**การค้าที่เป็นธรรม**, **การค้าโดยชอบธรรม** หรือ **แฟร์เทรด** (อังกฤษ: fair trade) เป็นการเคลื่อนไหวเกี่ยวกับ **ความยุติธรรมในการค้า** สนับสนุนมาตรฐานสากลในเรื่อง แรงงาน สิ่งแวดล้อม และสังคม สำหรับสินค้าและบริการ โดยเฉพาะที่ส่งออกมาจากประเทศโลกที่สามและโลกที่สอง ไปยังประเทศโลกที่หนึ่ง. มาตรฐานเหล่านี้อาจเป็นแบบสมัครใจ หรือแบบที่บังคับโดยรัฐบาลหรือองค์กรระหว่างประเทศ

ชื่อของแฟร์เทรดนั้น เป็นการล้อ *ฟรีเทรด* (free trade - การค้าเสรี)

สำหรับในเอเชียนั้น เมื่อ พ.ศ. 2546 นายมหาเธร์ โมฮัมหมัด นายกรัฐมนตรีมาเลเซียในขณะนั้น ได้กล่าวสุนทรพจน์แก่ที่ประชุมสุดยอดผู้นำเอเปค (APEC CEO Summit) ในหัวข้อ "ความท้าทายต่อกระแสโลกาภิวัตน์" (Globalization and its challenges) มีใจความว่า การเปิดเสรีการค้าโลกเพื่อรับกระแสโลกาภิวัตน์นั้น เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่การเปิดเสรีทางการค้า (ฟรีเทรด) นั้น ยังไม่สำคัญเท่ากับการค้าที่เป็นธรรมกับทุกฝ่าย (แฟร์เทรด) เพราะการค้าที่เป็นธรรมนั้นนั้นอาจก่อให้เกิดการค้าเสรีได้ แต่การค้าเสรีส่วนใหญ่นั้นก่อให้เกิดการค้าที่ไม่เป็นธรรม และความล้มเหลวในการเจรจาการค้าที่ผ่าน ๆ มาของ WTO นั้น ก็เป็นเพราะเหตุนี้

จุดมุ่งหมายของหลักของแฟร์เทรด
-----------------------------

* พัฒนาความเป็นอยู่ของผู้ผลิตโดยการเพิ่มอำนาจในการต่อรอง และประกันราคาที่เป็นธรรม
* ไม่ใช้แรงงานเด็ก และ เพิ่มศักยภาพการแข่งขันทางการผลิตและการค้าของผู้ด้อยโอกาส โดยเฉพาะผู้หญิงและชาวพื้นเมือง
* กระตุ้นให้ผู้บริโภคตระหนักถึงความสำคัญของการค้าโดยชอบธรรม
* เพื่อเป็นตัวอย่างของการค้าที่โปร่งใสและชอบธรรม
* รณรงค์ให้มีการเปลี่ยนแปลงของกฎเกณฑ์และวิถีการค้าขายแบบดั้งเดิมที่ผู้ผลิตรายย่อยมักจะถูกเอารัดเอาเปรียบจากพ่อค้าคนกลาง
* ปกป้องสิทธิมนุษยชน และแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม

ฉลากสินค้าแฟร์เทรด
------------------

Fairtrade Labelling Organizations International (FLO) เป็นองค์กรที่รับรอง ดูแล และประชาสัมพันธ์เรื่องการติดฉลากสินค้าแฟร์เทรด โดยจะมีการตรวจสอบการผลิตสินค้าว่าได้มาตรฐานการค้าโดยชอบธรรมหรือไม่ เพื่อให้ผู้บริโภคได้มั่นใจว่า การบริโภคสินค้าดังกล่าว จะทำให้ผู้ผลิตในทุกลำดับชั้นได้รับค่าตอบแทนที่เป็นธรรมจริง. FLO ประกอบไปด้วยองค์กรสมาชิกจากชาติต่าง ๆ ซึ่งโดยมากจะมาจากกลุ่มประเทศที่พัฒนาแล้วและมีมาตรฐานในการครองชีพสูง สำหรับตราสินค้าของ FLO นั้น จะใช้คำว่า Fairtrade ติดกัน (ไม่มีเว้นวรรคระหว่าง fair และ trade)

ถึงแม้ว่าผู้ผลิตไม่น้อยรายในประเทศตะวันตกที่พัฒนาแล้วจะประสบกับปัญหาการค้าโดยไม่ชอบธรรมก็ตาม การติดฉลากสินค้าแฟร์เทรดถูกจำกัดโดยองค์การ FLO ให้มีได้กับเฉพาะสินค้าที่ผลิตในประเทศที่กำลังพัฒนาเท่านั้น ทั้งนี้เป็นเพราะหนึ่งในจุดประสงค์หลักของการติดฉลากสินค้าแฟร์เทรดคือการบรรเทาความยากจนในประเทศเหล่านั้นนั่นเอง

หากสังเกตให้ดี ฉลากสินค้าแฟร์เทรดจะเป็นรูปคนโบกมือ ซึ่งคนโบกมือนี้จะหมายถึงทั้งผู้ผลิตหรือผู้บริโภคก็ได้

อ้างอิง
-------

1. ↑  Duncan, Clark (2007). The Rough Guide to Ethical Living: Energy, Food, Clothes, Money, Transport. Penguin Books. ISBN 13: 9-781-84353-792-2

ดูเพิ่ม
-------

* การค้าเสรี
* โลกาภิวัตน์

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **การค้าโดยชอบธรรม**

* การค้าที่ยุติธรรม (fair trade) โดย สฤณี อาชวานันทกุล ตีพิมพ์ออนไลน์ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2549
* Fairtrade Label: พลังเปลี่ยนสังคมของผู้บริโภค โดย สฤณี อาชวานันทกุล ตีพิมพ์ออนไลน์ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2549
* ประมวลข่าว FTA Digest เก็บถาวร 2006-08-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ข่าวการค้าเป็นธรรมและเสรี โดย สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ)
* โครงการรณรงค์ Make Trade Fair เก็บถาวร 2002-04-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน โดย Oxfam
* International Fair Trade Association (IFAT) สมาคมของเครือข่ายการค้าที่เป็นธรรมนานาชาติ
* Fairtrade Labelling Organizations International (FLO) องค์กรฉลากสินค้าแฟร์เทรด
* YelloWikis เก็บถาวร 2006-05-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน รายชื่อธุรกิจจากทั่วโลก รวมทั้งบริษัทและองค์กรที่สนับสนุนการค้าโดยชอบธรรม
* สถาบันวิชาการด้านสหกรณ์