**แฟรงคลิน เดลาโน โรเซอเวลต์** (อังกฤษ: Franklin Delano Roosevelt; 30 มกราคม ค.ศ. 1882 – 12 เมษายน ค.ศ. 1945) มักจะเรียกเป็นคำย่อว่า **เอฟดีอาร์** (FDR) เป็นรัฐบุรุษและผู้นำทางการเมืองชาวอเมริกันที่ทำหน้าที่เป็นประธานาธิบดีแห่งสหรัฐอเมริกาคนที่ 32 ตั้งแต่ ค.ศ. 1933 จนกระทั่งถึงแก่อสัญกรรมใน ค.ศ. 1945 สมาชิกพรรคเดโมแครต เขาได้รับชนะการเลือกตั้งเข้าชิงตำแหน่งประธานาธิบดีถึงสี่ครั้งและกลายเป็นบุคคลสำคัญในเหตุการณ์ของโลกในช่วงครึ่งแรกของศตวรรษที่ 20 โรเซอเวลต์ได้ชี้นำกับรัฐบาลสหรัฐในช่วงภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ ได้นำสัญญาใหม่ของเขามาใช้ในวาระการประชุมภายในประเทศเพื่อตอบสนองต่อวิกฤตเศรษฐกิจที่เลวร้ายที่สุดในประวัติศาสตร์อเมริกา ในฐานะที่เป็นผู้นำที่โดดเด่นของพรรคตนเอง เขาได้จัดตั้งการร่วมมือสัญญาใหม่ (New Deal Coalition) ซึ่งเป็นการปรับเปลี่ยนทางการเมืองอเมริกามาเป็นระบบห้าพรรค (Fifth Party System) และนิยามฝ่ายเสรีนิยม ชาวอเมริกันมาโดยตลอดในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 ในวาระในการดำรงตำแหน่งที่สามและสี่ของเขานั้นถูกครอบงำโดยสงครามโลกครั้งที่สอง ซึ่งเพิ่งจะยุติลงได้ไม่นานหลังจากที่เขาถึงแก่อสัญกรรมในที่ทำงาน เขาได้รับคำวิจารณ์ในเรื่องประเด็นต่าง ๆ เอาไว้มากมาย เขาได้รับการจัดอันดับโดยนักวิชาการว่าเป็นหนึ่งในสามประธานาธิบดีแห่งสหรัฐที่ยิ่งใหญ่ที่สุด พร้อมกับจอร์จ วอชิงตันและเอบราแฮม ลิงคอล์น

