**นกกระจอกบ้าน** (อังกฤษ: Eurasian Tree Sparrow) เป็นนกเกาะคอนในวงศ์นกกระจอก มีสีน้ำตาลเข้มที่กระหม่อนและหลังคอ แก้มสีขาวมีจุดดำบนแก้มแต่ละข้าง นกกระจอกทั้งสองเพศมีชุดขนคล้ายกัน นกวัยอ่อนมีสีขนจืดกว่านกที่โตเต็มที่ นกชนิดนี้มีการกระจายพันธุ์เกือบทั้งทวีปยูเรเชียและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งรู้จักกันในชื่อ **Tree Sparrow** (นกกระจอกต้นไม้) และมันถูกนำไปสู่ที่อื่นๆ รวมถึง สหรัฐอเมริกา ซึ่งรู้จักกันในชื่อ **Eurasian Tree Sparrow** (นกกระจอกต้นไม้ยูเรเชีย) หรือ **German Sparrow** (นกกระจอกเยอรมัน) เพื่อแยกความแตกต่างจากนกกระจอกต้นไม้อเมริกา (American Tree Sparrow) ซึ่งเป็นนกพื้นเมือง แม้ว่าจะมีหลายชนิดย่อยที่ได้รับการยอมรับ แต่ลักษณะที่ปรากฏของนกแตกต่างกันเพียงเล็กน้อยตลอดแนวการกระจายพันธุ์ที่กว้างขวาง

นกกระจอกบ้านทำรังไม่เป็นระเบียบในโพรงธรรมชาติ รูในอาคาร หรือรังขนาดใหญ่ของนกสาลิกาปากดำหรือนกกระสาขาว นกจะวางไข่คราวหนึ่งห้าถึงหกฟอง ไข่จะฟักเป็นตัวภายในสองอาทิตย์ นกกินเมล็ดพืชเป็นอาหารหลัก แต่บางครั้งจะกินสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังเป็นอาหาร โดยเฉพาะช่วงฤดูผสมพันธุ์ นกกระจอกบ้านเหมือนกับนกขนาดเล็กทั่วไปซึ่งอาจเสียชีวิตจากการติดเชื้อจากปรสิต โรคภัยไข้เจ็บ และถูกล่าโดยนกล่าเหยื่อ ทำให้โดยทั่วไปมีช่วงชีวิตประมาณสองปี

นกกระจอกบ้านมีการกระจายพันธุ์เป็นวงกว้างในตัวเมืองและในมหานครของเอเชียตะวันออก แต่ในยุโรปกลับพบในป่าละเมาะในชนบท และพบร่วมกันกับนกกระจอกใหญ่ที่จับคู่ผสมพันธุ์กันในเมืองหลายพื้นที่ ด้วยการกระจายพันธุ์ที่กว้างและมีประชากรจำนวนมาก ทำให้มั่นใจได้ว่านกนั้นไม่ตกอยู่ในสภาวะความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ แต่กระนั้น ก็มีการลดลงของประชากรจำนวนมากในยุโรปตะวันตก เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงวิธีการทำการเกษตร การใช้สารกำจัดวัชพืชเพิ่มขึ้น และการสูญเสียตอซังในฤดูหนาว ในเอเชียตะวันออกและออสเตรเลียตะวันตก บางครั้งนกชนิดนี้ถูกมองว่าเป็นศัตรูพืช แม้ว่าจะมีการยกย่องกันอย่างแพร่หลายในศิลปะตะวันออก

ลักษณะ
------

นกกระจอกบ้านเป็นนกขนาดเล็กมาก หัวค่อนข้างใหญ่ คอสั้น ปีกสั้น ปลายปีกมน หางค่อนข้างสั้น ตัวยาว 12.5–14 ซม. (5–5½ นิ้ว) ช่วงปีกกว้าง 21 ซม. (8.25 นิ้ว) และหนัก 24 กรัม (0.86 ออนซ์) ทำให้มันเล็กกว่านกกระจอกใหญ่ประมาณ 10% กระหม่อมและต้นคอของนกโตเต็มวัยมีสีสีน้ำตาลแก่ แก้มขาว มีแต้มสีดำรูปไตบริเวณขนคลุมหู คาง คอ และพื้นที่ระหว่างการปากและลำคอมีสีดำ ส่วนบนสีน้ำตาลอ่อนลายดำ ปีกสีน้ำตาลมีแถบสีขาวแคบๆ สองแถบ ขาเป็นสีน้ำตาลอ่อน และปากอ้วนสั้น เป็นปากกรวย เป็นสีน้ำเงินจากปลายในฤดูร้อนและกลายเป็นเกือบดำในฤดูหนาว

นกกระจอกนี้เป็นที่โดดเด่นในสกุลเพราะชุดขนไม่มีความแตกต่างระหว่างเพศ นกวัยอ่อนคล้ายนกโตเต็มวัยแต่มีสีทึบกว่า ด้วยรูปแบบแต้มบนใบหน้าทำให้มันง่ายที่จะจำแนก อีกทั้งมีขนาดเล็ก กระหม่อนไม่เป็นสีเทายิ่งทำให้มันแตกต่างจากนกกระจอกใหญ่ตัวผู้ นกกระจอกบ้านที่โตเต็มวัยและนกวัยอ่อนจะผลัดขนอย่างช้าๆ จนเสร็จสมบูรณ์ในฤดูใบไม้ร่วง ซึ่งจะทำให้ดัชนีมวลร่างกายเพิ่มขึ้น แม้ไขมันที่สะสมจะลดลงก็ตาม การเปลี่ยนแปลงของมวลกายเกิดขึ้นเพราะการเพิ่มขึ้นของเลือดเพื่อที่จะช่วยการงอกของขน และปริมาณความจุน้ำที่สูงขึ้นในร่างกาย.

