**พระเกตุ** (เทวนาครี: केतु *เกตุ*) เป็นเทวดานพเคราะห์องค์หนึ่ง ในคติไทย พระเกตุถูกสร้างขึ้นมาจากพระศิวะทรงนำพญานาค ๙ ตัว บดป่นเป็นผง ห่อผ้าสีทอง ประพรมด้วยน้ำอมฤต แล้วเสกได้เป็นพระเกตุ มีพระวรกายสีทอง ทรงเครื่องประดับด้วยทองคำและแก้วโกเมน ทรงพญานาคเป็นพาหนะ ประจำอยู่ทิศเบื้องกลาง บ้างก็ว่า พระเกตุเกิดจากหางของพระราหู เนื่องจากพระราหูแอบไปขโมยน้ำอมฤตที่เทวดาได้กวนไว้ดื่ม พระวิษณุโกรธจึงขว้างจักรตัดเอวพระราหู เดชะฤทธิ์น้ำอมฤต พระราหูจึงไม่ตาย และกลับไปยังวิมานเดิม หางที่ขาดนั้นเองก็กลายเป็นพระเกตุ ประจำอยู่ทิศเบื้องกลาง ให้ผลเป็นกลาง ๆ ในการพยากรณ์ จึงไม่นิยมพิจารณาพระเกตุมากนัก

พระเกตุครึ่งนาคหัวขาดแบบฮินดู
ในคติฮินดู พระเกตุ เป็นน้องชายของพระราหู ที่เกิดจากท้าววิประจิตติ กับนางสิงหิกา แต่ส่วนมากนิยมว่า พระเกตุเป็นส่วนลำตัวของพระราหูที่ถูกจักรตัดออกไป พระราหูจึงมีแต่หัว ส่วนพระเกตุมีแต่ลำตัวที่ไม่มีหัว บ้างก็ว่าพระศุกร์ได้นำนาคมาผ่าเป็น ๒ ส่วน เพื่อมาต่อให้ราหูและเกตุ พระราหูมีหัวเป็นอสูรตัวเป็นเทพนาค พระเกตุมีหัวเป็นเทพนาคตัวเป็นอสูร 

ลักษณะของพระเกตุ ในคติไทย เป็นเทพบุรุษมีกายสีทอง มี ๒ กร ทรงพระขรรค์เป็นอาวุธ สวมมงกุฎยอดชัย สวมอาภรณ์สีทอง ทรงเครื่องประดับด้วยทองคำและแก้วโกเมน ทรงพญานาคเป็นพาหนะ ในคติฮินดู เป็นเทพอสูรมีกายสีส้มทองดังดอกทองกวาว กายใหญ่ มีเศียรใหญ่ นัยน์ตาสีแดงเลือด บ้างก็ว่าสีน้ำตาล มี มี ๔ กร ทรงธง คทา ดาบ โล่ ฯลฯ สวมมงกุฎทองคำ มีรัศมีสีแดง สวมอาภรณ์สีทองและสีแดง ทรงเครื่องประดับด้วยทองคำและแก้วโกเมน ทรงนกอินทรีเป็นพาหนะ บ้างก็วาดพระเกตุเป็นครึ่งอสูรครึ่งนาค บ้างก็วาดพระเกตุเป็นครึ่งอสูรครึ่งนาค แต่หัวขาด พระเกตุ ยังมีนามอื่นๆอีก อาทิ เช่น พระโฆระ,พระสถูลศิระ,พระธวชากฤติ,พระมหาภีติกร,พระจิตรวรรณ,พระรักตเนตร,พระมหาสูร,พระกรูระกัณฐ์,พระโกรธนิธิ,พระอันตยเคราะห์,พระคทาปาณี,พระมันทสขา ฯลฯ

ในโหราศาสตร์ไทย พระเกตุถูกแทนด้วยสัญลักษณ์ ๙ (เลขเก้าไทย) มีอัตราการจรในแต่ละราศีประมาณสองเดือน โคจรย้อนจักรราศีเช่นเดียวกับราหู แต่ไม่ได้เล็งกับราหูตลอดเวลาเช่นทางสากลและอินเดีย โดยในส่วนของเกตุมีความสัมพันธ์กับจันทร์ จึงเป็นปัจจัยที่มีความหมายที่คล้ายกับจันทร์ส่วนหนึ่งคือความหวั่นไหว อ่อนไหวได้ง่าย แต่ว่าเป็นขั้นสูงของจันทร์ที่ละเอียดกว่า จึงแทนด้วยสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่รับรู้ได้ด้วยใจ และเมื่อเกตุไปกุมกับดาวเคราะห์ใดๆ จะทำให้ดาวนั้นเพิ่มการตอบสนองจากการถูกกระทบมากขึ้น เช่นการเกิดอารมณ์ร่วมกับเหตุการณ์อันเกิดจากดาวที่จรมากระทบได้มากขึ้นกว่าเดิม ซึ่งมีสิ่งที่เกิดดุจดังเลข ๙ ที่มีลักษณ์ที่ดุจดังน้ำหรือเปลวไฟที่มีอาการสั่นไหวนั่นเอง

พระเกตุเมื่อเทียบกับความเชื่อทางตะวันตกแล้ว เทียบได้กับโพไซดอนตามเทพปกรณัมกรีก และเนปจูนตามเทพปกรณัมโรมัน

