recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*ระวังสับสนกับ: ปลาตะคองจุดเหลือง*

**ปลาตะคอง** หรือ **ปลาตะคองเหลือง** หรือ **ปลาทูทอง** (อังกฤษ: Golden trevally, Golden toothless trevally, Yellow jack; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Gnathanodon speciosus*) เป็นปลาทะเลกระดูกแข็งชนิดหนึ่ง ในวงศ์ปลาหางแข็ง (Carangidae)

จัดเป็นปลาเพียงชนิดเดียวเท่านั้นที่อยู่ในสกุล *Gnathanodon*

มีลำตัวด้านข้างแบนข้างมาก ลักษณะลำตัวค่อนไปทางยาวแบนคล้ายรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน เกล็ดมีขนาดเล็ก ใต้ท้องไม่มีเกล็ด ในปลาวัยอ่อนมีสีเหลืองทอง มีแถบสีดำเล็ก ๆ พาดตามแนวตั้ง ซึ่งจะค่อย ๆ ลดจำนวนและจางลงเมื่อปลาโตขึ้น หัวมีลักษณะกลมป้าน จะงอยปากกลมมน ปากกว้าง ไม่มีฟัน ครีบทุกครีบเป็นสีเหลือง ปลายครีบสีดำ

ขนาดโดยทั่วไปประมาณ 50–70 เซนติเมตร พบใหญ่ที่สุด 120 เซนติเมตร 

ฝูงปลาตะคองในประเทศปานามา
อาศัยอยู่เป็นฝูงในแนวปะการังและกองหิน พบกระจายพันธุ์ในมหาสมุทรแปซิฟิกตั้งแต่ชายฝั่งแคลิฟอร์เนียจนถึงเอกวาดอร์, มหาสมุทรอินเดีย ในน่านน้ำไทยพบได้ทั้งฝั่งอ่าวไทยและอันดามัน

เป็นปลาเศรษฐกิจชนิดหนึ่ง และนิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงามตามพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ ตลอดจนการเลี้ยงดูไว้ดูเล่นตามบ้าน โดยเฉพาะในลูกปลาที่มีแถบสีดำ เพราะมีสีสันสวยงามและมีความแวววาวบนลำตัว อีกทั้งสามารถเลี้ยงในน้ำที่มีสภาพเป็นน้ำกร่อย ที่มีปริมาณความเค็มต่ำได้ โดยจัดเป็นปลาน้ำกร่อยที่เลี้ยงได้ง่ายมากอีกชนิดหนึ่ง

รูปภาพ
------

* ลูกปลาขนาดเล็กลูกปลาขนาดเล็ก
* ลูกปลาขนาดเล็กขณะอยู่รวมกันเป็นฝูงในทะเลลูกปลาขนาดเล็กขณะอยู่รวมกันเป็นฝูงในทะเล
* ปลาขนาดวัยรุ่นปลาขนาดวัยรุ่น
* ปลาที่ถูกจับได้ปลาที่ถูกจับได้
* หาอาหารที่พื้นทะเลหาอาหารที่พื้นทะเล

อ้างอิง
-------

1. ↑  "*Gnathanodon*". ระบบข้อมูลการจำแนกพันธุ์แบบบูรณาการ.
2. ↑  Golden trevally (ปลาตะคองเหลือง ,ปลาทูทอง)[*ลิงก์เสีย*]
3. ↑  หน้า 123, *Amphidromous story สุดยอดนักล่า ปลาสองน้ำ* คอลัมน์ Wild Ambition โดย ชวิน ตันพิทยคุปต์, กิตติพงษ์ จารุธาณินทร์, นันทวัฒน์ โชติสุวรรณ. นิตยสาร Aquarium Biz ปีที่ 3 ฉบับที่ 35: พฤษภาคม 2013

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* รูปและข้อมูลจาก Fishbase.org (อังกฤษ)

 ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Gnathanodon speciosus ที่วิกิสปีชีส์


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**ปลาตะคอง**
**ปลาตะพัดพม่า** หรือ **ปลาตะพัดลายงู** (อังกฤษ: Blue arowana, Myanmar arowana, Batik myanmar arowana; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Scleropages inscriptus*) เป็นปลาน้ำจืดชนิดหนึ่ง ในวงศ์ปลาตะพัด (Osteoglossidae)

ลักษณะ
------

จัดเป็นปลาในวงศ์นี้ ชนิดใหม่ล่าสุดที่ได้รับการอนุกรมวิธาน โดยแยกออกมาจากปลาตะพัดหรือปลาอะโรวาน่าเอเชีย (*S. formosus*) ทั่วไป โดยที่ปลาตะพัดพม่าจะมีรูปร่างคล้ายกับปลาตะพัดทั่วไป แต่มีลักษณะที่แตกต่างไปอย่างชัดเจน คือ มีลวดลายคล้ายกับลายขดของสมองหรือที่ในภาษาวงการปลาสวยงามเรียกว่า "ลายงู" ตั้งแต่บริเวณแผ่นปิดเหงือกไล่ไปตามตัวจนถึงหาง ยกเว้นบริเวณสันหลังเท่านั้นที่ไม่มี โดยลวดลายนี้จะสมบูรณ์และปรากฏเมื่อปลามีขนาดได้ราว 10 นิ้วเป็นต้นไป และจะชัดเจนที่สุดเมื่อปลามีขนาด 20 นิ้วขึ้นไป ขณะที่สีสันลำตัวจะเป็นสีเขียวหรือทองอ่อนเป็นสีพื้นเป็นหลัก แต่มีเหลือบสีฟ้าหรือสีนากสดใสชัดเจนตลอดทั้งตัว

การเป็นที่รู้จักและจำแนกชั้น
----------------------------

เดิมที ปลาตะพัดพม่าถูกจัดเป็นชนิดเดียวกันกับปลาตะพัดหรือปลาอะโรวาน่าเอเชียทั่วไป แต่เป็นที่รู้จักครั้งแรกในปี พ.ศ. 2536 จากการเข้าไปสำรวจปลาของผู้เชี่ยวชาญชาวไทยในพื้นที่ป่าดิบบริเวณรอยต่อระหว่างประเทศไทยและพม่า บริเวณแม่น้ำตะนาวศรี ในเขตตะนาวศรีของพม่า จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2537 ได้มีการเข้าไปสำรวจเพื่อจับปลาอย่างแท้จริง โดยได้ปลามาจำนวน 2 ตัว ที่บริเวณวังน้ำบนภูเขาที่เป็นสาขาของแม่น้ำตะนาวศรี แต่ปลาได้ตายลงขณะเดินทางกลับเพราะเส้นทางวิบากมาก แต่ได้มีการถ่ายรูปปลาทั้ง 2 ตัวนี้ไว้ และได้แพร่กระจายไปในหมู่นักเลี้ยงปลาในระดับสูงทั้งชาวไทยและชาวญี่ปุ่น ซึ่งในขณะนั้นปลาตะพัดพม่า ได้เป็นที่รู้จักในชื่อ "บลู อะโรวาน่า"

จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2555 ดร.ไทสัน อาร์. โรเบิร์ตส์ นักมีนวิทยาชาวอเมริกันได้บรรยายคุณลักษณะของปลาตะพัดพม่าในทางวิทยาศาสตร์ โดยใช้ตัวอย่างต้นแบบ 2 ตัวอย่างซึ่งเป็นปลาที่ตายแล้วจากผู้ค้าปลาสวยงามที่เมืองมะริด และถูกฝากไว้ที่พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยา องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ (อพวช.) จังหวัดปทุมธานี และมีคุณลักษณะดังเช่นที่ว่ามาในตอนต้น ซึ่งปลาตะพัดพม่านั้นมีถิ่นกำเนิดที่แม่น้ำตะนาวศรี และพบได้ในคลองละงู จังหวัดสตูล ในไทย และพบได้จนถึงทะเลสาบบางแห่งในตอนเหนือมาเลเซีย นอกจากนี้แล้วยังมีผู้ที่น่าเชื่ออ้างว่าพบเห็นบนเกาะภูเก็ตอีกด้วย โดยที่คำว่า *inscriptus* ที่ใช้เป็นชื่อวิทยาศาสตร์ มาจากคำว่า "inscribeb" เป็นภาษาละตินแปลว่า "จารึกไว้" อันหมายถึง ลวดลายบนตัวปลานั่นเอง

