ระวังสับสนกับ วิทยาลัยการปกครองท้องถิ่น มหาวิทยาลัยขอนแก่น

**วิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม** (อังกฤษ : College of Politics and Governance, Mahasarakham University) บ้างเรียก *คณะการเมืองการปกครอง* เป็นหน่วยงานไทยระดับคณะวิชาลำดับที่ 13 ของมหาวิทยาลัยมหาสารคาม เป็นคณะรัฐศาสตร์แห่งแรกของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ คณะก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2546 (พร้อมกับคณะสาธารณสุขศาสตร์) โดยพัฒนามาจากภาควิชารัฐศาสตร์ของคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตมหาสารคาม ซึ่งได้ก่อตั้งขึ้นในปี 2517 ต่อมาภายหลัง คณะสังคมศาสตร์ถูกรวมเข้ากับคณะมนุษยศาสตร์เป็นคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ เพื่อก่อตั้งมหาวิทยาลัยมหาสารคาม และภาควิชาได้กลายเป็นส่วนงานหนึ่งของคณะดังกล่าว และได้พัฒนาเป็นวิทยาลัยการเมืองการปกครองในเวลาต่อมา

ประวัติ
-------

อาคารวิทยบริการ D ที่ตั้งวิทยาลัย
จุดเริ่มต้นของการสอนวิชารัฐศาสตร์ในมหาวิทยาลัยมหาสารคามนั้น ต้องย้อนไปในสมัยวิทยาลัยวิชาการศึกษามหาสารคาม โดยศาสตราจารย์ประสาท หลักศิลา คณบดีคณะวิชามนุษยธรรมศึกษาและสังคมศาสตร์ สังกัดวิทยาลัยวิชาการศึกษาประสานมิตร (ส่วนกลาง) ในขณะนั้น ได้มอบหมายให้ ดร.วิชัย ตันศิริ ร่างหลักสูตรวิชาโทรัฐศาสตร์เพื่อเปิดสอนให้คณะวิชาดังกล่าวควบคู่ไปกับการเปิดสอนรายวิชาทางรัฐศาสตร์ให้กับหลักสูตรการศึกษาบัณฑิต วิชาเอกสังคมศึกษา ของทางคณะวิชาการศึกษาในทุกวิทยาเขต (รวมทั้งมหาสารคาม) โดยสังกัดแผนกวิชาสังคมศาสตร์ จวบจนเมื่อมีประกาศของทบวงมหาวิทยาลัย เรื่องการแบ่งส่วนราชการในมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ พ.ศ. 2518 (ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 92 ตอนที่ 166 ลงวันที่ 21 สิงหาคม 2518) ให้รวมวิทยาลัยวิชาการศึกษาทุกวิทยาเขต ยกฐานะขึ้นเป็น **"มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ"**  ตามด้วยชื่อวิทยาเขตที่ตั้ง และมีการแบ่งหน่วยงานขึ้นใหม่ จึงได้มีการจัดตั้ง  **"ภาควิชารัฐศาสตร์ (Department of Political Science)"**  ให้เป็นส่วนราชการหนึ่งของ **"คณะสังคมศาสตร์ (Faculty of Social Sciences)"**  และให้วิชาโทรัฐศาสตร์สังกัดภาควิชานี้ ในวิทยาเขตมหาสารคามนั้น คณะสังคมศาสตร์ได้รับผิดชอบในการผลิตบัณฑิตทางการศึกษาในหลักสูตรการศึกษาบัณฑิต (กศ.บ.) วิชาเอกสังคมศึกษาให้กับคณะศึกษาศาสตร์ โดยมอบหมายให้ภาควิชารัฐศาสตร์จัดการเรียนการสอนในรูปแบบวิชาโทด้านรัฐศาสตร์, การเมือง, การบริหารรัฐกิจ, วิชาศึกษาทั่วไป (GE), วิชาเลือกเสรี และจัดการเรียนการสอนร่วมกับภาควิชาอื่นๆ ในคณะสังคมศาสตร์ควบคู่ไปด้วย

ต่อมาในปี 2537 มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตมหาสารคาม ได้รับการยกฐานะเป็น **"มหาวิทยาลัยมหาสารคาม"**  คณะสังคมศาสตร์จึงถูกยุบรวมกับคณะมนุษยศาสตร์อีกครั้งเป็น **"คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม"**  ตามประกาศในพระราชกฤษฎีกา ภาควิชารัฐศาสตร์ ที่เดิมสังกัดคณะสังคมศาสตร์ จึงได้โอนย้ายมาสังกัดคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ แต่ยังไม่ได้เปิดรับนิสิตวิชาเอก ให้จัดการเรียนการสอนเฉพาะวิชาศึกษาทั่วไป และวิชาเลือกที่เกี่ยวข้องแทน

ในวันที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2546 สภามหาวิทยาลัยมหาสารคามได้มีมติให้จัดตั้ง **"วิทยาลัยการเมืองการปกครอง (College of Politics and Governance)"** ขึ้นเป็นหน่วยงานที่มีฐานะเทียบเท่าคณะวิชา โดยการผนวก 3 หน่วยงานสังกัดคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ได้แก่ *ภาควิชารัฐศาสตร์*, *ศูนย์ข้อมูลการเมืองท้องถิ่นภาคตะวันออกเฉียงเหนือ* และ*โครงการจัดตั้งหลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต* เข้าด้วยกัน ซึ่งได้รับการอนุมัติจัดตั้งในการประชุมครั้งที่ 6/2546 เมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม 2546 และประกาศลงในระเบียบมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ว่าด้วยวิทยาลัยการเมืองการปกครอง พ.ศ. 2546 ในคราวประชุมครั้งที่ 7/2546 เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2546 โดยแบ่งหน่วยงานเป็นสำนักงานเลขานุการคณะและงานวิชาการ วิชาโทรัฐศาสตร์จึงได้รับอนุมัติให้เปิดสอนเป็น หลักสูตรรัฐศาสตรบัณฑิต (ร.บ.) และโครงการจัดตั้งหลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต ก็ได้รับอนุมัติเป็นหลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต (รป.ม.) และเปิดรับนิสิตเข้าศึกษาอย่างเป็นทางในปี 2547 เป็นรุ่นแรก วิทยาลัยการเมืองการปกครอง จึงกลายเป็นคณะวิชาด้านรัฐศาสตร์แห่งแรกของภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่เปิดสอนหลักสูตรวิชาต่างๆ ในด้านรัฐศาสตร์ ได้แก่

