**คิม แด-จุง** (เกาหลี: 김대중, อักษรโรมัน: *Kim Dae-jung*) (6 มกราคม พ.ศ. 2467 — 18 สิงหาคม พ.ศ. 2552) เป็นประธานาธิบดีคนที่ 8 ของประเทศเกาหลีใต้ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2541 ถึงปี พ.ศ. 2546 และในปี พ.ศ. 2543 เขาได้รับรางวัลโนเบล สาขาสันติภาพ ในบางครั้งคิมได้รับการยกย่องว่าเป็นเนลสัน แมนเดลา แห่งเอเชีย

ชีวิตช่วงต้นและการศึกษา
-----------------------

คิม แด-จุง ตอนวัยรุ่น
คิมเกิดเมื่อวันที่ 6 มกราคม พ.ศ. 2467 แต่ต่อมาเขาได้บันทึกในทะเบียนว่าเกิดวันที่ 3 ธันวาคม พ.ศ. 2468 เพื่อหลีกเลี่ยงการถูกเกณฑ์ทหารในช่วงระหว่างที่เกาหลีอยู่ภายใต้การปกครองของญี่ปุ่น คิมเป็นบุตรคนที่สองในบรรดาเจ็ดคนในครอบครัวชาวนาชั้นกลาง คิมเกิดที่เมืองซินอัน ซึ่งขณะนั้นอยู่จังหวัดช็อลลา ซึ่งปัจจุบันอยู่ในจังหวัดช็อลลาใต้ ต่อมาครอบครัวของคิมย้ายมาอยู่ใกล้เมืองท่าม็อกโป ซึ่งจะทำให้เขาสามารถสำเร็จการศึกษาในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย คิมสำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนพาณิชย์ม็อกโป ในปี พ.ศ. 2486 ด้วยคะแนนสูงสุดของชั้น ภายหลังจากทำงานเป็นเสมียนในบริษัทขนส่งทางเรือของญี่ปุ่นในช่วงเกาหลีอยู่ภายใต้การปกครองของญี่ปุ่น ต่อมาเขาได้กลายมาเป็นเจ้าของธุรกิจ และร่ำรวยขึ้นเป็นอย่างมาก คิมจึงต้องหลบหนีการจับกุมของคอมมิวนิสต์ในช่วงสงครามเกาหลี

คิมเริ่มเข้าสู่วงการการเมืองในปี พ.ศ. 2497 ระหว่างภายใต้การปกครองของประธานาธิบดีคนแรก อี ซึง-มัน ถึงแม้ว่าเขาจะได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกรัฐสภาในปี พ.ศ. 2504 แต่การรัฐประหารที่นำโดยนายพลพัก ช็อง-ฮี ผู้ซึ่งเป็นผู้นำเผด็จการในเวลาต่อมาได้ทำให้การเลือกตั้งดังกล่าวเป็นโมฆะ ต่อมาคิมสามารถเอาชนะเลือกตั้งเป็นสมาชิกรัฐสภาได้ในปี พ.ศ. 2506 และปี พ.ศ. 2510 และได้รับการยกย่องให้เป็นผู้นำฝ่ายค้าน จึงทำให้เขาได้เป็นผู้แทนฝ่ายค้านในการลงเลือกตั้งชิงตำแหน่งประธานาธิบดีในปี พ.ศ. 2514 ไปโดยปริยาย โดยเขาเกือบเอาชนะพัก ช็อง-ฮี ถึงแม้ว่าเขาจะเสียเปรียบเนื่องคู่แข่งของเขา พัก ช็อง-ฮี เป็นผู้กุมอำนาจทางการเมืองในขณะนั้น

คิมเป็นผู้มีความสามารถด้านวาทศิลป์ คิมสามาถสื่อสามารถกับผู้สนับสนุนที่ภักดีกับเขาได้อย่างมั่นคง โดยผู้สนับสนุนที่จงรักภักดีของเขาอยู่ในภูมิภาคช็อลลา โดยเขาได้รับคะแนนิยมถึง 95% ในภูมิภาคนี้ ซึ่งเป็นสถิติสูงสุดที่ไม่มีผู้ใดทำลายได้ในวงการการเมืองเกาหลีใต้

ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2516 คิมเกือบถูกลอบสังหารเมื่อเขาถูกลักพาตัวจากโรงแรมในโตเกียวโดยสายลับของสำนักข่าวกรองกลางเกาหลี (เคซีไอเอ) เพื่อตอบโต้การที่เขาวิพากษ์วิจารณ์รัฐธรรมนูญยูซิน ของประธานาธิบดีพัก ซึ่งรัฐธรรมนูญดังกล่าวทำให้ประธานาธิบดีพักเข้าใกล้สู่ความเป็นเผด็จการ โดยหลายปีผ่านไป คิมได้กล่าวถึงเหตุการณ์ดังกล่าวในปี พ.ศ. 2543 ในการปาฐกถาในการรับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ

> ผมต้องมีชีวิต และต้องมีชีวิตอยู่ต่อไป ผมเชื่อว่าพระเจ้าจะอยู่ข้างผมเสมอ ผมรู้ในสิ่งนี้จากประสบการณ์ ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2516 ขณะที่ผมลี้ภัยอยู่ญี่ปุ่น ผมถูกลักพาตัวโดยสายลับหน่วยข่าวกรองของรัฐบาลทหารเกาหลีใต้จากห้องพักโรงแรมในโตเกียว ข่าวจากเหตุการณ์ดังกล่าวทำให้เกิดความตกใจไปทั่วโลก พวกสายลับพาผมไปไว้ที่บริเวณสมอเรือที่เลียบอยู่กับชายหาด มัดตัว มัดมือ และเอาสิ่งของอุดปากผม หลังจากนั้นไม่นานพวกเขาโยนผมจากเรือลงน้ำ พระเยซูปรากฏพระองค์ต่อหน้าผมด้วยความสดใส ผมกอดพระองค์และอ้อนวอนให้พระองค์ช่วยชีวิตผม ทันใดนั้นไม่นาน เครื่องบินบินลงมาจากท้องฟ้าเพื่อมาช่วยผมในวินาทีแห่งความตาย
> 
> — คิม แด-จุง

ฟิลลิป ฮาบิบ เอกอัครราชทูตสหรัฐประจำเกาหลีใต้ ได้เป็นผู้ไกล่เกลี่ยให้เขากับรัฐบาลเกาหลีใต้

ถึงแม้ว่าคิมจะกลับมาเกาหลีใต้ เขาก็ถูกห้ามมิให้ยุ่งเกี่ยวกับการเมือง และถูกจำคุกในปี พ.ศ. 2519 สำหรับการเข้าร่วมโดยเป็นผู้ประกาศแถลงการณ์ต่อต้านรัฐบาล โดยถูกตัดสินจำคุกห้าปี ต่อมาในปี พ.ศ. 2521 ได้รับการลดโทษเป็นการคุมขังในบ้านพัก โดยแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ได้จัดให้เขาเป็นนักโทษทางความคิด

คิมได้รับการฟื้นฟูสิทธิทางารเมืองอีกครั้งในปี พ.ศ. 2522 ภายหลังจากที่ประธานาธิบดีพักถูกลอบสังหาร อย่างไรก็ตามในปี พ.ศ. 2523 คิมถูกจับกุมและถูกพิพากษาให้ประหารชีวิตในข้อหาปลุกปั่นให้ขัดขืนอำนาจปกครอง และสมรู้ร่วมคิดในการปลุกเร้าผู้คนที่ควังจู ซึ่งเป็นฐานสนับสนุนทางการมืองของเขาในเหตุการณ์ขบวนการการทำให้เป็นประชาธิปไตยควังจู โดยช็อน ดู-ฮวัน ผู้นำที่มาจากการรัฐประหาร

ในวันที่ 11 ธันวาคม พ.ศ. 2523 สมเด็จพระสันตะปาปาจอห์น ปอลที่ 2 ได้มีจดหมายไปถึงช็อน ดู-ฮวัน ประธานาธิบดีเกาหลีใต้ในขณะนั้น เพื่อขออภัยโทษแก่คิม ซึ่งนับถือโรมันคาทอลิก โดยได้รับโทษประหารชีวิตหนึ่งสัปดาห์ก่อนหน้านั้น โดยหอจดหมายเหตุแห่งชาติเกาหลีได้เปิดเผยเนื้อหาของจดหมายจากการร้องขอของ *ควังจูอิลโบ* หนังสือพิมพ์ท้องถิ่นในเมืองควังจู

ภายใต้การแทรกแซงของรัฐบาลสหรัฐอเมริกา โทษของเขาลดลงเพียงเหลือจำคุก 20 ปี และต่อมาเขาได้ลี้ภัยไปยังสหรัฐอเมริกา คิม อาศัยอยู่ที่บอสตันชั่วคราว โดยเป็นศาสตราจารย์อาคันตุกะ ในศูนย์กิจการระหว่างประเทศ ที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด

ระหว่างช่วงเวลาที่เค้าใช้ชีวิตที่ต่างประเทศ เขาได้เขียนความคิดเห็นของเขาลงในหนังสือพิมพ์ตะวันตกชั้นนำ ซึ่งวิจารณ์รัฐบาลเกาหลีใต้อย่างรุนแรง ในวันที่ 30 มีนาคม พ.ศ. 2526 คิมได้แสดงสุนทรพจน์ในเรื่องสิทธิมนุษยชนและประชาธิปไตยที่มหาวิทยาลัยเอมโมรี, แอตแลนตา และได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ในสาขากฎหมายจากสถาบันดังกล่าว สองปีต่อมา ในปี พ.ศ. 2528 เขาได้กลับสู่เกาหลีใต้

