**พิซซา** หรือ **พิซซ่า** (อิตาลี: *Pizza*) เป็นอาหารอิตาลีและอาหารจานด่วนประเภทหนึ่ง ซึ่งชาวอิตาลีเป็นผู้คิดค้น มีลักษณะเป็นแป้งแผ่นกลมแบนราดด้วยซอสมะเขือเทศ แล้วทำให้สุกโดยการอบในเตาอบ

ในประเทศอิตาลี การเสิร์ฟพิซซาในโอกาสที่เป็นทางการ เช่น การทานในภัตตาคาร จะเสริ์ฟโดยไม่หั่นและจะรับประทานโดยใช้มีดและส้อม ในขณะที่ชาวอิตาเลียนโดยทั่วไปเมื่อทานพิซซาในโอกาสที่ไม่เป็นทางการ เช่น ทานกันเองที่บ้าน พิซซาจะถูกหั่นให้เป็นชิ้นพอดีคำและนิยมทานโดยใช้มือ

คำว่า พิซซา ได้รับการบันทึกครั้งแรกในช่วงศตวรรษที่ 10 ในบันทึกเอกสารภาษาละติน ณ เมืองกาเอตา *(Gaeta)* ทางตอนใต้ของอิตาลีในแคว้นลัตซีโอ บนพรมแดนติดกับกัมปาเนีย พิซซาสมัยใหม่ได้ถูกคิดค้นขึ้นในเนเปิลส์ และได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในเวลาต่อมา พิซซาได้กลายเป็นหนึ่งในอาหารยอดนิยมที่สุดในโลกและเป็นรายการอาหารจานด่วนที่หาทานได้ทั่วไปในทวีปยุโรปและทวีปอเมริกาเหนือ โดยหาทานได้ง่ายทั้งในร้านที่ขายพิซซาโดยเฉพาะ (Pizzerias), ในภัตตาคารอาหารตะวันตกทั่วไป และในรูปแบบของการจัดส่ง (Delivery) และหลายบริษัทได้มีการจำหน่ายพิซซาในรูปแบบแช่แข็ง เพื่อเพิ่มความสะดวกให้แก่ลูกค้าในการนำเข้าไมโครเวฟพร้อมทานได้ทันที

*Associazione Verace Pizza Napoletana* *(True Neapolitan Pizza Association)* ซึ่งเป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรได้ก่อตั้งขึ้นในปี 1984 โดยมีสำนักงานใหญ่อยู่ในเมืองเนเปิลส์ ประเทศอิตาลี โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อโปรโมตรสชาติพิซซาแบบดั้งเดิมของชาวเนเปิลส์และส่งเสริมให้พิซซาได้รับความนิยมอย่าแพร่หลาย ในปี 2009 ทางองค์กรได้จดทะเบียนกับสหภาพยุโรปเพื่อรับรองให้พิซซาเป็นอาหารที่มีความพิเศษและสะท้อนถึงวัฒนธรรมดั้งเดิมของผู้ผลิต และในปี 2017 ศิลปะการทำพิซซาได้ถูกรวมให้อยู่ในรายการมรดกโลกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของยูเนสโก

ประวัติ
-------

ประวัติของพิซซาเริ่มต้นขึ้นในปี ค.ศ. 79 เมื่อภูเขาไฟวิสุเวียสระเบิดขึ้นและทลายเมืองปอมเปอีทั้งเมือง หลังจากนั้นประมาณ ค.ศ. 640 แกตาโน ฟิโอเรลลี่ ได้ค้นพบเตาฟืนโบราณจำนวนมากมายในซากปรักหักพังของเมือง ที่ถูกลาวาถล่ม หนึ่งในจำนวนเตาทั้งหมดนั้นพบว่ามีเถ้าถ่านขนมปังติดอยู่ในเตาอยู่ถึง 7 กิโลกรัม ซึ่งเป็นหลักฐานที่น่าเชื่อถือว่าทหารโรมันในช่วงเวลาดังกล่าว (ก่อนเมืองปอมเปอีจะถูกถล่มด้วยลาวาและเถ้าภูเขาไฟ) ต่างกินขนมปังที่อบด้วยเตาฟืนโบราณนี้ ซึ่งสันนิษฐาน ได้ว่าชาวเมือง ในเมืองนาโปลีก็ทานขนมปังที่อบในเตาฟืนโบราณเช่นนี้มาประมาณ 700 ปีแล้ว ต่อมาในต้น ค.ศ. 1700 ชาวเมืองนาโปลีจึงได้เริ่มประยุกต์ใส่มะเขือเทศกับสมุนไพรบางอย่างลงในขนมปังแล้วนำไปอบในเตาฟืนโบราณ นี่เองคือจุดเริ่มต้นของมารีนาราพิซซา และร้านพิซเซอเรียร้านแรกในนาโปลี ได้เปิดขายในปี ค.ศ. 1830

