บทความนี้เกี่ยวกับเลขชายธงของเรือราชนาวีอังกฤษ และเรือรบในยุโรป สำหรับการจัดประเภทเรือรบของสหรัฐ ดูที่ สัญลักษณ์การจัดประเภทตัวเรือ สำหรับการจัดประเภทเรือรบของราชนาวีไทย ดูที่ สัญลักษณ์การจัดประเภทตัวเรือของไทย
เรือหลวง*คอสแซ็ก* ของกองทัพเรืออังกฤษในสงครามโลกครั้งที่สอง พร้อมหมายเลขชายธง L03 บนตัวเรือ และแถบผู้นำกองเรือ บริเวณปล่องควันอันแรก
**หมายเลขชายธง** (อังกฤษ: Pennant number) คือสิ่งระบุตัวตนของเรือในกองทัพเรือสหราชอาณาจักร และกองทัพเรืออื่น ๆ ในทวีปยุโรปรวมถึงประเทศในเครือจักรภพแห่งประชาชาติ (แต่เดิมก่อนปี พ.ศ. 2491 ถูกเรียกโดยสากลว่า หมายเลขห้อยกำกับ *pendant number*) ซึ่งในอดีตนั้น เรือของกองทัพเรือจะชักธงขึ้นเพื่อระบุสังกัดกองเรือหรือประเภทของเรือ ตัวอย่างเช่น กองทัพเรือสหราชอาณาจักรใช้ธงเบอร์กี้ (burgee) สีแดงสำหรับเรือตอร์ปิโด และธงยาวปลายเรียว (pennant) ที่มีตัว H สำหรับเรือพิฆาตตอร์ปิโด โดยการเพิ่มหมายเลขไปบนธงเบอร์กี้อีกนั้นก็เพื่อระบุตัวตนของเรือแต่ละลำโดยไม่ซ้ำกันนั่นเอง

ในระบบปัจจุบัน ตัวอักษรนำหน้า (prefix) จะเรียกว่า *อักษรธงหลัก* (*flag superior)*  ใช้สำหรับการระบุประเภทของเรือ และคำต่อท้าย (suffix) ที่เป็นตัวเลข เรียกว่า *อักษรธงรอง (flag inferior)*  ใช้ในการระบุตัวตนของเรือแต่ละลำโดยไม่ซ้ำกัน หมายเลขชายธงบางชุดอาจจะประกอบเพียงอักษรธงรอง ไม่มีอักษรธงหลัก

ระบบของราชนาวี
--------------

ราชนาวีหรือกองทัพเรือของสหราชอาณาจักรใช้ระบบธงยาวปลายเรียว (pennant) เพื่อจำแนกประเภทของเรือครั้งแรกในปี พ.ศ. 2204 โดยการประกาศว่าเรือทุกลำที่เป็นเรือหลวงของพระเจ้าแผ่นดินจะต้องประดับธงยูเนียนแจ็ก (union pennant) โดยมีความแตกต่างเด่นชัดมากขึ้นเมื่อมีการประกาศในปี พ.ศ. 2217 ไม่ให้เรือพาณิชย์ลำใด ๆ ชักธงยาวปลายเรียว (pennant) บนเรือของตน

ระบบตัวเลขชายธงถูกนำมาใช้งานก่อนสงครามโลกครั้งที่หนึ่งเพื่อแยกความแตกต่างระหว่างเรือที่มีชื่อเดียวกันหรือรูปทรงคลายคลึงกัน เพื่อลดความผิดพลาดและความปลอดภัยในการสื่อสาร และใช้เพื่อแยกในการจดจำเมื่อเรือชั้นเดียวกันมาจอดอยู่ด้วยกัน ตามธรรมเนียมแล้ว จะมีการรายงานหมายเลขชายธงด้วยเครื่องหมายมหัพภาค (full stop) "." ระหว่างธงหลักหรือธงรองและหมายเลข แม้ว่าธรรมเนียมปฏิบัตินี้จะค่อย ๆ ถูกเลิกปฏิบัติไป จากภาพถ่ายในช่วงสงครามโลกประมาณปี พ.ศ. 2467 ที่ไม่มีการใช้สัญลักษณ์มหัพภาคบนตัวเรือแล้ว ระบบหมายเลขชายธงนี้ถูกใช้ตลอดช่วงเวลาในยุคของกองทัพเรือจักรวรรดิอังกฤษ เพื่อให้เรือแต่ละลำสามารถถ่ายโอนไปยังกองทัพเรืออื่น ๆ ได้โดยไม่ต้องเปลี่ยนแปลงหมายเลขชายธง

เดิมทีหมายเลขชายธงถูกจัดสรรโดยฐานทัพเรือแต่ละแห่ง และเมื่อเรือเปลี่ยนฐานทัพเรือที่สังกัด ก็จะมีการจัดสรรหมายเลขใหม่ให้ หลังจากนั้นกรมทหารเรือ (Admiralty) เข้ามาดูแลกองทัพเรือทั้งหมด และจัดทำ "บัญชีรายชื่อเรือ" ในปี พ.ศ. 2453 โดยจัดกลุ่มเรือตามประเภทของธงที่อยู่ในประเภทเดียวกัน นอกจากนั้น เรือในกองเรือที่ 2 และกองเรือที่ 3 (เช่น กองหนุน) จะมีอักษรธงหลักชุดรองเพื่อระบุว่าตนมาจากฐานทัพเรือใดที่ประจำการอยู่ เช่น "C" สำหรับ อู่ต่อเรือชาแธม, "D" สำหรับ ฐานทัพเรือเดวอนพอร์ท, "N" สำหรับ นอร์ และ "P" สำหรับ พอร์ตสมัท โดยในตอนแรก เรือพิฆาตถูกจัดอักษรธงหลักว่า "H" แต่เนื่องจากค่าอักษรดังกล่าวสามารถผสมกับชุดตัวเลขได้เพียงหนึ่งร้อยชุดเท่านั้น คือ H00 ถึง H99 จึงได้มีการจัดสรรตัวอักษร "G" และ "R" ด้วย ซึ่งเมื่อมีเรือจม หมายเลขห้อยกำกับ (*pendant number)*  เดิมที่เสียไปจะถูกจัดสรรให้กับเรือลำใหม่หลังจากนั้น