นกกระจอกบ้านไม่มีการร้องเพลงที่แท้จริง แต่การเปล่งเสียงของมันประกอบด้วย ชุดปลุกเร้าของเสียงร้อง *ชิบ-ชิบ* หรือ *ชิชิบ-ชิชิบ* โดยนกตัวผู้ที่ไม่มีคู่หรือกำลังเกี้ยวพาราสี เสียงร้องพยางค์เดียวอื่นๆ ถูกใช้ในการสื่อสารทางสังคม และเสียงร้องกระด้างขณะบิน *แจ๊ก-แจ๊ก* ในการศึกษาเปรียบเทียบการเปล่งเสียงของประชากรนกกระจอกรัฐมิสซูรีกับนกจากเยอรมนีแสดงให้เห็นว่านกสหรัฐมีการใช้รูปแบบพยางค์ (มีม) น้อยกว่า และมีไวยากรณ์มากกว่านกกระจอกยุโรป ซึ่งอาจเป็นผลมาจากกลุ่มประชากรที่มีขนาดเล็กในทวีปอเมริกาเหนือและเนื่องมาจากการสูญเสียความหลากหลายทางพันธุกรรม



เสียงร้องของนก

เสียงร้องของนกกระจอกบ้าน ในกรุงมอสโคว์ รัสเซีย

---

*หากมีปัญหาในการเล่นไฟล์นี้ ดูที่ วิธีใช้สื่อ*

อนุกรมวิธาน
-----------

เนื้อความที่บรรยายถึงนกกระจอกใหญ่และนกกระจอกบ้านจาก *Systema naturae*
นกกระจอกโลกเก่าสกุล *Passer* เป็นนกจับคอนขนาดเล็กที่เชื่อกันว่ามีถิ่นกำเนิดจากทวีปแอฟริกา มีอยู่ประมาณ 15–25 ชนิดขึ้นอยู่กับผู้แต่ง โดยทั่วไปแล้ว สมาชิกในสกุลจะมีถิ่นอาศัยในพื้นที่เปิดโล่ง ป่าละเมาะ แม้ว่า หลายชนิดโดยเฉพาะนกกระจอกใหญ่ (*P. domesticus*) สามารถปรับตัวเข้ากับที่อยู่อาศัยของมนุษย์ได้ โดยมากนกในสกุลจะยาว 10–20 ซม. (4–8 นิ้ว) มีสีน้ำตาลหรือเทา หางเหลี่ยมสั้น ปากสั้นกลม กินเมล็ดพืชตามพื้นดิน บางครั้งกินสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังเป็นอาหาร โดยเฉพาะช่วงผสมพันธุ์วางไข่ จากการศึกษาทางพันธุกรรมแสดงว่านกกระจอกบ้านแยกตัวจากสมาชิกในสกุลอื่นแต่แรก ก่อนชนิดใหม่อย่างนกกระจอกใหญ่ นกกระจอกตาล และนกกระจอกสเปน นกกระจอกบ้านไม่ได้เป็นญาติใกล้ชิดกับนกกระจอกต้นไม้อเมริกา (*Spizella arborea*) ซึ่งอยู่ในวงศ์นกกระจอกอเมริกา

ชื่อวิทยาศาสตร์ของนกกระจอกบ้านมาจากคำสองคำในภาษาละติน: *passer* ที่แปลว่า "นกกระจอก" และ *montanus* แปลว่า "แห่งภูเขา" (จากคำ *mons* ที่แปลว่า "ภูเขา") นกกระจอกบ้านได้รับการจำแนกครั้งแรกโดยคาโรลัส ลินเนียสในงาน *Systema Naturae* ของเขาเมื่อปี ค.ศ. 1758 ในชื่อ *Fringilla montana*, แต่ถูกย้ายจากวงศ์นกฟินซ์ (Fringillidae) พร้อมกับนกกระจอกใหญ่สู่สกุลใหม่ *Passer* ที่สร้างโดยนักสัตววิทยาชาวฝรั่งเศส มาทูริน จ็คซ์ บริซซัน (Mathurin Jacques Brisson) ใน ค.ศ. 1760 ชื่อ Eurasian Tree Sparrow นั้นมาจากมันชอบทำรังในโพรงต้นไม้เป็นพิเศษ ชื่อนี้และชื่อวิทยาศาสตร์ *montanus* กลับไม่แสดงถึงถิ่นอาศัยของนกอย่างเหมาะสม รวมถึงชื่อในภาษาเยอรมัน *Feldsperling* ("นกกระจอกทุ่ง") ก็เช่นกัน

### ชนิดย่อย

นกชนิดนี้มีความแตกต่างกันเพียงเล็กน้อยจากจากการกระจายพันธุ์ที่กว้างขวาง มีเพียง 8 ชนิดย่อยที่ถูกจำแนกโดยคลีเมนต์ซึ่งน้อยมาก และยังมีชนิดย่อยอื่นอีก 15 ชนิดที่ถูกเสนอ แต่ได้รับการพิจารณาเป็นผลผลิตของเผ่าพันธุ์

