เวชศาสตร์การกีฬา
**เวชศาสตร์การกีฬา** (อังกฤษ: Sports medicine) เป็นสาขาวิชาที่เกี่ยวข้องกับการป้องกัน วินิจฉัย และรักษาการบาดเจ็บที่เกี่ยวข้องกับการออกกำลังกายหรือกีฬา เช่น ความผิดปกติของข้อต่อหรือกล้ามเนื้อซึ่งเกิดจากกิจกรรมทางกายภาพ

นักเวชศาสตร์การกีฬา
-------------------

**นักเวชศาสตร์การกีฬา** หรืออาจเรียกว่า **นักกีฬาเวชศาสตร์** นั้น เป็นบุคลากรที่สำคัญในด้านเวชศาสตร์การกีฬาของทีมงานเวชศาสตร์ฟื้นฟู นักเวชศาสตร์การกีฬา เป็นผู้ที่สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาทางด้านวิทยาศาสตร์การกีฬา หรือด้านพลศึกษา แล้วเข้ามาทำงานในโรงพยาบาลเป็นส่วนหนึ่งของงานเวชศาสตร์ฟื้นฟู

ผู้ที่จัดว่าเป็นนักเวชศาสตร์การกีฬานั้นต้องปฏิบัติงานในโรงพยาบาล หากเป็นผู้ที่ให้คำแนะนำทางด้านการออกกำลังกายในโรงออกกำลังกาย (ยิม) แล้ว จะเรียกว่า นักวิทยาศาสตร์การกีฬา

ขอบเขตของงานด้านเวชศาสตร์การกีฬา
--------------------------------

นักเวชศาสตร์การกีฬา เป็นผู้ให้การรักษาด้วยการออกกำลังกายอย่างเป็นระบบ เช่นเดียวกับการให้การฟื้นฟูนักกีฬาที่ได้รับบาดเจ็บ ด้วยการประยุกต์ใช้เครื่องมือออกกำลังกาย และหลักวิทยาศาสตร์การกีฬา (Sport science) ต่างๆ โดยมีการกำหนดโปรแกรมการออกกำลังกาย เพื่อเสริมสร้างสมรรถภาพร่างกายแก่ผู้ป่วยและนักกีฬาที่บาดเจ็บ ให้มีสมรรถภาพทางกายและสมรรถภาพทางการกีฬาใกล้เคียงก่อนการบาดเจ็บหรือให้มีสมรรถภาพทางกีฬามากขึ้นกว่าเดิม

นอกเหนือจากการให้การรักษาแล้ว นักเวชศาสตร์การกีฬายังเป็นผู้ทำการทดสอบต่างๆตามคำสั่งการรักษาของแพทย์ เพื่อประเมินสมรรถภาพทางกายและสมรรถภาพทางการกีฬา โดยการใช้เครื่องมือต่างๆ เช่น ประเมินปริมาณการใช้อ๊อกซิเจนของร่างกาย (Oxygen consumption) ประเมินสมรรถภาพปอด (Lung function test) ประเมินความคล่องตัว (Agility test) ประเมินการเคลื่อนไหวด้วยเครื่องมือ (Instrumental gait analysis) เป็นต้น

นอกจากนี้ ยังเป็นผู้คำแนะนำ และให้ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์การแพทย์และการออกกำลังกายประเภทต่างๆ และจัดการทดสอบสมรรถภาพประจำปีอีกด้วย

เวชศาสตร์การกีฬาในต่างประเทศ
----------------------------

เชื่อกันว่างานด้านเวชศาสตร์การกีฬามีมาตั้งแต่สมัยกรีกโบราณ โดยมีการประยุกต์ใช้ศาสตร์ด้านนี้ในการเสริมสร้างสมรรถภาพทางการกีฬา แก่นักกีฬาที่เข้าแข่งขันกีฬาโอลิมปิก