โดยร้านดังกล่าวใช้วิธีการอบพิซซาในเตาที่ทำจากหินภูเขาไฟ อีกประมาณร้อยปีต่อมา (นับจาก ค.ศ. 1700) และชีสเริ่มเข้ามามีอิทธิพลในอาหาร แต่ชีสดังกล่าวไม่ใช่ชีสปกติธรรมดาทั่วไป เป็นชีสที่ทำจากน้ำนมควายพื้นเมืองที่ชื่อ ฟิออเร่ ดี บัฟฟาล่า ประมาณปี ค.ศ. 1850 จึงเกิดพิซซามาเกอริต้าขึ้นโดย ราฟาเอล เอสโปสิโต แห่งเมืองเนเปิล ซึ่งได้ทำพิซซาถวายเมื่อคราวที่สมเด็จพระราชาธิบดีอุมแบร์โตที่ 1 และสมเด็จพระราชินีมาเกอริต้าได้เสด็จเยือนเมืองเนเปิล โดยใช้สีบนหน้าพิซซาแทนสัญลักษณ์ของธงชาติอิตาลี โดยใช้ใบเบซิลแทนสีเขียวใช้มอสซาเรลล่าชีสแทนสีขาวและมะเขือเทศแทนสีแดง และตั้งชื่อพิซซาเพื่อเป็นเกียรติแด่พระราชินีว่า มาเกอริต้า ซึ่งพระนางก็ได้ทรงพระอนุญาตให้ใช้ชื่อพระนางเป็นชื่อของพิซซาเมื่อปี ค.ศ. 1889 ซึ่งพิซซาดังกล่าวได้กลายเป็นมาตรฐาน ของพิซซาในปัจจุบัน ซึ่งพิซซาในปัจุบันโดยทั่วไปต่างก็ดัดแปลงหน้ามาจากพิซซา 2 ชนิดนี้ ซึ่งเป็นพิซซาดั้งเดิมของชาวนาโปลี คือมารีนาราพิซซาและมาเกอริต้าพิซซา

การจัดเตรียม
------------

ภาพการผลิตพิซซาในปี 1830
พิซซาขายสดแช่แข็งและเป็นชิ้นส่วนขนาดหรือชิ้นส่วน มีการพัฒนาวิธีการที่จะเอาชนะความท้าทายต่าง ๆ เช่นป้องกันไม่ให้ซอสเข้ากับแป้งและสร้างเปลือกที่สามารถแช่แข็งและอุ่นได้โดยไม่ต้องแข็งตัว มีพิซซ่าแช่แข็งที่มีส่วนผสมดิบและเปลือกโลกที่เพิ่มขึ้น