เส้นทางสู่ตำแหน่งประธานาธิบดี
-----------------------------

คิม แด-จุง, คิม ย็อง-ซัมและคิม จ็อง-พิล ซึ่งเป็นนักการเมืองที่อิทธิพลทางการเมืองเกาหลีใต้อย่างสูง จนได้รับการขนานนามว่าสามคิมผู้ยิ่งใหญ่
คิมถูกคุมขังที่บ้านพักอีกครั้งหนึ่งหลังจากกลับมาโซล แต่การกลับมาครั้งนี้ของเขาก็กลับมาเป็นผู้นำฝ่ายค้านอีกครั้ง ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2530 ช็อน ดู-ฮวัน พ่ายแพ้ต่อความต้องการของสาธารณชน และอนุญาตให้มีการเลือกตั้งประธานาธิบดีแบบทางตรงได้ คิม แดง-จุง และผู้นำฝ่ายค้านคนอื่นๆ เช่น คิม ย็อง-ซัม นั้นในขั้นต้นได้มีการตกลงกันว่าจะร่วมกันส่งผู้สมัครลงเพียงคนเดียว อย่างไรก็ตาม ความขัดแย้งระหว่างผู้นำฝ่ายค้านสองคน ทำให้คิม แด-จุง แยกตัวออกจากพรรคประชาธิปไตยเพื่อการรวมชาติ ซึ่งเป็นพรรคฝ่ายค้านหลัก และก่อตั้งพรรคสันติภาพและประชาธิปไตยขึ้น เพื่อลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดี ผลจากการนี้ทำให้พรรคฝ่ายค้านเกิดการตัดคะแนนกันเองในสองพรรค เป็นผลให้อดีตนายพล โน แท-อู ผู้สืบทอดอำนาจของ ช็อน ดู-ฮวัน ชนะคะแนนเสียงด้วยคะแนนเพียง 36.5% โดย คิม ย็อง-ซัม ได้ไป 28% และคิม แด-จุง ได้ไป 27%

ในปี พ.ศ. 2535 คิมพลาดตำแหน่งประธานาธิบดีอีกครั้ง โดยครั้งนี้คู่แข่งของเขาคือ คิม ย็อง-ซัม เพียงผู้เดียว ซึ่งคิม ย็อง-ซัม ได้รวมพรรคประชาธิปไตยเพื่อการรวมชาติกับพรรคยุติธรรมประชาธิปไตย ซึ่งเป็นพรรครัฐบาลในขณะนั้นเข้าด้วยกัน เป็นพรรคเสรีประชาธิปไตย (ซึ่งในท้ายที่สุดก็กลายมาเป็นพรรคแซนูรี หรือพรรคขอบแดนใหม่) ต่อมา คิม แด-จุง ได้หยุดพักบทบาททางการเมืองและเดินทางไปยังสหราชอาณาจักร เพื่อดำรงตำแหน่งศาสตาจารย์อาคันตุกะ ที่คณะแคลร์ฮอลล์, มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ อย่างไรก็ตาม ในปี พ.ศ. 2538 คิมได้เดินทางกลับมายังเกาหลีและประกาศว่าจะกลับมาทำงานการเมืองต่อและลงสมัครรับเลือกเพื่อดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีเป็นครั้งทีสี่ในชีวิตของเขา

สถานการณ์ในช่วงเวลาดังกล่าวดูเหมือนจะเป็นใจให้คิม เมื่อประชาชนต่อต้านและไม่พอใจรัฐบาลในขณะนั้นจากเหตุการณ์วิกฤตการณ์การเงินในเอเชีย พ.ศ. 2540 ซึ่งทำให้เศรษฐกิจของประเทศล่มสลาย ซึ่งเกิดขึ้นเพียงหนึ่งสัปดาห์ก่อนการเลือกตั้งประธานาธิบดี จากการเป็นพันธมิตรกับคิม จ็อง-พิล ทำให้เขาเอาชนะ อี เฮว-ชัง ผู้สืบทอดที่คิม ย็อง-ซัง วางตัวไว้ในการเลือกตั้งประธานาธิบดีที่จัดขึ้นในวันที่ 18 ธันวาคม พ.ศ. 2540 เมื่อเขาสาบานตัวเพื่อรับตำแหน่งประธานาธิบดีคนที่แปดแห่งสาธารณรัฐเกาหลี ในวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2541 ถือเป็นเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ในวงารการเมืองของเกาหลีใต้ ที่พรรครัฐบาลถ่ายโอนอำนาจตามวิถีทางประชาธิปไตยมาสู่ผู้ชนะการเลือกตั้งซึ่งเป็นพรรคฝ่ายค้านเป็นไปด้วยความสงบเรียบร้อย การเลือกตั้งในครั้งนี้มีข้อโต้แย้ง โดยผู้สมัครสองคนจากฝ่ายรัฐบาล ซึ่งเป็นฝ่ายอนุรักษ์นิยม ได้แข่งกัน ทำให้คะแนนเลือกตั้งของผู้มีสิทธิกลุ่มนี้แบ่งออกเป็นสองกลุ่ม คือ 38.7% and 19.2% ตามลำดับ จึงทำให้คิม แด-จุง ชนะการเลือกตั้งไปด้วยคะแนนเพียง 40.3% คู่แข่งหลักของเขา อี เฮว-ชัง เป็นอดีตผู้พิพากษาศาลสูง สำเร็จการศึกษาด้วยคะแนนระดับสูงจาก โรงเรียนกฎหมาย, มหาวิทยาลัยแห่งชาติโซล อีถูกมองโดยทั่วไปว่าเป็นกลุ่มชนชั้นสูง และสิ่งที่ทำให้ความนิยมของเขาตกลงเนื่องจากข้อกล่าวหาว่าลูกชายของเขาหลีกเลี่ยงการเกณฑ์ทหาร ส่วนในด้านของคิมนั้นตรงกันข้าม คิมจบการศึกษาระดับอาชีวศึกษา และชาวเกาหลีใต้จำนวนมากรู้สึกเห็นใจจากการที่เขาถูกพิจารณาในศาลหลายรอบและความยากลำบากในช่วงเวลาที่ผ่านมา

ประธานาธิบดีคนก่อนของเกาหลีใต้เช่น พัก ช็อง-ฮี, ช็อน ดู-ฮวัน, โน แท-อู และคิม ย็อง-ซัม มีพื้นเพมาจากภูมิภาคจังหวัดคย็องซัง ซึ่งเป็นภูมิภาคที่มั่งคั่งตั้งแต่ปี พ.ศ. 2488 เนื่องจากนโยบายของรัฐบาลพัก, ช็อนและโน คิม แด-จุง เป็นประธานาธิบดีที่อยู่เต็มวาระคนแรกที่มาจากภูมิภาคจังหวัดช็อลลา ซึ่งอยู่ในภาคตะวันตกเฉียงใต้ โดยภูมิภาคจังหวัดช็อลลาเป็นส่วนที่ถูกเพิกเฉยและละเลยจากการพัฒนาของภาครัฐในเกาหลีใต้ สาเหตุหลักเนื่องมาจากการเลือกปฏิบัติทางนโยบายของประธานาธิบดีคนก่อน ดังนั้นการบริหารงานของคิมจึงเน้นมาที่ภูมิภาคจังหวัดช็อลลา เพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางนโยบาย แต่อย่างไรก็ตามรัฐมนตรีและผู้บริหารในรัฐบาลของคิมก็ไม่ได้มีบุคคลที่มาจากภูมิภาคจังหวัดช็อลลาเท่าใดนัก

การดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี
--------------------------

### ความสำเร็จทางเศรษฐกิจ

การพบปะกับประธานาธิบดีบิล คลินตัน (ซ้าย) ในการประชุมความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก ที่ออกแลนด์ วันที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2542
คิม แด-จุง ในปี พ.ศ. 2542
คิม แด-จุง ขึ้นดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีท่ามกลางวิกฤตทางเศรษฐกิจที่โจมตีเกาหลีใต้ในปีสุดท้ายของสมัยประธานาธิบดี คิม ย็อง-ซัม การผลักดันการปฏิรูปทางเศรษฐกิจอย่างแน่วแน่และการปรับโครงสร้างตามคำแนะนำของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็มเอฟ) ซึ่งเป็นกระบวนการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญทางเศรษฐกิจของเกาหลีใต้ หลังจากการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจร่วงลง 5.8 เปอร์เซ็นต์ ในปี พ.ศ. 2541 และโตขึ้น 10.2 เปอร์เซ็นต์ ในปี พ.ศ. 2542 นโยบายของเขาส่งผลให้เกิดการแข่งขันอย่างเป็นธรรมในตลาด โดยมีการจัดการกับอำนาจของกลุ่มแชร์โบล (กลุ่มบริษัทขนาดใหญ่ในเกาหลีใต้) เช่น ทำให้เกิดความโปร่งใสกับกลุ่มแชร์โบลในการดำเนินการทางบัญชี การตัดลดการสนับสนุนทางการเงินแก่กลุ่มแชร์โบล

### นโยบายเกี่ยวกับเกาหลีเหนือ

ในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2544 ประธานาธิบดีรัสเซีย วลาดีมีร์ ปูติน ร่วมรับประทานอาหารค่ำกับคิม แด-จุง
นโยบายของคิมเกี่ยวกับเกาหลีเหนือ มีชื่อว่านโยบายอาทิตย์ฉายแสง เขาเริ่มผ่อนคลายความตึงเครียดกับรัฐบาลคอมมิวนิสต์ของเกาหลีเหนือ ซึ่งนโยบายดังกล่าวนำไปสูงการประชุมครั้งประวัติศาสตร์ในการประชุมของผู้นำทั้งสองในปี พ.ศ. 2543 ที่เปียงยาง ระหว่างคิม แด-จุง กับคิม จ็อง-อิล ถือเป็นจุดหัวเลี้ยวหัวต่อที่สำคัญสำหรับความสัมพันธ์ระหว่างสองเกาหลี และเป็นการติดต่อกันโดยตรงของสองเกาหลีครั้งแรกนับแต่เกาหลีแยกออกจากกัน ผลจากการพยายามในครั้งนี้ทำให้เขาได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ แต่การประชุมครั้งนี้ก็มีรอยด่างพร้อย เนื่องจากถูกกล่าวหาว่ามีการใช้เงินหลายร้อยล้านดอลลาร์ในการจ่ายให้กับทางเปียงยาง ในปี พ.ศ. 2546 พัก จี-ว็อน หัวหน้าคณะทำงาน ถูกตัดสินจำคุกสิบสองปี สำหรับข้อกล่าวหานี้ และในข้อกล่าวหาอื่นๆ โดยเขาใช้บทบาทของเขาในฮุนได จ่ายให้กับทางเกาหลีเหนือในการประชุมสุดยอดผู้นำของทั้งสองเกาหลี เพื่อชักจูงใจให้เกาหลีเหนือเข้าร่วมประชุมในครั้งนี้ นักโทษที่จงรักภักดีกับเกาหลีเหนือที่ถูกจำคุกอยู่ที่เกาหลีใต้ได้ถูกปล่อยไปเกาหลีเหนือ ผลกระทบจากนโยบายอาทิตย์ฉายแสงทำให้ถูกตั้งคำถามโดยหนังสือพิมพ์ของสหรัฐอเมริกา วิลลาจวอยส์ ว่าเงินที่โอนไปนั้นไปใช้ปกปิดความชั่วร้ายของรัฐบาลเกาหลีเหนือ

### ความสัมพันธ์กับอดีตประธานาธิบดีคนอื่นๆ

ภายหลังจากคิมชนะการเลือกตั้งประธานาธิบดีและย้ายเข้าพำนักในทำเนียบสีน้ำเงิน ไม่มีใครทราบว่าเขาจะจัดการอย่างไรกับตำแหน่งใหม่ของเขา เขาเคยถูกตัดสินประหารชีวิตโดยช็อน ดู-ฮวัน ช็อนและผู้สืบทอดของเขา โน แท-วู ได้ถูกตัดสินจำคุกในสมัยประธานาธิบดีคิม ย็อง-ซัม ก่อนที่จะได้รับอภัยโทษในสมัยคิม แด-จุง

ในระหว่างที่เขาดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี คิมได้ดำเนินการให้เกาหลีใต้เป็นรัฐสวัสดิการร่วมสมัย ความสำเร็จดงกล่าวผลักดันให้เศรษฐกิจของประเทศฟื้นตัว และนำไปสู่การเปลี่ยนผ่านทางเศรษฐกิจ และส่งเสริมภาพลักษณ์ของเกาหลีใต้ในเวลาระดับโลกให้ดียิ่งขึ้น เช่น การเป็นเจ้าภาพร่วมกับญี่ปุ่น ในฟุตบอลโลก 2002 คิมครบวาระการดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีในปี พ.ศ. 2546 และโน มู-ฮย็อน ขึ้นดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีต่อจากเขา ห้องสมุดประธานาธิบดีที่มหาวิทยาลัยย็อนเซ สร้างขึ้นก็รักษามรดกของคิมให้คงอยู่ต่อไป และศูนย์ประชุมคิม แด-จุง ก็สร้างตามชื่อของเขา ณ เมืองควังจู

ชีวิตหลังจากพ้นจากตำแหน่งประธานาธิบดี
-------------------------------------

คิมร้องขอให้ควบคุมการต่อต้านเกาหลีเหนือ สำหรับกรณีอาวุธนิวเคลียร์ และปกป้องการดำเนินนโยบายอาทิตย์ฉายแสงต่อทางเปียงยางเพื่อลดความรุนแรงต่อวิกฤติการณ์ เขาสัญญากับชาวเกาหลีว่าเขาจะแสดงความรับผิดชอบถ้าเกาหลีเหนือพยายามที่จะทำอันตรายพวกเขาด้วยอาวุธนิวเคลียร์ แต่สิ่งที่ยังโต้เถียงต่อไปว่านโยบายอาทิตน์ฉายแสงได้สร้างความสะดวกแก่โครงการอาวุธนิวเคลียร์ของเกาหลีเหนือหรือไม่ ในวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2551 เขาได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จาก มหาวิทยาลัยพอร์ตแลนด์ ซึ่งเขาได้แสดงสุนทรพจน์ในหัวข้อ "ความท้าทาย, การขานรับและพระเจ้า"

ข้อมูลจากวิกิลีกส์ เปิดเผยว่าสถานทูตสหรัฐอเมริกาประจำโซลได้อธิบายถึงคิมว่า "เป็นประธานาธิบดีฝ่ายซ้ายคนแรกของเกาหลีใต้" โดยส่งถึงรัฐบาลสหรัฐอเมริกาในวันที่เขาถึงแก่อสัญญกรรม

ถึงแก่อสัญกรรม
--------------

พิธีไว้อาลัยคิม แด-จุง
คิมถึงแก่อสัญกรรมในวันที่ 18 สิงหาคม พ.ศ. 2552 เวลา 13.43 น. ตามเวลาในประเทศเกาหลีใต้ ณ โรงพยาบาลเซเวอร์แรนซ์, มหาวิทยาลัยย็อนเซ, โซล จากภาวะอวัยวะล้มเหลวหลายระบบ รัฐพิธีศพจัดขึ้นในวันที่ 23 สิงหาคม พ.ศ. 2552 ตรงหน้าอาคารรัฐสภา โดยมีขบวนแห่เพื่อเดินทางไปยังสุสานแห่งชาติโซล เพื่อฝังศพตามธรรมเนียมคาทอลิค โดยคิมเป็นบุคคลที่สองที่มีการจัดรัฐพิธีศพต่อจากประธานาธิบดีพัก ช็อง-ฮี ทางเกาหลีเหนือได้ส่งตัวแทนมาในงานพิธีศพด้วย คิมถึงแก่อสัญกรรมได้สามเดือนภายหลังจากประธานาธิบดีโน มู-ฮย็อน กระทำอัตวินิบาตกรรม ในวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2552

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Former South Korean President Kim Dae-jung Dies at 85". Jakarta Globe. 18 August 2009. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-01-14. สืบค้นเมื่อ 24 October 2009.
2. 1 2 3  "Kim Dae-jung: Dedicated to reconciliation". CNN. 14 June 2001. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ September 22, 2006. สืบค้นเมื่อ 22 September 2006.
3. ↑  "DJ 생일은 1924년 1월 6일". *The Dong-a Ilbo*. 19 August 2009.
4. 1 2 3 4 5  "Kim Dae Jung". Encyclopædia Britannica. 2009. สืบค้นเมื่อ 18 August 2009.
5. 1 2  "Kim Dae-jung – Biography". The Nobel Foundation. 2000. สืบค้นเมื่อ 18 August 2009.
6. ↑  "Kim Dae-jung – Nobel Lecture". The Nobel Foundation. 2000. สืบค้นเมื่อ 21 June 2012.
7. ↑  Oberdorfer, Don; Carlin, Robert (2014). *The Two Koreas: A Contemporary History*. Basic Books. p. 35. ISBN 9780465031238.
8. ↑  "Kim Dae-jung, human rights champion and former South Korean president, dies". Amnesty International. 19 August 2009. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-09-11. สืบค้นเมื่อ 11 May 2012.
9. ↑  Choe, Sang-hun (18 August 2009). "Kim Dae-jung, 83, Ex-President of South Korea, Dies". *The New York Times*. สืบค้นเมื่อ 18 August 2009.
10. ↑  "John Paul II's appeal saved future Korean president from death sentence". Catholic News Agency. 21 May 2009. สืบค้นเมื่อ 25 June 2012.
11. ↑  ในช่วงต้นทศวรรษที่ 1980 คิมอธิบายว่า "การแทรกแซง" ณ การประชุมสามัญระหว่างแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนลและทางสหรัฐอเมริกาเขาเปลือยอยู่บริเวณขอบห้อง กับผู้ต่อต้านคนอื่นๆ ขณะรอเฮลิคอปเตอร์ที่จะบินไปเหนือ ทะเลญี่ปุ่นที่ซึ่งพวกเขาจะ"หายสาบสูญ" เจ้าหน้าที่สถานทูตสหรัฐอเมริการเดินเข้ามาพร้อมชี้ไปที่เขาและพูดว่า "เขา ยังไม่ไปอยู่เหรอ"
12. 1 2  "Board of Advisors – Kim Dae-jung". The Oxford Council on Good Governance. n.d. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-03-15. สืบค้นเมื่อ 18 August 2009.
13. ↑  "Opposition boycott shadows South Korea's new president". CNN. 25 February 1998. สืบค้นเมื่อ 18 August 2009.
14. ↑  "1997 South Korean Presidential Election". University of California, Los Angeles – Center for East Asian Studies. 1998. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2006-12-08. สืบค้นเมื่อ 2016-11-02.
15. ↑  Ginsburg, Tom (2004). *Legal Reform in Korea*. Psychology Press. ISBN 9780203479384. สืบค้นเมื่อ 25 June 2012.
16. ↑  Ahn, Mi-young (2000-09-05). "Spies' repatriation causes unease in Seoul". *Asia Times Online*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2013-05-05. สืบค้นเมื่อ 2010-06-25`{{cite news}}`: CS1 maint: postscript (ลิงก์)
17. ↑  Cathy Hong (18 November 2003). "Fine Young Communists". *The Village Voice*. สืบค้นเมื่อ 25 June 2012.
18. ↑  Takegawa, Shogo (December 2005). "Japan's Welfare State Regime: Welfare Politics, Provider and Regulator" (PDF). *Development and Society*. **34** (2): 169–190. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2012-04-17. สืบค้นเมื่อ 25 June 2012.
19. ↑  Muthu, Rajendran (2006). "Social Development in Japan: A Focus on Social Welfare Issues" (PDF). *Journal of Societal & Social Policy*. **5** (1): 1–20. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2014-10-25. สืบค้นเมื่อ 25 June 2012.
20. ↑
21. ↑  Lee (이), Seong-gi (성기) (2011-09-06). ""DJ, 좌파 첫 대통령" 위키리크스 외교전문". *Hankook Ilbo* (ภาษาเกาหลี). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-09-07. สืบค้นเมื่อ 2011-09-20.
22. ↑  "Kim Dae-jung". *The Economist*. 27 August 2009.
23. ↑  "Former S. Korean President Kim Dae-Jung Dies". *The Seoul Times*. 18 August 2009. สืบค้นเมื่อ 18 August 2009.
24. ↑  Barbara Demick (19 August 2009). "Kim Dae-jung dies at 85; former South Korean president and Nobel laureate". *Los Angeles Times*. สืบค้นเมื่อ 25 June 2012.
25. ↑  Oberdorfer, Don; Carlin, Robert (2014). *The Two Koreas: A Contemporary History*. Basic Books. pp. 437–438. ISBN 9780465031238.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Official Nobel page for Kim
* Obituary: Kim Dae-jung
* Kim Dae-jung Presidential Library
* Kim Dae-jung - Daily Telegraph obituary
* BBC article on his legacy
* S Korea’s Ex-President Kim Dae-jung Dies  เก็บถาวร 2009-08-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Obituary[*ลิงก์เสีย*] by the Associated Press

