**อักษรแอกแคด** (อังกฤษ: Akkadian scripts) หลังจากชาวซูเมอร์ประดิษฐ์อักษรรูปลิ่มขึ้นใช้ อักษรแบบนี้ได้แพร่หลายไปยังกลุ่มชนใกล้เคียงเมื่อประมาณ 1,957 ปีก่อนพุทธศักราช ชาวแอกแคดที่พูดภาษาตระกูลเซมิติก และอยู่ทางเหนือของซูเมอร์ได้นำอักษรรูปลิ่มไปใช้เขียนภาษาของตน การที่ชาวแอกแคดเข้ามามีอำนาจเหนือซูเมอร์เมื่อราว 1,757 ปี ก่อนพุทธศักราชและตั้งราชวงศ์แอกแคดน กำหนดให้ภาษาแอกแคดเป็นภาษาทางการในเมโสโปเตเมีย ทำให้ภาษาซูเมอร์ค่อย ๆ ลดความสำคัญลงจนกลายเป็นภาษาตาย ส่วนภาษาแอกแคดยังใช้ต่อมาอีก 2,000 ปี โดยพัฒนามาอยู่ในรูปแบบที่เรียกภาษาบาบิโลเนียและภาษาอัสซีเรีย

ระบบอักษรพยางค์
---------------

ภาษาซูเมอร์กับภาษาแอกแคดแตกต่างกันมาก ภาษาซูเมอร์เป็นภาษารูปคำติดต่อซึ่งไม่มีการผันคำแต่ใช้การเติมปัจจัยหรืออนุภาคเข้ามาทำให้คำกลายเป็นวลีที่มีความหมายซับซ้อนขึ้น ภาษาแอกแคดเป็นภาษาที่มีการผันคำจากรากศัพท์ เพื่อสร้างคำใหม่ที่ใกล้เคียงกับคำเดิมแต่ความหมายเปลี่ยนไป โดยทั่วไป ภาษาตระกูลเซมิติก (รวมทั้งภาษาแอกแคด) รากศัพท์จะเป็นลำดับของพยัญชนะ 3 ตัว การผันคำใช้การเติมเสียงสระเข้าไประหว่างพยัญชนะ หรือโดยการลงอาคมและวิภัติปัจจัย ตัวอย่างจากภาษาอาหรับ รากศัพท์ ktb แสดงแนวคิดของการเขียน เมื่อผันคำนี้จะได้คำที่หมายถึงการเขียนมากมายเช่น /kitāb/ "หนังสือ", /kutub/ "หนังสือหลายเล่ม", /kātib/ "นักเขียน", /kataba/ "เขาเขียน" และอื่นๆ ในขณะที่ภาษาซูเมอร์ การวางรูปอักษรต่อเนื่องกันเพื่อสร้างประโยคจึงทำได้แต่ภาษาแอกแคดไม่อาจใช้วิธีเดียวกันนี้เพื่อกำหนดความหมายของคำให้ถูกต้อง เพื่อสร้างแบบการผันคำ จึงกำหนดสัญลักษณ์บางตัวใช้แสดงเสียงของคำมากกว่าความหมายจึงทำให้อักษรแอกแคดเป็นอักษรพยางค์ 

ในภาษาซูเมอร์ สัญลักษณ์หลายตัวเขียนต่างกันแต่แทนเสียงเดียวกัน เพราะมีคำโดดเป็นจำนวนมาก เมื่อชาวแอกแคดนำระบบของชาวซูเมอร์มาใช้ คำพ้องเสียงเหล่านี้จึงติดมาด้วย มีสัญลักษณ์สำหรับพยางค์โครงสร้าง พยัญชนะ-สระ-พยัญชนะ (CVC) อีกวิธีหนึ่งใช้การเขียนพยางค์ที่เริ่มด้วยเสียงพยัญชนะแล้วต่อด้วยพยางค์ที่ลงท้ายด้วยเสียงพยัญชนะ (Cv-VC) โดยพยางค์ทั้งสองต้องมีเสียงสระเหมือนกัน

อักษรคำและศัพท์กำหนด
--------------------

อักษรคำเป็นสัญลักษณ์ที่ใช้แทนคำหรือหน่วยย่อยของภาษา ศัพท์กำหนดเป็นสัญลักษณ์ที่ไม่ออกเสียงใช้แสดงความหมายโดยทั่วไปของคำที่ตามมา ทั้งอักษรคำและศัพท์กำหนดจัดเป็นกลุ่มเดียวกัน ศัพท์กำหนดเกือบทั้งหมดมาจากอักษรคำ แต่บางสัญลักษณ์อาจทำหน้าที่ได้มากกว่า 1 อย่าง 

