**รองเท้านารีขาวพังงา**, **รองเท้านารีไทยอานัม** หรือ **รองเท้านารีไทย** เป็น กล้วยไม้ในสกุลรองเท้านารี พบทางภาคใต้ของประเทศไทย

ที่มาของชื่อ
------------

ที่มาของชื่อไทย **รองเท้านารีขาวพังงา** เพื่อบ่งบอกว่า เป็นกล้วยไม้สกุลรองเท้านารี ที่มีดอกพื้นสีขาว และมีแหล่งกำเนิด มาจากจังหวัดพังงา หรือ ชื่อไทย **รองเท้านารีไทย** เพื่อบอกว่า เป็นกล้วยไม้สกุลรองเท้านารี ที่มีแหล่งกำเนิดจากประเทศไทย **รองเท้านารีไทยอานัม** เรียกตามชื่อละตินของชื่อชนิด 

ที่มาของชื่อชนิด ในชื่อละตินทางวิทยาศาสตร์ *thaianum* เป็นคำคุณศัพท์อเพศ (Neutral gender) ซึ่งผันตามเพศของสกุล *Paphiopedilum* ซึ่งให้ความหมายถึง มีแหล่งกำเนิดจากประเทศไทย

ประวัติ
-------

รองเท้านารีขาวพังงา เคยถูกค้นพบและนำมาสู่วงการนักเพาะเลี้ยงกล้วยไม้ มาก่อนปี พ.ศ. 2540 แต่ในช่วงนั้นส่วนใหญ่ นักเพาะเลี้ยง และนักอนุกรมวิธานพืชได้มองว่า กล้วยไม้ชนิดนี้เป็นเพียง พันธุ์ (variety) หรือ สายพันธุ์ (race) หนึ่งของ รองเท้านารีขาวสตูลเท่านั้น

ในเดือนเมษายน ปี พ.ศ. 2548 ประพันธ์ เอี่ยมวิริยะกุล ได้พบกล้วยไม้รองเท้านารีขาวพังงาในที่เลี้ยง และได้เดินทางไปศึกษาและเก็บตัวอย่างบนเทือกเขาหินปูนในจังหวัดพังงา ได้ทำการรวบรวมข้อมูลและบรรยายพร้อมตั้งชื่อวิทยาศาสตร์เป็นชนิดใหม่ของโลกว่า *Paphiopedilum thaianum* ในเดือนกันยายน ปี พ.ศ. 2549 ลงในวราสาร Orchid Review ของราชพฤกษชาติสมาคมแห่งสหราชอาณาจักร ประเทศอังกฤษ

ในราวเดือนมีนาคม พ.ศ. 2550 ศุภลักษณ์ ภูมิคง และคณะ ได้เริ่มทำการสำรวจและวิจัยชีววิทยาของรองเท้านารีขาวพังงา และชนิดพันธุ์ใกล้เคียง

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
-------------------

ดอกมีพื้นสีขาว บางดอกมีพื้นสีขาวอมเหลืองหรือเขียวค่อนข้างเจือจาง มีจุดสีม่วงน้ำตาลขนาดเล็ก กระจายอยู่ในบริเวณใกล้โคนกลีบ ใบค่อนข้างหนาและแข็ง รูปลิ้นแคบยาวหรือรูปไข่กลับ ยาว 3.5-9.5 ซม.กว้าง 1-2.4 ซม. ปลายใบมีรอยหยักสามง่ามขนาดเล็กมากและโค้งมนต่อขอบใบ ขอบใบใกล้โคนมีขน ใบด้านบนมีลายสีเขียวแก่สลับสีเขียวอ่อน ใต้ท้องใบสีม่วงคล้ำ ดอกมีขนาดกว้างระหว่าง 3.3-4.2 ซม. รูปลักษณะมองจากด้านหน้าค่อนข้างกลมหรือรี ก้านช่อดอกตั้ง ยาวประมาณ 6-23 ซม. มีดอกที่ปลายช่อดอก อาจมีดอกได้ถึง 1-2 ดอกต่อหนึ่งช่อดอก กลีบกระเป๋าโป่งพอง มีจุดสีม่วงน้ำตาลขนาดใหญ่จำนวนหลายจุด บนกลีบกระเป๋าด้านใน โล่รูปไข่กลับ ทางออกของแมลงผสมเกสร 1.5-1.6 มม. ซึ่งเป็นกลไกคัดเลือกแมลงผสมเกสร

รองเท้านารีขาวพังงา มีลักษณะคล้าย รองเท้านารีขาวสตูล แต่รองเท้านารีขาวพังงามีขนาดดอกและใบเล็กกว่า แต้มกลางโล่สีเขียว และมีจุดสีม่วงน้ำตาลขนาดใหญ่หลายจุดกระจายตัวบนผิวด้านในกลีบกระเป๋า

ถิ่นอาศัย
---------

พบตามธรรมชาติบนพื้นผิวภูเขาหินปูน ขึ้นอยู่ตามซอกหิน ในภาคใต้ของประเทศไทย พบในแถบจังหวัดพังงาเท่านั้น ในระดับความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 350 - 450 ม.

