ผลไม้ตระกูลส้มพื้นเมืองเกาะเชจู เกาหลี

**พย็องกยุล** (เกาหลี: 병귤; [pʲʌŋ.ɡʲul]) หรือ **เพนจุล** ในภาษาเชจู (벤줄; [pen.dʑul]) ชื่อวิทยาศาสตร์: ***Citrus platymamma*** เป็นส้มสายพันธุ์หนึ่งซึ่งมีถิ่นกำเนิดบนเกาะเชจู ประเทศเกาหลีใต้

ประวัติ
-------

มีการค้นพบต้นส้มพย็องกยุลเก่าแก่สองต้นในแขวงโทรย็อน (도련동) บนเกาะเชจูและถูกขึ้นทะเบียนให้เป็นสมบัติของเชจูเมื่อวันที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2541 แต่ต่อมาต้นหนึ่งได้ตายลงเมื่อวันที่ 5 ตุลาคม พ.ศ. 2548 ต้นที่ยังเหลืออยู่จึงได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นอนุสาวรีย์ทางธรรมชาติของเกาหลีใต้เมื่อวันที่ 13 มกราคม พ.ศ. 2554 สันนิษฐานว่ามีอายุประมาณ 250 ปี ตำแหน่งของต้นดังกล่าวอยู่ที่ เลขที่ 21 ถนนโทรย็อน 6 เมืองเชจู จังหวัดเชจู (33°30′34″N 126°34′57″E﻿ / ﻿33.509321°N 126.582428°E﻿ / 33.509321; 126.582428)

ในปี พ.ศ.2553 มีการย้ายต้นส้มพย็องกยุลที่มีอายุ 80 ปีจำนวนหนึ่งมาปลูกยังสวนคามเวมุล (가뫼물) ซึ่งเป็นสวนผลไม้ที่ในอดีตเคยถูกกำหนดให้เป็นพื้นที่ปลูกส้มเพื่อบริโภคในราชสำนักราชวงศ์โชซอน เมื่อสิ้นราชวงศ์ต้นส้มได้สาบสูญไป จึงมีการฟื้นฟูปลูกส้มในสวนขึ้นใหม่ในปี 2553 โดยศูนย์เทคโนโลยีการเกษตรซอกวีโพ

ศัพทมูลวิทยา
------------

เพนจุล (벤줄) ในภาษาเชจู และพย็องกยุล (병귤) ในภาษาเกาหลี เป็นคำร่วมเชื้อสายกัน โดยเขียนด้วยอักษรฮันจาเหมือนกันคือ พย็อง (甁, "ขวด") และคยุล (橘, "ส้ม")

ทัมนาจี (เกาหลี: 탐라지; ฮันจา: 耽羅志) ซึ่งเป็นพงศาวดารของเกาะเชจู เผยแพร่ในปี ค.ศ. 1653 โดยอีว็อนจิน (เกาหลี: 이원진; ฮันจา: 李元鎭) ผู้ว่าการและผู้นำศาสนาเขตของราชวงศ์โชซอน ได้กล่าวถึงพย็องกยุลโดยใช้ชื่อพย็อลกยุล (เกาหลี: 별귤; ฮันจา: 別橘; "ส้มแปลก") และเขายังได้บันทึกว่าผลไม้นี้มักถูกเรียกว่า พย็องกยุล ซึ่งเป็นคำประกอบของคำว่าพย็อง (병, "ขวด") และคยุล (귤, "ส้ม") เนื่องจากรูปร่างของมันเรียวไปด้านบนและคล้ายกับถ้วยใบเล็ก (종지; *ชงจี* ; "ชามเล็ก") กลับหัว

คำอธิบาย
--------

หลักฐานทางพันธุกรรมชี้ให้เห็นว่าส้มพย็องกยุล, ส้มเขียวหวาน และมะนาวแป้นมีบรรพบุรุษร่วมกัน พย็องกยุลเป็นสายพันธุ์ที่สามารถต้านทานต่อความเย็น, โรคราน้ำค้าง และแมลงศัตรูพืช ได้ดีกว่าพืชในตระกูลส้มที่ใกล้เคียงชนิดอื่น ๆ

ลำต้นไม่มีหนามเติบโตได้สูง 4–5 เมตร (13–16 ฟุต) ทรงพุ่มกว้างประมาณ 2–2.5 เมตร (6 ฟุต 7 นิ้ว–8 ฟุต 2 นิ้ว) ใบหนาแน่น, กิ่งขนาดเล็กและแผ่ออกทางด้านล่างทำให้ต้นมีลักษณะเป็นพุ่ม ใบเป็นรูปไข่ปลายแหลม ยาวประมาณ 6.5 เซนติเมตร (2.6 นิ้ว) และกว้างประมาณ 2.5 เซนติเมตร (1 นิ้ว) ดอกประกอบด้วยกลีบรูปไข่สีขาวห้ากลีบ

