ภาษาฮังการี (ฮังการี: magyar nyelv) เป็นภาษาราชการของประเทศฮังการี ภาพ: รัฐสภาฮังการีติดกับแม่น้ำดานูบ
**ไวยากรณ์ภาษาฮังการี** (ฮังการี: magyar nyelvtan) เป็นไวยากรณ์ของภาษาฮังการี ภาษาในตระกูลฟินโน-อูกริกที่มีผู้ใช้ส่วนใหญ่ในประเทศฮังการีและประเทศเพื่อนบ้านทั้ง 7 ประเทศ (ในเขตแดนของราชอาณาจักรฮังการีที่ถูกแบ่งหลังสนธิสัญญาทรียานงเมื่อปี ค.ศ. 1920)

ภาษาฮังการีเป็นภาษาคำติดต่อ (agglutinative language, ฮังการี: agglutináló nyelv ออกลูตินาโล่ แญลฟ) เป็นภาษาที่ใช้หน่วยคำเติม (affix, ฮังการี: toldalék โตลดอเลค) จำนวนมาก โดยเฉพาะหน่วยคำเติมท้าย (suffix, ฮังการี: ragozás รอโกซาช) หลังคำแต่ละคำในประโยค เพื่อเปลี่ยนความหมายของคำ รวมถึงใช้แสดงให้เห็นว่าคำคำนั้นมีหน้าที่ทางไวยากรณ์ใดในประโยค (เช่น เป็นประธาน, เป็นกรรม)

หน่วยคำเติมท้าย (suffix) ในภาษาฮังการี สามารถเปลี่ยนรูปไปได้หลายแบบเพื่อความไพเราะและความสะดวกในการออกเสียงตามหลักการสอดคล้องกลมกลืนของสระ (vowel harmony, ฮังการี: magánhangzó-harmónia) ที่มีความสำคัญเป็นอย่างมากสำหรับการพูดภาษาฮังการี

คำกริยา (verbs, ฮังการี: ige อิแก) ในภาษาฮังการี สามารถใช้วางหน่วยคำเติม (affix) ไว้ด้านหน้าหรือด้านหลัง เพื่อเปลี่ยนความหมายของคำกริยาได้ ซึ่งจะแสดงความชี้เฉพาะ (definiteness) ว่าเป็นคำกริยาที่เจาะจงการกระทำไปที่วัตถุใดวัตถุหนึ่งเป็นพิเศษ หรือ ไม่ได้มีการเจาะจงว่าต้องเป็นวัตถุชิ้นนั้น ๆ เช่น Veszek egy tollat. ฉันซื้อปากกา**ด้ามหนึ่ง** หรือ Veszem a tollat. ฉันซื้อปากกา**ด้ามนั้น**, มีการแสดงกาล (tense, ฮังการี: igeidő) ว่ากริยานี้เกิดขึ้นในอดีต ปัจจุบัน หรือ อนาคต, แสดงบุรุษ (person, ฮังการี: személy แซเมย) ว่าคำกริยานั้นใครคือเป็นประธาน (ฉัน เธอ เขา พวกฉัน พวกเธอ พวกเขา), แสดงมาลา (mood) ของคำกริยานั้น ๆ และแสดงพจน์หรือจำนวน (number, ฮังการี: szám) ได้

คำนาม (nouns, ฮังการี: főnév เฟอเนฟ) ในภาษาฮังการีสามารถผันโดยใช้หน่วยคำเติมท้าย (suffix) แสดงการก (case, ฮังการี: eset แอแชต) ทั้งหมด 18 หน่วยคำ เช่น -t หลังคำ แล้วคำนามนั้นกลายเป็นกรรม เช่น A ház**at** megveszi. เขาซื้อบ้านหลังนั้น หรือ -ba/-be หลังคำ แสดงให้เห็นว่ามีการเคลื่อนไหวเข้าไปในสิ่งของหรือสถานที่ เช่น A ház**ba** megyek. ฉันเข้าไปในบ้าน