อ้างอิง
-------

1. ↑  "*Scleropages inscriptus*". *IUCN Red List of Threatened Species*.
2. ↑  "Appendices | CITES". *cites.org*. สืบค้นเมื่อ 2022-01-14.
3. ↑  *เปิดตำนาน ตะพัดพม่า* คอลัมน์ V.I.P. (Very Important Pisces) โดย กิตติพงษ์ จารุธาณินทร์, กำพล อุดมฤทธิรุจ, ดร.ชวลิต วิทยานนท์, ชวิน ตันพิทยคุปต์ หน้า 104-119 นิตยสาร Aqurium Biz ฉบับที่ 24 ปีที่ 2: มิถุนายน 2012

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* *Scleropages inscriptus* (ไทย)

 ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Scleropages inscriptus ที่วิกิสปีชีส์

|  |  |
| --- | --- |
| การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน | 
* Wikidata: Q310042
* Wikispecies: Scleropages inscriptus
* EoL: 29302900
* FishBase: 66576
* GBIF: 7193482
* iNaturalist: 618925
* IUCN: 90330470
* Species+: 34573
* WoRMS: 1007661

 |
สำหรับปลาตะเพียนทรายชนิดอื่น ดูที่ ปลาไส้ตันตาแดง
**ปลาตะเพียนทราย** หรือ **ปลาขาวนา** ในภาษาอีสาน (อังกฤษ: Swamp barb; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Puntius brevis*) ปลาน้ำจืดขนาดเล็กชนิดหนึ่ง ในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae) 

มีรูปร่างลักษณะคล้ายกับปลาตะเพียนขาว (*Barbonymus gonionotus*) ซึ่งเดิมเคยอยู่ในสกุลเดียวกัน แต่ลำตัวป้อมกว่า หัวมีขนาดเล็ก ปากเล็ก มีหนวด 1 คู่ ลำตัวสีเงินเทา ครีบหลังมีประสีคล้ำ ก้านครีบหลังอันใหญ่มีขอบด้านท้ายเรียบ ครีบหางเว้าลึก ก้านครีบหลังอันใหญ่มีขอบด้านท้ายเรียบ ครีบหางเว้าลึก โคนครีบหางมีแต้มสีคล้ำ ในฤดูผสมพันธุ์แก้มจะมีแต้มสีส้มอ่อน

มีขนาดความยาวประมาณ 6-12 เซนติเมตร มีพฤติกรรมรวมฝูงกันเป็นฝูงเล็ก ๆ ตามแหล่งน้ำนิ่งที่มีพรรณไม้น้ำขึ้นหนาแน่น กินอาหารจำพวกแพลงก์ตอน, สัตว์หน้าดินขนาดเล็ก และพืชน้ำ จัดเป็นปลาที่พบชุกชุมตามหนองบึง, ทะเลสาบ, อ่างเก็บน้ำ, ลำห้วย และแม่น้ำต่าง ๆ ในภาคกลาง, ภาคเหนือและภาคอีสานของประเทศไทย ในต่างประเทศพบได้ในลาว, เวียดนาม, มาเลเซีย จนถึงเกาะชวา ในอินโดนีเซีย

อ้างอิง
-------

1. 1 2  Conway, K.W. & Juffe Bignoli, D. 2012. *Puntius brevis*. In: IUCN 2012. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2. <www.iucnredlist.org>. Downloaded on 2011-02-20.
2. ↑  Rainboth, W. J. 1996: *FAO species identification field guide for fishery purposes. Fishes of the Cambodian Mekong*. Rome, FAO. 1-265, Pls. I-XXVII.
3. ↑  ราชบัณฑิตยสถาน. *พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕*. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน์, 2539. 972 หน้า. หน้า 334. ISBN 974-8122-79-4
4. 1 2  ชวลิต วิทยานนท์. *คู่มือปลาน้ำจืด*. กรุงเทพฯ : สารคดี, 2547. 232 หน้า. หน้า 143. ISBN 974-484-148-6

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

 ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Puntius brevis ที่วิกิสปีชีส์
**ปลาดุกหนามไนเจอร์** (อังกฤษ: Ripsaw catfish) เป็นปลาน้ำจืดชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า *Pseudodoras niger* ในวงศ์ปลาทอล์คกิ้งแคทฟิช (Doradidae)

มีรูปร่างค่อนข้างยาว มีส่วนหัวเป็นทรงกรวย มีกระดูกแข็ง ครีบอกมีเงี่ยงแข็ง ด้านข้างลำตัวมีชุดของแผ่นกระดูกแข็งคล้ายเกราะมีปลายแหลม เรียงตัวไปทางท้ายของลำตัวจนสุดปลายหาง ลำตัวมีสีเทาอมดำ ปลายแหลมของเกล็ดแข็งเป็นสีขาว ครีบหลัง ครีบหาง และครีบอกมีสีเข้ม 

มีขนาดใหญ่เต็มที่ 1 เมตร แต่ขนาดโดยเฉลี่ยคือ 59 เซนติเมตร มักอาศัยอยู่เป็นฝูง หากินบริเวณพื้นน้ำ โดยกินอาหารจำพวก ซากพืช ซากสัตว์ อินทรียสารต่าง ๆ รวมทั้งไส้เดือนน้ำ, แมลง และสัตว์มีกระดองด้วย

พบกระจายพันธุ์ในลุ่มแม่น้ำหลักทางตอนเหนือของทวีปอเมริกาใต้ เช่น ประเทศโบลิเวีย, บราซิล, เวเนซุเอลา, เอกวาดอร์, เฟรนช์เกียนา, เปรู โดยอาศัยอยู่ในแหล่งน้ำที่เป็นแม่น้ำหรือบึงขนาดใหญ่ ที่มีสภาพน้ำค่อนข้างขุ่นหรือมีโคลนตมขุ่นตลอดทั้งปี มีอุณหภูมิประมาณ 21-29.8 องศาเซลเซียส ค่าความเป็นกรดเป็นด่างของน้ำ (pH) ประมาณ 5.0-9.0 

เป็นปลาที่ใช้บริโภคกันในท้องถิ่น โดยมีชื่อเรียกในภาษาถิ่นว่า **Cuyú-cuyú**  และยังนิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงามอีกด้วย

อ้างอิง
-------

1. ↑  หน้า 56 คอลัมน์ บุก Rio Amazonras ตลุยตลาดปลา เมืองมาเนาส์ ประเทศบราซิล โดย ผศ.สมหมาย เจนกิจการ, RoF นิตยสาร Aquarium Biz ฉบับที่ 12 ปีที่ 1 ประจำเดือนมิถุนายน 2011

คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**ปลาดุกหนามไนเจอร์**

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* รูปและข้อมูลปลาดุกหนามไนเจอร์
**ปลาดุกไฟฟ้ายักษ์** (อังกฤษ: Smallmouth electric catfish; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Malapterurus microstoma*) ปลาน้ำจืดในอันดับปลาหนังชนิดหนึ่ง อยู่ในวงศ์ปลาดุกไฟฟ้า (Malapteruridae) มีรูปร่างอ้วนป้อม ลำตัวยาว ครีบทั้งหมดสั้น ส่วนหัวมีลักษณะเรียวแหลม ช่องปากมีขนาดเล็ก มีหนวดอยู่สามคู่รอบ ๆ ปาก ใช้รับสัมผัสหาอาหาร สีของลำตัวเป็นสีเทาหรือสีน้ำเงินอ่อนมีลายจุดสีดำอยู่ทั่วตัว ใต้ท้องสีขาว

อาศัยอยู่ตามพื้นท้องน้ำในแหล่งน้ำนิ่ง โดยจะหลบอาศัยตามโพรงหิน โพรงไม้ และตามรากไม้จมน้ำต่าง ๆ สภาพเป็นน้ำขุ่นแสงส่องผ่านได้น้อย พบเฉพาะในทวีปแอฟริกาเท่านั้น เป็นปลาที่ไม่ค่อยจะเคลื่อนไหวและเคลื่อนไหวได้ช้า โดยกินสัตว์น้ำขนาดเล็กกว่าเป็นอาหาร โดยการช็อตด้วยกระแสไฟฟ้าและกลืนกินลงไปทั้งตัว เป็นปลาที่มีอัตราการเจริญเติบโตที่เร็วมาก นับเป็นปลาดุกไฟฟ้าชนิดที่ใหญ่ที่สุด ตัวที่ใหญ่ที่สุดพบยาวถึง 122 เซนติเมตร

