**จากัวรันดี** (อังกฤษ: Jaguarundi) เป็นแมวป่าขนาดเล็ก มีถิ่นอาศัยในทวีปอเมริกากลางและทวีปอเมริกาใต้ ลำตัวผอมเพรียว หัวเล็กแบน หางยาว ปลายหางเรียว ตัวเตี้ย ขาสั้นเล็ก ขนสั้นเกรียนและเรียบไม่มีลวดลาย สีมีสามแบบ คือดำ เทาอมน้ำตาล และน้ำตาลแดง หูสั้นกลมและอยู่ห่างกันมาก ตาเล็กอยู่ชิดกัน ม่านตาสีเหลืองเข้มหรือน้ำตาล

ลักษณะทั่วไป
------------

แมวจากัวรันดีเป็นแมวที่มีลักษณะแปลกตาที่สุดชนิดหนึ่ง ลำตัวผอมเพรียว ยาว 55-77 เซนติเมตร หนัก 2-9 กิโลกรัม ตัวผู้มีน้ำหนักเฉลี่ย 5.9 กิโลกรัม ส่วนตัวเมียมีน้ำหนักเฉลี่ย 4.4 กิโลกรัม หัวเล็กแบน หางยาว 50 เซนติเมตร ปลายหางเรียว ตัวเตี้ย ขาสั้นเล็ก ดูเผิน ๆ คล้ายตัวนากหรือเพียงพอนมากกว่าแมว จึงมีชื่อเรียกในภาษาอังกฤษอีกชื่อว่า otter cat (แมวนาก) ขนสั้นเกรียนและเรียบไม่มีลวดลาย สีมีสามแบบ คือดำ เทาอมน้ำตาล และน้ำตาลแดง พวกที่มีสีเข้มมักพบในป่าทึบ หูสั้นกลมและอยู่ห่างกันมาก ตาเล็กอยู่ชิดกัน ม่านตาสีเหลืองเข้มหรือน้ำตาล เปล่งเสียงได้มากถึง 13 แบบ

### ชนิดย่อย

|  |  |
| --- | --- |
| ชื่อวิทยาศาสตร์ | เขตกระจายพันธุ์ |
| *H.y.armeghinoi* | อาร์เจนตินาตะวันตก |
| *H.y.carcomitli* | เท็กซัสตอนใต้ เมกซิโก |
| *H.y.eyra* | บราซิล ปารากวัย อาร์เจนตินา |
| *H.y.fossata* | เม็กซิโก ฮอนดุรัส |
| *H.y.melantho* | เปรู บราซิล |
| *H.y.panamensis* | นิคารากัวร์จนถึงเอกวาดอร์ |
| *H.y.tolteca* | แอริโซนา เม็กซิโก |
| *H.y.yagouaroundi* | กายานา อเมซอน |

ถิ่นที่อยู่อาศัยและเขตกระจายพันธุ์
----------------------------------

แมวจากัวรันดีมีเขตกระจายพันธุ์อยู่ในอเมริกากลางและอเมริกาใต้ตอนบนและตอนกลางลงมาถึงอาร์เจนตินา เขตบนสุดไปถึงรัฐเท็กซัสและนิวเม็กซิโก นอกจากนี้ในพบในรัฐฟลอริดาด้วย แต่ประชากรในส่วนนี้เกิดจากการนำเข้าไปปล่อยตั้งแต่ยุคทศวรรษ 1940

ชอบอยู่ในพื้นที่ต่ำ ตั้งแต่ระดับน้ำทะเลจนถึงสูงที่สุดไม่เกิน 3,200 เมตร พื้นที่หากินกว้างขวาง อาศัยอยู่ได้ทั้งป่าเปิด ป่าไม้พุ่ม บึง ป่าไม้แบบซะวันนาจนถึงป่าดิบ ชอบอาศัยอยู่ชายป่าหรือหรือป่าชั้นสอง และใกล้แหล่งน้ำที่ไม่นิ่งขัง ในป่าฝนพบไม่มากนัก

อุปนิสัย
--------

แมวชนิดนี้หากินตอนกลางวันตั้งแต่ช่วงรุ่งสางจนถึงพลบค่ำ ด้วยเหตุนี้จึงเป็นแมวที่มีการสำรวจศึกษามากที่สุดในทวีปอเมริกาใต้ จากการติดตามด้วยวิทยุในเบลีซ พบว่ามีการดำเนินกิจกรรมมากที่สุดในช่วงบ่ายสองโมงถึงบ่ายสี่โมง หลังตะวันลับขอบฟ้าไปแล้วไม่ค่อยทำอะไรมากนัก มักพบว่าเดินทางและหากินเป็นคู่

แมวจากัวรันดีมีอาณาเขตหากินกว้างขวางมาก ตัวผู้มีพื้นที่หากินตั้งแต่ 88-100 ตารางกิโลเมตร ส่วนตัวเมียมีพื้นที่หากินราว 13-20 ตารางกิโลเมตร เทียบกับเสือจากัวร์ที่ตัวใหญ่กว่ามากและอาศัยอยู่ในพื้นที่เดียวกันยังมีพื้นที่หากินราว 28-40 ตารางกิโลเมตรเท่านั้น พื้นที่หากินของตัวผู้ซ้อนทับกันไม่ถึง 25 เปอร์เซ็นต์ การใช้พื้นที่ในอาณาเขตของตัวเองต่างจากแมวทั่วไป ทั้งตัวผู้และตัวเมียใช้พื้นที่ในส่วนต่าง ๆ ของอาณาเขตห่างกัน แทนที่จะเดินลาดตระเวณตามชายขอบของอาณาเขต

แม้จะเคยมีการพบว่าจากัวรันดีนอนพักบนต้นไม้และปีนป่ายได้คล่องแคล่ว แต่การหากินจะทำบนพื้นดินมากกว่า อาหารที่กินมีหลายชนิด ตั้งแต่สัตว์ฟันแทะขนาดเล็ก กระต่าย อาร์มาดิลโล โอพอสซัม สัตว์เลื้อยคลาน กบ ปลา นก สามารถกระโดดขึ้นไปตะปบนกที่อยู่สูงถึง 2 เมตรได้ บางครั้งอาจกินใบไม้และผลไม้ที่ร่วงหล่นอยู่ตามพื้นดินด้วยซึ่งอาจเป็นการกินเพื่อต้องการน้ำจากภายในเท่านั้น

แมวชนิดนี้เลี้ยงให้เชื่องได้ค่อนข้างง่าย กล่าวกันว่าในยุคก่อนที่สเปนจะรุกรานเข้ามาในอเมริกากลาง ชาวพื้นเมืองเคยเลี้ยงแมวจากัวรันดีเป็นสัตว์เลี้ยงเพื่อควบคุมหนูที่คอยมารบกวนหมู่บ้านและทำลายพืชผล

ชีววิทยา
--------

ตัวเมียในพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นสัดปีละหลายครั้ง พวกที่อยู่ทางเหนือมักผสมพันธุ์ในปลายฤดูใบไม้ร่วง แมวในแหล่งเพาะเลี้ยงมีระยะเวลาเป็นสัด 3.17 วัน และมีคาบการเป็นสัด 53.63 วัน ทำรังในพุ่มไม้ที่หนาแน่น หรือใต้ไม้ล้มที่รกทึบ ตั้งท้องนาน 70 วัน ออกลูกครั้งละ 2-4 ตัว ส่วนใหญ่ 2 ตัว ลูกแมวแรกเกิดมีลายจุด พออายุได้ 3-4 เดือนจุดก็จางหายไป พออายุได้ 6 สัปดาห์ก็เริ่มกินอาหารแข็งได้ ถึงวัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุได้ 24-36 เดือน ในแหล่งเพาะเลี้ยงมีอายุขัยได้ถึง 15 ปี

ภัยคุกคาม
---------

การที่ขนแมวจากัวรันดีมีสีดำไม่สวยอย่างแมวชนิดอื่น จึงไม่มีใครอยากล่าไปทำเสื้อผ้าหรือกระเป๋า แต่จากัวรันดีก็ยังต้องถูกล่าอยู่เสมอเนื่องจากนิสัยที่ชอบไปจับสัตว์เลี้ยงของชาวไร่กิน และภัยคุกคามที่เลวร้ายที่สุดสำหรับจากัวรันดีก็คือการเสียถิ่นที่อยู่อาศัย

สถานภาพ
-------

แมวจากัวรันดีพบได้ค่อนข้างบ่อยตลอดเขตกระจายพันธุ์ แต่ในเม็กซิโก สหรัฐอเมริกา และอเมริกากลางจะพบได้ค่อนข้างยาก ส่วนในอุรุกวัยนั้นคาดว่าจะสูญพันธุ์ไปแล้ว แม้จำนวนประชากรมีแนวโน้มลดลง แต่ไอยูซีเอ็นยังประเมินสถานภาพว่าอยู่ในระดับมีความเสี่ยงน้อย (2551) ไซเตสจัดไว้ในบัญชีหมายเลข 2 ส่วนพันธุ์ที่อยู่ในอเมริกากลางและอเมริกาเหนืออยู่ในบัญชีหมายเลข 1

### ประเทศที่ห้ามล่า

อาร์เจนตินา เบลีซ โบลิเวีย โคลอมเบีย คอสตาริกา เฟรนช์เกียนา กัวเตมาลา ฮอนดุรัส เม็กซิโก ปานามา ปารากวัย ซูรินาเม อุรุกวัย สหรัฐอเมริกา เวเนซุเอลา

### ประเทศที่ควบคุมการล่า

เปรู

### ประเทศที่ไม่มีการคุ้มครอง

บราซิล นิคารากัว เอกวาดอร์ เอลซาลวาดอร์ กายานา

### อ้างอิง

* Sunquist, Mel and Sunquist, Fiona, *Wild Cats of the World*, China: The University of Chicago Press, 2002
* http://www.canuck.com/iseccan/jagundi.html
* Garman, A. Jaguarundi. Retrieved from http://dialspace.dial.pipex.com/agarman/jundi.htm
* http://lynx.uio.no/catfolk/yaguar01.htm

1. ↑  Wozencraft, W. Christopher (16 November 2005). "Order Carnivora (pp. 532-628)" เก็บถาวร 2012-03-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. In Wilson, Don E. and Reeder, DeeAnn M. eds. Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed.). Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2 vols. (2142 pp.). p. 545. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494
2. ↑  Caso, A. Lopez-Gonzalez, C. Payan, E. Eizirik, E. de Oliveira, T. Leite-Pitman, R. Kelly, M. Valderrama, C. (2008). "*Puma yagouaroundi*". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2011.2. International Union for Conservation of Nature.
3. ↑  *"Puma yagouaroundi"*. Integrated Taxonomic Information System. Retrieved May 17, 2010.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
***Puma yagouaroundi***

 ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Puma yagouaroundi ที่วิกิสปีชีส์

| * ด
* ค
* ก
สปีชีส์ในวงศ์เสือและแมวในปัจจุบัน |
| --- |
| อาณาจักร: Animalia **·**  ไฟลัม: Chordata **·**  ชั้น: Mammalia **·**  ชั้นฐาน: Eutheria **·**  อันดับใหญ่: Laurasiatheria **·**  อันดับ: Carnivora **·**  อันดับย่อย: Feliformia |
| 

| วงศ์ Felidae |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Felinae | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Acinonyx* | เสือชีตาห์ (*A. jubatus*) |
| *Caracal* | คาราคัล (*C. caracal*) **·**  เสือไฟแอฟริกา (*C. aurata*) |
| *Felis* | แมวภูเขาจีน (*F. bieti*) **·**  แมวบ้าน (*F. catus*) **·**  แมวป่า (*F. chaus*) **·**  แมวพัลลัส (*F. manul*) **·**  แมวทราย (*F. margarita*) **·**  แมวตีนดำ (*F. nigripes*) **·**  แมวป่ายุโรป (*F. silvestris*) |
| *Leopardus* | แมวแพนทานัล (*L. braccatus*) **·**  โคโลโคโล (*L. colocolo*) **·**  แมวชอฟรัว (*L. geoffroyi*) **·**  คอดคอด (*L. guigna*) **·**  แมวภูเขาแอนดีส (*L. jacobitus*) **·**  แมวปัมปัส (*L. pajeros*) **·**  โอเซลอต (*L. pardalis*) **·**  แมวเสือ (*L. tigrinus*) **·**  มาร์เกย์ (*L. wiedii*) |
| *Leptailurus* | เซอร์วัล (*L. serval*) |
| *Lynx* | ลิงซ์แคนาดา (*L. canadensis*) **·**  ลิงซ์ยูเรเชีย (*L. lynx*) **·**  ลิงซ์สเปน (*L. pardinus*) **·**  บอบแคต (*L. rufus*) |
| *Pardofelis* | แมวลายหินอ่อน (*P. marmorata*) |
| *Catopuma* | แมวแดงบอร์เนียว (*C. badia*) **·**  เสือไฟ (*C. temminckii*) |
| *Prionailurus* | แมวดาว (*P. bengalensis*) **·**  แมวอิริโอะโมะเตะ (*P. iriomotensis*) **·**  แมวป่าหัวแบน (*P. planiceps*) **·**  แมวจุดสีสนิม (*P. rubiginosus*) **·**  เสือปลา (*P. viverrinus*) |
| *Herpailurus* | จากัวรันดี (*H. yagouaroundi*) |
| *Puma* | เสือคูการ์ (*P. concolor*) |

 |
| Pantherinae | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Neofelis* | เสือลายเมฆ (*N. nebulosa*) **·**  เสือลายเมฆบอร์เนียว (*N. diardi*) |
| *Panthera* | สิงโต (*P. leo*) **·**  เสือจากัวร์ (*P. onca*) **·**  เสือดาว (*P. pardus*)  **·** เสือโคร่ง (*P. tigris*) **·** เสือดาวหิมะ (*P. uncia*) |

 |

 |

 |
| **หมวดหมู่** |