**ระดับปริญญาตรี**
หลักสูตรรัฐศาสตรบัณฑิต (ร.บ.) สาขาวิชาการเมืองการปกครอง สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ และสาขาวิชาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ, หลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต (น.บ.) สาขาวิชานิติศาสตร์, หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต (ศศ.บ.) สาขาวิชาสิทธิมนุษยชนศึกษา และรัฐประศาสนศาสตรบัณฑิต (รป.บ.) สาขาวิชาการปกครองท้องถิ่น

**ระดับปริญญาโท**
รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต (รป.ม.) สาขาวิชานโยบายสาธารณะ และรัฐศาสตรมหาบัณฑิต (ร.ม.) สาขาวิชาการเมืองการปกครอง

วิทยาลัยการเมืองการปกครองเป็นคณะในกลุ่มมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ที่ก่อตั้งขึ้นในช่วงปลายสมัยที่ 2 ของศาสตราจารย์ (พิเศษ) ดร.ภาวิช ทองโรจน์ ในการดำรงตำแหน่งเป็นอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาสารคาม (พ.ศ. 2538 - 2545) ในช่วงแรกของการดำเนินงานนั้น วิทยาลัยการเมืองการปกครองได้อาศัยใช้อาคารราชนครินทร์เป็นสถานที่ทำการเรียนการสอนชั่วคราว และปัจจุบันวิทยาลัยการเมืองการปกครองย้ายมาตั้งอยู่ที่อาคารวิทยบริการ (อาคาร D) เป็นการถาวร

ปีการศึกษา 2557 วิทยาลัยการเมืองการปกครอง เห็นว่าสาขานิติศาสตร์มีศักยภาพเพียงพอที่จะพัฒนาจากสาขาในวิทยาลัยการเมืองการปกครองขึ้นเป็นคณะนิติศาสตร์ได้ อันจะเป็นประโยชน์ต่อนิสิตซึ่งเป็นผู้เรียนและการจัดโครงสร้างการเรียนการสอนและการบริหารจัดการที่คล่องตัวและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น สภามหาวิทยาลัยมหาสารคามจึงได้อนุมัติแผนการจัดตั้งคณะนิติศาสตร์ ภายในปี พ.ศ. 2557 และได้มีมติให้จัดตั้ง **"คณะนิติศาสตร์ (Faculty of Law)"**  เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2556 เป็นคณะวิชาลำดับที่ 20 ของมหาวิทยาลัยมหาสารคาม

ปัจจุบัน วิทยาลัยการเมืองการปกครอง เป็นหน่วยงานนอกระบบราชการในกำกับของมหาวิทยาลัยมหาสารคาม แบ่งการบริหารงานออกเป็นสำนักงานเลขานุการวิทยาลัยการเมืองการปกครองและสาขาวิชารัฐศาสตร์ จัดการเรียนการสอนในระดับปริญญาตรี โทและเอกทั้งสิ้น 3 หลักสูตร 3 สาขาวิชา 7 วิชาเอกและในปีการศึกษา 2563 มีบุคคลากรทั้งหมดรวม 68 คน มีจำนวนนิสิตทั้งหมด 3,245 คน

อัตลักษณ์
---------

* ตราโรจนากรวิทยาลัยการเมืองการปกครอง  **ตราโรจนากรวิทยาลัยการเมืองการปกครอง**
* ตราสิงห์น้ำตาล  **ตราสิงห์น้ำตาล**

* **ที่มาของชื่อคณะ**

วิทยาลัยการเมืองการปกครอง เป็นหน่วยงานด้านรัฐศาสตร์ที่ไม่ได้ใช้ชื่อคณะว่ารัฐศาสตร์ สำหรับที่มาของชื่อคณะ เกิดจากแนวคิดที่ต้องการตั้งชื่อคณะให้มีความแตกต่าง และไม่ให้ซ้ำซ้อนกับชื่อคณะรัฐศาสตร์ที่ปรากฏทั่วไปตามมหาวิทยาลัยอื่นๆ เห็นตัวอย่างจากกรณีของชื่อมหาวิทยาลัย **"ธรรมศาสตร์และการเมือง"** จึงเห็นควรตั้งชื่อเป็น **"วิทยาลัยการเมืองการปกครอง"** ผลของการดำเนินการระยะแรกปรากฏว่าได้รับความสนใจเป็นอย่างดี ส่วนหนึ่งเป็นเพราะนักเรียนภาคอีสานส่วนใหญ่หากเลือกเรียนด้านรัฐศาสตร์มักนิยมเดินทางไปศึกษาที่มหาวิทยาลัยรามคำแหง หรือมหาวิทยาลัยในกรุงเทพฯ ดังนั้น เมื่อมหาวิทยาลัยมหาสารคามเปิดสาขารัฐศาสตร์ จึงเป็นการสร้างทางเลือกในการศึกษาแก่คนในภูมิภาค รวมทั้งยังเป็นการผลิตแรงงานตอบสนองต่อหน่วยงานต่าง ๆ โดยเฉพาะองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

* **สีประจำคณะ**

  สีน้ำตาลอ่อน

* **สัญลักษณ์ประจำคณะ**

สัญลักษณ์ประจำวิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ได้แก่ **"สิงห์น้ำตาล"** โดย *"สิงห์"* หมายถึง ผู้ปกครองดั่งราชสีห์ ผู้เป็นจ้าวแห่งป่า และ *"สีน้ำตาล"* หมายถึง สีแห่งแผ่นดินของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (ที่ราบสูงโคราช) และสีประจำคณะ