### การปรุงอาหาร

ในร้านอาหารพิซซาสามารถอบในเตาอบที่มีก้อนอิฐหินเหนือแหล่งความร้อนเตาอบดาดฟ้าไฟฟ้าเตาอบสายพานลำเลียงหรือในกรณีของร้านอาหารราคาแพงกว่าเตาอบอิฐไม้หรือถ่านหินเป็นเชื้อเพลิง บนเตาอบพิซซาสามารถเลื่อนลงไปในเตาอบบนไม้พายยาวเรียกว่าเปลือกและอบโดยตรงบนอิฐร้อนหรืออบบนหน้าจอ (ตะแกรงโลหะกลมมักเป็นอะลูมิเนียม) ก่อนการใช้งานอาจมีการโรยหน้าข้าวโพดด้วยเปลือกเพื่อให้พิซซ่าเลื่อนเข้าและออกได้ง่าย เมื่อทำที่บ้านสามารถนำไปอบบนหินพิซซ่าในเตาอบปกติเพื่อสร้างเอฟเฟกต์ของเตาอบอิฐ การทำอาหารโดยตรงในเตาอบโลหะส่งผลให้การถ่ายเทความร้อนเร็วเกินไปที่เปลือกโลกทำให้ไหม้ได้ พ่อครัวที่บ้าน Aficionado บางครั้งใช้เตาอบพิซซ่าแบบยิงด้วยไม้ชนิดพิเศษซึ่งมักติดตั้งกลางแจ้ง เตาอบพิซซ่ารูปโดมถูกใช้มานานหลายศตวรรษ ซึ่งเป็นวิธีหนึ่งในการกระจายความร้อนอย่างแท้จริงในเตาอบพิซซ่าแบบใช้ถ่าน อีกทางเลือกหนึ่งคือพิซซ่าย่างที่เปลือกโลกจะถูกอบโดยตรงบนเตาย่างบาร์บีคิว พิซซ่ากรีกเช่นพิซซ่าสไตล์ชิคาโกถูกอบในกระทะแทนที่จะวางบนเตาอิฐ

### เปลือก

ด้านล่างของพิซซ่าที่เรียกว่า "เปลือก" อาจแตกต่างกันตามสไตล์บาง ๆ เช่นพิซซาเนเปิลส์แบบบางหรือแบบนุ่มหนาในสไตล์ชิคาโก ซึ่งแม้เป็นแบบดั้งเดิมธรรมดาแต่อาจปรุงด้วยกระเทียมหรือสมุนไพรหรือยัดไส้ด้วยชีสเพิ่ม 

### ชีส

พิซซาชีสซึ่งโรยหน้าด้วยผักต่าง ๆ
มอสซาเรลล่ามักใช้กับพิซซาโดยมีมอซซาเรลล่าคุณภาพสูงที่ผลิตในบริเวณรอบ ๆ เนเปิลส์ ในที่สุดชีสอื่น ๆ ก็ถูกนำมาใช้เป็นส่วนผสมของพิซซ่าโดยเฉพาะชีสอิตาเลียนรวมถึงโพรโวโลน, เพโคริโนโรมาโน, ริคอตต้า ชีสแปรรูปที่มีราคาไม่แพงหรืออะนาล็อกชีสได้รับการพัฒนาสำหรับพิซซาในตลาดมวลชนเพื่อให้ได้คุณภาพที่ต้องการเช่นบราวนิ่ง, ละลาย, ความยืดหยุ่น, ปริมาณไขมันและความชื้นที่สอดคล้องกันและอายุการเก็บที่มั่นคง

พิซซาในประเทศต่าง ๆ
-------------------

### อิตาลี

ร้านพิซซาในเมืองเนเปิลส์ แคว้นคัมปาเนีย ประเทศอิตาลี
อิตาลีถือว่าเป็นประเทศต้นกำเนิดของพิซซา พิซซาเนเปิลส์แท้ ๆ *(Pizza Napoletana)* ทำจากมะเขือเทศซานมาร์ซาโน ซึ่งปลูกบนที่ราบภูเขาไฟทางตอนใต้ของภูเขาไฟวิสุเวียส และมอสซาเรลลา ดิ บูฟาลา คัมปานา ซึ่งผลิตจากนมควายที่เลี้ยงในที่ลุ่มของกัมปาเนียและลัตซีโย ชีสมอสซาเรลล่านี้ได้รับการคุ้มครองจากแหล่งกำเนิดในทวีปยุโรป พิซซาแบบดั้งเดิมอื่น ๆ ที่มีการบันทึกมาอย่างยาวนาน ได้แก่ พิซซาอัลลามารินารา *(Alla Marinara)* ซึ่งราดด้วยซอสมารินาราและเป็นพิซซาซอสมะเขือเทศที่เก่าแก่ที่สุดในโลก ต่อมาคือ พิซซาคาปริซิโอซ่าซึ่งปรุงด้วยมอสซาเรลล่าชีส แฮมอบ เห็ด อาร์ติโชก และมะเขือเทศ และพิซซาปูกลีส ปรุงด้วยมะเขือเทศ มอสซาเรลล่าชีส และหัวหอม ถือเป็นพิซซาอีกประเภทหนึ่งที่มีประวัติความเป็นมายาวนาน

