การยึดอำนาจในประเทศฝรั่งเศสเมื่อ ค.ศ. 1797

**รัฐประหารในวันที่ 18 ฟรุกตีดอร์ ปี 5** (ฝรั่งเศส: *coup d'État du 18 fructidor an V*) ตรงกับวันที่ 4 กันยายน ค.ศ. 1797 ในปฏิทินสาธารณรัฐฝรั่งเศส เป็นการยึดอำนาจการปกครองในสาธารณรัฐฝรั่งเศสที่ 1 ผู้ก่อการ คือ สมาชิกคณะดีแร็กตัวร์ฝรั่งเศส ซึ่งเป็นรัฐบาลอยู่ในเวลานั้น โดยได้การสนับสนุนจากกองทัพฝรั่งเศส รัฐประหารครั้งนี้มีสาเหตุมาจากผลการเลือกตั้งเมื่อหลายเดือนก่อนหน้า ซึ่งทำให้ผู้สมัครรับเลือกตั้งที่นิยมราชวงศ์ได้รับตำแหน่งส่วนใหญ่ในองค์กรนิติบัญญัติ นำไปสู่ความหวาดกลัวว่า จะเกิดการรื้อฟื้นราชวงศ์บูร์บงและการหวนคืนสู่ระบอบเก่า ปอล บารัส (*Paul Barras*), ฌ็อง-ฟร็องซัว เรอแบล (*Jean-François Reubell*) และหลุยส์ มารี เดอ ลา เรแวลีแยร์-เลโป (*Louis Marie de La Révellière-Lépeaux*) สมาชิกคณะดีแร็กตัวร์สามในห้าคน พร้อมด้วยการสนับสนุนจากชาร์ล มอริส เดอ ตาแลร็อง-เปรีกอร์ (*Charles Maurice de Talleyrand-Périgord*) รัฐมนตรีว่าการต่างประเทศ เป็นผู้ดำเนินการรัฐประหาร มีผลเป็นการยกเลิกการเลือกครั้งที่ผ่านมาและขับผู้นิยมกษัตริย์ออกจากสภานิติบัญญัติ

ภูมิหลัง
--------

ในการเลือกตั้งเมื่อเดือนเมษายน ค.ศ. 1795 ผู้สมัครรับเลือกตั้งที่นิยมราชวงศ์ได้ตำแหน่งถึง 87 ตำแหน่ง ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเสียงข้างมากในองค์กรนิติบัญญัติ ซึ่งประกอบด้วยสภาห้าร้อย (*Conseil des Cinq-Cents*) กับสภาผู้อาวุโส (*Conseil des Anciens*) จากฝ่ายนิยมสาธารณรัฐไปเป็นฝ่ายนิยมราชวงศ์ หลังจากนั้นไม่นาน เสียงข้างมากกลุ่มใหม่นี้ก็ยกเลิกกฎหมายหลายฉบับที่เป็นปฏิปักษ์ต่อนักบวชผู้ไม่กระทำสัตย์ปฏิญาณตามธรรมนูญทางแพ่งสำหรับคณะสงฆ์ (*Constitution civile du clergé*) และที่เป็นปฏิปักษ์ต่อกลุ่มเอมีเกร (*emigré*) ทั้งยังเรียกร้องให้ปลดรัฐมนตรี 4 คนในรัฐบาลฌากอแบ็ง

ภายใต้สภาวะที่ฝ่ายนิยมราชวงศ์มีเสียงข้างมากเช่นนี้ ฟร็องซัว-มารี มาร์กีแห่งบาร์เตเลมี (*François-Marie, marquis de Barthélemy*) ซึ่งเป็นที่รับรู้กันว่า นิยมกษัตริย์ ก็ได้รับเลือกจากองค์กรนิติบัญญัติให้เข้าเป็นสมาชิกคณะดีแร็กตัวร์แทนที่เอเตียน-ฟร็องซัว เลอตูร์เนอร์ (*Étienne-François Letourneur*) ที่พ้นจากตำแหน่ง นอกจากนี้ ฟร็องซัว บาร์เบ-มาร์บัว (*François Barbé-Marbois*) ก็ได้รับเลือกเป็นประธานสภาผู้อาวุโส และฌ็อง-ชาร์ล ปีเชอกรูว์ (*Jean-Charles Pichegru*) ซึ่งมีความเห็นกันอย่างกว้างขวางว่า เป็นผู้เห็นใจในระบอบกษัตริย์และการรื้อฟื้นระบอบกษัตริย์ ก็ได้รับเลือกเป็นประธานสภาห้าร้อย