รูปแบบการเรียงลำดับคำในประโยคของภาษาฮังการีนั้นไม่ได้มีการจำกัดไว้อย่างตายตัว เหมือนอย่างภาษาไทย หรือ ภาษาอังกฤษ ที่มีโครงสร้างแบบประธาน-กริยา-กรรม โดยไม่สามารถสลับ "ประธาน–กริยา–กรรม" ในประโยคได้ แต่ภาษาฮังการี สามารถเรียงประโยคได้อย่างค่อนข้างอิสระ วาง "ประธาน–กริยา–กรรม" สลับกันได้ ภาษาฮังการีเป็น**ภาษาเน้นหัวข้อ** (topic-prominent language, ฮังการี: téma-kiemelkedő nyelv) กล่าวคือ การเรียงลำดับคำในประโยคภาษาฮังการีจะเน้นไปที่**หัวข้อ** (topic) ในประโยคที่ผู้พูดอยากให้ความสำคัญในการสื่อสารเป็นหลัก การเรียงประโยคต่างกันก็จะมีการเน้นความสำคัญกับสิ่งที่ต้องการสื่อสารต่างกันไป

ลำดับคำ
-------

ประโยคภาษาฮังการีที่เป็นกลาง (ประโยคแบบที่ไม่มีการเน้นความสำคัญ (โฟกัส) สิ่งใดในประโยคเลย) จะมีลำดับคำแบบ "ประธาน–กริยา–กรรม" เหมือนภาษาไทย

ประโยคภาษาฮังการีสามารถสลับที่คำในประโยคไปมาได้ และเป็นภาษาที่ไม่จำเป็นต้องระบุหัวเรื่องอย่างชัดเจน ทำให้ไม่จำเป็นต้องมีการเรียงตามที่หลักภาษากำหนด แต่จะมีการเรียงตามลำดับความสำคัญของสิ่งที่ต้องการพูดในประโยคแทน

โดยจะวางคำที่ต้องการให้เป็นจุดสำคัญของประโยคไว้หน้าคำกริยาแท้ (finite verb, ฮังการี: ragozott ige รอโกโซท อิแก) ตามตารางด้านล่าง

ประโยคฮังการีมักจะแบ่งได้เป็น 4 ส่วน ได้แก่ หัวข้อ (topic, ฮังการี: topic), จุดสำคัญ (focus, ฮังการี: fókusz), คำกริยา (verb, ฮังการี: ige) และข้อความส่วนที่เหลือ (ฮังการี: egyéb) แต่ก็ไม่จำเป็นว่าในทุกประโยคจะต้องมีครบทั้งสี่อย่าง ในหนึ่งประโยค หัวข้อและข้อความส่วนที่เหลือจะมีกี่วลีก็ได้ แต่จุดสำคัญ สามารถมีได้เพียง 1 วลีเท่านั้น

### การเน้นความสำคัญของคำในประโยค

ตารางด้านล่างแสดงให้เห็นสมบัติการเรียงคำแบบสลับกันไปมาในประโยคภาษาฮังการี เพื่อเน้นความสำคัญของสิ่งที่ผู้พูดต้องการสื่อในภาษาฮังการี โดยประโยคด้านล่างมาจากประโยคที่เป็นกลางว่า *János tegnap elvitt két könyvet Péternek.* ("ยาโนชเอาหนังสือ 2 เล่มไปให้เปแตร์เมื่อวาน") ประโยคนี้มีวลีหลัก ๆ อยู่ 4 วลี ได้แก่ ***János*** ("ยาโนช" เป็นชื่อบุคคลชาย), ***Péternek*** ("เปแตร์" เป็นชื่อบุคคลชาย; *-nak/-nek* คือหน่วยคำเติมท้ายที่แสดงว่าเป็นผู้ที่ประธาน (ยาโนช) เอาสิ่งของให้"), ***két könyvet*** ("หนังสือ 2 เล่ม"; ตัว *-et* ข้างหลังหมายความว่าหนังสือ 2 เล่มนี้เป็นกรรม) และ ***tegnap*** ("เมื่อวาน")

