**ภาษาคาไรม์** (สำเนียงไครเมีย: къарай тили, สำเนียงตราไก: *karaj tili*, ชื่อภาษาฮีบรูดั้งเดิม *lashon kedar*, לשון קדר‎, แปลว่า "ภาษาของชนร่อนเร่") เป็นภาษากลุ่มเตอร์กิกที่ได้รับอิทธิพลจากภาษาฮีบรูในทำนองเดียวกับภาษายิดดิชหรือภาษาลาดิโน พูดโดยชาวคาไรต์ในไครเมียซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่นับถือศาสนายูดายในไครเมีย ลิทัวเนีย โปแลนด์และยูเครนตะวันตกเหลือผู้พูดอยู่เพียง 6 คน ภาษาคาไรม์สำเนียงลิทัวเนียเคยใช้พูดในกลุ่มชุมชนขนาดเล็กบริเวณเมืองตราไก ชาวคาไรต์เหล่านี้ถูกซื้อมาโดยแกรนด์ดยุกเวียเตาตัสแห่งลิทัวเนียเมื่อราว พ.ศ. 1944–1945 ซึ่งเป็นโอกาสให้ภาษานี้เหลือรอดอยู่ในตราไก ซึ่งเป็นผลมาจากการสนับสนุนของทางราชการ ในปัจจุบันมีพิพิธภัณฑ์ในตราไกแสดงเกี่ยวกับชุมชนคาไรต์และร้านอาหารคาไรต์

ประวัติ
-------

### จุดกำเนิดของชาวคาไรต์ที่นับถือศาสนายูดาย

ศาสนายูดายของชาวคาไรต์ต่างจากศาสนายูดายของชาวยิว เพราะไม่ได้ใช้คัมภีร์มิซนะห์และทัลมุด คำว่าคาไรม์มาจากศัพท์ภาษาฮีบรู קרא แปลว่าอ่าน ส่วนคำว่าคาไรต์มาจากภาษากลุ่มเตอร์กิก หมายถึงกลับ

ก่อนที่ศาสนาอิสลามจะแพร่หลายเข้ามา ชุมชนชาวยิวอยู่แยกจากกันเนื่องจากการเมือง สภาพภูมิศาสตร์และวัฒนธรรม แต่เมื่อศาสนาอิสลามแพร่เข้ามา ชาวยิวส่วนใหญ่รวมเป็นกลุ่มก้อนภายใต้การปกครองชองชาวมุสลิม ชุมชนชาวยิวเหล่านี้เป็นชุมชนที่แข็งแกร่ง พยายามตั้งกฎของตนเอง กฎของมุสลิมไม่ได้มีผลต่อกิจกรรมทางศาสนาแต่มีผลต่อสังคม ทำให้เปลี่ยนมาใช้ภาษาอาหรับและรับวัฒนธรรมอิสลามทางด้านอาหาร การแต่งกายและการติดต่อทางสังคม ภายในสังคมของชาวยิวเอง แรบไบต่าง ๆ พยายามโน้มน้าวให้ชาวยิวยอมรับทัลมุดเป็นกฎของสังคม ในขณะที่ชาวยิวบางส่วนไม่ยอมรับ จึงเกิดความหลากหลายภายในศาสนายูดายขึ้น ศาสนายูดายของชาวคาไรต์เริ่มต้นในเมโสโปเตเมียเมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 13–14

### ชาวคาไรต์ในไครเมียและลิทัวเนีย

จุดกำเนิดของชาวคาไรต์ที่มาอยู่ในไครเมียยังไม่แน่นอน เพราะขาดหลักฐานที่แน่ชัด เอกสารส่วนใหญ่ระบุถึงความสัมพันธ์ระหว่างชาวคาไรต์กับชุมชนอื่นระหว่างพุทธศตวรรษที่ 22–24 เอกสารส่วนใหญ่ระบุถึงชุมชนชาวคาไรต์ที่ถูกเผาเมื่อพ.ศ. 2279 ระหว่างที่รัสเซียรุกรานรัฐข่านตาตาร์ นักวิชาการบางส่วนเสนอว่าชาวคาไรต์เป็นลูกหลานของพ่อค้าที่เข้ามาในไครเมียตั้งแต่สมัยจักรวรรดิไบแซนไทน์และได้พัฒนาภาษาของตนที่เป็นภาษากลุ่มเตอร์กิกในช่วงที่อยู่ในไครเมียนี้เองมีเอกสารเกี่ยวกับการอพยพของชาวคาไรต์จากอิสตันบูลไปยังไครเมียซึ่งบันทึกโดยชาวยิวในอิสตันบูลเมื่อ พ.ศ. 1746 การก่อตั้งชุมชนพ่อค้าในไครเมียน่าจะเริ่มต้นขึ้นระหว่างพุทธศตวรรษที่ 18–19 โดยกลุ่มพ่อค้าที่ติดต่อระหว่างไครเมีย เอเชียกลางและจีน