นิยมเลี้ยงเป็นปลาตู้สวยงาม

ดูเพิ่ม
-------

* ปลาดุกไฟฟ้าแอฟริกา

อ้างอิง
-------

1. ↑  Moelants, T. (2010). "*Malapterurus microstoma*". *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.2*.
2. ↑  *ปลาดุกไฟฟ้ายักษ์*, โดย ทวีศักดิ์ ชัยเรืองยศ คอลัมน์สัตว์สวย ป่างาม, เดลินิวส์: วันเสาร์ที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2552

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* ข้อมูลและรูปปลาดุกไฟฟ้าปากเล็ก
**นกชาปีไหน** หรือ **นกกะดง** (อังกฤษ: Nicobar pigeon, Nicobar dove; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Caloenas nicobarica*) เป็นนกชนิดหนึ่ง จัดอยู่ในวงศ์นกพิราบและนกเขา (Columbidae) นับเป็นนกเพียงชนิดเดียวเท่านั้นที่ยังคงดำรงเผ่าพันธุ์อยู่ในสกุล *Caloenas* ในขณะที่ชนิดอื่น ๆ สูญพันธุ์ไปหมดแล้ว โดยมีความใกล้ชิดกับนกโดโดที่สูญพันธุ์ไปแล้วด้วย

นกชาปีไหน มีขนาดลำตัวเท่า ๆ กับไก่แจ้ มีขนาดเมื่อโตเต็มที่ประมาณ 40-41 เซนติเมตร มีลำตัวขนาดใหญ่ แต่มีหัวขนาดเล็กและมีเนื้อนูนเป็นตุ่มบริเวณจมูก ขนตามลำตัวเป็นสีเขียวเหลือบเทา ขนหางสีขาว แต่จะมีขนบริเวณคอห้อยยาวออกมาเหมือนสร้อยคอ ซึ่งขนนี้จะยาวขึ้นเมื่อนกมีอายุมากขึ้น นอกจากนี้ยังมีขาขนาดใหญ่แข็งแรง เพราะเป็นนกที่ชอบเดินหากินตามพื้น สีของมันน่าจะมีไว้เพื่อดึงดูดตัวเมีย 

นกชาปีไหน แม้จะเป็นนกที่หากินบนพื้นดินเป็นหลัก แต่ก็เป็นนกที่สามารถบินได้ มีรายงานว่าสามารถบินข้ามไปมาระหว่างเกาะต่าง ๆ ได้ เป็นนกที่หากตกใจจะบินหรือกระโดดขึ้นบนต้นไม้ และไม่ค่อยส่งเสียงร้องนัก นานครั้งจึงจะได้ยินเสียงร้องทีหนึ่ง แบ่งออกได้เป็น 2 ชนิดย่อย (ดูในตาราง)

พบกระจายพันธุ์เฉพาะหมู่เกาะต่าง ๆ บริเวณทะเลอันดามันและอินโด-แปซิฟิก เช่น หมู่เกาะนิโคบาร์, หมู่เกาะอันดามัน, หมู่เกาะโซโลมอนและปาเลา ในประเทศไทยจัดเป็นนกที่หาได้ยากมากชนิดหนึ่ง โดยจะอาศัยอยู่ในป่าดิบหรือป่าชายหาดของหมู่เกาะสิมิลัน, หมู่เกาะสุรินทร์ หรือหมู่เกาะอ่างทอง รวมถึงอุทยานแห่งชาติธารโบกขรณี เท่านั้น

เป็นนกที่ถูกจัดให้เป็นสัตว์ป่าคุ้มครองตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พุทธศักรราช 2535 แต่ปัจจุบันมีการเพาะขยายพันธุ์ได้แล้วโดยทางการของไทย เมื่อปี พ.ศ. 2538 พบว่านกชาปีไหนสามารถวางไข่ได้ตลอดทั้งปี โดยสร้างรังแบบหยาบ ๆ รูปร่างคล้ายจาน โดยใช้กิ่งไม้และใบไม้แห้งวางไข่ ครั้งละเพียง 1 ฟอง มีขนาด 31.64x45.0 มิลลิเมตร น้ำหนัก 25.05 กรัม พ่อและแม่นกช่วยกันฟักไข่ มีระยะฟัก 25-29 วัน แม่นกสามารถจะวางไข่ชุดใหม่ต่อไปได้หลังจากลูกนกมีอายุได้ประมาณ 40 วัน ลูกนกออกจากไข่ไม่มีขนปกคลุมตัว จัดอยู่ในพวกอัลติเชียล (นกที่บินไม่ได้) พ่อและแม่นกช่วยกันเลี้ยงดูลูกนกจนมีอายุได้ 34-36 วัน ลูกนกจึงจะทิ้งรังและกินอาหารเองได้ ขนชุดแรกขึ้นปกคลุมตัวสมบูรณ์หมด เมื่อลูกนกมีอายุได้ 3 เดือน และเมื่อมีอายุ 7 เดือน มีการผลัดขนปีกชุดแรก และมีขนชุดใหม่งอกขึ้นมาแทนที่

อ้างอิง
-------

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Caloenas nicobarica*". *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*. สืบค้นเมื่อ 26 November 2013.
2. ↑  "ชาปีไหน". *พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542*.
3. ↑  Steadman, David William (2006). *Extinction and Biogeography of Tropical Pacific Birds*. University of Chicago Press. ISBN 0-226-77142-3.
4. ↑  "*Caloenas nicobarica"*. ระบบข้อมูลการจำแนกพันธุ์แบบบูรณาการ.
5. ↑  "ตัวเดียวในกระบี่! 'นกชาปีไหน' โผล่โชว์ตัวเกาะห้อง หลังเคยพบ 3 ปีก่อน". *ไทยรัฐ*.
6. ↑  การเพาะเลี้ยงและขยายพันธุ์นกชาปีไหน[*ลิงก์เสีย*]
7. ↑  "นกชาปีไหน". *ทะเลไทย*.
8. ↑  "นกชาปีไหน". *มายเฟิร์สเบรน*.[*ลิงก์เสีย*]

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

 ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Caloenas nicobarica ที่วิกิสปีชีส์


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
***Caloenas nicobarica***
ทิวย่านเวสต์เบย์และเรือดาวมองจากโดฮาคอร์นิช
**โดฮาคอร์นิช** (อาหรับ: كورنيش الدوحة, อังกฤษ: Doha Corniche) เป็นพรอมเมอนาดริมอ่าว มีความยาว เจ็ด กิโลเมตร (4.3 ไมล์) ทอดไปตามอ่าวโดฮา ในโดฮา เมืองหลวงของประเทศกาตาร์ กิจกรรมการเฉลิมฉลองรายปี เช่น วันชาติกาตาร์ และ วันกีฬาชาติ เฉลิมฉลองโดยมีศูนย์กลางอยู่ที่โดฮาคอร์นิช โดฮาคอร์นิชยังเป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญของโดฮา

มีจุดหมายตาสำคัญจำนวนมากของโดฮาที่ตั้งอยู่บนโดฮาคอร์นิช โดฮาคอร์นิชเริ่มต้นที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะอิสลาม และสิ้นสุดที่โรงแรมเชอราตันโดฮารีสอร์ต คอร์นิชแบ่งออกเป็นสามส่วนหลัก คือ สวนและพรอมเมอนาดคอร์นิช (Corniche Park and Promenade), ถนนคอร์นิช (Corniche Street) และ เขตรัฐบาล (Government zone)

อ้างอิง
-------


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**โดฮาคอร์นิช**

1. 1 2  "Doha Corniche". Online Qatar. สืบค้นเมื่อ 14 November 2017.
2. ↑  Joseph Varghese (17 September 2017). "Qatar all set for National Day; Doha Corniche all decked up". Gulf Times. สืบค้นเมื่อ 3 September 2018.
3. ↑  "Doha's Waterfront Promenade". Qatar Tourism Authority. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-09-03. สืบค้นเมื่อ 3 September 2018.
4. ↑  Mohammad Gharipour (2016). "Contemporary Urban Landscapes of the Middle East". Routledge. p. 216.