| หัวข้อ (topik) | จุดสำคัญ (fókusz) | คำกริยา (ige) | ข้อความส่วนที่เหลือ (egyéb) | ความหมายพิเศษที่แฝงไว้ในประโยค |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *János* | *tegnap* | ∅ | ***elvitt*** | *két könyvet Péternek.* | ยาโนชเอาหนังสือสองเล่มไปให้เปแตร์เมื่อวานนี้ (กิจกรรมนี้เสร็จสมบูรณ์แล้วและไม่มีการเน้นอะไรในประโยคเป็นพิเศษ) |
| *János* | *tegnap* | ***két könyvet*** | *vitt el* | *Péternek.* | สิ่งที่ยาโนชเอาไปให้เปแตร์เมื่อวานนี้คือ **หนังสือ 2 เล่ม** โดยเน้นว่าสิ่งที่เอาไปให้คือหนังสือ 2 เล่มจริง ๆ |
| *János* | ∅ | ***tegnap*** | *vitt el* | *két könyvet Péternek.* | **เมื่อวานนี้** คือเวลาที่ยาโนชเอาหนังสือสองเล่มไปให้เปแตร์ |
| ∅ | ∅ | ***János*** | *vitt el* | *tegnap két könyvet Péternek.* | **ยาโนช** คือคนที่เอาหนังสือไปให้เปแตร์เมื่อวานนี้ |
| ∅ | ∅ | ***Péternek*** | *vitt el* | *tegnap János két könyvet.* | **เปแตร์** คือคนที่ยาโนชเอาหนังสือไปให้เมื่อวานนี้ |
| *János* | *tegnap* | ***Péternek*** | *vitt el* | *két könyvet.* | เมื่อวานนี้ยาโนชหยิบหนังสือสองเล่มมา**ให้กับเปแตร์โดยเฉพาะ** ไม่ได้เอาไปให้ใครอื่น |
| ∅ | ∅ | ∅ | ***Elvitt*** | *János tegnap két könyvet Péternek.* | ยาโนชเอาหนังสือสองเล่มไปให้เปแตร์เมื่อวานนี้ (**การดำเนินการเสร็จสิ้น**และตอนนี้หนังสืออยู่ที่บ้านของเปแตร์แล้ว) |
| *Két könyvet* | *tegnap* | ∅ | ***elvitt*** | *János Péternek.* | ยาโนชเอาหนังสือสองเล่มไปให้เปแตร์ (บางทีอาจเอาของอย่างอื่นไปให้เขาด้วย อย่างไรก็ตามหนังสือทั้งสองเล่มอาจไม่ใช่สิ่งที่สำคัญที่สุด ตัวอย่างเช่น ยาโนชอาจทิ้งเอกสารของเปแตร์ไว้ที่บ้าน) |
| ∅ | ∅ | ***Két könyvet*** | *vitt el* | *János tegnap Péternek.* | ยาโนชเอาเพียง**หนังสือ 2 เล่ม**ไปให้เปแตร์ โดยไม่ได้เอาอย่างอื่นไปให้ด้วย |

ถ้าในประโยคใดมีจุดสำคัญปรากฏอยู่ หน่วยคำเติมหน้า (prefix) ที่อยู่หน้าคำกริยา เช่น ***el*** ใน *elvitt* จะย้ายไปอยู่ด้านหลังคำกริยาแทน กล่าวคือ พูดหรือเขียนเป็น ***vitt el*** แทนที่จะเป็น ***elvitt*** นับเป็นคุณสมบัติของภาษาฮังการีโดยเฉพาะ ปัญหาก็คือว่า ในกรณีประโยคนั้นใช้คำกริยาที่ไม่มีหน่วยคำเติมหน้า หากมีคำคำหนึ่งเรียงอยู่หน้าคำกริยา ก็จะเกิดความกำกวมว่าคำคำนั้นเป็นหัวข้อหรือเป็นจุดสำคัญ เช่นในประโยค *Éva szereti a virágokat.* ("เอวอชอบดอกไม้") คำว่า *Éva* ("เอวอ" เป็นชื่อบุคคลหญิง) อาจเป็นหัวข้อของประโยค และประโยคนี้เป็นประโยคแบบไม่มีจุดสำคัญ หรือคำว่า *Éva* อาจเป็นจุดสำคัญของประโยคซึ่งเน้นประโยคนี้ว่า "**เอวอ**คือคนที่ชอบดอกไม้ (และไม่ใช่คนอื่น)"

