บทความนี้เกี่ยวกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2 สำหรับถนนอื่น ๆ ที่มีชื่อว่ามิตรภาพ ดูที่ ถนนมิตรภาพ (แก้ความกำกวม)

**ถนนมิตรภาพ** ซึ่งเป็นชื่อเรียกของ **ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2** หรือ **ทางหลวงสายสระบุรี–สะพานมิตรภาพจังหวัดหนองคาย (เขตแดนไทย/ลาว)**  เป็นหนึ่งในทางหลวงสายประธานทั้งสี่ของประเทศไทย โดยสายทางเริ่มต้นที่จังหวัดสระบุรี มุ่งเข้าสู่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย และสิ้นสุดที่จังหวัดหนองคาย มีระยะทางทั้งสิ้น 509 กิโลเมตร และเป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงเอเชียสาย 12

ถนนมิตรภาพเป็นทางหลวงที่ได้รับความช่วยเหลือจากรัฐบาลกลางสหรัฐในด้านงบประมาณการก่อสร้าง เทคนิควิชาการในการก่อสร้าง นับเป็นทางหลวงสายแรกที่ก่อสร้างถูกต้องตามแบบมาตรฐานการก่อสร้างทางหลวงทุกขั้นตอน และเป็นทางหลวงสายแรกของประเทศไทยที่มีผิวจราจรลาดยางแบบแอสฟอลต์คอนกรีต โดยเปิดให้บริการเมื่อปี พ.ศ. 2508

ประวัติ
-------

ถนนมิตรภาพในอดีตเมื่อครั้งยังเป็นถนนแบบ 2 ช่องทางจราจร ช่วงอำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา
คณะรัฐมนตรีอนุมัติให้ตั้งชื่อถนนช่วงสระบุรี–ปากช่อง–นครราชสีมาว่า "ถนนสุดบรรทัด" และในช่วงนครราชสีมา–ขอนแก่น–อุดรธานี–หนองคายได้รับการตั้งชื่อถนนว่า "ถนนเจนจบทิศ" เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2493 ก่อนที่จะได้รับการสนันสนุนการก่อสร้างจากสหรัฐ ซึ่งเริ่มสร้างในปี พ.ศ. 2498 จากสระบุรีจนถึงนครราชสีมา ระยะทางประมาณ 148 กิโลเมตร ในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงครามเป็นนายกรัฐมนตรี เพื่อแสดงถึงมิตรภาพของประเทศไทยกับสหรัฐในการก่อสร้างถนนร่วมกัน จึงขนานนามถนนสายนี้เป็น **ถนนมิตรภาพ** เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2500 โดยมีพิธีมอบถนนให้ประเทศไทย ในวันที่ 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2501

ต่อมาได้สร้างช่วงต่อจากนครราชสีมาจนถึงหนองคายในปี พ.ศ. 2504 ระยะทาง 360 กิโลเมตร สายนี้รัฐบาลไทยได้รับความช่วยเหลือจากองค์การบริหารวิเทศกิจแห่งสหรัฐ (USOM) พร้อมทั้งได้จ้างผู้เชี่ยวชาญชาวอเมริกันมาช่วยให้คำแนะนำด้วย ส่วนการออกแบบและการก่อสร้างอยู่ภายใต้การควบคุมของกรมทางหลวง ส่วนใหญ่สร้างทับแนวถนนที่มีอยู่เดิม ยกเว้นช่วงนครราชสีมา–บ้านไผ่ ที่แนวถนนเดิมคดเคี้ยวและอยู่ในสภาพชำรุด จึงสร้างแนวถนนขึ้นใหม่ เพราะย่นระยะทางลงกว่า 30 กิโลเมตร (ปัจจุบันเป็นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 207 และ 2440) สายนี้เริ่มเปิดใช้เมื่อ 28 มกราคม พ.ศ. 2508 ในการประกอบพิธีเปิด จอมพลถนอม กิตติขจร นายกรัฐมนตรี กล่าวว่า 

> ถนนหนทางมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนาประเทศ ในท้องถิ่นใดก็ตามที่มีถนนไปถึง ความเจริญของท้องที่ การเพิ่มพูนขยายตัวของการทำมาหากินและรายได้ของประชาชนก็ย่อมจะบังเกิดเป็นเงาตามตัวมาด้วย
> 
> 
> ทางหลวงสายนี้ จะเป็นประโยชน์ต่อมวลชนและทรัพยากรในภาคตะวันออกเฉียงเหนืออย่างมาก เพราะจะช่วยเชื่อมชุมนุมชน ไร่นา และตลาดในท้องที่สำคัญๆ หลายแห่ง ให้ใกล้ชิดติดต่อกัน และจะเปิดทางเพื่อการพาณิชยกรรม อุตสาหกรรม และเกษตรกรรม ดังเช่นที่ประจักษ์อยู่แล้ว ในความเจริญทางเศรษฐกิจที่บังเกิดขึ้นกับอาณาบริเวณถนนมิตรภาพในเวลาอันไม่นานมานี้ 
> 
> *--ถนอม กิตติขจร*
> 
> 

การก่อสร้างถนนมิตรภาพก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลงขึ้นแก่ความเจริญก้าวหน้าในทางเศรษฐกิจและสังคมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นอกจากนี้ ยังพัฒนาความเจริญก้าวหน้าให้แก่ประเทศลาวอีกด้วย

แต่เดิมกรมทางหลวงได้กำหนดหมายเลขทางหลวงสำหรับถนนมิตรภาพไว้เป็นหมายเลข 21 ซึ่งต่อมาได้เปลี่ยนเป็นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2 ในภายหลัง และได้กำหนดให้ทางหลวงสายสามแยกพุแค–หล่มสักเป็นทางหลวงหมายเลข 21 แทน

เดิมทีถนนมิตรภาพเป็นถนนแบบ 2 ช่องทางจราจรเท่านั้น แต่ปัจจุบันเป็นถนนแบบ 4-10 ช่องทางจราจร โดยเริ่มมีการขยายถนนเป็นถนนแบบ 4 ช่องทางจราจรเมื่อสมัยรัฐบาลพลเอกชาติชาย ชุณหะวัณ โดยในช่วงตั้งแต่ทางแยกต่างระดับมิตรภาพ-ทางรถไฟสายตะวันออก ทางแยกต่างระดับตาลเดี่ยว-ทับกวาง หน้าโรงงานปูนซีเมนต์นครหลวงบางช่วง ทางแยกต่างระดับสีคิ้ว-ตัวเมืองนครราชสีมา ในเมืองนครราชสีมาบางช่วง และในเขตเทศบาลนครขอนแก่นบางช่วงเป็นถนนขนาด 10 ช่องจราจร

รายละเอียดของเส้นทาง
--------------------

ความยาว|   | ไมล์ | กิโลเมตร |
| --- | --- | --- |
| จังหวัดสระบุรี | 22.228 | 35.772 |
| จังหวัดนครราชสีมา | 133.922 | 215.527 |
| จังหวัดขอนแก่น | 85.750 | 138 |
| จังหวัดอุดรธานี | 60.584 | 97.5 |
| จังหวัดหนองคาย | 14.172 | 22.807 |
| **รวม** | 316.656 | 509.606 |

แผนที่เส้นทางถนนมิตรภาพ สายทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2

ทางแยกเข้าทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 233 (ทางเข้าหนองคาย) เดิมเป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2
ถนนมิตรภาพเป็นถนนสายหลักที่สามารถเดินทางไปสู่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นทางหลวงสายประธานสายเดียวที่ไม่ได้มีจุดเริ่มต้นในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ซึ่งแยกมาจากถนนพหลโยธินกิโลเมตรที่ 106+615 (กิโลเมตรที่ 107+350 เดิม) ที่ทางแยกต่างระดับมิตรภาพ ตำบลปากเพรียว อำเภอเมืองสระบุรี จังหวัดสระบุรี มุ่งหน้าไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ผ่านอำเภอแก่งคอย อำเภอมวกเหล็ก เข้าสู่จังหวัดนครราชสีมา ผ่านอำเภอปากช่อง อำเภอสีคิ้ว อำเภอสูงเนิน อำเภอเมืองนครราชสีมา ผ่านตัวเมืองนครราชสีมา จากนั้นเส้นทางออกจากเมืองขึ้นไปทางทิศเหนือ ผ่านอำเภอเฉลิมพระเกียรติ อำเภอโนนสูง อำเภอคง อำเภอโนนแดง อำเภอบัวใหญ่ อำเภอสีดา และอำเภอบัวลาย

เมื่อเข้าสู่จังหวัดขอนแก่น เส้นทางจะผ่านอำเภอพล อำเภอโนนศิลา อำเภอบ้านไผ่ อำเภอบ้านแฮด อำเภอเมืองขอนแก่น เข้าเขตเทศบาลนครขอนแก่น ผ่านอุโมงค์แยกขอนแก่น อำเภอน้ำพอง และอำเภอเขาสวนกวาง

เข้าสู่จังหวัดอุดรธานี ผ่านอำเภอโนนสะอาด อำเภอกุมภวาปี อำเภอเมืองอุดรธานี โดยชื่อถนนช่วงที่ผ่านเทศบาลนครอุดรธานีมีชื่อว่า "ถนนทหาร" (ช่วงแยกบ้านจั่น–วงเวียนห้าแยกน้ำพุ) และ "ถนนอุดรดุษฎี" (วงเวียนห้าแยกน้ำพุ–แยกเก่าน้อย) จากนั้นออกจากตัวเมือง และผ่านอำเภอเพ็ญเป็นอำเภอสุดท้ายของจังหวัด

ต่อมาเส้นทางได้เข้าสู่จังหวัดหนองคายเป็นจังหวัดสุดท้าย ผ่านอำเภอสระใคร แล้วสิ้นสุดที่อำเภอเมืองหนองคาย เมื่อใกล้ถึงเทศบาลเมืองหนองคาย ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2 จะแยกไปเป็นทางโททางด้านซ้าย ซึ่งเป็นถนนเลี่ยงเมืองที่ก่อสร้างขึ้นมาใหม่ ในชื่อถนนเฉลิมพระเกียรติ โดยไปสิ้นสุดที่สะพานมิตรภาพไทย-ลาว ในตำบลมีชัย ส่วนสายเข้าเมืองที่เป็นทางเอก ปัจจุบันเป็นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 233 จะไปสิ้นสุดที่ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 212 หน้าศาลากลางจังหวัดหนองคาย (หลังเก่า) ระยะทาง 7 กิโลเมตร

หลักกิโลเมตรของถนนมิตรภาพ ปัจจุบันเริ่มต้นกิโลเมตรที่ 0 ที่จังหวัดสระบุรี ซึ่งเดิมจะนับกิโลเมตรที่ 0 จากกรุงเทพมหานครตามหลักกิโลเมตรของถนนพหลโยธิน ถนนมิตรภาพตลอดสาย มีระยะทางทั้งสิ้น 509 กิโลเมตร แต่ถ้าหากนับเลขหลักกิโลเมตรตามถนนพหลโยธินจากกรุงเทพมหานครขึ้นมา จะมีระยะทางรวมทั้งสิ้น 615 กิโลเมตร ปัจจุบันถนนมิตรภาพตลอดสาย (รวมทั้งส่วนที่ไปสะพานมิตรภาพไทย-ลาวด้วย) ถูกกำหนดให้เป็นทางหลวงเอเชียสาย 12

รายชื่อทางแยก
-------------

รายชื่อทางแยกบน  ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2 ทิศทาง: สระบุรี−หนองคาย| จังหวัด | อำเภอ | กม.ที่ | ชื่อจุดตัด | ซ้าย | ขวา |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   **สระบุรี−นครราชสีมา** |
| สระบุรี | เมืองสระบุรี | 0+000 | ทางต่างระดับมิตรภาพ |  ถนนพหลโยธิน ไป ลพบุรี |   ถนนพหลโยธิน ไป กรุงเทพมหานคร |
| 5+000 | แยกตลิ่งชัน (แยกโรบินสัน สระบุรี) |  ถนนเลี่ยงเมืองสระบุรี ไป ลพบุรี |  ถนนเลี่ยงเมืองสระบุรี ไป กรุงเทพ |
| 7+190 | แยกเข้าแก่งคอย (ครั้งที่ 1) |  ถนนสุดบรรทัด (ทางเข้าแก่งคอย ครั้งที่ 1) ไป อ.แก่งคอย | *ไม่มี* |
| แก่งคอย | 10+000 | ทางแยกต่างระดับแก่งคอย | *ไม่มี* |  ถนนแก่งคอย-บ้านนา ไป อ.บ้านนา |
| 13+950 | แยกเข้าแก่งคอย (ครั้งที่ 2) |  ถนนสุดบรรทัด (ทางเข้าแก่งคอย ครั้งที่ 2) ไป อ.แก่งคอย | *ไม่มี* |
|  | − | *ไม่มี* |  ทล.พ.62 (โครงการในอนาคต) ไปบรรจบ ถนนกาญจนาภิเษก, ดินแดง, พระราม 9, บางนา |
| มวกเหล็ก | 31+100 | − | *ไม่มี* |  ทล.พ.6 ไป อ.บางปะอิน, นครราชสีมา |
| 34+248 | − |  ทล.2224 ไป อ.มวกเหล็ก | *ไม่มี* |
|  | แยกมวกเหล็ก |  ทล.2089 ไป อ.มวกเหล็ก | *ไม่มี* |
| นครราชสีมา | ปากช่อง | 56+015 | − |  ถนนมิตรภาพสายเก่า (ทางเข้าปากช่อง ครั้งที่ 1) ไป อ.ปากช่อง | *ไม่มี* |
| 58+000 | ทางแยกต่างระดับปากช่อง |  ถนนธนะรัชต์ ไป อ.ปากช่อง |  ถนนธนะรัชต์ ไป อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ |
| 63+515 | ทางแยกต่างระดับนิคมลำตะคอง |  ถนนนิคมลำตะคอง ไป อ.ปากช่อง |  ถนนนิคมลำตะคอง ไป อ.วังน้ำเขียว |
| 74+890 | ทางแยกต่างระดับหนองสาหร่าย |  ถนนมิตรภาพสายเก่า (ทางเข้าปากช่อง ครั้งที่ 2) ไป อ.ปากช่อง | *ไม่มี* |
| สีคิ้ว | 102+078 | ทางต่างระดับสีคิ้ว |  ถนนสีคิ้ว-เชียงคาน ไป ชัยภูมิ |  ถนนสีคิ้ว-เดชอุดม ไป บุรีรัมย์ |
| 103+01 | แยกสีคิ้ว |  ถนนสีคิ้ว-เชียงคานสายเก่า ไป อ.สีคิ้ว | *ไม่มี* |
| สูงเนิน | 115+09 | แยกสูงเนิน |  ไป อ.สูงเนิน และ อ.ด่านขุนทด | *ไม่มี* |
| 126+962 | ทางแยกต่างระดับวงแหวนนครราชสีมา |  ถนนวงแหวนรอบเมืองนครราชสีมา ไป อ.ขามทะเลสอ |  ถนนวงแหวนรอบเมืองนครราชสีมา ไป อ.ปักธงชัย |
| เมืองนครราชสีมา | 131+062 | − |  ทล.2068 ไป อ.ด่านขุนทด | *ไม่มี* |
| 142+062 | ทางต่างระดับนครราชสีมา |  ถนนเลี่ยงเมืองนครราชสีมา ไป ขอนแก่น |   ถนนกบินทร์บุรี-ปักธงชัย ไป อ.กบินทร์บุรี |
|  | สะพาน ข้ามทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ (ชุมทางบ้านภาชี-อุบลราชธานี) |
| 147+912 | แยกนครราชสีมา (แยกบิ๊กซี นครราชสีมา) |   **ถนนมิตรภาพ** ไป ขอนแก่น | *ไม่มี* |
| **ตรงไป:**  ถนนราชสีมา–โชคชัย ไป นครราชสีมา |
|   **นครราชสีมา−ขอนแก่น** |
| นครราชสีมา | เมืองนครราชสีมา | 155+417 | − |  ถนนสุรนารายณ์ ไป ชัยภูมิ |  ถนนสุรนารายณ์ ไป นครราชสีมา |
| 159+932 | ทางแยกต่างระดับจอหอ |  ทล.204 ไป สระบุรี | *ไม่มี* |
|  | สะพาน ข้ามทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ (ชุมทางถนนจิระ–หนองคาย) |
| 161 | แยกเลี่ยงเมืองนครราชสีมาตะวันออก | *ไม่มี* |  ทางหลวงชนบท นม.1111 ไป อ.โชคชัย |
| โนนสูง |  | − |  ถนนวงแหวนรอบเมืองนครราชสีมา ไป อ.เฉลิมพระเกียรติ, บุรีรัมย์ |  ถนนวงแหวนรอบเมืองนครราชสีมา ไป อ.โนนไทย, สระบุรี |
| 174+984 | แยกโนนสูง |  ทล.2067 ไป อ.โนนสูง | *ไม่มี* |
| 197+012 | แยกตลาดแค | *ไม่มี* |  ทล.206 ไป อ.พิมาย |
| คง | 207+733 | แยกบ้านวัด |  ทล.2150 ไป อ.คง, อ.บ้านเหลื่อม | *ไม่มี* |
| 208+285 | แยกบ้านวัด (เข้า อ.ประะทาย) | *ไม่มี* |  ทล.207 (ถนนเจนจบทิศ) ไป อ.ประทาย |
| โนนแดง | 222+050 | แยกโนนตาเถร | นม.1022 ทางหลวงชนบท นม.1022 ไป บ.หัวหนอง
  | นม.1055 ทางหลวงชนบท นม.1055 ไป บ.โนนแดง |
| สีดา | 232+934 | แยกสีดา |  ทล.202 ไป อ.บัวใหญ่ |  ทล.202 ไป อ.ประทาย |
| บัวลาย | 243+400 | แยกหนองแวง | นม.1001 ทางหลวงชนบท นม.1001 ไป อ.บัวลาย | นม.1013 ทางหลวงชนบท นม.1013 ไป บ.ศิริรักษ์, อ.ประทาย |
| ขอนแก่น | พล | 257+645 | − |  ทล.2246 ไป อ.แก้งสนามนาง | *ไม่มี* |
|  | แยกต้นตาล | ถนนเมืองพล เข้าเมืองพล, เชื่อมต่อ  ทล. 2065 ไป อ.แวงน้อย, ชัยภูมิ | *ไม่มี* |
| 263+050 | แยกพล |  ถนนพาณิชย์เจริญ เข้าเมืองพล |  ทล.2440 (ถนนเจนจบทิศ) ไป อ.หนองสองห้อง |
| 265+053 | สะพาน ข้ามทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ (ชุมทางถนนจิระ–หนองคาย) |
| บ้านไผ่ | 291+142 | − | *ไม่มี* |  ถนนแจ้งสนิท ไป มหาสารคาม, ยโสธร |
| 292+914 | แยกบ้านไผ่ |  ทล.229 ถนนแจ้งสนิท,ถนนเกษตรวัฒนา ไป อ.ชนบท, ชัยภูมิ |  ทล.2430 ถนนแจ้งสนิท เข้าเมืองบ้านไผ่, เชื่อมต่อ  ถนนจันทร์ประสิทธิ์ |
| เมืองขอนแก่น | 325+083 | แยกท่าพระ | *ไม่มี* |  ทล.208 ไป อ.โกสุมพิสัย, มหาสารคาม |
| 327+650 | สะพาน ข้ามแม่น้ำชี |
| 331+709 | − |    ถนนวงแหวนรอบเมืองขอนแก่น ไป อุดรธานี |    ถนนวงแหวนรอบเมืองขอนแก่น ไป กาฬสินธุ์ |
| 334+181 | แยกเหล่านาดี |  ทล.2131 (ถนนเหล่านาดี) ไป ชัยภูมิ |  ถนนเหล่านาดี เข้าเมืองขอนแก่น |
| 336+171 | แยกประตูเมือง (แยกเซ็นทรัลพลาซา ขอนแก่น) | ขก.1062 ขก.1062 (ถนนศรีจันทร์) ไป เทศบาลตำบลบ้านเป็ด, บึงหนองโคตร
  |  ถนนศรีจันทร์ ไป กาฬสินธุ์ |
| 337+581 | แยกสามเหลี่ยม (ทางลอด) |  ถนนมลิวรรณ ไป อ.ชุมแพ |  ถนนประชาสโมสร เข้าเมืองขอนแก่น, ศูนย์ราชการเมืองขอนแก่น |
| 340+660 | แยกถนนกัลปพฤกษ์ |  ถนนกัลปพฤกษ์ ไป โรงพยาบาลศรีนครินทร์, ศูนย์ประชุมกาญจนาภิเษก | *ไม่มี* |
| 342+000 | แยกประตูมอดินแดง |  ถนนมอดินแดง ไปทางเข้ามหาวิทยาลัยขอนแก่น | *ไม่มี* |
| 345+000 | แยกต่างระดับสำราญ |  ถนนวงแหวนรอบเมืองขอนแก่น ไป อำเภอชุมแพ |  ถนนวงแหวนรอบเมืองขอนแก่น ไป กาฬสินธุ์ |
|   **ขอนแก่น−อุดรธานี** |
| ขอนแก่น | เมืองขอนแก่น | 345+581 | − |    ทล.230 ไป นครราชสีมา |    ทล.230 ไป กาฬสินธุ์ |
| น้ำพอง | 364+765 | แยกม่วงหวาน |  ทล.2109 ไป อ.อุบลรัตน์ อำเภอโนนสัง หนองบัวลำภู | *ไม่มี* |
| 370+980 | แยกน้ำพองเก่า | *ไม่มี* |  ทล.2039 ไป อ.น้ำพอง อำเภอกระนวน อำเภอห้วยเม็ก กาฬสินธุ์ |
| อุดรธานี | โนนสะอาด | 399+800 | แยกโนนสะอาด |  ทางหลวงชนบท อด.1065 ไป อ.หนองแสง | ถนนสุขาภิบาล 2 ไป สถานีรถไฟโนนสะอาด |
| กุมภวาปี | 410+785 | แยกห้วยเกิ้ง |  ทล.2316 ไป หนองบัวลำภู |  ทล.2025 ไป อ.กุมภวาปี |
| 419+636 | แยกน้ำฆ้อง | *ไม่มี* |  ทล.2023 ไป อ.กุมภวาปี |
| เมืองอุดรธานี | 449+931 | แยกบ้านจั่น |  ทล.216 ไป หนองบัวลำภู |   ทล.216 ไป หนองคาย |
| 450+455 | − | **ตรงไป:**  ถนนทหาร เข้าเมืองอุดรธานี |
|  **ถนนทหาร** **(ในเขตเทศบาลนครอุดรธานี)** |
| อุดรธานี | เมืองอุดรธานี | 450+290 | แยกกองบิน 23 (1) | ทางเข้ากองบิน 23
  | *ไม่มี* |
| 452+890 | แยกกองบิน 23 (2) | ทางเข้ากองบิน 23
  |  ซอยศรีพินิจ ไปบรรจบถนนนิตโย |
| 453+870 | แยกจินตคาม |  ซอยจินตคาม ไปบรรจบถนนอำเภอ
  | *ไม่มี* |
| 454+572 | วงเวียนอนุสาวรีย์กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม |  ถนนศรีสุข ไป ท่าอากาศยานนานาชาติอุดรธานี |  ถนนโภคานุสรณ์ ไป สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดอุดรธานี แห่งที่ 1 |
| 455+000 | วงเวียนน้ำพุ |  ถนนโพศรี ไป โรงพยาบาลศูนย์อุดรธานี
  |  ถนนโพศรี ไป สกลนคร, เชื่อมต่อ   ถนนนิตโย |
| 455+340 | วงเวียนหอนาฬิกา |  ถนนประจักษ์ศิลปาคม ไป ทุ่งศรีเมือง
  |  ถนนประจักษ์ศิลปาคม ไป สถานีรถไฟอุดรธานี |
| 455+784 | แยกสี่ศรัทธา |  ถนนสี่ศรัทธา ไปบรรจบถนนโพศรี
  | *ไม่มี* |
| 456+054 | แยกชลประทาน |  ถนนวัฒนานุวงศ์ ไป ศาลากลางจังหวัดอุดรธานี
  |  ถนนวัฒนานุวงศ์ ไป สถานีรถไฟอุดรธานี |
| 456+363 | แยกตลาดบ้านห้วย | *ไม่มี* |  ถนนโพนพิสัย ไป สวนสาธารณะหนองสิม |
| 456+879 | แยกเบญจางค์ |  ถนนเบญจางค์ ไป ศาลากลางจังหวัดอุดรธานี
  | *ไม่มี* |
| 457+185 | − |  ซอยอุดรดุษฎี 5 ไปบรรจบถนนพิบูลย์
  |  ซอยอุดรดุษฎี 6 ไปบรรจบถนนโพนพิสัย |
|   **อุดรธานี−หนองคาย** |
| อุดรธานี | เมืองอุดรธานี | 457+355 | − | **เชื่อมต่อจาก:**  ถนนอุดรดุษฎี จากเมืองอุดรธานี |
| 458+359 | แยกเก่าน้อย (ทางลอด) |  ทล.216 ไป หนองบัวลำภู |   ทล.216 ไป ขอนแก่น |
| 468+341 | แยกบ้านผือ |  ทล.2021 ไป บ้านผือ | *โครงการถนนเลี่ยงเมืองรอบที่ 2* |
| 471+400 | แยกนาข่า | *ไม่มี* |  ทล.2255 ไป อ.บ้านดุง |
| เพ็ญ | 484+245 | − | *ไม่มี* |  ทล.2022 ไป อ.เพ็ญ |
| หนองคาย | เมืองหนองคาย | 496+519 | แยกหนองสองห้อง |  ทล.211 ไป อ.ท่าบ่อ | *ไม่มี* |
| 501+006 | แยกการเคหะแห่งขาดิ |   **ถนนมิตรภาพ** ไป สะพานมิตรภาพไทย-ลาว 1 |  ถนนเลี่ยงเมืองหนองคายด้านตะวันออก ไป บึงกาฬ |
| **ตรงไป:**  ทล.233 ไป หนองคาย |
| 508+448 | แยกด่านสะพานมิตรภาพไทย-ลาว | *ไม่มี* |  ทล.243 ไป หนองคาย |
| 509+113 | สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 1 (หนองคาย–เวียงจันทน์) ข้ามแม่น้ำโขง |
|       สะพาน              กำลังก่อสร้างหรือโครงการในอนาคต |

เขตการควบคุม
------------

ถนนมิตรภาพ แบ่งเขตการควบคุมออกเป็น 22 ตอน ได้แก่

**หมายเหตุ:** ช่วงเขตการควบคุมของแขวงทางหลวงขอนแก่นที่ 1 ช่วงที่ 17 และ 18 ตอนที่ 0502 ตอน ขอนแก่น - หินลาด จะใช้เลขตอนที่ 0502 เป็นเลขเดียวกันทั้ง 2 ช่วง เนื่องจากระยะทางของถนนมิตรภาพช่วงนั้นเป็นระยะทางยาว และอยู่ในเทศบาลนครขอนแก่น และไม่รวมเส้นทางสายเก่า, ถนนสุดบรรทัด, ถนนเจนจบทิศ, ทางหลวงเอเชีย, และทางเลี่ยงเมือง

ถนนมิตรภาพ, ถนนทหาร (ทน.อุดรธานี) , ถนนอุดรดุษฎี (ทน.อุดรธานี)| ช่วงที่ | ตอน | ชื่อตอน | หลัก กม. | ระยะทาง (กม.) | หมวดทางหลวง | แขวงทางหลวง | จังหวัด |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 0101 | สระบุรี - ตาลเดี่ยว | 0+000 - 8+100 | 8.100 | หมวดทางหลวงสระบุรี | สระบุรี | สระบุรี |
| 2 | 0102 | ตาลเดี่ยว - ซับบอน | 8+100 - 24+700 | 16.600 | หมวดทางหลวงแก่งคอย |
| 3 | 0103 | ซับบอน - มวกเหล็ก | 24+700 - 35+772 | 11.072 | หมวดทางหลวงมวกเหล็ก |
| 4 | 0201 | มวกเหล็ก - บ่อทอง | 35+772 - 72+015 | 36.243 | หมวดทางหลวงกลางดง | นครราชสีมาที่ 2 | นครราชสีมา |
| 5 | 0202 | บ่อทอง - มอจะบก | 72+015 - 100+962 | 28.947 | หมวดทางหลวงปากช่องที่ 1 |
| 6 | 0203 | มอจะบก - ไร่โคกสูง | 100+962 - 110+362 | 9.400 | หมวดทางหลวงสีคิ้ว |
| 7 | 0204 | ไร่โคกสูง - โคกกรวด | 110+362 - 129+962 | 19+600 | หมวดทางหลวงสูงเนิน |
| 8 | 0205 | โคกกรวด - นครราชสีมา | 129+962 - 148+565 | 18.603 | หมวดทางหลวงนครราชสีมาที่ 2 |
| 9 | 0301 | นครราชสีมา - ดอนหวาย | 148+565 - 174+412 | 25.847 | หมวดทางหลวงนครราชสีมาที่ 1 | นครราชสีมาที่ 1 |
| 10 | 0302 | ดอนหวาย - บ้านวัด | 174+412 - 207+412 | 33.000 | หมวดทางหลวงโนนสูง |
| 11 | 0303 | บ้านวัด - ตาลาด | 207+412 - 223+912 | 16.500 | หมวดทางหลวงโนนแดง |
| 12 | 0304 | ตาลาด - หนองแวงโสกพระ | 223+912 - 251+299 | 27.387 | หมวดทางหลวงสีดา |
| 13 | 0401 | หนองแวงโสกพระ - พล | 251+299 - 267+000 | 15.701 | หมวดทางหลวงพล | ขอนแก่นที่ 3 (บ้านไผ่) | ขอนแก่น |
| 14 | 0402 | พล - บ้านไผ่ | 267+000 - 295+500 | 28.500 |
| 15 | 0403 | บ้านไผ่ - ท่าพระ | 295+500 - 327+771 | 32.271 | หมวดทางหลวงบ้านแฮด |
| 16 | 0501 | ท่าพระ - ขอนแก่น | 327+771 - 334+181 | 6.410 | หมวดทางหลวงพระลับ | ขอนแก่นที่ 1 |
| 17 | 0502 | ขอนแก่น - หินลาด | 336+786 - 338+261 | 1.475 | หมวดทางหลวงศิลา |
| 18 | 342+460 - 360+828 | 18.368 |
| 19 | 0503 | หินลาด - โนนสะอาด | 360+828 - 398+534 | 37.706 | หมวดทางหลวงน้ำพอง |
| 20 | 0601 | โนนสะอาด - อุดรธานี | 398+534 - 450+455 | 51.921 | หมวดทางหลวงชัยพร | อุดรธานีที่ 1 | อุดรธานี |
| เข้าเขตเทศบาลนครอุดรธานี (ถนนทหาร) |
| ออกเขตเขตเทศบาลนครอุดรธานี (ถนนอุดรดุษฎี) |
| 21 | 0602 | อุดรธานี - น้ำสวย | 457+355 - 486+306 | 28.951 | หมวดทางหลวงเก่าน้อย | อุดรธานีที่ 1 | อุดรธานี |
| 22 | 0700 | น้ำสวย - กลางสะพานมิตรภาพที่หนองคาย(เขตแดนไทย/ลาว) | 486+306 - 509+113 | 22.807 | หมวดทางหลวงหนองคาย | หนองคาย | หนองคาย |
| **รวม** | 22 ตอนควบคุม | รวมระยะทาง | 495.409 กม. |

ทางหลวงที่เกี่ยวข้อง
--------------------

### ถนนสุดบรรทัด (ในเทศบาลเมืองสระบุรี)

ในเทศบาลเมืองสระบุรี มีถนนสายหนึ่งคือ **ถนนสุดบรรทัด** เป็นถนนเส้นตรงตลอดทั้งสาย เริ่มจากบริเวณถนนพหลโยธิน เชิงหอนาฬิกาเมืองสระบุรี ในเทศบาลเมืองสระบุรี ขนานไปกับถนนมิตรภาพ ด้านทางทิศเหนือ แล้วไปบรรจบกับถนนมิตรภาพ บริเวณตำบลปากเพรียว อำเภอเมือง จังหวัดสระบุรี

เดิมเป็นถนนสุดบรรทัด ซึ่งเป็นถนนมิตรภาพเก่าแก่ก่อนที่จะสร้างถึงนครราชสีมา แต่เนื่องจากถนนสายนี้ตัดเข้าใจกลางเมืองสระบุรี ทำให้กรมทางหลวงที่สร้างถนนมิตรภาพในสมัยนั้นต้องตัดโค้งไปทางทิศใต้ เพื่อหลีกเลี่ยงการจราจรแออัด ถือเป็นถนนเลี่ยงเมืองสระบุรีสายแรกก่อนที่จะสร้างทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 362 มีจุดเริ่มต้นจากบริเวณทางแยกต่างระดับมิตรภาพ ของถนนพหลโยธิน แล้วอ้อมขนานไปกับถนนสุดบรรทัดเดิมทางทิศใต้ แล้วไปบรรจบกับถนนสุดบรรทัดสายเดิม ถ้าเป็นโค้งไปทางขวามือก็จะเป็นแนวถนนสุดบรรทัดซึ่งเป็นถนนมิตรภาพสายปัจจุบัน ต่อมาเมื่อสร้างถนนมิตรภาพเสร็จและเปิดใช้งานเมื่อปี พ.ศ. 2501 แล้วนั้น ทำให้ถนนสายดังกล่าวกลายมาเป็นถนนมิตรภาพสายปัจจุบันนั่นเอง

### ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3188

**ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3188 สายท่าเยี่ยม - บ้านเหนือ** เป็นถนนที่แยกออกมาจากถนนมิตรภาพ เข้าไปยังตัวอำเภอแก่งคอย เป็นแนวเส้นทางของถนนสุดบรรทัดสายเดิม เริ่มต้นบริเวณถนนมิตรภาพหลักกิโลเมตรที่ 7+190 เข้าไปยังอำเภอแก่งคอย และมีทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3224 (บ้านป่า - แสลงพัน) แยกออกไปทางซ้าย ก่อนที่จะกลับมาบรรจบที่ถนนมิตรภาพหลักกิโลเมตรที่ 13+950 ระยะทางรวม 9.810 กิโลเมตร (เป็นของกรมทางหลวง 7.397 กิโลเมตร)

### ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2422

**ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2422 สายทางเข้าปากช่อง** เป็นถนนมิตรภาพสายเก่าที่แยกออกมาจากสายใหม่ที่หลักกิโลเมตรที่ 56+015 เป็นถนนขนาด 4 ช่องจราจร มีแนวเส้นทางเข้าไปในพื้นที่เทศบาลเมืองปากช่อง ตัดกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2090 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2243 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2235 และทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2247 จากนั้นแนวเส้นทางจะออกจากเขตเทศบาลเมืองปากช่อง แล้วโค้งไปทางขวาเพื่อกลับเข้าสู่ถนนมิตรภาพสายใหม่ ที่ทางแยกต่างระดับหนองสาหร่าย หลักกิโลเมตรที่ 74+890 มีระยะทางรวม 19.447 กิโลเมตร เป็นของกรมทางหลวง 10.847 กิโลเมตร

แต่เดิมถนนสุดบรรทัดมิได้มีการเลี้ยวโค้งเพื่อกลับเข้าสู่ถนนมิตรภาพสายใหม่บริเวณชุมชนท่างอย แต่จะตัดตรงไปในเส้นทางราบ และเลียบเขายายเที่ยง ในปัจจุบัน ถนนบางส่วนจมอยู่ใต้อ่างเก็บน้ำเขื่อนลำตะคอง จากนั้นเส้นทางจะทับซ้อนกับถนนสายใหม่ใกล้กับเรือนจำกลางคลองไผ่ อำเภอสีคิ้ว ซึ่งแต่เดิมก่อนที่จะมีถนนมิตรภาพสายใหม่จากบ้านหนองคูไปจนถึงบ้านน้อยหน่านั้น แนวถนนมิตรภาพสายเก่าจะโค้งออกจากถนนสายใหม่แล้วอ้อมถนนสายเก่าที่จมเขื่อนลำตะคองบริเวณเขายายเที่ยงแล้วไปสิ้นสุดที่บริเวณใกล้กับเรือนจำกลางคลองไผ่ ต่อมาเมื่อมีการขยายเส้นทางในยุคพลเอก ชาติชาย ชุณหะวัณ นั้น ทำให้เส้นทางสายใหม่นั้นอ้อมเมืองปากช่องทางทิศใต้ แล้วไปบรรจบกับถนนมิตรภาพสายเก่าที่โค้งเดิมบริเวณบ้านหนองคู จึงทำให้ถนนมิตรภาพสายปัจจุบันกลายมาเป็นถนนเลี่ยงเมืองปากช่อง

### ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 204

บทความหลัก: ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 204
### ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 206

บทความหลัก: ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 206
### ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 226 (ช่วงหินดาด–นครราชสีมา)

บทความหลัก: ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 226
### ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 207

บทความหลัก: ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 207
### ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2440

**ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2440 สายบ้านใหม่ไชยพจน์ - พล** หรือ **ถนนเจนจบทิศ** เป็นทางหลวงแผ่นดินขนาด 2 ช่องจราจร เป็นแนวถนนมิตรภาพสายเก่าก่อนที่จะมีการตัดถนนมิตรภาพสายปัจจุบัน แต่เดิมเคยเป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 207 เริ่มต้นที่สามแยกกิโลเมตรที่ 0 อำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ จังหวัดบุรีรัมย์ โดยแยกจากทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 202 ผ่านอำเภอหนองสองห้อง และสิ้นสุดที่ถนนมิตรภาพ อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น

### ถนนเจนจบทิศ (เข้าเมืองบ้านไผ่)

**ถนนเจนจบทิศ** ซึ่งเดิมมีชื่ออยู่ในระบบทางหลวงของกรมทางหลวงว่า **ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2228 สายบ้านไผ่–บรรจบทางหลวงหมายเลข 2 (ทางรถไฟ)** เป็นถนนขนาด 2–4 ช่องจราจร เริ่มต้นจากบริเวณแยกถนนมิตรภาพ (ถนนเจนจบทิศ) สายปัจจุบัน ในบ้านพานหนองแวงโอง อำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น แล้วข้ามทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือตรงหน้าโรงเรียนบ้านพานหนองแวงโอง จากนั้นเข้าตัวเมืองบ้านไผ่ ไปบรรจบกับถนนแจ้งสนิทสายเก่า หรือ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2430 ตรงวงเวียนหอนาฬิกาบ้านไผ่

เดิมถนนเจนจบทิศสายนี้เป็นถนนสายหลักก่อนที่จะสร้างถนนมิตรภาพ แต่เนื่องจากถนนสายนี้มีสภาพคดเคิ้ยวไปเข้าตัวเมืองบ้านไผ่ บรรจบกับถนนแจ้งสนิท (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 23 และ 2430 ในปัจจุบัน) แล้วเส้นทางจะซ้อนทับถนนแจ้งสนิทสายดังกล่าวแล้วไปบรรจบกับถนนเจนจบทิศสายปัจจุบัน บริเวณสี่แยกบ้านไผ่ ต่อมาในปี พ.ศ. 2508 หลังจากสร้างถนนมิตรภาพต่อจากนครราชสีมาไปจนถึงบ้านไผ่ และ หนองคายแล้วเสร็จ (ถนนมิตรภาพสายปัจจุบันจะเลี่ยงตัวเมืองบ้านไผ่ไปทางทิศตะวันตก) กรมทางหลวงจึงได้กำหนดให้ถนนเจนจบทิศสายดังกล่าวเป็นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2228 แต่ต่อมากรมทางหลวงก็ได้ยุบถนนสายดังกล่าวแล้วโอนให้เทศบาลเมืองบ้านไผ่ดูแลมาจนถึงปัจจุบัน

### ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2424

**ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2424 สายกุดกว้าง - เมืองเก่า** เป็นทางหลวงที่แยกออกมาจากถนนมิตรภาพ แต่เดิมเป็นถนนสายหลักในการเข้าออกเมืองขอนแก่น ในเวลาต่อมามีการสร้างถนนสายใหม่เพื่อตัดเลี่ยงใจกลางเมืองออกมาทางทิศตะวันตก เป็นถนนมิตรภาพสายปัจจุบัน โดยทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2424 สามารถเชื่อมต่อกับถนนกลางเมืองภายในเขตเทศบาลนครขอนแก่นได้

### ถนนเจนจบทิศ (ทางเข้าบ้านท่าพระจันทร์)

**ถนนเจนจบทิศ สายแยกทางหลวงหมายเลข 2 (ท่าพระ)–ท่าพระจันทร์ หรือ ทางเข้าบ้านท่าพระจันทร์** เป็นถนนสายหลักของจังหวัดขอนแก่นในอดีต เริ่มจากบริเวณหลักกิโลเมตรที่ 326+270 ของถนนมิตรภาพ แล้วเข้าบ้านท่าพระจันทร์ จากนั้นก็เลี้ยวขวา ข้ามสะพานข้ามแม่น้ำชี แล้วไปสิ้นสุดที่บริเวณหลักกิโลเมตรที่ 329+350 ของถนนมิตรภาพสายปัจจุบัน

### ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 216

บทความหลัก: ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 216
### ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 233

**ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 233 สายการเคหะแห่งชาติ–หนองคาย** หรือ **ถนนเข้าเมืองหนองคาย**, **ถนนมิตรภาพสายเก่า** เป็นทางหลวงแผ่นดินขนาด 6 ช่องจราจร ไปกลับช่องละ 3 ช่องจราจร เดิมเป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2 ต่อมาได้กำหนดให้เป็นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 233 เส้นทางเริ่มต้นบนทางแยกบริเวณกิโลเมตรที่ 501 ของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2 ในอำเภอเมืองหนองคาย โดยทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2 จะแยกเป็นทางโทไปทางตะวันตกเฉียงเหนือไปยังสะพานมิตรภาพไทย-ลาว ส่วนทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 233 เป็นทางเอกมุ่งไปทางทิศเหนือ ไปสิ้นสุดบนทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 212, ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 243 และถนนเจนจบทิศ ที่สี่แยกหนองคาย ในเมืองหนองคาย

รายชื่อทางแยกบน  ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 233 ทิศทาง: การเคหะแห่งชาติ–หนองคาย| จังหวัด | อำเภอ | กม.ที่ | ชื่อจุดตัด | ซ้าย | ขวา |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **การเคหะแห่งชาติ–หนองคาย** |
| หนองคาย | เมืองหนองคาย | 0.000 | แยกการเคหะแห่งชาติ | **เชื่อมต่อจาก:**   ถนนมิตรภาพ จาก จังหวัดอุดรธานี |
|   ถนนมิตรภาพ ไป สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 1 (หนองคาย–เวียงจันทน์) |  ทล.247 (ถนนเลี่ยงเมืองหนองคายด้านตะวันออก) ไป บึงกาฬ |
| 5.120 | − | *ไม่มี* | นค.3045 ทางหลวงชนบท นค.3045 ไป อำเภอโพนพิสัย, จังหวัดบึงกาฬ |
| 5.800 | แยกหลักเมือง |  ถนนหลักเมือง ไป ศูนย์ราชการจังหวัดหนองคาย
  | *ไม่มี* |
| 7.000 | แยกหนองคาย |  ทล.243 ไป สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 1 (หนองคาย–เวียงจันทน์) |  ทล.212 ไป อำเภอโพนพิสัย, จังหวัดบึงกาฬ |
| **ตรงไป:** นค.ถ 3-0009 ถนนเจนจบทิศ เข้าเมืองหนองคาย |
|       สะพาน              กำลังก่อสร้างหรือโครงการในอนาคต |

#### เขตการควบคุม

**ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 233 สายการเคหะแห่งชาติ–หนองคาย** **(ถนนเข้าเมืองหนองคาย**, **ถนนมิตรภาพสายเก่า)**| ช่วงที่ | ตอน | ชื่อตอน | หลัก กม. | ระยะทาง | หมวดทางหลวง | แขวงทางหลวง | จังหวัด |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 0101 | การเคหะแห่งชาติ - หนองคาย | 0+000 - 7+310 | 7.310 | หมวดทางหลวงหนองคาย | หนองคาย | หนองคาย |
| **รวม** | 1 ตอนควบคุม | รวมระยะทาง | 7.310 กม. |

### ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 243

บทความหลัก: ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 243
### ถนนเจนจบทิศ (เข้าเมืองหนองคาย)

**ทางหลวงท้องถิ่น นค.ถ 3+0009** หรือ **ถนนเจนจบทิศ** เป็นถนนของเทศบาลเมืองหนองคาย เริ่มจากบริเวณสี่แยกหนองคาย ใน อำเภอเมืองหนองคาย จังหวัดหนองคาย ไปสิ้นสุดที่วงเวียนน้ำพุพญานาค หน้าศาลากลางจังหวัดหนองคาย (หลังเก่า) รวมระยะทางทั้งสิ้น 280 ม. เดิมเป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2

ก่อนที่ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 233 (ถนนมิตรภาพสายเก่า) จะสิ้นสุดที่แยกหนองคายนั้น เดิมทีถนนมิตรภาพหรือถนนเจนจบทิศสายเก่านั้นจะใช้ทางหลวงเส้นนี้ไปจนถึงหน้าศาลากลางจังหวัดหนองคาย (หลังเก่า) ต่อมาเมื่อมีการสร้างถนนมิตรภาพอีกสายหนึ่งไปทางด้านตะวันตก เพื่อที่จะเชื่อมต่อกับสะพานมิตรภาพไทย–ลาว 1 (หนองคาย–เวียงจันทน์) (ปัจจุบันคือทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 243) นั้น กรมทางหลวงจึงได้ลดระยะทางลงเพื่อให้ถนนมิตรภาพสายเก่านั้นไปสิ้นสุดที่บริเวณสี่แยกหนองคายจนถึงปัจจุบัน ส่วนถนนมิตรภาพสายเก่าช่วงสี่แยกหนองคาย–วงเวียนน้ำพุพญานาคนั้น กรมทางหลวงจึงได้โอนให้กับเทศบาลเมืองหนองคายดูแลจนถึงปัจจุบัน

อ้างอิง
-------

1. ↑  ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ตั้งชื่อทางหลวงแผ่นดินและสะพานขนาดใหญ่ - ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 67 ตอน 67 ง, 12 ธันวาคม พ.ศ. 2493
2. ↑  พีธีเปิดใช้ถนนมิตรภาพเมื่อ 10 ก.ค. 2501
3. ↑  Mittraphap Road ถนนมิตรภาพ ถนนแห่งความสัมพันธ์ไทย-สหรัฐอเมริกา
4. ↑  ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ระบบหมายเลขทางหลวงแผ่นดินแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2506
5. ↑  ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ระบบหมายเลขทางหลวงแผ่นดินและทางหลวงจังหวัดแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2509
6. ↑  เรื่องราวในอดีตของถนนมิตรภาพ : กรุงเทพฯ - หนองคาย ใน 8 ชั่วโมง

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* ระบบสารสนเทศโครงข่ายทางหลวง เก็บถาวร 2016-06-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

| * ด
* ค
* ก
 ทางหลวงในประเทศไทย |
| --- |
| ทางหลวงพิเศษ | 

|  |
| --- |
| 
* *5*
* *6*
* 7
* *8*
* 9
* *51*
* *52*
* *53*
* *54*
* *61*
* *62*
* *63*
* *64*
* *65*
* *71*
* *72*
* *81*
* *82*
* *83*
* *84*
* *85*
* *91*

 |

 |  |
| ทางหลวงแผ่นดิน | 

|  |  |
| --- | --- |
| หมวด 1 | 
* 1
* 11
* 12
* 101
* 102
* 103
* 104
* 105
* 106
* 107
* 108
* 109
* ~~110~~
* 111
* 112
* 113
* 114
* 115
* 116
* 117
* 118
* 120
* 121
* 122
* 123
* 125
* 126
* 127
* 128
* 129
* 130
* 131

 |
| หมวด 2 | 
* 2
* 21
* 22
* 23
* 24
* 201
* 202
* ~~203~~
* 204
* 205
* 206
* 207
* 208
* ~~209~~
* 210
* 211
* 212
* 213
* 214
* 215
* 216
* 217
* 218
* 219
* 220
* 221
* 222
* 223
* 224
* 225
* 226
* 227
* 228
* 229
* 230
* 231
* 232
* 233
* 234
* ~~235~~
* 238
* 239
* 240
* 241
* 242
* 243
* 244
* 288
* 290
* 291
* 292
* 293
* 294
* 295
* 299

 |
| หมวด 3 | 
* 3
* 31
* 32
* 33
* 34
* 35
* 36
* 37
* 38
* 301
* 302
* 303
* 304
* 305
* 306
* 307
* 308
* 309
* 310
* 311
* ~~312~~
* ~~313~~
* 314
* 315
* 316
* 317
* ~~318~~
* 319
* 320
* 321
* 322
* 323
* 324
* 325
* 326
* 327
* ~~329~~
* 331
* 332
* 333
* 334
* 335
* 336
* 338
* 340
* 341
* ~~343~~
* 344
* 345
* 346
* 347
* 348
* 349
* 350
* 351
* 352
* 354
* 356
* 357
* 359
* 360
* 361
* 362
* 363
* 364
* 365
* 366
* 367
* 368
* 369
* 370
* 372
* 375
* 376

 |
| หมวด 4 | 
* 4
* 41
* 42
* 43
* 44
* 401
* 402
* 403
* 404
* ~~405~~
* 406
* 407
* 408
* 409
* 410
* ~~411~~
* 412
* ~~413~~
* 414
* 415
* ~~416~~
* 417
* 418
* 419
* 420
* 421
* *425*

 |

 |
| 
* ตัวเอียง (*00*) หมายถึง ทางหลวงที่กำลังก่อสร้างหรือโครงการในอนาคต
* รายชื่อที่มีการขีดฆ่า (~~00~~) หมายถึง ทางหลวงแผ่นดินในอดีต

 |