อักษรธงหลักสำหรับชั้นเรือทั้งหมดมักจะถูกเปลี่ยนในขณะที่จำนวนทั้งหมดยังจำนวนเท่าเดิม ตัวอย่างเช่น ในปี พ.ศ. 2483 ราชนาวีเปลี่ยนตัวอักษร "I" และ "D" สลับกันไปมา (เช่น D18 เปลี่ยนเป็น I18 และ I18 เปลี่ยนเป็น D18) และในปี พ.ศ. 2491 อักษร "K", "L" และ "U" ทั้งหมดเปลี่ยนเป็นอักษร "F" หากมีความขัดแย้งกันในชุดตัวเลข ให้เติมเลข 2 หน้าหมายเลขห้อยกำกับ 

ในช่วงทศวรรษที่ 1970 กองเรือได้หยุดการออกหมายเลขชายธงให้กับเรือดำน้ำหลังจากเข้าสู่ยุคของเรือนิวเคลียร์ ด้วยเหตุผลว่า เรือเหล่านี้ใช้เวลาบนผิวน้ำน้อยเกินไป อย่างไรก็ตาม ก็ยังคงมีการออกหมายเลขให้กับเรือดำน้ำต่อหลังจากนั้น

เรือหลวง*แลงคาสเตอร์* ได้รับการจัดหมายเลขชายธงเป็น F232 ในครั้งแรก จนกระทั่งราชนาวีทราบในภายหลังว่า หมายเลข 232 เป็นรูปแบบตัวเลขมาตรฐานสำหรับเรือที่เกยตื้น ด้วยเหตุผลด้านโชคลางซึ่งชาวเรือเชื่อถือเป็นอย่างมาก เรือจึงถูกเปลี่ยนหมายเลขชายธงเป็น F229

### สงครามโลกครั้งที่สอง

#### ไม่มีอักษรธงหลัก

หมายเลขห้อยกำกับหมายเลข 13 ไม่มีการจัดสรรให้ใช้งาน

* เรือบัญชาการ (Capital Ship), เรือบรรทุกอากาศยาน (Aircraft carrier), เรือลาดตระเวน (Cruiser)

#### อักษรธงหลัก

หมายเลขห้อยกำกับหมายเลข 13 ไม่มีการจัดสรรให้ใช้งานกับหมายเลขธงหลัก และตัวอักษร J กับ K ใช้กับตัวเลขสามชุดเนื่องจากจำนวนเรือในชุดอักษรมีมากเกินกว่าเลขสองชุด

* **D** — เรือพิฆาต (จนถึง พ.ศ. 2483), เรือบัญชาการ, เรือบรรทุกอากาศยาน, เรือลาดตระเวน (ตั้งแต่ พ.ศ. 2483)
* **F** — เรือพิฆาต (จนถึง พ.ศ. 2483) และ เรือช่วยรบขนาดใหญ่ (ตั้งแต่ พ.ศ. 2483)
* **G** — เรือพิฆาต (ตั้งแต่ พ.ศ. 2483)
* **H** — เรือพิฆาต
* **I** — เรือบรรทุกอากาศยาน, เรือลาดตระเวนบางลำ (จนถึง พ.ศ. 2483), เรือพิฆาต (ตั้งแต่ พ.ศ. 2483)
* **J** — เรือกวาดทุ่นระเบิด
* **K** — เรือคอร์เวต, เรือฟริเกต
* **L** — เรือพิฆาตคุ้มกัน, เรือสลุปศึก (จนถึง พ.ศ. 2484)
* **M** — เรือวางทุ่นระเบิด
* **N** — เรือกวาดทุ่นระเบิด
* **P** — เรือสลุปศึก (จนถึง พ.ศ. 2482), เรือวางแนวทุ่นป้องกัน (Boom defence vessels) (จนถึง พ.ศ. 2483)
* **R** — เรือพิฆาต (ตั้งแต่ พ.ศ. 2485), เรือสลุปศึก
* **T** — เรือปืนลำน้ำ, เรือวางอวน
* **U** — เรือสลุปศึก (ตั้งแต่ พ.ศ. 2484)
* **W** — เรือลากจูงและกู้ภัย
* **X** — เรือหน่วยปฏิบัติการพิเศษ
* **Z** — เรือวางแนวทุ่นป้องกัน ประตูแนวทุ่น และพื้นที่จอดเรือ
* **4** — เรือช่วยรบต่อต้านอากาศยาน
* **FY** — เรือประมง (เรือประมงอวนลากช่วยรบ, เรือประมงพื้นบ้าน เป็นต้น)

  

