**กลุ่มดาวนายพราน** (อังกฤษ: Orion) เป็นกลุ่มดาวที่มีชื่อเสียง คนไทยเรียกว่า **ดาวเต่า** การที่มีดาวฤกษ์สว่างหลายดวงเป็นสมาชิก และมีตำแหน่งอยู่บริเวณเส้นศูนย์สูตรฟ้า ทำให้มองเห็นได้ทั่วโลก และอาจเป็นที่รู้จักกว้างขวางที่สุดในบรรดากลุ่มดาวบนท้องฟ้า ดาวสามดวงที่ประกอบกันเป็น "เข็มขัดของนายพราน" เป็นดาวที่มีความสว่างปานกลางแต่ก็สามารถสังเกตเห็นได้ง่าย สำหรับผู้สังเกตการณ์ที่อยู่ในซีกโลกเหนือจะสามารถมองเห็นกลุ่มดาวนี้ได้ตั้งแต่ช่วงเย็นของเดือนตุลาคมไปจนถึงเดือนมกราคม จากนั้นจะสามารถเห็นได้ในช่วงเช้ามืดตั้งแต่ปลายเดือนกรกฎาคมถึงพฤศจิกายน

ตำแหน่งของกลุ่มดาวนายพรานเทียบกับกลุ่มดาวข้างเคียงสามารถจินตนาการออกมาเป็นภาพได้ดังนี้ : นายพรานโอไรอันยืนอยู่ข้างแม่น้ำเอริดานัส มีหมาล่าเนื้อสองตัวอยู่เคียงข้างคือ คานิสใหญ่และคานิสเล็ก เขากำลังสู้กับวัวเทารัส โดยมีเหยื่ออื่นอยู่ข้างๆ อีกเช่น ลีปัสกระต่ายป่า

กลุ่มดาวนายพรานมีดาวไรเจลเป็นดาวสว่างที่สุด แต่ดาวที่มีชื่อเสียงคือดาวบีเทลจุส ดาวยักษ์แดงซึ่งเป็นองค์ประกอบหนึ่งในสามดวงของดาวสามเหลี่ยมฤดูหนาว (คือดาวบีเทลจุส ดาวซิริอุส และดาวโปรซิออน) เราสามารถใช้กลุ่มดาวนายพรานสำหรับการชี้ดาวต่างๆ ได้มากมาย เช่น ลากจากดาวอัลนิลัม ไป ดาวเมสสา จะชี้ตรงทิศเหนือ ใต้กลุ่มดาวนายพรานเป็นกลุ่มดาวกระต่ายป่า ดาวไรเจลอยู่ติดกับกลุ่มดาวแม่น้ำที่มีดาวอะเคอร์นาเป็นดาวเด่น (ไม่ได้อยู่ติดกัน) เข็มขัดนายพรานชี้ไปที่ดาวตาวัว (อัลดิบารัน) และถ้าลากจากไรเจลผ่านบีเทลจุสจะได้ดาวคาสเตอร์ เป็นต้น

รายชื่อดาวในกลุ่ม
-----------------

กลุ่มดาวนายพรานเป็นกลุ่มดาวที่มีดาวฤกษ์สว่างเป็นสมาชิกอยู่มาก มีดาวฤกษ์ในตำแหน่งหลักทั้งสิ้น 8 ชุด มีรายละเอียดดังนี้

* λ Ori (ดาวเมสสา) เป็นดาวส่วนหัวของนายพราน มีความส่องสว่างปรากฏ 3.54
* α Ori (ดาวบีเทลจุส) อยู่ที่ไหล่ขวาของนายพราน เป็นดาวยักษ์แดงที่มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางใหญ่กว่าวงโคจรของดาวอังคาร แม้จะได้รหัสว่า อัลฟา (α) แต่ระดับความสว่างก็ยังเป็นรองแก่ดาวไรเจล มีความส่องสว่างปรากฏ 0.42 (แปรแสงได้ระหว่าง 0.3-1.2)
* γ Ori (ดาวเบลลาทริกซ์) อยู่ที่ไหล่ซ้ายของนายพราน มีความส่องสว่างปรากฏ 1.64
* ζ Ori (ดาวอัลนิแทค), ε Ori (ดาวอัลนิลัม) และ δ Ori (ดาวมินทาคา) ประกอบกันเป็นแนวเส้นที่เป็นที่รู้จักว่า "เข็มขัดของนายพราน" (Orion's Belt) ซึ่งเป็นจุดสังเกตค้นหากลุ่มดาวได้อย่างง่ายที่สุด มีความส่องสว่างปรากฏ 2.00 ,1.70 ,2.23 ตามลำดับ
* η Ori (เอต้า โอไรอัน) อยู่ระหว่างดาวมินทาคากับไรเจล มีความส่องสว่างปรากฏ 3.42
* κ Ori (ดาวไซฟ์) อยู่ที่เข่าขวาของนายพราน มีความส่องสว่างปรากฏ 2.09
* β Ori (ดาวไรเจล) อยู่ที่เข่าซ้ายของนายพราน เป็นดาวสีน้ำเงินขาวขนาดใหญ่ที่สว่างมากที่สุดดวงหนึ่งบนท้องฟ้า มีดาวในระบบดาวสามดวงที่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า มีความส่องสว่างปรากฏ 0.12
* ι Ori (ดาวฮัตซยา) อยู่ที่ตำแหน่งยอดดาบของนายพราน มีความส่องสว่างปรากฏ 2.77