พิกัดภูมิศาสตร์: 25°17′29″N 51°32′14″E﻿ / ﻿25.29139°N 51.53722°E﻿ / 25.29139; 51.53722
บทความนี้เกี่ยวกับพระแก้วโกเมน สำหรับพระแก้วองค์อื่นๆ ดูที่ พระแก้ว

**พระแก้วโกเมน** เป็นพระพุทธรูป ปางมารวิชัย สร้างด้วยแก้วโกเมน(สีแดงเข้ม) เป็นพระพุทธรูปสำคัญประจำจังหวัดอุบลราชธานี และพระพุทธรูปในตำนาน**พระแก้วนพเก้า**

ประวัติ
-------

ตามตำนานกล่าวว่าพระแก้วโกเมนอุบัติขึ้นพร้อมกับพระแก้วบุษราคัมซึ่งประดิษฐานอยู่ที่วัดศรีอุบลรัตนาราม เป็นพระพุทธรูปอัญมณีในตระกูลแก้วนพเก้า คือ เพชร มณีแดง มรกต บุษราคัม โกเมน นิลกาฬ มุกดา เพทาย และไพฑูรย์

เมื่อสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ไทยมีสงครามกับเวียงจันทน์ ผู้รักษาการบ้านเมืองและทายก-ทายิกา ได้พากันนำพระแก้วโกเมนไปรักษาไว้อย่างดีที่วัดบ้านกุดละงุม อำเภอวารินชำราบปัจจุบัน และคณะผู้รักษาพระแก้วโกเมน ได้นำท่อนไม้จันทร์มาทำเป็นผอบใหญ่ คว่ำองค์พระพุทธรูปไว้ ด้วยเกรงว่าข้าศึกจะแย่งชิงไป การที่นำผอบไม้จันทน์ไปคว่ำ(หรือครอบ)พระแก้วไว้นั้น ภาษาอีสานเรียกว่า "งุม" วัดซึ่งเป็นที่เก็บรักษาพระแก้วโกเมนครั้งนั้น จึงเรียกว่า "วัดกุดละงุม "มาจนปัจจุบัน 

ครั้งเมื่อศึกสงบลงจึงได้นำพระแก้วโกเมนมาประดิษฐานไว้ ณ วัดมณีวนาราม(วัดป่าน้อย) ซึ่งเจ้าอาวาสและคณะกรรมการวัดเก็บรักษาไว้เป็นความลับสืบต่อกันมา ทั้งนี้เนื่องด้วยพระแก้วโกเมนเป็นพระพุทธรูปที่มีค่าหาได้ยากยิ่งเกรงจะสูญหาย จึงหวงแหนด้วยความห่วงใย พระเดชพระคุณเจ้าอาวาสวัดมณีวนารามที่ผ่านมาทุกรูป จึงเก็บรักษาพระแก้วโกเมนไว้ในตู้นิรภัยตลอดมา

ครั้งเมื่อสิ้นสมัยหลวงปู่พระธรรมเสนานี (กิ่ง มหับผโล) คณะกรรมการวัดจึงขออนุญาตนำพระแก้วโกเมนลงมาประดิษฐานให้พุทธศาสนิกชนได้กราบไหว้บูชา และสรงน้ำในเทศกาลวันวิสาขบูชา เพื่อเป็นสิริมงคลแก่ตนและครอบครัว และได้ถือปฏิบัติสืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน

อ้างอิง
-------

* ประวัติพระแก้วโกเมน[*ลิงก์เสีย*]
จิตรกรรมแบบประเพณีอินเดียของพระนางพหุชรา.
 **พระแม่พหุชรา**  (ฮินดี: बहुचर माता, อักษรโรมัน: *Bahucharā Mātā*; คุชราต: બહુચર માતા, อักษรโรมัน: *Bahuchara Mātā*) เป็นเทพธิดาท้องถิ่นในศาสนาฮินดู ซึ่งมีที่มาและนิยมสักการะบูชาในรัฐคุชราตและรัฐราชสถานของประเทศอินเดียพระนางได้รับการนับถือในศาสนาฮินดูว่าเป็นเทพีผู้อุปถัมป์คุ้มครองรักษาเหล่าฮิจรา (กะเทย) และเป็นเทพีผู้อุปถัมป์คุ้มครองรักษากลุ่มบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศของศาสนาฮินดูและศาสนาท้องถิ่นของเอเชียใต้

ส่วนที่เกี่ยวข้อง
-----------------

ในประเทศไทยด้วยกระแสความนิยมของลัทธิศักติซึ่งมีอิทธิพลอย่างสูงในศาสนาฮินดูในประเทศไทยปัจจุบัน กลุ่มผู้ที่นับถือศาสนาฮินดูในประเทศไทยและบรรดาคนทรงตามศาสนาผีและศาสนาท้องถิ่นของไทยออกนามของเทพธิดาองค์นี้ซึ่งเป็นเทวีท้องถิ่นพื่นเมืองในศาสนาฮินดูว่า **พระแม่อุมาขี่ไก่** หรือ **พระแม่อุมาตากี** ซึ่งความจริงแล้วไม่มีความเกี่ยวข้องกับพระแม่อุมาเทวีแต่อย่างใด

ดูเพิ่ม
-------

* พระแม่โกดิยาร์
* เจ้าแม่คงคา
* เทวดาแห่งน้ำ
* พระมณีเมขลา
* จูมาฑี
* ปูรา

อ้างอิง
-------

1. ↑  Aditi Dharmadhikari (7 May 2015). "Bahuchara Mata's Story: A Hindu Goddess Worshipped By India's Transgender Community".
2. ↑

คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**พระแม่พหุชรา**
**พระเสี่ยง** หรือ **หลวงพ่อพระเสี่ยง** เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย หล่อจากทองสัมฤทธิ์ หน้าตัก 8 นิ้ว สูง 24 นิ้ว หนักประมาณ 100 กิโลกรัม เป็นพระพุทธรูปที่เก่าแก่และสวยงามมาก ประดิษฐานอยู่ที่ วัดมณีโคตร ตำบลจุมพล อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย

ประวัติ
-------

ในคราวสงครามระหว่างไทยกับลาว การทำสงครามในสมัยก่อนจะยึดพื้นที่แล้วกวาดต้อนผู้คนและทรัพย์สินของผู้แพ้ไปด้วย ตามตำนานหลายเล่มเขียนไว้ว่า พระพุทธรูปประจำวันเกิดของธิดาเจ้าเมืองล้านช้าง เมืองหลวงพระบาง เดิมชื่อ "เสี่ยง" แต่วันเดือนปีใดไม่ปรากฏ แต่เป็นพระพุทธรูปที่มีอยู่ในเมืองหลวงพระบางมานานหลายสมัยสืบทอดกันมา

เนื่องจากการรบราฆ่าฟันกันพระพุทธรูปจึงได้ตกมาอยู่เมืองเวียงจันทน์ เมื่อ พ.ศ. 2321 ในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช กองทัพไทยได้ยกทัพไปตีนครเวียงจันทน์ พระเจ้าธรรมวงศ์แห่งเวียงจันทน์ นำเอาพระเสี่ยงไปไว้ที่เมืองเชียงคำ ต่อมาได้นำไปไว้ที่วัดโพนชัยเมืองเวียงจันทน์อีก และต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2369 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เจ้าอนุวงศ์แห่งเมืองเวียงจันทน์เป็นกบฏ ทางกรุงเทพฯ ได้ส่งกองทัพไปปราบ ฝ่ายลาวรู้ว่ากองทัพไทยเข้ามาตีเวียงจันทน์ จึงมีผู้นำเอาพระเสี่ยงไปหลบซ่อนไว้ในถ้ำภูเขาควายใกล้เมืองมหาชัยเสียก่อน