พิซซาที่ได้รับความนิยมในอิตาลีคือ พิซซาซิซิลี (ในท้องถิ่นเรียกว่า Sfincione หรือ Sfinciuni) เป็นพิซซาแป้งหนาจานลึกที่มีต้นกำเนิดในช่วงศตวรรษที่ 17 ในซิซิลี โดยปกติแล้วจะทานกับซอสพิซซารูปแบบอื่น ๆ ยังพบได้ในภูมิภาคอื่นของอิตาลี เช่น *Pizza al padellino* หรือ *Pizza al tegamino* พิซซาจานลึกขนาดเล็ก ขอบหนา ซึ่งปกติจะเสิร์ฟในเมืองตูริน

### สหรัฐอเมริกา

คณะรัฐมนตรีของรัฐบาลสหรัฐ ร่วมรับประทานพิซซา ณ ทำเนียบขาวในปี 2009
สหรัฐอเมริกาถือเป็นอีกหนึ่งประเทศที่มีการบริโภคพิซซากันอย่างแพร่หลายมายาวนาน โดยร้านพิซซาแห่งแรงถือกำเนิดขึ้นใน ค.ศ. 1905 ณ แมนฮัตตัน นครนิวยอร์ก ท็อปปิ้งทั่วไปสำหรับพิซซาในสหรัฐอเมริกา ได้แก่ แองโชวี่ เนื้อบด ไก่ แฮม เห็ด มะกอก หัวหอม พริก เป็ปเปอร์โรนี สับปะรด ซาลามี่ ไส้กรอก ผักโขม สเต็ก และมะเขือเทศ ซึ่งแตกต่างกันไปตามแต่ละภูมิภาค

จากการสำรวจพบว่า ในแต่ละวันมีชาวอเมริกันริโภคพิซซากันมากถึง 13% ของประชากรทั้งหมด และมีแบรนด์ที่มีชื่อเสียงมากมาย เช่น โดมิโน่พิซซา (Domino's Pizza, Inc.) ก่อตั้ง ใน ค.ศ. 1960 มีสำนักงานใหญ่อยู่ในรัฐมิชิแกน และ พิซซาฮัท เริ่มก่อตั้งในปี ค.ศ. 1958 โดยสองพี่น้อง แฟรงค์ และแดน คาร์นี ชาวเมืองวิชิทอ รัฐแคนซัส โดยเปิดสาขาแรกที่เมืองวิชิทอ รัฐแคนซัส

### อาร์เจนตินา

ชาวอาร์เจนตินาเป็นชาติที่บริโภคพิซซามากที่สุดในทวีปอเมริกาใต้ โดยเป็นอาหารยอดนิยมอันดับต้น ๆ นอกเหนือจากเนื้อย่าง (Asado) ทั่วประเทศอาร์เจนตินาโดยเฉพาะอย่างยิ่ง นครบัวโนสไอเรส เมืองหลวง มีผู้อพยพชาวอิตาลีเข้ามาจำนวนมากในศตวรรษที่ 19 โดยมากมาจากเมืองเนเปิลส์ และพวกเขานำวัฒนธรรมการผลิตพิซซาเข้ามาในเมือง ต่อมา เมื่อรสชาติเป็นที่ถูกปาก พิซซาจึงกลายเป็นที่นิยมทั่วไปในอาร์เจนตินาโดยสามารถหาทานได้ทั่วไปแทบจะทุกเมือง และคนอาร์เจนตินามักทำพิซซาทานกันเองในครอบครัว 