โรเซอเวลต์เกิดในไฮด์พาร์ก รัฐนิวยอร์ก ในครอบครัวชาวอเมริกันเชื้อสายดัตช์ที่เป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดีคือ ทีโอดอร์ โรเซอเวลต์ ประธานาธิบดีแห่งสหรัฐอเมริกาคนที่ 26 และวิลเลียม เฮนรี แอสปินวอลล์ (William Henry Aspinwall) แฟรงคลิน เดลาโน โรเซอเวลต์ได้เข้าเรียนที่โรงเรียนกรอตัน วิลยาลัยฮาร์วาด์ และโรงเรียนกฎหมายโคลัมเบีย และได้ไปซักซ้อมทางด้านกฎหมายในนครนิวยอร์ก ในปี 1905 เขาได้แต่งงานกับลูกพี่ลูกน้องของเขาที่ย้ายออกไปคือ เอเลนอร์ โรเซอเวลต์ พวกเขามีลูกถึงหกคน ซึ่งมีเพียงแค่ห้าคนที่รอดชีวิตจนเติบโตเป็นผู้ใหญ่ เขาได้รับชัยชนะในการเลือกตั้งวุฒิสภาแห่งรัฐนิวยอร์กในปี 1910 และหลังจากนั้นได้ทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยเลขานุการแห่งกองทัพเรือภายใต้การนำโดยประธานาธิบดีวูดโรว์ วิลสันในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง โรเซอเวลต์เป็นคู่หูกับเจมส์ เอ็ม ค็อกซ์ที่เข้าแข่งขันบนตั๋วแห่งชาติของพรรคเดโมแครต ปี 1920 แต่ค็อกซ์พ่ายแพ่ให้แก่ Warren G. Harding ฝ่ายพรรคริพับลิกัน ในปี 1921 โรเซอเวลต์ได้มีอาการป่วยเป็นอัมพาตครึ่งท่อนที่มีความเชื่อกันในสมัยนั้นว่าเป็นโรคโปลิโอ และขาของเขาได้กลายเป็นอัมพาตอย่างถาวร ในขณะที่เขาได้พยายามที่จะฟื้นฟูจากสภาพอย่างนั้น โรเซอเวลต์ได้ก่อตั้งศูนย์บำบัดในเมืองวอร์มสปิรงส์ รัฐจอร์เจีย สำหรับผู้ที่ป่วยเป็นโรคโปลิโอ ในสภาพที่ไม่สามารถเดินได้โดยเพียงลำพัง โรเซอเวลต์ได้เดินทางกลับไปที่สำนักงานสาธารณะด้วยการได้รับชัยชนะในการเลือกตั้งรับตำแหน่งผู้ว่าการรัฐนิวยอร์กในปี 1928 เขาได้ดำรงตำแหน่ง ตั้งแต่ปี 1929 ถึง 1933 และทำหน้าที่เป็นผู้ว่าการปฏิรูป ได้นำเสนอโครงการต่าง ๆ เพื่อต่อสู้กับวิกฤตเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นในสหรัฐอเมริกา

ในการเลือกตั้งเข้าชิงตำแหน่งประธานาธิบดี ค.ศ. 1932 โรเซอเวลต์ได้รับชัยชนะเหนือประธานาธิบดี เฮอร์เบิร์ต ฮูเวอร์ จากฝ่ายพรรคริพับลิกันอย่างถล่มทลาย โรเซอเวลต์ได้เข้ารับตำแหน่งในขณะที่สหรัฐอเมริกากำลังตกอยู่ในท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ วิกฤตเศรษฐกิจที่เลวร้ายที่สุดในประวัติศาสตร์ของประเทศ ในช่วงที่ดำรงตำแหน่งได้เพียงร้อยวันในการประชุมสภาคองเกรสสหรัฐครั้งที่ 73 โรเซอเวลต์ได้กลายเป็นหัวหอกในการออกกฎหมายของสหรัฐอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อนและได้ออกคำสั่งแก่ฝ่ายผู้บริหารจำนวนมาก เมื่อได้จัดตั้งสัญญาใหม่ โครงการต่าง ๆ มากมายที่ถูกออกแบบมาเพื่อการบรรเทา ฟื้นฟู และการปฏิรูป เขาได้สร้างโครงการต่าง ๆ มากมายเพื่อช่วยเหลือบรรเทาแก่ผู้ว่างงานและเกษตรกร ในขณะที่กำลังหาทางการฟื้นฟูทางเศรษฐกิจด้วยฝ่ายบริหารการฟื้นฟูแห่งชาติ (National Recovery Administration) และโครงการอื่น ๆ นอกจากนี้เขายังได้ทำการปฏิรูปทางด้านกฏระเบียบที่สำคัญเกี่ยวกับการเงิน การสื่อสาร และแรงงาน และปกครองในช่วงปลายของยุคต้องห้ามสุรา เขาได้กำกับควบคุมรายการวิทยุเพื่อที่จะได้พูดให้แก่ประชาชนชาวอเมริกันโดยตรง ด้วยการให้ที่อยู่ของสถานีวิทยุ"fireside chat" 30 แห่งในช่วงที่เขาดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี และกลายเป็นประธานาธิบดีแห่งสหรัฐอเมริกาคนแรกที่ได้รับการถ่ายทอดสดทางโทรทัศน์ เศรษฐกิจได้มีการพัฒนาอย่างรวดเร็ว ตั้งแต่ปี 1933 ถึง 1936 โรเซอเวลต์ได้รับชัยชนะอย่างถล่มทลายในการเลือกตั้งใหม่ในปี 1936 อย่างไรก็ตาม เศรษฐกิจกลับเข้าสู่ภาวะถดถอยในปี 1937 และ 1938 ภายหลังการเลือกตั้งปี 1936 โรเซอเวลต์ได้พยายามหาทางในกระบวนการแต่งตั้งผู้พิพากษา ค.ศ. 1937 (Judicial Procedures Reform Bill 1937; "แผนการบรรจุผู้พิพากษา") ซึ่งจะมีการขยายขนาดของศาลสูงสุดสหรัฐ สองพรรคฝ่ายอนุรักษ์นิยมได้ร่วมมือกันที่เกิดขึ้นในปี 1937 ได้เข้าขัดขวางกระบวนการการจ่ายเงินและปิดกั้นการดำเนินงานของโครงการสัญญาใหม่และการปฏิรูปที่กำลังไปได้ไกล โครงการและกฎหมายที่สำคัญที่เหลือรอดซึ่งดำเนินการภายใต้การนำของโรเซอเวลต์ ได้แก่ สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (Securities and Exchange Commission) กฎหมายแรงงานสัมพันธ์แห่งชาติ (National Labor Relations Act) บริษัท์ค้ำประกันเงินฝากของรัฐบาลกลาง (Federal Deposit Insurance Corporation) และประกันสังคม (Social Security)

