ในฟิสิกส์นิวเคลียร์, **การสลายให้อนุภาคบีตา** (อังกฤษ: beta decay) เป็นรูปแบบหนึ่งของการสลายตัวของสารกัมมันตรังสีที่อนุภาคบีตา (อิเล็กตรอนหรือโพซิตรอน) ถูกปลดปล่อยออกมา ในกรณีปลดปล่อยอิเล็กตรอน จะเป็น *บีตาลบ* ({\beta }^{-}) ขณะที่ในกรณีปลดปล่อยโพซิตรอนจะเป็น *บีตาบวก* ({\beta }^{+}) พลังงานจลน์ของอนุภาคบีตามีพิสัยสเปกตรัมต่อเนื่องจาก 0 ถึงค่าสูงสุดที่จะเป็นไป (*Q*) ซึ่งขึ้นกับสภาวะนิวเคลียร์ของต้นกำเนิดและลูกที่เกี่ยวข้องกับการสลาย โดยทั่วไป *Q* มีค่าประมาณ 1 MeV แต่สามารถมีพิสัยจากสองสาม keV ไปจนถึง สิบ MeV อนุภาคบีตากระตุ้นส่วนใหญ่มีความเร็วสูงมากเป็นซึ่งมีความเร็วใกล้เคียงอัตราเร็วของแสง

การสลาย {\beta }^{-}
--------------------

ในการสลาย {\beta }^{-} อันตรกิริยาอย่างอ่อนจะเปลี่ยนนิวตรอน (n) ไปเป็นโปรตอน (p) ขณะปลดปล่อยอิเล็กตรอน (e^{-}) และ แอนทินิวตริโน ({\bar {u\_{e}}}):

n\rightarrow p+e^{-}+{\bar {u\_{e}}}

ที่ระดับมูลฐาน (ที่ต่ำกว่าไฟน์แมนไดอะแกรม (Feynman diagram) ) เนื่องจากการเปลี่ยนจากควาร์กลง (down quark) เป็นควาร์กขึ้น (up quark) โดยการปลดปล่อยของ W^{-}โบซอน W^{-}จะสลายในภายหลังเป็นอิเล็กตรอนและแอนทินิวตริโน

* การสลาย 
  
    
      
        
          
            β
          
          
            −
          
        
      
    
    {\displaystyle {\beta }^{-}}
  
 ในนิวเคลียสอะตอม ตัวกลางของการปลดปล่อย 
  
    
      
        
          W
          
            −
          
        
      
    
    {\displaystyle W^{-}}
  
โบซอน ถูกละไว้การสลาย {\beta }^{-} ในนิวเคลียสอะตอม ตัวกลางของการปลดปล่อย W^{-}โบซอน ถูกละไว้
* ไฟน์แมนไดอะแกรมสำหรับการสลาย 
  
    
      
        
          
            β
          
          
            −
          
        
      
    
    {\displaystyle {\beta }^{-}}
  
 ของนิวตรอนไปเป็นโปรตอน อิเล็กตรอน และ อิเล็กตรอน แอนทินิวตริโนร่วมกับตัวกลาง 
  
    
      
        
          W
          
            −
          
        
      
    
    {\displaystyle W^{-}}
  
โบซอนไฟน์แมนไดอะแกรมสำหรับการสลาย {\beta }^{-} ของนิวตรอนไปเป็นโปรตอน อิเล็กตรอน และ อิเล็กตรอน แอนทินิวตริโนร่วมกับตัวกลาง W^{-}โบซอน

การสลาย {\beta }^{+}
--------------------

ในการสลาย {\beta }^{+} พลังงานจะถูกใช้ในการเปลี่ยนจากโปรตอนไปเป็นนิวตรอน, โพซิตรอน (e^{+})และนิวตริโน (u\_{e}):

energy+p\rightarrow n+e^{+}+v\_{e}

การสลาย {\beta }^{+} ไม่เหมือนกับการสลาย {\beta }^{-} เนื่องจากการสลาย {\beta }^{+} ไม่สามารถเกิดขึ้นในการแตกตัวได้ เพราะมันต้องการพลังงาน มวลของนิวตรอนจะมีพลังงานมากกว่าโปรตอน การสลาย {\beta }^{+} สามารถเกิดขึ้นได้ภายในนิวเคลียสเท่านั้น เมื่อปริมาณของพลังงานยึดเหนี่ยวของนิวเคลียสสูงกว่านิวเคลียสลูก ความแตกต่างของพลังงานทำให้เกิดปฏิกิริยาเปลี่ยนโปรตอนไปเป็นนิวตรอน โพซิตรอน และ นิวตริโน และกลายเป็นพลังงานจลล์ของอนุภาคนั้น

อ้างอิง
-------

* Kurie, F. N. D.; Richardson, J. R.; Paxton, H. C. (1936). "The Radiations Emitted from Artificially Produced Radioactive Substances. I. The Upper Limits and Shapes of the β-Ray Spectra from Several Elements". *Physical Review*. **49** (5): 368–381. Bibcode:1936PhRv...49..368K. doi:10.1103/PhysRev.49.368.
* Kurie, F. N. D. (1948). "On the Use of the Kurie Plot". *Physical Review*. **73** (10): 1207. Bibcode:1948PhRv...73.1207K. doi:10.1103/PhysRev.73.1207.
* Tuli, J. K. (2011). *Nuclear Wallet Cards* (PDF) (8th ed.). Brookhaven National Laboratory. เก็บ (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-10-09.

|  |  |
| --- | --- |
| การควบคุมรายการหลักฐาน: หอสมุดแห่งชาติ แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ | 
* เยอรมนี
* อิสราเอล
* สหรัฐ
* ญี่ปุ่น

 |