ในต่างประเทศ งานด้านเวชศาสตร์การกีฬาจัดว่าเฟื่องฟูมาก โดยเฉพาะในประเทศที่เป็นมหาอำนาจทางการกีฬา เช่น อเมริกา ประเทศต่างๆในยุโรป รัสเซีย จีน ออสเตรเลีย และญี่ปุ่น เป็นต้น โดยมีการเรียนการสอนบุคลากรทางด้านนี้ ทั้งนักเวชศาสตร์การกีฬาและแพทย์เวชศาสตร์การกีฬา และมีการตั้งองค์กรหรือสถาบันต่างๆขึ้นมาเพื่องานด้านเวชศาสตร์การกีฬาโดยตรง

เวชศาสตร์การกีฬาในประเทศไทย
---------------------------

งานเวชศาสตร์การกีฬาในประเทศไทย ไม่ค่อยเป็นที่รู้จักในวงกว้างเท่าไร และไม่ค่อยได้นำมาใช้อย่างจริงจัง เนื่องจากขาดงบประมาณ อีกทั้งทัศนคติและความคุ้นชินกับรูปแบบการฝึกสอนแบบเดิมๆของนักกีฬา และผู้เกี่ยวข้อง จึงเป็นเหตุให้ปริมาณของนักเวชศาสตร์การกีฬาในประเทศไทยมีไม่มากนัก ในประเทศไทยมีบริการด้านเวชศาสตร์การกีฬาแต่ในโรงพยาบาลขนาดใหญ่ในกรุงเทพฯ และเมืองใหญ่ๆ และโรงพยาบาลของมหาวิทยาลัยต่างๆ เท่านั้น วิชิต

ดูเพิ่ม
-------

* เวชศาสตร์ฟื้นฟู

อ้างอิง
-------

* ตำราเวชศาสตร์ฟื้นฟู. นพ.เสก อักษรานุเคราะห์ บรรณาธิการ. จัดพิมพ์โดยสมาคมเวชศาสตร์ฟื้นฟูแห่งประเทศไทย.

| * ด
* ค
* ก
แพทยศาสตร์ |
| --- |
| การแพทย์เฉพาะทาง เฉพาะทางสาขาต่อยอด และวิทยาศาสตร์การแพทย์พื้นฐาน | 

|  |  |
| --- | --- |
| วิทยาศาสตร์การแพทย์ | 
* กายวิภาคศาสตร์
* พยาธิวิทยา
* สรีรวิทยา
* ประสาทวิทยาศาสตร์
* จุลชีววิทยา
* ไวรัสวิทยา
* โรคติดเชื้อ
* ภูมิคุ้มกันวิทยา
* ระบาดวิทยา
* ปรสิตวิทยา
* อณูชีววิทยา
* เภสัชวิทยา
* พิษวิทยา
* นิติวิทยาศาสตร์
* จุลชีวนิติเวชวิทยา

 |
| อายุรศาสตร์ | 
* อายุรศาสตร์โรคหัวใจ
* อายุรศาสตร์โรคข้อและรูมาติซั่ม
* อายุรศาสตร์โรคต่อมไร้ท่อและเมตะบอลิสม
* อายุรศาสตร์โรคภูมิแพ้และภูมิคุ้มกันทางคลินิก
* อายุรศาสตร์โรคระบบทางเดินอาหาร
* อายุรศาสตร์โรคระบบหายใจและภาวะวิกฤตโรคระบบการหายใจ
* อายุรศาสตร์มะเร็งวิทยา
* อายุรศาสตร์โรคเลือด
* อายุรศาสตร์โรคติดเชื้อ
* อายุรศาสตร์โรคไต
* ตจวิทยา
* ประสาทวิทยา
* เวชบำบัดวิกฤต

 |
| ศัลยศาสตร์ | 
* กุมารศัลยศาสตร์
* ศัลยศาสตร์ทรวงอก
* ประสาทศัลยศาสตร์
* ศัลยศาสตร์ตกแต่งและเสริมสร้าง
* ศัลยศาสตร์มะเร็งวิทยา
* ศัลยศาสตร์อุบัติเหตุ
* ศัลยศาสตร์ยูโรวิทยา
* ศัลยศาสตร์หลอดเลือด
* ศัลยศาสตร์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