**"สิงห์"** เป็นตราประจำกระทรวงมหาดไทยในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ได้ทรงโปรดให้ชำระสะสางระเบียบราชการซึ่งเคยมีอยู่มากมาย แต่กระจัดกระจายหายไปบางส่วนครั้งเสียกรุงแก่พม่า ครั้นชำระแล้วให้ประทับตราพระราชสีห์ (สิงห์) พระคชสีห์ บัวแก้ว ไว้ทุกเล่มเป็นสำคัญเรียกกฎหมายนี้ว่า "กฎหมายตรา 3 ดวง" และ"สิงห์" ได้กลายมาเป็นตราสัญลักษณ์ของบุคลากรสายงานด้านปกครองที่สืบต่อกันมาอย่างยาวนานของประเทศ ทำให้ถือเป็นส่วนหนึ่งที่อยู่ควบคู่กับสายงานด้านการปกครองป้องกันของประเทศไทย รวมทั้งสถาบันการศึกษาที่จัดการเรียนการสอนเกี่ยวข้องกับสายงานด้านการปกครองไม่ว่าจะอยู่ในระดับคณะ ภาควิชา หรือสาขาวิชาทางด้านรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ นำโดยคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์ในปี พ.ศ. 2491 (สิงห์ดำ) ติดตามด้วยคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (สิงห์แดง) ในปีถัดมา จนกระทั่งถึงปี พ.ศ. 2508 ก็ได้มีการจัดตั้งภาควิชารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (คณะรัฐศาสตร์ฯ ในปัจจุบัน) (สิงห์ขาว)

ในปี พ.ศ. 2547 มหาวิทยาลัยในภาคตะวันออกเฉียงเหนือเริ่มมีการให้ความสำคัญในวิชาทางด้านรัฐศาสตร์มากขึ้น โดยมีมหาวิทยาลัยมหาสารคามเป็นผู้เริ่มพัฒนาการศึกษาทางด้านรัฐศาสตร์ โดยจัดตั้งวิทยาลัยการเมืองการปกครอง (สิงห์น้ำตาล) และภายในปี พ.ศ. 2548 จึงเริ่มมีการจัดการเรียนการสอนสาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ในมหาวิทยาลัยขอนแก่น (สิงห์มอดินแดง) และมีการจัดตั้งคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี (สิงห์แสด) ขึ้น

หน่วยงานภายใน
-------------

| การบริหารงานภายในวิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม |
| --- |
| ด้านการบริหารงาน | ด้านการเรียนการสอน | ด้านการวิจัยและพัฒนา |
| * **สำนักเลขานุการวิทยาลัยการเมืองการปกครอง**
	+ งานบริหารและธุรการ
	+ งานแผนและประกันคุณภาพ
	+ งานวิชาการปริญญาตรี
	+ งานการเงินและบัญชี
	+ งานพัสดุและอาคารสถานที่
	+ งานบุคคล
	+ งานห้องสมุด
	+ งานพัฒนานิสิต
	+ งานโสตทัศนศึกษาและคอมพิวเตอร์
	+ งานบริการวิชาการ
	+ งานบัณฑิตศึกษา
 | * สาขาวิชารัฐศาสตร์ (เทียบเท่าภาควิชา)
	+ กลุ่มวิชาการเมืองการปกครอง
	+ กลุ่มวิชารัฐประศาสนศาสตร์และกิจการสาธารณะ
	+ กลุ่มวิชาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
	+ กลุ่มวิชาสิทธิมนุษยชนศึกษา
 | * ศูนย์ศึกษาการเมืองท้องถิ่นอีสานและอาเซียน
* ศูนย์ศึกษาสิทธิมนุษยชนและสันติวิธี
* ศูนย์พัฒนานโยบายสาธารณะเชิงสร้างสรรค์
* โครงการผลิตวารสารการเมืองการปกครอง ( TCI กลุ่ม1 )
* 1 คณะ 1 ศิลปวัฒนธรรม 1 หลักสูตร 1 ชุมชน
* ห้องสมุดสีดา สอนศรี
 |
|

หลักสูตร
--------

ปัจจุบัน วิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ทำการเรียนการสอนใน 3 หลักสูตร 3 สาขาวิชา ประกอบด้วย

| หลักสูตรที่เปิดสอนในวิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม |
| --- |
| ระดับปริญญาบัณฑิต | ระดับปริญญามหาบัณฑิต | ระดับปริญญาดุษฎีบัณฑิต |
| **หลักสูตรรัฐศาสตรบัณฑิต (ร.บ.)*** สาขาวิชารัฐศาสตร์
	+ วิชาเอกการเมืองการปกครอง (Politics and Government)
	+ วิชาเอกรัฐประศาสนศาสตร์ (Public Administration)
	+ วิชาเอกความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ (International Relations)
 | **หลักสูตรรัฐศาสตรมหาบัณฑิต (ร.ม.)*** สาขาวิชารัฐศาสตร์
	+ วิชาเอกการเมืองการปกครอง (Politics and Government)
	+ วิชาเอกบริหารรัฐกิจและนโยบายสาธารณะ(Public Administration and Public Policy)
 | **หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ปร.ด.)*** สาขาวิชารัฐศาสตร์
	+ วิชาเอกการพัฒนาสังคมและนโยบายสาธารณะ (Social Development and Public Policy)
	+ วิชาเอกการเมืองเปรียบเทียบและประเด็นร่วมสมัย (Comparative Politics and Contemporary Issues)
 |
|

**หลักสูตรที่เคยทำการเรียนการสอน**

* หลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต (น.บ.) สาขาวิชานิติศาสตร์ ปัจจุบันคือ**คณะนิติศาสตร์**
* หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต (ศศ.บ.) สาขาวิชาสิทธิมนุษยชนศึกษา ปัจจุบันเลิกทำการเรียนการสอน
* หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรบัณฑิต (รป.บ.) สาขาวิชาการปกครองท้องถิ่น ปัจจุบันเลิกทำการเรียนการสอน
* หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต (รป.ม.) สาขาวิชานโยบายสาธารณะ ปัจจุบันทำการสอนในหลักสูตรรัฐศาสตรมหาบัณฑิต (ร.ม.) วิชาเอกบริหารรัฐกิจและนโยบายสาธารณะ

