| บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของ  |
| --- |
| ประวัติศาสตร์อียิปต์ |
|  |
| อียิปต์ยุคก่อนประวัติศาสตร์

|  |  |
| --- | --- |
| ยุคก่อนประวัติศาสตร์ | ก่อน 3150 BC
 |
| ยุคก่อนราชวงศ์ | 6000–3150 BC
 |

 |
| อียิปต์โบราณ

|  |  |
| --- | --- |
| สมัยต้นยุคราชวงศ์ | 3150–2686 BC
 |
| อาณาจักรเก่า | 2686–2181 BC
 |
| ช่วงต่อระยะที่หนึ่ง | 2181–2055 BC
 |
| อาณาจักรกลาง | 2055–1650 BC
 |
| ช่วงต่อระยะที่สอง | 1650–1550 BC
 |
| อาณาจักรใหม่ | 1550–1069 BC
 |
| ช่วงต่อระยะที่สาม | 1069–664 BC
 |
| ยุคปลาย | 664–332 BC
 |

 |
| อียิปต์ยุคกรีก-โรมัน

|  |  |
| --- | --- |
| ราชวงศ์อาเกียดและทอเลมี | 332–30 BC
 |
| โรมันและไบเซนไทน์ | 30 BC–641 AD
 |
| ซาเซเนียนอียิปต์ | 619–629
 |

 |
| อียิปต์ยุคกลาง

|  |  |
| --- | --- |
| รอชิดีนอียิปต์ | 641–661 
 |
| อุมัยยะฮ์อียิปต์ | 661–750
 |
| อับบาซียะฮ์อียิปต์ | 750–935
 |
| ราชวงศ์ตูลูนิด | 868–905
 |
| ราชวงศ์อิคชิดีด | 935–969
 |
| ฟาฏิมียะฮ์อียิปต์ | 969–1171
 |
| ราชวงศ์อัยยูบิด | 1171–1250
 |
| ราชวงศ์มัมลูก | 1250–1517
 |

 |
| อียิปต์ยุคใหม่ตอนต้น

|  |  |
| --- | --- |
| ออตโตมันอียิปต์ | 1517–1867
 |
| การยึดครองโดยฝรั่งเศส | 1798–1801
 |
| ราชวงศ์มูฮัมมัดอาลี | 1805–1953
 |
| รัฐเคดีฟอียิปต์ | 1867–1914
 |

 |
| อียิปต์ยุคใหม่

|  |  |
| --- | --- |
| การยึดครองโดยบริเตน | 1882–1922
 |
| รัฐสุลต่านอียิปต์ | 1914–1922
 |
| ราชอาณาจักรอียิปต์ | 1922–1953
 |
| สาธารณรัฐ | 1953–ปัจจุบัน
 |

 |
| อ้างอิงคริสต์ศักราช  "BC" หมายถึง ปีก่อนคริสต์ศักราช |
| * ด
* ค
* ก
 |

| สมัยและราชวงศ์ของอียิปต์โบราณ |
| --- |
| ทั้งหมดก่อนคริสต์ศักราช |
| ยุคต้น

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ก่อนยุคราชวงศ์ |  |  |
| ราชวงศ์ที่ 1 |  I  |  ประมาณ 3150–2890
  |
| ราชวงศ์ที่ 2 |  II  |  2890–2686
  |

 |
| ราชอาณาจักรเก่า

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ราชวงศ์ที่ 3 |  III  |  2686–2613
  |
| ราชวงศ์ที่ 4 |  IV  |  2613–2498
  |
| ราชวงศ์ที่ 5 |  V  |  2498–2345
  |
| ราชวงศ์ที่ 6 |  VI  |  2345–2181
  |

 |
| ช่วงต่อที่หนึ่ง

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ราชวงศ์ที่ 7 |  VII  |  ไม่แน่ชัด
  |
| ราชวงศ์ที่ 8 |  VIII  |  2181–2160
  |
| ราชวงศ์ที่ 9 |  IX  |  2160–2130
  |
| ราชวงศ์ที่ 10 |  X  |  2130–2040
  |
|  ช่วงต้น ราชวงศ์ที่ 11 |  XI  |  2134–2061
  |

 |
| ราชอาณาจักรกลาง

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  ช่วงปลาย ราชวงศ์ที่ 11 |  XI  |  2061–1991
  |
| ราชวงศ์ที่ 12 |  XII  |  1991–1803
  |
| ราชวงศ์ที่ 13 |  XIII  |  1803–1649
  |
| ราชวงศ์ที่ 14 |  XIV  |  1705–1690
  |

