พระที่นั่งคูหาคฤหาสน์ภายในถ้ำพระยานคร
**ถ้ำพระยานคร** เป็นถ้ำตั้งอยู่ที่อุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอด ในตำบลสามร้อยยอด อำเภอสามร้อยยอด จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ในถ้ำมีพระที่นั่งคูหาคฤหาสน์ ซึ่งเป็นพลับพลาแบบจตุรมุขสร้างในสมัยรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระที่นั่งเป็นฝีพระหัตถ์ของพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าขจรจรัสวงศ์ กรมหมื่นปราบปรปักษ์

ประวัติ
-------

ถ้ำพระยานครตั้งอยู่บนไหล่เขาลูกหนึ่งในทิวเขาสามร้อยยอด อันเป็นส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอด สาเหตุที่ถ้ำแห่งนี้ได้ชื่อว่าถ้ำพระยานคร เนื่องจากพระยานครผู้ครองเมืองนครศรีธรรมราชเป็นผู้พบ แต่ยังไม่ทราบแน่ชัดว่าเป็นพระยานครคนใด ที่พอจะเข้าเค้าว่าเป็นผู้มาพบถ้ำนี้มี 2 คนซึ่งมีชีวิตอยู่ในสองสมัย คือ สมัยกรุงศรีอยุธยาและสมัยรัตนโกสินทร์ สมัยกรุงศรีอยุธยา คือ ในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช (พ.ศ. 2199–2231) พระยานครสั่งประหาร ศรีปราชญ์ซึ่งถูกเนรเทศไปอยู่เมืองนครศรีธรรมราชโดยมิได้รับพระบรมราชานุญาต ในระหว่างเดินทางไปเข้าเฝ้าได้หลบคลื่นลมและพระราชอาญาไปอยู่ที่ถ้ำนี้แต่ท้ายที่สุดก็ถูกประหารชีวิตที่ถ้ำนี้ 

ส่วนในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ตรงกับสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (พ.ศ. 2325–2352) ไทยมีการสงครามกับพม่า (ตรงกับสมัยพระเจ้าปดุง) พระยานครถูกพม่าหลอกว่าเมืองหลวงแตกจึงหนีต่อมาสอบสวนความจริงได้แล้ว โปรดฯ ให้กลับไปครองเมืองนครศรีธรรมราชตามเดิมระหว่างเดินทางเจอคลื่นลมจัด จึงได้หลบไป และพบถ้ำนี้เข้า โดยระหว่างทางไปถ้ำมีบ่อน้ำกรุด้วยอิฐดินเผารูปสี่เหลี่ยมคางหมู กว้าง 1 เมตร ลึก 4 เมตร เรียกว่า "บ่อพระยานคร" สันนิษฐานว่าพระยานครเป็นผู้สร้างขึ้น

ในสมัยรัตนโกสินทร์มีพระมหากษัตริย์หลายพระองค์เสด็จพระราชดำเนินมายังถ้ำนี้ ได้แก่ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมีหลักฐานเสด็จพระราชดำเนินเมื่อคราวเสด็จพระราชดำเนินมณฑลปักษ์ใต้ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5 ได้เสด็จไปที่ถ้ำนี้หลายครั้ง ได้แก่ พ.ศ. 2406, 2429, 2431, 2432 และ 2433 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ก็เคยเสด็จพระราชดำเนินมา

ลักษณะ
------

ถ้ำพระยานครเป็นถ้ำขนาดใหญ่ ภายในถ้ำมีหินงอก หินย้อยเป็นเชิงชั้นเหมือนม่าน บางส่วนก็หยดย้อยลงมาเป็นรูปร่างต่าง ๆ โดยสองคูหามีปล่องด้านบน ส่วนด้านล่างในถ้าเป็นป่าต้นไม้ค่อนข้างสูงชะลูด ภายด้านในถ้ำจะพบประติมากรรมธรรมชาติที่เกิดขึ้นจากหินปูน เช่น สะพานหินธรรมชาติ หินรูปร่างคล้ายหัวจระเข้ ซึ่งเกิดขึ้นจากการกัดกร่อนโดยน้ำตามธรรมชาติ

อ้างอิง
-------

1. ↑  สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. *อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทย เล่ม ๓ (อักษร น-ม) ฉบับราชบัณฑิตยสภา*. พิมพ์ครั้งที่ ๔. กรุงเทพมหานคร : เดอะ เบสท์ เพรส แอนด์ ครีเอชั่น, ๒๕๖๐. (แก้ไขปรับปรุงข้อมูลเมื่อ พ.ศ. ๒๕๖๓)
2. ↑  "มหัศจรรย์เขาสามร้อยยอด ถ้ำพระยานคร ประจวบคีรีขันธ์". มติชนสุดสัปดาห์.
3. ↑  "ถ้ำพระยานคร". สนุก.คอม.
4. ↑  กรมศิลปากร. "พระที่นั่งคูหาคฤหาสน์" ระบบภูมิสารสนเทศ แหล่งมรดกทางศิลปวัฒนธรรม. (ออนไลน์). เข้าถึงเมื่อ 27 พฤศจิกายน 2566. เข้าถึงจาก
5. ↑  "ถ้ำพระยานคร - อุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอด". ฝ่ายสารสนเทศ ศูนย์เฝ้าระวังภัยคุกคามพื้นที่อุทยานแห่งชาติ.
6. ↑  "ถ้ำพระยานคร". สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.

| * ด
* ค
* ก
จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ |
| --- |
| อำเภอ | 
* เมืองประจวบคีรีขันธ์
* กุยบุรี
* ทับสะแก
* บางสะพาน
* บางสะพานน้อย
* ปราณบุรี
* สามร้อยยอด
* หัวหิน

 | ตราสัญลักษณ์จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ |
| ประวัติศาสตร์ | 
* สุริยุปราคา 18 สิงหาคม พ.ศ. 2411
* ยุทธการที่ประจวบคีรีขันธ์
* รายชื่อโบราณสถาน

 |
| ภูมิศาสตร์ | 
* แม่น้ำปราณบุรี
* หาดหัวหิน
* อ่าว
	+ น้อย
	+ ประจวบ
	+ มะนาว
* อุทยานแห่งชาติ
	+ กุยบุรี
	+ แก่งกระจาน
	+ เขาสามร้อยยอด
	+ น้ำตกห้วยยาง
	+ หาดวนกร
* ภูเขา
	+ เขาตะเกียบ
	+ เขาธงชัย
	+ เขาสามร้อยยอด
* บึงบัว

 |
| เศรษฐกิจ | 

|  |  |
| --- | --- |
| คมนาคม | 
* ทางหลวง
	+ 4 (เพชรเกษม)
	+ 37 (ชะอำ–ปราณบุรี)
	+ 326 (เข้าเมืองประจวบคีรีขันธ์)
* ท่าอากาศยานหัวหิน
* ทางราง
	+ สายใต้
	+ สถานีหัวหิน
	+ สถานีประจวบคีรีขันธ์
	+ สถานีบางสะพานใหญ่

 |
| การท่องเที่ยว | 
* หัวหิน
* สวนสนประดิพัทธ์

 |
| ธุรกิจ | 
* รายชื่อห้างสรรพสินค้า
	+ บลูพอร์ต
* ตลาดโต้รุ่งหัวหิน
* ด่านสิงขร

 |

 |
| สังคม | 

|  |  |
| --- | --- |
| การศึกษา | 
* อุทยานวิทยาศาสตร์พระจอมเกล้า
* รายชื่อโรงเรียน

 |
| วัฒนธรรม | 
* ศาลหลักเมือง
* วังไกลกังวล
* อุทยานราชภักดิ์
* รายชื่อวัด
	+ วัดทางสาย
	+ วัดห้วยมงคล
* แย้ลงรู

 |
| กีฬา | 
* สนามกีฬากลางจังหวัดประจวบคีรีขันธ์
* สโมสรฟุตบอล
	+ พีที ประจวบ
	+ หัวหิน ซิตี้

 |
| การเมือง | 
* สมาชิกวุฒิสภา
* สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

 |

 |
| หมวดหมู่ หมวดหมู่ |