สาขาวิชา
--------

วิทยาลัยการเมืองการปกครอง มีสาขาวิชาเอกต่างๆ ดังนี้

|  สาขาวิชาเอกในวิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม |
| --- |
| สาขาวิชาเอกรัฐประศาสนศาสตร์Major in Public Administration | สาขาวิชาเอกการเมืองการปกครองMajor in Politics and Governance | สาขาวิชาเอกความสัมพันธ์ระหว่างประเทศMajor in International Relations |
| * **ชื่อเรียกอื่น** : สิงห์บริหาร, รัฐศาสตร์บริหาร
* **สัญลักษณ์** : อนุสาวรีย์ประชาธิปไตยและสิงห์น้ำตาล
* **ก่อตั้ง** : พ.ศ. 2545 (21 ปี)
* **สี** :   สีน้ำเงิน
* **อักษรย่อ** : PA
* **หมายเหตุ** : สาขารัฐประศาสนศาสตร์ทำการสอนครั้งแรกในปี 2546 ปัจจุบันมีนิสิตจำนวน **21** รุ่น (ปีการศึกษา 2566) เป็นสาขาแรกที่ทำการสอนในวิทยาลัยการเมืองการปกครอง
* **หลักสูตร** ​: ร.บ. รัฐศาสตร์ (รัฐประศาสนศาสตร์)​ร.ม. รัฐศาสตร์​ (บริหารรัฐกิจและนโยบายสาธารณะ)​ปร.ด. รัฐศาสตร์​ (พัฒนาสังคมและนโยบายสาธารณะ​)​
 | * **ชื่อเรียกอื่น** : สิงห์ปกครอง, รัฐศาสตร์การปกครอง
* **สัญลักษณ์** : ราชสีห์​แห่งที่ราบสูง
* **ก่อตั้ง** : พ.ศ. 2546 (20 ปี)
* **สี** :   สีขาว
* **อักษรย่อ** : PO
* **หมายเหตุ** : สาขาการเมืองการปกครองทำการสอนครั้งแรกในปี 2547 ปัจจุบันมีนิสิตจำนวน **20** รุ่น (ปีการศึกษา 2566)
* **หลักสูตร** ​: ร.บ. รัฐศาสตร์ (การเมืองการปกครอง)ร.ม. รัฐศาสตร์​ (การเมืองการปกครอง)​ปร.ด. รัฐศาสตร์​ (การเมืองเปรียบเทียบและประเด็นร่วมสมัย)​
 | * **ชื่อเรียกอื่น** : สิงห์การทูต, รัฐศาสตร์การทูต
* **สัญลักษณ์** : แผนที่โลกและกิ่งมะกอก
* **ก่อตั้ง** : พ.ศ. 2547 (19 ปี)
* **สี** :   สีชมพู
* **อักษรย่อ** : IR
* **หมายเหตุ** : สาขาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศทำการสอนครั้งแรกในปี 2548 ปัจจุบันมีนิสิตจำนวน **19** รุ่น (ปีการศึกษา 2566)
* **หลักสูตร** : ร.บ. รัฐศาสตร์ (ความสัมพันธ์​ระหว่าง​ประเทศ)​
 |
|

สถานที่ตั้งและพื้นที่
---------------------

อาคารวิทยบริการ D ขณะก่อสร้างในปี 2548
อาคารวิทยบริการ D ในปี 2554
วิทยาลัยการเมืองการปกครอง ตั้งอยู่ที่อาคารวิทยบริการ D มีอาณาเขตอยู่ภายในมหาวิทยาลัยมหาสารคาม เขตพื้นที่ขามเรียง (ม.ใหม่) ติดกับวิทยาลัยดุริยางคศิลป์ คณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์และสำนักวิทยบริการ อยู่ตรงข้ามกับอาคารบรมราชกุมารี ที่ตั้งของสำนักงานอธิการบดี มหาวิทยาลัยมหาสารคาม โดยวิทยาลัยการเมืองการปกครอง มีพื้นที่ลานอัฐศิลป์หรือลานแปดเหลี่ยม เป็นสถานที่ทำกิจกรรมหลักและเป็นสัญลักษณ์อีกอย่างหนึ่งของคณะ

อาคารวิทยบริการ D หรืออาคารเทคโนโลยีสารสนเทศและศูนย์บริการเครือข่าย (อาคาร D) มีวงเงินงบประมาณที่ก่อสร้างรวมทั้งสิ้น 94,700,000 บาท เลขที่สัญญาจ้างจ.49/2547 เริ่มมีการทำสัญญาจ้างลงเมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม 2547 วันสิ้นสุดสัญญาจ้างวันที่ 19 กรกฎาคม 2549 ผู้ออกแบบคือคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ฯ บริษัทที่ปรึกษาผู้ควบคุมงานคือ บริษัท เซ้าท์อี๊สท์เอเชียเทคโนโลยี จำกัด บริษัทผู้รับจ้างคือ บริษัท กำจรกิจก่อสร้าง จำกัด มีลักษณะอาคารจะเป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กสูงทั้งหมด 4 ชั้น พื้นที่ใช้สอยรวม 11,000 ตารางเมตร

ปัจจุบันอาคารเทคโนโลยีสารสนเทศและศูนย์บริการเครือข่าย (อาคาร D) ประกอบด้วย

* ชั้น 1 ห้องสมุด สีดา สอนศรี, ศูนย์อาหาร, สหกรณ์ออมทรัพย์มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, ศูนย์รับถ่ายเอกสาร
* ชั้น 2 ห้องสโมสรนิสิตวิทยาลัยการเมืองการปกครอง, ห้องเรียน, ห้องนั่งสมาธิ, ห้องซ้อมดนตรี, ห้องศูนย์จัดการข้อมูลสาธารณะ
* ชั้น 3 สำนักงานวิทยาลัยการเมืองการปกครอง, ห้องแนะแนวนิสิต, ห้องศูนย์คอมพิวเตอร์
* ชั้น 4 ห้องประชุม ทองใบ ทองเปาด์, ห้องประชุม ศาสตราจารย์บุญชนะ อัตถากร, ห้องประชุม จำลอง ดาวเรือง, ห้องเรียน

ศูนย์บริการทางวิชาการ
---------------------

* ศูนย์ศึกษาการเมืองท้องถิ่นอีสานและอาเซียน
* ศูนย์ศึกษาสิทธิมนุษยชนและสันติวิธี
* ศูนย์พัฒนานโยบายสาธารณะเชิงสร้างสรรค์
* โครงการผลิตวารสารการเมืองการปกครอง ( TCI กลุ่ม1 )
* 1 คณะ 1 ศิลปวัฒนธรรม 1 หลักสูตร 1 ชุมชน
* ห้องสมุดสีดา สอนศรี

ห้องสมุดสีดา สอนศรี
-------------------

ห้องสมุดสีดา สอนศรี เริ่มแรกเป็น ห้องสมุดภายในวิทยาลัยการเมืองการปกครองซึ่งอยู่ที่ชั้น 2 ของวิทยาลัย ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2552 ได้ทำการย้ายห้องสมุดลงมายังชั้น 1 ตามเจตนารมณ์ ของผู้บริหาร ณ ขณะนั้นที่อยากให้ห้องสมุดเป็นสถานที่ที่เข้าถึงง่าย สะดวก เพื่อ ให้นิสิตและผู้สนใจเข้ามาใช้บริการกันอย่างกว้างขวาง โดยให้บริการหนังสือด้าน รัฐศาสตร์ รัฐประศาสนศาสตร์ ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ อาเซียน กฎหมาย และสาขาอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง 