เมื่อปี พ.ศ. 2400 กิตติศัพท์ข่าวลือเกี่ยวกับอภินิหารของพระเสี่ยง ได้ทราบไปถึงพระกรรณของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงได้ส่งราชเสวกซึ่งเป็นเชื้อชาติลาวชื่อ โสฌังกูร ไปยังแคว้นลาวด้วยพระราชกรณียกิจบางอย่าง เมื่อไปถึงเมืองมหาชัยจึงอ้างพระบรมราชโองการอัญเชิญเอาพระพุทธรูปที่สำคัญมาพร้อมกัน มีพระใส พระแสน พระเสริม พระสุกและพระเสี่ยง ใส่แพล่องมาตามแม่น้ำงึม ขณะที่ล่องแพมานั้น เมื่อมาถึงปากน้ำงึมกลางแม่น้ำโขง พระสุกได้แสดงอภินิหารเกิดพายุแรงจนแพแตก ทำให้พระสุกจมลงกลางแม่น้ำโขงตรงบ้านปากเป อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย นับแต่นั้นมาจึงไม่มีใครเคยเห็นพระสุก ต่อจากนั้นก็นำเอาพระใส พระแสน พระเสริมและพระเสี่ยง ใส่แพขึ้นมาตามลำน้ำโขงจนถึงเมืองโพนพิสัย จึงได้อัญเชิญพระเสี่ยงประดิษฐานไว้ที่วัดมณีโคตร ตำบลจุมพล อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย จนถึงปัจจุบัน

เมื่อประมาณ 100 ปีที่ผ่านมา มีผู้คิดจะเอาพระเสี่ยงไปไว้ที่กรุงเทพมหานคร แต่ในสมัยนั้นรถไม่มี จึงได้อัญเชิญพระเสี่ยงขึ้นหลังช้าง พระเสี่ยงก็ได้แสดงอภินิหารให้ช้างหนักจนไปไม่ได้ พระเสี่ยงตกจากหลังช้าง เป็นเหตุให้หูหัก เกศคต ทำชาวบ้านมีความเห็นว่าท่านไม่อยากไปอยู่ที่อื่นก็เป็นได้

อ้างอิง
-------

* สำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัดหนองคาย
* จารึกวัดมณีโคตร[*ลิงก์เสีย*]
**ตาตียานา เอรูฮีโมวา** (รัสเซีย: Татьяна Ерухимова; Tatiana Erukhimova) เป็นนักฟิสิกส์ชาวอเมริกัน-รัสเซีย ศาสตราจารย์ประจำมหาวิทยาลัยเท็กซัสเอแอนด์เอ็ม และเฟลโลว์ประจำองค์การฟิสิกส์อเมริกัน

ชีวิตช่วงต้นและการศึกษา
-----------------------

เอรูฮีโมวาจบการศึกษาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาฟิสิกส์ ในปี 1987 จากมหาวิทยาลัยรัฐโลบาเชฟสกี นีซนี นอฟโกรอด และจบการศึกษาปริญญาดุษฎีบัณฑิตในสาขาฟิสิกส์ขากสถาบันสหวิทยาศาสตร์รัสเซีย จากนั้นเธอได้ตอบรับเข้ารับตำแหน่งเป็นนักวิจัยหลังปริญญาเอก (postdoctoral research associate) ที่มหาวิทยาลัยเท็กซัสเอแอนด์เอ็ม ในสหรัฐ

อาชีพการงาน
-----------

หลังเข้าร่วมเป็นคณาจารย์ของวิทยาลัยวิทยาศาสตร์ของเท็กซัสเอแอนด์เอ็มในปี 2006 เธอได้จัดกิจกรรมเผยแพร่ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ให้แก่ชุมชนในรัฐเท็กซัส เช่น กิจกรรม DEEP (Discover, Explore, and Enjoy Physics and Engineering; ค้นพบ, ค้นหา สนุกสนานกับฟิสิกส์และวิศวกรรมศาสตร์), ฟิสิกส์โชว์ (Physics Show), Just Add Science และ Real Physics Live และเป็นผู้ร่วมประพันธ์แบบเรียน *Atmospheric Thermodynamics* ในปี 2012 เธอได้รับรางวัลการสอนโดดเด่นจากมหาวิทยาลัย (Texas A&M's 2012 Distinguished Achievement Award for Teaching) และรางวัลนักสื่อสารวิทยาศาสตร์โดดเด่นจาก Sigma Xi ในปี 2014 (Outstanding Science Communicator Award)

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Tatiana Erukhimova CV" (PDF). Texas A&M University. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2021-06-25. สืบค้นเมื่อ June 23, 2021.
2. ↑  "Texas A&M Physicist Tatiana Erukhimova Honored for Undergraduate Teaching Excellence". Texas A&M University. April 30, 2021. สืบค้นเมื่อ June 23, 2021.
3. ↑  "Texas A&M, The Association Of Former Students Announce 2012 Distinguished Achievement Awards". Texas A&M University. March 29, 2012. สืบค้นเมื่อ June 23, 2021.
4. ↑  "Erukhimova Earns Sigma Xi Outstanding Science Communicator Award". Texas A&M University. May 23, 2014. สืบค้นเมื่อ June 23, 2021.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

ดรรชนีผลงานตีพิมพ์โดย ตาตียานา เอรูฮีโมวา บนกูเกิล สกอลาร์

| การควบคุมรายการหลักฐาน แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ |
| --- |
| ทั่วไป | 
* ISNI
	+ 1
* VIAF
	+ 1
* เวิลด์แคต (ผ่าน VIAF)

 |
| ฐานข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ | 
* Google Scholar

 |
| อื่น ๆ | 
* SUDOC (France)
	+ 1

 |
|  |  |
| --- | --- |
| ค.ศ. | บทความนี้อ้างอิงคริสต์ศักราช/คริสต์ทศวรรษ/คริสต์ศตวรรษ ซึ่งเป็นสาระสำคัญของเนื้อหา  |

**การสังหารหมู่ที่บอสตัน** หรือที่ชาวอังกฤษเรียกว่า **อุบัติการณ์ที่ถนนคิง** เป็นอุบัติการณ์เมื่อวันที่ 5 มีนาคม 1770 ซึ่งทหารแห่งกองทัพอังกฤษสังหารพลเรือนห้าคน และทำให้อีกหกคนได้รับบาดเจ็บ ขณะนั้นทหารอังกฤษประจำอยู่ในบอสตัน เมืองหลวงของจังหวัดอ่าวแมสซาชูเซตส์ ตั้งแต่ปี 1768 เพื่อคุ้มครองและสนับสนุนข้าราชการอาณานิคมที่พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้ง ที่มีหน้าที่บังคับใช้กฎหมายของรัฐสภาที่ไม่ได้รับความนิยม ท่ามกลางความสัมพันธ์อันตึงเครียดที่ดำเนินมาระหว่างประชาชนกับทหาร เกิดฝูงชนวุ่นวายรอบตัวทหารยามอังกฤษนายหนึ่ง ผู้ถูกละเมิดและก่อกวนด้วยวาจา ต่อมา มีทหารอีกแปดนายมาร่วมด้วย ซึ่งถูกข่มขู่ด้วยวาจาและขว้างปาวัตถุใส่ พวกเขายิงปืนเข้าไปในฝูงชน โดยไม่ได้รับคำสั่ง ทำให้มีผู้เสียชีวิตทันทีสามคน และมีผู้ได้รับบาดเจ็บอีกจำนวนหนึ่ง จากนั้นมีผู้เสียชีวิตจากบาดแผลอีกสองคน

ฝูงชนสลายตัวในที่สุด หลังรักษาการแทนผู้ว่าราชการ โธมัส ฮัทชินสัน (Thomas Hutchinson) สัญญาว่าจะมีการสอบสวน แต่กลับมีการแก้ไขในวันรุ่งขึ้น โดยถอนทหารไปยังเกาะแคสเทล ทหารแปดนาย นายทหารหนึ่งนาย และพลเรือนสี่คนถูกจับและตั้งข้อหาฆ่าคน จอห์น อดัมส์ ทนายความและอนาคตประธานาธิบดีสหรัฐ แก้ต่างให้จำเลย ทำให้ทหารหกนายถูกปล่อยตัว ขณะที่อีกสองนายถูกพิพากษาลงโทษฐานทำให้คนตายโดยไม่เจตนาและได้รับโทษเบาลง โทษที่ผู้มีความผิดฐานทำให้คนตายโดยไม่เจตนาได้รับ คือ การตีตราที่มือ 