โรเซอเวลต์ได้ประสบความสำเร็จอีกครั้งในการเลือกตั้งใหม่ในปี 1940 ด้วยชัยชนะของเขาทำให้เขากลายเป็นประธานาธิบดีแห่งสหรัฐเพียงคนเดียวที่ดำรงตำแหน่งได้มากกว่าสองวาระ ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สองที่ได้ปรากฏเป็นลาง ๆ ในช่วงปี 1938 โรเซอเวลต์ได้ให้การสนับสนุนทางการทูตและการเงินที่แข็งแกร่งแก่จีน สหราชอาณาจักร และท้ายที่สุดคือสหภาพโซเวียต ในขณะที่สหรัฐยังคงวางตัวเป็นกลางจากสงครามอย่างเป็นทางการ ภายหลังจากญี่ปุ่นโจมตีเพิร์ลฮาร์เบอร์ เมื่อวันที่ 7 ธันวาคม ค.ศ. 1941 เหตุการณ์นี้ที่ทำให้เขามีชื่อเสียงจากคำกล่าวสุนทรพจน์ของเขาว่า "วันซึ่งที่จะมีชีวิตอยู่ในความอัปยศ" ("a date which will live in infamy") โรเซอเวลต์ได้ประกาศสงครามกับญี่ปุ่นในรัฐสภาและอีกไม่กี่วันต่อมาก็ประกาศสงครามกับเยอรมนีและอิตาลี ด้วยความช่วยเหลือจากผู้ช่วยระดับชั้นนำของเขา แฮร์รี่ ฮอปกิ้น และด้วยการสนับสนุนแห่งชาติที่แข็งแกร่งมาก เขาได้ทำงานอย่างใกล้ชิดกับนายกรัฐมนตรีแห่งสหราชอาณาจักร วินสตัน เชอร์ชิล ผู้นำโซเวียต โจเซฟ สตาลิน และจอมทัพแห่งกองทัพจีน เจียง ไคเชก ในบทบาทเป็นผู้นำฝ่ายสัมพันธมิตรในการต่อสู้รบกับฝ่ายอักษะ โรเซอเวลต์ได้กำกับดูแลในการขับเคลื่อนทางเศรษฐกิจของสหรัฐ เพื่อสนับสนุนความพยายามในการทำสงคราม และยุทธ์ศาสตร์ครั้งแรกในทวีปยุโรปได้ประสบความสำเร็จซึ่งทำให้เยอรมนีต้องพ่ายแพ้ซึ่งมีความสำคัญมากกว่าญี่ปุ่น นอกจากนี้เขายังได้ริเริ่มการพัฒนาระเบิดปรมาณูลูกแรกของโลกและทำงานร่วมกับผู้นำฝ่ายสัมพันธมิตรคนอื่น ๆ เพื่อวางรากฐานสำหรับองค์กรสหประชาชาติและสถาบันอื่น ๆ ในช่วงหลังสงคราม โรเซอเวลต์ได้รับชัยชนะอีกครั้งในการเลือกตั้งใหม่ในปี 1944 แต่สุขภาพร่างกายของเขาได้ถดถอยลงในช่วงสงคราม เขาได้ถึงแก่อสัญกรรมในเดือนเมษายน ค.ศ. 1945 เขาได้ดำรงตำแหน่งได้แค่เพียง 11 สัปดาห์ในวาระที่สี่ของเขา ฝ่ายอักษะได้ยอมจำนนต่อฝ่ายสัมพันธมิตรในช่วงเดือนต่อมาหลังจากที่โรเซอเวลต์ถึงแก่อสัญกรรม ในช่วงที่ตำแหน่งประธานาธิบดีนั้นได้ตกเป็นของแฮร์รี เอส. ทรูแมน