ฤดูออกดอก และระบบสืบพันธุ์
--------------------------

ออกดอกช่วงเดือนเมษายน ถึง พฤษภาคม

จากการศึกษาวิจัยภาคสนามที่ตีพิมพ์ในปี พ.ศ. 2555 โดย HANS BÄNZIGER, ศุภลักษณ์ ภูมิคง และ กนกอร ศรีม่วง ได้ทำการเก็บข้อมูลในแหล่งที่อยู่ตามธรรมชาติของรองเท้านารีขาวพังงาและรองเท้านารีขาวสตูล พบว่าแมลงผสมเกสรเป็นชันโรง ในสกุล Lasioglossum ซึ่งเป็นชันโรงชนิดใหม่ของโลก และได้บรรยายและตั้งชื่อว่า Lasioglossum orchidodeceptum ซึ่งเป็นคนละชนิดกับแมลงผสมเกสรของรองเท้านารีขาวสตูล ซึ่งเป็นชันโรงคนละสกุลและคนละชนิดกันคือ Tetragonula testaceitarsis จึงเป็นหลักฐานยืนยันกลไกการแยกชนิด (Speciation mechanism) ที่มีระหว่าง ชนิดซ่อนเร้น (Cryptic species) ทั้งสองชนิดได้เป็นอย่างดี

อ้างอิง
-------

1. ↑  Rankou, H.. (2015) *Paphiopedilum thaianum* IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved 3 July 2016. IUCN Red List of Threatened Species. Database entry includes a brief justification of why this species is critically endangered..
2. ↑   Iamwiriyakul, P.. (2006) Paphiopedilum thaianum, A new species of Paphiopedilum from Thailand. Orchid Review 114 (1271) :278-281
3. ↑    : Paphiopedilum thaianum Prapanth Iamwiriyakul (2016) "Species: Paphiopedilum thaianum" Index siamensis. Retriteved 4 July 2016. Siamensis.org .
4. ↑    Prapanth Iamwiriyakul (2016) ผลสำรวจการออกเสียงชื่อชนิด thaianum ในภาษาไทย. Retriteved 12 July 2016. pantip.com
5. ↑   Stearn, W. T.. (2000) Botanical Latin: history, grammar, syntax, terminology and vocabulary. 4th edition. Timber Press
6. ↑  Iamwiriyakul, P.. (2006) Paphiopedilum thaianum, A new species of Paphiopedilum from Thailand. Orchid Review 114 (1271) :278-281
7. ↑    : Paphiopedilum thaianum Prapanth Iamwiriyakul (2016) "Species: Paphiopedilum thaianum" Index siamensis. Retriteved 4 July 2016. Siamensis.org .
8. ↑  Iamwiriyakul, P.. (2006) Paphiopedilum thaianum, A new species of Paphiopedilum from Thailand. Orchid Review 114 (1271) :278-281
9. ↑    : Paphiopedilum thaianum Prapanth Iamwiriyakul (2016) "Species: Paphiopedilum thaianum" Index siamensis. Retriteved 4 July 2016. Siamensis.org .
10. ↑   Iamwiriyakul, P.. (2006) Paphiopedilum thaianum, A new species of Paphiopedilum from Thailand. Orchid Review 114 (1271) :278-281
11. ↑  Iamwiriyakul, P.. (2006) Paphiopedilum thaianum, A new species of Paphiopedilum from Thailand. Orchid Review 114 (1271) :278-281
12. ↑  BÄNZIGER, H.; PUMIKONG, S. & SRIMUANG, K. (2012) The missing link: bee pollination in wild lady slipper orchids Paphiopedilum thaianum and P. niveum (Orchidaceae) in Thailand. in Mitteilungen der Schweizerischen entomologischen Gesellschaft (Bulletin de la Société entomologique suisse) 85: 1–26

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

  



วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **รองเท้านารีขาวพังงา (*Paphiopedilum thaianum*)**

วิกิสปีชีส์มีข้อมูลภาษาอังกฤษเกี่ยวกับ ***รองเท้านารีขาวพังงา (*Paphiopedilum thaianum*)***