สำหรับความหมายอื่น ดูที่ งานฝังประดับวัสดุ
ระวังสับสนกับ คอสมาติ

|  |  |
| --- | --- |
| ค.ศ. | บทความนี้อ้างอิงคริสต์ศักราช/คริสต์ทศวรรษ/คริสต์ศตวรรษ ซึ่งเป็นสาระสำคัญของเนื้อหา  |

ลายคอสมาติที่ใช้กันทั่วไปบนพื้นที่มหาวิหารแทร์ราชินา
**งานฝังประดับแบบคอสมาติ** หรือ **ลายคอสมาติ** หรือ **งานฝังประดับอเล็กซานดรินัม** (อังกฤษ: Cosmatesque หรือ opus alexandrinum) เป็นลักษณะงานโมเสกบนพื้นที่เป็นลวดลายเรขาคณิตที่นิยมทำกันในยุคกลางในอิตาลี โดยเฉพาะในกรุงโรมและปริมณฑล ชื่อของลักษณะลวดลายมาจากชื่อ "คอสมาติ" ซึ่งเป็นตระกูลช่างหัตถกรรมหินอ่อนชั้นนำของกรุงโรมผู้สร้างงานในลักษณะดังกล่าว ลักษณะลวดลายเผยแพร่ไปทั่วยุโรปในการใช้ตกแต่งคริสต์ศาสนสถานระดับสูง เช่นในการตกแต่งแท่นบูชาเอกในแอบบีเวสต์มินสเตอร์ เป็นต้นที่ตกแต่งพื้นหินอ่อนเป็นลายคอสมาติ

งานฝังประดับแบบอเล็กซานดรินัม
-----------------------------

"งานฝังประดับแบบคอสมาติ" เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า "งานฝังประดับอเล็กซานดรินัม" ความหมายของคำนี้และความแตกต่างจาก "งานฝังประดับวัสดุ" ก็มีความแตกต่างกันอยู่บ้าง บ้างก็กล่าวว่า "งานฝังประดับอเล็กซานดรินัม" เป็นงานที่จำกัดอยู่กับการออกแบบงานขนาดใหญ่ โดยเฉพาะในการตกแต่งพื้น โดยใช้การแกะลายชิลลอช (Guilloché) สีขาวแต่งเป็นโค้งกลมและแถบเป็นสีที่ประดับด้วยหินอ่อนที่ตัดเป็นชิ้นเล็กๆ แต่บ้างก็รวมลวดลายเรขาคณิตต่างๆ เข้าไปด้วย ที่รวมทั้งการใช้วัสดุชิ้นใหญ่ด้วย เช่นที่ใช้ในการตกแต่งพื้นที่มหาวิหารสโปเลตโต และ "งานฝังประดับวัสดุ" จะรวมทั้งการประดับที่เป็นรูปลักษณ์โดยใช้กรรมวิธีเดียวกัน

ฉะนั้นงานฝังประดับอเล็กซานดรินัมจึงเป็นประเภทของงานฝังประดับวัสดุแต่ใช้สีน้อยกว่า เช่นใช้แต่เพียงสีขาวดำ หรือสีเขียวเข้มบนพื้นหลังสีแดง หรือ กลับกัน คำนี้ใช้ในความหมายเฉพาะที่หมายถึงโมเสกที่เป็นลวยลายเรขาคณิตที่จะเป็นงานที่ประกอบกับแผ่นหินอ่อนชิ้นใหญ่ ที่ใช้สร้างเป็นพื้นคริสต์ศาสนสถานโรมันในยุคกลางกันมาก หรือแม้แต่ต่อมาในสมัยยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา ตัวอย่างเช่นพื้นในชาเปลซิสติน และในห้องเซนยาทูรา งานคอสมาติที่มักจะเกี่ยวพันกับพื้นของงานฝังประดับอเล็กซานดรินัมเป็นงานที่มาจากชื่อของตระกูลคอสมาติที่มีชื่อเสียงเกี่ยวกับการสร้างงานโมเสกที่รุ่งเรืองอยู่ในกรุงโรมระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 12 จนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 13 ลักษณะที่เป็นเอกลักษณ์ของงานคอสมาติคือเป็นการฝังประดับที่ใช้ทั้งแก้วและหินอ่อนรวมกัน การฝังประดับบางครั้งก็จะทำบนบัวปิดแนววงกบของประตู, บนแถบประดับชายคาของระเบียงคด, ลายร่องขลุ่ยของคอลัมน์ และ อนุสรณ์ผู้ตาย นอกจากนั้นก็ยังใช้ในการล้อมกรอบหินเนื้อดอก หรือหินอ่อนอื่นๆ บนแท่นเทศน์, อาสนะ, ฉาก และอื่นๆ หรือบางครั้งตัวงานเองก็อาจจะใช้เป็นฉากก็ได้ สีที่ใช้ก็จะเป็นสีสรรค์ที่สดใส — ชิ้นทองเทสเซรา (Tessera) จะนิยมใช้กันมากโดยเฉพาะในโรม แต่ก็มีที่ใช้ที่อื่นด้วยเช่นที่ชาเปลพาลาทินาที่พาแลร์โม แต่ความเกี่ยวข้องกันกับศิลปะทางตอนใต้ของซิซิลียังไม่เป็นที่ทราบอย่างแน่นอน

ระเบียงภาพ
----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

อ้างอิง
-------

1. ↑  "ศัพท์บัญญัติราชบัณฑิตยสถาน". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2017-07-15. สืบค้นเมื่อ 2010-05-28.
2. ↑  Ayuela, Paloma Pajares (April 1, 2002). *Cosmatesque Ornament*. W. W. Norton & Company. ISBN 0-393-73037-9. Page 30.
3. ↑  Fawcett, Jane, *Historic floors: their history and conservation*, Butterworth-Heinemann, 1998, ISBN 0750627654, 9780750627658, Google books
4. ↑  excerpted from *A dictionary of architecture and building, biographical, historical, and descriptive* by Russell Sturgis (1836-1909), published 1901 and out of copyright

ดูเพิ่ม
-------

* งานฝังประดับ
* งานโมเสก
* งานฝังประดับวัสดุ

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ งานฝังประดับแบบคอสมาติ

* Catholic Encyclopedia article on Cosmati Mosaic
* Cosmatesque pavement of S. Maria in Cosmedin (with photographs)
* The high altar of Westminster Abbey เก็บถาวร 2007-08-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน