**เจ้าจอมมารดากลีบ** เป็นพระสนมเอกในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว เคยต้องโทษคดีทำเสน่ห์ยาแฝดพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว​ ถูกเนรเทศไปอยู่เมืองสุโขทัย ภายหลังพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว​สวรรคต พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว​ทรงพระราชทานอภัยโทษให้ และให้กลับไปอยู่สุโขทัยตามเดิม

ประวัติ
-------

เจ้าจอมมารดากลีบ สันนิษฐานว่าคงจะเป็นธิดาของเจ้าบ้านผ่านเมือง หรือกรมการเมือง หรือบิดาเป็นผู้มีเชื้อสายเมืองสุโขทัย เพราะหลังพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวสวรรคตแล้วได้กลับไปอยู่ที่สุโขทัย เจ้าจอมมารดากลีบได้ถวายตัวเป็นพระสนมในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ตั้งแต่ยังทรงดำรงพระยศเป็นสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมขุนอิศเรศรังสรรค์ หลังจากพระราชสวามีได้รับพระราชทานบวรราชาภิเษกเป็นพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวแล้ว หม่อมกลีบ จึงเลื่อนเป็น เจ้าจอมมารดากลีบ

เจ้าจอมมารดากลีบเป็นที่โปรดปรานของพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ปรากฏในพระราชหัตถเลขาของรัชกาลที่ 4 ความว่า

*"วังหน้า เปนหนุ่มแข็งแรง ขี่ช้างน้ำมัน ขี่ม้าเทศสูงสามศอกเศษ ยิงปืนทุกวัน ชอบการทหารมาก มีวิทยาคมดี ฤๅษีมุนี แพทย์หมอมีวิทยานับถือเข้าอยู่ด้วยมาก ผู้หญิงก็รักมาก เลี้ยงลูกเมียดี เจ้ากลีบเปนพระมเหษี เฮอมายิสตีข้างใน..."*

เนื่องด้วยมีฝีมือทำอาหาร จึงได้เป็นนายห้องเครื่อง คือเป็นหัวหน้าห้องครัววังหน้าด้วย แต่แล้วมีผู้มากราบทูลว่าเจ้าจอมมารดากลีบทำเสน่ห์ยาแฝด จึงได้โปรดคณะตระลาการในบวรพระราชวัง ไต่สวนชำระความ แต่หลังการไต่สวนก็โปรดฯให้เจ้าจอมมารดากลีบพ้นจากหน้าที่ห้องเครื่อง ให้ พระยาราชโยธามาคุมแทน ส่วนเครื่องเสวยก็ให้ผู้ชายทำทั้งหมด ป้องกันมิให้มีเรื่องนินทาเช่นนี้เกิดขึ้นอีก ต่อมาทรงประชวรเสวยพระกระยาหารไม่ได้ เหล่าข้าราชบริพารหลายคนจึงกราบทูลเสนอให้เจ้าจอมมารดากลีบกลับเข้ามาทำเครื่องเสวยใหม่ ข้าราชการเข้าชื่อกันค้ำประกัน พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงรับสั่งให้เจ้าจอมมารดากลีบกลับเข้ามาคุมห้องเครื่องทำพระกระยาหารให้เสวยตามเดิม พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวก็ยังคงประชวรไม่หาย วันหนึ่งเจ้าจอมมารดากลีบทำก๋วยเตี๋ยวไปถวาย ก็ทอดพระเนตรเห็นขนเส้นหนึ่งอยู่ในชามก๋วยเตี๋ยว จึงเกิดความคลางแคลงพระทัยขึ้นมาอีก

ในเดือนต่อมา เมื่อพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จมาเยี่ยมอาการประชวรของพระอนุชา พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงกราบบังคมทูลเรื่องสงสัยว่าเจ้าจอมมารดากลีบจะทำเสน่ห์ยาแฝด ขอพระราชทานให้คณะตระลาการวังหลวงไต่สวน คณะตระลาการวังหลวงก็ลงความเห็นว่า เจ้าจอมมารดากลีบทำเสน่ห์ยาแฝดจริง เหล่าลูกขุนจึงปรึกษาโทษว่า ให้ริบราชบาทว์ลงพระราชอาญาเฆี่ยนแล้วให้นำไปประหารชีวิตเสีย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงทรงคลางแคลงพระทัยว่า เรื่องที่เจ้าจอมมารดากลีบทำเสน่ห์นี้คงจะไม่ใช่เป็นเรื่องจริง และไม่ได้เกี่ยวกับอาการประชวรของพระอนุชา จึงทรงพระราชหัตถ์เลขาให้งดโทษประหารไว้ทั้งหมด เนรเทศเจ้าจอมมารดากลีบไปอยู่สุโขทัย

