อนุสรณ์ด้านหน้าอาคารของมหาวิหารนักบุญเปโตรในนครรัฐวาติกัน โดยการ์โล มาแดร์โน
ด้านหน้าอาคารสถานีดับเพลิงกลางของสำนักงานควบคุมเพลิงฮูสตันราวปี พ.ศ. 2457
โดยทั่วไปแล้ว **ด้านหน้าอาคาร** หรือ **ฟะซาด** (อังกฤษ: facade /fəˈsɑːd/; ฝรั่งเศส: *façade* [fasad]) คือส่วนด้านนอกอาคารด้านใดด้านหนึ่ง ซึ่งมักจะอยู่ทางด้านหน้า คำว่า *ฟะซาด* มีที่มาจากภาษาฝรั่งเศสที่แปลว่า "ส่วนหน้า" หรือ "ใบหน้า"

ในทางสถาปัตยกรรม ด้านหน้าอาคารคือมุมมองที่สำคัญที่สุดในการออกแบบเนื่องจากเป็นส่วนที่กำหนดรูปแบบลักษณะส่วนที่เหลือของอาคาร และในทางวิศวกรรมศาสตร์แล้ว ด้านหน้าของอาคารก็ยังมีความสำคัญอย่างมากต่อการอนุรักษ์พลังงาน ทั้งนี้ระเบียบและกฎหมายท้องถิ่นเกี่ยวกับผังเมืองในอดีตจำกัดหรือแม้กระทั่งไม่อนุญาตให้มีการออกแบบด้านหน้าอาคารแตกต่างไปจากที่กำหนดไว้

นิรุกติศาสตร์
-------------

คำว่า *ฟะซาด* มีที่มาจากภาษาฝรั่งเศส ซึ่งมีที่มาจากภาษาอิตาลี *ฟัชชีอาตา* (facciata มาจากคำว่า faccia ที่แปลว่าใบหน้า) และภาษาละตินหลังยุคคลาสสิก *ฟาซซีอา* (facia) ซึ่งคำศัพท์นี้ถูกกล่าวถึงในครั้งแรกสุดโดยพจนานุกรมภาษาอังกฤษ ฉบับออกซฟอร์ด ในปี พ.ศ. 2199

ในสถาปัตยกรรมจอร์เจียน
----------------------

ในสมัยสถาปัตยกรรมจอร์เจียน อาคารเก่าในเมืองต่าง ๆ ของอังกฤษมักถูกปรับปรุงให้มีด้านหน้าอาคารที่ทันสมัยขึ้น เช่น ในเมืองบาธ ด้านหน้าของอาคารหลายหลังบนถนนเวสต์เกตมีรูปแบบเป็นสถาปัตยกรรมจอร์เจียนซึ่งมีความหนาเพียงไม่กี่เซนติเมตร แต่ลักษณะสถาปัตยกรรมภายในบางส่วนยังคงเป็นแบบจาโคเบียน เช่น เพดานปูนปลาสเตอร์ เป็นต้น

อาคารสูง
--------

ในอาคารสูง ส่วนนอกของอาคารมักถูกสร้างขึ้นจากการยึดไว้กับพื้นคอนกรีตแผ่นแบน เช่น ระบบโครงสร้างผนังกระจก และระบบกำแพงคอนกรีตหล่อสำเร็จ ดังนั้นด้านหน้าของอาคารอาจจำเป็นต้องได้รับการจัดระดับความทนไฟ เพื่อลดโอกาสที่เปลวเพลิงที่ลุกไหม้อยู่ ณ อาคารหนึ่งจะลุกลามไปยังอีกอาคารหนึ่ง ในกรณีที่อาคารสูงสองอาคารตั้งอยู่ใกล้กัน

โดยทั่วไปแล้ว ระบบด้านนอกอาคารที่ยึดไว้กับคอนกรีตแบนหล่อสำเร็จ จะถูกทำขึ้นจากอะลูมิเนียมหรือเหล็กกล้าไร้สนิม ซึ่งในช่วงหลัง ๆ มานี้ก็ปรากฏการใช้วัสดุราคาแพงอย่างไทเทเนียมด้วยเช่นกัน แต่ไม่เป็นที่นิยมมากนักเนื่องจากต้นทุนที่สูงและมักจะเกิดการตกสีบริเวณปลายขอบ

ส่วนการออกแบบมักคำนึงถึงระบบป้องกันอัคคีภัยด้วยอยู่เสมอ แม้ว่าจะไม่ได้รับการจัดระดับความทนไฟก็ตาม เนื่องอะลูมิเนียมสามารถหลอมเหลวที่อุณหภูมิ 660 องศาเซลเซียส (1,220 องศาฟาเรนไฮต์) ได้โดยง่ายแม้เพลิงเพิ่งจะลุกไหม้ไปได้ไม่นาน ดังนั้นยังต้องมีการคำนึงถึงวัสดุป้องกันการลามไฟบริเวณรอยต่อของอาคารอีกด้วย ทั้งนี้การติดตั้งระบบหัวกระจายน้ำดับเพลิงอัตโนมัติก็เป็นอีกตัวแปรหนึ่งที่มีผลกระทบอย่างมากต่อระบบป้องกันอัคคีภัยของอาคารที่มีโครงสร้างผนังกระจกด้วยเช่นกัน