พิซซาอาร์เจนตินาโดยทั่วไปจะมีขอบที่หนากว่าแป้งสไตล์อิตาเลียนแท้ ๆ และเรียกว่า "มีเดีย มาซ่า" และยังนิยมใส่ชีสมากกว่า ประเพณีการทำพิซซาของอาร์เจนตินามักเสิร์ฟพิซซากับเฟนา ซึ่งเป็นแป้งถั่ววางบนพิซซา และไวน์มอสคาโต พิซซาที่ได้รับความนิยมมากที่สุดเรียกว่า *"muzzarella" (mozzarella)* คล้ายกับพิซซา Neapolitan (ขนมปัง ซอสมะเขือเทศ และชีส) แต่ทำด้วยแป้ง "มีเดีย มาซ่า" ที่หนากว่า ส่วนประกอบอื่น ๆ ได้แก่ ชีส และซอสมะเขือเทศ และมักใส่มะกอกด้วย สามารถพบได้ในเกือบทุกมุมของประเทศ บัวโนสไอเรสถือเป็นเมืองที่มีพิซซ่าบาร์มากที่สุดในโลก พิซซาที่มีหัวหอมสองสายพันธุ์ที่เกิดในอาร์เจนตินาก็เป็นที่นิยมเช่นกันได้แก่ fugazza ทานกับชีส และ fugazzetta ทานได้กับเครื่องเคียงหลายประเภท โดยในอดีต จะประกอบด้วยเปลือกพิซซาปกติราดด้วยชีสและหัวหอม ต่อมาเริ่มมีชีสคั่นระหว่างเปลือกพิซซา 2 แผ่น โรยด้วยหัวหอมด้านบน

สถิติโลก
--------

พิซซาที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลกจัดทำขึ้นในกรุงโรมในเดือนธันวาคม 2012 และมีขนาด 1,261 ตารางเมตร (13,570 ตารางฟุต) พิซซาได้รับการตั้งชื่อว่า "ออตตาเวีย" เพื่อเป็นการแสดงความเคารพต่อจักรพรรดิโรมันผู้ยิ่งใหญ่ อ็อตตาเวียน เอากุสตุส และทำด้วยส่วนผสมที่ปราศจากกลูเตน ส่วนพิซซาที่มีขนาดยาวที่สุดในโลกผลิตขึ้นในเมืองฟอนทานา รัฐแคลิฟอร์เนียในปี 2017 และวัดขนาดได้ถึง 1,930.39 เมตร (6,333 ฟุต 3+1⁄2 นิ้ว)

พิซซาที่แพงที่สุดในโลกที่บันทึกโดยกินเนสส์ เวิลด์ เรคคอร์ด คือพิซซาแป้งบางที่มีจำหน่ายที่ร้าน *Maze* ในกรุงลอนดอน สหราชอาณาจักร ซึ่งมีราคา 100 ปอนด์ พิซซาดังกล่าวอบด้วยไฟฟืน โรยด้วยหัวหอม เห็ดทรัฟเฟิลขาว ชีสฟอนติน่า เบบี้มอสซาเรลลา แพนเช็ตต้า เห็ดเซป ผักกาดมิซูน่าเก็บสด และเห็ดทรัฟเฟิลขาวหายากจากอิตาลี

เทศกาลสำคัญ
-----------

มีการจัดเทศกาลเดือนพิซซาแห่งชาติ ณ ประเทศสหรัฐอเมริกา และประเทศแคนาดา โดยจัดขึ้นเป็นประจำทุกเดือนตุลาคม พิธีนี้เริ่มขึ้นในเดือนตุลาคม ปี 1984 โดย *Gerry Durnell* ผู้จัดพิมพ์นิตยสาร *Pizza Today* โดยประชาชนทั่วไปจะออกมาเฉลิมฉลองด้วยการทานพิซซากันในร้านค้าต่าง ๆ ทั่วท้องถนนในเมืองใหญ่ ๆ