อ้างอิง
-------


| ก่อนหน้า |  | แฟรงคลิน ดี. โรเซอเวลต์ |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **เฮอร์เบิร์ต ฮูเวอร์** |  |  **ประธานาธิบดีแห่งสหรัฐอเมริกา คนที่ 32** (4 มีนาคม พ.ศ. 2476 - 12 เมษายน พ.ศ. 2488) |  | **แฮร์รี เอส. ทรูแมน** |
| **ปีแอร์ ลาวาล** |  | **บุคคลแห่งปีของนิตยสารไทม์** (ค.ศ. 1932) |  | **ฮิวจ์ จอห์นสัน** |
| **ฮิวจ์ จอห์นสัน** |  | **บุคคลแห่งปีของนิตยสารไทม์** (ค.ศ. 1934) |  | **เฮลี เซลาสซีที่ 1 แห่งเอธิโอเปีย** |
| **วินสตัน เชอร์ชิล** |  | **บุคคลแห่งปีของนิตยสารไทม์** (ค.ศ. 1941) |  | **โจเซฟ สตาลิน** |

| * ด
* ค
* ก
ประธานาธิบดีสหรัฐ |
| --- |
| 
* จอร์จ วอชิงตัน
* จอห์น แอดัมส์
* ทอมัส เจฟเฟอร์สัน
* เจมส์ แมดิสัน
* เจมส์ มอนโร
* จอห์น ควินซี แอดัมส์
* แอนดรูว์ แจ็กสัน
* มาร์ติน แวน บิวเรน
* วิลเลียม เฮนรี แฮร์ริสัน
* จอห์น ไทเลอร์
* เจมส์ เค. โพล์ก
* แซคารี เทย์เลอร์
* มิลลาร์ด ฟิลล์มอร์
* แฟรงกลิน เพียร์ซ
* เจมส์ บูแคนัน
* อับราฮัม ลินคอล์น
* แอนดรูว์ จอห์นสัน
* ยูลิสซีส เอส. แกรนต์
* รัทเทอร์ฟอร์ด บี. เฮส์
* เจมส์ เอ. การ์ฟีลด์
* เชสเตอร์ เอ. อาเทอร์
* โกรเวอร์ คลีฟแลนด์
* เบนจามิน แฮร์ริสัน
* โกรเวอร์ คลีฟแลนด์
* วิลเลียม แมกคินลีย์
* ทีโอดอร์ โรสเวลต์
* วิลเลียม ฮาวเวิร์ด แทฟต์
* วูดโรว์ วิลสัน
* วาร์เรน จี. ฮาร์ดิง
* แคลวิน คูลิดจ์
* เฮอร์เบิร์ต ฮูเวอร์
* แฟรงกลิน ดี. โรสเวลต์
* แฮร์รี เอส. ทรูแมน
* ดไวต์ ดี. ไอเซนฮาวร์
* จอห์น เอฟ. เคนเนดี
* ลินดอน บี. จอห์นสัน
* ริชาร์ด นิกสัน
* เจอรัลด์ ฟอร์ด
* จิมมี คาร์เตอร์
* โรนัลด์ เรแกน
* จอร์จ เอช. ดับเบิลยู. บุช
* บิล คลินตัน
* จอร์จ ดับเบิลยู. บุช
* บารัก โอบามา
* ดอนัลด์ ทรัมป์
* โจ ไบเดิน