ในอีกทางหนึ่งมีทฤษฎีว่าชาวคาไรต์ในไครเมียเป็นลูกหลานของเผ่าคาซาร์ที่เปลี่ยนมาใช้ภาษาคาไรม์ สมมติฐานที่สามกล่าวว่า ชาวคาไรต์เป็นลูกหลานของเผ่าอิสราเอลจากยุคแรกของการอพยพหลบหนีกษัตริย์อัสซีเรีย โดยเป็นเผ่าที่อพยพไปสู่เทือกเขาคอเคซัสเหนือแล้วจึงเข้าสู่คาบสมุทรไครเมีย

จุดกำเนิดของชาวคาไรต์ในลิทัวเนียมีความชัดเจนกว่า โดยกลุ่มชนนี้มาจากไครเมีย ใน พ.ศ. 1935 แกรนด์ดยุกเวียตาตุสแห่งลิทัวเนียปราบชาวตาตาร์ไครเมียได้ และอพยพชาวคาไรต์ในไครเมีย 330 ครอบครัวไปสู่ลิทัวเนีย ชาวคาไรต์ในลิทัวเนียแยกกันอยู่อย่างเป็นอิสระ และรักษาลักษณะเฉพาะของตนไว้ได้ โดยยังคงใช้ภาษากลุ่มเตอร์กิก แทนที่จะใช้ภาษาท้องถิ่นอื่น ๆ ในบริเวณนั้น

การจัดจำแนก
-----------

ภาษาคาไรม์เป็นสมาชิกของตระกูลภาษาอัลไตอิกซึ่งเป็นภาษาที่แพร่หลายในหมู่ชาวนอร์มานในยูเรเชีย ภายในตระกูลภาษานี้ ภาษาคาไรม์จัดอยู่ในภาษษกลุ่มเคียปชาก ซึ่งเป็นสาขาตะวันตกของภาษากลุ่มเตอร์กิก ภายในกลุ่มตะวันตก ภาษาคาไรม์เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มปอนโต-บัลการ์ในรัสเซียและภาษาคาลมึกซ์ในรัสเซีย ความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดระหว่างภาษาคาไรม์กับภาษาเคียปชากและภาษาตาตาร์ไครเมีย จึงมีทฤษฎีหนึ่งอธิบายว่าชาวคาซาร์เปลี่ยนไปเป็นชาวคาไรต์ที่นับถือศาสนายูดายในพุทธศตวรรษที่ 13–14 

ลักษณะทั่วไปของภาษาในตระกูลอัลไตอิกคือเรียงประโยคแบบประธาน-กรรม-กริยา รูปคำติดต่อ และมีการเปลี่ยนเสียงสระ ภาษาคาไรต์มีลักษณะรูปคำติดต่อและมีการเปลี่ยนเสียงสระ จึงเป็นไปได้ที่จัดให้ภาษาคาไรม์อยู่ในกลุ่มนี้

ภาษาคาไรม์ในลิทัวเนียยังคงรักษาลักษณะที่มาจากกลุ่มภาษาเตอร์กิกไว้ได้ แม้จะมาอยู่ในบริเวณที่แวดล้อมด้วยภาษาลิทัวเนีย ภาษารัสเซียและภาษาโปแลนด์มากกว่า 600 ปี คำศัพท์ทางศาสนาในภาษาคาไรม์เป็นภาษาอาหรับ แสดงว่าจุดเริ่มต้นของวัฒนธรรมอยู่ในตะวันออกกลาง คำศัพท์ทางศาสนาอีกส่วนหนึ่งเป็นภาษาฮีบรู ภาษาที่มีอิทธิพลต่อรากศัพท์ภาษาคาไรม์ได้แก่ภาษาอาหรับ ภาษาฮีบรู และภาษาเปอร์เซียในระยะแรก และระยะต่อมาได้แก่ ภาษารัสเซีย ภาษายูเครน ภาษาโปแลนด์ สำหรับชาวยิวคาไรม์ที่อยู่ในรัสเซีย ยูเครน โปแลนด์และลิทัวเนีย