ข้อกังวลทางสุขภาพ
-----------------

พิซซาแทบทุกประเภทถูกจัดอยู่กลุ่มอาหารจานด่วนซึ่งถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่ามีส่วนผสมที่ส่งผลเสียโดยตรงต่อร่างกาย เนื่องด้วยส่วนผสมของพิซซานั้นมีเกลือ ไขมันเลว และให้พลังงานมากเกินไป ผลการวิจัยของกระทรวงเกษตรของสหรัฐ *(USDA)* ระบุว่าในปริมาณพิซซาขนาด 36 เซนติเมตร (14 นิ้ว) จะมีปริมาณโซเดียมเฉลี่ยถึง 5,101 มิลลิกรัม และการรับประทานเป็นประจำอาจนำไปสู่ภาวะโรคอ้วน, คอเลสเตอรอล ในเลือดสูง และโรคอื่น ๆ อีกมากมาย

อ้างอิง
-------

1. ↑  ราชบัณฑิตยสถาน (2552). *พจนานุกรมคำใหม่ เล่ม 2 ฉบับราชบัณฑิตยสถาน* (PDF). กรุงเทพฯ: ยูเนียนอุลตร้าไวโอเร็ต. p. 88.
2. ↑  "Italians To New Yorkers: 'Forkgate' Scandal? Fuhggedaboutit". *NPR.org* (ภาษาอังกฤษ).
3. ↑  "How to eat: Neapolitan-style pizza". *the Guardian* (ภาษาอังกฤษ). September 6, 2019.
4. ↑  "yourDictionary.com • Library: Origin of Pizza". *web.archive.org*. 2003-01-15. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2003-01-15. สืบค้นเมื่อ 2021-06-27.`{{cite web}}`: CS1 maint: bot: original URL status unknown (ลิงก์)
5. ↑  "American Pie | AMERICAN HERITAGE". *www.americanheritage.com*.
6. ↑  "Order Pizza Online for Carryout & Delivery – Domino's Pizza Thailand". *Domino's Pizza Thailand, Order Online in Thailand*.
7. ↑  Baofu, Peter (2013-01-03). *The Future of Post-Human Culinary Art: Towards a New Theory of Ingredients and Techniques* (ภาษาอังกฤษ). Cambridge Scholars Publishing. ISBN 978-1-4438-4484-0.
8. ↑  "AVPN - about us". *AVPN* (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน).
9. ↑  "Best Frozen Pizza | Frozen Pizza Brand". *Home Run Inn Pizza* (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน).
10. ↑
11. ↑  Naples, Agence France-Presse in (December 7, 2017). "Naples' pizza twirling wins Unesco 'intangible' status". *the Guardian* (ภาษาอังกฤษ).
12. ↑  Helstosky, Carol (2008). *Pizza: A Global History*. London: Reaktion. pp. 21–22.
13. ↑  Turim, Gayle. "Who Invented Pizza?". *HISTORY* (ภาษาอังกฤษ).
14. ↑  "Pizza Margherita: History and Recipe | Pizza | ITALY Magazine". *web.archive.org*. February 7, 2013. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ February 7, 2013. สืบค้นเมื่อ 2021-06-27.`{{cite web}}`: CS1 maint: bot: original URL status unknown (ลิงก์)
15. ↑  "Neapolitan history through the history of Pizza Margherita | visitnaples.eu". *visitnaples.eu* (ภาษาอังกฤษ).
16. ↑  "What is Neapolitan pizza?". *ItaliaRail* (ภาษาอังกฤษ).
17. ↑  "Doughy, Cheesy Neapolitan Pizza—It's Certified!". *The Spruce Eats* (ภาษาอังกฤษ).
18. ↑  "Naples and Pizza: The Story Behind Neapolitan Pizza - Bodrum" (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน).
19. ↑  "La vera storia della pizza napoletana". *Cultura* (ภาษาอิตาลี). May 20, 2013.
20. ↑  "Beniamino, il profeta della pizza gourmet". *la Repubblica* (ภาษาอิตาลี). 2013-01-19.
21. ↑  "Pizza al padellino (o tegamino): che cos'è? « Gelapajo". *web.archive.org*. December 10, 2015. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ December 10, 2015. สืบค้นเมื่อ 2021-06-27.`{{cite web}}`: CS1 maint: bot: original URL status unknown (ลิงก์)
22. ↑  "Pizza al tegaminio: riscoperta della tradizione torinese". *Agrodolce* (ภาษาอิตาลี). April 3, 2014.