#### อักษรธงรอง

อักษรธงรองถูกนำไปใช้งานกับเรือดำน้ำ ซึ่งเรือดำน้ำของราชนาวีที่ใช้อักษร "H" และ "L" และเรือของสหรัฐบางลำที่มีการถ่ายโอนมา มีเพียงแค่ตัวเลขเท่านั้น ในกรณีเหล่านี้ หมายเลขห้อยกำกับเป็นเพียงแค่หมายเลขตัวเรือที่ถูกกลับด้านเท่านั้น (เช่น L24 เมื่อนำมาใช้ห้อยกำกับจะเป็น "24L") ซึ่งภาพถ่ายก่อนสงครามแสดงให้เห็นหมายเลขห้อยกำกับอยู่กับหมายเลขธงรองอย่างถูกต้อง แต่ภาพถ่ายในช่วงสงครามแสดงให้เห็นว่าตัวเลขมักจะถูกวาดถอยหลัง และอักษรธงรองมักจะถูกวาดไว้ในตำแหน่งธงหลัก นอกจากนี้ มีการไม่ใช้อักษร "U" ในธงรองเนี่องจากเป็นการป้องกันไม่ให้ดูสับสนว่าเรือลำดังกล่าวเป็นเรือชนิดเดียวกันกับเรืออู (U-boat) ของเยอรมนี และด้วยเหตุผลเดียวกัน จึงไม่มีการใช้อักษร "V" ด้วย หมายเลขห้อยกำกับ 00–10, 13 รวมถึงหมายเลขที่ลงท้ายด้วย 0 จะไม่ได้รับการจัดสรรให้กับอักษรธงรอง

* เรือ HMS *Tribune* มีเลขชายธงคือ N76 มีเลขอักษรธงรองคือ 76T**A** — พันธมิตร (โปแลนด์ เรือ ORP *Orzeł* (85A))
* **C** (จากคำว่า "coastal") — เรือดำน้ำชั้น*ยู* ของอังกฤษ (ต่อก่อนสงคราม)
* **F** (จากคำว่า "fleet") — เรือดำน้ำชั้น*ริเวอร์*
* **H** — เรือดำน้ำชั้น*เฮช* ของอังกฤษ
* **L** — เรือดำน้ำชั้น*แอล* ของอังกฤษ
* **M** (จากคำว่า "minelayer") — เรือดำน้ำชั้น*แกรมพัส*
* **N** — จัดสรรให้กับเรือดำน้ำที่มีอยู่ตั้งแต่ พ.ศ. 2483.
* **P** — เรือดำน้ำชั้น*โอดิน*, เรือดำน้ำชั้น*พาร์เธีย*
	+ **31P**— เรือดำน้ำชั้น*ยู* (ต่อในช่วงสงคราม), เรือดำน้ำชั้น*วี* ของอังกฤษ
	+ **211P** ถึง **299P** — เรือดำน้ำชั้น*เอส* ของอังกฤษ (ต่อในช่วงสงคราม)
	+ **311P** ถึง **399P**— เรือดำน้ำชั้น*ที* ของอังกฤษ
	+ **411P** ถึง **499P**— เรือดำน้ำชั้น*แอมฟิออน*
	+ **511P** ถึง **599P**— เรือดำน้ำให้ยืม-เช่าของกองทัพเรือสหรัฐ
	+ **611P** ถึง **699P**— commandeered foreign construction
	+ **711P** ถึง **799P**— เรือดำน้ำข้าศึกที่ยึดได้
* **R** — เรือดำน้ำชั้น*เรนโบว์*
* **S** — เรือดำน้ำชั้น*เอส* (ต่อก่อนสงคราม)
* **T** — เรือดำน้ำชั้น*ที* (ต่อก่อนสงคราม)

### หลัง พ.ศ. 2491

หลังสงครามโลกครั้งที่สอง ในปี พ.ศ. 2491 ราชนาวีได้นำหมายเลขชายธงมาปรับใช้ โดยอักษรธงหลักจะระบุประเภทพื้นฐานของเรือ ซึ่ง "F" และ "A" ใช้ตัวเลขสองหลักหรือสามหลัก และ "L" และ "P" ใช้ตัวเลขไม่เกินสี่หลัก และหลักการเดิมเกี่ยวกับเลข 13 ยังคงเดิมอยู่ คือไม่มีการนำมาใช้งาน (เช่น เรือบรรทุกเฮลิคอปเตอร์ เรือหลวงโอเชียน (L12) ตามด้วย เรือหลวงอัลเบียน (L14))

* **A** — เรือช่วยรบ (เรือของ กองเรือสนับสนุนฝ่ายพลเรือน (Royal Fleet Auxiliary), กองกำลังบริการสนับสนุนการเดินเรือ (Royal Maritime Auxiliary Service) และ กองกำลังสนับสนุนการรบราชนาวี (Royal Naval Auxiliary Service), รวมถึงเรือบรรทุกอะไหล่เรือ, เรือวางแนวทุ่นป้องกัน เป็นต้น)
* **C** — เรือลาดตระเวน (ปัจจุบันไม่มีในประจำการ จึงไม่มีการใช้งาน)
* **D** — เรือพิฆาต
* **F** — เรือฟริเกต (อดีตเรือพิฆาตคุ้มกัน, เรือสลุปศึก และ เรือคอร์เวต)
* **H** — สถานีส่งสัญญาณชายฝั่ง (ทางทหาร) ; เรือสำรวจ
* **K** — เรือเบ็ดเตล็ด (เช่น เรือปฏิบัติการสำรวจพื้นทะเล เรือหลวง*ชาเลนเจอร์* หรือเรือสนับสนุนเฮลิคอปเตอร์ เรือหลวง*โลโฟเทน*)
* **L** — เรือยกพลขึ้นบก
* **M** — เรือกวาดทุ่นระเบิด
* **N** — เรือวางทุ่นระเบิด (ปัจจุบันไม่มีในประจำการ จึงไม่มีการใช้งาน)
* **P** — เรือตรวจการณ์
* **R** — เรือบรรทุกอากาศยาน
* **S** — เรือดำน้ำ
* **Y** — อู่ต่อเรือ

