**น้ำเต้าลม** (อังกฤษ: Nepenthes thorelii) เป็นหม้อข้าวหม้อแกงลิงถิ่นเดียวของอินโดจีน เรารู้น้อยมากเกี่ยวกับมัน แม้แต่นักอนุกรมวิธานยังติดป้ายชื่อของ *N. thorelii* ผิดบ่อยๆในการค้าต้นไม้

ประวัติทางพฤกษศาสตร์
--------------------

*N. thorelii* ถูกเก็บได้ครั้งแรกโดย Clovis Thorel ระหว่างปีค.ศ. 1862 และ ค.ศ. 1866 จาก Ti-tinh, Lo-thieu, Guia-Toan, เวียดนาม ช่วงเวลานั้น Thorel ได้ตั้งชื่อตัวอย่างของ *N. thorelii* ว่า *Thorel 1032* หนึ่งในตัวอย่างที่เก็บมาที่ถูกเลือกเป็นตัวอย่างต้นแบบเป็นต้นเพศผู้ที่มีหม้อล่างติดมาด้วย มันได้ถูกเก็บรักษาไว้ที่ Museum National d'Histoire Naturelle ในปารีส ร่วมกับตัวอย่างคู่ตัวอย่างต้นแบบที่เป็นเพศเมียพร้อมหม้อบน ตัวอย่างคู่ตัวอย่างต้นแบบตัวอย่างที่สองถูกรักษาไว้ที่หอพรรณไม้แห่ง Bogor Botanical Gardens (Herbarium Bogoriense). ส่วนที่เหลือของ *Thorel 1032* ถูกเก็บไว้ที่สวนพฤกษศาสตร์นิวยอร์ก

ตัวอย่างอ้างอิงเพศเมียที่ถูกเก็บรักษาในหอพฤกษศาสตร์,ปารีส
*N. thorelii* ถูกจัดจำแนกในปีค.ศ. 1909 โดยนักพฤกษศาสตร์ชาวฝรั่งเศสที่ชื่อ Paul Henri Lecomte ผู้ตั้งชื่อมันตามชื่อ Thorel รายละเอียดถูกตีพิมพ์ใน Lecomte's *Notulae systematicae* ตั้งแต่นั้นอนุกรมวิธานของ *N. thorelii* ก็ได้ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์: *Nepenthes thorelii* f. *rubra* ถูกอ้างโดย Leo C. Song ในบทความตีพิมพ์ปีค.ศ. 1979 ใน *Carnivorous Plant Newsletter* แต่ถูกพิจารณาเป็น *ชื่อตั้งไร้คำบรรยาย*

ปีค.ศ. 1983, Bruce Lee Bednar เขียนป้ายชื่อพืชเพาะเลี้ยงว่า *N. kampotiana* ที่ถูกคิดว่าเป็นลูกผสมทางธรรมชาติระหว่าง *N. mirabilis* และ *N. thorelii* และปรากฏชื่อบนบางบัญชีรายชื่ออย่างไม่เป็นทางการว่า *N. × lecouflei* Bednar หมายเหตุว่าพืชที่รู้กันในการค้าพืชสวนว่า "thorelii-long green" ที่ถูกพิจารณาว่าเป็น *N. mirabilis* จากไทยนั้นนั้น มีต้นอื่นที่ถูกเรียกว่า "short round" ที่มีใบปกคลุมด้วยขนสั้นนุ่มและหม้อทรงกลมนั้นอาจจะเป็น *N. thorelii* ก็ได้ ถ้าในกรณีนี้มันอาจหมายความว่าลูกผสมที่ถูกผสมโดยมนุษย์ ดังเช่น *N.* 'Hachijo' และ *N.* 'Effulgent Koto' ที่เป็นลำดับการเปลี่ยนแปลงทางสายพันธุ์ (ไคลน์) ของ *N. mirabilis* ดังที่ค้านสู่ลูกผสม

ในเอกสารปี 1997 ของสกุล*หม้อข้าวหม้อแกงลิง* Matthew Jebb และ Martin Cheek ได้ให้ตัวอย่างเพศผู้ที่เก็บรักษาไว้ที่หอพรรณไม้แห่งปารีสเป็นตัวอย่างเลือกเป็นตัวอย่างต้นแบบของ *N. thorelii* ผู้เขียนหมายเหตุว่ามี "ปัญหาในการแบ่งแยก" ของ *N. thorelii* และญาติใกล้ชิดของมันอย่าง *N. anamensis* และ *N. smilesii*

สารประกอบของพืชที่ระบุว่าเป็น *N.thorelii* เป็นหัวข้อของการศึกษาในบางเรื่อง บทความในปี ค.ศ. 1998 รายงานว่า naphthoquinones จาก *N. thorelii* แสดงถึงการต้านมาลาเรีย เอกสารในปี ค.ศ. 2007 มีการศึกษาเอนไซม์องค์ประกอบของ nepenthesin ในหม้อในหม้อข้าวหม้อแกงลิงบางชนิดซึ่งรวมถึง *N. thorelii* ด้วย

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
-------------------

*N. thorelii* เป็นไม้พุ่มเตี้ย ลำต้นตรง เป็นวงกลมสม่ำเสมอเมื่อตัดขวาง สอบเรียว ต้นยาวประมาณ 40 ซม. เส้นผ่าศูนย์กลาง 4-8 มม. หม้อข้าวหม้อแกงลิงชนิดนี้มีการพัฒนาเหง้าพักตัวที่จะแตกต้นได้ใหม่เมื่อถึงฤดูฝน เหง้านี้มีกิ่งก้านไม่สม่ำเสมอและอาจกว้างได้ถึง 2 ซม.

ลำต้นและใบของตัวอย่าง
ใบเป็นรูปใบหอกตรงถึงรูปใข่กลับแคบ แผ่นใบยาว 26 ซม. กว้าง 3 ซม. ปลายใบแหลม ฐานใบหุ้มลำต้นและเป็นครีบ 2 ครีบ ยาว 2.5 ซม.จรดลำต้น ปลายครีบกลม มีสองถึงสี่เส้นใบตามยาวจะแสดงบนข้างทั้งสองของเส้นกลางใบ เส้นใบแบบขนนกมีจำนวนมากและโค้งไปหาส่วนปลายของแผ่นใบ

ใบกระจุกและหม้อล่างเป็นทรงรูปไข่และสูงถึง 11.5 ซม.กว้าง 4.5 ซม. พื้นมีสีเขียวมีลายแดงเรื่อยๆและฝาก็มีสีแดงเรื่อยๆเช่นกัน ปีกทั้งคู่กว้าง 8 มม.อยู่ทางด้านหน้าของหม้อ ปีกมีตะเข็บชายครุยยาว 5 มม.แต่ละชิ้นห่างกัน 2 มม. ปากหม้อเป็นทรงสามเหลี่ยมรูปไข่เฉียง มีเพอริสโตมล้อมรอบ กว้าง 2 ถึง 4 มม.ที่ด้านหน้า 7 มม.ที่ด้านหลัง มีซี่เป็นระเบียบห่างกัน 0.25 - 0.4 มม.ขอบภายในของเพอริสโตมเป็นฟันโดยรอบขนาด 0.2 - 0.5 มม. ฝาหม้อรูปไข่ถึงกลมยาว 3.5 ซม.กว้าง 2.8 ซม. มีต่อมมากมายใต้ฝาโดยเฉพาะบริเวณใกล้เส้นกลาง ขนาด 0.3 - 0.7 มม. ต่อมจะเล็กและหนาแน่นน้อยลงเมื่อไกลจากเส้นกลาง ( 0.15 มม.) เดือยเดี่ยวยาว 2 - 4 มม.อยู่ใกล้บริเวณฐานฝา

หม้อบนเกิดจากมือจับที่ตรงเป็นรูปไข่กลับและค่อยๆแคบลงไปทางปาก มีขนาดพอๆกับหม้อล่างคือสูง 12.5 ซม.กว้าง 4.5 ซม. ปีกในหม้อล่างจะแคบลงโดยกว้างประมาณ 1 - 1.5 มม.มีตะเข็บสายครุยเรียวแหลม (ยาว ≤1.5 มม.) ห่างกัน 3 - 7 มม. ปากหม้อเว้าและเอียงเหมือนกับหม้อล่าง เพอริสโตมกลมกว้างประมาณ 3 - 5 มม. ขอบนอกเป็นคลื่นแบบเป็นระเบียบ ฝาหม้อคล้ายกับหม้อล่าง


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ช่อดอกตัวผู้ (ซ้าย) และ ช่อผลตัวเมีย (ขวา) |  | ช่อดอกตัวผู้ (ซ้าย) และ ช่อผลตัวเมีย (ขวา) |
| ช่อดอกตัวผู้ (ซ้าย) และ ช่อผลตัวเมีย (ขวา) |

*N. thorelii* มีช่อดอกแบบช่อกระจะขนาดใหญ่ ก้านดอกยาว 8 ถึง 18 ซม. ส่วนแกนกลางยาว 50 ถึง 70 ซม. 1 ก้านดอกย่อยมีดอก 1 ดอก ก้านดอกย่อยอาจยาวถึง 6 มม. และอาจมีหรือไม่มีใบประดับสั้นๆ

*N. thorelii* มีสิ่งปกคลุมเป็นขนสีขาวแบบเดี่ยวหรือแขนงยาว 0.3 ถึง 0.4 มม.

โครโมโซมของ *N. thorelii* เป็นโครโมโซมสองชุดมีจำนวน 78 ตามเอกสารของ Katsuhiko Kondo ในปีค.ศ. 1969 อย่างไรก็ตามในปี ค.ศ. 1997 มีการศึกษาโดย Günther Rudolf Heubl และ Andreas Wistuba พบจำนวนโครโมโซมเป็น 80

นิเวศวิทยา
----------

*N. thorelii* สามารถพบได้ในเวียดนาม. กัมพูชา, ไทย หรืออาจจะในลาว *N. thorelii* พบในภูมิอากาศแห้งแบบทุ้งหญ้าซาวานน่า สูงจากระดับน้ำทะเล 200 เมตร ในฤดูแล้ง เชื่อว่ามันสามารถมีชีวิตรอดจากเหง้าที่เหลืออยู่ เมื่อถูกไฟป่าเผาใบและลำต้นไปหมด และแตกต้นขึ้นมาใหม่เมื่อถึงฤดูฝน

เนื่องจากการกระจายตัวตามธรรมชาติของมันไม่เป็นที่แน่นอน *N. thorelii* จึงถูกจัดอยู่เป็นพวกไม่มีข้อมูลในบัญชีแดงชนิดที่ถูกคุกคามของ IUCN 2006 บนพื้นฐานการประเมินในปี ค.ศ. 2000

ชนิดที่เกี่ยวข้อง
-----------------

หม้อบนของ *N. thorelii* ที่ถูกเก็บรักษาไว้, แสดงลักษณะสายดิ่งยาวตรง
*N. thorelii* เป็นญาติใกล้ชิดกับหม้อข้าวหม้อแกงลิงชนิดในอินโดจีนอย่าง *N. anamensis* และ *N. smilesii* มีลักษณะทางอนุกรมวิธานหลายๆอย่างที่คล้ายกัน เช่นมีใบแคบยาวคล้ายดาบ และ ฐานใบจะโอบรอบลำต้น *N. anamensis* อาจจะเติบโตในถิ่นอาศัยที่คล้ายกับ *N. thorelii*

ลักษณะเด่นของ *N. thorelii* คือมีเหง้าขนาดใหญ่สำหรับพักตัวในฤดูแล้งและแตกต้นใหม่เมื่อถึงฤดูฝน, สายดิ่งที่ยาวตรงของหม้อบน, ช่อดอกที่มีขนาดใหญ่ อย่างไรก็ตามขอบเขตของความแตกต่างของชนิดหม้อข้าวหม้อแกงลิงในอินโดจีนนั้นยังไม่เป็นที่รู้กัน ทำให้การจำกัดวงนั้นยากเพิ่มมากขึ้น

อ้างอิง
-------

1. ↑  สำนักงานหอพรรณไม้. ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย เต็ม สมิตินันทน์ -- กรุงเทพมหานคร : กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช, 2549
2. 1 2  Specimen Details: *Nepenthes thorelii* Lecomte. The New York Botanical Garden.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  Jebb, M.H.P. & M.R. Cheek 1997. A Skeletal Revision of *Nepenthes* (Nepenthaceae). *Blumea* **42** (1) : 1–106.
4. ↑  Lecomte, H. 1909. Les *Nepenthes* d'indo-Chine. In: H. Lecomte (ed.) *Notulae systematicae, I*. pp. 59–65.
5. ↑  Song, L.C. 1979. *Nepenthes* crosses made at California State University, Fullerton. *Carnivorous Plant Newsletter* **8** (1) : 13.
6. ↑  Schlauer, J. 2006. *Nepenthes thorelii*. Carnivorous Plant Database.
7. 1 2  Bednar, B. 1983. *Nepenthes mirabilis* variation.PDF (111 KiB) *Carnivorous Plant Newsletter* **12** (3) : 64.
8. ↑  Likhitwitayawuid, K. R. Kaewamatawong, N. Ruangrungsi & J. Krungkrai 1998. Antimalarial naphthoquinones from *Nepenthes thorelii*. *Planta Medica* **64** (3) : 237–241.
9. ↑  Takahashi, K. M. Tanji & C. Shibata 2007. Variations in the content and isozymic composition of nepenthesin in the pitcher fluids among *Nepenthes* species. *Carnivorous Plant Newsletter* **36** (3) : 73–76.
10. ↑  Kondo, K. 1969. Chromosome numbers of carnivorous plants. *Bulletin of the Torrey Botanical Club* **96** (3) : 322–328.
11. ↑  Heubl, G.R. & A. Wistuba 1997. A cytological study of the genus *Nepenthes* L. (Nepenthaceae). *Sendtnera* **4**: 169–174.
12. 1 2 3  Clarke, C.M. R. Cantley, J. Nerz, H. Rischer & A. Witsuba 2000. *Nepenthes thorelii*. *2006 IUCN Red List of Threatened Species*. IUCN 2006. Retrieved on 10 May 2006.
13. ↑  Kurata, S. 1976. *Nepenthes of Mount Kinabalu*. Sabah National Parks Publications No. 2, Sabah National Parks Trustees, Kota Kinabalu.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **น้ำเต้าลม**