การยึดอำนาจ
-----------

คณะดีแร็กตัวร์หลังยึดอำนาจ
หลังจากที่นายพล นาปอเลอง บอนาปาร์ต (*Napoléon Bonaparte*) ส่งเอกสารเกี่ยวกับแผนการกบฏของปีเชอกรูว์ให้แก่คณะดีแร็กตัวร์ คณะดีแร็กตัวร์จึงเห็นว่า องค์กรนิติบัญญัติทั้งหมดกำลังวางแผนล้มล้างสาธารณรัฐ จึงเคลื่อนไหวอย่างรวดเร็ว โดยในเช้าตรู่วันที่ 4 กันยายน ค.ศ. 1797 มีการประกาศกฎอัยการศึกทั่วปารีส และมีการออกกฤษฎีกาว่า ผู้ใดสนับสนุนการนิยมกษัตริย์ หรือการรื้อฟื้นรัฐธรรมนูญ ฉบับ ค.ศ. 1793 ต้องถูกยิงทิ้งทันทีโดยไม่ต้องไต่สวนก่อน และเพื่อสนับสนุนการยึดอำนาจของคณะดีแร็กตัวร์ในครั้งนี้ นายพล ลาซาร์ อ็อช (*Lazare Hoche*) ผู้บัญชาการกองทหารบกแห่งซ็องบร์และเมิซ (*Armée de Sambre-et-Meuse*) นำกำลังเข้ามาในปารีส และบอนาปาร์ตก็ส่งทหารในสังกัดของชาร์ล-ปีแยร์ โอเฌอโร (*Charles-Pierre Augereau*) เข้ามาเช่นกัน จากนั้น มีการจับกุมฝ่ายนิยมราชวงศ์ เช่น ปีเชอกรูว์, มาร์กีแห่งบาร์เตเลมี และดอมีนิก-แว็งซ็อง ราแมล-นอกาแร (*Dominique-Vincent Ramel-Nogaret*) ส่วนลาซาร์ การ์โน (*Lazare Carnot*) หนีรอดไปได้แต่ถูกจับในภายหลัง มีการเนรเทศผู้ถูกจับกุม 65 คน ซึ่งรวมปีเชอกรูว์, มาร์กีแห่งบาร์เตเลมี และการ์โน ไปยังกาแยน (*Cayenne*) อนึ่ง นักบวชราว 1,320 รูปก็ถูกเนรเทศด้วยข้อหาว่า "สมรู้ร่วมคิดกันต่อต้านสาธารณรัฐ" นอกจากนี้ มีประกาศยกเลิกผลการเลือกตั้งในจังหวัดทั้ง 49 แห่งของฝรั่งเศส ส่วนตำแหน่งประธานสภาทั้ง 2 ขององค์กรนิติบัญญัตินั้น มีการตั้งฟีลิป อ็องตวน กงต์แมร์แล็ง (*Philippe Antoine, comte Merlin*) กับนีกอลา-หลุยส์ ฟร็องซัว เดอ เนอชาโต (*François de Neufchâteau*) เข้าแทน

เหตุการณ์ภายหลัง
----------------

หลังจากนั้น 2 ปี มีรัฐประหาร 30 แพรรียาล ปี 7 (*coup d'État du 30 prairial an VII*) ตรงกับวันที่ 18 มิถุนายน ค.ศ. 1799 และประกาศใช้รัฐธรรมนูญ ปี 7 (*Constitution de l'an VIII*) ในวันที่ 24 ธันวาคม ปีเดียวกัน เป็นอันยุติยุคสมัยแห่งการปฏิวัติฝรั่งเศส และเป็นผลให้นายพล นาปอเลอง บอนาปาร์ต ได้เข้าสู่อำนาจ

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3 4 5 6  "coup d'État du 18 fructidor an V". *Larousse* (ภาษาฝรั่งเศส). สืบค้นเมื่อ 11 June 2021.
2. 1 2 3  Doyle, William (2002). *The Oxford History of the French Revolution*. Oxford: Oxford University Press. p. 330. ISBN 978-0-19-925298-5.
3. 1 2  Manière, Fabienne. "4 septembre 1797 - Coup d'État de Fructidor". *Horodote* (ภาษาฝรั่งเศส). สืบค้นเมื่อ 11 June 2021.
4. 1 2  Bernard, pp. 193–194.
5. ↑  Hall Stewart, John (1951). *A Documentary Survey of the French Revolution (adapted)*. New York: Macmillan.

* Bernard, J.F. (1973). *Talleyrand: A Biography*. New York: Putnam. ISBN 0-399-11022-4.

| * ด
* ค
* ก
การปฏิวัติฝรั่งเศส |
| --- |
| 

| เหตุการณ์สำคัญเรียงตามปี |
| --- |
| 1788 | 
* วันแห่งกระเบื้อง (7 มิ.ย. 1788)
* Assembly of Vizille (21 ก.ค. 1788)

 |
| 1789 | 
* *ฐานันดรที่สามคืออะไร?* (ม.ค. 1789)
* Réveillon riots (28 เม.ย. 1789)
* การประชุมสภาฐานันดร (5 พ.ค. 1789)
* การสิ้นพระชนม์ของโดแฟ็ง (4 มิ.ย. 1789)
* สมัชชาแห่งชาติ (17 มิ.ย. – 9 ก.ค. 1790)
* คำปฏิญาณสนามเทนนิส (20 มิ.ย. 1789)
* สภาร่างรัฐธรรมนูญแห่งชาติ (9 ก.ค. – 30 ก.ย. 1791)
* การทลายคุกบัสตีย์ (14 ก.ค. 1789)
* ลากร็องด์เปอร์ (20 ก.ค. – 5 ส.ค. 1789)
* การเลิกระบบศักดินา (4-11 ส.ค. 1789)
* ประกาศสิทธิมนุษยชนและพลเมือง (27 ส.ค. 1789)
* การเดินขบวนของสตรีสู่แวร์ซาย (5 ต.ค. 1789)
* การโอนย้ายทรัพย์สินของศาสนจักรเป็นของชาติ (2 พ.ย. 1789)