เช่นเดียวกับผลไม้ตระกูลส้มชนิดอื่น ๆ พย็อนกยุลมีเปลือกขรุขระที่มีน้ำมันหอมระเหย ผลสีเหลืองถึงเหลืองส้มที่มีส่วนฐานยาวและปลายเป็นกระเปาะโดยยาวได้ถึง 72 มิลลิเมตร (2.8 นิ้ว) และกว้าง 60 มิลลิเมตร (2.4 นิ้ว) น้ำหนักประมาณ 105 กรัม (3.7 ออนซ์)

การใช้ประโยชน์
--------------

เนื้อผลใช้รับประทานสด เปลือกสามารถใช้ทั้งสดหรือแห้ง โดยใช้ทั้งหมดหรือเฉพาะส่วนผิวด้านนอกที่มีสีก็ได้ โดยผิวสดของส้มพย็อนกยุลใช้เป็นเครื่องเทศหรือเครื่องปรุงสำหรับทำต็อก (เค้กข้าว) และอาหารเกาหลีอื่น ๆ ในขณะที่เปลือกแห้งมักใช้ทำชา ชาพย็องกยุลถูกใช้ประจำบ้านในการบรรเทาอาการของระบบทางเดินหายใจ, ภาวะเบื่ออาหาร หรือปัญหาเบื้องต้นของระบบย่อยอาหาร

ดูเพิ่ม
-------

* ทังยูจา (당유자)

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Taxon: Citrus platymamma hort. ex Tanaka". *U.S. National Plant Germplasm System*. United States Department of Agriculture. สืบค้นเมื่อ 25 พฤศจิกายน 2016.
2. ↑  Kim, Young-Cheon; Koh, Kyung-Soo; Koh, Jeong-Sam (2010). "Changes of Flavonoids in the Peel of Jeju Native Citrus Fruits during Maturation". *Food Science and Biotechnology*. **10** (5): 16–20. ISSN 1226-7708 – โดยทาง DBpia.
3. ↑  제주특별자치도 기념물 제20-2호 [Treasure 20-2 of Jeju Province] (ภาษาเกาหลี). Cultural Heritage Administration. 7 มกราคม 1998. สืบค้นเมื่อ 25 พฤศจิกายน 2016.
4. ↑  제주특별자치도 기념물 제20-3호 [Treasure 20-3 of Jeju Province] (ภาษาเกาหลี). Cultural Heritage Administration. 7 มกราคม 1998. สืบค้นเมื่อ 25 พฤศจิกายน 2016.
5. ↑  "Natural Monument 523". Cultural Heritage Administration. 13 มกราคม 2011. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 25 พฤศจิกายน 2016. สืบค้นเมื่อ 25 พฤศจิกายน 2016.
6. ↑  고, 창범 (18 มีนาคม 1994). <토종을살리자> 21. 제주 감귤 - 제주시 도련동 고중휴씨 집 [<Revive Native Species> 21. Jeju Citrus - House of Mr Ko Junghyu in Doryeon-dong, Jeju-si]. *JoongAng Ilbo* (ภาษาเกาหลี). สืบค้นเมื่อ 25 พฤศจิกายน 2016.
7. ↑  조선닷컴 미디어취재팀 (19 มิถุนายน 2010). 100년 만에 부활한 '임금님 감귤농장' [A Century Later Revival of the "Royal Orchard"]. *The Chosun Ilbo* (ภาษาเกาหลี). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 25 พฤศจิกายน 2016. สืบค้นเมื่อ 25 พฤศจิกายน 2016.
8. ↑  이, 원진 (25 เมษายน 2007) [1653]. Jeju Education Museum (บ.ก.). 탐라지초본(상) [*Tamnaji Draft(I)*] (ภาษาเกาหลี) (초 ed.). p. 50. 위는 넓고 아래는 졸아들어 마치 종지를 엎어 달아맨 듯하다. 그러므로 일명 "병귤"이라고도 한다.
9. ↑  Lee, Minjee; Park, Jihye; Lee, Haeyoun; Sohn, Seong-Han; Lee, Jungho (2015). "Complete chloroplast genomic sequence of Citrus platymamma determined by combined analysis of Sanger and NGS data". *Horticulture, Environment, and Biotechnology* (ภาษาอังกฤษ). **56** (5): 704–711. doi:10.1007/s13580-015-0061-x. ISSN 2211-3452.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิสปีชีส์มีข้อมูลภาษาอังกฤษเกี่ยวกับ ***Citrus platymamma***

* วิกิพจนานุกรม มีความหมายของคำว่า: 병, 귤, 甁, 橘

|  |  |
| --- | --- |
| การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน | 
* Wikidata: Q21247842
* Wikispecies: Citrus platymamma
* GBIF: 9574607
* GRIN: 314350
* iNaturalist: 1234022
* NCBI: 237571
* Tropicos: 100354902

 |