**แฮลิอูโปลิส** (กรีก: Ἡλιούπολις, อักษรโรมัน: *Hēlioúpοlis*, แปลตรงตัว 'เมืองแห่งดวงอาทิตย์'; I͗wnw, Iunu หรือ 𓉺𓏌𓊖; อียิปต์โบราณ: *I͗wnw*, แปลว่า 'เสาหิน'; คอปติก: ⲱⲛ) เป็นนครที่สำคัญของอียิปต์โบราณ เป็นเมืองหลักของเขตปกครองที่สิบสามหรือเขตปกครองแห่งแฮลิอูโปลิสของอียิปต์ล่าง และเป็นศูนย์กลางทางศาสนาที่สำคัญ ปัจจุบันตั้งอยู่ในเมืองอัยน์ชัมส์ ชานเมืองทางตะวันออกเฉียงเหนือของกรุงไคโร

แฮลิอูโปลิสเป็นหนึ่งในเมืองที่เก่าแก่ที่สุดของอียิปต์โบราณ ซึ่งถูกครอบครองตั้งแต่ช่วงสมัยก่อนราชวงศ์ มันขยายตัวอย่างมากภายใต้สมัยราชอาณาจักรเก่าและสมัยราชอาณาจักรกลาง แต่ปัจจุบันส่วนใหญ่ของเมืองถูกทำลาย ชิ้นส่วนของวิหารและอาคารอื่น ๆ ถูกนำไปใช้ใหม่เพื่อสร้างกรุงไคโรในยุคกลาง ข้อมูลส่วนใหญ่เกี่ยวกับเมืองโบราณนี้มาจากบันทึกที่ยังหลงเหลืออยู่

ส่วนที่หลงเหลือที่สำคัญของเมืองแฮลิอูโปลิสคือ เสาโอเบลิสก์ของวิหารแห่งรา-อาตุมที่โปรดให้สร้างโดยฟาโรห์เซนุสเรตที่ 1 จากราชวงศ์ที่สิบสองแห่งอียิปต์ และซากวิหารก็คงอยู่ในตำแหน่งเดิม ซึ่งในปัจจุบันวิหารดังกล่าวอยู่ในอัล-มาซัลลา เขตอัล-มาตารัยยาห์ กรุงไคโร เสาโอเบลิสก์เป็นเสาหินแกรนิตสีแดงความสูง 21 เมตร (69 ฟุต) มีน้ำหนัก 120 ตัน (240,000 ปอนด์) และเชื่อกันว่าเป็นเสาโอเบลิสก์ที่เก่าแก่ที่สุดในโลกที่ยังหลงเหลืออยู่ ชาวโรมันนำเสาโอเบลิสก์แห่งมอนเตซิโตริโอไปยังกรุงโรมภายใต้การนำของจักรพรรดิเอากุสตุส ซึ่งยังคงหลงเหลืออยู่ เสาโอเบลิสก์ขนาดเล็กสองเสาที่เรียกว่า *เข็มแห่งคลีโอพัตรา* ก็ถูกค้นย้ายไปยังเมืองลอนดอนและนิวยอร์กเช่นกัน

ชื่อ
----

|  |
| --- |
|  |
| Heliopolis**I͗wnw** |
|  |
|  |
|  |
| ไฮเออโรกลีฟอียิปต์ |

แฮลิอูโปลิสเป็นชื่อที่แผลงเป็นละตินจากชื่อภาษากรีกโบราณว่า *Hēlioúpolis* (Ἡλιούπολις) หมายถึง "เมืองแห่งดวงอาทิตย์" เฮลิออส เทพที่เป็นบุคลาธิษฐานของดวงอาทิตย์ เป็นเทพที่ชาวกรีกระบุเทียบกับราและอาตุม เทพเจ้าอียิปต์ที่มีลัทธิหลักบูชาในเมืองนี้

ชื่อดั้งเดิมของเมืองนี้คือ *I͗wnw* ("เสาหิน") ซึ่งไม่ทราบรูปสะกดที่แท้จริง เนื่องจากชาวอียิปต์โบราณบันทึกเฉพาะรูปพยัญชนะ รูปทับศัพท์ของนักนักอียิปต์วิทยาคือ *Iunu* แต่ในภาษาฮีบรูไบเบิลปรากฏเป็น *ʾŌn* (אֹ֖ן‎, אֽוֹן‎) และ *ʾĀwen* (אָ֛וֶן‎) ทำให้นักวิชาการบางส่วนสร้างรูปสะกดใหม่เป้น *\*ʔa:wnu* บางทีจาก /ja:wunaw/ ในแบบเก่า นอกจากนี้ยังพบรูปแบบในรูปของ *Awnu* และ *Annu* ชื่อที่อยู่รอดในภาาษาคอปติกคือ ⲱⲛ *Ōn*

ชื่อเมืองนี้ปรากฏในPyramid Texts ของราชอาณาจักรเก่าแห่งอียิปต์ ในชื่อ "บ้านเรือนของรา" (House of Ra)

อ้างอิง
-------

1. ↑  Dobrowolska; และคณะ (2006), *Heliopolis: Rebirth of the City of the Sun*, p. 15, ISBN 9774160088.
2. ↑   Griffith, Francis Llewellyn (1911). "Obelisk". ใน Chisholm, Hugh (บ.ก.). *สารานุกรมบริตานิกา ค.ศ. 1911*. Vol. 19 (11 ed.). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์. p. 945..
3. ↑  "obelisk". *www.britannica.com*. สืบค้นเมื่อ 2021-08-25.
4. ↑  Collier & Manley, p. 29. sfn error: no target: CITEREFCollier\_&\_Manley (help)
5. ↑  ปฐมกาล 41:45
6. ↑  ปฐมกาล 41:50
7. ↑  เอเสเคียล 30:17, อาโมส 1:5
8. ↑  TLA lemma no. C5494 (ⲱⲛ), in: Coptic Dictionary Online, ed. by the Koptische/Coptic Electronic Language and Literature International Alliance (KELLIA),
9. ↑  Bonnet, Hans, *Reallexikon der Ägyptischen Religionsgeschichte*. (ในภาษาเยอรมัน)

### บรรณานุกรม

* Allen, James P. 2001. "Heliopolis". In *The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt*, edited by Donald Bruce Redford. Vol. 2 of 3 vols. Oxford, New York, and Cairo: Oxford University Press and The American University in Cairo Press. 88–89
* Bilolo, Mubabinge. 1986. *Les cosmo-théologies philosophiques d'Héliopolis et d'Hermopolis. Essai de thématisation et de systématisation*, (Academy of African Thought, Sect. I, vol. 2), Kinshasa–Munich 1987; new ed. Munich-Paris, 2004.
* Reallexikon der Ägyptischen Religionsgeschichte - Hans Bonnet
* Collier, Mark and Manley, Bill. *How to Read Egyptian Hieroglyphs: Revised Edition*. Berkeley: University of California Press, 1998.
* The Routledge Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses, George Hart ISBN 0-415-34495-6
* Redford, Donald Bruce. 1992. "Heliopolis". In *The Anchor Bible Dictionary*, edited by David Noel Freedman. Vol. 3 of 6 vols. New York: Doubleday. 122–123
* บทความนี้รวมเนื้อหาจาก *"พจนานุกรมภูมิศาสตร์กรีกและโรมัน"* โดยวิลเลียม สมิธ (ค.ศ. 1856)

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Obelisk of Psametik II from Heliopolis, removed and reerected by Augustus in Rome

| การควบคุมรายการหลักฐาน แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ |
| --- |
| ทั่วไป | 
* VIAF
	+ 1
* เวิลด์แคต

 |
| หอสมุดแห่งชาติ | 
* เยอรมนี
* อิสราเอล
* สหรัฐ
	+ 2

 |

พิกัดภูมิศาสตร์: 30°07′45.6″N 31°18′27.1″E﻿ / ﻿30.129333°N 31.307528°E﻿ / 30.129333; 31.307528

1. ↑  รูปแบบต่าง ๆ ของ Iunu เช่น .