นอกจากนี้แล้ว กฎหมายควบคุมอาคารยังได้กำหนดอัตราร้อยละของพื้นที่หน้าต่างต่อพื้นที่กำแพงส่วนนอกอาคาร และในบางครั้งผู้ออกแบบอาจเลือกใช้หน้าต่างและประตูทนไฟเพื่อคงระดับความทนไฟของกำแพงผนังไว้อีกด้วย

ฉากถ่ายภาพยนตร์และสวนสนุก
-------------------------

หลายอาคารที่ถูกสร้างในฉากภาพยนตร์และสวนสนุกถูกเรียกเพียงว่า *ฟะซาด* ซึ่งมีต้นทุนในการก่อสร้างถูกกว่าอาคารทั้งหลังอยู่มากและไม่ถูกควบคุมโดยกฎหมายควบคุมอาคาร (ในกรณีฉากภาพยนตร์) ซึ่งฉากภาพยนตร์ในลักษณะนี้มักถูกสร้างขึ้นเพียงด้านหน้าของอาคารและยึดไว้โดยโครงค้ำยันอยู่ทางด้านหลัง และในบางครั้งมีกล่องไว้ให้นักแสดงได้เหยียบเดินเข้าออกอาคารทางด้านหน้าหากจำเป็นสำหรับภาพยนตร์นั้น ๆ ส่วนด้านของสวนสนุก มักจะนำด้านหน้าอาคารนี้ไปตกแต่งตามเครื่องเล่นต่าง ๆ โดยออกแบบเป็นรูปอาคารแบบเรียบง่าย

ระเบียงภาพ
----------

* ด้านหน้าของอาคาร ณ สวนเบล็ทช์ลีย์ ในสหราชอาณาจักร ประสมประสานไปด้วยสถาปัตยกรรมหลายรูปแบบด้านหน้าของอาคาร ณ สวนเบล็ทช์ลีย์ ในสหราชอาณาจักร ประสมประสานไปด้วยสถาปัตยกรรมหลายรูปแบบ
* ด้านหน้าอาคารในกรุงปราก สาธารณรัฐเช็กด้านหน้าอาคารในกรุงปราก สาธารณรัฐเช็ก
* ด้านหน้าอาคารที่ทำการเมืองคอยนอ โปแลนด์ด้านหน้าอาคารที่ทำการเมืองคอยนอ โปแลนด์
* ร้านหนังสือแพรีไลท์สในไอโอวาซิตี ซึ่งด้านหน้าอาคารออกแบบด้วยสถาปัตยกรรมแบบซีเซสชันเพื่อให้มีลักษณะเหมือนกับใบหน้าคนร้านหนังสือแพรีไลท์สในไอโอวาซิตี ซึ่งด้านหน้าอาคารออกแบบด้วยสถาปัตยกรรมแบบซีเซสชันเพื่อให้มีลักษณะเหมือนกับใบหน้าคน
* บ้านผีสิงในสวนสนุกดิสนีย์แลนด์ ซึ่งประกอบด้วยตัวอาคารและ ฟะซาด ภายนอกอาคารบ้านผีสิงในสวนสนุกดิสนีย์แลนด์ ซึ่งประกอบด้วยตัวอาคารและ *ฟะซาด* ภายนอกอาคาร
* การรื้อถอนด้านหน้าอาคารในเยอรมนีการรื้อถอนด้านหน้าอาคารในเยอรมนี

หมายเหตุ
--------

1. ↑  Boswell, Keith. "Exterior Building Enclosures". John Wiley & sons, Inc, 2013, p. 11
2. ↑  "façade, n.". *Oxford English dictionary* (Second, online ed.). Oxford University Press. December 2011 [1989]. (ต้องสมัครสมาชิก)
3. ↑  Jean Manco. Bath's lost era, "Bath and the Great Rebuilding", Bath History vol. 4, (Bath 1992). First published in Bath City Life Summer 1992. Retrieved 22 June 2010
4. ↑  genispec.com/fr/inspection-de-facades-de-batiment-montreal-requise-par-la-rbq-loi-122/

อ้างอิง
-------

* *Façades: Principles of Construction*. โดยอูลริช คนาอัค, ทิลล์มันน์ ไคลน์, มาร์เซล บิโลว์ และโธมัส เอือร์. บอสตัน/บาเซิล/เบอร์ลิน: แบร์กเฮาเซอร์-แวร์ลัก, พ.ศ. 2550. ISBN 978-3-7643-7961-2 (เยอรมัน) ISBN 978-3-7643-7962-9 (อังกฤษ)
* เว็บไซต์เกี่ยวกับการออกแบบและสถาปัตยกรรม (อังกฤษ)

เนื้อหาเพิ่มเติม
----------------

* Façade. *สารานุกรมคาทอลิก* เล่มที่ 5. โดยพูล, โธมัส. นิวยอร์ก: บริษัทโรเบิร์ต แอปเปิลตัน, พ.ศ. 2452. - แนวบทความเกี่ยวกับพัฒนาการของด้านหน้าอาคารในสถาปัตยกรรมทางศาสนาตั้งแต่คริสต์ศักราชช่วงต้นไปจนถึงยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา (อังกฤษ)