| ประโยค | การตีความ |
| --- | --- |
| *Éva szereti a virágokat.* | เอวอชอบดอกไม้ |
| ***Szereti** Éva a virágokat.* | เอวอ**ชอบ**ดอกไม้ (ถึงแม้คนอื่นอาจจะไม่คิดแบบนั้นก็ตาม) |
| ***Éva** szereti a virágokat.* | **เอวอ**ชอบดอกไม้ (และไม่ใช่คนอื่นที่ชอบดอกไม้) |
| *Éva **a virágokat** szereti.* | เอวอชอบ**ดอกไม้** (และไม่ใช่อย่างอื่น) |
| *A virágokat **Éva** szereti.* | คนที่ชอบดอกไม้ก็คือ**เอวอ** (ไม่ใช่คนอื่น ส่วนคนอื่นอาจจะชอบอย่างอื่น) |
| ***A virágokat** szereti Éva.* | สิ่งที่เอวอชอบคือ**ดอกไม้** (และไม่ชอบอย่างอื่นแล้ว) |

ระบบหน่วยคำ
-----------

ภาษาฮังการีเป็นภาษาคำติดต่อ ข้อมูลต่าง ๆ ในภาษาฮังการีนั้นเกือบทั้งหมดจะใช้หน่วยคำเติมท้ายในการบอกเล่า เช่น "อยู่บนโต๊ะ" = *asztal**on*** (หน่วยคำเติมท้ายบ่งบอกว่าอยู่ข้างบน), เมื่อ 5 โมง = *öt óra**kor*** (หน่วยคำเติมท้ายบ่งบอกเวลา ว่ากี่โมง) เป็นต้น แต่ก็ยังมีหน่วยคำเติมหน้าอยู่ 1 หน่วยคำ คือ *leg-* ซึ่งใช้บ่งบอกว่าสิ่งนี้คือที่สุด (superlative) เช่น ***leg**szebb* สวยที่สุด (แลกแซบบ์)

### หน่วยคำเติมท้ายคำนาม 18 ตัว

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **คำเรียกในภาษาไทย** | **คำเรียกในภาษาฮังการี** | **ตัวอย่าง: ember แอมแบร์ คน/มนุษย์** | **ตัวอย่างสถานการณ์ที่ใช้** |  |
| ประธาน | nominativus (alanyeset) | *ember* |  |
| กรรม | accusativus (tárgyeset) | *ember**t*** |  |
| ของ, สำหรับ | dativus (részes eset) | *ember**nek*** |  |
| กับ, ด้วย | instrumentalis-comitativus | *ember**rel***(-vel) | (eszköz **เครื่องมือ**, társ **คนที่อยู่ด้วย**) |
| เพื่อ, แด่ | causalis-finalis | *ember**ért*** | (milyen okból?, milyen célból?) |
| เปลี่ยนเป็น | translativus(-factivus) | *ember**ré***(-vé) | (változtató eset การเปลี่ยนแปลงกลายเป็นอะไรบางอย่าง, eredmény ผลลัพท์) |
| ข้างใน | inessivus | *ember**ben*** | (hely:
hol? kérdésre **อยู่ที่ไหน?**) | (a belsejében) |
| ่ข้างบน | superessivus | *ember**en*** | (a felszínén) |
| ที่ใกล้ ๆ | adessivus | *ember**nél*** | (a közelében) |
| เข้าไปข้างใน | illativus | *ember**be*** | (irány:
hová? kérdésre **ไปไหน?**) | (a belsejébe) |
| ขึ้นไปข้างบน | sublativus | *ember**re*** | (a felszínére) |
| เข้าไปหา | allativus | *ember**hez*** | (a közelébe) |
| ออกมาจากข้างใน | elativus | *ember**ből*** | (irány:
honnan? kérdésre **มาจากไหน?**) | (a belsejéből) |
| จากข้างบน หรือ เกี่ยวกับ | delativus | *ember**ről*** | (a felszínéről) |
| จากตรงนั้น | ablativus | *ember**től*** | (a közeléből) |
| ถึง (เช่น จากเชียงใหม่ถึงกรุงเทพ Csiangmajtól Bangkokig) | terminativus | *ember**ig*** | (irány: hová? meddig? kérdésre **ถึงที่ไหน? ถึงเมื่อไหร่?**) |
| เหมือน, คล้าย ๆ กับ | essivus-formalis | *ember**ként*** | (állapot; milyen formában? **ในรูปแบบไหน?**) |
| อย่าง (เช่น ทำอย่างคน emberül) | essivus-modalis | *ember**ül*** | (állapot; milyen módon? **ทำอย่างไหน?**) |

