  **·**  สำนักสันติภาพสากล (1910)  **·**  แอสเซอร์ / ไฟรด์ (1911)  **·**  รูต (1912)  **·**  ลา ฟงแตน (1913)  **·**  คณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ (1917)  **·**  วิลสัน (1919)  **·**  บูร์เกอัว (1920)  **·**  บรานติง / แลงจ์ (1921)  **·**  นันเซิน (1922)  **·**  แชมเบอร์เลน / ดอวส์ (1925) |
| พ.ศ. 2469-2493 (ค.ศ. 1926-1950) | ไบรอันด์ / ชเตรเซอมัน (1926)  **·**  บุยซอง / ควิดด์ (1927)  **·**  เคลล็อก (1929)  **·**  โซเดอร์บลอม (1930)  **·**  อัดดัมส์ / บัตเลอร์ (1931)  **·**  อังเจลล์ (1933)  **·**  เฮนเดอร์สัน (1934)  **·**  อ็อสซีเอ็ทซ์คี (1935)  **·**  ลามัส (1936)  **·**  เซซิล (1937)  **·**  Nansen Office (1938)  **·**  คณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ (1944)  **·**  ฮุล (1945)  **·**  บัลช์ / มอตต์ (1946)  **·**  Quaker Peace and Social Witness / American Friends Service Committee (1947)  **·**  มหาตมา คานธี (1948)  **·**  บอยด์ ออร์ (1949)  **·**  บุนเช (1950) |
| พ.ศ. 2494-2518 (ค.ศ. 1951-1975) | ชูโอ (1951)  **·**  ชไวท์เซอร์ (1952)  **·**  มาร์แชลล์ (1953)  **·**  ข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ (1954)  **·**  เพียร์สัน (1957)  **·**  ปิเร (1958)  **·**  เบเคอร์ (1959)  **·**  ลูตูลิ (1960)  **·**  ฮัมมาร์เฮิลด์ (1961)  **·**  พอลิง (1962)  **·**  คณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ / สันนิบาตสภากาชาด (1963)  **·**  ลูเทอร์ คิง (1964)  **·**  กองทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติ (1965)  **·**  กาแซง (1968)  **·**  องค์การแรงงานระหว่างประเทศ (1969)  **·**  บอร์ล็อก (1970)  **·**  บรันท์ (1971)  **·**  คิสซินเจอร์ / เล ดึ๊ก เถาะ (1973)  **·**  แมกไบรด์ / ซะโตะ (1974)  **·**  ซาคารอฟ (1975) |
| พ.ศ. 2519-2543 (ค.ศ. 1976-2000) | วิลเลียมส์ / คอร์ริแกน (1976)  **·**  องค์การนิรโทษกรรมสากล (1977)  **·**  อัสซาดาต / เบกิน (1978)  **·**  แม่ชีเทเรซา (1979)  **·**  เอสกุยเวล (1980)  **·**  ข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ (1981)  **·**  ไมร์ดาล / การ์เซีย โรเบลส (1982)  **·**  วาแวนซา (1983)  **·**  ตูตู (1984)  **·**  แพทย์ระหว่างประเทศเพื่อการป้องกันสงครามนิวเคลียร์ (1985)  **·**  วีเซล (1986)  **·**  อาเรียส (1987)  **·**  กองกำลังรักษาสันติภาพ (1988)  **·**  ทะไลลามะ (1989)  **·**  กอร์บาชอฟ (1990)  **·**  ซูจี (1991)  **·**  เมนชู (1992)  **·**  แมนเดลา / เดอ แกลร์ก (1993)  **·**  อาราฟัต / เปเรส / ราบิน (1994)  **·**  Pugwash Conferences / รอตแบลต (1995)  **·**  เบโล / ออร์ตา (1996)  **·**  กลุ่มรณรงค์ต่อต้านการใช้กับระเบิดสากล / วิลเลียมส์ (1997)  **·**  ฮูม / ทริมเบิล (1998)  **·**  องค์การแพทย์ไร้พรมแดน (1999)  **·**  คิม แด-จุง (2000) |
| พ.ศ. 2544-2568 (ค.ศ. 2001-2025) | สหประชาชาติ / แอนนัน (2001)  **·**  คาร์เตอร์ (2002)  **·**  เอบาดี (2003)  **·**  มาไท (2004)  **·**  สำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ / อัลบะรอดะอี (2005)  **·**  ยูนูส / ธนาคารกรามีน (2006)  **·**  อัล กอร์ / คณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (2007)  **·**  มาร์ตติ อะห์ติซาริ (2008)  **·**  บารัก โอบามา (2009)  **·**  หลิว เสี่ยวโป (2010)  **·**  เซอร์ลีฟ / โบวี / กัรมาน (2011)  **·**  สหภาพยุโรป (2012)  **·**  องค์การห้ามอาวุธเคมี (2013)  **·**  สัตยาธิ / ยูซัฟซัย (2014)  **·**  กลุ่มสานเสวนาสี่ฝ่ายแห่งชาติตูนิเซีย (2015)  **·**  ฮวน มานูเอล ซานโตส (2016)  **·**  คณะกรรมการรณรงค์เพื่อยกเลิกอาวุธนิวเคลียร์ระหว่างประเทศ (2017)  **·**  เดนิส มูเควกี / นาดิยะฮ์ มุรอด (2018)  **·**  อาบีย์ อาห์เม็ด (2019)  **·**  โครงการอาหารโลก (2020)  **·**  มาเรีย เรสซา / ดมีตรี มูราตอฟ (2021)  **·**  อาเลียช เบียเลียตสกี / เมมอเรียล / ศูนย์เสรีภาพพลเมือง (2022)  **·**  แนร์เกส โมแฮมแมดี (2023) |

| * ด
* ค
* ก
องค์การระดับภูมิภาค |
| --- |
| องค์การ | 
* สหภาพแอฟริกา
* สันนิบาตอาหรับ
* ความร่วมมือเอเชีย
* เอเปค
* OCS
* อาเซียน
* BBIN
* บิมสเทค
* ประชาคมแคริบเบียน
* Central American Integration System
* เครือรัฐเอกราช
* เครือจักรภพแห่งประชาชาติ
* Community of Latin American and Caribbean States
* สภายุโรป
* ประชาคมแอฟริกาตะวันออก
* อีซีโอดับบลิวเอเอส
* องค์การความร่วมมือทางเศรษฐกิจ
* สหภาพเศรษฐกิจยูเรเชีย
* อียู
* GUAM
* คณะมนตรีความร่วมมืออ่าว
* IORA
* Latin American Parliament
* Melanesian Spearhead Group
* เมร์โกซูร์
* เนโท
* คณะมนตรีนอร์ดิก
* องค์การนานารัฐอเมริกา
* PIF
* Polynesian Leaders Group
* Prosur
* อาร์เซ็ป
* เอสซีโอ
* เอสเอเออาร์ซี
* TAKM
* Trilateral Cooperation Secretariat
* องค์การนานารัฐเตอร์กิก
* สหภาพประชาชาติอเมริกาใต้
* วี4
* คณะมนตรีนอร์ดิกตะวันตก

 |
| หัวข้อ | 
* การรวมกลุ่มระดับภูมิภาค
* องค์การระดับภูมิภาคเรียงตามจำนวนประชากร
* ภูมิภาคนิยม (ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ)

 |