สัญลักษณ์ตัวเดียวกันอาจแสดงคำต่างกันได้ ลักษณะนี้เริ่มพบในภาษาซูเมอร์ เมื่ออักษรคำเดียวกันใช้เขียนแทนคำที่เกี่ยวข้องกันแต่ออกเสียงต่างกัน การบ่งชี้ถึงความแตกต่างนี้ บริบทของคำจะมีความสำคัญมาก วิธีการหนึ่งที่ใช้บ่งชี้คำที่อักษรนั้นอ้างถึงคือส่วนเพิ่มของเสียง เป็นสัญลักษณ์ที่บอกถึงเสียงของอักษรนั้นๆและช่วยให้ผู้อ่านจำแนกคำได้ ตัวอย่างเช่น สัญลักษณ์ AN-ú แสดงว่าเป็นคำ šamû, ไม่ใช่ Anum อีกวิธีหนึ่งคือศัพท์กำหนด เช่น ลำดับ KÁ-DINGIR-RA ตามด้วยศัพท์กำหนด KI แสดงว่านี่เป็นชื่อเมือง มีเมืองเดียวที่เขียนว่า KÁ-DINGIR-RA, คือเมืองบาบิโลน ที่จริงแล้วอักษร KÁ แสดงคำ babu ("ทางเข้า"), DINGIR หมายถึง ilum ("พระเจ้า"), และ RA แสดงการกแสดงความเป็นเจ้าของในภาษาซูเมอร์ใช้กับพระเจ้าลำดับข้างต้นจึงหมายถึง Babilum, หรือ "ทางเข้าของพระเจ้า", เทพเจ้าควรเป็นเทพมารดุคซึ่งเป็นเทพเจ้าของกรุงบาบิโลน

ด้วยธรรมชาติของการผันคำในภาษาแอกแคด อักษรคำจะแสดงรากศัพท์ของคำ เมื่อมีการผันจะเพิ่มส่วนเพิ่มของเสียงเข้าไปเพื่อแสดงคำที่ได้จากการผัน 

อักษรแอกแคดเป็นระบบอักษรที่ซับซ้อนมาก สัญลักษณ์ที่ใช้มีราว 200 – 400 ตัว (ทั้งหมด 700 -800 ตัว) คำพ้องเสียงและการใช้สัญลักษณ์ที่มีหลายหน้าที่ ทำให้อักษรแอกแคดมีหลายวิธีในการสะกดเสียงเดียวกัน อักษรนี้เป็นระบบการเขียนที่สำคัญระบบหนึ่งในตะวันออกกลางยุคโบราณ ทำให้ประวัติศาสตร์ โบราณคดี และศาสตร์ต่าง ๆ ของเมโสโปเตเมียเป็นที่รู้จักในปัจจุบัน

อ้างอิง
-------

* อักษรรูปลิ่มของแอกแคด (อังกฤษ)