การแพร่กระจาย
-------------

ในปัจจุบันมีผูพูดภาษาคาไรม์อยู่ในไครเมีย ลิทัวเนีย โปแลนด์ อิสราเอล และสหรัฐ แม้ว่าจะมีชาวคาไรม์ 200 คนในลิทัวเนียแต่มีเพียง 1 ใน 4 ที่พูดภาษาคาไรม์

ภาษาคาไรม์แบ่งย่อยได้เป็น 3 สำเนียงคือ

* สำเนียงตะวันออกหรือภาษาคาไรม์ไครเมียซึ่งเคยใช้พูดในไครเมียจนถึงราว พ.ศ. 2443 ปัจจุบันเป็นภาษาตาย
* สำเนียงตะวันตกเฉียงเหนือหรือตราไก ปัจจุบันใช้พูดในเมืองตราไกและวิลเนียส
* สำเนียงตะวันตกเฉียงใต้หรือฮาลิช ใช้พูดในยูเครนเป็นสำเนียงที่ใกล้ตายเหลือผู้พูดเพียง 6 คนใน พ.ศ. 2544

ความสัมพันธ์กับภาษาอื่น
-----------------------

ภาษาคาไรม์มีความเกี่ยวข้องกับภาษาอื่น ๆ มากมาย รากฐานที่มีต้นกำเนิดในเมโสโปเตเมียทำให้มีความเกี่ยวข้องกับภาษาอาหรับ ภาษาคาไรม์ใช้พูดในไครเมียในช่วงจักรวรรดิออตโตมันจึงมีความเกี่ยวข้องกับภาษาตุรกี และการที่ผู้พูดภาษาคาไรม์มักอยู่เป็นกลุ่มเล็ก ๆ กระจัดกระจายไปจึงมีความเกี่ยวข้องกับภาษาที่อยู่รอบ ๆ เช่น ภาษาลิทัวเนีย ภาษาโปแลนด์ ภาษายูเครนและภาษารัสเซีย จึงมีการลอกเลียนรากศัพท์และไวยากรณ์ของภาษาข้างเคียงมาใช้ในภาษาของตน ผู้พูดภาษาคาไรม์มักพูดได้หลายภาษาโดยจะพูดภาษาหลักในบริเวณนั้น ๆ ได้ด้วย บางส่วนที่มีความรู้ทางศาสนาจะรู้ภาษาฮ๊บรู

สถานะของภาษา
------------

สำเนียงส่วนใหญ่ของภาษาคาไรม์เป็นภาษาที่ตายแล้ว การเหลืออยู่ของภาษาคาไรม์ในลิทัวเนีย ปัจจุบันอยู่ในภาวะเสี่ยงเพราะการแพร่กระจายของชาวคาไรม์ในยุคโซเวียตหลังสงครามโลกครั้งที่สอง มีคนสูงอายุที่ยังพูดภาษาคาไรม์อยู่ คนรุ่นใหม่ หันไปพูดภาษาลิทัวเนีย ภาษารัสเซีย หรือภาษาโปแลนด์แทน

ไวยากรณ์
--------

ภาษาคาไรม์เป็นภาษาที่ใช้ปัจจัยและมีลักษณะรูปคำติดต่อมาก ไม่มีคำอุปสรรคและใช้ปรบท คำนามผันได้ 7 การก แต่เดิมภาษาคาไรม์เรียงประโยคแบบกลุ่มภาษาเตอร์กิกคือประธาน-กรรม-กริยา แต่ได้ปรับเปลี่ยนเพราะต้องสื่อสารกับผู้พูดภาษาอื่น ๆ ปัจจุบันเป็นแบบ ประธาน-กริยา-กรรม

ในไครเมียและยูเครน ภาษาคาไรม์เขียนด้วยอักษรซีริลลิก ในลิทัวเนียและโปแลนด์ เขียนด้วยอักษรละติน ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 22–24 เขียนด้วยอักษรฮีบรู

อ้างอิง
-------

1. ↑  ภาษาคาไรม์ ที่ *Ethnologue* (18th ed. 2015) (ต้องสมัครสมาชิก)
2. ↑  ภาษาคาไรม์ ที่ *Ethnologue* (18th ed. 2015) (ต้องสมัครสมาชิก)
3. ↑  "Law of Ukraine "On Principles of State Language Policy")". *Document 5029-17, Article 7: Regional or minority languages Ukraine, Paragraph 2*. Verkhovna Rada. 1 February 2014. สืบค้นเมื่อ 30 April 2014.
4. ↑  "To which languages does the Charter apply?". *European Charter for Regional or Minority Languages*. Council of Europe. p. 3. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2013-12-27. สืบค้นเมื่อ 2014-04-03.
5. ↑  Tatiana Schegoleva. Karaites of Crimea: History and Present-Day Situation in Community.
6. ↑  Akhiezer 2003
7. ↑  Schur 1995
8. ↑  Tsoffar 2006
9. ↑  Schur 1995
10. ↑  Zajaczkowski 1961
11. ↑  Csató 2001
12. ↑  Csató 2001

บรรณานุกรม
----------

* Akhiezer, Golda. 2003. "The history of the Crimean Karaites during the sixteenth to eighteenth centuries." pp. 729–757 in Polliack, Meira (ed.). Karaite Judaism: A Guide to its History and Literary Sources. Boston: Brill.
* Astren, Fred. 2004. Karaite Judaism and Historical Understanding. Columbia, SC: University of South Carolina Press.
* Csató, Éva Ágnes, Nathan, D. & Firkavičiūtė, K. (2003). *Spoken Karaim*. [London: School of Oriental and African Studies].
* —— 2001. "Syntactic code-copying in Karaim."
* Dahl, Östen and Maria Koptjevskaja-Tamm. 2001. Circum-Baltic Languages.
* Gil, Moshe. 2003. "The origins of the Karaites." pp. 73–118 in Polliack, Meira (ed.). Karaite Judaism: A Guide to its History and Literary Sources. Boston: Brill.
* Hansson, Gunnar Ólafur. 2007. "On the evolution of consonant harmony: the case of secondary articulation agreement." Phonology. 24: 77-120.
* Khan, Geoffrey. 2000. The Early Karaite Tradition of Hebrew Grammatical Thought. Boston: Brill.
* Kocaoğlu, T. & Firkovičius, M. (2006). *Karay: the Trakai dialect*. Languages of the world, 458. Muenchen: Lincom Europa. ISBN 3-89586-490-0
* Paul Wexler, 1980. The Byelorussian Impact on Karaite and Yiddish
* Németh, Michał. 2003. "Grammatical features." Karaimi. <>.
* Nemoy, Leon. 1987. "Karaites." In Mircea Eliade, ed. The Encyclopedia of Religion. New York: MacMillan.
* Oesterley, W. O. E. and G. H. Box. 1920. A Short Survey of the Literature of Rabbinical and Mediaeval Judaism. Burt Franklin: New York.
* Schur, Nathan. 1995. "Karaites in Lithuania." in The Karaite Encyclopedia. <>.
* Tsoffar, Ruth. 2006. Stains of Culture: an Ethno-Reading of Karaite Jewish Women. Detroit: Wayne State University Press.
* Tütüncü, Mehmet and Inci Bowman. 1998. "Karaim Homepage." <>.
* Zajaczkowski, Ananiasz. 1961. Karaims in Poland.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


***มีการทดสอบ ภาษาคาไรม์*** ของวิกิพีเดีย ที่วิกิมีเดีย อินคิวเบเตอร์

* Crimean Karaite Association's page about Karaim Language
* Karaim-Russian On-Line Dictionary
* Spoken Karaim language project
* Translation of Torah into Tatar (Karaite) language

| * ด
* ค
* ก
ภาษาของชาวยิว |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ภาษาฮีบรู | 

|  |  |
| --- | --- |
| ยุค | ภาษาฮีบรูไบเบิล **·**  ภาษาฮีบรูมิซนะห์ **·**  ภาษาฮีบรูยุคกลาง **·**  ภาษาฮีบรูสมัยใหม่ |
| สำเนียง | ภาษาฮีบรูอาซเกนาซี **·**  ภาษาฮีบรูเซฟาร์ดี **·**  ภาษาฮีบรูมิซราฮี **·**  ภาษาฮีบรูเยเมน **·**  ภาษาฮีบรูติเบอเรียน **·**  ภาษาฮีบรูซามาริทัน |

 |
| ภาษาอราเมอิก | 

|  |  |
| --- | --- |
| ภาษาอราเมอิก | ภาษาอราเมอิกไบเบิล **·**  ภาษาตาร์คุม **·**  ภาษาอราเมอิกยิวบาบิโลเนีย **·**  ภาษาอราเมอิกใหม่ยิวบาร์ซานี **·**  ภาษาฮูลัวลา **·**  ภาษาลิซานา เดนี **·**  ภาษาลิซาน ดิดัน **·**  ภาษาลิซานิด โนซาน **·**  ภาษาอราเมอิกซามาริทัน |
| ภาษาอาหรับ | ภาษาอาหรับอิรัก **·**  ภาษาอาหรับโมร็อกโก **·**  ภาษาอาหรับตริโปลี **·**  ภาษาอาหรับตูนิเซีย **·**  ภาษาอาหรับเยเมน |

 |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| อื่น ๆ | 
ภาษากายลา / ภาษากวารา (ภาษากลุ่มคูชิติก) ·  ภาษาเบอร์เบอร์ (ภาษาเบอร์เบอร์)  |

 |

 |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ภาษากลุ่มเยอรมัน | 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ภาษายิดดิช | 

|  |  |
| --- | --- |
| สำเนียงของภาษายิดดิช **·**  *อาร์กอต* | ตะวันออก **·**  ตะวันตก **·**  Litvish **·**  โปแลนด์ **·**  ยูเครน **·**  *Klezmer-loshn* |

 |
| ภาษาอังกฤษ | ภาษาเยชิวิช **·**  ภาษายิงลิช |

 |
| ภาษากลุ่มโรมานซ์ | 

|  |  |
| --- | --- |
| ภาษาโรมานซ์ | ภาษาคาตาลานิก **·**  ภาษาอิตาลี **·**  ภาษาลาดิโน **·**  ภาษาฮาเกเตีย **·**  ภาษาเตตัวนี **·**  ภาษาละติน **·**  ภาษาชัวดิช **·**  ภาษาซาร์ฟาติก **·**  ภาษาโปรตุเกส **·**  ภาษายิวอราโกนีส |

 |
| ภาษากลุ่มอินโด-อิเรเนียน | 

|  |  |
| --- | --- |
| ภาษาเปอร์เซีย | ภาษาบูโครี **·**  ภาษายูฮูรี **·**  ภาษาซินี **·**  ภาษาฮาเมดานี **·**  ภาษาชิราซี **·**  ภาษาเอสฟาฮานี **·**  ภาษาเคิร์ด **·**  ภาษายัซดี **·**  ภาษาเกอร์มานี **·**  ภาษากาซานี **·**  ภาษาโบรูเยร์ดี **·**  ภาษาคุนซารี **·**  ภาษาโคลไปคานี **·**  ภาษาเนเฮวานดี |

 |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| อื่น ๆ | 
 ภาษาเยวานิก (ภาษากรีก) ·  ภาษานาอานิก (ภาษากลุ่มสลาฟ) ·  ภาษามราฐี (ภาษากลุ่มอินโด-อารยัน)  |

 |

 |
| 
 ภาษาคริมชาก / ภาษาคาไรม์ (ภาษากลุ่มเตอร์กิก) ·  ภาษามลยาฬัม (ตระกูลภาษาดราวิเดียน) ·  ภาษาจอร์เจีย (ภาษากลุ่มคอเคซัสใต้)  |

|  |  |
| --- | --- |
| การควบคุมรายการหลักฐาน: หอสมุดแห่งชาติ แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ | 
* ยูเครน
* ญี่ปุ่น
* เช็กเกีย

 |