 |
| ช่วงต่อที่สอง

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ราชวงศ์ที่ 15 |  XV  |  1674–1535
  |
| ราชวงศ์ที่ 16 |  XVI  |  1660–1600
  |
| ราชวงศ์อไบดอส |  |  1650–1600
  |
| ราชวงศ์ที่ 17 |  XVII  |  1580–1549
  |

 |
| ราชอาณาจักรใหม่

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ราชวงศ์ที่ 18 |  XVIII  |  1549–1292
  |
| ราชวงศ์ที่ 19 |  XIX  |  1292–1189
  |
| ราชวงศ์ที่ 20 |  XX  |  1189–1077
  |

 |
| ช่วงต่อที่สาม

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ราชวงศ์ที่ 21 |  XXI  |  1069–945
  |
| ราชวงศ์ที่ 22 |  XXII  |  945–720
  |
| ราชวงศ์ที่ 23 |  XXIII  |  837–728
  |
| ราชวงศ์ที่ 24 |  XXIV  |  732–720
  |
| ราชวงศ์ที่ 25 |  XXV  |  732–653
  |

 |
| ยุคปลาย

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ราชวงศ์ที่ 26 |  XXVI  |  672–525
  |
| ราชวงศ์ที่ 27(ยุคที่หนึ่งของเปอร์เซีย) |  XXVII  |  525–404
  |
| ราชวงศ์ที่ 28 |  XXVIII  |  404–398
  |
| ราชวงศ์ที่ 29 |  XXIX  |  398–380
  |
| ราชวงศ์ที่ 30 |  XXX  |  380–343
  |
| ราชวงศ์ที่ 31(ยุคที่สองของเปอร์เซีย) |  XXXI  |  343–332
  |

 |
| สมัยเฮลเลนิสต์

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ราชวงศ์ที่ 32 |  XXXII  |  332–305
  |
| ราชวงศ์ที่ 33 |  XXXIII  |  305–30
  |

 |
| อียิปต์ของโรมัน

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ราชวงศ์ที่ 34(ฟาโรห์แห่งโรมัน) |  XXXIV  |  30– ค.ศ. 313 
  |

 |
| *ดูเพิ่ม: รายชื่อฟาโรห์ตามช่วงเวลาและราชวงศ์* |
| * ด
* ค
* ก
 |

**สมัยปลายแห่งอียิปต์โบราณ** หมายถึง ช่วงเวลาความรุ่งโรจน์ช่วงสุดท้ายของผู้ปกครองแห่งอียิปต์พื้นเมือง หลังจากช่วงสมัยระหว่างกลางที่สามแห่งอียิปต์นับตั้งแต่การสถาปนาราชวงศ์ที่ยี่สิบหกแห่งซาอิสโดยฟาโรห์พซัมติกที่ 1 แต่รวมถึงช่วงเวลาของการปกครองโดยกษัตริย์เปอร์เซียแห่งจักรวรรดิอะคีเมนิด ซึ่งปกครองอียิปต์ หลังจากการพิชิตโดยกษัตริย์แคมไบซีสที่ 2 ในปี 525 ปีก่อนคริสตกาลด้วยเช่นกัน สมัยปลายกินช่วงเวลาระหว่าง 664 จนถึง 332 ปีก่อนคริสตกาล ซึ่งนับตั้งแต่เหตุการณ์ช่วงเวลาของการปกครองโดยราชวงศ์ต่างชาติโดยราชวงศ์ที่ยี่สิบห้าแห่งนิวเบีย และช่วงต้นด้วยช่วงเวลาสั้น ๆ ของการมีอำนาจเหนืออียิปต์ของจักวรรดิอัสซีเรียใหม่ สมัยปลายแห่งอียิปต์โบราณสิ้นสุดลงด้วยการพิชิตจักรวรรดิเปอร์เซียโดยอเล็กซานเดอร์มหาราชและการสถาปนาราชวงศ์ทอเลมีโดยนายพลทอเลมีที่ 1 โซเตอร์ หนึ่งในชาวกรีกโบราณจากมาซิโดเนียทางตอนเหนือของกรีซ ด้วยการพิชิตจักรวรรดิมาซิโดเนียของกรีกในช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสตกาล ซึ่งช่วงเวลาหลังจากนั้นนับว่าเป็นสมัยเฮลเลนนิสติกแห่งอียิปต์

ราชวงศ์ในสมัยปลายแห่งอียิปต์โบราณ
---------------------------------

### ราชวงศ์ที่ยี่สิบหกแห่งอียิปต์

ราชวงศ์ที่ยี่สิบหก หรือที่เรียกว่าราชวงศ์แห่งซาอิส หลังจากราชวงศ์ที่ยี่สิบหกได้สถาปนาศูนย์อำนาจในเมืองซาอิส ก็ได้ขึ้นมาปกครองตั้งแต่ 672 ถึง 525 ปีก่อนคริสตกาล และประกอบด้วยฟาโรห์จำนวนหกพระองค์ ซึ่งเริ่มต้นช่วงเวลาของราชวงศ์ด้วยการรวมอาณาจักรอียิปต์ของฟาโรห์พซัมติกที่ 1 เมื่อราว 656 ปีก่อนคริสตกาล เป็นผลโดยตรงจากการปล้นสดมภ์เมืองธีบส์โดยจักรวรรดิอัสซีเรียเมื่อ 663 ปีก่อนคริสตกาล และได้เริ่มการขุดคลองจากแม่น้ำไนล์ถึงทะเลแดงในช่วงเวลานี้

ดูเหมือนว่าอียิปต์จะขยายดินแดนเข้าสู่ตะวันออกใกล้ในช่วงต้นของช่วงเวลาดังกล่าง การค้นพบทางโบราณคดีที่จำนวนมากจากเลวานไทน์ แสดงให้เห็นถึงการยึดครองและการควบคุมของอียิปต์ในช่วงปลายทศวรรษของศตวรรษที่ 7 ก่อนคริสต์กาล รวมถึงวัตถุต่าง ๆ ของอียิปต์จากหลาย ๆ แห่ง ชิ้นส่วนเครื่องปั้นดินเผาและเอกสารแสดงระบบบรรณาการ/ภาษี และหลักฐานจากป้อมปราการแห่งเมซาด ฮาชาฟยาฮู อิทธิพลของอียิปต์ไปถึงพื้นที่ยูเฟรติสในสถานที่เช่น คิมูฮู และกูรามาติ แต่ต่อมาอียิปต์ก็ต้องถอยร่นจากความพ่ายแพ้ที่คาร์เคมิช แม้ว่าการแทรกแซงของอียิปต์ในตะวันออกใกล้ดูเหมือนจะดำเนินต่อไปหลังจากการสู้รบครั้งนี้

ฟาโรห์อมาซิสที่ 2 ทรงปฏิบัติตามพระราชนโยบายใหม่และมุ่งความสนพระราชหฤทัยไปที่โลกกรีก ทรงผนวกไซปรัสในรัชสมัยของพระองค์ ฟาโรห์พซัมติกที่ 2 ได้ทรงส่งคณะเดินทางทางทหารครั้งใหญ่ในทางใต้ที่ลึกเข้าไปในบริเวณนิวเบียบนและก็พ่ายแพ้อย่างหนักกลับมา บันทึกปาปิรุสเดโมติกจากรัชสมัยของฟาโรห์อาโมสที่ 2 ไเ้บรรยายถึงการเดินทางเล็ก ๆ สู่นิวเบีย ซึ่งมีลักษณะที่ไม่ชัดเจน มีหลักฐานทางโบราณคดีเกี่ยวกับกองทหารอียิปต์ที่ดอร์กินาร์ติในนิวเบียล่างในช่วงราชวงศ์แห่งซาอิส

ปรากฏหลักฐานอีอย่างหนึ่งจากสมัยปลายแห่งอียิปต์โบราณ คือ บันทึกปาปิรุสบรูคลิน ซึ่งเป็นบันทึกปาปิรุสทางการแพทย์ที่มีชุดการรักษาทางการแพทย์และเวทมนตร์สำหรับผู้ที่ถูกงูกัดโดยพิจารณาจากประเภทของงูหรืออาการ

งานศิลปะในช่วงเวลานี้เกี่ยวข้องกับลัทธิบูชาสัตว์และมัมมี่สัตว์ ภาพนี้แสดงให้เห็นเทพเจ้าปาไตโกสทรงสวมแมลงสคารับบนพระเศียร นกหัวมนุษย์สองตัวเกาะบนพระอังสาบ่า ทรงถืองูไว้ในมือข้างละข้าง และประทับยืนอยู่บนหัวจระเข้

### ราชวงศ์ที่ยี่สิบเจ็ดแห่งอียิปต์

สมัยการปกครองของจักรรวรรดิอะคีเมนิดที่ 1 (ระหว่าง 525–404 ปีก่อนคริสตกาล) ได้เริ่มต้นจากการรบที่เปลูเซียม ซึ่งอียิปต์ (เปอร์เซียเก่า: 𐎸𐎭𐎼𐎠𐎹 Mudrāya) ได้ถูกพิชิตโดยจักรรวรรดิอะคีเมนิดอันกว้างใหญ่ในรัชสมัยกษัตริย์แคมไบซีสที่ 2 และอียิปต์ก็กลายเป็นหนึ่งในมณฑลของจักรรวรรดิอะคีเมนิด ราชวงศ์ที่ยี่สิบเจ็ดแห่งอียิปต์ประกอบด้วยกษัตริย์แห่งเปอร์เซีย ได้แก่ แคมไบซีสที่ 2, เซอร์ซีสที่ 1 และดาริอุสมหาราช ซึ่งทรงเป็นผู้ปกครองอียิปต์ในฐานะฟาโรห์และปกครองผ่านมณฑล เช่นเดียวกันกับฟาโรห์เปทูบาสติสที่ 3 (ปกครองระหว่าง 522–520 ปีก่อนคริสตกาล) (และอาจจะเป็นไปได้พระองค์คือ ฟาโรห์ซัมเมติคัสที่ 4 ตามมีการโต้เถียงกัน) ซึ่งทรงก่อกบฏโดยต่อต้านผู้ปกครองของเปอร์เซีย การก่อกบฏของอินารอสที่ 2 (460-454 ปีก่อนคริสตกาล) ที่ไม่ประสบความสำเร็จนั้นได้รับความช่วยเหลือจากชาวเอเธนส์ในฐานะส่วนหนึ่งของสงครามแห่งสันนิบาตดีเลียน ผู้ว่าการมณฑลอียิปต์ของเปอร์เซีย คือ อารยันเดส (525–522 ปีก่อนคริสตกาล และ 518–ประมาณ 496 ปีก่อนคริสตกาล) ซึ่งปกครองในช่วงของการก่อกบฏโดยฟาโรห์เปทูบาสติสที่ 3, เฟเรนดาเตส (ประมาณ 496–486 ปีก่อนคริสตกาล), อะเคเมเนส (ประมาณ 486–459 ปีก่อนคริสตกาล) ซึ่งเป็นพระอนุชาของกษัตริย์เซอร์ซีสที่ 1 และอาร์ซาเมส (ราว 454 – ราว 406 ปีก่อนคริสตกาล)

### ราชวงศ์ที่ยี่สิบแปดถึงราชวงศ์ที่สามสิบแห่งอียิปต์

ราชวงศ์ที่ยี่สิบแปดมีฟาโรห์พระองค์เดียวคือ อไมร์เตอุส ผู้ครองเมืองแห่งซาอิส พระองค์ทรงก่อการกบฏต่อชาวเปอร์เซียได้สำเร็จ นับเป็นการเปิดฉากช่วงสำคัญของความเป็นอิสระในช่วงสุดท้ายของอียิปต์ภายใต้อำนาจอธิปไตยของชนพื้นเมือง ไม่ปรากฏอนุสาวรีย์ใดที่ปรากฏพระนามของพระองค์ ราชวงศ์นี้ปกครองเป็นเวลาหกปีตั้งแต่ 404 ปีก่อนคริสตกาล - 398 ปีก่อนคริสตกาล

ราชวงศ์ที่ยี่สิบเก้าขึ้นมาปกครองต่อ ซึ่งมีศูนย์กลางการปกครองอยู่ที่เมืองเมนเดส ตั้งแต่ 398 ถึง 380 ปีก่อนคริสตกาล ฟาโรห์ฮาคอร์จากราชวงศ์นี้ทรงสามารถเอาชนะการรุกรานของชาวเปอร์เซียได้ในรัชสมัยของพระองค์

ราชวงศ์ที่สามสิบได้รับรูปแบบศิลปะจากราชวงศ์ที่ยี่สิบหก ฟาโรห์จำนวนสามพระองค์ทรงปกครองตั้งแต่ 380 ถึง 343 ปีก่อนคริสตกาล ฟาโรห์พระองค์แรกของราชวงศ์พระนาม เนคทาเนโบที่ 1 พระองค์ทรงอาชนะการรุกรานของเปอร์เซียใน 373 ปีก่อนคริสตกาล และต่อมาผู้สืบทอดพระราชบัลลังก์ของพระองค์พระนามว่า ทีออส พระองค์ได้ทรงต่อต้านจักรวรรดิอะคีเมนิดในตะวันออกใกล้ การเดินทางเริ่มประสบผลสำเร็จและเดินทางไปยังฟีนิเซียโดยไม่มีปัญหาใดเป็นพิเศษ แต่เจ้าชายทจาฮาปิมู ผู้เป็นพระอนุชา ทรงกำลังวางแผนต่อต้านพระองค์ โดยเจ้าชายทจาฮาปิมูทรงโน้มน้าวให้เจ้าชายเนคทาเนโบ ผู้ซึ่งเป็นพระโอรสลูกชายให้ทรงทำก่อการกบฏต่อฟาโรห์ทีออส และสถาปนาพระองค์เองเป็นฟาโรห์ ซึ่งสามารถก่อการกบฏได้สำเร็จและฟาโรห์ทีออสทรงไม่มีทางเลือกใดอีก นอกจากต้องหนีและคณะสำรวจทางทหารก็แตกพ่าย ผู้ปกครองพระองค์สุดท้ายของราชวงศ์นี้และผู้ปกครองพระองค์สุดท้ายของอียิปต์คือ ฟาโรห์เนคทาเนโบที่ 2 ซึ่งทรงพ่ายแพ้ในการสู้รบซึ่งนำไปสู่การผนวกอียิปต์เข้าจักรวรรดิอะคีเมนิดอีกครั้ง