* รายละเอียดของ *N. anamensis*, *N. smilesii*, และ *N. thorelii* เก็บถาวร 2009-01-05 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

| * ด
* ค
* ก
สปีชีส์ของหม้อข้าวหม้อแกงลิง |
| --- |
| สปีชีส์ | 
* *N. adnata*
* *N. adrianii*
* *N. alata*
* *N. albomarginata*
* *N. ampullaria*
* *N. anamensis*
* *N. angasanensis*
* *N. argentii*
* *N. aristolochioides*
* *N. attenboroughii*
* *N. beccariana*
* *N. bellii*
* *N. benstonei*
* *N. bicalcarata*
* *N. bokorensis*
* *N. bongso*
* *N. boschiana*
* *N. burbidgeae*
* *N. burkei*
* *N. campanulata*
* *N. carunculata*
* *N. chaniana*
* *N. clipeata*
* *N. copelandii*
* *N. danseri*
* *N. deaniana*
* *N. densiflora*
* *N. diatas*
* *N. distillatoria*
* *N. dubia*
* *N. edwardsiana*
* *N. ephippiata*
* *N. eustachya*
* *N. eymae*
* *N. faizaliana*
* *N. fallax*
* *N. flava*
* *N. fusca*
* *N. glabrata*
* *N. glandulifera*
* *N. globosa*
* *N. gracilis*
* *N. gracillima*
* *N. gymnamphora*
* *N. hamata*
* *N. hirsuta*
* *N. hispida*
* *N. hurrelliana*
* *N. inermis*
* *N. insignis*
* *N. izumiae*
* *N. jacquelineae*
* *N. jamban*
* *N. junghuhnii*
* *N. khasiana*
* *N. klossii*
* *N. lamii*
* *N. lavicola*
* *N. lingulata*
* *N. longifolia*
* *N. lowii*
* *N. macfarlanei*
* *N. macrophylla*
* *N. macrovulgaris*
* *N. madagascariensis*
* *N. mantalingajanensis*
* *N. mapuluensis*
* *N. masoalensis*
* *N. maxima*
* *N. merrilliana*
* *N. mikei*
* *N. mindanaoensis*
* *N. mira*
* *N. mirabilis*
* *N. mollis*
* *N. muluensis*
* *N. murudensis*
* *N. naga*
* *N. neoguineensis*
* *N. northiana*
* *N. ovata*
* *N. paniculata*
* *N. papuana*
* *N. pectinata*
* *N. peltata*
* *N. pervillei*
* *N. petiolata*
* *N. philippinensis*
* *N. pilosa*
* *N. platychila*
* *N. rafflesiana*
* *N. rajah*
* *N. ramispina*
* *N. reinwardtiana*
* *N. rhombicaulis*
* *N. rigidifolia*
* *N. rowanae*
* *N. sanguinea*
* *N. saranganiensis*
* *N. sharifah-hapsahii*
* *N. sibuyanensis*
* *N. singalana*
* *N. smilesii*
* *N. spathulata*
* *N. spectabilis*
* *N. stenophylla*
* *N. sumatrana*
* *N. surigaoensis*
* *N. talangensis*
* *N. tenax*
* *N. tentaculata*
* *N. tenuis*
* *N. thorelii*
* *N. tobaica*
* *N. tomoriana*
* *N. treubiana*
* *N. truncata*
* *N. veitchii*
* *N. ventricosa*
* *N. vieillardii*
* *N. villosa*
* *N. vogelii*
* *N. xiphioides*

 |
| ลูกผสมทางธรรมชาติ | 
* *N. × alisaputrana*
* *N. × bauensis*
* *N. × cantleyi*
* *N. × cincta*
* *N. × ferrugineomarginata*
* *N. × ghazallyana*
* *N. × harryana*
* *N. × hookeriana*
* *N. × kinabaluensis*
* *N. × kuchingensis*
* *N. × merrilliata*
* *N. × mirabilata*
* *N. × pangulubauensis*
* *N. × pyriformis*
* *N. × sarawakiensis*
* *N. × trichocarpa*
* *N. × truncalata*
* *N. × trusmadiensis*
* *N. × tsangoya*
* *N. × ventrata*

 |
| หัวข้อที่เกี่ยวข้อง | 

|  |
| --- |
| 
* *Nepenthes* taxonomy
* *Nepenthes* infauna
* The Nepenthaceae of the Netherlands Indies

 |

 |