 |
| 1790 | 
* การยุบสภา (ก.พ.–ก.ค. 1790)
* การเลิกระบบขุนนาง (19 มิ.ย. 1790)
* ธรรมนูญว่าด้วยบรรพชิต (12 ก.ค. 1790)
* *Fête de la Fédération* (14 ก.ค. 1790)

 |
| 1791 | 
* การเสด็จสู่วาแรน (20–21 มิ.ย. 1791)
* การสังหารหมู่ที่ช็องเดอมาร์ส (17 ก.ค. 1791)
* คำประกาศพิลนิทซ์ (27 ส.ค. 1791)
* รัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1791 (3 ก.ย. 1791)
* สมัชชานิติบัญญัติ (1 ต.ค. 1791 – ก.ย. 1792)

 |
| 1792 | 
* ฝรั่งเศสประกาศสงคราม (20 เม.ย. 1792)
* คำประกาศของดยุกแห่งเบราน์ชไวค์ (25 ก.ค. 1792)
* คอมมูนปารีสกลายเป็นกบฏ (มิ.ย. 1792)
* เหตุ 10 สิงหา (10 ส.ค. 1792)
* การสังหารหมู่เดือนกันยายน (ก.ย. 1792)
* กงว็องซียงนาซียอนาล (20 ก.ย. 1792 – 26 ต.ค. 1795)
* สถาปนาสาธารณรัฐฝรั่งเศสที่ 1 (22 ก.ย. 1792)

 |
| 1793 | 
* การประหารชีวิตพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 (21 ม.ค. 1793)
* ศาลอาญาปฏิวัติ (9 มี.ค. 1793 – 31 พ.ค. 1795)
* สมัยแห่งความน่าสะพรึงกลัว (27 มิ.ย. 1793 – 27 ก.ค. 1794)
	+ คณะกรรมาธิการความปลอดภัยส่วนรวม
	+ คณะกรรมาธิการความมั่นคงสูงสุด
* ฌีรงแด็งถูกกวาดล้าง (2 มิ.ย. 1793)
* การลอบสังหารมารา (13 ก.ค. 1793)
* Levée en masse (23 ส.ค. 1793)
* Law of Suspects (17 ก.ย. 1793)
* มารี อ็องตัวแน็ต ถูกประหารชีวิต (16 ต.ค. 1793)
* กฎหมายต้านกิจการสงฆ์ (ตลอดทั้งปี)

 |
| 1794 | 
* ด็องตงและเดมูแล็งถูกประหารชีวิต (5 เม.ย. 1794)
* Law of 22 Prairial (10 มิ.ย. 1794)
* ปฏิกิริยาเดือนแตร์มีดอร์ (27 ก.ค. 1794)
* รอแบ็สปีแยร์ถูกประหารชีวิต (28 ก.ค. 1794)
* White Terror (ฤดูใบไม้ร่วง 1794)
* สโมสรฌากอแบ็งสิ้นอำนาจ (11 พ.ย. 1794)

 |
| 1795 | 
* รัฐธรรมนูญปีที่สาม (22 ส.ค. 1795)
* Conspiracy of the Equals (พ.ย. 1795)
* คณะดีแร็กตัวร์ (1795–99)
	+ สภาห้าร้อย
	+ Council of Ancients
* 13 Vendémiaire (5 ต.ค. 1795)

 |
| 1797 | 
* รัฐประหาร 18 ฟรุกตีดอร์ (4 Sep 1797)
* Second Congress of Rastatt (Dec 1797)

 |
| 1799 | 
* Coup of 30 Prairial VII (18 มิ.ย. 1799)
* รัฐประหาร 18 บรูว์แมร์ (9 Nov 1799)
* Constitution of the Year VIII (24 ธ.ค. 1799)
* สถาปนาคณะกงสุลฝรั่งเศส

 |

 |
| 

| นักคิดทรงอิทธิพล |
| --- |
| 
* ปีแยร์ โบมาร์แช
* เอ็ดมันด์ เบิร์ก
* ฌ็อง-บาติสต์ กล็อตส์
* ชาร์ล-โอกุสแต็ง เดอ กูลง
* ปีแยร์ โกลด ฟร็องซัว โดนู
* ดีเดอโร
* เบนจามิน แฟรงคลิน
* ทอมัส เจฟเฟอร์สัน
* อ็องตวน ลาวัวซีเย
* มงแต็สกีเยอ
* โทมัส เพน
* ฌ็อง-ฌัก รูโซ
* ซีเยแย็ส
* วอลแตร์
* แมรี วุลสตันคราฟต์

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| การควบคุมรายการหลักฐาน: หอสมุดแห่งชาติ แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ | 
* อิสราเอล
* สหรัฐ

 |