พิกัดภูมิศาสตร์: 17°1′3.273″N 99°42′33.012″E﻿ / ﻿17.01757583°N 99.70917000°E﻿ / 17.01757583; 99.70917000

**วัดตระพังทอง** ตั้งอยู่ที่ถนนจรดวิถีถ่อง หมู่ที่ 3 ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมืองสุโขทัย จังหวัดสุโขทัย สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ 44 ไร่ อาณาเขต ทิศเหนือยาว 5 เส้น 10 วา ติดต่อกับถนนจรดวิถีถ่อง ทิศใต้ยาว 3 เส้น 10 วา ติดต่อกับสวนป่ากล้วยของชาวบ้าน ทิศตะวันออก ยาว 8 เส้น ติดต่อกับหมู่บ้านประชาชน ทิศตะวันตกยาว 8 เส้น ติดต่อกับพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคำแหง โดยมี สค.1 เลขที่ 782 เป็นหลักฐาน

พื้นที่ตั้งวัดเป็นที่ราบลุ่ม มีสระน้ำขนาดใหญ่อยู่ที่มุมด้านตะวันตกเฉียงเหนือ และมีสระน้ำโบราณหลายสระบริเวณพื้นที่วัดตั้งอยู่ภายในกำแพงเมืองเก่า สภาพแวดล้อมเป็นหมู่บ้าน ประชาชนและมีถนนหนทางติดต่อคมนาคมสะดวก อาคารเสนาสนะต่าง ๆ มีอุโบสถกว้าง 8.30 เมตร ยาว 15 เมตร สร้าง พ.ศ. 2550 ช่อฟ้าทำเป็นหัวนาคสังคโลก ศาลาการเปรียญกว้าง 12.30 เมตร ยาว 19.23 เมตร สร้าง พ.ศ. 2499 หอสวดมนต์กว้าง 12 เมตร ยาว 21 เมตร สร้าง พ.ศ. 2526 กุฎีสงฆ์ จำนวน 7 หลัง สำหรับปูชนียวัตถุมีพระประธานในอุโบสถเรียกว่า "หลวงพ่อขาว" เป็นพระพุทธรูปปั้นปางมารวิชัย รอยพระพุทธบาทจำลองขนาดกว้าง 4 ฟุต 10 นิ้ว ยาว 6 ฟุต 8 นิ้ว สลักบนแผ่นหินศิลาเป็นรอยพระบาทเบื้องขวาที่ขอบมีดอกจันโดยรอบ 54 ดอก ภายในเป็นรูปชาดกต่าง ๆ ผู้สร้างคือพระมหาธรรมราชาที่ 1 เมื่อ พ.ศ. 1902 และมีเจดีย์ทรงลังกาขนาดฐานกว้าง 8 วา สูง 12 วา ศิลปะการก่อสร้างเป็นสกุลช่างสมัยสุโขทัย

วัดตระพังทองสร้างเมื่อประมาณ พ.ศ. 1826 ได้นามจากสระน้ำที่อยู่ในบริเวณวัดว่าตระพังทอง ตามประวัติศาสตร์สร้างในสมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ต่อมาสมัยพระมหาธรรมราชาลิไทได้ทำการบูรณปฏิสังขรณ์ และต่อมาประมาณ พ.ศ. 2450 พระยารณชัยชาญยุทธ (ครุฑ) ได้นำประชาชนบูรณะอุโบสถ ครั้นปี พ.ศ. 2473 พระราชประสิทธิคุณ เจ้าคณะจังหวัดสุโขทัย ได้นำรอยพระพุทธบาทที่เขาพระบาทใหญ่มาประดิษฐานไว้ที่วัดนี้ และได้จัดงานมนัสการเป็นประจำทุกปี วัดตระพังทองนับเป็นวัดชนิดได้รับพระราชทาน วิสุงคามสีมาแล้ว ตามทะเบียนวัดระบุปี พ.ศ. 1830 ไว้เป็นหลักฐาน มีพระภิกษุอยู่จำพรรษา 20 รูป สามเณร 34 รูป ทางวัดเปิดสอนปริยัติธรรมตั้งแต่ พ.ศ. 2475 เป็นต้นมา

### ลำดับเจ้าอาวาส

เจ้าอาวาสที่ทราบ 10 รูป คือ

1. พระอาจารย์เนตร พ.ศ. 2460 - 2470
2. พระปลัดบุญธรรม พ.ศ. 2475 - 2483
3. พระอาจารย์ทึม พ.ศ. 2485 - 2491
4. พระครูสุขวโรทัย พ.ศ. 2492 - 2496
5. พระอาจารย์เตี้ย ถึง พ.ศ. 2499
6. พระอาจารย์เฉลิม พ.ศ. 2500 - 2502
7. พระมหาธวัช พ.ศ. 2504 - 2512
8. พระอาจารย์จวง ปัญญาทีโป พ.ศ. 2515 – 2520
9. มหาจำรัส สิริปญฺโญ พ.ศ. 2521 - 2525
10. พระมหาเจริญ ธมฺมโชโต พ.ศ. 2525 - 2547
11. พระมหาดำรงค์ สนฺตจิตฺโต พ.ศ. 2547-ปัจจุบัน

อ้างอิง
-------

1. ↑  กองพุทธศาสนสถาน,กรมการศาสนา,กระทรวงศึกษาธิการ,ประวัติวัดทั่วราชอาณาจักร เล่มที่ 7,กรุงเทพ ฯ โรงพิมพ์การศาสนา,2531. หน้า 519-520.

  


| * ด
* ค
* ก
**อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย** |
| --- |
| ในกำแพงเมือง | 
* พระบรมราชานุสาวรีย์พ่อขุนรามคำแหงมหาราช
* วัดมหาธาตุ
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคำแหง
* วัดตระพังเงิน
* วัดศรีสวาย
* วัดตระพังทอง
* วัดสระศรี
* วัดชนะสงคราม
* วัดตระกวน
* ศาลตาผาแดง

 |  |
| นอกกำแพงเมือง | 

|  |  |
| --- | --- |
| ทิศเหนือ | 
* วัดพระพายหลวง
* เตาทุเรียงสุโขทัย
* วัดสังฆวาส
* วัดศรีชุม

 |
| ทิศตะวันออก | 
* วัดช้างล้อม
* วัดตระพังทองหลาง
* วัดเจดีย์สูง

 |
| ทิศใต้ | 
* วัดก้อนแลง
* วัดต้นจันทร์
* วัดเชตุพน
* วัดเจดีย์สี่ห้อง
* วัดศรีพิจิตรกิรติกัลยาราม
* วัดวิหารทอง
* วัดอโสการาม
* วัดมุมลังกา

 |
| ทิศตะวันตก | 
* วัดตะพานหิน
* วัดอรัญญิก
* วัดช้างรอบ
* วัดเจดีย์งาม
* วัดถ้ำหีบ
* วัดมังกร
* วัดพระยืน
* วัดป่ามะม่วง
* วัดตึก
* สรีดภงส์ (ทำนบพระร่วง)

 |

 |
| สถานที่อื่น ๆ | 
* เนินปราสาท
* ศาลพระแม่ย่า

 |