**กบฏ 26 มีนาคม พ.ศ. 2520** เป็นความพยายามก่อรัฐประหารล้มล้างรัฐบาลของนายธานินทร์ กรัยวิเชียร โดย พล.อ.ฉลาด หิรัญศิริ และนายทหารกลุ่มหนึ่ง ได้นำกองกำลังทหารจากกองพลที่ 9 จังหวัดกาญจนบุรี เข้ายึดสถานที่สำคัญ 4 แห่ง คือ ศูนย์ปฏิบัติการกองทัพบก สวนรื่นฤดี กองบัญชาการกองพลที่ 1 รักษาพระองค์ กองบัญชาการทหารสูงสุดส่วนหน้า สนามเสือป่า และกรมประชาสัมพันธ์ ในวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2520

เหตุการณ์
---------

โดยเหตุการณ์ครั้งนี้เกิดขึ้นเมื่อสถานการณ์หลังการจลาจลและรัฐประหารในวันที่ 6 ตุลาคม พ.ศ. 2519 ผ่านมาได้ 3 เดือน มีความวิตกกังวลและตรึงเครียดอยู่เสมอ ๆ ว่า อาจจะมีการรัฐประหารซ้อนขึ้นมาจากทหารกลุ่มที่ไม่ใช่ทหารที่มีอำนาจอยู่ในขณะนั้น (สภาปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน) จนกระทั่งเกิดขึ้นจริงในเวลาเช้ามืดของวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2520 เมื่อทหารกลุ่มหนึ่ง ที่นำโดย พล.อ.ฉลาด ซึ่งเป็นอดีตรองผู้บัญชาการทหารบกที่ยังมีอิทธิพลอยู่ในกองทัพ จำนวน 300 นาย จาก กองพันทหารราบที่ 19 พัน 1, 2 และ 3 แต่งเครื่องแบบสนามติดธงไตรรงค์เล็ก ๆ ที่ต้นแขนเพื่อเป็นสัญลักษณ์ พร้อมอาวุธปืน เคลื่อนกำลังเข้ายึดสถานที่สำคัญต่าง ๆ ดังที่ปรากฏข้างต้น ซึ่งเป็นส่วนบัญชาการในกรุงเทพมหานคร

ต่อมาในเวลาสาย คณะผู้ก่อการที่นำโดย พล.อ.ฉลาด ได้ออกประกาศทางวิทยุกระจายเสียงเป็นแถลงการณ์ อ้างถึงความเสื่อมโทรมด้านต่าง ๆ และอ้างเหตุของการยึดอำนาจ โดยมีใจความว่า

> ทั้งนี้เพื่อเป็นแกนกลางของบรรดาผู้รักชาติที่จะร่วมมือกันที่จะแก้ไขสถานการณ์บ้านเมืองให้ดีขึ้น และเพื่อสถาปนาการปกครองในระบอบประชาธิปไตยให้สำเร็จโดยเร็วที่สุด
> 
> 

โดยอ้างว่า แถลงการณ์ฉบับนี้ลงนามโดย พล.อ.ประเสริฐ ธรรมศิริ รองผู้บัญชาการทหารบกในขณะนั้น ซึ่งเป็นนายทหารที่บรรดากำลังพลในกองทัพให้ความเคารพนับถืออยู่ ซึ่งในเหตุการณ์นี้ได้มีนักการเมืองที่มีชื่อเสียง 2 คน เข้าร่วมด้วย คือ นายวีระ มุสิกพงศ์ และ พ.ท. สนั่น ขจรประศาสน์

จากแถลงการณ์นี้ทำให้ รัฐมนตรีร่วมรัฐบาลท่านหนึ่งที่อยู่ที่ต่างจังหวัด ถึงกับคิดว่ารัฐบาลถูกยึดอำนาจไปแล้วเรียบร้อย รีบเดินทางกลับกรุงเทพฯ และคืนรถประจำตำแหน่งและกลับบ้านพักของตัวเอง

ต่อมาเมื่อเวลาผ่านไปราว 1 ชั่วโมง ฝ่ายรัฐบาลในขณะนั้นนำโดย พล.ร.อ.สงัด ชลออยู่ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม พล.อ.อ.กมล เดชะตุงคะ ผู้บัญชาการทหารสูงสุด และพล.อ.เสริม ณ นคร ผู้บัญชาการทหารบก ได้รวมตัวกันและออกแถลงการณ์ตอบโต้ผ่านทางสถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบก ยืนยันว่า กองกำลังทหารและตำรวจยังยืนอยู่ข้างรัฐบาล และอ้างว่า พล.อ.ประเสริฐ ถูกบังคับให้ลงนามโดยที่ไม่เต็มใจ และได้ร่วมกันปราบปรามฝ่ายกบฏเป็นผลสำเร็จ โดยเข้าปิดล้อม จนนำไปสู่การเจรจาและฝ่ายผู้ก่อการยอมมอบตัวและขอให้ผู้นำการปฏิบัติการครั้งนี้ลี้ภัยไปยังต่างประเทศ แต่เอาเข้าจริงแล้ว พล.อ.ฉลาด หิรัญศิริ ผู้นำการก่อการถูกจับและถูกดำเนินคดี ด้วยการถูกตัดสินประหารชีวิตด้วยการยิงเป้าตามคำสั่งนายกรัฐมนตรี นายธานินทร์ กรัยวิเชียร ซึ่งอาศัยอำนาจตามมาตรา 27 ของธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร พุทธศักราช 2520 ความว่า "มาตรา ๒๗ ในกรณีที่นายกรัฐมนตรีเห็นเป็นการจำเป็นเพื่อประโยชน์ในการป้องกัน ระงับ หรือปราบปรามการกระทำอันเป็นการบ่อนทำลายความมั่นคงของราชอาณาจักร ราชบัลลังก์ เศรษฐกิจของประเทศ หรือราชการแผ่นดิน หรือการกระทำอันเป็นการก่อกวนหรือคุกคามความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือการกระทำอันเป็นการทำลายทรัพยากรของประเทศ หรือเป็นการบั่นทอนสุขภาพอนามัยของประชาชน ทั้งนี้ ไม่ว่าจะเกิดขึ้นก่อนหรือหลังวันใช้ธรรมนูญการปกครองนี้ และไม่ว่าจะเกิดขึ้นภายในหรือภายนอกราชอาณาจักร ให้นายกรัฐมนตรี โดยความเห็นชอบของคณะรัฐมนตรีและของสภานโยบายแห่งชาติ มีอำนาจสั่งการหรือกระทำการใด ๆ ได้ และให้ถือว่า คำสั่งหรือการกระทำของนายกรัฐมนตรี รวมทั้งการปฏิบัติตามคำสั่งดังกล่าว เป็นคำสั่ง หรือการกระทำ หรือการปฏิบัติ ที่ชอบด้วยกฎหมาย" ในวันที่ 21 เมษายน ปีเดียวกันนั้น นับเป็นกบฏคนสุดท้ายที่ถูกประหารชีวิตตราบจนบัดนี้

หลังจากสิ้นสุด
--------------

โดยในเหตุการณ์ครั้งนี้ พล.ต.อรุณ ทวาทศิน ผู้บัญชาการกองพลที่ 1 ถูกยิงเสียชีวิตด้วยจาก พล.อ.ฉลาด เมื่อเป็นผู้พยายามเข้าไปแย่งปืนจาก พล.อ.ฉลาด ระหว่างที่ถูกควบคุมตัว ซึ่งถือเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ความพยายามในการรัฐประหารครั้งนี้ล้มเหลว เนื่องจากขาดกำลังสนับสนุนจากทหารในกองพลที่ 1 ซึ่งเป็นทหารที่คุมกำลังในกรุงเทพมหานครซึ่งเป็นเมืองหลวง

อย่างไรก็ตาม ในที่สุด พล.ร.อ.สงัด ชลออยู่ ก็ได้ทำการยึดอำนาจการปกครองประเทศได้สำเร็จในวันที่ 20 ตุลาคม ปีเดียวกับกบฏครั้งนี้ หรืออีก 7 เดือนต่อมานั่นเอง

อ้างอิง
-------

1. ↑  คณะปฏิวัติ. "ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร พุทธศักราช 2520 - วิกิซอร์ซ". *th.wikisource.org*.
2. ↑  กองบรรณาธิการมติชน. รัฐประหาร 19 กันยา '49 เรียบแต่ลึก. กรุงเทพฯ : มติชน, 2549. ISBN 947-323-851-4
3. ↑  กบฏอดข้าว โดย ไทยรัฐ
4. ↑  นรนิติ เศรษฐบุตร ศ. *26 มีนาคม* คอลัมน์ส่วนร่วมสังคมไทย: หน้า 8 เดลินิวส์ฉบับที่ 22,807 ประจำวันศุกร์ที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2555

| * ด
* ค
* ก
การเมืองไทยหลังการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 |
| --- |
| 

| ลำดับเหตุการณ์กราฟิก พ.ศ. 2475–2516 |
| --- |
| ↓↓↓↓↓1↓2↓3↓4↓3↓5↓↓มโนปกรณ์ฯพหลพลพยุหเสนาป. พิบูลสงครามควงถวัลย์ป. พิบูลสงครามถนอมสฤษดิ์ถนอมรธน. 123456789│2475│2480│2485│2490│2495│2500│2505│2510│2515ลำดับเหตุการณ์ประวัติศาสตร์การเมืองไทย พ.ศ. 2475–2516**แถวแรก:**  = รัฐประหาร (คลิกเพื่อดูบทความ); **แถวสอง:** รายชื่อนายกรัฐมนตรี; **แถวสาม:** รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับที่) |

 |
| 

| ลำดับเหตุการณ์กราฟิก พ.ศ. 2516–2544 |
| --- |
| ↓1↓2↓3↓↓↓สัญญาเสนีย์ธานินทร์เกรียงศักดิ์เปรมชาติชายอานันท์ชวนบรรหารชวลิตชวน910111213141516│2516│2520│2524│2528│2532│2536│2540│2544ลำดับเหตุการณ์ประวัติศาสตร์การเมืองไทย พ.ศ. 2516–2544**แถวแรก:**  = รัฐประหาร (คลิกเพื่อดูบทความ); **แถวสอง:** รายชื่อนายกรัฐมนตรี; **แถวสาม:** รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับที่) |

 |
| 

| ลำดับเหตุการณ์กราฟิก พ.ศ. 2544–ปัจจุบัน |
| --- |
| ↓↓↓↓↓↓1↓2↓↓↓ทักษิณสุรยุทธ์อภิสิทธิ์ยิ่งลักษณ์ประยุทธ์เศรษฐา1617181920│2544│2546│2548│2550│2552│2554│2556│2558│2560│2562│2564│2566ลำดับเหตุการณ์ประวัติศาสตร์การเมืองไทย พ.ศ. 2544–ปัจจุบัน**แถวแรก:**  = รัฐประหาร (คลิกเพื่อดูบทความ),  การเลือกตั้งทั่วไป (คลิกเพื่อดูบทความ); **แถวสอง:** รายชื่อนายกรัฐมนตรี; **แถวสาม:** รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับที่)
  นายกรัฐมนตรีจากรัฐประหาร |

 |
| 

| รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 
* *2475*
* 2475
* 2489
* *2490*
* 2492
* 2495
* *2502*
* 2511
* *2515*
* 2517
* 2519
* *2520*
* 2521
* *2534*
* 2534
* 2540
* *2549*
* 2550
* *2557*
* 2560

 |  |
| *ตัวเอียง* หมายถึง ฉบับชั่วคราว |

 |

 |
| 

| การเลือกตั้งทั่วไป |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 
* 2476
* 2480
* 2481
* ม.ค. 2489
* ส.ค. 2489
* 2491
* 2492
* 2495
* ก.พ. 2500
* ธ.ค. 2500
* 2512
* 2518
* 2519
* 2522
* 2526
* 2529
* 2531
* มี.ค. 2535
* ก.ย. 2535
* 2538
* 2539
* 2544
* 2548
* 25491
* 2550
* 2554
* 25571
* 2562
* 2566

 |  |
| 1 การเลือกตั้งเป็นโมฆะ |

 |

 |
| 

| เหตุการณ์สำคัญทางการเมือง |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| การประท้วงของภาคประชาชน | 
* เหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516
* เหตุการณ์ 6 ตุลา 2519
* เหตุการณ์พฤษภาทมิฬ 2535
* วิกฤตการณ์การเมืองไทย พ.ศ. 2548–2553
* วิกฤตการณ์การเมืองไทย พ.ศ. 2556–2557
* การประท้วงในประเทศไทย พ.ศ. 2563–2564

 |
| รัฐประหาร | 
* เมษายน 2476
* มิถุนายน 2476
* 2490
* 2491
* 2494
* 2500
* 2501
* 2514
* 2519
* 2520
* 2534
* 2549
* 2557

 |
| กบฏ | 
* กบฏบวรเดช (2476)
* กบฏนายสิบ (2478)
* กบฏพระยาทรงสุรเดช (2482)
* กบฏเสนาธิการ (2491)
* กบฏวังหลวง (2492)
* กบฏแมนฮัตตัน (2494)
* กบฏสันติภาพ (2495)
* กบฏ พ.ศ. 2507 (2507)
* กบฏ พ.ศ. 2520 (2520)
* กบฏยังเติร์ก (2524)
* กบฏทหารนอกราชการ (2528)

 |

 |

 |