***ไฟนอลแฟนตาซี แทกติกส์: เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์*** (ญี่ปุ่น: ファイナルファンタジータクティクス 獅子戦争; อังกฤษ: *Final Fantasy Tactics: The War of the Lions*) เป็นวิดีโอเกมเล่นตามบทบาทเชิงยุทธวิธีที่พัฒนาและเผยแพร่โดยสแควร์เอนิกซ์สำหรับเพลย์สเตชัน พอร์เทเบิล (PSP) เกมนี้เป็นเวอร์ชันที่ได้รับการปรับปรุงของ*ไฟนอลแฟนตาซี แทกติกส์* ที่ทำขึ้นสำหรับเพลย์สเตชัน ซึ่งเปิดตัวใน ค.ศ. 1997

ภาค*เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์*เป็นเกมที่สองที่ได้รับการประกาศในซีรีส์วิดีโอเกม "อิวาลิซอัลไลแอนซ์" ของสแควร์เอนิกซ์ ซึ่งมีฉากอยู่ในโลกสมมุติของอิวาลิซ โดยมีเกมแรกคือ*ไฟนอลแฟนตาซี XII: เรเวแนนต์วิงส์* (ภาคต่อของ*ไฟนอลแฟนตาซี XII*) และเกมที่สามคือ*ไฟนอลแฟนตาซี แทกติกส์ เอ2: กรีมัวร์ออฟเดอะริฟต์* (ซึ่งทั้งสองเกมนี้วางจำหน่ายในระบบนินเท็นโด ดีเอส) โดยอิวาลิซ (ในช่วงพื้นฉากของเกม) มีเทคโนโลยีที่สอดคล้องกับยุคกลางตอนปลายของประวัติศาสตร์มนุษย์พร้อมกับเวทมนตร์ทั่วไป และความสามารถเหนือธรรมชาติที่พบในเกม*ไฟนอลแฟนตาซี*ส่วนใหญ่ ผู้เล่นควบคุมทหารรับจ้างชื่อแรมซาที่พบว่าตัวเองเข้าไปพัวพันกับสงครามกลางเมืองและปีศาจร้ายยุคโบราณที่เริ่มยึดครองโลก จากผู้สูงศักดิ์โดยกำเนิด เขาได้ถูกบังคับให้ประเมินความคิดเห็นของสามัญชนอีกครั้งเมื่อเพื่อนสนิทที่ต่ำต้อยของเขาเริ่มปฏิวัติต่อต้านอำนาจปกครองของอิวาลิซ

เกมดังกล่าวได้รับการปรับปรุงใหม่ในระหว่างการพัฒนาเพื่อใช้ประโยชน์จากอัตราส่วนหน้าจอ และความสามารถทางเทคนิคของเพลย์สเตชัน พอร์เทเบิล ซึ่งส่งผลให้มีคัตซีนใหม่, ความจุสำหรับผู้เล่นหลายคน รวมถึงคุณสมบัติอื่น ๆ ภาค*วอร์ออฟเดอะไลออนส์*ยังมีตัวละครใหม่ที่สามารถเล่นได้จากเกม*ไฟนอลแฟนตาซี*อื่น ๆ เช่น บัลเธียร์จาก*ไฟนอลแฟนตาซี XII* และลูโซ เคลเมนส์ จาก*ไฟนอลแฟนตาซี แทกติกส์ เอ2: กรีมัวร์ออฟเดอะริฟต์* รวมถึงการกลับมาของตัวละครโปรดอย่างคลาวด์ สไตรฟ์ จาก*ไฟนอลแฟนตาซี VII* ที่สามารถเล่นได้ในเกมต้นฉบับ โดยภาค*เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์*ได้รับการวิจารณ์ที่หนักแน่นเมื่อมีการเปิดตัว ตลอดจนได้รับการปรับให้เหมาะกับโทรศัพท์มือถือและแท็บเล็ต

เนื้อหาและรูปแบบการเล่น
-----------------------

ดูเพิ่ม: อิวาลิซ, ไฟนอลแฟนตาซี แทกติกส์ § รูปแบบการเล่น, และ ไฟนอลแฟนตาซี แทกติกส์ § เรื่องราว
*ไฟนอลแฟนตาซี แทกติกส์: เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์* เป็นเกมเล่นตามบทบาทเชิงกลยุทธ์ผลัดกันเล่น ที่มีฉากอยู่ในโลกสมมุติของอิวาลิซ โดยเกมเป็นสงครามระหว่างราชอาณาจักรอิวาลิซและออร์ดาเลียซึ่งเป็นราชอาณาจักรที่อยู่ใกล้กัน โดยได้รับการบอกเล่าในฐานะเอกสารทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับการกระทำของตัวละครจำนวนมากซึ่งมาจากความขัดแย้งทั้งสองฝ่าย ในขณะที่ยังคงการเล่าเรื่องหลักของ*ไฟนอลแฟนตาซี แทกติกส์* ด้วยการปรับเทศวิวัฒน์ ภาค*วอร์ออฟเดอะไลออนส์*ยังมีการอ้างอิงที่เชื่อมโยงกับเกมอื่น ๆ ที่อยู่ในอิวาลิซ รวมถึงบัลเธียร์จาก*ไฟนอลแฟนตาซี XII* และลูโซ เคลเมนส์ จาก*ไฟนอลแฟนตาซี แทกติกส์ เอ2: กรีมัวร์ออฟเดอะริฟต์*

การยุทธ์ของภาค*วอร์ออฟเดอะไลออนส์*สามารถเปรียบเทียบได้กับเกมกระดานเช่นหมากรุก โดยแต่ละตัวหมากจะสอดคล้องกับสมาชิกคณะในบัญชีรายชื่อนักรบปัจจุบันของแรมซา นักสู้แต่ละคนอาจเคลื่อนที่ไปบนกระดานคล้ายกริดตามการจัดสรรการเคลื่อนที่ของพวกเขา เช่นเดียวกับการโจมตีนักรบของศัตรู หรือเปิดใช้ความสามารถที่ซับซ้อนมากขึ้น ส่วนภูมิประเทศของแต่ละแผนที่จะกำหนดขอบเขตและความคล่องตัวของนักรบ ทหารของแรมซาแต่ละคนสามารถสวมใส่จ็อบตามแบบแผนของ*ไฟนอลแฟนตาซี* ตั้งแต่นักดาบและนักธนูมาตรฐาน ไปจนถึงผู้เชี่ยวชาญด้านเวทมนตร์ และไปจนถึงตำแหน่งที่แปลกใหม่ยิ่งขึ้น เช่น อัศวินมังกรและนักเต้น เมื่อการกระทำบรรลุเป้าหมายในระหว่างการยุทธ์จะมอบค่าประสบการณ์และคะแนนจ็อบให้แก่ตัวละครแต่ละตัว ซึ่งสามารถใช้เพื่อจัดซื้อความสามารถใหม่ได้ ซึ่งในภาค*เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์*มีทั้งหมด 22 จ็อบ เมื่อตัวละครได้เรียนรู้ทักษะจากจ็อบแล้ว พวกเขาจะสามารถเข้าถึงมันได้อย่างถาวร แม้ว่าจะมีกลุ่มทักษะหลักเพียงกลุ่มเดียวในแต่ละครั้งและขึ้นอยู่กับจ็อบ ความสามารถหลายอย่าง เช่น ความสามารถที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่หรือการถูกศัตรูโจมตียังคงสามารถติดตั้งได้หากตัวละครเปลี่ยนจ็อบในภายหลัง เกมนี้ยังมีคุณสมบัติระบบการสิ้นชีพถาวร — โดยหากตัวละครไร้ความสามารถจากความเสียหายที่มากเกินไปและไม่ได้รับการเยียวยาภายในหลาย ๆ เทิร์น พวกเขาจะตายอย่างถาวร และไม่สามารถใช้งานได้อีกในการต่อสู้

นอกการต่อสู้ ผู้เล่นสามารถเคลื่อนที่ไปรอบ ๆ บนแผนที่เหนือโลก (overworld map) ได้ ซึ่งนี่ไม่ใช่การเคลื่อนไหวที่อิสระเหมือนเกม*ไฟนอลแฟนตาซี*อื่น ๆ โดยแรมซาสามารถไปจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่งบนแผนที่เท่านั้น การข้ามสถานที่รกร้างว่างเปล่าอาจนำไปสู่การต่อสู้แบบสุ่ม ในนครและเมือง ผู้เล่นสามารถซื้ออุปกรณ์ใหม่, รับสมัครทหารใหม่ และส่งสมาชิกคณะออกไปทำภารกิจอัตโนมัติเพื่อรับเงินสดและรางวัลอื่น ๆ ในช่วงหลังของเกม ผู้เล่นจะได้รับรางวัลเพิ่มเติมจากการรุกล้ำเหล่าสัตว์ประหลาดระหว่างการยุทธ์

การเพิ่มเติมเข้ามาในเกมอีกอย่างหนึ่งคือโหมดหลายผู้เล่นแบบไร้สาย ทั้งสำหรับการเล่นแบบร่วมมือและการแข่งขัน โดยในการเล่นแบบแข่งขัน ทีมตรงข้ามอาจวางกับดักไว้ในสนามรบและกับดักเหล่านี้จะถูกซ่อนจากคู่ต่อสู้ ทีมจะถูกกำหนดสีเพื่อให้ง่ายต่อการระบุ การต่อสู้สิ้นสุดลงหลังจากครบตามจำนวนรอบที่กำหนด และทีมที่มีพลังชีวิตเหลือมากที่สุดจะได้รับการประกาศให้เป็นผู้ชนะ จากนั้นผู้ชนะอาจได้รับไอเทมที่สร้างขึ้นแบบสุ่มจากหีบสมบัติ อย่างไรก็ตาม โหมดหลายผู้เล่นไม่ได้รวมอยู่ในเวอร์ชันไอโอเอส

การพัฒนา
--------

*ไฟนอลแฟนตาซี แทกติกส์: เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์* ได้รับการเปิดเผยเมื่อวันที่ 13 ธันวาคม ค.ศ. 2006 ในนิตยสาร*โชเน็งจัมป์รายสัปดาห์*ในฐานะพอร์ตเพลย์สเตชัน พอร์เทเบิลของ*ไฟนอลแฟนตาซี แทกติกส์* นิตยสารดังกล่าวระบุว่ามีการเพิ่มฟูลโมชันวิดีโอเฉดเซล และจ็อบคลาสพิเศษท่ามกลางคุณสมบัติใหม่อื่น ๆ เดิมชื่อนี้สร้างขึ้นสำหรับคอนโซลเพลย์สเตชัน ค.ศ. 1997 ทากามาสะ ชิบะ ซึ่งเป็นผู้อำนวยการผลิตของเกมรีเมคกล่าวว่าสแควร์เอนิกซ์ตัดสินใจที่จะ "จินตนาการเกมอีกครั้งในทศวรรษต่อมา" เนื่องจากรูปแบบการเล่นที่ยาวนานและโครงเรื่องที่ลึกซึ้ง เครื่องเพลย์สเตชันจึง "บังคับให้ผู้เล่นใช้เวลาเล่นหลายชั่วโมง" ชิบะได้อ้างถึงสิ่งนี้ รวมถึงความสามารถในการพกพาของระบบ ว่าเป็นเหตุผลหลักที่บริษัทสแควร์เลือกที่จะพัฒนาสำหรับเพลย์สเตชัน พอร์เทเบิล ส่วนชื่อภาค*เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์*ได้รับเลือกตามที่อธิบายถึง "ฉากหลังเรื่องราวของตัวละครหลักทั้งสองอย่างแรมซาและเดลิตา" รวมทั้งแสดงให้เห็นถึงรูปแบบการเล่นแบบหลายผู้เล่น

ตามกระแสของวิดีโอเกม*ไฟนอลแฟนตาซี*ในระบบเพลย์สเตชัน ภาค*เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์*ได้นำเสนอฟูลโมชันวิดีโอเต็มรูปแบบในบางฉาก วิดีโอเหล่านี้ได้แสดงผลโดยใช้เฉดเซล ซึ่งเป็นเทคนิคที่ให้ภาพเคลื่อนไหวที่วาดด้วยมือเป็นมายา คัตซีนเหล่านี้เป็นภาพเคลื่อนไหวที่ร่วมมือกันโดยสตูดิโอแอนิเมชันของญี่ปุ่นอย่างคามิกาเซะโดงะ และสตูดิโอแอนิมะ เนื่องจากขนาดหน้าจอของเพลย์สเตชัน พอร์เทเบิล เกมนี้จึงมีอัตราส่วนลักษณะเป็น 16:9 เมื่อเทียบกับ 4:3 ก่อนหน้านี้ ผู้พัฒนาได้เพิ่มลำดับเหตุการณ์ด้วยทัศนศิลป์ที่วาดโดยอากิฮิโกะ โยชิดะ และเกมดังกล่าวมาพร้อมกับตอนใหม่และคัตซีนที่ไม่ได้อยู่ในภาคต้นฉบับ โดยที่ผู้พัฒนาต้องการให้เกมนี้เหมาะกับทั้งผู้เล่นใหม่และผู้เล่นที่มีประสบการณ์ในเกมต้นฉบับ นอกจากนี้ ยังมีการเพิ่มคัตซีนเพื่อช่วยให้ผู้เล่นได้ดื่มด่ำกับวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ของอิวาลิซและภาค "วอร์ออฟเดอะไลออนส์" รวมถึงระบบการต่สู้โซดิแอคได้รับการนำมาใช้ใน*ไฟนอลแฟนตาซี XII* เวอร์ชันระดับนานาชาติเนื่องจากทั้งสองเกมเกิดขึ้นในโลกของอิวาลิซ และผู้กำกับการต่อสู้ของภาค "วอร์ออฟเดอะไลออนส์" ยังเป็นผู้อำนวยการของ*ไฟนอลแฟนตาซี XII* ที่เผยแพร่ในระดับนานาชาติ และชอบระบบการต่อสู้ดังกล่าว ส่วนลูโซจาก*ไฟนอลแฟนตาซี แทกติกส์ เอ2: กรีมัวร์ออฟเดอะริฟต์* ได้รับการเพิ่มเข้ามาเพื่อเชื่อมต่อเกมดังกล่าวกับซีรีส์เกมอิวาลิซอัลไลแอนซ์

คลาสตัวละครใหม่ได้รับการคัดเลือกในช่วงเริ่มต้นของการพัฒนา โดยมีเจ้าหน้าที่ที่ชื่นชอบเกมแทกติกส์ดั้งเดิมที่ได้รับมอบหมายเพื่อสร้างสมดุลให้กับงานใหม่ภายในเกม คลาสใหม่ ได้แก่ อัศวินหัวหอม ซึ่งนำมาจาก*ไฟนอลแฟนตาซี III* และอัศวินดำ ซึ่งก่อนหน้านี้มีให้เล่นตัวละครเดียวคือกาฟแกเรียน โดยอัศวินดำในฉบับรีเมคได้มีความสามารถเพิ่มเติม ดังนั้นคลาสอัศวินดำดั้งเดิมจึงถูกเปลี่ยนชื่อเป็น "เฟลไนต์" ซึ่งคลาสเฟลไนต์ยังคงเป็นเอกลักษณ์ของกาฟแกเรียน

ในแอนิเมชัน แรมซา เบโอลูฟ ซึ่งเป็นตัวเอกหลักจะแสดงอยู่เบื้องหน้า โดยมีน้องสาวของเขาคืออัลมา และผู้หญิงอีกคนอยู่เบื้องหลัง ส่วนคำบรรยายอ่านว่า "ตอนนี้คุณจะพาเธอไปที่ไหน"หนึ่งในฉากคัตซีนใหม่ของภาค*เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์* โดยนักพัฒนาเลือกใช้แอนิเมชันเฉดเซล ซึ่งให้ความรู้สึกเหมือนภาพที่วาดด้วยดินสอ
การแปลในอเมริกาเหนือของภาค*เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์*มีเสียงพากย์เต็มรูปแบบสำหรับวิดีโอลำดับเหตุการณ์ในเกม การชะลอและการลดระดับเสียง แม้ว่าจะได้รับการยอมรับจากผู้แปล แต่ก็ไม่ใช่สิ่งสำคัญสำหรับพวกเขาในการแก้ไข โดยได้แถลงว่า "พวกเขาไม่สามารถควบคุมได้" นักวิจารณ์หลายคนมีความคิดเห็นที่แตกต่างกันเกี่ยวกับวิธีการแก้ไขปัญหาการชะลอ หนึ่งในตัวอย่างของเวอร์ชันอเมริกาเหนืออ้างว่าการชะลอได้ลดลง โดยกล่าวว่า "ตอนนี้ปัญหาทางเทคนิคใกล้เคียงกับการชะลอเล็กน้อยที่แสดงในรุ่นเพลย์สเตชัน 1 และไม่กวนใจอีกต่อไป" ในขณะที่คนอื่น ๆ กล่าวว่าการชะลอยังคง "เกิดขึ้นเมื่อทำการโจมตีหรือร่ายคาถาในการต่อสู้"

เนื่องจากเสียงวิจารณ์การแปลภาษาอังกฤษของภาคต้นฉบับ จึงได้มอบหมายให้มีการแปลใหม่ทั้งหมดสำหรับภาครีเมค ทั้งนี้ อากิโตชิ คาวาซุ ซึ่งเป็นผู้อำนวยการสร้างของเวอร์ชันเพลย์สเตชัน พอร์เทเบิล ได้อธิบายว่าเกมนี้มี "ข้อความจำนวนมากอย่างไม่น่าเชื่อ" เมื่อเทียบกับวิดีโอเกมเล่นตามบทบาททั่วไป ส่วนการแปลสคริปต์ของเกมได้มอบหมายให้แก่โจ รีเดอร์ ซึ่งดึงเพื่อนนักแปลอย่างทอม สแลตเทอรี เข้ามาหลังจากประทับใจกับงานภายในของเขาที่สแควร์เอนิกซ์ ทั้งคู่ได้ทำงานเกี่ยวกับเกม โดยสลับกันแปลเรื่องราวจนรีเดอร์ต้องออกจากโครงการไปทำงานสำหรับ*ไฟนอลแฟนตาซี XII: เรเวแนนต์วิงส์* และสแลตเทอรีได้กลายเป็นหัวหน้านักแปล ซึ่งงานแปลใช้เวลาหกถึงเจ็ดวันต่อสัปดาห์ โดยยืดเวลาเป็นสิบสองถึงสิบสามชั่วโมง และเพื่อรวมเกมให้ลึกลงไปในโลกของอิวาลิซ การแปลภาษาอังกฤษแบบใหม่ได้เปลี่ยนคำให้เป็นคำศัพท์และการสะกดคำมาตรฐานของ*ไฟนอลแฟนตาซี* เช่น "เมจิก", "ดรากูน" และ "มิสติก" นอกจากนี้ เพื่อช่วยแก้ปัญหาความขัดแย้งใด ๆ ที่โครงเรื่องของเกมเป็นการวิพากษ์วิจารณ์ศาสนาคริสต์ สแลตเทอรียังคงรักษาผู้สวดมนต์ช่วงเปิดเกมที่มุ่งเน้นไปยัง "เหล่าเทพ" โดยแยกฝ่ายศาสนจักรแห่งกัลบาโดสออกจากความเชื่อของคริสต์ศาสนิกชนแบบเอกเทวนิยม

### แพลตฟอร์มอื่น

เวอร์ชันเพลย์สเตชัน เน็ตเวิร์ก ได้รับการวางจำหน่ายเมื่อวันที่ 9 มีนาคม ค.ศ. 2011 ในประเทศญี่ปุ่น และในทวีปอเมริกาเหนือเมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม ค.ศ. 2011 เพื่อตอบสนองต่อคำร้องขอของผู้เล่นที่บริษัทสแควร์เอนิกซ์เปิดตัวแค็ตตาล็อกของพวกเขาในโทรศัพท์เคลื่อนที่มากขึ้น จึงได้เริ่มมีโครงการพอร์ต "วอร์ออฟเดอะไลออนส์" การสร้างเกมขึ้นมาใหม่สำหรับอินเทอร์เฟซแบบสัมผัสและไม่มีปุ่มไหล่ของเพลย์สเตชัน พอร์เทเบิล นั้นใช้เวลาและ "ลองผิดลองถูก" อย่างมาก โดยอาศัยงานที่ทำเพื่อดัดแปลงเกม*ไฟนอลแฟนตาซี*ก่อนหน้า ส่วนฟีเจอร์บางอย่างของไอโอเอสไม่ได้รับการสนับสนุนรวมถึงเกมเซ็นเตอร์ เนื่องจากเกมดังกล่าวไม่ได้ "แข่งกันโดยเนื้อแท้"

ภาค*เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์*สำหรับไอโอเอส ได้รับการประกาศในงานอิเล็กทรอนิกเอ็นเตอร์เทนเมนต์เอ็กซ์โป 2010 และเปิดตัวใน ค.ศ. 2011 โดยเวอร์ชันไอโฟนที่วางจำหน่ายในวันที่ 4 สิงหาคม ค.ศ. 2011 ส่วนเวอร์ชันไอแพดได้รับการเปิดตัวเมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2012 ส่วนพอร์ตแอนดรอยด์ได้เปิดตัวผ่านตลาดสแควร์เอนิกซ์เมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2013 ในประเทศญี่ปุ่น ซึ่งมีกราฟิกที่ได้รับการปรับปรุง, ความเร็วในการวาดที่สูงขึ้น และการควบคุมที่ปรับให้เหมาะสมสำหรับจอสัมผัส นอกจากนั้น ได้มีสัญญาการอัปเดตไอโอเอส และเมื่อเปิดตัวยังรองรับสล็อตบันทึกไอคลาวด์หลายช่อง ทั้งนี้ เวอร์ชันแอนดรอยด์ได้รับการเปิดตัวในกูเกิล เพลย์ เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน ค.ศ. 2015 โดยไม่มีการบันทึกบนคลาวด์

การตอบรับ
---------

| การตอบรับ |
| --- |
|  |

ภาค*เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์*ขึ้นสู่อันดับสูงสุดของชาร์ตเกมประเทศญี่ปุ่น และขายได้ 100,000 ชุดในเดือนแรกที่วางจำหน่ายในสหรัฐ เกมดังกล่าวเป็นเกมขายดีอันดับที่ 53 เมื่อ ค.ศ. 2007 ในประเทศญี่ปุ่นที่ 301,796 ชุดโดยอ้างอิงจากนิตยสาร*แฟมิซือ* ส่วนฉบับอัลทิเมตฮิตส์ขายได้เพิ่มอีก 19,488 ชุดในประเทศญี่ปุ่น

เมื่อวันที่ 18 ธันวาคม ค.ศ. 2007 ภาค*เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์*สำหรับระบบเพลย์สเตชัน พอร์เทเบิล มีคะแนน 88 เต็ม 100 ที่เว็บไซต์รวมบทวิจารณ์เมทาคริติกโดอยอิงจาก 41 บทวิจารณ์ และ 88 เปอร์เซ็นต์ที่เว็บไซต์เกมแรงกิงส์โดยอิงจาก 47 บทวิจารณ์ ซึ่งในการเปรียบเทียบ *ไฟนอลแฟนตาซี แทกติกส์* ดั้งเดิมได้ 83 คะแนนจาก 12 บทวิจารณ์ที่เมทาคริติก นักวิจารณ์โดยทั่วไปพอใจที่เกมนี้ได้รับการปรับปรุงใหม่ เนื่องจากถือว่าเป็นความคลั่งที่ได้รับความนิยมในการปรากฏอยู่ในร่างใหม่จากต้นฉบับ แต่สำเนากลับหาได้ยาก รูปแบบการเล่นทางยุทธวิธีของภาค*เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์*ได้รับการยกย่องอย่างกว้างขวางว่าลึกล้ำและต้องตาต้องใจ เนื่องจากการยุทธ์สามารถดำเนินต่อไปได้หลายแนว โดยขึ้นอยู่กับองค์ประกอบของคณะและกลยุทธ์ของผู้เล่น เหล่านักวิจารณ์ชื่นชอบการให้ความสำคัญกับตัวเลือกของผู้เล่นในสนามรบ เช่น การเข้าใกล้การต่อสู้โดยคำนึงถึงการป้องกัน หรืออีกทางเลือกหนึ่ง คือการโจมตีศัตรูอย่างหนัก และรวดเร็วแบบสงครามสายฟ้าแลบ ส่วนระบบจ็อบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งความซับซ้อน, การปรับแต่ง และความสามารถในการมีอิทธิพลต่อการต่อสู้ได้รับการยกย่อง และเว็บไซต์เกมเทรเลอส์ได้เขียนว่า: "จนถึงตอนนี้โครงสร้างการแบ่งประเภทจ็อบของ*ไฟนอลแฟนตาซี แทกติกส์* ยังคงเป็นหนึ่งในประเภทที่ดีที่สุดเท่าที่เคยเห็นมา โดยระบบที่มีคุณสมบัติหลากหลายและยืดหยุ่น ซึ่งจับคู่กับกลไกยุทธการที่ซับซ้อนพอ ๆ กันเท่านั้น" นอกจากนี้ จ็อบใหม่ก็ได้รับการชื่นชมเช่นกัน

คำแปลใหม่ของภาค*เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์*ได้รับการแสดงความคิดเห็นบ่อยครั้ง นักวิจารณ์รู้สึกว่าในขณะที่การเล่าเรื่องของมันดูน่ากลัว แม้แต่ผู้ศึกษาผลงานของเชกสเปียร์ แต่ก็มีการปรับปรุงให้ดีขึ้นกว่าภาคต้นฉบับ ซึ่งถูกอธิบายว่าสับสนและซับซ้อน ส่วนเรื่องราวยังได้รับการยกย่องในด้านความลึกซึ้งและความสมบูรณ์ แม้ว่านักวิจารณ์จะสังเกตว่าตัวละครจำนวนมากในบางครั้งก็ยากที่จะติดตาม คัดซีนเฉดเซลแบบใหม่ได้รับความนิยมอย่างมากและได้รับการกล่าวขานว่า "มีมนต์ขลัง", "สวยงาม" และ "โดดเด่น" มีบางความคิดเห็นว่าสไปรต์, พื้นผิว และภาพสิ่งแวดล้อมโดยทั่วไปไม่ได้รับการปรับปรุง ยกเว้นภาพเคลื่อนไหวของการร่ายคาถาใหม่ ส่วนด้านเสียงได้รับทั้งการชื่นชมและการติเตียน ด้วยข้อสังเกตเกี่ยวกับดนตรีที่ไพเราะ แต่เอฟเฟกต์เสียงของกล้องน่าขัดเคือง

ความคิดเห็นเชิงลบเกี่ยวกับภาค*เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์*มุ่งเน้นไปที่การชะลอของเกมในระหว่างยุทธการและความยากของเกม การกระทำของคณะบางอย่างทำให้อัตราเฟรมของเกมช้าลงและลดคุณภาพเสียง ซึ่งจะเห็นได้ชัดที่สุดเมื่อร่ายคาถาหรือใช้ความสามารถพิเศษที่ต้องใช้เอฟเฟกต์แสงที่แตกต่างกัน แม้จะเปลี่ยนจากแผ่นดิสก์เท่านั้นสู่ตัวเลือกในการเล่นผ่านการดาวน์โหลดเพลย์สเตชัน เน็ตเวิร์ก แต่การชะลอก็ยังเหลืออยู่ ตามที่ได้รับการยืนยันจากบทวิจารณ์ของเพลย์สเตชัน ไลฟ์สไตล์ ส่วนความยากได้รับการพิจารณาอย่างกว้างขวางว่าเป็นการทารุณ และอาจทำให้ผู้เล่นใหม่ท้อใจ ร็อบ ฟาเฮย์ ของ*ยูโรเกมเมอร์*กล่าวว่า: "เส้นโค้งความยาก [ของเกม] นั้นค่อนข้างแปลก - ที่จะทำให้มันมีเสน่ห์...แน่นอนว่าเราพบการต่อสู้บางอย่างที่ง่ายอย่างน่าหัวเราะ และสองสามครั้ง (โดยเฉพาะในช่วงแรก ๆ) นั้นยากมาก จนเราต้องจัดเตรียมใหม่ และต่อสู้แบบสุ่มสองสามครั้ง ก่อนที่จะลองอีกครั้ง"

เวอร์ชันไอโอเอสได้รับการตอบรับน้อยกว่ารุ่นเพลย์สเตชัน พอร์เทเบิล ในขณะที่นักวิจารณ์แสดงความคิดเห็นเชิงบวกเกี่ยวกับโครงเรื่องและรูปแบบการเล่น แต่พวกเขาไม่พอใจกับการลบโหมดหลายผู้เล่น, ปัญหากราฟิกที่ยังไม่ได้รับการแก้ไข และที่สำคัญที่สุดคือระดับราคาในการเปิดตัวครั้งแรก ซึ่งในเวลานั้น มันเป็นเกมที่แพงที่สุดเท่าที่เคยมีมาในระบบปฏิบัติการ ในทางกลับกัน เว็บไซต์*ยูเอสเกมเมอร์*ได้ระบุว่าการรีเมคเป็นหนึ่งในสิ่งที่ดีที่สุดเท่าที่เคยมีมา

อ้างอิง
-------

1. ↑  SQUARE ENIX DLG Official Facebook Page (2011-08-11). ""FINAL FANTASY TACTICS: The War of the Lions" Product Information". สืบค้นเมื่อ 2011-08-01. `{{cite web}}`: `|author=` มีชื่อเรียกทั่วไป (help)
2. ↑  "ファイナルファンタジータクティクス　獅子戦争 - SQUARE ENIX MARKET - SQUARE ENIX". *square-enix.co.jp*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2013-06-02.
3. 1 2  SQUARE ENIX Co.Ltd. "FINAL FANTASY TACTICS : WotL - Android Apps on Google Play". *google.com*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2015-06-15.
4. ↑  Square Enix (2007-05-14). "Square Enix Allies Dragon Quest and Ivalice For North America". *PR News Wire*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-09-29. สืบค้นเมื่อ 2007-05-14.
5. ↑  IGN Staff (2006-12-13). "IGN: Final Fantasy Tactics Returns". *IGN*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-03-06. สืบค้นเมื่อ 2007-03-01.
6. 1 2 3  Mustafa, Nathan (2012-02-23). "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions Review". *Touch Gen*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-02-25. สืบค้นเมื่อ 11 November 2013.
7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Joynt, Patrick (2007-10-05). "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions". *GameSpy*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 13 February 2012. สืบค้นเมื่อ 11 November 2013.
8. 1 2  Tucker, John (2011-08-06). "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions". *RPG Fan*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 1 October 2013. สืบค้นเมื่อ 12 November 2013.
9. ↑  Greg Vallentin (February 22, 2007). "Final Fantasy XII review". VideoGamer.com. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ March 9, 2012. สืบค้นเมื่อ April 21, 2012.
10. 1 2 3 4 5 6  Jeff Haynes (2007-10-01). "Final Fantasy Tactics: The War Of The Lions Review". *IGN*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-08-19. สืบค้นเมื่อ 2016-04-10.
11. ↑  Jeriaska (2007-01-15). "Balthier Bunansa all over Ivalice". *squarehaven.com*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-10-16. สืบค้นเมื่อ 2007-03-01.
12. ↑  GameBase staff (2006-12-13). "PSP『FFT 獅子戦争』にFF12のバルフレアが登場". *GameBase.jp* (ภาษาญี่ปุ่น). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-02-10. สืบค้นเมื่อ 2007-03-01.
13. ↑  Spencer (2007-04-05). "Tying the world of Ivalice together: FF Tactics A2 crosses with the Lion War". *siliconera.com*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-08-24. สืบค้นเมื่อ 2007-04-16.
14. 1 2 3 4  Parish, Jeremy (2007-10-09). "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions". *1UP*. สืบค้นเมื่อ 12 November 2013.
15. 1 2 3 4 5 6 7 8  "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions". *GameTrailers*. 2007-10-11. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-03-29. สืบค้นเมื่อ 11 November 2013.
16. 1 2  Slater, Harry (August 8, 2011). "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions". *Pocket Gamer UK*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 14 November 2012. สืบค้นเมื่อ 11 November 2013.
17. 1 2 3 4  Fahey, Rob (2007-10-04). "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions Review". *Eurogamer*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 19 April 2013. สืบค้นเมื่อ 12 November 2013.
18. 1 2  Ryan, Paul (2007-10-08). "FINAL FANTASY TACTICS: THE WAR OF THE LIONS". Games Radar. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 6 October 2014. สืบค้นเมื่อ 12 November 2013.
19. 1 2 3 4 5  Yin-Poole, Wesley (November 14, 2007). "Final Fantasy Tactics: The War Of The Lions Review". *Video Gamer*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 5 September 2015. สืบค้นเมื่อ 14 November 2013.
20. 1 2  Jeriaska (2007-03-17). "Final Fantasy Tactics goes multiplayer". *SquareHaven.com*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-10-17. สืบค้นเมื่อ 2007-04-16.
21. ↑  Nutt, Christian (2006-12-13). "A remake and an original game both go portable - get ready". *Games Radar*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-06-16. สืบค้นเมื่อ 2007-03-01.
22. ↑  Square Enix (2007-09-23). *An Inside Look: Episode 2 About the Game* (Podcast). Japan.
23. 1 2  Calonne, Stéphane (2006-12-21). "FF Tactics : The Lion War scanné". *JeuxFrance.com* (ภาษาฝรั่งเศส). เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-10-04. สืบค้นเมื่อ 2007-03-01.
24. ↑  神風動画/NEWS 2007年以前の情報・作品まとめ. Kamikaze Douga. 2007. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-05-15. สืบค้นเมื่อ 2017-05-27.
25. ↑  Lumb, Jonathon (2006-12-13). "Final Fantasy Tactics to be Updated on PSP". *IGN*. สืบค้นเมื่อ 2007-03-01.
26. 1 2 3 4  Mielke, James (2007-10-09). "Square Enix Talks about the Ivalice Alliance". *1UP.com*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-06-29. สืบค้นเมื่อ 2016-04-10.
27. 1 2  Christian Nutt (2007-05-13). "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions - interview". *Games Radar*. สืบค้นเมื่อ 2016-04-10.
28. ↑  Ricardo Torres (2007-05-13). "Final Fantasy Tactics: War of the Lions Hands-On". *Gamespot*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-09-26. สืบค้นเมื่อ 2013-11-08.
29. ↑  Michael Cunningham (2007-06-01). "Run to the Sun - Square Enix Interview". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-09-30. สืบค้นเมื่อ 2007-06-14.
30. ↑  Jeremy Parish (2007-08-24). "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions Playstation Portable Preview". 1UP.com. สืบค้นเมื่อ 2007-08-27.
31. ↑  Jem Alexander (2007-10-14). "PSP Fanboy review: Final Fantasy Tactics". Joystiq. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-02-18. สืบค้นเมื่อ 2008-02-02.
32. 1 2 3 4  Michael A Cunningham. "Inside Gaming - Interview with Former Square Enix Translator Tom Slattery". *RPGamer*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2013-11-04. สืบค้นเมื่อ 2016-04-10.
33. ↑  Spencer (2007-07-14). "Looking at localization in Final Fantasy Tactics: The War of the Lions". *Siliconera*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-09-18. สืบค้นเมื่อ 2016-04-10.
34. ↑  Spencer (2012-02-21). "Final Fantasy Tactics: The War Of The Lions Roars On To PSN". *Siliconera*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2014-08-20. สืบค้นเมื่อ 2016-04-10.
35. 1 2 3  Erren Van Duine (2011-08-04). "Final Fantasy Tactics iOS Review". *RPG Site*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-11-13. สืบค้นเมื่อ 2016-04-11.
36. ↑  arn (2010-06-15). "E3 2010: Square Enix's 'Final Fantasy Tactics: War of Lions' Coming to iPhone". *Touch Arcade*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-04-12. สืบค้นเมื่อ 2016-04-10.
37. ↑  Mallory, Jordan (February 23, 2012). "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions hits iPad for $18". *Joystiq*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 9 October 2013. สืบค้นเมื่อ 14 November 2013.
38. 1 2  Spencer (February 14, 2013). "Final Fantasy Tactics: War Of The Lions Makes Android Debut With Enhanced Graphics". *Siliconera*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 10 October 2013. สืบค้นเมื่อ 14 November 2013.
39. ↑  Spencer (4 June 2013). "Final Fantasy Tactics For iOS Now Has High Resolution Unit Graphics". *Siliconera*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 25 April 2016. สืบค้นเมื่อ 10 April 2016.
40. 1 2  "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions for PSP". *GameRankings*. CBS Interactive. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-01-03. สืบค้นเมื่อ 2011-02-15.
41. 1 2  "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions for PSP Reviews". *Metacritic*. CBS Interactive. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2017-12-27. สืบค้นเมื่อ 2018-07-02.
42. ↑  "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions for iPhone/iPad Reviews". *Metacritic*. CBS Interactive. สืบค้นเมื่อ 2018-07-02.
43. ↑  Andy McNamara. "Tactical Genius". Games Radar. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-02-23.
44. ↑  Balistrieri, Emily (October 9, 2007). "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions". *GamePro*. Wayback Machine. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ March 4, 2010. สืบค้นเมื่อ 14 November 2013.
45. ↑  VanOrd, Kevin. "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions". *GameSpot*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2015-07-23. สืบค้นเมื่อ 14 November 2013.
46. ↑  Louis Bedigian (2007-10-05). "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions Review". GameZone. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-02-27.
47. 1 2 3  "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions Critic Reviews for PSP". *Metacritic*. CBS Interactive. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-10-12. สืบค้นเมื่อ 2016-04-11.
48. ↑  David Radd (2007-12-05). "Chart Toppers: Square Enix Strategizes a Hit with Final Fantasy Tactics". GameDaily. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-01-14. สืบค้นเมื่อ 2008-02-28.
49. ↑  Takahashi (June 18, 2008). "Famitsu Top 500 of 2007". *GEMAGA.COM*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ June 19, 2008. สืบค้นเมื่อ 2009-01-01.
50. ↑  "Final Fantasy". *Famitsu*. Garaph. สืบค้นเมื่อ 21 July 2012.
51. ↑  "Final Fantasy Tactics for PlayStation Reviews". *Metacritic*. CBS Interactive. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2017-12-28. สืบค้นเมื่อ 2018-07-02.
52. 1 2  Dutka, Ben (2007-11-24). "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions Review". *PSExtreme*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 31 August 2013. สืบค้นเมื่อ 14 November 2013.
53. 1 2 3  Hindman, Heath (July 18, 2011). "PSP Review – Final Fantasy Tactics: The War of the Lions". *PlayStation Lifestyle*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 21 January 2014. สืบค้นเมื่อ 14 November 2013.
54. 1 2 3  Parker, Tom (2007-10-26). "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions Review". *Game Revolution*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 7 October 2014. สืบค้นเมื่อ 14 November 2013.
55. 1 2 3  Oxford, Nadia (August 6, 2011). "Final Fantasy Tactics: The War of the Lions Review". *Slide to Play*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 18 December 2013. สืบค้นเมื่อ 14 November 2013.
56. ↑
57. ↑  Hargreaves, Roger (August 5, 2011). "Final Fantasy Tactics: The War Of The Lions iPhone review – raising the stakes". *Metro UK*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 23 February 2014. สืบค้นเมื่อ 14 November 2013.
58. ↑  Oxford, Nadia. "What Are the Best Video Game Remakes?". *US Gamer*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ April 14, 2016. สืบค้นเมื่อ April 11, 2016.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* *Final Fantasy Tactics* Official Square-Enix page (อังกฤษ)


| * ด
* ค
* ก
*ไฟนอลแฟนตาซี* |
| --- |
| เกมหลัก | 
* *ไฟนอลแฟนตาซี*
* *II*
* *III*
* *IV*
* *V*
* *VI*
* *VII* (*รีเมค*, *รีเบิร์ธ*)
* *VIII*
* *IX*
* *X*
* *XI*
* *XII*
* *XIII*
* *XIV*
	+ *1.0*
	+ *2.0*
		- *เฮเวนส์เวิร์ด*
		- *สตอร์มบลัด*
		- *ชาโดว์บริงเกอส์*
		- *เอนด์วอล์คเกอร์*
* *XV*
* *XVI*

 |
| เกมอื่น ๆ | 
* *Airborne Brigade*
* *All the Bravest*
* *Artniks*
* *Brave Exvius*
* *Dimensions*
* *Explorers*
* *Mobius*
* *Mystic Quest*
* *Record Keeper*
* *Toki no Suishō*
* *The 4 Heroes of Light*
* *World*

 |
| ชุดเกมย่อย | 
* *คริสตัลโครนิเคิลส์*
* *ดิซซิเดีย*
* *แทกติกส์ (เดอะวอร์ออฟเดอะไลออนส์)*
* *แทกติกส์ แอดวานซ์*
* *Theatrhythm*
	+ *Curtain Call*
* *ไทป์-0*
	+ *HD*
	+ *Agito*
	+ *Online*

 |
| ภาพยนตร์และแอนิเมชั่น | 
* *Legend of the Crystals*
* *The Spirits Within*
* *อันลิมิตเต็ด*
* *แอดเวนต์ชิลเดรน*
* *บราเธอร์ฮูด*
* *คิงส์เกลฟ*

 |
| ตัวละครถาวร | 
* ซิด
* โจโคโบะ
* โมกลี

 |