 | Seal of the President of the United States |

| * ด
* ค
* ก
บุคคลแห่งปีของนิตยสารไทม์ |
| --- |
| 

| 1927–1950 |
| --- |
| 
* ชาลส์ ลินด์เบิร์ก (1927)
* วอลเตอร์ ไครสเลอร์ (1928)
* โอเวน ยัง (1929)
* มหาตมา คานธี (1930)
* ปีแยร์ ลาวาล (1931)
* แฟรงกลิน ดี. โรสเวลต์ (1932)
* ฮิวจ์ จอห์นสัน (1933)
* แฟรงกลิน ดี. โรสเวลต์ (1934)
* เฮลี เซลาสซีที่ 1 (1935)
* วอลลิส ซิมป์สัน (1936)
* เจียง ไคเชก / ซ่ง เหม่ย์หลิง (1937)
* อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ (1938)
* โจเซฟ สตาลิน (1939)
* วินสตัน เชอร์ชิล (1940)
* แฟรงกลิน ดี. โรสเวลต์  (1941)
* โจเซฟ สตาลิน (1942)
* จอร์จ มาร์แชลล์ (1943)
* ดไวต์ ดี. ไอเซนฮาวร์ (1944)
* แฮร์รี เอส. ทรูแมน (1945)
* เจมส์ เอฟ. เบิร์นส (1946)
* จอร์จ มาร์แชลล์ (1947)
* แฮร์รี เอส. ทรูแมน (1948)
* วินสตัน เชอร์ชิล (1949)
* ทหารแห่งกองทัพสหรัฐอเมริกา (1950)

 |

 |
| 

| 1951–1975 |
| --- |
| 
* โมฮัมหมัด มอสซาเดค (1951)
* สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 แห่งสหราชอาณาจักร (1952)
* ค็อนราท อาเดอเนาเออร์ (1953)
* จอห์น ดัลเลส (1954)
* ฮาร์โลว์ เคอร์ติส (1955)
* นักต่อสู้เพื่อเอกราชของฮังการี (1956)
* นีกีตา ครุชชอฟ (1957)
* ชาร์ล เดอ โกล (1958)
* ดไวต์ ดี. ไอเซนฮาวร์ (1959)
* นักวิทยาศาสตร์สหรัฐอเมริกา: จอร์จ บีเดิล / ชาร์ล เดรเปอร์ / จอห์นn เอ็นเดอรส์ / โดนัลด์ เอ. กลาเซอร์ / โจชัว เลเดอร์เบิร์ก / วิลลาร์ด ลิบบี้ / ไลนัส พอลิง / เอ็ดเวิร์ด เพอร์เซลล์ / อิซิโดร์ ไอแซก ราบี / Emilio Segrè / วิลเลียม ชอกลีย์ / เอ็ดเวิร์ด เทลเลอร์ / ชาร์ล ทอาวเนส / เจมส์ ฟาน อัลเลน / โรเบิร์ต วู้ดวาร์ด (1960)
* จอห์น เอฟ. เคนเนดี (1961)
* สมเด็จพระสันตะปาปาจอห์นที่ 23 (1962)
* มาร์ติน ลูเธอร์ คิง จูเนียร์ (1963)
* ลินดอน บี. จอห์นสัน (1964)
* วิลเลียม เวสต์มอร์แลนด์ (1965)
* บุคคลอายุต่ำกว่า 25 ปี ยุคหลังสงครามโลก (1966)
* ลินดอน บี. จอห์นสัน (1967)
* นักบินอวกาศยานอพอลโล 8: วิลเลียม แอนเดอรส์ / แฟรงค์ บอร์แมน / จิม เลิฟเวลล์ (1968)
* ชาวอเมริกันแถบตอนกลางของสหรัฐอเมริกา (1969)
* วิลลี บรันท์ (1970)
* ริชาร์ด นิกสัน (1971)
* เฮนรี คิสซิงเจอร์ / ริชาร์ด นิกสัน (1972)
* จอห์น ซิริคา (1973)
* กษัตริย์ไฟซาลแห่งซาอุดีอาระเบีย (1974)
* สตรีอเมริกัน: ซูเซิน บราวนมิลเลอร์ / แคทลีน บายเออร์ลี / อลิสัน ชีค / จิลล์ คอนเวย์ / เบ็ตตี ฟอร์ด / เอลล่า กราสโซ / คาร์ล่า ฮิลส์ / บาร์บารา จอร์แดน / บิลลี่ จีน คิง / Carol Sutton / ซูซี่ ชาร์ป / แอดดี้ วายแอต (1975)