### กองเรือ

#### พ.ศ. 2468 – 2482

ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2468 ในเรือของผู้นำกองเรือ (Flotilla leaders) นั้นจะไม่มีการเขียนหมายเลขห้อยกำกับ แต่จะมีการทาแถบสีความกว้าง 4 ฟุต (1.2 เมตร) แทน บริเวณวงรอบด้านหน้า สำหรับผู้นำหมู่เรือ (Division) จะมีการเขียนเลขห้อยกำกับ และมีแถบสีทีแคบกว่าคือความยาว 2 ฟุต (0.61 เมตร) บริเวณช่องด้านหน้า พร้อมกับแถบสียาว 3 ฟุต (0.91 เมตร) บริเวณด้านบน ซึ่งในกองเรือเมดิเตอร์เรเนียน (Mediterranean Fleet) และกองเรือแอตแลนติก (Atlantic Fleet) จะใช้แถบผู้นำกองเรือสีดำ และท้ายสุดกองเรือบ้าน (Home Fleet) จะใช้แถบผู้นำกองเรือสีขาว โดยเรือภายในกองเรือต่าง ๆ จะใช้แถบสีต่าง ๆ ในการระบุสังกัดและตัวตนของตนเอง ซึ่งตั้งแต่ปี พ.ศ. 2468 มีการใช้แถบสีดังต่อไปนี้

* **กองเรือพิฆาตที่ 1** — แถบสีดำหนึ่งแถบ
* **กองเรือพิฆาตที่ 2** — แถบสีดำสองแถบ (แถบสีแดงหนึ่งแถบ ตั้งแต่ พ.ศ. 2478)
* **กองเรือพิฆาตที่ 3** — แถบสีดำสามแถบ
* **กองเรือพิฆาตที่ 4** — ไม่มีแถบสี
* **กองเรือพิฆาตที่ 5** — แถบสีขาวหนึ่งแถบ
* **กองเรือพิฆาตที่ 6** — แถบสีขาวสองแถบ
* **กองเรือพิฆาตที่ 8** (ตั้งแต่ พ.ศ. 2478) — แถบสีดำและขาวอย่างละแถบ

#### สงครามโลกครั้งที่สอง

เมื่อมีเรือพิฆาตแบบปล่องเดี่ยว (Single funnelled destroyer) เข้าประจำการกองเรือชั้นเจในปี พ.ศ. 2482 และด้วยจำนวนของกองเรือที่เพิ่มขึ้น ระบบก็ได้เปลี่ยนแปลงไปตามจำนวนที่เพิ่มขึ้นนั้น โดยเรือแบบปล่องเดี่ยวจะใช้แถบความลึก 3 ฟุต (0.91 เมตร) สำหรับผู้นำกองเรือ และสำหรับผู้นำหมู่เรือจะใช้แถบแนวตั้งความกว้าง 2 ฟุต (0.61 เมตร) และแถบความยาว 6 ฟุต (1.8 เมตร) ด้านใต้แถบของผู้นำกองเรือ แถบผู้นำสีขาวจะใช้สำหรับกองเรือบ้าน (Home Fleet) สีแดงใช้สำหรับกองเรือเมดิเตอร์เรเนียน (Mediterranean Fleet) และระบบแถบสีของกองเรือเปลี่ยนเป็นดังต่อไปนี้