### ตัวอย่างการวางหน่วยคำเติมท้ายในภาษาฮังการี

ในภาษาฮังการี มีการใช้เสียงเฉพาะเจาะจง (case/preposition) ลงท้ายที่แตกต่างกันสำหรับคำสรรพนามแต่ละตัว มีอยู่ทั้งหมด 8 แบบ สำหรับคำสรรพนามบุรุษที่ 1, 2 และ 3 (ฉัน เธอ เขา พวกเรา พวกเธอ พวกเขา คุณ พวกคุณ) โดยสามารถต่อกับคำสรรพนามเพื่อเปลี่ยนเป็นกรรมของประโยค (accusative), ต่อคำปัจฉบท (postposition) เพื่อเปลี่ยนบุคคลที่พูดถึง, ต่อคำนามเพื่อเปลี่ยนเป็นกรรม แสดงความเป็นเจ้าของ หรือเปลี่ยนเป็นพหูพจน์, และต่อกับคำกริยา เพื่อเปลี่ยนประธานผู้กระทำ และเปลี่ยนคำกริยาให้เป็นแบบชี้เฉพาะหรือไม่ชี้เฉพาะ

| คำสรรพนาม (névmás) | คำปัจฉบท (ragozás) | คำนาม (főnév) | คำกริยา (ige) | คำอธิบายส่วนมูลฐานที่ใช้เติมข้างท้าย (magyarázat) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ประธาน | กรรม | + หน่วยคำเติมท้ายแสดงบุคคล | + หน่วยคำเติมท้ายแสดงบุคคล | + หน่วยคำเติมท้ายแสดงความเป็นเจ้าของ | กริยาปัจจุบันแบบไม่ชี้เฉพาะ | กริยาปัจจุบันแบบชี้เฉพาะ |
| ผู้กระทำ(เช่น **ฉัน**ตีเขา) | ผู้ถูกกระทำ(เช่น เขาตี**ฉัน**) | อยู่ที่ฉัน(เช่น ปากกา**อยู่ที่ฉัน**) | อยู่ข้างใต้ฉัน | หอพักของฉัน | ฉันเห็นมัน(สิ่งไม่ชี้เฉพาะเช่น หมาตัวหนึ่ง) | ฉันเห็นมัน(สิ่งชี้เฉพาะเช่น หมาตัวนั้น) |
| *én* ("ฉัน") | *eng**em*** | *nál**am*** | *alatt**am*** | *lakás**om*** | *lát**ok*** | *lát**om*** | ***-m* โดยใช้สระเชื่อม *-o/(-a)/-e/-ö* หรือ *-a/-e*ตามหลักการสอดคล้องกลมกลืนของสระ** |
| *te* ("เธอ") | *tég**ed*** | *nál**ad*** | *alatt**ad*** | *lakás**od*** | *lát**sz*** | *lát**od*** | ***-d* โดยใช้สระเชื่อม *-o/(-a)/-e/-ö* หรือ *-a/-e*ตามหลักการสอดคล้องกลมกลืนของสระ** |
| *ő* ("เขา, มัน") | *őt* | *nál**a*** | *alatt**a*** | *lakás**a*** | *lát* | *lát**ja*** | ***-a/-e*** |
| *mi* ("พวกเรา") | *mi**nk**et* | *nál**unk*** | *alatt**unk*** | *lakás**unk*** | *lát**unk*** | *lát**juk*** | ***-nk* โดยใช้สระเชื่อม *-u/-ü*ตามหลักการสอดคล้องกลมกลืนของสระ** |
| *ti* ("พวกเธอ") | *ti**tek**et* | *nál**atok*** | *alatt**atok*** | *lakás**otok*** | *lát**tok*** | *lát**játok*** | ***-tok/-tek/-tök*** |
| *ő**k*** ("พวกมัน") | *ő**k**et* | *nál**uk*** | *alatt**uk*** | *lakás**uk*** | *lát**nak*** | *lát**ják*** | ***-k*** |
| สรรพนาม "คุณ, ท่าน"(ทางการ) | *Maga* ใช้สำหรับผู้ใหญ่พูดกับผู้น้อย เช่น หัวหน้าพูดกับพนักงาน, คนแก่พูดกับเด็ก
*Ön* ใช้สำหรับผู้น้อยพูดกับผู้ใหญ่ เช่น พนักงานพูดกับหัวหน้า, เด็กพูดกับคนแก่
แต่หากสนิทกันแล้ว อาจเรียกกันโดยใช้คำสรรพนามที่ไม่เป็นทางการได้ |  |
| *Ön*, *Maga* ("คุณ") | *Ön**t****Magá**t*** | *Ön**nél****Magá**nál*** | *Ön alatt**Maga alatt* | *az Ön lakás**a****a Maga lakás**a*** | *Ön lát**Maga lát* | *Ön lát**ja****Maga lát**ja*** | (***-a/-e***) |
| *Ön**ök***,*Mag**uk*** ("พวกคุณ") | *Önök**et****Maguk**at*** | *Önök**nél****Maguk**nál*** | *Önök alatt**Maguk alatt* | *az Önök lakás**a****a Maguk lakás**a*** | *Önök látnak**Maguk látnak* | *Önök lát**ják****Maguk lát**ják*** | (***-k***) |