 |

 |
| 

| 1976–2000 |
| --- |
| 
* จิมมี คาร์เตอร์ (1976)
* อันวัร อัสซาดาต (1977)
* เติ้ง เสี่ยวผิง (1978)
* รูฮุลลอฮ์ โคมัยนี (1979)
* โรนัลด์ เรแกน (1980)
* แลค วาแวนซา (1981)
* คอมพิวเตอร์ (1982)
* โรนัลด์ เรแกน / ยูรี อันโดรปอฟ (1983)
* ปีเตอร์ อูเบอร์รอธ (1984)
* เติ้ง เสี่ยวผิง (1985)
* คอราซอน อากีโน (1986)
* มิคาอิล กอร์บาชอฟ (1987)
* โลก (1988)
* มิคาอิล กอร์บาชอฟ (1989)
* จอร์จ เอช. ดับเบิลยู. บุช (1990)
* เท็ด เทอร์เนอร์ (1991)
* บิล คลินตัน (1992)
* ผู้นำสันติภาพ: ยัสเซอร์ อาราฟัต / เฟรเดอริก วิลเลิม เดอ แกลร์ก / เนลสัน แมนเดลา / ยิตซัค ราบิน (1993)
* สมเด็จพระสันตะปาปาจอห์น ปอลที่ 2 (1994)
* นิวต์ กิงริช (1995)
* เดวิด โฮ (1996)
* แอนดรูว์ โกรฟ (1997)
* บิล คลินตัน / เคนเนธ สตาร์ (1998)
* เจฟฟ์ เบโซส (1999)
* จอร์จ ดับเบิลยู. บุช (2000)

 |

 |
| 

| 2001–ปัจจุบัน |
| --- |
| 
* รูดอล์ฟ กุยลิอานี (2001)
* วิสเซิลโบลว์เออร์: ซินเธีย คูเปอร์ / โคลีน โรว์ลีย์ / เชอร์รอน วัตคินส์ (2002)
* ทหารกองทัพสหรัฐอเมริกา (2003)
* จอร์จ ดับเบิลยู. บุช (2004)
* The Good Samaritans: โบโน / บิลล์ เกตส์ / เมลินดา เกตส์ (2005)
* "คุณ" (2006)
* วลาดีมีร์ ปูติน (2007)
* บารัก โอบามา (2008)
* เบน เบอร์นันเก (2009)
* มาร์ก ซักเคอร์เบิร์ก (2010)
* ผู้ประท้วง (2011)
* บารัก โอบามา (2012)
* สมเด็จพระสันตะปาปาฟรานซิส (2013)
* นักสู้อีโบลา (2014)
* อังเกลา แมร์เคิล (2015)
* ดอนัลด์ ทรัมป์ (2016)
* กลุ่มเคลื่อนไหวต่อต้านการคุกคามทางเพศ (2017)
* เหล่าผู้คุ้มครองและสงครามความจริง (2018)
* เกรียตา ทืนแบร์ย (2019)
* โจ ไบเดิน / กมลา แฮร์ริส (2020)
* อีลอน มัสก์ (2021)

 |

 |