พระราชโอรส-พระราชธิดา
---------------------

เจ้าจอมมารดากลีบมีพระราชโอรสและพระราชธิดากับพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว 9 พระองค์ (บ้างว่า 12 พระองค์) ได้แก่

1. **พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบุบผา** (พ.ศ. 2382 - พ.ศ. 2390)
2. **พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าตลับ** (ประสูติ พ.ศ. 2384 สิ้นพระชนม์ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์)
3. **พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าหญิง** (ประสูติ พ.ศ. 2391 สิ้นพระชนม์ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์)
4. **พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจำเริญ** (6 สิงหาคม พ.ศ. 2393 - 13 กันยายน พ.ศ. 2450)
5. **พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโตสินี** (15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2394 - 25 มิถุนายน พ.ศ. 2458)
6. **พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชาย** (ประสูติ พ.ศ. 2397 สิ้นพระชนม์ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์)
7. **พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าหญิง** (ประสูติ พ.ศ. 2397 สิ้นพระชนม์ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์)
8. **พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าหญิง** (ประสูติ พ.ศ. 2398 สิ้นพระชนม์ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์)
9. **พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชาย** (ประสูติ พ.ศ. 2400 สิ้นพระชนม์ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์)

อ้างอิง
-------

1. ↑  วิบูล วิจิตรวาทการ. *สตรีสยามในอดีต*. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ:เดือนตุลา. 2542, หน้า 245
2. ↑  "เวียงวัง ตอนที่ 287 : "พระอาการทรงพระประชวร"". เด็กดี. 19 เมษายน 2553. สืบค้นเมื่อ 16 กรกฎาคม 2560. `{{cite web}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|accessdate=` และ `|date=` (help)
3. 1 2  "ทำเสน่ห์พระปิ่นเกล้าฯ จนมีโอรสธิดา ๑๒ พระองค์". ผู้จัดการ. 31 กรกฎาคม 2558. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2015-08-08. สืบค้นเมื่อ 16 กรกฎาคม 2560. `{{cite web}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|accessdate=` และ `|date=` (help)
4. ↑  "คดียาแฝด เจ้าจอมมารดากลีบ". ไทยรัฐ. 21 กรกฎาคม 2559. สืบค้นเมื่อ 16 กรกฎาคม 2560. `{{cite web}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|accessdate=` และ `|date=` (help)
5. ↑  พระราชพงศาวดาร-กรุงรัตนโกสินทร์-รัชชกาลที่-๔/๑๖๒-พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวสวรรคต
6. ↑  กรมศิลปากร. สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ (2554). *ราชสกุลวงศ์* (PDF). กรุงเทพฯ: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร. p. 136. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2017-02-02. สืบค้นเมื่อ 2017-07-16. `{{cite book}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|year=` (help)

| * ด
* ค
* ก
พระสนมในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว |
| --- |
| เจ้าจอมมารดา | เจ้าจอมมารดาเอม · เจ้าจอมมารดามาลัย · เจ้าจอมมารดากุหลาบ · เจ้าจอมมารดาตาด · เจ้าจอมมารดาใย · เจ้าจอมมารดากลีบ · เจ้าจอมมารดาบาง · เจ้าจอมมารดาเกด · เจ้าจอมมารดาบัว · เจ้าจอมมารดาเพื่อน · เจ้าจอมมารดาเอี่ยม · เจ้าจอมมารดาหนู · เจ้าจอมมารดาด๊า · เจ้าจอมมารดาแย้ม · เจ้าจอมมารดาเยียง · เจ้าจอมมารดาเท้ย · เจ้าจอมมารดาพัน · เจ้าจอมมารดาขลิบ · เจ้าจอมมารดาจัน · เจ้าจอมมารดาพลับ · เจ้าจอมมารดาลำภู · เจ้าจอมมารดาพลอย · เจ้าจอมมารดาช้อย · เจ้าจอมมารดาส่วน · เจ้าจอมมารดาแก้ว · เจ้าจอมมารดาสีดา · เจ้าจอมมารดาพรหมา · เจ้าจอมมารดาหงษ์ · เจ้าจอมมารดาวันดี · เจ้าจอมมารดาอ่อน · เจ้าจอมมารดาสายบัว |  |
| เจ้าจอม | เจ้าจอมฉิม · เจ้าจอมผ่อง · เจ้าจอมมาลัย · เจ้าจอมคล้าย · เจ้าจอมอิ่ม |
| พระภรรยาเจ้าและพระสนมใน รัชกาลที่ 1 · รัชกาลที่ 2 · รัชกาลที่ 3 · รัชกาลที่ 4 · รัชกาลที่ 5 · รัชกาลที่ 6สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท · สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์ · สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ · พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว · กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ |