|  |
| --- |
| ส่วนหนึ่งของการเมืองการปกครอง |
| **ระบบการลงคะแนน** |
| Ballot box |
| ระบบคะแนนเสียงที่เหนือกว่า/เสียงข้างมาก

---

* **ระบบคะแนนเสียงที่เหนือกว่า**

* ระบบแบ่งเขตคะแนนสูงสุด
* แบบเสียงเดียวโอนไม่ได้
* แบบจำกัดคะแนนเสียง
* ระบบแบ่งเขตหลายเบอร์ (ลงคะแนนยกชุด)
* ระบบแบ่งเขตยกพรรค


---

* **แบบหลายรอบ**

* สองรอบ
* บัตรลงคะแนนหลายรอบ


---

* **ระบบจัดลำดับ/จัดลำดับความชอบ**

* แบบหลายรอบในทันที (จัดลำดับตัวแทน)
	+ ระบบการลงคะแนนแบบมีเงื่อนไข
	+ วิธีของคูมส์
* วิธีกงดอร์แซ (โคปแลนด์, ด็อดจ์สัน, เคเมนี-ยัง, มินิแมกซ์, แนนสัน, ระบบจัดลำดับคู่, ชุลท์เซอ, Alternative Smith)
* ระบบการลงคะแนนแบบพิกัด (การนับแบบบอร์ดา, ระบบนาอูรู/ดาวดาล, การประกวดเพลงยูโรวิชัน)
* แบบบักลิน
	+ ระบบผู้สมัครรอบแรกของโอกลาโฮมา
* ตามชอบยกชุด


---

* **คาร์ดินัล/ระบบเกรด**

* คะแนนรวม
* คะแนนอนุมัติ (แบบผู้สมัครรอบแรกอย่างรวม)
	+ คะแนนอนุมัติผสม
* การตัดสินแบบปกติ
* คะแนนอนุมัติตามความชอบ
* การตัดสินแบบเสียงข้างมาก
* แบบสตาร์

 |
| ระบบสัดส่วน

---

* **ระบบบัญชีรายชื่อ**

* (บัญชีเปิด, บัญชีปิด, บัญชีท้องถิ่น)
* ค่าเฉลี่ยสูงสุด (โดนต์, แซ็งต์-ลากูว์, ฮันติงตัน-ฮิลล์)
* เหลือเศษสูงสุด (แฮร์, ดรูป, อิมเปรีอาลี, ฮาเกินบัค-บิชช็อฟ)


---

* **ระบบสัดส่วนในแบบจัดลำดับ**

* แบบถ่ายโอนคะแนนเสียง (เกรกอรี, ไรต์)
* CPO-STV
* Schulze STV


---

* **ระบบสัดส่วนในแบบคะแนนอนุมัติ**

* คะแนนอนุมัติเป็นสัดส่วน
* คะแนนอนุมัติเป็นสัดส่วนมีลำดับ


---

* **ระบบสัดส่วนคู่**

* เสียงข้างมากแบบยุติธรรม


---

* **ระบบถ่วงน้ำหนัก**

* การมีผู้แทนโดยตรง
* การมีผู้แทนแบบโต้ตอบ
* ประชาธิปไตยแบบลื่นไหล

 |
| ระบบผสม

---

* **ระบบผสมแบบไม่ชดเชยที่นั่ง**

* ระบบคู่ขนาน (เสียงข้างมากผสม)


---

* **ระบบผสมแบบชดเชยที่นั่ง**

* ระบบสัดส่วนสมาชิกผสม
* ระบบสมาชิกเพิ่มเติม
* ระบบเสียงเดียวผสม
* สกอร์โปโร

* คะแนนเสียงเผื่อเลือกเพิ่ม
* สัดส่วนสมาชิกคู่
* สัดส่วนเขตกันดาร-เขตเมือง


---

* **ระบบผสมอื่นๆ**

* เสียงข้างมากเพิ่มที่นั่ง

 |
| **ระบบอื่น ๆ และทฤษฎีเกี่ยวข้อง**
* การลงคะแนนแบบสะสม
* แบบทวินาม
* การลงคะแนนด้วยตัวแทน
	+ Delegated voting
* การเลือกแบบสุ่ม (การจับสลาก, บัตรลงคะแนนสุ่ม)

---

* การเปรียบเทียบระบบลงคะแนนต่างๆ
* ทฤษฎีตัวเลือกสังคม
	+ ทฤษฎีของแอร์โรว์
	+ ทฤษฎีของกิบบาร์ด-แซตเตอร์ธเวท
* ทฤษฎีตัวเลือกสาธารณะ

 |
| icon สถานีย่อยการเมือง |
| * ด
* ค
* ก
 |

**การลงคะแนนแบบหลายเสียงถ่ายโอนคะแนนไม่ได้** (อังกฤษ: multiple non-transferable vote, MNTV) หรือเรียกอีกอย่างว่า **การลงคะแนนระบบคะแนนเสียงที่เหนือกว่ายกเขต** (plurality-at-large voting) และ **การลงคะแนนแบบยกชุด** (block vote) เรียกอย่างง่ายว่า **ระบบแบ่งเขตหลายเบอร์** คือระบบการลงคะแนนแบบไม่เป็นสัดส่วนที่ใช้สำหรับการเลือกตั้งผู้แทนมากกว่าหนึ่งคนต่อหนึ่งเขตเลือกตั้งโดยคล้ายคลึงกับวิธีเลือกตั้งแบบคะแนนเสียงที่เหนือกว่า (plurality election) โดยผู้ชนะการเลือกตั้งจะได้รับการเลือกพร้อมกันหลายคน โดยเป็นการลงคะแนนที่เอื้อต่อพรรคการเมืองยอดนิยมในเขตเลือกตั้งนั้น ๆ ซึ่งมักจะได้รับเลือกยกพรรคในแต่ละเขตซึ่งอาจะทำให้มีการชนะแบบถล่มทลาย

คำว่า "คะแนนนำหลายคน" โดยปกติถูกใช้เรียกการเลือกตั้งผู้แทนที่จะต้องมาจากการเลือกตั้งหรือแต่งตั้งเพื่อเป็น "ผู้แทน" ของสมาชิกในกลุ่มทั้งหมด (ตัวอย่างเช่น เมือง รัฐ หรือจังหวัด ประเทศ สมาคม หรือองค์กร) โดยระบบที่ใช้ในประเทศหรือเขตแดนที่แบ่งเป็นเขตเลือกตั้งหลายเขตที่มีผู้แทนมากกว่าหนึ่งคนนั้น เรียกว่า "การลงคะแนนยกชุด" ซึ่งเป็นระบบการลงคะแนนแบบไม่จำกัด ซึ่งตรงกันข้ามกับการลงคะแนนแบบจำกัด ซึ่งผู้มีสิทธิเลือกตั้งลงคะแนนได้น้อยกว่าจำนวนผู้แทนในเขตนั้น 

ในระบบนี้มักจะมีการลงคะแนนเพียงรอบเดียว แต่บางกรณีมีถึงสองรอบ ซึ่งพบในระบบสองรอบ เช่นในการเลือกตั้งท้องถิ่นในฝรั่งเศส ซึ่งผู้สมัครที่ไม่ได้รับคะแนนเสียงข้างมากเด็ดขาดจะต้องเข้ารับการเลือกตั้งใหม่ในรอบที่สอง 

คำว่า "การลงคะแนนแบบยกชุด" บางทียังใช้หมายถึงการเลือกตั้งแบบคะแนนเสียงที่เหนือกว่าในเขตที่มีผู้แทนได้หลายคน ในระบบนี้ แต่ละพรรคส่งบัญชีรายชื่อผู้สมัคร แล้วให้ผู้เลือกตั้งลงคะแนนได้หนึ่งคะแนน พรรคที่ได้รับคะแนนมากที่สุดจะได้รับเลือกตั้งยกบัญชี

การนับคะแนน
-----------


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Rory Red** | พรรคแดง |  |
| **Rachel Red** | พรรคแดง | **X** |
| **Brian Blue** | พรรคฟ้า | **X** |
| **Beryl Blue** | พรรคฟ้า |  |
| **Boris Orange** | พรรคส้ม |  |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| พรรคแดง | **Rory Red** |  |
| **Rachel Red** |
| พรรคฟ้า | **Brian Blue** | **X** |
| **Beryl Blue** |
| พรรคส้ม | **Boris Orange** |  |
| **Alex Orange** |

  |

ในการลงคะแนนแบบนี้ ผู้สมัครทั้งหมดจะแข่งกันในเขตเลือกตั้งเดียวกัน โดยผู้มีสิทธิเลือกตั้งลงคะแนนได้ตามสิทธิ (จำนวนคะแนนที่เลือกได้นั้นขึ้นอยู่กับเขตเลือกตั้ง เช่น เลือกกาได้ 3 เบอร์ เป็นต้น) โดยจำกัดที่หนึ่งคะแนน ต่อหนึ่งตัวผู้สมัครเท่านั้น (มิฉะนั้นจะกลายเป็นระบบสะสม) โดยผู้มีสิทธิเลือกตั้งสามารถเลือกผู้สมัครข้ามพรรคการเมืองได้ โดยเมื่อนับคะแนนแล้ว ผู้สมัครที่ได้คะแนนสูงสุด (ซึ่งจำนวนผู้สมัครที่จะได้รับเลือกขึ้นอยู่กับเขตเลือกตั้ง) ถือเป็นผู้ชนะการเลือกตั้ง โดยที่ไม่จำเป็นจะต้องได้คะแนนเสียงข้างมากเด็ดขาด (เกินครึ่งหนึ่งของคะแนนทั้งหมด) 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Rory Red** | 46,000 คะแนน | **ชนะเลือกตั้ง** |
| **Rachel Red** | 46,000 คะแนน | **ชนะเลือกตั้ง** |
| **Brian Blue** | 38,000 คะแนน | **ชนะเลือกตั้ง** |
| **Beryl Blue** | 36,000 คะแนน |  |
| **Boris Orange** | 34,000 คะแนน |  |

### กลยุทธ์ในการลงคะแนน

การลงคะแนนระบบนี้ เหมือนกับระบบเสียงส่วนใหญ่ที่ใช้เลือกผู้แทนเพียงคนเดียวนั้น ง่ายต่อการใช้กลยุทธ์ในการลงคะแนน โดยผู้สนับสนุนผู้สมัครจากพรรคการเมืองที่ไม่เป็นที่นิยมนั้นจะเลี่ยงไม่เลือกผู้สมัครจากพรรคการเมืองที่ตนเองสนับสนุนเพราะกลัวที่จะเสียคะแนนโดยเปล่าประโยชน์ จึงเทคะแนนให้กับผู้สมัครที่มาจากพรรคการเมืองใหญ่แทน

ในระบบนี้ พรรคการเมืองนั้นได้ประโยชน์จากการเสนอชื่อผู้แทนของตน โดยในกรณีที่มีจำนวนผู้แทนมากกว่าจำนวนที่นั่งในเขตเลือกตั้งทำให้เกิดปัญหาเสียงแตกขึ้น ในทางเดียวกันพรรคการเมืองย่อมส่งผู้สมัครเต็มอัตราในแต่ละเขตเลือกตั้งเพราะต้องการไม่ให้ผู้สมัครจากพรรคการเมืองอื่น (คู่แข่ง) ได้รับเลือกแทน

ผลกระทบ
-------

ผลกระทบของระบบการลงคะแนนแบบนี้มีหลายประเด็น โดยประเด็นส่วนใหญ่คือเสียงที่ได้นั้นไม่เป็นสัดส่วน โดยมักจะทำให้เกิดการเทคะแนนเสียงไปให้กับพรรคการเมืองใหญ่มากกว่า โดยในกรณีนี้ผู้สมัครทุกคนในเขตนั้นจะได้รับเลือกไปด้วยยกชุด ถึงแม้ว่าผู้มีสิทธิเลือกตั้งสามารถลงคะแนนให้กับผู้สมัครจากหลายพรรคการเมืองถ้าต้องการ แต่หากเสียงส่วนมากในเขตนั้นนิยมพรรคการเมืองใดพรรคการเมืองหนึ่งแล้ว ก็ไม่มีทางที่จะป้องกันการเทคะแนนเสียงได้เลย เช่นเดียวกันกับในระบบแบ่งเขตคะแนนสูงสุด (first past the post) นั้นหากมีพรรคการเมืองหลายพรรคเข้าชิงตำแหน่งกัน ยิ่งทำให้ยากต่อการได้รับเสียงส่วนมาก

การเลือกตั้งในแบบนี้มักทำให้เกิดการเป็นพันธมิตรกันในต่างพรรคการเมืองในช่วงการเลือกตั้งแทนที่จะเป็นพันธมิตรกันในสภาแบบพรรคร่วมฯ ในขณะที่การลงคะแนนแบบยกชุดถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นเหตุให้เกิดการเทคะแนนไปยังพรรคใดพรรคหนึ่ง แต่มีข้อดีคือพรรคการเมืองที่ได้รับการเลือกตั้งนั้นมีเสียงจำนวนมาก และมีความเข้มแข็ง ซึ่งลดโอกาสที่จะทำให้เกิดปัญหาการชะงักงันทางการเมือง

การลงคะแนนแบบที่คล้ายกัน
------------------------

### แบบแบ่งเขตยกพรรค

การลงคะแนนแบบแบ่งเขตยกพรรค (party block vote) คือระบบที่นำมาใช้ในการลงคะแนนเสียงผู้สมัครแบบบัญชีรายชื่อ พรรคการเมืองที่ชนะการเลือกตั้งจะได้ที่นั่งทั้งหมดในเขตเลือกตั้งนั้น โดยไม่จำเป็นต้องได้คะแนนเสียงข้างมากเด็ดขาด คือใช้เขตเดียวหลายเบอร์ ผู้ลงคะแนนเลือกได้เบอร์เดียว คือเลือกระหว่างบัญชีรายชื่อผู้สมัครของพรรคมากกว่าเลือกระหว่างตัวบุคคล พรรคการเมืองซึ่งชนะได้เสียงมากกว่าเพื่อนจะได้ที่นั่งทั้งหมดในเขตเลือกตั้งนั้น ๆ และบัญชีรายชื่อที่ส่งผู้สมัครก็ได้รับเลือกตั้งทั้งแผง ระบบนี้ใช้ทั้งระบบหรือบางส่วนในแคเมอรูน ชาด จิบูตี และสิงคโปร์

แบบเสียงข้างมากยกเขต
--------------------

การลงคะแนนแบบเสียงข้างมากยกเขต (majority-at-large voting) เป็นระบบเดียวกัน แต่ผู้สมัครรายที่ไม่ได้รับคะแนนเสียงข้างมากเด็ดขาดจะต้องลงแข่งในรอบที่สอง

การใช้งาน
---------

ประเทศไทยใช้การเลือกตั้งแบบแบ่งเขตหลายเบอร์ในช่วงก่อน ค.ศ. 1997

อ้างอิง
-------

1. ↑  City of Hendersonville, NC เก็บถาวร มิถุนายน 25, 2008 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
2. ↑  Reynolds, Andrew; Reilly, Ben; Ellis, Andrew (2005). *Electoral System Design: The New International IDEA Handbook*. Stockholm, Sweden: International Institute for Democracy and Electoral Assistance. p. 44. ISBN 978-91-85391-18-9. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ December 21, 2016.
3. ↑  จันทร์อ่อน, พงศ์ศักดิ์. "การออกแบบระบบเลือกตั้ง:คู่มือเล่มใหม่ของ International IDEA" (PDF). สถาบันสิทธิมนุษยชนและสันติศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล. สืบค้นเมื่อ 6 June 2021.
4. ↑  เมืองรัตน์ ฤทัยชนก. "การเลือกตั้ง วิถีแห่งประชาธิปไตย". สำนักภาษาต่างประเทศ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. สืบค้นเมื่อ 6 June 2021.

| * ด
* ค
* ก
ระบบการลงคะแนน |
| --- |
| *ส่วนหนึ่งของการเมือง และการเลือกตั้ง* |
| ผู้ชนะคนเดียว | 
* คะแนนอนุมัติ
	+ คะแนนอนุมัติผสม
	+ แบบผู้สมัครรอบแรกอย่างรวม
* การนับแบบบอร์ดา
* แบบบักลิน
* ระบบการลงคะแนนแบบมีเงื่อนไข
	+ คะแนนเสียงเสริม
* วิธีกงดอร์แซ
	+ วีธีของโคปแลนด์
	+ วิธีของด็อดจ์สัน
	+ วิธีเคเมนี-ยัง
	+ มินิแมกซ์
	+ วิธีของแนนสัน
	+ ระบบจัดลำดับคู่
	+ วิธีชุลท์เซอ
* บัตรลงคะแนนหลายรอบ
* ระบบแบ่งเขตคะแนนสูงสุด
* แบบหลายรอบในทันที (จัดลำดับความชอบ)
	+ วิธีของคูมส์
* การตัดสินแบบเสียงข้างมาก
* เกณฑ์เสียงข้างมาก
* แบบคะแนนเสียงที่เหนือกว่า
* ระบบการลงคะแนนแบบพิกัด
* แบบคะแนนรวม
* แบบสตาร์
* ระบบสองรอบ
* การตัดสินแบบปกติ

 |
| ระบบสัดส่วน | 
* แบบเปรียบเทียบผลลัพธ์คู่ด้วยการถ่ายโอนคะแนนเสียง
* สัดส่วนคู่
* แฮร์-คลาร์ก
* วิธีค่าเฉลี่ยสูงสุด
	+ เว็บสเตอร์/แซ็งต์-ลากูว์
	+ โดนต์
* วิธีเหลือเศษสูงสุด
* แบบสมาชิกผสม
* บัญชีรายชื่อ
* แบบถ่ายโอนคะแนนเสียงของชุลท์เซอ
* แบบถ่ายโอนคะแนนเสียง

 |
| ระบบกึ่งสัดส่วน | 
* ระบบคู่ขนาน
* แบบเสียงเดียวโอนไม่ได้
* แบบสะสม
* แบบจำกัดคะแนนเสียง
* แบบคะแนนอนุมัติเป็นสัดส่วน
* แบบคะแนนอนุมัติเป็นสัดส่วนมีลำดับ
* แบบคะแนนอนุมัติตามความชอบ
* ระบบสมาชิกเพิ่มเติม
* แบบเสียงเดียวผสม
* คะแนนเสียงเผื่อเลือกเพิ่ม
* แบบสมาชิกคู่
* เขตกันดาร-เขตเมือง

 |
| เกณฑ์ | 
* เกณฑ์กงดอร์แซ
* เกณฑ์ผู้แพ้แบบกงดอร์แซ
* เกณฑ์ความคงที่
* เกณฑ์ความเป็นอิสระของตัวโคลน
* ความเป็นอิสระของตัวเลือกที่ไม่เกี่ยวข้องกัน
* ความเป็นอิสระของตัวเลือกของสมิธ
* เกณฑ์ผู้ที่ถูกจัดลำดับหลังจะกระทบกับผู้ที่ได้ลำดับแรก
* เกณฑ์เสียงข้างมาก
* เกณฑ์ผู้แพ้เสียงข้างมาก
* Monotonicity criterion
* เกณฑ์เสียงข้างมากร่วมกัน
* หลักประสิทธิภาพแบบพาเรโต
* เกณฑ์การเข้าร่วม
* เกณฑ์คะแนนเสียงที่เหนือกว่า
* เกณฑ์การแก้คะแนนเสมอ
* เกณฑ์สมมาตรกลับด้าน
* เกณฑ์ของสมิธ

 |
| โควตา | 
* โควตาดรูป
* โควตาฮาเกินบัค-บิชช็อฟ
* โควตาแฮร์
* โควตาอิมเปรีอาลี

 |
| อื่นๆ | 
* บัตรลงคะแนน
* เกณฑ์คะแนนเสียงขั้นต่ำ
* คะแนนเสียงตามความชอบลำดับแรก
* บัตรเสีย
* การจับสลาก

 |
| เปรียบเทียบ | 
* การเปรียบเทียบระบบลงคะแนน
* ระบบการลงคะแนนในแต่ละประเทศ

 |
| **สถานีย่อย** — **โครงการ** |