สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ฝ่ายค้าน

|  |
| --- |
| ส่วนหนึ่งของชุดการเมือง |
| การเมืองระบบพรรค |
| สเปกตรัมการเมือง

| ฝ่ายซ้าย |
| --- |
| * ซ้ายจัด
* ซ้ายกลาง
 |
| สายกลาง |
| * ซ้ายกลาง
* สายกลางมูลวิวัติ
* ขวากลาง
 |
| ฝ่ายขวา |
| * ขวากลาง
* ขวาจัด
 |

 |
| นโยบาย/อุดมการณ์
* คอมมิวนิสต์
* ชาตินิยม
* แนวทางที่สาม
* ประชาธิปไตย
* ประชาธิปไตยคริสเตียน
* ประชาธิปไตยสังคมนิยม
* ประชานิยม
* ผสมผสาน
* พรรคไพเรต
* พิพัฒนนิยม
* ฟาสซิสต์
* ภูมิภาคนิยม
* มูลฐานนิยม
* โลกนิยม
* สังคมนิยม
* สากลนิยม
* สาธารณรัฐนิยม
* สิ่งแวดล้อมนิยม
* สีเขียว
* เสรีนิยม
* อนาธิปไตย
* อิสรนิยม
* อนุรักษนิยม

 |
| ชนิด
* พรรคการเมืองของชนชั้นนำ
* พรรคการเมืองแบบคาร์เทล
* พรรคการเมืองแบบกินรวบ
* พรรคการเมืองแบบธุรกิจ
* พรรคการเมืองของมวลชน
* พรรคการเมืองฝ่ายรัฐบาล
* พรรคการเมืองฝ่ายค้าน
* สถานะพรรคการเมืองทางการ
* พรรคการเมืองประเด็นเดียว

 |
| ผู้นำและโครงสร้าง
* สมาชิกสภาแถวหลัง
* การประชุมลับของพรรคการเมือง
* Caucus chair
* ผู้นำสมาชิกพรรคในสภาผู้แทนราษฎร
* สมาชิกสภาแถวหน้า
* ผู้สมัครหลัก
* ผู้นำฝ่ายค้าน
* ผู้นำพรรคเสียงข้างมาก
* ผู้นำพรรคเสียงข้างน้อย
* กลุ่มแยกการเมือง
* ประธานสมาชิกรัฐสภา
* ประธานพรรค
* หัวหน้าพรรค
* โฆษกพรรค
* เลขาธิการพรรค
* รัฐบาลเงา
* ผู้คุมเสียงในสภา

 |
| ระบบพรรค

|  |
| --- |
| * พรรคการเมืองเดียว

* พรรคการเมืองเด่น
* สองพรรคการเมือง
* หลายพรรคการเมือง

* ไร้พรรคการเมือง
 |

 |
| สหสัมพันธมิตรระหว่างพรรคการเมือง
* รัฐบาลผสม
* ความไว้วางใจและงบประมาณ
* รัฐบาลผสมใหญ่
* รัฐสภาแขวน
* รัฐบาลเสียงข้างมาก
* รัฐบาลเสียงข้างน้อย
* รัฐบาลแห่งชาติ
* รัฐบาลหมุนเวียน

 |
| icon สถานีย่อยการเมือง |
| * ด
* ค
* ก
 |

**ฝ่ายค้านในระบบรัฐสภา** (อังกฤษ: Parliamentary opposition) เป็นรูปแบบหนึ่งของฝ่ายค้านทางการเมืองในการคัดค้านรัฐบาลที่กำหนด โดยเฉพาะในระบบรัฐสภา ที่มีพื้นฐานจากระบบเวสต์มินสเตอร์ บทความนี้ใช้คำว่า *รัฐบาล* เหมือนที่ใช้ในระบบรัฐสภา กล่าวคือ หมายถึง *ฝ่ายบริหาร* หรือ *คณะรัฐมนตรี* มากกว่า *รัฐ* ในบางประเทศ ชื่อของ "**ฝ่ายค้านอย่างเป็นทางการ**" จะใช้กับพรรคการเมืองที่ใหญ่ที่สุดที่เป็นฝ่ายค้านในสภานิติบัญญติ โดยผู้นำของพรรคดังกล่าวจะถูกเรียกว่า "ผู้นำฝ่ายค้าน"

ในระบบแบ่งเขตคะแนนสูงสุด ที่ซึ่งมีแนวโน้มในการแยกออกเป็นสอง พรรคใหญ่ หรือการแบ่งกลุ่มพรรคดำเนินไปอย่างแข็งแกร่ง บทบาทของ *รัฐบาล* และ *ฝ่ายค้าน* สามารถไปที่กลุ่มหลักสองกลุ่มตามลำดับสลับกันไป

ยิ่งระบบตัวแทนมีสัดส่วนมากเท่าใด โอกาสที่พรรคการเมืองหลายพรรคจะปรากฏตัวในห้องอภิปรายของรัฐสภาก็จะยิ่งมากขึ้นเท่านั้น ระบบดังกล่าวสามารถส่งเสริมพรรค "ฝ่ายค้าน" หลายพรรคซึ่งอาจมีความปรารถนาที่เหมือนกันเพียงเล็กน้อยและน้อยที่สุดในการจัดตั้งกลุ่มที่เป็นเอกภาพซึ่งต่อต้านรัฐบาลในสมัยนั้น

ระบอบประชาธิปไตยที่มีการจัดการที่ดีบางประเทศ ซึ่งถูกพรรคเด่นครอบงำในระยะยาวฝ่ายเดียว จะลดบทบาทฝ่ายค้านในรัฐสภาเป็นสัญลักษณ์นิยม ในบางกรณี ในประเทศเผด็จการ กลุ่ม "ฝ่ายค้าน" เชื่อง ๆ ถูกสร้างขึ้นโดยกลุ่มผู้ปกครองเพื่อสร้างความประทับใจในการอภิปรายในระบอบประชาธิปไตย

สภานิติบัญญัติบางแห่งเสนออำนาจพิเศษให้ฝ่ายค้าน ในแคนาดา สหราชอาณาจักร และนิวซีแลนด์ 20 วันในแต่ละปีถูกกำหนดให้เป็น "วันฝ่ายค้าน" (Opposition Days, Supply Days) ซึ่งในระหว่างนั้นฝ่ายค้านจะเป็นผู้กำหนดวาระการประชุม แคนาดายังมีช่วงตั้งกระทู้ถาม ซึ่งในระหว่างนั้นฝ่ายค้าน (และรัฐสภาโดยทั่วไป) สามารถถามคำถามถึงรัฐมนตรีของรัฐบาลได้

ดูเพิ่ม
-------

* ฝ่ายค้านผู้ภักดีในพระองค์
* พรรครัฐบาล
* รัฐบาลเงา
* การจัดตั้ง
* ผู้นำเสียงข้างน้อยในสภา
* พรรคต่อต้านรัฐบาล

อ้างอิง
-------

1. ↑  Fontana, David (2009). "Government in Opposition" (PDF). *The Yale Law Journal*. **119**: 575.