| * ด
* ค
* ก
ประธานาธิบดีเกาหลีใต้ |
| --- |
| ตราประจำตำแหน่งประธานาธิบดี | อี ซึง-มัน  **·**  *โฮ จ็อง*  **·**  ยุน โบ-ซ็อน  **·**  พัก ช็อง-ฮี  **·**  ชเว กยู-ฮา  **·**  ช็อน ดู-ฮวัน  **·**  โน แท-อู  **·**  คิม ย็อง-ซัม  **·**  คิม แด-จุง  **·**  โน มู-ฮย็อน  **·**  *โค กุน*  **·**  อี มย็อง-บัก  **·**  พัก กึน-ฮเย  **·**  *ฮวัง กโย-อัน*   **·**  มุน แจ-อิน  **·**  ยุน ซ็อก-ย็อล
*ตัวเอียง* หมายถึงผู้รักษาการในตำแหน่งประธานาธิบดี | ธงประจำตำแหน่งประธานาธิบดี |

| * ด
* ค
* ก
รายนามผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ |
| --- |
| พ.ศ. 2444-2468 (ค.ศ. 1901-1925) | อ็องรี ดูว์น็อง / ปาซี (1901)  **·**  ดูกอมมูน / โกบัต (1902)  **·** 
เครเมอร์ (1903)  **·**  สถาบันกฎหมายนานาชาติ (1904)  **·**  ซุทเนอร์ (1905)  **·**  โรสเวลต์ (1906)  **·**  โมเนตา / เรอโนล์ (1907)  **·**  อาร์โนลสัน / บาเยอร์ (1908)  **·**  เบอร์แนร์ /  เดตูร์เนล เดอ กองสตอง (1909)  **·**  สำนักสันติภาพสากล (1910)  **·**  แอสเซอร์ / ไฟรด์ (1911)  **·**  รูต (1912)  **·**  ลา ฟงแตน (1913)  **·**  คณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ (1917)  **·**  วิลสัน (1919)  **·**  บูร์เกอัว (1920)  **·**  บรานติง / แลงจ์ (1921)  **·**  นันเซิน (1922)  **·**  แชมเบอร์เลน / ดอวส์ (1925) |
| พ.ศ. 2469-2493 (ค.ศ. 1926-1950) | ไบรอันด์ / ชเตรเซอมัน (1926)  **·**  บุยซอง / ควิดด์ (1927)  **·**  เคลล็อก (1929)  **·**  โซเดอร์บลอม (1930)  **·**  อัดดัมส์ / บัตเลอร์ (1931)  **·**  อังเจลล์ (1933)  **·**  เฮนเดอร์สัน (1934)  **·**  อ็อสซีเอ็ทซ์คี (1935)  **·**  ลามัส (1936)  **·**  เซซิล (1937)  **·**  Nansen Office (1938)  **·**  คณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ (1944)  **·**  ฮุล (1945)  **·**  บัลช์ / มอตต์ (1946)  **·**  Quaker Peace and Social Witness / American Friends Service Committee (1947)  **·**  มหาตมา คานธี (1948)  **·**  บอยด์ ออร์ (1949)  **·**  บุนเช (1950) |
| พ.ศ. 2494-2518 (ค.ศ. 1951-1975) | ชูโอ (1951)  **·**  ชไวท์เซอร์ (1952)  **·**  มาร์แชลล์ (1953)  **·**  ข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ (1954)  **·**  เพียร์สัน (1957)  **·**  ปิเร (1958)  **·**  เบเคอร์ (1959)  **·**  ลูตูลิ (1960)  **·**  ฮัมมาร์เฮิลด์ (1961)  **·**  พอลิง (1962)  **·**  คณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ (1963)  **·**  ลูเทอร์ คิง (1964)  **·**  กองทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติ (1965)  **·**  กาแซง (1968)  **·**  องค์การแรงงานระหว่างประเทศ (1969)  **·**  บอร์ล็อก (1970)  **·**  บรันท์ (1971)  **·**  คิสซินเจอร์ / เล ดึ๊ก เถาะ (1973)  **·**  แมกไบรด์ / ซะโตะ (1974)  **·**  ซาคารอฟ (1975) |