* *P. m. montanus* เป็นชนิดย่อยที่เป็นตัวอย่างในการจำแนกเป็นชนิด กระจายพันธุ์ทั่วทวีปยุโรป ยกเว้น ทางตะวันตกเฉียงใต้ของไอบีเรีย, ตอนใต้ของประเทศกรีซ, และยูโกสลาเวีย นอกจากนี้ยังมีการแพร่พันธุ์ในเอเชียไปทางตะวันออกถึงแม่น้ำลีนาและทางใต้ถึงพื้นที่ตอนเหนือของประเทศตุรกี, คอเคซัส, ประเทศคาซัคสถาน, ประเทศมองโกเลีย และประเทศเกาหลี
* *P. m. transcaucasicus* จำแนกโดย เซอร์ไก อเล็กซานโดรวิช บูทราลิน (Sergei Aleksandrovich Buturlin) ในปี ค.ศ. 1906 แพร่พันธุ์จากตอนใต้ของคอเคซัสไปทางตะวันออกถึงตอนเหนือของประเทศอิหร่าน มันมีสีทึมกว่าและสีออกเทากว่าชนิดย่อย *P. m. montanus*
* *P. m. dilutus* จำแนกโดย ชาร์ลีซ์ วอร์เวซ ริดมอน (Charles Wallace Richmond) ในปี ค.ศ. 1856 เป็นนกประจำถิ่นในทางตะวันออกเฉียงเหนือสุดของประเทศอิหร่าน, ภาคเหนือของประเทศปากีสถาน และบริเวณตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศอินเดีย และยังพบว่ามีจำนวนมากขึ้นในตอนเหนือจากประเทศอุซเบกิสถานและประเทศทาจิกิสถานไปทางตะวันออกถึงประเทศจีน เมื่อเทียบกับชนิดย่อย *P. m. montanus* มันมีสีจืดกว่าและมีส่วนบนสีน้ำตาลทราย
* *P. m. tibetanus* เป็นชนิดย่อยที่มีขนาดใหญ่ที่สุด จำแนกโดย สจ๊วต บาเคอร์ (Stuart Baker) ในปี ค.ศ. 1925 พบในตอนเหนือของเทือกเขาหิมาลัย จากประเทศเนปาลไปทางตะวันออก ผ่านทิเบตถึงบริเวณตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศจีน มันคล้ายกับชนิดย่อย *P. m. dilutus* แต่มีสีเข้มกว่า
* *P. m. saturatus* จำแนกโดย ลีออนฮาร์ด เฮสซ์ สเทตเนเจอร์ (Leonhard Hess Stejneger) ในปี ค.ศ. 1885 แพร่พันธุ์ในเกาะซาฮาลิน, หมู่เกาะคูริล (Kuril Islands), ประเทศญี่ปุ่น, ไต้หวัน และประเทศเกาหลีใต้ มันมีสีน้ำตาลเข้มกว่าชนิดย่อย *P. m. montanus* และมีปากใหญ่กว่า
* *P. m. malaccensis* จำแนกโดย อัลฟงส์ ดูโบอิส (Alphonse Dubois) ในปี ค.ศ. 1885 พบจากทางตอนใต้ของเทือกเขาหิมาลัยไปทางตะวันออกถึงมณฑลไหหลำและประเทศอินโดนีเซีย มันมีสีเข้มคล้ายชนิดย่อย *P. m. saturatus* แต่มีขนาดเล็กกว่าและมีลายขีดหนามากกว่าบนส่วนบน
* *P. m. hepaticus* จำแนกโดย ซิดนีย์ ดิลลอน ริปพลีย์ (Sidney Dillon Ripley) ในปี ค.ศ. 1948 แพร่พันธุ์จากทางตะวันออกเฉียงเหนือของรัฐอัสสัมถึงบริเวณตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศพม่า มันคล้ายกับชนิดย่อย *P. m. saturatus* แต่มีสีออกแดงมากกว่าที่หัวและส่วนบน

* P. m. montanus*P. m. montanus*
* P. m. tibetanus*P. m. tibetanus*
* P. m. malaccensis*P. m. malaccensis*
* P. m. hepaticus*P. m. hepaticus*

การกระจายพันธุ์และถิ่นอาศัย
---------------------------

ช่วงการแพร่พันธุ์ตามธรรมชาติของนกกระจอกบ้านประกอบด้วย ยุโรปและเอเชียใต้ประมาณเส้นรุ้ง 68 องศาเหนือเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งเป็นเขตอากาศอบอุ่น (ทางเหนือหน้าร้อนมีอากาศหนาว อุณหภูมิเฉลี่ยเดือนกรกฎาคมต่ำกว่า 12°C) และผ่านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ลงไปถึงเกาะชวาและจังหวัดบาหลี ก่อนหน้านี้ยังมีการแพร่พันธุ์ในหมู่เกาะแฟโร, ประเทศมอลตา และเกาะโกโซ (Gozo) ด้วย ในเอเชียใต้โดยมากมักจะพบในเขตอากาศอบอุ่น นกชนิดนี้เป็นนกประจำถิ่น แต่ประชากรในตอนเหนือสุดของเขตการกระจายพันธุ์จะมีการอพยพลงใต้ในฤดูหนาว รวมถึงกลุ่มประชากรขนาดเล็กที่จะย้ายถิ่นจากตอนใต้ของยุโรปไปยังตอนเหนือของแอฟริกาและตะวันออกกลาง นอกจากนี้ ชนิดย่อย *P. m. dilutus* ที่พบทางตะวันออกของเขตการกระจายพันธุ์จะอพยพมาถึงชายฝั่งของประเทศปากีสถานในฤดูหนาว และนกชนิดย่อยนี้อีกนับพันจะอพยพผ่านไปภาคตะวันออกของประเทศจีนในฤดูใบไม้ร่วง

นกกระจอกบ้านถูกนำไปนอกแหล่งการกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติ แต่ไม่ได้กลายเป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่นของสถานที่นั้นเสมอไป อาจเป็นเพราะการแข่งขันกับนกกระจอกใหญ่ มันถูกนำเข้าไปและสามารถแพร่พันธุ์จนกลายเป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่นได้สำเร็จใน แคว้นปกครองตนเองซาร์ดิเนีย, ภาคตะวันออกของประเทศอินโดนีเซีย, ประเทศฟิลิปปินส์ และประเทศไมโครนีเซีย แต่เมื่อถูกนำเข้าไปในประเทศนิวซีแลนด์ และเบอร์มิวดานั้นกลับปักหลักตั้งถิ่นฐานไม่ได้ นอกจากนี้ เรือยังได้นำนกไปสร้างอาณานิคมที่เกาะบอร์เนียว นกกระจอกชนิดนี้เป็นนกพลัดหลงตามธรรมชาติในยิบรอลตาร์, ประเทศตูนิเซีย, ประเทศแอลจีเรีย, ประเทศอียิปต์, ประเทศอิสราเอล และดูไบ

ในทวีปอเมริกาเหนือ ประชากรราว 15,000 ตัวได้ตั้งถิ่นฐานรอบเซนต์หลุยส์ และพื้นที่ใกล้เคียงอย่างบางส่วนของรัฐอิลลินอยส์และทางตะวันออกเฉียงใต้ของรัฐไอโอวา นกเหล่านี้สืบเชื้อสายมาจากนก 12 ตัวที่นำเข้ามาจากประเทศเยอรมนีและถูกปล่อยในปลายเดือนเมษายน ค.ศ. 1870 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการปรับปรุงนกพื้นเมืองในท้องถิ่นทวีปอเมริกาเหนือ ในพื้นที่การกระจายพันธุ์ที่จำกัดในอเมริกา นกกระจอกบ้านต้องแข่งขันกับนกกระจอกใหญ่ในเมือง และจะพบมากในสวนสาธารณะ ไร่นา และป่าละเมาะ ชาวอเมริกามักเรียกนกชนิดนี้ว่า "นกกระจอกเยอรมัน" (German Sparrow) เพื่อให้ต่างจากนกพื้นเมืองอย่างนกกระจอกต้นไม้อเมริกา (American Tree Sparrow) และนกกระจอกบ้านอังกฤษ ("English" House Sparrow) ที่แพร่พันธุ์มากขึ้น

รังนกใต้แผ่นกระเบื้องไม้ในเมือง ประเทศญี่ปุ่น
ในประเทศออสเตรเลีย พบนกกระจอกบ้านในเมลเบิร์น, เมืองในตอนกลางและตอนเหนือของรัฐวิกตอเรีย และตอนกลางบางส่วนในเขตริเวอริน่า (Riverina) บริเวณรัฐนิวเซาท์เวลส์ มันเป็นสัตว์ต้องห้ามในรัฐเวสเทิร์นออสเตรเลีย ซึ่งบ่อยครั้งที่มันเดินมาถึงพร้อมเรือจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

แม้จะมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า *Passer montanus* แต่นกชนิดนี้กลับไม่ได้เป็นสปีชีส์ที่พบบนภูเขาเท่านั้น และพบที่ความสูงเพียง 700 เมตร (2,300 ฟุต) ในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ แม้ว่า มันจะแพร่พันธุ์ที่ความสูง 1,700 เมตร (5,600 ฟุต) ในตอนเหนือของเทือกเขาคอเคซัสและสูง 4,270 เมตร (14,000 ฟุต) ในประเทศเนปาล ในยุโรป พบนกได้บ่อยครั้งบนชายฝั่งที่มีหน้าผา อาคารที่ว่างเปล่า ในพุ่มไม้ของไม้ตัดเรือนยอดที่ใกล้ทางน้ำที่ไหลช้าๆ หรือในพื้นที่เปิดในชนบทที่มีกลุ่มต้นไม้ นกกระจอกบ้านแสดงอย่างเด่นชัดว่าชอบทำรังใกล้พื้นที่ชุ่มน้ำ และหลีกเลี่ยงที่จะผสมพันธุ์วางไข่ในพื้นที่เกษตรกรรมแบบผสมที่มีการจัดการอย่างหนาแน่น

เมื่อมีนกกระจอกบ้านและนกกระจอกใหญ่ในบริเวณเดียวกัน โดยทั่วไปแล้ว นกกระจอกใหญ่จะแพร่พันธุ์ในเขตเมือง ขณะที่นกกระจอกบ้านจะทำรังวางไข่ในเขตชนบท ในสถานที่ที่มีต้นไม้น้อยอย่างประเทศมองโกเลีย นกทั้งสองชนิดอาจใช้ประโยชน์จากสิ่งก่อสร้างของมนุษย์เป็นสถานที่ทำรัง นกกระจอกบ้านเป็นนกที่พบในเขตชนบทในทวีปยุโรป แต่เป็นนกในเขตเมืองในตะวันออกของทวีปเอเชีย ในเอเชียกลางและเอเชียใต้ นก *Passer* ทั้งสองชนิดอาจพบในเมืองและหมู่บ้าน ในบางส่วนของดินแดนแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน เช่น ประเทศอิตาลี ทั้งนกกระจอกบ้านและนกกระจอกอิตาลีหรือนกกระจอกสเปนอาจพบในชุมชน ในประเทศออสเตรเลีย นกกระจอกบ้านเป็นนกส่วนใหญ่ในเมือง และมันเป็นนกกระจอกที่ใช้ประโยชน์จากถิ่นอาศัยทางธรรมชาติส่วนมาก

ในประเทศไทย นกกระจอกบ้านเป็นนกประจำถิ่น พบทั่วประเทศ โดยเฉพาะตามบ้านคนหรือใกล้หมู่บ้าน

พฤติกรรมและนิเวศวิทยา
---------------------

### การสืบพันธุ์

ไข่ของนกกระจอกบ้าน
ลูกนกที่เริ่มมีปีก
นกกระจอกบ้านจะสืบพันธุ์ได้หลังจากฟักออกจากไข่เป็นเวลาหนึ่งปี โดยทั่วไปแล้ว มันจะสร้างรังในโพรงต้นไม้หรือโพรงหิน แต่บางรังจะไม่สร้างในโพรงเหล่านั้น นกจะสร้างในหมู่รากที่ยื่นยาวออกมาของต้นไม้จำพวกไม้หนามหรือพุ่มไม้อื่นที่มีลักษณะคล้ายกัน โพรงหลังคาในบ้านก็ถูกใช้เป็นสถานที่ทำรังเช่นกัน ในเขตร้อน กะบังรอบของต้นปาล์มหรือเพดานของระเบียงบ้านก็สามารถถูกใช้เป็นสถานที่ทำรังได้ มีการพบนกกระจอกบ้านใช้รังรูปโดมร้างของนกสาลิกาปากดำ หรือใช้รังกิ่งไม้ของนกขนาดใหญ่ เช่น นกกระสาขาว นกอินทรีหางขาว, เหยี่ยวออสเปร, เหยี่ยวดำ หรือ นกกระสานวลเป็นที่วางไข่ บางครั้งมันก็เข้ายึดรังของนกที่ทำรังในโพรงหรือพื้นที่ปิดล้อมเพื่อวางไข่ เช่น นกนางแอ่นบ้าน นกนางแอ่นมาตินพันธุ์ไซบีเรีย นกนางแอ่นทรายสร้อยคอดำ หรือ นกจาบคายุโรป

นกที่จับคู่ผสมพันธุ์วางไข่อาจอยู่แยกเดี่ยวหรืออยู่เป็นอาณานิคมแบบหลวมๆ  นกกระจอกบ้านสามารถใช้รังเทียมหรือบ้านนก (nest box) ได้จากการศึกษาในประเทศสเปน บ้านนกที่สร้างจากไม้และคอนกรีตมีอัตราเข้าใช้มากกว่าบ้านนกที่สร้างจากไม้เพียงอย่างเดียวถึง 76.5% ต่อ 33.5% ตามลำดับ นอกจากนี้ นกที่ทำรังในบริเวณบ้านนกที่ทำจากไม้และคอนกรีตมีการวางไข่ที่เร็วกว่า มีระยะเวลาการฟักที่สั้นกว่า และมีความพยายามจับคู่ผสมพันธุ์มากกว่าต่อหนึ่งฤดู จำนวนไข่และลักษณะของลูกอ่อนไม่มีความแตกต่างกันระหว่างบ้านนกทั้งสองชนิด แต่อัตรารอดสู่วัยเจริญพันธุ์ในบ้านนกที่ทำจากไม้และคอนกรีตมีอัตราสูงกว่า บางทีอาจเป็นเพราะบ้านสังเคราะห์อุ่นกว่าบ้านไม้ถึง 1.5 °C ที่สภาพแวดล้อมเดียวกัน

นกตัวผู้จะส่งเสียงร้องจากใกล้ ๆ กับรังในฤดูใบไม้ผลิเพื่อประกาศความเป็นเจ้าของและดึงดูดคู่ครอง นกตัวผู้อาจนำวัสดุเข้าไปสร้างรังด้วย รังนกกระจอกบ้านเก่ามักถูกใช้ซ้ำในฤดูใบไม้ร่วงโดยเฉพาะอย่างยิ่งรังที่ยังสมบูรณ์ แต่สำหรับกล่องรังที่ว่างเปล่า และรังนกกระจอกใหญ่หรือรังนกอื่น ๆ เช่น นกติต, นกจับแมลงยุโรป หรือ นกเขน มักไม่ค่อยถูกใช้สำหรับออกไข่เลี้ยงดูลูกอ่อนในฤดูใบไม้ร่วง

บ้านนกที่ทำมาจากไม้

สถานะการอนุรักษ์
----------------

ตอซังเป็นแหล่งอาหารในฤดูหนาว
นกกระจอกบ้านมีการกระจายพันธุ์ที่กว้าง ประมาณ 98.3 ล้านตารางกิโลเมตร (38.0 ล้านตารางไมล์) และมีประชากรถึง 190–310  ล้านตัว แม้ว่าจะมีการลดลงของประชากรนก แต่นกชนิดนี้ยังไม่เข้าใกล้เกณฑ์การลดของประชากรของบัญชีแดงไอยูซีเอ็น (ลดลงมากกว่า 30% ในสิบปีหรือสามชั่วอายุ) ด้วยเหตุผลเหล่านี้ สถานะการอนุรักษ์ของนกกระจอกบ้านจึงเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความเสี่ยงต่ำต่อการสูญพันธุ์

แม้ว่านกกระจอกบ้านจะขยายขอบเขตการกระจายพันธุ์ในเฟนโนสแกนเดีย (Fennoscandia) และยุโรปตะวันออก แต่ประชากรในยุโรปตะวันตกส่วนใหญ่มีแนวโน้มลดลง แนวโน้มนี้สะท้อนให้เห็นในนกพื้นที่เกษตรอื่น ๆ ด้วย เช่น นกสกายลาร์ค, นกจาบปีกอ่อนไร่ข้าวโพด (corn bunting) และ นกกระแตเหนือ (northern lapwing) จากปี ค.ศ. 1980 ถึงปี ค.ศ. 2003 จำนวนนกในพื้นที่เกษตรลดลง 28%  การล่มสลายของประชากรรุนแรงอย่างยิ่งโดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริเตนใหญ่ มีการลดลง 95% ระหว่างปี ค.ศ. 1970 และ ค.ศ. 1998 และไอร์แลนด์มีนกเพียง 1,000-1,500 คู่ในปลายปีคริสต์ทศวรรษที่ 1990 ในเกาะอังกฤษการลดลงดังกล่าวอาจเกิดจากความผันผวนตามธรรมชาติ ซึ่งเป็นที่ทราบกันดีว่านกกระจอกบ้านมีความเสี่ยง ประสิทธิภาพการขยายพันธุ์ของนกกระจอกบ้านจะสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ เมื่อขนาดของประชากรลดลง ซึ่งบ่งชี้ว่าการลดลงของประชากรไม่ได้เป็นปัจจัยสำคัญของสาเหตุการลดลงและความอยู่รอดของประชากร จำนวนนกกระจอกบ้านที่ลดลงอย่างมากอาจเป็นผลมาจากการเพิ่มความเข้มข้นและความเชี่ยวชาญทางการเกษตร โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้สารกำจัดวัชพืชที่เพิ่มขึ้นและแนวโน้มการเพาะปลูกในฤดูใบไม้ร่วง (การปลูกในฤดูใบไม้ผลิจะเกิดตอซังในฤดูหนาว) การเปลี่ยนจากการเพาะปลูกผสมผสานเป็นการทำฟาร์มแบบพิเศษเฉพาะและการใช้ยาฆ่าแมลงที่เพิ่มขึ้นทำให้ปริมาณแมลงซึ่งเป็นอาหารเลี้ยงลูกอ่อนลดลง

อ้างอิง
-------

1. 1 2  BirdLife International (2017). "*Passer montanus*". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2017**: e.T22718270A119216586. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22718270A119216586.en. สืบค้นเมื่อ 19 November 2021.
2. ↑  จารุจินต์ นภีตะภัฎ และคณะ, คู่มือดูนก หมอบุญส่ง เลขะกุล นกเมืองไทย, ISBN 978-974-619-181-4
3. 1 2  Mullarney et al. 1999, p. 342
4. 1 2  "Tree Sparrow *Passer montanus* [Linnaeus, 1758]". *Bird facts*. British Trust for Ornithology. สืบค้นเมื่อ 30 January 2009.
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Snow & Perrins 1998, pp. 1513–1515
6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  Clement, Harris & Davis 1993, pp. 463–465
7. ↑  Mullarney et al. 1999, p. 343
8. ↑  Lind, Johan; Gustin, Marco; Sorace, Alberto (2004). "Compensatory bodily changes during moult in Tree Sparrows *Passer montanus* in Italy" (PDF). *Ornis Fennica*. **81**: 1–9. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2015-11-07.
9. 1 2  Lang, A. L.; Barlow, J. C. (1997). "Cultural evolution in the Eurasian Tree Sparrow: Divergence between introduced and ancestral populations" (PDF). *The Condor*. **99** (2): 413–423. doi:10.2307/1369948. JSTOR 1369948.
10. ↑  Although Linnaeus gives the location as simply *in Europa*, the type specimen was from Bagnacavallo, Italy (Clancy, Philip Alexander (1948). "Remarks on *Passer montanus* (Linnaeus) in the Western Palaearctic Region with special reference to *Passer catellatus* Kleinschmidt, 1935: England". *Bulletin of the British Ornithologists' Club*. **68**: 135.) Linnaeus's text for the tree sparrow translates "F[inch]. With dusky wings and tail, black and grey body paired white wing bars."
11. ↑  Anderson 2006, p. 5
12. ↑  Clement, Harris & Davis 1993, pp. 442–467
13. ↑  Allende, Luis M.; Rubio, Isabel; Ruíz-del-Valle, Valentin; Guillén, Jesus; Martínez-Laso, Jorge; Lowy, Ernesto; Varela, Pilar; Zamora, Jorge; Arnaiz-Villena, Antonio (2001). "The Old World sparrows (genus *Passer*) phylogeography and their relative abundance of nuclear mtDNA pseudogenes" (PDF). *Journal of Molecular Evolution*. **53** (2): 144–154. Bibcode:2001JMolE..53..144A. CiteSeerX 10.1.1.520.4878. doi:10.1007/s002390010202. PMID 11479685. S2CID 21782750. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 21 July 2011.
14. ↑  Arnaiz-Villena, A.; Gómez-Prieto, P.; Ruiz-de-Valle, V. (2009). "Phylogeography of finches and sparrows". *Animal Genetics*. Nova Science Publishers. ISBN 978-1-60741-844-3. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-09-02. สืบค้นเมื่อ 2014-12-08.
15. ↑  Byers, Curson & Olsson 1995, pp. 267–268
16. ↑  Linnaeus 1758, p. 183 *F. remigibus rectricibusque fuscis, corpore griseo nigroque, alarum fascia alba gemina*
17. ↑  Brisson 1760, p. 36
18. ↑  Summers-Smith 1988, p. 217
19. ↑  Vaurie, Charles; Koelz, W. (1949). "Notes on some Ploceidae from western Asia". *American Museum Novitates*. **1406**: 22–26. hdl:2246/2345.
20. ↑  Raju, K.; Krishna, S. R.; Price, Trevor D. (1973). "Tree Sparrow *Passer montanus* (L.) in the Eastern Ghats". *Journal of the Bombay Natural History Society*. **70** (3): 557–558.
21. ↑  Rasmussen & Anderton 2005
22. ↑  Arlott 2007, p. 222
23. ↑  Cocker & Mabey 2005, pp. 442–443
24. ↑  Barlow, Jon C.; Leckie, Sheridan N. Pool, A. (บ.ก.). "Eurasian Tree Sparrow (*Passer montanus*)". *The Birds of North America Online*. Ithaca: Cornell Laboratory of Ornithology. สืบค้นเมื่อ 30 January 2009.`{{cite web}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
25. ↑  Forbush 1907, p. 306
26. 1 2  Massam, Marion. "Sparrows" (PDF). *Farmnote No. 117/99*. Agriculture Western Australia. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2008-08-12. สืบค้นเมื่อ 1 February 2009.
27. ↑  Field, Rob H.; Anderson, Guy (2004). "Habitat use by breeding Tree Sparrows *Passer montanus*". *Ibis*. **146** (2): 60–68. doi:10.1111/j.1474-919X.2004.00356.x.
28. ↑  Melville, David S.; Carey, Geoff J. (1998). "Syntopy of Eurasian Tree Sparrow *Passer montanus* and House Sparrow *P. domesticus* in Inner Mongolia, China" (PDF). *Forktail*. **13**: 125. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2011-06-10.
29. 1 2  Summers-Smith 1988, p. 220
30. ↑  Eurasian Tree-sparrow[*ลิงก์เสีย*] ศูนย์รวมข้อมูลสิ่งมีชีวิตในประเทศไทย สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน) สืบค้นวันที่ 21 มิถุนายน 2555
31. ↑  "An Age entry for *Passer montanus*". *AnAge, the animal ageing and longevity database*. สืบค้นเมื่อ 30 January 2009.
32. 1 2 3  Coward 1930, pp. 56–58
33. ↑  Robinson & Chasen 1927–1939, Chapter 55 (PDF) 284–285
34. ↑  Bochenski, Marcin (2005). Pinowski, Jan (บ.ก.). "Nesting of the sparrows *Passer* spp. in the White Stork *Ciconia ciconia* nests in a stork colony in Klopot (W Poland)" (PDF). *International Studies on Sparrows*. **30**: 39–41. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2011-09-23. สืบค้นเมื่อ 2011-11-29.
35. ↑  Czechowski, Pawel (2007). Pinowski, Jan (บ.ก.). "Nesting of Tree Sparrow *Passer montanus* in the nest of Barn Swallow *Hirundo rustica*" (PDF). *International Studies on Sparrows*. **32**: 35–37. เก็บ (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-09-23. สืบค้นเมื่อ 2011-11-29.
36. ↑  Hegyi, Z.; Sasvári, L. (1994). "Alternative reproductive tactics as viable strategies in the Tree Sparrow (*Passer montanus*)" (PDF). *Ornis Hungaria*. **4**: 9–18. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2011-07-21. สืบค้นเมื่อ 2011-11-29.
37. ↑  García-Navas, Vicente; Arroyo, Luis; Sanz, Juan José; Díaz, Mario (2008). "Effect of nestbox type on occupancy and breeding biology of tree sparrows *Passer montanus* in central Spain". *Ibis*. **150** (2): 356–364. doi:10.1111/j.1474-919X.2008.00799.x. hdl:10261/110551. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 30 September 2010.
38. ↑  Pinowski, Jan; Pinowska, Barbara; Barkowska, Miloslawa; Jerzak, Leszek; Zduniak, Piotr; Tryjanowski, Piotr (June 2006). "Significance of the breeding season for autumnal nest-site selection by Tree Sparrows *Passer montanus*". *Acta Ornithologica*. **41** (1): 83–87. doi:10.3161/068.041.0103.
39. 1 2 3  "Research highlights decline of farm and forest birds". BirdLife International. 8 June 2005. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 7 June 2007. สืบค้นเมื่อ 3 February 2009.
40. ↑  BirdLife International (2004). "*Passer montanus*, Eurasian Tree Sparrow". *Birds in Europe: population estimates, trends and conservation status*. Conservation Series No. 12. Cambridge, England: BirdLife International. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2013-01-16. สืบค้นเมื่อ 2011-10-28.
41. ↑  "Tree sparrow". *Conservation case studies*. Royal Society for the Protection of Birds. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 15 January 2010. สืบค้นเมื่อ 3 February 2009.
42. ↑  "Tree sparrow on the increase on east coast". *RTÉ News*. 23 January 2012.
43. ↑  "Tree Sparrow *Passer montanus*". *Breeding Birds in the Wider Countryside*. British Trust for Ornithology. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 27 February 2008. สืบค้นเมื่อ 3 February 2009.

### บรรณานุกรม

* Anderson, Ted R. (2006). *Biology of the Ubiquitous House Sparrow: From Genes to Populations*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-530411-4.
* Arlott, Norman (2007). *Birds of the Palearctic: Passerines*. London: Collins. ISBN 978-0-00-714705-2.
* Brisson, Mathurin Jacques (1760). *Ornithologie ou méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés. A laquelle on a joint une description exacte de chaque espece, avec les citations des auteurs qui en ont traité, les noms qu'ils leur ont donnés, ceux que leur ont donnés les différentes nations, & les noms vulgaires. Ouvrage enrichi de figures en taille-douce* (ภาษาฝรั่งเศส). Paris: Bauche.
* Byers, Clive; Curson, Jon; Olsson, Urban (1995). *Sparrows and Buntings: a Guide to the Sparrows and Buntings of North America and the World*. Pica Press. ISBN 978-1-873403-19-8.
* Clement, Peter; Harris, Alan; Davis, John (1993). *Finches and Sparrows: an Identification Guide*. Christopher Helm. ISBN 978-0-7136-8017-1.
* Cocker, Mark; Mabey, Richard (2005). *Birds Britannica*. London: Chatto & Windus. ISBN 978-0-7011-6907-7.
* Coward, Thomas Alfred (1930). *The Birds of the British Isles and Their Eggs*. Vol. I (3rd ed.). Frederick Warne. ISBN 978-0-7232-0999-7.
* Forbush, Edward Howe (1907). *Useful Birds and Their Protection*. Boston: Massachusetts State Board of Agriculture.
* Kennedy, Robert S.; Gonzales, Pedro C.; Dickinson, Edward C.; Miranda, Hector; Fisher, Timothy H. (2000). *A Guide to the Birds of the Philippines*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-854668-9.
* Linnaeus, Carolus (1758). *Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata* (ภาษาละติน). Holmia: Laurentius Salvius.
* Mullarney, Killian; Svensson, Lars; Zetterstrom, Dan; Grant, Peter (1999). *Collins Bird Guide*. London: HarperCollins. ISBN 978-0-00-219728-1.
* Pinowski, Jan; Kavanagh, P. P.; Górski, W. (1991). *Nestling mortality of granivorous birds due to microorganisms and toxic substances*. Varsovia: Polish Scientific Publishers. ISBN 978-83-01-10476-4.
* Pinowski, Jan; Summers-Smith, J. Denis, บ.ก. (1990). *Granivorous birds in the agricultural landscape*. Lomianki: Polish Academy of Sciences. ISBN 978-83-01-08460-8.
* Rasmussen, Pamela C.; Anderton, John C. (2005). *Birds of South Asia: The Ripley Guide*. Washington: Smithsonian Institution Press and Lynx Edicions. ISBN 978-84-87334-67-2.
* Robinson, Herbert C.; Chasen, Frederick Nutter (1927–1939). *Birds of the Malay Peninsula*. London: H. F. & G. Witherby. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-02-01.
* Snow, David; Perrins, Christopher M. บ.ก. (1998). *The Birds of the Western Palearctic*. Vol. I–II (concise ed.). New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-854099-1.
* Summers-Smith, J. Denis (1988). *The Sparrows*. illustrated by Robert Gillmor. Calton, Staffs, England: T. & A. D. Poyser. ISBN 978-0-85661-048-6.

### อ่านเพิ่มเติม

* Summers-Smith, J. Denis (January 1995). *The Tree Sparrow*. Illustrated by Gillmor, Robert. J. Denis Summers-Smith. ISBN 978-0952538301.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิสปีชีส์มีข้อมูลภาษาอังกฤษเกี่ยวกับ ***นกกระจอกบ้าน***

คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**นกกระจอกบ้าน**

วิกิซอร์ซ มีบทความจากสารานุกรมบริตานิกา ฉบับ ค.ศ. 1911 เกี่ยวกับ ***Sparrow***

* Photographs and video on ARKive
* Skull image เก็บถาวร 2007-11-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze
* Tree sparrow videos, photos & sounds on the Internet Bird Collection
* Feathers of the Eurasian tree sparrow เก็บถาวร 2015-09-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Documenting Passer montanus' nest, eggs, hatchlings, nestlings and fledglings by Isidro A.T. Savillo

|  |  |
| --- | --- |
| การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน | 
* Wikidata: Q25968
* Wikispecies: Passer montanus
* ABA: eutrsp
* ADW: Passer\_montanus
* ARKive: passer-montanus
* BioLib: 8994
* BirdLife: 22718270
* BOLD: 9689
* BTO: TRESP
* eBird: eutspa
* EoL: 17000047
* EPPO: PASSMO
* Fauna Europaea: 97441
* GBIF: 5231198
* iNaturalist: 13851
* IRMNG: 11084262
* ITIS: 179630
* IUCN: 22718270
* NBN: NHMSYS0000530539
* NCBI: 9160
* WoRMS: 558571
* Xeno-canto: Passer-montanus

 |

|  |  |
| --- | --- |
| การควบคุมรายการหลักฐาน: หอสมุดแห่งชาติ แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ | 
* อิสราเอล
* สหรัฐ
* ญี่ปุ่น
* เช็กเกีย

 |