ส่วนเกตุทางสากลและอินเดียคือจุดตัดของวงโคจรโลกรอบดวงอาทิตย์ตัดกับดวงจันทร์โคจรรอบโลก คือช่วงที่เป็นจุดตัดที่มีทิศทางการโคจรของดวงจันทร์จากที่อยู่ทิศใต้ของเส้นวงโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์กำลังเดินขึ้นไปทางทิศเหนือของเส้นวงโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์

อ้างอิง
-------

* อุระคินทร์ วิริยะบูรณะ และคณะ.พรหมชาติ ฉบับหลวง. กรุงเทพฯ:สำนักงาน ลูก ส.ธรรมภักดี, ม.ป.ป.
* เทพย์ สาริกบุตร และคณะ.พรหมชาติ ฉบับราษฎร์. กรุงเทพฯ:สำนักงาน ลูก ส.ธรรมภักดี, ม.ป.ป.


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **พระเกตุ**

| * ด
* ค
* ก
เทวดาตามความเชื่อของคนไทย |
| --- |
| เทวดาคติพุทธเถรวาท | 
* พระพรหม
	+ ท้าวสหัมบดีพรหม
	+ ท้าวฆฏิการพรหม
	+ สนังกุมารพรหม
* ท้าวสักกะ
* ท้าวสุยาม
* ท้าวสันดุสิต
* ท้าวสุนิมมิต
* ท้าววสวัตตี
* จตุโลกบาล
	+ ท้าวธตรฐ
	+ ท้าววิรุฬหก
	+ ท้าววิรูปักษ์
	+ ท้าวเวสวัณ
* พระธรณี
* เมขลา
* พระสุนทรีวาณี
* พระวิศวกรรม
* พระพิรุณ
* พระปัญจสิขะ
* พระมาตุลี
* คนธรรพ์
* พระอุเทนทราธิราช

 |  |
| เทวดาคติฮินดู | 
* ตรีมูรติ
	+ พระศิวะ
	+ พระพรหม
	+ พระวิษณุ
* พระคเณศ
* พระขันทกุมาร
* กามเทพ
* พระแม่คงคา
* พระปารวตี
* ทุรคา
* พระสตี
* กาลี
* พระสุรัสวดี
* พระลักษมี
* พระภูเทวี
* โลกบาล
	+ พระอินทร์
	+ พระยม
	+ ท้าวกุเวร
	+ พระอีสาน
	+ พระอัคนี
	+ พระนิรฤติ
	+ พระพาย
* นพเคราะห์
	+ พระอาทิตย์
	+ พระจันทร์
	+ พระอังคาร
	+ พระพุธ
	+ พระพฤหัสบดี
	+ พระศุกร์
	+ พระเสาร์
	+ พระราหู
	+ พระเกตุ
* พระพลเทพ

 |
| เทวดาคติพื้นเมืองไทย | 
* พญาแถน
* ท้าวกบิลพรหม
* โพสพ
* จตุคามรามเทพ
* พระภูมิเจ้าที่
* พระพนัสบดี
* นางกวัก
* นางสงกรานต์
* แม่ย่านาง
* แม่ซื้อ
* รุกขเทวดา
* ปู่เจ้าสมิงพราย
* พระโกญจนาเนศวร์
* พระเทวกรรม
* ปู่เจ้าเขาเขียว
* นิลบรรพตเทพสุดา
* ท้าวพรหมรักษ์
* พระมหาไชไพรสภ

 |
| เทพารักษ์ | 
* พระสยามเทวาธิราช
* พระหลักเมือง
* พระเสื้อเมือง
* พระทรงเมือง
* พระกาฬไชยศรี
* เจ้าเจตคุปต์
* พระเทพบิดร
* พระคลัง
* เจ้าหอกลอง
* พระกำพูฉัตร
* พระราชบันฦๅธาร
* พระราชมุทธาธร

 |

| * ด
* ค
* ก
ทิศทาง และสิ่งที่เกี่ยวข้องกับทิศทาง |
| --- |
| 0 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  | 
  |

 |
| ชื่อทิศ | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| พายัพ (ตะวันตกเฉียงเหนือ) | อุดร (เหนือ) | อีสาน (ตะวันออกเฉียงเหนือ)
  |

 |
| เทวดาประจำทิศ | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| พระราหู | พระศุกร์ | พระอาทิตย์
  |

 |
| ไม้มงคล | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |   |

 |
| 0 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  | 
  |

 |
| ชื่อทิศ | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ประจิม (ตะวันตก) | มัธยมทิศ (ทิศเบื้องกลาง) | บูรพา (ตะวันออก)
  |

 |
| เทวดาประจำทิศ | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| พระพฤหัสบดี | พระเกตุ | พระจันทร์
  |

 |
| ไม้มงคล | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * มะยม
* มะขาม
 |  | * ไผ่
* กุ่ม
* มะพร้าว

  |

 |
| 0 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  | 
  |

 |
| ชื่อทิศ | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| หรดี (ตะวันตกเฉียงใต้) | ทักษิณ (ใต้) | อาคเนย์ (ตะวันออกเฉียงใต้)
  |

 |
| เทวดาประจำทิศ | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| พระเสาร์ | พระพุธ | พระอังคาร
  |

 |
| ไม้มงคล | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * สะเดา
* ขนุน
* พิกุล
* ราชพฤกษ์
 | * มะม่วง
* มะพลับ
 | * ยอ
* สารภี

  |

 |