เช่นเดียวกับดาวฤกษ์สว่างดวงอื่นๆ ชื่อ บีเทลจุส ไรเจล ไซฟ์ อัลนิแทค มินทาคา อัลนิลัม ฮัตซยา และเมสสา มีต้นกำเนิดมาจากคำในภาษาอาหรับ

การระบุตำแหน่งดาวอื่น
---------------------

การใช้กลุ่มดาวนายพรานเพื่อค้นหาดาวอื่นใกล้เคียง
กลุ่มดาวนายพรานมีประโยชน์อย่างยิ่งในการใช้ค้นหาตำแหน่งของดาวอื่นๆ เมื่อลากเส้นจากแนวเข็มขัดนายพรานออกไปทางตะวันออกเฉียงใต้ จะพบดาวซิริอุสในกลุ่มดาวสุนัขใหญ่ ถ้าลากต่อออกไปทางตะวันตกเฉียงเหนือ จะพบดาวอัลดิบาแรน เส้นตรงที่ลากผ่านไหล่ทั้งสองข้างของนายพรานออกไปทางตะวันออกจะชี้ไปยังตำแหน่งของดาวโปรซิออนในกลุ่มดาวสุนัขเล็ก ถ้าลากเส้นจากดาวไรเจลผ่านดาวบีเทลจุสต่อออกไปจะพบดาวคาสเตอร์กับดาวพอลลักซ์ในกลุ่มดาวคนคู่ นอกจากนี้ ดาวไรเจลยังเป็นดาวสมาชิกดวงหนึ่งของวงกลมฤดูหนาว ส่วนซิริอุสและโปรซิออนเป็นส่วนหนึ่งของทั้งดาวสามเหลี่ยมฤดูหนาวและวงกลมฤดูหนาว

วัตถุท้องฟ้าในกลุ่มดาว
----------------------

ใต้ตำแหน่งเข็มขัดของโอไรอันจะเป็นดาบนายพราน บริเวณนี้มีดาวหลายดวงเช่น θ1 โอไรอัน และ θ2 โอไรอัน หรือเรียกชื่อว่า กระจุกดาวทราเปเซียม และเนบิวลานายพราน (M42) เป็นวัตถุท้องฟ้าที่สามารถมองเห็นได้ง่ายด้วยตาเปล่า หากใช้กล้องสองตาช่วย จะสามารถมองเห็นกลุ่มเมฆหมุนวนอยู่รอบๆ รวมถึงแก๊สเรืองแสงและฝุ่น

เนบิวลาที่มีชื่อเสียงอีกแห่งหนึ่งคือ IC 424 หรือเนบิวลาหัวม้า ใกล้กับตำแหน่งดาว ζ โอไรอัน (Alnitak)เป็นเมฆฝุ่นมืดๆ ที่เกาะกลุ่มเป็นรูปร่างคล้ายหัวม้าอันเป็นที่มาของชื่อ

ถ้าใช้กล้องโทรทรรศน์ขนาดเล็กส่องสำรวจดูรอบๆ บริเวณกลุ่มดาวนายพราน จะสามารถมองเห็นวัตถุท้องฟ้าที่น่าสนใจอีกมากมายในเขตอวกาศลึกในแถบนี้ เช่น เนบิวลา M43 เนบิวลา M78 รวมถึงระบบดาวอีกหลายกลุ่มรวมถึง ไอโอตาโอไรอัน และซิกมาโอไรอันด้วย ถ้าใช้กล้องโทรทรรศน์ที่ใหญ่ขึ้นก็อาจมองเห็นวัตถุบางอย่างเช่น เนบิวลาเพลิง (NGC 2024) ตลอดจนระบบดาวหลายดวงและเนบิวลาขนาดเล็กที่มีแสงจางๆ ได้อีก

เนบิวลาเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งอยู่ในกลุ่มเมฆโมเลกูลาร์โอไรอัน ซึ่งอยู่ห่างออกไปประมาณ 1,500 ปีแสง มีความกว้างหลายร้อยปีแสง ถือเป็นย่านกำเนิดดาวฤกษ์ใหม่ที่หนาแน่นที่สุดแห่งหนึ่งในดาราจักรของเรา

อ้างอิง
-------

1. ↑  Dolan, Chris. "Orion" เก็บถาวร 2011-12-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. เก็บข้อมูลเมื่อ 2007-10-05.
2. ↑  "Introduction to the Constellations". เก็บข้อมูลเมื่อ 2007-10-10.
3. ↑  "Look for Orion the Hunter, and Sirius the Dog Star >> skywatching". เก็บข้อมูลเมื่อ 2007-10-10.
4. ↑  "Orion Constellation". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-09-21. สืบค้นเมื่อ 2008-11-06.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* ดาวไถ (Orion's Belt and Orion Nebula) เก็บถาวร 2006-12-09 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

| * ด
* ค
* ก
รายชื่อกลุ่มดาวโดยทอเลมี |
| --- |
| แอนดรอมิดา
* คนแบกหม้อน้ำ
* นกอินทรี
* แท่นบูชา
* เรืออาร์โก
* แกะ
* สารถี
* คนเลี้ยงสัตว์
* ปู
* หมาใหญ่
* หมาเล็ก
* แพะทะเล
* แคสซิโอเปีย
* คนครึ่งม้า
* ซีฟิอัส
* ซีตัส
* มงกุฎใต้
* มงกุฎเหนือ
* นกกา
* ถ้วย
* หงส์
* โลมา
* มังกร
* ม้าแกลบ
* แม่น้ำ
* คนคู่
* เฮอร์คิวลีส
* งูไฮดรา
* สิงโต
* กระต่ายป่า
* คันชั่ง
* หมาป่า
* พิณ
* คนแบกงู
* นายพราน
* ม้าบิน
* เพอร์ซิอัส
* ปลา
* ปลาใต้
* ลูกธนู
* คนยิงธนู
* แมงป่อง
* งู
* วัว
* สามเหลี่ยม
* หมีใหญ่
* หมีเล็ก
* หญิงสาว
 | ทอเลมี |

| * ด
* ค
* ก
กลุ่มดาว 88 กลุ่ม |
| --- |
| แอนดรอมิดา
* เครื่องสูบลม
* นกการเวก
* คนแบกหม้อน้ำ
* นกอินทรี
* แท่นบูชา
* แกะ
* สารถี
* คนเลี้ยงสัตว์
* สิ่ว
* ยีราฟ
* ปู
* สุนัขล่าเนื้อ
* สุนัขใหญ่
* สุนัขเล็ก
* แพะทะเล
* กระดูกงูเรือ
* แคสซิโอเปีย
* คนครึ่งม้า
* ซีฟิอัส
* ซีตัส
* กิ้งก่าคะมีเลียน
* วงเวียน
* นกเขา
* ผมเบเรนิซ
* มงกุฎใต้
* มงกุฎเหนือ
* นกกา
* ถ้วย
* กางเขนใต้
* หงส์
* โลมา
* ปลากระโทงแทง
* มังกร
* ม้าแกลบ
* แม่น้ำ
* เตาหลอม
* คนคู่
* นกกระเรียน
* เฮอร์คิวลีส
* นาฬิกา
* งูไฮดรา
* งูไฮดรัส
* อินเดียนแดง
* กิ้งก่า
* สิงโต
* สิงโตเล็ก
* กระต่ายป่า
* คันชั่ง
* หมาป่า
* แมวป่า
* พิณ
* ภูเขา
* กล้องจุลทรรศน์
* ยูนิคอร์น
* แมลงวัน
* ไม้ฉาก
* ออกแทนต์
* คนแบกงู
* นายพราน
* นกยูง
* ม้าบิน
* เพอร์ซิอัส
* นกฟีนิกซ์
* ขาตั้งภาพ
* ปลา
* ปลาใต้
* ท้ายเรือ
* เข็มทิศ
* ตาข่าย
* ลูกธนู
* คนยิงธนู
* แมงป่อง
* ช่างแกะสลัก
* โล่
* งู
* เซกซ์แทนต์
* วัว
* กล้องโทรทรรศน์
* สามเหลี่ยม
* สามเหลี่ยมใต้
* นกทูแคน
* หมีใหญ่
* หมีเล็ก
* ใบเรือ
* หญิงสาว
* ปลาบิน
* หมาจิ้งจอก
 |