การพรรณนา รายงานและโฆษณาชวนเชื่อเกี่ยวกับเหตุการณ์ ที่โดดเด่น คือ ภาพพิมพ์ลายแกะสีที่สร้างสรรค์โดย พอล รีเวียร์ (ดูขวามือ) ยิ่งทวีความตึงเครียดทั่วทั้งสิบสามอาณานิคม เหตุการณ์นี้ถูกมองอย่างกว้างขวางว่าเป็นการเกริ่นการณ์การปะทุสงครามปฏิวัติอเมริกาอีกห้าปีให้หลัง

อ้างอิง
-------

1. ↑  Fischer, *Paul Revere's Ride*, 24.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ การสังหารหมู่ที่บอสตัน


พิกัดภูมิศาสตร์: 42°21′32″N 71°03′25″W﻿ / ﻿42.358798°N 71.057052°W﻿ / 42.358798; -71.057052
กล้องวงจรปิด
**การสอดแนมมวลชน** คือการสอดแนมชนิดที่แพร่หลายครอบคลุมประชากรทั้งหมดหรือครอบคลุมประชากรจำนวนมาก รัฐบาลมักเป็นผู้สอดแนม โดยมากลอบทำ แต่ก็อาจทำโดยบริษัท ตามคำสั่งของรัฐบาลหรือทำด้วยตัวเอง การสอดแนมนั้นอาจชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ก็ได้ และอาจจำเป็นต้องอาศัยการให้อำนาจจากศาลหรือหน่วยงานอิสระอื่นหรือไม่ก็ได้

การสอดแนมมวลชนมักอ้างความชอบธรรมว่าจำเป็นต้องทำเพื่อต่อต้านการก่อการร้าย ป้องกันไม่ให้เกิดความไม่สงบในสังคม รักษาความมั่นคงของชาติ ปราบปรามภาพโป๊เด็ก และปกป้องเด็ก

การสอดแนมมวลชนถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางว่าละเมิดความเป็นส่วนตัว จำกัดสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง และผิดกฎหมายในบางระบบกฎหมายหรือระบบรัฐธรรมนูญ มีความกลัวกันว่าการสอดแนมมวลชนที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ จะนำไปสู่รัฐเผด็จการ ที่ซึ่งผู้คิดต่างทางการเมืองจะถูกทำลายโดยปฏิบัติการต่อต้าข่าวกรอง รัฐดังกล่าวอาจเรียกว่า "รัฐสอดแนม" หรือ "รัฐตำรวจอิเล็กทรอนิกส์"

ใน พ.ศ. 2556 ปฏิบัติการสอดแนมมวลชนโดยรัฐบาลต่าง ๆ ของโลก ถูกตั้งคำถาม หลังจากที่เอ็ดเวิร์ด สโนว์เดน เปิดเผยการสอดแนมระดับโลก รายงานข่าวจากเอกสารที่สโนว์เดนเปิดเผยให้กับสื่อหลายสำนักจุดประกายการโต้เถียงเกี่ยวกับเสรีภาพของพลเมืองและสิทธิในความเป็นส่วนตัวในยุคดิจิทัล

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Mass Surveillance Technologies". Electronic Frontier Foundation. สืบค้นเมื่อ 15 September 2013.
2. ↑  
TATLOW, DIDI KIRSTEN (2013-06-28), *U.S. Prism, Meet China\u2019s Golden Shield*, [...] a Beijing lawyer named Xie Yanyi filed a public information request with the police asking about China's own surveillance operations. [...] 'Most people were critical about the U.S. and supported Snowden.' [he said...] Then the discussion started shifting to take in China's own surveillance issues.
3. ↑  Mark Hosenball and John Whitesides. "Reports on surveillance of Americans fuel debate over privacy, security". Reuters. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2015-11-08. สืบค้นเมื่อ 17 December 2013.

ลิงก์อื่น
---------

* "The State and Surveillance: Fear and Control" เก็บถาวร 2011-11-08 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, Didier Bigo and Mireille Delmas-Marty, *La Clé des Langues*, 23 September 2011, ISSN 2107-7029.
* "Against the collection of private data: The unknown risk factor". Hagai Bar-El on Security. 8 March 2012.
***เดอแลสพรีเดลัว*** (ฝรั่งเศส: *De l'esprit des loix*, แปลตรงตัว 'ว่าด้วยเจตนารมณ์ของกฎหมาย') เป็นศาสตรนิพนธ์ภาษาฝรั่งเศสว่าด้วยทฤษฎีการเมือง ซึ่งมงแต็สกีเยอ (Montesquieu) แพร่ใน ค.ศ. 1748 นับถือกันว่า เป็นงานบุกเบิกในเรื่องกฎหมายเปรียบเทียบ เดิมทีเผยแพร่โดยไม่ออกนามผู้แต่ง ส่วนหนึ่งเป็นเพราะงานของมงแต็สกีเยอนั้นถูกตรวจพิจารณาอยู่เสมอ เมื่อเผยแพร่แล้วได้รับการแปลออกเป็นภาษาอื่นอย่างรวดเร็ว เริ่มจากใน ค.ศ. 1750 ทอมัส นิวเจนต์ (Thomas Nugent) แปลออกเป็นภาษาอังกฤษ ต่อมาใน ค.ศ. 1751 ศาสนจักรโรมันคาทอลิกจึงประกาศเป็นหนังสือต้องห้ามโดยลงไว้ในบัญชีที่เรียก อินเดกซ์ลิโบรรัมโพรฮิบิโทรัม (Index Librorum Prohibitorum) ทำให้ได้รับความสนใจและค่อย ๆ ทวีอิทธิพลภายนอกประเทศฝรั่งเศส ทั้งยังส่งอิทธิพลต่อนักเขียนคนอื่น ๆ อีกมาก

ในการเขียนศาสตรนิพนธ์เรื่องนี้ มงแต็สกีเยอใช้เวลาศึกษาค้นคว้าวิจัยถึง 21 ปีในหลายแขนง ทั้งกฎหมาย ชีวิตทางสังคมของผู้คน มานุษยวิทยา จนมีผู้เขียนบทความยกย่องกว่า 3,000 ชิ้น ศาสตรนิพนธ์เรื่องนี้แบ่งเนื้อหาเป็น 31 บรรพ (livre) ในเนื้อหาเหล่านี้ มงแต็สกีเยอนำเสนอว่า สถาบันทางการเมืองจะประสบความสำเร็จได้ ต้องสะท้อนแง่มุมทางสังคมและภูมิศาสตร์ของประชาคมนั้น ๆ และการปกครองระบอบรัฐธรรมนูญจะต้องมีการแบ่งแยกอำนาจ การธำรงไว้ซึ่งความถูกต้องตามกฎหมายและเสรีภาพของพลเมือง ตลอดจนการเลิกทาส

อ้างอิง
-------

1. ↑  *De l'Esprit des loix ou du Rapport que les loix doivent avoir avec la constitution de chaque gouvernement, les moeurs, le climat, la religion, le commerce, &c. à quoi l'auteur a ajouté des recherches nouvelles sur les loix romaines touchant les successions, sur les loix françoises, & sur les loix féodales*. Vol. I (1 ed.). A Genève, chez Barrillot & fils. สืบค้นเมื่อ September 7, 2016 – โดยทาง Gallica.
2. 1 2  Cohler, et al. "Introduction" to the 1989 Cambridge UP ed.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* (ฝรั่งเศส)  วิกิซอร์ซมีงานที่เกี่ยวข้องกับ เดอแลสพรีเดลัว
ปัญหารถราง: คุณควรดึงคนโยกเพื่อให้รถรางเปลี่ยนเส้นทางหรือไม่?
**ปัญหารถราง** เป็นการทดลองทางความคิดเชิงจริยธรรม ปัญหามีดังต่อไปนี้

