**ส่วนต่อประสานกราฟิกกับผู้ใช้** (graphical user interface, GUI อ่านว่า จียูไอ หรือ กูอี้) เป็นวิธีการใช้งานคอมพิวเตอร์ผ่านทางสัญลักษณ์หรือภาพนอกเหนือจากทางตัวอักษร จียูไอมีส่วนประกอบต่างๆ เช่น ไอคอน หน้าต่างการใช้งาน เมนู ปุ่มเลือก และการใช้เมาส์ หรือแม้แต่ในระบบทัชสกรีน

จียูไอพัฒนาพัฒนาขึ้นโดยนักวิจัยที่สถาบันวิจัยสแตนฟอร์ดนำโดย ดัก เอนเกลบาร์ต (Doug Engelbart) โดยการใช้งานร่วมกับไฮเปอร์ลิงก์และเมาส์ ซึ่งภายหลังได้นำมาวิจัยต่อที่ศูนย์วิจัยซีร็อกซ์พาร์ค (Xerox PARC) โดยใช้งานระบบกราฟิกแทนที่ระบบตัวอักษร โดยบางคนจะเรียกระบบนี้ว่า PARC User Interface หรือ PUI ปลายคริสต์ทศวรรษที่ 1970 แอปเปิลคอมพิวเตอร์ได้นำมาใช้ครั้งแรกกับเครื่องแมคอินทอช ซึ่งภายหลังทางไมโครซอฟท์ได้นำความคิดมาใช้กับระบบปฏิบัติการวินโดวส์ ในปัจจุบันจียูไอเป็นที่นิยมโดยสามารถเห็นได้จากระบบปฏิบัติการ แมคอินทอช และ วินโดวส์ และล่าสุดในลินุกซ์

แบบกราฟิกเปรียบเทียบกับแบบข้อความ
---------------------------------

การใช้งานแบบกราฟิกและแบบชุดคำสั่ง ในวินโดวส์ ไอคอนและโปรแกรมต่างๆ ทำงานระบบกราฟิก ขณะที่หน้าต่างการใช้งาน (ตรงกลางสีดำ) เป็นการใช้งานผ่านชุดคำสั่งส่วนต่อประสานกราฟิกกับผู้ใช้ ช่วยให้การเรียนรู้การใช้งานคอมพิวเตอรทำได้ง่ายและเร็วขึ้นเปรียบเทียบกับระบบเก่า 

ที่ต้องพิมพ์ชุดคำสั่งที่ใช้ในระบบดอสหรือยูนิกซ์ ซึ่งเป็นส่วนต่อประสานผู้ใช้แบบข้อความ (Text user interface) ในบางครั้งจะเรียกว่า ส่วนต่อประสานแบบชุดคำสั่ง (Command Line Interfaces, CLI) ในการใช้งานผู้ใช้ต้องพิมพ์คำสั่งผ่านทางคีย์บอร์ด โดยคำสั่งเฉพาะต่างๆที่พิมพ์จำเป็นต้องใช้เวลาระยะหนึ่งในการเรียนรู้ อย่างไรก็ดีในบางระบบเช่น Linux ก็ยังใข้ GUI เป็น frontend เพื่อที่ทำงาน
กับส่วนต่อประสานแบบชุดคำสั่ง รวมถึงการพัฒนารูปแบบของ GUI ได้มีการพัฒนาไปอย่างรวดเร็วโดยมีทั้งในส่วนของ Commercial และ แบบ โอเพ่นซอร์ส ซึ่งในส่วนของ Commercial ได้มีบริษัทยักษ์ใหญ่บางบริษัทเริ่มเข้าจับตลาดทางด้านนี้แล้วเช่น Sun ก็มีในส่วนของ Java Desktop
เป็นต้น โดยกล่าวถึงรูปแบบการติดต่อกับผู้ใช้แบบนี้ว่า Desktop 
ระบบของ GUI เช่นในส่วนของระบบปฏิบัติการวินโดว์จะเป็นในลักษณะถูกสร้างขึ้นมาให้เป็นส่วนหนึ่งกับตัวระบบปฏิบัติการเลย โดยมีการเรียก
ใช้ส่วนการติดต่อกับผู้ใช้ผ่านทางระบบ API โดยไปเรียกส่วนประมวณผลที่ชื่อว่า GDI และมีโหมดที่เป็นส่วนติดต่อกับผู้ใช้แบบชุดคำสั่ง
แยกเป็นส่วนหนึ่งอีกต่างหากแต่ยังคงอยู่ภายใต้ระบบปฏิบัติการ (shell) 
ระบบ GUI ในส่วนของ Open source ได้มีการจัดตั้งองค์การขึ้นมาเพื่อทำการกำหนดมาตรฐานกลางที่ใช้ในทำงานในส่วนการพัฒนาของ Desktop ร่วมกันเช่น การกำหนดมาตรฐานของเมนู, ลักษณะส่วนติดต่อย่อยอื่นๆ เป็นต้นโดยองค์นี้มีชื่อว่า free desktop Desktop ที่ร่วมใช้มาตรฐานเดียวกันกับ free desktop เช่น Gnome, KDE, XFCE เป็นต้น รวมถึงมีการพัฒนาลูกเล่นต่างๆ ออกไปมากมาย รวมถึงการใช้งานที่หลากหลายมากขึ้นโดยลดการติดต่อระหว่าง
ผู้ใช้และส่วนที่เป็นการประสานชุดคำสั่งลงให้มากที่สุด ในระบบปฏิบัติการใหม่ๆ ในปัจจุบันมีการรองรับการใช้งานทั้งแบบกราฟิกและแบบข้อความ โดยแสดงผลผ่านทางกราฟิกเป็นหลักสำหรับผู้ใช้ทั่วไป และต้องใช้คำสั่งพิเศษเพื่อเรียกใช้คำสั่งของการใช้ส่วนต่อประสานแบบข้อความ โดยแบ่งแยกออกเป็น
โหมดการทำงานได้ด้วย

| * ด
* ค
* ก
สิ่งแวดล้อมเดสก์ท็อปและตัวจัดการหน้าต่าง |
| --- |
| สิ่งแวดล้อมเดสก์ท็อป | 

|  |  |
| --- | --- |
| ใช้จีทีเค | 
* บัดจี
* ซินนามอน
* กะโนม
* จีพีอีพาล์มท็อป
* ระบบเดสก์ท็อปจาวา
* แอลเอ็กซ์ดีอี
* มาเต
* อาร์โอเอ็กซ์เดสก์ท็อป
* ชูการ์
* เอ็กซ์ฟาสต์
* เอกซ์เอฟซีอี

 |
| ใช้คิวต์ | 
* เชินตู้เชาจั้วซี่ถ่ง
* เคดีอีพลาสมา 5
* ลูมินา
* แอลเอ็กซ์คิวต์
* เรเซอร์-คิวต์
* ทรินิตี้
* ยูเคยูไอ

 |
| ใช้โมทิฟ | 
* สิ่งแวดล้อมเดสก์ท็อปคอมมอน
* ไออาร์ไอเอ็กซ์อินเทอร์แอ็กทีฟเดสก์ท็อป
* สิ่งแวดล้อมผู้ใช้วิชวล
* เอ็กซ์.เดสก์ท็อป

 |
| อื่นๆ | 
* เอฟวีดับเบิลยูเอ็ม-คริสตัล
* โอเพนวินโดวส์ (ใช้โอไอแอลที)
* Sakura HyperMedia Desktop (ใช้ทูลคิตหน้าต่างนามธรรม)
* ยูดีอี (ใช้เอ็กซ์ลิบ/เอ็กซ์ซีบี)

 |

 |
| เชลล์แบบกราฟิก | 
* GNOME Shell
* KDesktop
* Moksha Desktop
* Phosh
* Plasma
* Plasma Bigscreen
* Plasma Mobile
* Maynard
* Unity

 |
| X windowmanagers(comparison) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Compositing | 
* Compiz
* Enlightenment
* KWin
* Metacity
* Metisse
* Muffin
* Mutter
* Project Looking Glass
* Xfwm

 |
| Stacking | 
* 4Dwm
* 9wm
* AfterStep
* amiwm
* Blackbox
* CTWM
* cwm
* Fluxbox
* FLWM
* FVWM
* FVWM95
* IceWM
* JWM
* Matchbox
* Motif Window Manager
* olwm
* Openbox
* Qvwm
* Sawfish
* swm
* twm
* tvtwm
* vtwm
* Window Maker
* WindowLab
* wm2

 |
| Tiling | 
* awesome
* dwm
* i3
* Ion
* larswm
* ratpoison
* StumpWM
* wmii
* xmonad

 |

 |
| Waylandcompositors | 
* Enlightenment
* Gala
* KWin
* Mir
* Mutter
* Muffin
* Budgie-wm
* sway
* Weston

 |
| อื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง | 
* Display server
* การอุปลักษณ์เดสก์ท็อป
* ส่วนต่อประสานกราฟิกกับผู้ใช้
* GUI widget
* Painter's algorithm
* Resolution independence
* เชลล์
* Virtual desktop
* วิจิททูลคิท
* WIMP
* Windowing system

 |