* **กองเรือพิฆาตที่ 1** (เมดิเตอร์เรเนียน) — 1 แถบสีแดง, เรือพิฆาตชั้น*จี*
* **กองเรือพิฆาตที่ 2** (เมดิเตอร์เรเนียน) — 2 แถบสีแดง, เรือพิฆาตชั้น*เฮช*
* **กองเรือพิฆาตที่ 3** (เมดิเตอร์เรเนียน) — 3 แถบสีแดง, และไม่มีแถบ, เรือพิฆาตชั้น*ไอ*
* **กองเรือพิฆาตที่ 4** (เมดิเตอร์เรเนียน) — ไม่มีแถบ, เรือพิฆาตชั้น*ไทรบัล*
* **กองเรือพิฆาตที่ 5** (เมดิเตอร์เรเนียน) — ไม่มีแถบ, เรือพิฆาตชั้น*เค*
* **กองเรือพิฆาตที่ 6** (บ้าน) — 1 แถบสีขาว, เรือพิฆาตชั้น*ไทรบัล*
* **กองเรือพิฆาตที่** **7** (บ้าน) — 2 แถบสีขาว, เรือพิฆาตชั้น*เจ*
* **กองเรือพิฆาตที่ 8** (บ้าน) — 3 แถบสีขาว, เรือพิฆาตชั้น*เอฟ*
* **กองเรือพิฆาตที่ 9** (บ้าน) — 1 แถบสีดำ และ 2 แถบสีขาว, เรือพิฆาตชั้น*วี* และเรือพิฆาตชั้น*ดับเบิลยู*
* **กองเรือพิฆาตที่ 10** (บ้าน) — ไม่มีแถบ, เรือพิฆาตชั้น*วี* และเรือพิฆาตชั้น*ดับเบิลยู*
* **กองเรือพิฆาตที่ 11** (Western Approaches) — 1 แถบสีดำ ทับ 2 แถบสีแดง, เรือพิฆาตชั้น*วี* และเรือพิฆาตชั้น*ดับเบิลยู*
* **กองเรือพิฆาตที่ 12** (Rosyth) — 1 แถบสีขาว ทับ 1 แถบสีแดง, เรือพิฆาตชั้น*อี*
* **กองเรือพิฆาตที่ 13** (ยิบรอลตาร์) — 1 แถบสีขาว ทับ 2 แถบสีแดง, เรือพิฆาตชั้น*วี* และเรือพิฆาตชั้น*ดับเบิลยู*
* **กองเรือพิฆาตที่ 14** (บ้าน) — 1 แถบสีแดง ทับ 1 แถบสีดำ, เรือพิฆาตชั้น*วี* และเรือพิฆาตชั้น*ดับเบิลยู*
* **กองเรือพิฆาตที่ 15** (Rosyth) — 1 แถบสีแดง ทับ 2 แถบสีดำ, เรือพิฆาตชั้น*วี* และเรือพิฆาตชั้น*ดับเบิลยู*
* **กองเรือพิฆาตที่ 16** (พอร์ตสมัท) — 1 แถบสีแดง ทับ 1 แถบสีขาว, เรือพิฆาตชั้น*วี* และเรือพิฆาตชั้น*ดับเบิลยู*
* **กองเรือพิฆาตที่ 17** (Western Approaches) (ตั้งแต่ พ.ศ. 2483) — 1 แถบสีแดง ทับ 2 แถบสีขาว, เรือพิฆาตชั้น*ทาวน์*
* **กองเรือพิฆาตที่ 18** (ช่องแคบอังกฤษ) — 1 แถบสีขาว & 1 แถบสีดำ, เรือพิฆาตชั้น*เอ*
* **กองเรือพิฆาตที่ 19** (โดเวอร์) — 1 แถบสีขาว ทับ 2 แถบสีดำ, เรือพิฆาตชั้น*บี*
* **กองเรือพิฆาตที่ 20** (พอร์ตสมัท) — 2 แถบสีขาว ทับ 1 แถบสีดำ, เรือพิฆาตชั้น*ซี*
* **กองเรือพิฆาตที่ 21** (สถานีจีน) — 2 แถบสีขาว ทับ 1 แถบสีแดง, เรือพิฆาตชั้น*ดี*

แถบกองเรือถูกนำมาใช้งานตลอดช่วงของสงครามแม้ว่าจะเกิดความสูญเสียระหว่างการปฏิบัติการก็ตาม ซึ่งจากทั้งข้อกำหนดในการปฏิบัติระหว่างปฏิบัติการ และการต่อเรือใหม่เพิ่มเติมเพื่อนำเข้าประจำการในกองเรือจะทำลายรูปแบบที่ถูกจำแนกไว้อยู่ก่อนแล้วของกองเรือพิฆาต เรือหลายลำถูกนำไปใช้งานในภารกิจต่าง ๆ ตามความจำเป็นหรือความพร้อมของเรือ และมักถูกจัดกลุ่มขึ้นใหม่กลายเป็นกลุ่มเรือคุ้มกัน ที่ประกอบไปด้วยเรือหลากหลายประเภท เช่น เรือสลุปศึก เรือคอร์เวต เรือฟริเกต และเรือบรรทุกเครื่องบินคุ้มกัน ซึ่งกลุ่มเรือคุ้มกันบางกลุ่มใช้ระบบแถบบนปล่องควันเรือ ส่วนอีกหลายกลุ่มใช้ระบบตัวอักษรบนปล่องควัน เช่น กลุ่มเรือคุ้มกัน B7

#### หลังสงคราม

หลังจากสงคราม กองเรือไม่ได้ถูกแบ่งอัตลักษณ์ผ่านรูปแบบของแถบสีอีกต่อไป แต่ด้วยพื้นผิวโลหะจำนวนมากที่ถูกยึดติดกับปล่องควันของเรือ เรือผู้นำกองเรือหลายลำยังคงใช้สัญลักษณ์ขนาดใหญ่บนส่วนยอดของปล่องควันเรือ และเรือรองผู้นำกองเรือจะทาแถบสีดำที่หน้าน้อยกว่าผู้นำกองเรือรอบปล่องควันเรือ

### รหัสดาดฟ้าเรือ

เรือบรรทุกอากาศยาน และเรือที่มีอากาศยานปฏิบัติการ จะมีการติดรหัสบนดาดฟ้าบินเพื่อช่วยระบุตัวตนของเรือสำหรับเครื่องบินที่จะลงจอด โดยจะอยู่ในตำแหน่งที่สามารถมองเห็นได้ชัดเจนในระยะไกลบนเส้นทางที่จะนำเครื่องร่อนลงจอด ซึ่งกองทัพเรือสหราชอาณาจักรใช้อักษรตัวเดียว (ปกติจะใช้จากอักษรตัวแรกของชื่อเรือ) สำหรับเรือบรรทุกอากาศยานและเรือขนาดใหญ่ที่มีอากาศยานปฏิบัติการ และตัวอักษรคู่ (โดยปกติจะใช้จากตัวอักษรชื่อเรือ) สำหรับเรือขนาดเล็กลงมา สำหรับกองทัพเรือสหรัฐที่มีกองเรือขนาดใหญ่ จะใช้หมายเลขที่เป็นส่วนหนึ่งของหมายเลขการจัดประเภทตัวเรือ (มีระบบคล้ายคลึงกันกับระบบหมายเลขชายธง) 