> รถรางคันหนึ่งกำลังวิ่งบนอยู่บนรางรถไฟ บนรางข้างหน้านั้นมีคน 5 คนกำลังถูกมัดอยู่บนรางและไม่สามารถขยับตัวได้ รถรางคันดังกล่าวกำลังวิ่งไปหาพวกเขา คุณกำลังยืนอยู่ข้างคันโยกที่ตั้งอยู่ในระยะห่างไกลจากรางรถไฟ ถ้าคุณดึงคันโยก รถรางจะสับเปลี่ยนเส้นทางไปอีกรางหนึ่ง แต่ทว่า คุณสังเกตเห็นว่าบนรางนั้นมีคนอยู่ 1 คน คุณมี 2 ทางเลือก
> 
> 
> 1. ไม่ทำอะไรและปล่อยให้รถรางสังหารคน 5 คนบนรางหลัก
> 2. ดึงคันโยก ส่งผลให้รถรางเปลี่ยนเส้นทางและสังหารคน 1 คนบนรางนั้น
> 
> 
> ข้อใดเป็นการกระทำที่มีจริยธรรมมากที่สุด?
> 
> 

ปัญหาดังกล่าวคิดค้นโดย ฟิลิปปา ฟุต (Philippa Foot) ในปี 1967 โดยมี จุดิธ ทอมสัน, ฟรานเศส คัม, และ ปีเตอร์ อุนเจอร์ เป็นผู้ครุ่นคิดถึงคำตอบของปัญหานี้

ตั้งแต่ปี 2001 ปัญหารถรางเป็นนิยมใช้อย่างกว้างขวางในการวิจัยจิตวิทยาคุณธรรม และเป็นที่กล่าวขานในหนังสือยอดนิยมต่าง ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการผลิตรถยนต์ไร้คนขับ

ปัญหาอื่นๆ
----------

รูปแบบย่อยทั้งห้าของปัญหารถแรง ได้แก่ แบบดั้งเดิม, คนอ้วน, คนร้ายอ้วน, แบบวนกลับ, และคนในสวน
การขบคิดปัญหารถรางนำไปสู่ปัญหาทางจริยธรรมอื่นๆ ที่มีความเกี่ยวข้องกันดังนี้

### คนอ้วน

> เช่นเดิม รถรางคันหนึ่งกำลังวิ่งบนรางไปบนทางที่จะชนคน 5 คน คุณอยู่บนสะพานเหนือรางรถไฟนั้น คุณสามารถหยุดรถรางได้ด้วยการผลักของหนักๆ ลงไปบนราง ข้างๆ คุณมีคนอ้วนมากคนหนึ่งยืนอยู่ ทางเดียวที่จะหยุดรถรางนั้นได้คือคุณต้องผลักคนอ้วนคนนี้ลงไปบนราง ทำให้เขาเสียชีวิต แต่จะช่วยชีวิตคนทั้ง 5 ได้ คุณจะทำหรือไม่
> 
> 

### คนร้ายอ้วน

### ปัญหารถรางแบบวนกลับ

### การปลูกถ่ายอวัยวะ

### คนในสวน

อ้างอิง
-------

1. ↑  Philippa Foot, *The Problem of Abortion and the Doctrine of the Double Effect* in *Virtues and Vices* (Oxford: Basil Blackwell, 1978) (originally appeared in the *Oxford Review*, Number 5, 1967.)
2. ↑  Judith Jarvis Thomson, *Killing, Letting Die, and the Trolley Problem*, 59 The Monist 204-17 (1976)
3. ↑  Judith Jarvis Thomson, *The Trolley Problem เก็บถาวร 2015-04-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน*, 94 Yale Law Journal 1395–1415 (1985)
4. ↑  Francis Myrna Kamm, *Harming Some to Save Others*, 57 Philosophical Studies 227-60 (1989)
5. ↑  Peter Unger, *Living High and Letting Die* (Oxford: Oxford University Press, 1996)
6. ↑
**Lsjbot** คือบอตสร้างบทความวิกิพีเดียอัตโนมัติ หรืออินเทอร์เน็ตบอต พัฒนาขึ้นโดย Sverker Johansson สำหรับวิกิพีเดียภาษาสวีเดน บอตมุ่งเน้นในการสร้างบทความเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตและสถานที่ต่าง ๆ ทางภูมิศาสตร์

ตามคำอธิบายบอตในวิกิพีเดยภาษาสวีเดน Lsjbot ได้นำเนินการสร้างบทความในวิกิพีเดียภาษาสวีเดน วิกิพีเดียภาษาเซบัวโน(ซึ่งเป็นภาษาแม่ของภรรยาของเขา) และวิกิพีเดียภาษาวาไร และได้ทำการสร้างบทความส่วนใหญ่ในวิกิพีเดียภาษานั้น ๆ 

ในวันที่ 15 มิถุนายน 2556 วิกิพีเดียภาษาสวีเดนได้มีบทความเกินหนึ่งล้านบทความ ซึ่งบทความที่หนึ่งล้านคือบทความที่เขียนโดย Lsjbot ในเรื่องสปีชีส์ของผีเสื้อ *Erysichton elaborata* ซึ่งในขณะเวลานั้น ประมาณครึ่งหนึ่งของจำนวนบทความในวิกิพีเดียภาษาสวีเดนถูกสร้างโดยบอตตัวนี้ และหนึ่งในสามของบทความทั้งหมดที่ถูกสร้างโดย Lsjbot อยู่ในวิกิพีเดียภาษาสวีเดน ในสิงหาคมในปีเดียวกัน Lsjbot ได้ทำการสร้างบทความประมาณ 7,200 บทความต่อวัน ซึ่งถือว่าเป็นการสร้างบทความที่มากที่สุดต่อวันในวิกิพีเดีย

ในปัจจุบัน Lsjbot ได้ทำการแก้ไขมากกว่า 33 ล้านครั้งในวิกิพีเดีย

อ้างอิง
-------

1. ↑  หน้าผู้ใช้ของบอตในวิกิพีเดียภาษาสวีเดน, แปลเป็นภาษาไทยโดยใช้กูเกิลแปลภาษา.
2. ↑  "Swedish Wikipedia surpasses 1 million articles with aid of article creation bot « Wikimedia blog". Blog.wikimedia.org. สืบค้นเมื่อ 2014-08-03.
3. ↑  จำนวนการแก้ไขของ Lsjbot ทาง xtools
ในวิชาแคลคูลัสของการแปรผัน **สมการอ็อยเลอร์-ลากร็องฌ์** หรือ **สมการลากร็องฌ์** คือ สมการปริพันธ์อันดับสองโดยมีผลเฉลยเป็นฟังก์ชัน stationary ถูกพัฒนาโดยนักคณิตศาสตร์ชาวสวิสเซอร์แลนด์ชื่อเลอ็อนฮาร์ท อ็อยเลอร์และนักคณิตศาสตร์ชาวอิตาลี่-ฝรั่งเศสชื่อโฌแซ็ฟ-หลุยส์ ลากร็องฌ์ ในปี 1750s

เนื่องจากฟังก์ชันที่หาอนุพันธ์ได้ (differentiable functional) จะคงที่ ณ บริเวณที่มีค่าสูงสุดและต่ำสุด สมการอ็อยเลอร์-ลากร็องฌ์จะมีประโยชน์มากในการแก้ปัญหาการหาค่าที่เหมาะที่สุด (optimization) ซึ่งให้ค่าบางอย่าง อาจจะเป็นค่าน้อยสุดหรือมากสุดก็ได้ วิธีการนี้เป็นการอุปไมยจากทฤษฎีบทของแฟร์มาร์ตในแคลคูลัส ซึ่งระบุว่าที่จุดใด ๆ บนฟังก์ชันที่หาอนุพันธ์ได้ จะนำไปสู่ค่าสูงสุดหรือต่ำสุดของบริเวณที่พิจารณา (local extremum) ของฟังก์ชัน จากการแก้อนุพันธ์ของฟังก์ชันเท่ากับศูนย์

ในกลศาสตร์แบบลากรองจ์ เนื่องจากหลักการของแฮมิลตันที่อนุรักษ์พลังงาน (stationary action) การวิวัฒนาการของระบบฟิสิกส์จึงถูกอธิบายด้วยผลเฉลยของสมการอ็อยเลอร์-ลากร็องฌ์สำหรับอธิบายแอคชันของระบบ ในกลศาสตร์คลาสสิก (classical mechanics) สมการอ็อยเลอร์-ลากร็องฌ์สามารถให้ผลเฉลยที่สอดคล้องกับการใช้กฎการเคลื่อนที่ของนิวตัน (Newton's laws of motion) แต่ประโยชน์ คือ จะให้รูปแบบสมการสำหรับระบบในระบบพิกัดทั่วไปซึ่งจะสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับระบบพิกัดได้อย่างหลากหลาย ในทฤษฎีสนามคลาสสิก (classical field theory) จะมีรูปแบบสมการของอ็อยเลอร์-ลากร็องฌ์ที่สามารถใช้คำนวณพลศาสตร์ของสนามได้

ดูเพิ่ม
-------


วิกิพจนานุกรม มีความหมายของคำว่า ***Euler–Lagrange equation***

* Lagrangian mechanics
* Hamiltonian mechanics
* Analytical mechanics
* Beltrami identity
* Functional derivative

บันทึก
------

1. ↑  Fox, Charles (1987). *An introduction to the calculus of variations*. Courier Dover Publications. ISBN 978-0-486-65499-7.

