**วัคซีนเอชพีวี** (HPV ย่อมาจาก Human Papilloma Virus) หรือวัคซีนป้องกันมะเร็งปากมดลูก เป็นวัคซีนที่ป้องกันการติดเชื้อไวรัสกลุ่มเอชพีวีบางสายพันธุ์   ขณะนี้วัคซีนที่มีอยู่หลายชนิด สามารถป้องกันการติดเชื้อ ได้ 2 สายพันธุ์, 4 สายพันธุ์ หรือ 9 สายพันธุ์แล้วแต่ชนิดของวัคซีน อย่างไรก็ดีวัคซีนเอชพีวี  ทุกชนิดอย่างน้อยจะสามารถป้องกันการติดเชื้อเอชพีวีสายพันธุ์ 16 และ 18 ที่เป็นสาเหตุหลักของการเกิดโรคมะเร็งปากมดลูก  มีการประมาณการว่าวัคซีนต่อไวรัส 2 ชนิดนี้จะช่วยป้องกันมะเร็งปากมดลูกได้ร้อยละ 70,  ป้องกันมะเร็งทวารหนักได้ร้อยละ 80, ป้องกันมะเร็งช่องคลอดได้ร้อยละ 60, ป้องกันมะเร็งอวัยวะสืบพันธุ์ภายนอกของเพศหญิง(Vulva)ได้ร้อยละ 40 และอาจจะช่วยป้องกันมะเร็งช่องปากได้บางส่วน    ส่วนวัคซีนเอชพีวีที่มี 4 หรือ 9 สายพันธุ์นั้นได้มีการเพิ่มการป้องกันต่อไวรัสกลุ่มเอชพีวีสายพันธุ์อื่นๆที่ก่อให้เกิดโรคหูดของอวัยวะสืบพันธุ์ร่วมด้วย

องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำให้วัคซีนเอชพีวีเป็นส่วนหนึ่งของวัคซีนพื้นฐาน สำหรับประเทศที่มีงบประมาณเพียงพอ ควบคู่กับมาตรการป้องกันมะเร็งปากมดลูกวิธีอื่นๆ  จำนวนครั้งของการให้วัคซีนจะมีความแตกต่างกันตามแต่ละช่วงอายุ สำหรับเด็กหญิง แนะนำให้ให้วัคซีนในช่วงอายุ 9-13 ปี จากข้อมูลที่มีตอนนี้วัคซีนสามารถให้การคุ้มกันได้อย่างน้อย 8 ปี ดังนั้นการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกยังคงมีความจำเป็นถึงแม้ว่าจะได้รับวัคซีนเอชพีวีแล้วก็ตาม นอกจากการที่วัคซีนจะมีประโยชน์ต่อตัวผู้ฉีดเองแล้ว หากประชากรส่วนใหญ่ได้รับวัคซีน จะส่งผลดีกับประชากรอื่นๆผู้ที่ไม่ได้รับวัคซีนด้วย อย่างไรก็ดีวัคซีนไม่มีประโยชน์สำหรับผู้ที่มีการติดเชื้อแล้ว

วัคซีนเอชพีวีมีความปลอดภัยสูง อาการไม่พึงประสงค์ในผู้ที่ได้รับวัคซีน ได้แก่ รู้สึกเจ็บปวดบริเวณที่ฉีด (ร้อยละ 80) โดยอาจมีอาการแดงบวมหรือมีไข้ร่วมด้วย  ไม่พบความเชื่อมโยงกับการเกิดโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรงชนิดกีแลงบาเร่ (Guillain-Barre syndrome)