### การใช้หน่วยคำเติมท้ายตามหลักการสอดคล้องกลมกลืนของสระ

การเลือกหน่วยคำเติมท้ายในการต่อหลังคำในภาษาฮังการี ต้องใช้หลักการสอดคล้องกลมกลืนของสระต่ำ (low vowel, ฮังการี: mély magánhangzók) ประกอบด้วยสระ 6 ตัว คือ a, á, o, ó, u, ú และสระสูง (high vowel, ฮังการี: magas magánhangzók) ประกอบด้วยสระ 8 ตัว คือ e, é, i, í, ö, ő, ü, ű

การต่อท้ายคำ (suffix) ในภาษาฮังการี ต้องใช้ความกลมกลืนของสระในการต่อท้ายคำทั้งหมด คำเสียงสูงต่อเสียงสูง คำเสียงต่ำต่อเสียงต่ำ เช่น การต่อท้ายคำกริยา (ใครเป็นประธาน), การแสดงความเป็นเจ้าของ หรือ การแสดงการเคลื่อนไหว มีรูปแบบการใช้โดยใช้ "เสียงสระ" ของคำในการตัดสินว่าจะใช้หน่วยคำเติมท้ายเสียงใดในการต่อ

ตัวอย่าง:

**-nak/-nek** สำหรับ

Jánosnak สำหรับยาโนช (*ยาโนชน็อค*)

Péternek สำหรับเปแตร์ (*เปแตร์แน็ค*)

สระในภาษาฮังการี| **ต่ำ** (mély) | a á o ó u ú |
| **สูง** (magas) | e é i í ö ő ü ű |

อ้างอิง
-------

* Rita Hegedűs (2019). *Magyar Nyelvtan.* Tinta Könyvkiadó. Budapest, 2019. ISBN 978-963-409-158-5
* Szilvia Szita, Katalin Pelcz (2019). M*agyarOK Nyelvtani munkafüzet B2+.* University of Pécs, Pécs, Hungary. ISBN 978-963-429-203-6
* Szilvia Szita, Tamás Görbe (2009) Gyakorló magyar nyelvtan - A Practical Hungarian Grammar เก็บถาวร 2020-08-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. Akadémiai Kiadó, Budapest, Hungary. ISBN 978-963-05-8933-8
* Magyar Tudományos Akadémia (สถาบันวิชาการฮังการี) (2015). A Magyar Helyesírás Szabályai. Akadémiai Kiadó, Budapest, Hungary. ISBN 978-963-05-9631-2
* Endre Rácz, Etel Takács (1991). *Kis Magyar Nyelvtan*. Gondolat, Budapest. ISBN 963-282-627-2
* Carol Rounds (2001). *Hungarian: an essential grammar*. Routledge, London, UK. ISBN 0-415-22612-0.
* *"The Hungarian Language: A Short Descriptive Grammar"* โดย Beáta Megyesi (ไฟล์ PDF)
* *Hungarian Language Learning References*