รหัสดาดฟ้าเรือที่ใช้งานโดยเรือหลักของกองทัพเรือสหราชอาณาจักรประกอบไปด้วย

* เรือหลวง*ควีนเอลิซาเบธ* (R08) ลำล่างสุด มีรหัสดาดฟ้าเรือคืออักษร Qเรือหลวง*อัลเบียน* (HMS ***A**lbio**n**)*  — **AN**
* เรือหลวง*บูลวาร์ค* (HMS ***B**ulwar**k***) — **BK**
* เรือหลวง*ดอน์ทเลส* (HMS ***D**aun**t**less*) — **DT**
* เรือหลวง*โอเชียน* (HMS ***O**cean)*  — **O**
* เรือหลวง*อาร์ครอยัล* (HMS *A**r**k Royal*) — **R**
* เรือหลวง*อินวิซิเบิล* (HMS *I**n**vincible*) — **N**
* เรือหลวง*อิลัสเทรียส* (HMS *I**l**lustrious*) — **L**
* เรือหลวง*ควีนเอลิซาเบธ* (MHS ***Q**ueen Elizabeth*) — **Q**
* เรือหลวง*ปรินซ์ออฟเวลส์* (HMS ***P**rince of Wales*) — **P**
* เรืออาร์เอฟเอ *อาร์กัส* (RFA ***A**rgu**s**)*  — **AS**
* เรืออาร์เอฟเอ *ลายม์เบย์* (RFA *L**y**me **B**ay)*  — **YB**
* เรืออาร์เอฟเอ *คาร์ดิแกนเบย์* (RFA **C**ardigan **B**ay) — **CB**
* เรืออาร์เอฟเอ *เมาท์เบย์* (RFA **M**ounts **B**ay) — **MB**

หมายเลขชายธงสากล
----------------

กองทัพเรือในเนโทและเครือจักรภพแห่งประชาชาติหลายชาติตกลงกันทีจะใช้งานระบบหมายเลขชายธงตามแบบของกองทัพเรือสหราชอาณาจักร ซึ่งตัวระบบนี้สามารถรับประกันได้ว่าในบรรดากองทัพเรือที่กล่าวมาข้างต้นหรือกองทัพเรือชาติอื่น ๆ นอกเหนือจากนี้ที่จะมาเข้าร่วมในภายหลัง จะได้ใช้ระบบหมายเลขชายธงที่ระบุตัวตนเฉพาะไม่ซ้ำกันอย่างแน่นอน ในขณะที่สหรัฐไม่เข้าร่วมการใช้งานระบบนี้ เนื่องจากเรือของกองทัพเรือสหรัฐมีการจำแนกประเภทด้วยระบบสัญลักษณ์การจัดประเภทตัวเรือ (Hull classification symbol) อยู่แล้ว

รายชื่อประเทศที่เข้าร่วมใช้ระบบหมายเลขชายธง พร้อมทั้งช่วงหมายเลขที่ใช้งาน ประกอบไปด้วย

* เรือฟริเกต FS *Prairial* มีหมายเลขชายธงคือ F731**อาร์เจนตินา** — (D: 1x, 2x; P: 3x, 4x; S: 2x, 3x; C: x; V: x)
* **ออสเตรเลีย** (เดิมเป็นส่วนหนึ่งของกองทัพเรือสหราชอาณาจักรจนถึงปี พ.ศ. 2512; ปัจจุบันใช้รูปแบบตามกองทัพเรือสหราชอาณาจักรและระบบสัญลักษณ์การจัดประเภทตัวเรือของสหรัฐ)
* **เบลเยี่ยม** — (A:9xx; F: 9xx; M: 9xx; P:9xx)
* **เดนมาร์ก** — (N: 0xx; A/M/P: 5xx; F/S/Y: 3xx; L: 0xx)
* **ฝรั่งเศส** — (R: 9x; C/D/S: 6xx; F: 7xx; M/P/A: 6xx, 7xx; L: 9xxx)
* **เยอรมนี** — (A: 5x, 51x, 14xx; D: 1xx; F: 2xx; L: 76x; M: 10xx, 26xx; P: 61xx; S: 1xx)
* **กรีซ** — (D/P: 0x, 2xx; A/F: 4xx; L/S/M: 1xx)
* **อิตาลี** — (5xx; D 5xx; F 5xx; P 4xx; 5xxx; A 5xxx; L 9xxx; Y 5xx)
* **เคนยา**
* **มาเลเซีย**
* **นิวซีแลนด์** (F111-HMNZS Te Mana)
* **เนเธอร์แลนด์** (8xx; Y: 8xxx)
* **นอร์เวย์** (F/S/M: 3xx; P: 9xx; L: 45xx)
* **โปรตุเกส** (F/M: 4xx; S: 1xx; P: 11xx0)
* **สเปน** (A: xx, F: 0x 1x 2x.. R: 01, 11, L: 0x, 1x.. P: 0x, 1x.. Y: xxx)
* **ศรีลังกา**
* **แอฟริกาใต้**
* **ตุรกี** (D/S: 3xx; F: 2xx; N: 1xx; A/M: 5xx; P: 1xx, 3xx, L: 4xx; Y: 1xxx)
* **สหราชอาณาจักร** (R: 0x; D: 0x & 1xx; F: 0x, 1xx, 2xx; S: 0x, 1xx; M: 0x, 1xx, 1xxx, 2xxx; P: 1xx, 2xx, 3xx; L: 0x, 1xx, 3xxx, 4xxx; A: ตามที่มีการกำหนดใช้)

ระบบหมายเลขชายธงขององค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ (NATO) ได้เพิ่มสัญลักษณ์ Y (จากคำว่า *yard*) เป็นสัญลักษณ์สำหรับ เรือลากจูง, ปั้นจั่นลอยน้ำ, ท่าเทียบเรือ และอื่น ๆ

รหัสดาดฟ้าเรือสากล
------------------

### กองทัพเรือสหราชอาณาจักร

กองทัพเรือสหราชอาณาจักรใช้อักษรเดี่ยว (ปกติจะใช้จากอักษรตัวแรกของชื่อเรือ) สำหรับเรือบรรทุกอากาศยานและเรือขนาดใหญ่ที่มีอากาศยานปฏิบัติการ และตัวอักษรคู่ (โดยปกติจะใช้จากตัวอักษรชื่อเรือ) สำหรับเรือขนาดเล็กลงมา

ชั้น *Albion*

* HMS **A**lbio**n** — **AN**
* HMS **B**ulwar**k** — **BK**

ชั้น *River*

* HMS **F**ort**h** — **FH**
* HMS **M**edwa**y** — **MY**
* HMS **T**ren**t** — **TT**
* HMS **T**a**m**ar — **TM**
* HMS **Sp**ey — **SP**

ชั้น *Daring*

* HMS **Da**ring — **DA**
* HMS **D**aun**t**less — **DT**
* HMS **D**ia**m**ond — **DM**
* HMS **D**rago**n** — **DN**
* HMS **D**e**f**ender — **DF**
* HMS **Du**ncan — **DU**

ชั้น *Duke*

* HMS **A**rg**y**ll — **AY**
* HMS **La**ncaster — **LA**
* HMS **Ir**on Duke — **IR**
* HMS **M**ont**r**ose — **MR**
* HMS **W**est**m**inster — **WM**
* HMS **N**orthumber**l**and — **NL**
* HMS **R**ich**m**ond — **RM**
* HMS **S**o**m**erset — **SM**
* HMS **Su**therland — **SU**
* HMS **K**en**t** — **KT**
* HMS **P**ortlan**d** — **PD**
* HMS **S**t Al**b**ans — **SB**

ชั้น *Invincible*

* HMS I**n**vincible — **N**
* HMS I**l**lustrious — **L**
* HMS Ark **R**oyal — **R**

ชั้น *Queen Elizabeth*

* HMS **Q**ueen Elizabeth — **Q**
* HMS **P**rince of Wales — **P**

ชั้น *Bay*

* RFA **C**ardigan **B**ay — **CB**
* RFA **L**yme **B**ay — **YB**
* RFA **M**ounts **B**ay — **MB**

ชั้น *Tide*

* RFA **T**ide**s**pring — **TS**
* RFA **T**ide**r**ace — **TR**
* RFA **T**ides**u**rge — **TU**
* RFA **T**ide**f**orce — **TF**

ชั้น *Wave*

* RFA **W**ave **K**night — **WK**
* RFA **W**ave **R**uler — **WR**

ชั้น *Fort Rosalie*

* RFA **F**ort **R**osalie — **FR**
* RFA **F**ort **A**ustin — **FA**

รูปแบบเรือลำอื่น ๆ 

* RFA **A**rgu**s** — **AS**
* RFA **F**ort **V**ictoria — **FV**

### กองทัพเรือเนเธอร์แลนด์

เรือ HNLMS *Rotterdam* (L800) มีรหัสดาดฟ้าคือ RD
ชั้น *De Zeven Provinciën*

* HNLMS De Zeven Provinciën — **ZP**
* HNLMS Tromp — **TR**
* HNLMS De Ruyter — **DR**
* HNLMS Evertsen — **EV**

ชั้น *Holland*

* HNLMS Holland — **HL**
* HNLMS Zeeland — **ZL**
* HNLMS Friesland — **FR**
* HNLMS Groningen — **GR**

เรือสนับสนุนการยกพลขึ้นบก

* HNLMS Rotterdam — **RD**
* HNLMS Johan de Witt — **JW**
* HNLMS Karel Doorman — **KD**

### กองทัพเรือแคนาดา

ชั้น *Halifax*

* HMCS Halifax — **HX**
* HMCS Vancouver — **VR**
* HMCS Ville de Québec — **VC**
* HMCS Toronto — **TO**
* HMCS Regina — **RA**
* HMCS Calgary — **CY**
* HMCS Montréal — **ML**
* HMCS Fredericton — **FN**
* HMCS Winnipeg — **WG**
* HMCS Charlottetown — **CN**
* HMCS St. John's — **SJ**
* HMCS Ottawa — **OA**

ชั้น *Harry DeWolf*

* HMCS Harry DeWolf — **HF**

### กองทัพเรืออียิปต์

* ENS Anwar El Sadat — **AS**
* ENS Gamal Abdel Nasser — **GN**
* ENS Tahya Misr — **TM**
* ENS El Fateg — **FT**