ต่อมาในปี 2560 ได้เปลี่ยนชื่อมาเป็น ห้องสมุดสีดา สอนศรี เพื่อเป็นการเชิดชูดเกียรติ รศ.สีดา สอนศรี (อดีตคณบดีวิทยาลัยการเมืองการปกครอง ปี 2552-2560) โดยห้องสมุดสีดา สอนศรี ได้บริการแก่ผู้ใช้ ซึ่งได้แก่ อาจารย์ นิสิตทั้งภายใน และภายนอกวิทยาลัย และนักศึกษาต่างมหาวิทยาลัยด้วย โดยภายในห้องสมุดมีการแบ่งเป็น 4 ส่วน ได้แก่

* ส่วนที่ 1 ห้องที่อยู่ด้านในที่มีหนังสือเป็นโซนชื่อว่า "โซนเงียบกริบ" ให้บริการนั่งอ่านและค้นคว้าหนังสือภายใต้ความเงียบ ห้ามใช้เสียง
* ส่วนที่ 2 เป็นห้องอาเซียน ซึ่งรวบรวมทรัพยากรเกี่ยวกับอาเซียนและท้องถิ่นในห้องนี้
* ส่วนที่ 3 ห้องโซนด้านนอกชื่อ "โซนกระซิบได้" โซนนี้สามารถใช้เสียงได้นิดหน่อย เพื่อให้นิสิตสามารถทำงานในห้องสมุดได้สะดวกขึ้น
* ส่วนที่ 4 เป็นห้องประชุมเพื่อบริการกลุ่มนิสิตที่ต้องการปรึกษาหารือ ประชุม หรือทำงานกลุ่ม ซึ่งได้เปิดให้บริการในปีการศึกษา 2561

ทำเนียบคณบดี
------------

รายนามคณบดีวิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ตั้งแต่ก่อตั้งจนถึงปัจจุบันมีดังนี้

|  |
| --- |
| **รายนามคณบดี วิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม** |
| ลำดับ | รายนามคณบดี | วาระการดำรงตำแหน่ง |
| รักษาการ | ผศ.ดร.สมชัย ภัทรธนานันท์ | 17 ก.ค. 2546 - 16 ก.ค. 2548 |  |
| รักษาการ | ศ.นพ.อดุลย์ วิริยะเวชกุล ราชบัณฑิต | 17 ก.ค. 2549 - 31 ม.ค. 2551 |  |
| รักษาการ | ร.ต.อ.ดร.วิเชียร ตันศิริมงคล | 1 ก.พ. 2551 - 12 มี.ค. 2552 |  |
| 1 | รศ.สีดา สอนศรี | 13 มี.ค. 2552 - 27 ก.พ. 2556 (วาระที่ 1) | 28 ก.พ. 2556 - 23 ก.พ. 2560 (วาระที่ 2) |
| 2 | ผศ.เชิงชาญ จงสมชัย | 24 ก.พ. 2560 - 19 มี.ค. 2564 (วาระที่ 1) |  |
| 3 | ผศ.กันตา วิลาชัย | 20 มี.ค. 2564 - 10 มี.ค. 2566 |  |
| รักษาการ | ผศ.ดร.กนกพร รัตนสุธีระกุล | 11 มี.ค. 2566 - 28 พ.ค. 2566 |  |
| 4 | ผศ.เชิงชาญ จงสมชัย | 29 พ.ค. 2566 - ปัจจุบัน (วาระที่ 2) |  |
|

ชีวิตนิสิต
----------

### ชมรม

ชมรมต่อไปนี้เป็นชมรมสังกัดสโมสรนิสิตวิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

* ชมรมสิงห์น้ำตาลอาสา
* ชมรมดนตรีโคแพก
* ชมรมโคแพกนิว

### กิจกรรมและการสัมมนาของคณะ

* **กีฬา 5 วิด’สัมพันธ์**

**"กีฬา 5 วิด’สัมพันธ์"** เป็นการสานสัมพันธ์ระหว่างวิทยาลัยการเมืองการปกครอง (วิดการเมือง), คณะวิทยาการสารสนเทศ (วิดยาการ), วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ (วิดดุ), คณะวิศวกรรมศาสตร์ (วิดวะ) และคณะวิทยาศาสตร์ (วิดยา) มหาวิทยาลัยมหาสารคาม (มมส) โดยมีจุดประสงค์ให้ทั้ง 5 คณะ เกิดความผูกพัน มิตรภาพไมตรี และเกิดความสามัคคีแน่นแฟ้นต่อกันมากยิ่งขึ้น นอกจากนั้นยังได้รับความสนุกสนามเพลิดเพลินและผ่อนคลาย

ส่วนในกีฬานั้นจะแบ่งออกเป็น 2ประเภท คือกีฬาสากล กับกีฬาพื้นบ้าน ส่วนในเรื่องของแสตนเชียร์และผู้นำเชียร์ได้มีการตกลงถึงกฎ กติกา มารยาทในการแข่งขันกีฬา เช่น มีชักกะเย่อ ส่งลูกปิงปอง และเพิ่มสีสันด้วยกีฬาผู้นำคือให้ผู้นำแต่ละคณะได้ลงมาทำกิจกรรมร่วมกัน ซึ่งมีการโชว์สแตนด์เชียร์ จัดกีฬาพื้นบ้านขึ้นมา เพื่อให้น้องที่สแตนด์มีส่วนร่วมด้วยเป็นประจำทุกปี เรียกได้ว่าเป็นประเพณีไปแล้ว สำหรับการเวียนเจ้าภาพ จะเวียนเป็นวงกลมตามภูมิลักษณะของมหาวิทยาลัย เริ่มต้นจากคณะวิศวกรรมศาสตร์ วิทยาการสารสนเทศ วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ วิทยาลัยการเมืองการปกครอง และคณะวิทยาศาสตร์ ตามลำดับ