| พ.ศ. 2519-2543 (ค.ศ. 1976-2000) | วิลเลียมส์ / คอร์ริแกน (1976)  **·**  องค์การนิรโทษกรรมสากล (1977)  **·**  อัสซาดาต / เบกิน (1978)  **·**  แม่ชีเทเรซา (1979)  **·**  เอสกุยเวล (1980)  **·**  ข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ (1981)  **·**  ไมร์ดาล / การ์เซีย โรเบลส (1982)  **·**  วาแวนซา (1983)  **·**  ตูตู (1984)  **·**  แพทย์ระหว่างประเทศเพื่อการป้องกันสงครามนิวเคลียร์ (1985)  **·**  วีเซล (1986)  **·**  อาเรียส (1987)  **·**  กองกำลังรักษาสันติภาพ (1988)  **·**  ทะไลลามะ (1989)  **·**  กอร์บาชอฟ (1990)  **·**  ซูจี (1991)  **·**  เมนชู (1992)  **·**  แมนเดลา / เดอ แกลร์ก (1993)  **·**  อาราฟัต / เปเรส / ราบิน (1994)  **·**  Pugwash Conferences / รอตแบลต (1995)  **·**  เบโล / ออร์ตา (1996)  **·**  กลุ่มรณรงค์ต่อต้านการใช้กับระเบิดสากล / วิลเลียมส์ (1997)  **·**  ฮูม / ทริมเบิล (1998)  **·**  องค์การแพทย์ไร้พรมแดน (1999)  **·**  คิม แด-จุง (2000) |
| พ.ศ. 2544-2568 (ค.ศ. 2001-2025) | สหประชาชาติ / แอนนัน (2001)  **·**  คาร์เตอร์ (2002)  **·**  เอบาดี (2003)  **·**  มาไท (2004)  **·**  สำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ / อัลบะรอดะอี (2005)  **·**  ยูนูส / ธนาคารกรามีน (2006)  **·**  อัล กอร์ / คณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (2007)  **·**  มาร์ตติ อะห์ติซาริ (2008)  **·**  บารัก โอบามา (2009)  **·**  หลิว เสี่ยวโป (2010)  **·**  เซอร์ลีฟ / โบวี / กัรมาน (2011)  **·**  สหภาพยุโรป (2012)  **·**  องค์การห้ามอาวุธเคมี (2013)  **·**  สัตยาธิ / ยูซัฟซัย (2014)  **·**  กลุ่มสานเสวนาสี่ฝ่ายแห่งชาติตูนิเซีย (2015)  **·**  ฮวน มานูเอล ซานโตส (2016)  **·**  คณะกรรมการรณรงค์เพื่อยกเลิกอาวุธนิวเคลียร์ระหว่างประเทศ (2017)  **·**  เดนิส มูเควกี / นาดิยะฮ์ มุรอด (2018)  **·**  อาบีย์ อาห์เม็ด (2019)  **·**  โครงการอาหารโลก (2020)  **·**  มาเรีย เรสซา / ดมีตรี มูราตอฟ (2021)  **·**  อาเลียช เบียเลียตสกี / เมมอเรียล / ศูนย์เสรีภาพพลเมือง (2022)  **·**  แนร์แกส แมแฮมแมดี (2023) |