23. ↑  Otis, Ginger Adams (September 15, 2010). *New York City* (ภาษาอังกฤษ). Lonely Planet Publications. ISBN 978-1-74220-397-3.
24. ↑  "Pizza Garden: Italy, the Home of Pizza". *web.archive.org*. October 19, 2013. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ October 19, 2013. สืบค้นเมื่อ 2021-06-27.`{{cite web}}`: CS1 maint: bot: original URL status unknown (ลิงก์)
25. ↑  SouthFloridaReporter.com (February 9, 2020). "The USDA Estimates 13% Of Americans Eat Pizza Every Day (+28 More Fun Facts)". *South Florida Reporter* (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน).
26. ↑  "Order Pizza Online for Carryout & Delivery – Domino's Pizza Thailand". *Domino's Pizza Thailand, Order Online in Thailand*.
27. ↑  "History". *biz.dominos.com* (ภาษาอังกฤษ).
28. ↑  "Hut Life – Official Pizza Hut Blog". *Hut Life – Pizza Hut Brand Blog* (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน).
29. ↑  "History of the Pizza Hut". *www.wichita.edu*.
30. ↑  "Pizza Hut Inc. - Company Profile, Information, Business Description, History, Background Information on Pizza Hut Inc". *www.referenceforbusiness.com*.
31. ↑  "Will pizza oust steak as Argentina's favourite dish?". *BBC News* (ภาษาอังกฤษแบบบริติช). December 9, 2011. สืบค้นเมื่อ 2021-09-26.
32. ↑  "Food and drink in Argentina | Where to eat in Argentina". *Rough Guides* (ภาษาอังกฤษ).
33. ↑  Gomez, Leire (July 17, 2015). "Buenos Aires: la ciudad de la pizza". *Tapas* (ภาษาสเปน).
34. ↑  Acuña, Cecilia (June 26, 2017). "La historia de la pizza argentina: ¿de dónde salió la media masa?". *La Nación* (ภาษาสเปน). ISSN 0325-0946. สืบค้นเมื่อ 2021-09-26.
35. ↑  Clarín.com (February 12, 2006). "Los inventores de la fugazza con queso". *www.clarin.com* (ภาษาสเปน).
36. ↑  "Largest pizza". *Guinness World Records* (ภาษาอังกฤษแบบบริติช).
37. ↑  "Longest pizza". *Guinness World Records* (ภาษาอังกฤษแบบบริติช).
38. ↑  Smith, Andrew; Kraig, Bruce (2013-01-31). *The Oxford Encyclopedia of Food and Drink in America* (ภาษาอังกฤษ). OUP USA. ISBN 978-0-19-973496-2.
39. ↑  Lund, Joanna M. (2007). *Pizza Anytime*. p. 4.
40. ↑  Genovese, Peter (2013-05-13). *Pizza City*. p. 97
41. ↑  *pizza.com*. `{{cite web}}`: `|title=` ไม่มีหรือว่างเปล่า (help)
42. ↑  "Fast food salt levels 'shocking'" (ภาษาอังกฤษแบบบริติช). October 18, 2007. สืบค้นเมื่อ 2021-06-27.
43. ↑  "Food Standards Agency - Survey of pizzas". *web.archive.org*. December 28, 2005. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ December 28, 2005. สืบค้นเมื่อ 2021-06-27.`{{cite web}}`: CS1 maint: bot: original URL status unknown (ลิงก์)
44. ↑  "Show Foods". *web.archive.org*. November 7, 2014. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ November 7, 2014. สืบค้นเมื่อ 2021-06-27.`{{cite web}}`: CS1 maint: bot: original URL status unknown (ลิงก์)
45. ↑  Gallus, S.; Tavani, A.; Vecchia, C. La (November 2004). "Pizza and risk of acute myocardial infarction". *European Journal of Clinical Nutrition* (ภาษาอังกฤษ). **58** (11): 1543–1546. doi:10.1038/sj.ejcn.1601997. ISSN 1476-5640.

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **พิซซา**