### กองทัพเรือเยอรมัน

ชั้น *Braunschweig*

* เรือ *Hamburg* (F220) ของกองทัพเรือเยอรมันใช้รหัสดาดฟ้าเรือ HABraunschweig — **BS**
* Magdeburg — **MD**
* Erfurt — **EF**
* Oldenburg — **OL**
* Ludwigshafen am Rhein — **LR**

เรือฟริเกตชั้น *Sachsen*

* *Sachsen* — **SN**
* *Hamburg* — **HA**
* Hessen — **HE**

เรือสนับสนุนการรบ

* Main — **MA**
* Mosel — **MO**

### กองทัพเรือฝรั่งเศส

เรือบรรทุกอากาศยานชั้น *Charles de Gaulle*

* FS Charles de Gaulle — **G**

ชั้น *Mistral*

* FS Tonnerre — **TO**
* FS Dixmude — **DX**
* FS Mistral — **MI**

ชั้น *Horizon*

* FS Forbin — **FB**
* FS Chevalier Paul — **PL**

ชั้น *Aquitaine*

* FS Aquitaine — **QN**
* FS Provence — **PC**
* FS Languedoc — **LD**
* FS Auvergne — **VG**
* FS Bretagne — **BT**

ชั้น *La Fayette*

* FS La Fayette — **YE**
* FS Surcouf — **SF**
* FS Courbet — **CO**
* FS Aconit — **AT**
* FS Guépratte — **GT**

### กองทัพเรือนิวซีแลนด์

* HMNZS Otago — **OTA**
* HMNZS Canterbury — **CAN**

### กองทัพเรือโปรตุเกส

เรือ NRP *Dom Francisco de Almeida* (F334) มีรหัสดาดฟ้าเรือคือ FA
ชั้น *Vasco da Gama*

* NRP Vasco da Gama — **VG**
* NRP Corte Real — **CR**
* NRP Álvares Cabral — **AC**

ชั้น *Bartolomeu Dias*

* NRP *Bartolomeu Dias* — **BD**
* NRP *Dom Francisco de Almeida* — **FA**

### กองทัพเรืออินโดนีเซีย

กองทัพเรืออินโดนีเซียใช้รหัสสามตัวสำหรับเรือฟริเกตและเรืออู่ลำเลียงพลสะเทินน้ำสะเทินบกเท่านั้น ตัวอักษรมักจะประกอบไปด้วยตัวอักษรตัวแรก ตัวที่สาม และตัวที่สี่ (หรือตัวสุดท้าย) ของชื่อเรือ

ชั้น *Ahmad Yani*

* KRI *Ahmad Yani* — **AMY**
* KRI *Oswald Siahaan* — **OWA**
* KRI *Karel Satsuit Tubun* — **KST**
* KRI *Abdul Halim Perdanakusumah* — **AHP**
* KRI *Slamet Riyadi* — **SRI**
* KRI *Yos Sudarso* — **YSO**

ชั้น *Martadinata*

* KRI *Raden Eddy Martadinata* — **REM**
* KRI *I Gusti Ngurah Rai* — **GNR**

ชั้น *Bung Tomo*

* KRI *Bung Tomo* — **BTO**
* KRI *John Lie* — **JLI**
* KRI *Usman HARUN* — **USH**

เรือคอร์เวตชั้น *Fatahillah*

* KRI *Fatahillah* — **FTI**
* KRI *Malayahati* — **MLH**
* KRI *Nala* — **NLA**

ชั้น *Makassar*

* KRI *Makassar* — **MKS**
* KRI *Banda Aceh* — **BAC**
* KRI *Surabaya* — **SBY**
* KRI *Banjarmasin* — **BJM**
* KRI *Semarang* — **SMR**

ชั้น *Cakra*

* KRI *Cakra* — **CKA**
* KRI *Nanggala* — **NGA**

ชั้น *Nagapasa*

* KRI *Nagapasa* — **NPS**
* KRI *Ardadedali* — **ARD**
* KRI *Alugoro* — **AGR**

ดูเพิ่ม
-------

* คำนำหน้าชื่อเรือ
* สัญลักษณ์การจัดประเภทตัวเรือ สำหรับเรือของกองทัพเรือสหรัฐและชาติพันธมิตร
* สัญลักษณ์การจัดประเภทตัวเรือของไทย

อ้างอิง
-------

1. ↑  Perrin, william Gordon (1922). *British Flags, Their Early History, and Their Development at Sea: With an Account of the Origin of the Flag as a National Device*. Cambridge University Press archive. p. 202.
2. 1 2  แม่แบบ:Cite page
3. ↑  "sci.military.naval FAQ, Part B – General Terminology & Definitions". Hazegray.org. 2002-04-28. สืบค้นเมื่อ 2013-10-08.
4. ↑  "ACP 113 (AI) Call Sign Book for Ships" (PDF). CCEB. January 2012. pp. 199–226. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 28 August 2017. สืบค้นเมื่อ 25 August 2017.
5. ↑  Jones, Peter (2001). "Towards Self Reliance". ใน Stevens, David (บ.ก.). *The Royal Australian Navy*. The Australian Centenary History of Defence (vol III). South Melbourne, VIC: Oxford University Press. p. 213. ISBN 0-19-554116-2. OCLC 50418095.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **เรือแบ่งตามหมายเลขชายธง**

* "หมายเลขชายธงกองทัพเรืออังกฤษ" naval-history.net