* **โคแพกเกมส์**

เป็นกิจกรรมกีฬาภายในวิทยาลัยการเมืองฯ จัดโดยสโมสรนิสิตร่วมกับคณะกรรมการทั้ง 3 สาขาวิชาเอก มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความสามัคคีของสาขาวิชาต่าง ๆ นอกจากจะมีการแข่งขันกีฬาชนิดต่าง ๆ แล้ว ยังมีการแข่งขันสแตนด์เชียร์ หรือบางปีจัดเป็นกิจกรรมเต้นสันทนาการ และผู้นำเชียร์

* **กิจกรรมและค่ายสาขาวิชาเอก**

ในแต่ละสาขาวิชาเอก จะมีการจัดกิจกรรมและค่ายของสาขาตนเองขึ้น เช่น 

* สิงห์บริหารสัมพันธ์ สาขา PA
* กิจกรรมเปิดถ้ำสิงห์ สาขา PO
* ค่ายรัฐศาสตร์สานสัมพันธ์ IR

### กิจกรรมและการสัมมนาระหว่างมหาวิทยาลัย

* **สิงห์อีสานสัมพันธ์**

เป็นกิจกรรมที่มี นักศึกษา หลักสูตรรัฐศาสตรบัณฑิต และหลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรบัณฑิต ทั่วภาคอีสาน กิจกรรมนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้แต่ละสถาบันการศึกษา ได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนความคิด และประสบการณ์ในการพัฒนากิจกรรมเสริมหลักสูตรของแต่ละสถาบัน การแสดงผลงานทางวิชาการ และสร้างสัมพันธ์อันดีระหว่างสถาบัน

* **สิงห์ตักสิลาสัมพันธ์**

เป็นกิจกรรมการสัมมนาและแข่งขันกีฬา ระหว่าง คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม กับ วิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม โดยสลับกันเป็นเจ้าภาพ จัดครั้งแรกในปี 2560 ณ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ภายในงานมีกิจกรรมสันทนาการและการเล่นกีฬาพื้นบ้าน การแข่งขันกีฬาฟุตบอล และพิธีมอบธงกีฬาสัมพันธ์ โดยมีนิสิตนักศึกษาจากทั้ง 2 สถาบันเข้าร่วมกิจกรรมจำนวนกว่า 150 คน

* **สิงห์ร้อยแก่นสารสินธุ์**

เป็นกิจกรรมการสัมมนา ระหว่างมหาวิทยาลัยในเขตจังหวัด ร้อยเอ็ด, ขอนแก่น, มหาสารคาม และกาฬสินธุ์ จัดครั้งแรกในปี 2566 ณ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

* **สิงห์สัญจรสัมพันธ์**

เป็นโครงการสืบเนื่องจาก **สิงห์ร้อยแก่นสารสินธุ์** เป็นการขยายเครือข่ายนอกกลุ่มร้อยแก่นสารสินธุ์ 
ครั้งที่ 1 วันที่ 10 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2567 ณ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มีมหาวิทยาลัยเข้าร่วม 6 มหาวิทยาลัย ได้แก่ มหาวิทยามหาสารคาม, มหาวิทยาลัยขอนแก่น, มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์, มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด และ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น

* **กิจกรรมพัฒนาทักษะการสื่อสารภาษาต่างชาติ และแลกเปลี่ยนเรียนรู้วัฒนธรรม (Outbound)**

เป็นกิจกรรมการสัมมนาระหว่างประเทศของสาขาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ (IR) โดยปี 2566 จัดขึ้น ณ มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์แห่งชาติมาเลเซีย (Universiti Sains Malaysia) รัฐปีนัง สหพันธรัฐมาเลเซีย ซึ่งในปีก่อนหน้านั้นได้จัดขึ้นที่มหาวิทยาลัยแห่งชาติลาว ณ กรุงเวียงจันทน์ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

ความร่วมมือ
-----------

วิทยาลัยการเมืองการปกครองได้ดำเนินงานตามพันธกิจด้านการเรียนการสอน การวิจัย การบริการวิชาการ และการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมนับตั้งแต่เริ่มก่อตั้งจนถึงปัจจุบัน โดยวิทยาลัยการเมืองการปกครองได้วางรากฐานทางปัญญาอย่างต่อเนื่องผ่านการจัดตั้งโครงการความร่วมมือต่างๆ ที่เน้นการเสริมสร้างความรู้คู่คุณธรรมและการทำงานเพื่อส่วนรวม อาทิ โครงการลงชุมชนของนิสิต โครงการติวนิสิต (Copag Tutor) โครงการให้นิสิตริเริ่มทำกิจการ (Copag Creative) โครงการสร้างวิทยาลัยสีเขียว (Copag Green) ตลอดจนได้จัด Copag Open House และ Copag Open Book เพื่อเปิดบ้านวิทยาลัยให้บุคคลภายนอกได้ทราบกิจกรรมต่าง ๆ ของวิทยาลัย รวมทั้งการทำความตกลงกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น องค์การบริหารส่วนตำบลวังแสง เพื่อทำกิจกรรมร่วมกันนอกจากนี้ วิทยาลัยการเมืองการปกครองได้ทำข้อตกลงร่วมมือทางวิชาการกับสถาบันต่างๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ เพื่อพัฒนาความรู้ทางวิชาการ เช่น คณะนิติศาสตร์และรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยแห่งชาติลาว, ผู้แทนจากลักแซมเบิร์ก, คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, องค์กรพัฒนาเอกชนทางด้านกฎหมาย (BABSEA CLE Foundation Thailand), เรือนจำจังหวัดมหาสารคาม เพื่อร่วมมือทางวิชาการ แลกเปลี่ยนนิสิต อาจารย์ และผู้เชี่ยวชาญ เป็นต้น

อันดับ
------

มหาวิทยาลัยมหาสารคามได้รับการจัดอันดับเป็นสถาบันที่มีสาขารัฐศาสตร์ที่ดีที่สุดอันดับที่ 14 ในประเทศไทย จัดอันดับโดยอีดียูแรงก์ (EduRank) ด้านปรัชญา อยู่ในอันดับที่ 15