| * ด
* ค
* ก
ระบบการเขียน |
| --- |
| ประวัติศาสตร์อักษร |  |
| รายชื่อ | แบ่งตามชนิดอักษร **·**  แบ่งตามทิศทางการเขียน |
| อักษรไร้สระ  (Abjad) | ซัลเตอร์ **·**  ซอกเดีย **·**  ซาบาเอียน **·**  ซามาริทัน **·**  ซีรีแอก **·**  ดิเวส อกุรุ **·**  ทิฟินาค **·**  แนบาทีอา **·**  เบอร์เบอร์โบราณ **·**  เปอร์เซียกลาง **·**  พาร์เทียน **·**  ฟินิเชีย **·**  มันดาอิก **·**  ยาวี **·**  ยูการิติก **·**  แอราเมอิก **·**  อาระเบียใต้ **·**  อาหรับ **·**  ฮีบรู **·**  ฮีบรูระยะแรก **·**  ไฮเออโรกลีฟอียิปต์ |
| อักษรสระประกอบ  (Abugidas) | **ตระกูลอักษรพราหมี**: กทัมพะ **·**  กลิงคะ **·**  กวิ **·**  กะยา **·**  กันนาดา **·**  กันนาดาโบราณ **·**  ไกถี  **·** ขอม (ขอมไทย **·**  ขอมบาลี) **·**  ขโรษฐี **·**  เขมร **·**  คุชราต **·**  คุปตะ **·**  คุรมุขี **·**  ลายตัย **·**  จาม **·**  ชวา **·**  ชักมา **·**  ซุนดา **·**  ซุนดาโบราณ **·**  โซยอมโบ **·**  ดิเวส อกุรุ **·**  ตกริ **·**  ตักบันวา **·**  เตลุกุ **·**  โทแคเรียน **·**  ทมิฬ **·**  ทิเบต **·**  เทวนาครี **·**  ไทเวียด **·**  ไทใต้คง **·**  ไทย (ฝักขาม **·**  ไทยนิเทศ) **·**  ไทน้อย **·**  ไทลื้อ **·**  ไทใหญ่ **·**  ไทอาหม **·**  ธรรมล้านนา **·**  ธรรมลาว **·**  เนปาล **·**  บาตัก **·**  ไบบายิน **·**  บาหลี **·**  บูฮิด **·**  เบงกอล **·**  ปัลลวะ **·**  พม่า **·**  พราหมี **·**  พักส์-ปา **·**  ม้ง **·**  มณีปุระ **·** มอญ **·**  มลยาฬัม **·**  มิถิลักศาร์ **·**  โมฑี **·**  รัญชนา **·**  เรอจัง  **·**  ลนตารา **·**  ลัณฑา **·**  ล้านนา **·**  ลาว **·**  ลิมบู **·**  เลปชา **·**  วารังกสิติ **·**  ศารทา **·**  เสาราษฏร์ **·**  สิงหล **·**  สิทธัม **·**  สิเลฏินาครี **·**  โสรัง สมเป็ง **·**  โอริยา **·**  ฮานูโนโอ **·**  
**อื่น ๆ**: กืออึซ **·**  ทานะ **·**  เบรลล์ญี่ปุ่น **·**  พอลลาร์ด **·**  เมรอยติก **·**  Boyd's Syllabic Shorthand **·**  Hebrew cursive **·**  Pitman Shorthand **·**  Thomas Natural Shorthand |
| อักษรสระ-พยัญชนะ  (Alphabets) | **Linear**: กรีก **·** กลาโกลิติก **·**  กอธิก **·**  คอปติก **·**  จอร์เจีย **·**  จู้อิน **·**  ซีริลลิก **·**  โซมาลี **·**  ทิฟินาค **·**  ไทลื้อ **·**  บัสซา **·**  เบยทากุกจู **·**  โบสถ์สลาโวนิกโบราณ  **·**  เปอร์มิกโบราณ **·**  ฟราเซอร์ **·**  มองโกเลีย **·**  แมนจู **·**  รูน **·**  รูนฮังการี **·**  ละติน **·**  เวเนติก **·**  สันถาลี **·** สัทอักษรสากล **·**  อเวสตะ **·**  ออร์คอน **·**  อาร์มีเนีย **·**  อิตาลีโบราณ **·**  อีทรัสคัน **·**  อึนโก **·**  เอลบ์ซาน **·**  โอคัม **·**  ไอริช **·**  ฮันกึล **·**  Greco-Iberian alphabet **·**  Mandaic **·**  Ol Chiki **·**  Shavian alphabet **·**  Visible Speech **·**  ชวเลขเกรกก์ **·**  ชวเลขกาเบลสแบร์เกอร์ **·**  ชวเลขอีเคลกติก **·** 
**Non-linear**: เบรลล์ **·**  เบรลล์ฮีบรู **·**  เบรลล์เกาหลี **·**  รหัสมอร์ส **·**  การตีธงสัญญาณ **·**  ธงประมวลสากล **·**  New York Point **·**  Semaphore line |
| อักษรคติและอักษรภาพ  (Ideograms & Pictograms) | ตงปา **·**  Blissymbol **·**  DanceWriting **·**  Mi'kmaq **·**  New Epoch Notation Painting **·**  SignWriting |
| อักษรคำ  (Logograms) | **พื้นฐานจากอียิปต์**: เดโมติก **·**  เฮียราติก **·**  ไฮโรกลิฟ 
**พื้นฐานจากพยางค์**: **อักษรในอานาโตเลีย** (คาเรีย **·**  ลิเชีย **·**  ลิเดีย **·**  ลูเวีย) **·**  รูปลิ่ม (ซูเมอร์ **·**  แอกแคด **·**  อีลาไมต์) **·**  ตงปา **·**  ตังกุต **·**  มายา **·**  อี้
**พื้นฐานจากอักษรจีน**: คันจิ **·**  คีตัน **·**  อักษรจีน (ตัวเต็ม **·**  ตัวย่อ) **·**  จื๋อโนม **·**  จูร์เชน **·**  น่าซี **·**  สือดิบผู้จ่อง **·**  ฮันจา 
**อื่น ๆ**: อเมริกากลาง **·**  วินคา |
| อักษรกึ่งพยางค์  (Semi-syllabaries) | **Full semi-syllabaries**: จู้อิน **·**  เซลติเบเรียน **·**  ไอบีเรีย  **Redundant semi-syllabaries**: Southwestern script |
| อักษรพยางค์  (Syllabaries) | กเปลเล **·**  คะตะกะนะ **·**  แคโรไลน์  **·** ไซปรัส **·** นดยุกา **·**  นหวู่ซู **·**  เปอร์เซียโบราณ **·**  มันโยงะนะ **·** เมนเด **·**  โลมา **·** ลิเนียร์เอ **·**  ลิเนียร์บี **·**  ไว **·**  อฟากา **·**  อี้ **·**  ฮิระงะนะ **·**  Woleaian **·**  เชอโรกี **·** 
**อักษรพื้นเมืองในแคนาดา**: ครี **·**  คาร์เรีย **·**  แบล็กฟุต  **·**  อินุกติตุต **·** โอจิบเว |