วัคซีนเอชพีวีชนิดแรกเริ่มใช้ในปี พ.ศ. 2549 (ค.ศ.2006) จนถึงกระทั่งปี พ.ศ. 2557 (ค.ศ.2014) มีจำนวน 58 ประเทศ ที่บรรจุให้วัคซีนเอชพีวีเป็นวัคซีนพื้นฐานอย่างน้อยสำหรับเด็กผู้หญิง วัคซีนเอชพีวียังอยู่ในทะเบียนยาที่จำเป็นของอนามัยโลก (World Health Organization's List of Essential Medicines) ซึ่งเป็นทะเบียนรวบรวมรายการยาที่สำคัญและเป็นพื้นฐานของระบบสุขภาพ ราคาขายส่งโดยประมาณของการฉีดวัคซีนในปีพ.ศ. 2557 อยู่ที่เข็มละ 47 เหรียญสหรัฐอเมริกา และในสหรัฐอเมริกาค่าใช้จ่ายในการฉีดวัคซีนเอชพีวีทั้งคอร์สมากกว่า 200 ดอลลาร์สหรัฐ อย่างไรก็ดี การศึกษาพบว่าการให้วัคซีนเอชพีวีอาจมีความคุ้มค่าในประเทศกำลังพัฒนา

ตามแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคของสาธารณสุข กำหนดให้วัคซีน HPV เป็นวัคซีนมาตรฐานสำหรับเด็กไทย มีกำหนดให้วัคซีนนี้แก่นักเรียนหญิงชั้น ป.5 2 ครั้ง ห่างกันอย่างน้อย 6 เดือน

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3 4 5 6  "Human papillomavirus vaccines: WHO position paper, October 2014" (PDF). *Weekly epidemiological record*. **43** (89): 465-492. Oct 24, 2014. PMID 25346960.
2. ↑  Kash, N; Lee, MA; Kollipara, R; Downing, C; Guidry, J; Tyring, SK (3 April 2015). "Safety and Efficacy Data on Vaccines and Immunization to Human Papillomavirus". *Journal of clinical medicine*. **4** (4): 614–33. PMID 26239350.
3. ↑  De Vuyst, H; Clifford, GM; Nascimento, MC; Madeleine, MM; Franceschi, S (1 April 2009). "Prevalence and type distribution of human papillomavirus in carcinoma and intraepithelial neoplasia of the vulva, vagina and anus: a meta-analysis". *International journal of cancer. Journal international du cancer*. **124** (7): 1626–36. PMID 19115209.
4. ↑  Takes, RP; Wierzbicka, M; D'Souza, G; Jackowska, J; Silver, CE; Rodrigo, JP; Dikkers, FG; Olsen, KD; Rinaldo, A; Brakenhoff, RH; Ferlito, A (December 2015). "HPV vaccination to prevent oropharyngeal carcinoma: What can be learned from anogenital vaccination programs?". *Oral oncology*. **51** (12): 1057–60. PMID 26520047.
5. ↑  Thaxton, L; Waxman, AG (May 2015). "Cervical cancer prevention: immunization and screening 2015". *The Medical clinics of North America*. **99** (3): 469–77. PMID 25841595.
6. ↑  Saville, AM (30 November 2015). "Cervical cancer prevention in Australia: Planning for the future". *Cancer cytopathology*. PMID 26619381.
7. ↑  "19th WHO Model List of Essential Medicines (April 2015)" (PDF). WHO. April 2015. สืบค้นเมื่อ May 10, 2015.
8. ↑  "Vaccine, Hpv". *International Drug Price Indicator Guide*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-12-17. สืบค้นเมื่อ 6 December 2015.
9. ↑  Hamilton, Richart (2015). *Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition*. Jones & Bartlett Learning. p. 314. ISBN 9781284057560.
10. ↑  Fesenfeld, M; Hutubessy, R; Jit, M (20 August 2013). "Cost-effectiveness of human papillomavirus vaccination in low and middle income countries: a systematic review". *Vaccine*. **31** (37): 3786–804. PMID 23830973.
11. ↑  "แผนปฏิบัติงานโรคติดต่อที่ป้องกันได้ด้วยวัคซีน ปีงบประมาณ พ.ศ. 2563" (PDF). กองโรคป้องกันด้วยวัคซีน กรมควบคุมโรค. สืบค้นเมื่อ 24 September 2020.