อ้างอิง
-------

1. ↑  ราชกิจจานุเบกษา. การแบ่งส่วนราชการในมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ พ.ศ. 2518. 29 มีนาคม 2565.
2. ↑  ภาควิชารัฐศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประวัติภาควิชารัฐศาสตร์. เก็บถาวร 2022-06-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน 29 มีนาคม 2565.
3. ↑  สาร MSU Online. โครงการก่อสร้างอาคารเทคโนโลยีสารสนเทศและศูนย์บริการเครือข่าย (อาคาร D). 12 พฤษภาคม 2565.
4. ↑  มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, กองกลาง สำนักงานอธิการบดี : พระราชกฤษฎีกา ว่าด้วยการจัดตั้งส่วนราชการในมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ทบวงมหาวิทยาลัย พ.ศ. ๒๕๓๘. สืบค้นเมื่อ 3 สิงหาคม 2564.
5. ↑  วิทยาลัยการเมืองการปกครอง เก็บถาวร 2021-05-20 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน สืบค้นเมื่อ 21 พฤษภาคม 2564
6. ↑  มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, ระเบียบมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ว่าด้วยวิทยาลัยการเมืองการปกครอง พ.ศ. 2546 สืบค้นเมื่อ 26 พฤษภาคม 2564.
7. ↑  รัฐศาสตร์+การเมือง สืบค้นเมื่อ 21 พฤษภาคม 2564
8. ↑  mgronline. "นิติศาสตร์ ม.มหาสารคามร้องขอแยกเป็นคณะ". สืบค้นเมื่อ March 29, 2019.
9. ↑  สถิติจำนวนนิสิตมหาวิทยาลัยมหาสารคามปีการศึกษา 2563 โดย คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, สืบค้นเมื่อ 27 มีนาคม 2564.
10. ↑  สาร MSU Online. ย้อนที่มาชื่อ *วิทยาลัยการเมืองการปกครอง*. 12 พฤษภาคม 2565.
11. ↑  สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, ทำไมต้องสิงห์. 25 กรกฎาคม 2565"
12. ↑  COPAG. สำนักงานเลขานุการวิทยาลัยการเมืองการปกครอง. 28 กุมภาพันธ์ 2565.
13. ↑  สาร MSU Online. อาคาร D วิทยาลัยการเมืองการปกครอง. 12 พฤษภาคม 2565.
14. ↑  COPAG. ศูนย์บริการทางวิชาการ. 28 กุมภาพันธ์ 2565.
15. ↑  มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. คำสั่งมหาวิทยาลัยมหาสารคามที่ 297/2550. 23 มีนาคม 2564.
16. ↑  มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. คำสั่งมหาวิทยาลัยมหาสารคามที่ 876/2552. 23 มีนาคม 2564.
17. ↑  มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. คำสั่งมหาวิทยาลัยมหาสารคามที่ 817/2556. 23 มีนาคม 2564.
18. ↑  มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. คำสั่งมหาวิทยาลัยมหาสารคามที่ 690/2560. 23 มีนาคม 2564.
19. ↑  มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. กลุ่มงานประชุม. คำสั่งมหาวิทยาลัยมหาสารคามที่ 474/2564. 28 กุมภาพันธ์ 2565.
20. ↑  มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. กลุ่มงานประชุม. คำสั่งมหาวิทยาลัยมหาสารคามที่ 602/2566 28 มีนาคม 2566.
21. ↑  มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. กลุ่มงานประชุม. คำสั่งมหาวิทยาลัยมหาสารคามที่ 1368/2566. 28 พฤษภาคม 2566.
22. ↑  สื่อมวลชล. "กีฬา 5 วิด’สัมพันธ์" สานสัมพันธ์ 5 คณะ มมส. เก็บถาวร 2022-10-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน สืบค้น 6 ตุลาคม 2565.
23. ↑  วิทยาลัยการเมืองการปกครอง. *วิทยาลัยฯ ร่วมงานประเพณีเครือข่าย "สิงห์อีสานสัมพันธ์ ครั้งที่ 9" ณ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์.* สืบค้นเมื่อ 28 มีนาคม 2566.
24. ↑  วิทยาลัยการเมืองการปกครอง. *สิงห์ตักสิลาสัมพันธ์ครั้งที่ 2.* สืบค้นเมื่อ 28 มีนาคม 2566.
25. ↑  "23 Best universities for Education Majors in Thailand". *edurank.org*. สืบค้นเมื่อ October 12, 2023.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

1. เว็บไซต์ทางการวิทยาลัยการเมืองการปกครอง เก็บถาวร 2014-11-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
2. เว็บไซต์ทางการห้องสมุดสีดา สอนศรี
3. เว็บไซต์ทางการมหาวิทยาลัยมหาสารคาม

| * ด
* ค
* ก
รายชื่อโรงเรียนรัฐศาสตร์และบริหารรัฐกิจในประเทศไทย ไทย |
| --- |
| สาขาการปกครอง | 

|  |  |
| --- | --- |
| มหาวิทยาลัยรัฐ | กาฬสินธุ์ • นเรศวร • มหาสารคาม • รามคำแหง • สุโขทัยธรรมาธิราช • อุบลราชธานี |
| มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ | เกษตรศาสตร์ • จุฬาลงกรณ์ • เชียงใหม่ • ธรรมศาสตร์ • บูรพา • พะเยา • มหิดล • แม่ฟ้าหลวง • แม่โจ้ • สงขลานครินทร์ • เกษตรศาสตร์ |
| มหาวิทยาลัยราชภัฏ | มหาสารคาม |
| มหาวิทยาลัยเอกชน | กรุงเทพธนบุรี • การจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น • เกริก • หาดใหญ่ • ปทุมธานี • รังสิต • เฉลิมกาญจนา • สยาม • รัตนบัณฑิต • นอร์ทเทิร์น • เทคโนโลยีภาคใต้ • รัชต์ภาคย์ |
| บัณฑิตวิทยาลัย | บัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ |

 |  |
| สาขาบริหารรัฐกิจ | 

|  |  |
| --- | --- |
| มหาวิทยาลัยรัฐ | กาฬสินธุ์ • นเรศวร • มหาสารคาม • รามคำแหง • สุโขทัยธรรมาธิราช • อุบลราชธานี |
| มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ | เกษตรศาสตร์ • ขอนแก่น (การปกครองท้องถิ่น) • ขอนแก่น (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์) • ขอนแก่น (สหวิทยาการ) • บูรพา • มหาจุฬา • วลัยลักษณ์ • ศรีนครินทรวิโรฒ • สวนดุสิต • จุฬาลงกรณ์ • เชียงใหม่ • ธรรมศาสตร์ • พะเยา • มหิดล • แม่โจ้ • สงขลานครินทร์ |
| มหาวิทยาลัยราชภัฎ | กาฬสินธุ์ • ชัยภูมิ • เชียงใหม่ • นครราชสีมา • บุรีรัมย์ • พระนคร • พระนครศรีอยุธยา • มหาสารคาม • ร้อยเอ็ด • เลย • ศรีสะเกษ • สกลนคร • สวนสุนันทา • สุรินทร์ • สุราษฎร์ธานี • อุดรธานี • อุบลราชธานี |
| มหาวิทยาลัยเอกชน | กรุงเทพธนบุรี • เกริก • หาดใหญ่ • รังสิต • ธุรกิจบัณฑิตย์ • เวสเทิร์น • นอร์ทกรุงเทพ • นอร์ท-เชียงใหม่ • เนชั่น • ฟาร์อีสเทิร์น • อีสเทิร์นเอเชีย • เอเชียอาคเนย์ • เจ้าพระยา • ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ • ทองสุข • เฉลิมกาญจนา |

 |
| สาขาการต่างประเทศ | 

|  |  |
| --- | --- |
| มหาวิทยาลัยรัฐ | นเรศวร • มหาสารคาม • รามคำแหง • สุโขทัยธรรมาธิราช |
| มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ | เกษตรศาสตร์ • ขอนแก่น (นานาชาติ) • ศรีนครินทรวิโรฒ • จุฬาลงกรณ์ • เชียงใหม่ • ธรรมศาสตร์ • บูรพา • มหิดล (นานาชาติ) • แม่ฟ้าหลวง • วลัยลักษณ์ • สงขลานครินทร์ |
| มหาวิทยาลัยราชภัฎ | สวนสุนันทา |

 |
| รายชื่อ • หมวดหมู่ • โครงการ • สถานีย่อย |

| * ด
* ค
* ก
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม |
| --- |
| สัญลักษณ์ | โรจนากร · พระธาตุนาดูน · พระพุทธกันทรวิชัยอภิสมัยธรรมนายก · สีเหลือง-สีเทา · ต้นราชพฤกษ์ |  |
| วิทยาเขต | ขามเรียง · ในเมือง · นาสีนวน |
| การศึกษา | 

|  |  |
| --- | --- |
| สายสุขภาพ | พยาบาลศาสตร์ · แพทยศาสตร์ · เภสัชศาสตร์ · สัตวแพทยศาสตร์ · สาธารณสุขศาสตร์ |
| สายเทคโนโลยี | เทคโนโลยี · วิทยาการสารสนเทศ · วิทยาศาสตร์ · วิศวกรรมศาสตร์ · สถาปัตยกรรมศาสตร์ ผังเมืองและนฤมิตศิลป์ · สิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ |
| สายสังคม | การท่องเที่ยวและการโรงแรม · การบัญชีและการจัดการ · การเมืองการปกครอง · ดุริยางคศิลป์ · นิติศาสตร์ · มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ · ศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์ · ศึกษาศาสตร์ |
| บัณฑิตศึกษา | บัณฑิตวิทยาลัย · สถาบันวิจัยวลัยรุกขเวช |

 |
| ศูนย์วิจัยและพัฒนา | ศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยา · ศูนย์ความเป็นเลิศทางนวัตกรรมไหม · ศูนย์ความร่วมมือกับภาคอุตสาหกรรม · ศูนย์ดิจิทัลคอนเทนต์ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ · ศูนย์สารนิเทศอีสานสิรินธร · ศูนย์ศึกษาสิทธิมนุษยชนและสันติวิธี · ศูนย์ความเป็นเลิศด้านความหลากหลายทางชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่น · ศูนย์ศึกษาการเมืองท้องถิ่นอีสานและอาเซียน · ศูนย์ข้อมูลและวัฒนธรรมอเมริกัน · ศูนย์ภาษาและวัฒนธรรมเกาหลีเซจง · ศูนย์เรียนรู้การเกษตรอัจฉริยะ |
| คณะบุคคล | สภามหาวิทยาลัย · สภาคณาจารย์ · สโมสรบุคลากร · องค์การนิสิต · สภานิสิต · สโมสรนิสิต · ชมรมนิสิต · กลุ่มนิสิต · ชุมนุมนิสิต · สมาคมศิษย์เก่า · วงโปงลางศิลป์อีสาน · คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.มมส.) |
| โรงเรียน | โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม (ประถม · มัธยม) · โรงเรียนผู้สูงอายุคณะพยาบาลศาสตร์ |
| โรงพยาบาล | โรงพยาบาลสุทธาเวช · ศูนย์บริการทางการแพทย์ (ขามเรียง · วัดศรีสวัสดิ์) · โรงพยาบาลสัตว์ (ขามเรียง · ในเมือง · นาสีนวน) · ร้านยามหาวิทยาลัย · คลินิกการแพทย์แผนไทยประยุกต์ · ศูนย์ส่งเสริมพัฒนาการเด็ก |
| สถาบันสมทบ | ศพค.โรงพยาบาลกาฬสินธุ์ · ศพค.โรงพยาบาลร้อยเอ็ด · โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา |
| หน่วยงานอื่น ๆ | 

|  |  |
| --- | --- |
| พิพิธภัณฑ์ | พิพิธภัณฑ์เห็ดที่มีฤทธิ์ทางยา · พิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยมหาสารคาม · พิพิธภัณฑ์ศิลปะและวัฒนธรรม · พิพิธภัณฑ์บ้านอีสาน |
| โครงการ | โครงการอนุรักษ์เอกสารใบลานในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ · โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชฯ (อพ.สธ.) |
| อื่น ๆ | สถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอีสาน · สถาบันขงจื๊อ · โรงงานฟาร์มแคร์ฟาร์มาซูติคอล · อาคารราชนครินทร์ · อาคารบรมราชกุมารี · ศูนย์ประชุมเฉลิมพระเกียรติฯ · งานเทางามสัมพันธ์ · ฟาร์มมหาวิทยาลัย · ศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีเกษตรกรรมเฉลิมพระเกียรติ · สหกรณ์ออมทรัพย์มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ จำกัด · สหกรณ์ออมทรัพย์มหาวิทยาลัยมหาสารคาม · บุคคลสำคัญจากมหาวิทยาลัยมหาสารคาม |

 |
| หมวดหมู่ • โครงการ • สถานีย่อย |