### ราชวงศ์ที่สามสิบเอ็ดแห่งอียิปต์

สมัยการปกครองของจักรรวรรดิอะคีเมนิดที่ 2 ได้รวมอียิปต์กลับเข้าเป็นส่วนหนึ่งจักรวรรดิเปอร์เซียในการปกครองของราชวงศ์ที่สามสิบเอ็ด (343–332 ปีก่อนคริสตกาล) อีกครั้ง ซึ่งประกอบด้วยกษัตริย์เปอร์เซียจำนวน 3 พระองค์ที่ทรงปกครองในฐานะฟาโรห์ คือ อาร์ตาเซอร์ซีสที่ 3 (343– 338 ปีก่อนคริสตกาล), อาร์ตาเซอร์ซีสที่ 4 (338–336 ปีก่อนคริสตกาล) และดาริอุสที่ 3 (336–332 ปีก่อนคริสตกาล) และปรากฏการก่อกบฏของภายในราชวงศ์ที่สามสิบเอ็ดโดยฟาโรห์คาบาบาช (338–335 ปีก่อนคริสตกาล) การปกครองของเปอร์เซียในอียิปต์สิ้นสุดลงด้วยความพ่ายแพ้ของจักรวรรดิอะคีเมนิดต่อกษัตริย์อเล็กซานเดอร์มหาราช ซึ่งพระองค์ยอมรับการสวามิภักดิ์ของผู้ว่าการมณฑลอียิปต์แห่งเปอร์เซียนามว่า มาซาเคส ใน 332 ปีก่อนคริสตกาล ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการปกครองของชาวกรีกในอียิปต์ที่มีเสถียรภาพหลังจากการสวรรคตของอเล็กซานเดอร์ในสมัยราชอาณาจักรปโตเลมี

อ้างอิง
-------

1. ↑  Bar, S.; Kahn, D.; Shirley, J.J. (2011). *Egypt, Canaan and Israel: History, Imperialism, Ideology and Literature (Culture and History of the Ancient Near East)*. BRILL. pp. 268–285.
2. ↑  Federico, Zains. "Some Preliminary Remarks on the Neo-Assyrian City Wall in the Outer Town at Karkemish": 901–902. `{{cite journal}}`: Cite journal ต้องการ `|journal=` (help)
3. ↑  Shaw, Ian (2004). *The Oxford History of Ancient Egypt*. Oxford University Press. pp. 372–373.
4. ↑  Hill, George (2010). *A History of Cyprus, Vol. 1*. Cambridge University Press. p. 109.
5. ↑  Psamtik II
6. ↑  Shaw, Ian (2004). *The Oxford History of Ancient Egypt*. Oxford University Press. pp. 373–374.
7. ↑  Bleiberg, Barbash & Bruno 2013, p. 55.
8. ↑  Bleiberg, Barbash & Bruno 2013, p. 16.

บรรณานุกรม
----------

* Bleiberg, Edward; Barbash, Yekaterina; Bruno, Lisa (2013). *Soulful Creatures: Animal Mummies in Ancient Egypt*. Brooklyn Museum. p. 151. ISBN 9781907804274.
* Roberto B. Gozzoli: *The Writing of History in Ancient Egypt During the First Millennium BCE (ca. 1070–180 BCE). Trend and Perspectives*, London 2006, ISBN 0-9550256-3-X
* Lloyd, Alan B. 2000. "The Oxford History of Ancient Egypt, edited by Ian Shaw". Oxford and New York: Oxford University Press. 369–394
* Quirke, Stephen. 1996 "Who were the Pharaohs?", New York: Dover Publications. 71–74