 |
| กุมารเวชศาสตร์ | 
* กุมารเวชศาสตร์ตจวิทยา
* กุมารเวชศาสตร์ทารกแรกเกิดและปริกำเนิด
* กุมารเวชศาสตร์ประสาทวิทยา
* กุมารเวชศาสตร์พัฒนาการและพฤติกรรม
* กุมารเวชศาสตร์โรคต่อมไร้ท่อและเมตาบอลิสม
* กุมารเวชศาสตร์โรคติดเชื้อ
* กุมารเวชศาสตร์โรคไต
* กุมารเวชศาสตร์โรคทางเดินอาหารและโรคตับ
* กุมารเวชศาสตร์โรคภูมิแพ้และภูมิคุ้มกัน
* กุมารเวชศาสตร์โรคระบบทางเดินหายใจ
* กุมารเวชศาสตร์โรคหัวใจ
* โลหิตวิทยาและมะเร็งในเด็ก

 |
| สูติศาสตร์–นรีเวชศาสตร์ | 
* เวชศาสตร์การเจริญพันธุ์
* เวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์
* มะเร็งนรีเวชวิทยา

 |
| การแพทย์เฉพาะทางอื่น ๆ | 
* เวชศาสตร์ป้องกัน
	+ ระบาดวิทยา
	+ อาชีวเวชศาสตร์
	+ เวชศาสตร์การบิน
	+ เวชศาสตร์ป้องกันคลินิก
	+ สาธารณสุขศาสตร์
	+ สุขภาพจิตชุมชน
* เวชศาสตร์ครอบครัว
* รังสีวิทยา
	+ รังสีวิทยาวินิจฉัย
	+ รังสีร่วมรักษาของลำตัว
	+ รังสีร่วมรักษาระบบประสาท
	+ รังสีรักษาและมะเร็งวิทยา
	+ เวชศาสตร์นิวเคลียร์
	+ ภาพวินิจฉัยชั้นสูง
	+ ภาพวินิจฉัยระบบประสาท
* วิสัญญีวิทยา
	+ วิสัญญีวิทยาสำหรับการผ่าตัดหัวใจ หลอดเลือดใหญ่ และทรวงอก
	+ วิสัญญีวิทยาสำหรับผู้ป่วยโรคทางระบบประสาท
* จิตเวชศาสตร์
* จิตเวชศาสตร์เด็กและวัยรุ่น
* นิติเวชศาสตร์
* พยาธิวิทยา
* พยาธิวิทยาคลินิก
* พยาธิกายวิภาค
* เวชศาสตร์ฉุกเฉิน
* จักษุวิทยา
* โสตศอนาสิกวิทยา
* เวชศาสตร์ฟื้นฟู
* ศัลยศาสตร์ออร์โทพีดิกส์
* เวชศาสตร์การกีฬา
* เวชศาสตร์เขตเมือง
* เภสัชวิทยาและพิษวิทยา

 |

 |
| อื่น ๆ | 
* ห้องปฏิบัติการทางการแพทย์
	+ จุลกายวิภาคศาสตร์
	+ ชีวเคมี
	+ จุลชีววิทยาคลินิก
	+ ปรสิตวิทยา
	+ ภูมิคุ้มกันวิทยาคลินิก
	+ เวชศาสตร์การบริการโลหิต
* กายวิภาคศาสตร์
* สรีรวิทยา
* เวชพันธุศาสตร์
* คัพภวิทยา
* เวชศาสตร์การโรงพยาบาล
* ประวัติศาสตร์การแพทย์
* แพทยศาสตรศึกษา
* โรงเรียนแพทย์
* การแพทย์แผนไทย
* แพทย์
	+ แพทยศาสตรบัณฑิต
* ผู้ช่วยแพทย์
* สาธารณสุข

 |