อ้างอิง
-------

* Hazewinkel, Michiel, บ.ก. (2001), "Lagrange equations (in mechanics)", *Encyclopedia of Mathematics*, Springer, ISBN 978-1-55608-010-4
**ไคลด์ วิลเลียม ทอมบอ** (อังกฤษ: Clyde William Tombaugh; 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2449 – 17 มกราคม พ.ศ. 2540) เป็นนักดาราศาสตร์ชาวอเมริกันผู้ค้นพบดาวเคราะห์แคระพลูโตเมื่อ พ.ศ. 2473

ทอมบอ เกิดที่เมืองสตรีเตอร์ รัฐอิลลินอย ครอบครัวยากจนเกินกว่าที่จะส่งทอมบอ เข้าศึกษาในมหาวิทยาลัยได้ หลังจากครอยครัวย้ายไปเมืองอยู่ที่รัฐแคนซัส ทอมบอ ได้สร้างกล้องโทรทัศน์ขึ้นด้วยตนเองเพื่อใช้ส่องดูดาว จากการส่งภาพวาดดาวพฤหัสและดาวอังคารที่เขาศึกษาจากกล้องทำเองไปให้สถาบันหอดูดาวโลเวลล์ดู ทอมบอจึงได้งานเป็นผู้ช่วยนักดาราศาสตร์ที่นั่นแลได้ค้นพบดาวพลูโตดังกล่าวเมื่อ พ.ศ. 2473 การค้นพบนี้เองที่ทำให้ทอมบอ ได้เข้าศึกษาและจบสาขาดาราศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยแคนซัสและมหาวิทยาลัยนอร์ทแอริโซนา

ไคลด์ ทอมบอ ทำงานที่หอดูดาวโลเวลล์ระหว่าง พ.ศ. 2472 - พ.ศ. 2488 จึงได้ย้ายไปสอนวิชาดาราศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยนิวเม็กซิโกตั้งแต่ พ.ศ. 2498 จนเกษียณจากงานเมื่อ พ.ศ. 2516

ไคลด์ ทอมบอ ค้นพบดาวเคราะห์น้อย (asteroid) มากถึง 14 ดวง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผลพลอยได้จากการค้นหาดาวเตราะห์ต่างๆ รวมทั้งดาวพลูโต ราชสมาคมดาราศาสตร์ แห่งประเทศอังกฤษได้มอบ *เหรียญรางวัลแจ็กสัน-วิลท์* ให้แก่เขาเมื่อ พ.ศ. 2474 และเถ้ากระดูกของทอมบอส่วนหนึ่งได้รับการบรรจุไว้ในยานอวกาศ "นิวฮอไรซอน" ที่เดินทางไปยังดาวพลูโต 

ไคลด์ วิลเลียม ทอมบอ ถึงแก่กรรมที่นิวเม็กซิโกเมื่ออายุ 91 ปี

อ้างอิง
-------

* The Cambridge Biograhical Encyclopedia / Edited by David Cystal-2nd ed. Cambridge University Press, 2000
บียาลัสเอสเตรยัส (Villa Las Estrellas) เป็นที่ตั้งถิ่นฐานของพลเรือนเพียงแห่งเดียวของชิเลียนแอนตาร์กติกเทร์ริทอรี
**ชิเลียนแอนตาร์กติกเทร์ริทอรี** (อังกฤษ: Chilean Antarctic Territory) หรือ **เตร์ริโตริโอชิเลโนอันตาร์ติโก** (สเปน: *Territorio Chileno Antártico*) เป็นดินแดนในทวีปแอนตาร์กติกาที่ประเทศชิลีอ้างสิทธิ์ครอบครอง แต่ไม่ได้รับการยอมรับจากนานาชาติ ชิเลียนแอนตาร์กติกเทร์ริทอรีมีอาณาเขตนับตั้งแต่ละติจูด 53° ตะวันตก ถึง 90° ตะวันตก และจากขั้วโลกใต้ถึงลองจิจูด 60° ใต้ โดยมีบางส่วนทับซ้อนกับเขตที่อาร์เจนตินาและสหราชอาณาจักรอ้างสิทธิ์ ชิเลียนแอนตาร์กติกเทร์ริทอรีมีพื้นที่ 1,250,000 ตารางกิโลเมตร และมีประชากร 130 คน การบริหารปกครองดินแดนนี้ขึ้นอยู่กับเทศบาลกาโบเดออร์โนส (*Cabo de Hornos*) บนแผ่นดินใหญ่ของทวีปอเมริกาใต้

ในระบบการบริหารดินแดนของชิลีนั้น "อันตาร์ติกา" (*Antártica*) เป็นชื่อของเทศบาลที่มีท้องที่ครอบคลุมชิเลียนแอนตาร์กติกเทร์ริทอรีทั้งหมด แต่เทศบาลอันตาร์ติกานั้นต้องอยู่ภายใต้การบริหารจัดการจากเทศบาลกาโบเดออร์โนสซึ่งมีศูนย์กลางการปกครองอยู่ที่ปูเอร์โตวิเลียมส์ และขึ้นอยู่กับจังหวัดอันตาร์ติกาชิเลนา (*Antártica Chilena*) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแคว้นมากายาเนสและลาอันตาร์ติกาชิเลนาอีกทอดหนึ่ง เทศบาลอันตาร์ติกาได้รับการจัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม ค.ศ. 1961 โดยขึ้นกับจังหวัดมากายาเนส (*Magallanes*) จนถึงปี ค.ศ. 1975 จังหวัดอันตาร์ติกาชิเลนาก็ได้รับการจัดตั้งขึ้น ทำให้อำนาจการบริหารชิเลียนแอนตาร์กติกเทร์ริทอรี (หรือเทศบาลอันตาร์ติกา) ย้ายมาอยู่ที่เมืองปูเอร์โตวิเลียมส์ เมืองหลวงของจังหวัดอันตาร์ติกาชิเลนาแทน
พระสาทิสลักษณ์ของ เจ้าชายยฺหวิ่นซื่อ
**ยฺหวิ่นซื่อ** (29 มีนาคม 1680 - 5 ตุลาคม 1726) พระนามเมื่อแรกประสูติคือ **อิ้นซื่อ** เป็นเจ้าชายแมนจูของราชวงศ์ชิง เป็นโอรสองค์ที่ 8 ของจักรพรรดิคังซี พระองค์เป็นบุคคลสำคัญในความขัดแย้งเรื่องการสืบราชสมบัติของพระราชบิดา เจ้าชายยฺหวิ่นซื่อเชื่อกันว่าพระองค์เป็นที่ชื่นชอบของขุนนางส่วนใหญ่ในราชสำนักที่จะเป็นจักรพรรดิองค์ต่อไป แต่ท้ายที่สุดก็พ่ายแพ้ให้กับเจ้าชายอิ้นเจิ้นพระเชษฐาองค์ที่ 4 ของพระองค์ ผู้ต่อมากลายเป็นจักรพรรดิยงเจิ้ง

หลังจากจักรพรรดิยงเจิ้งเสด็จขึ้นครองสิริราชสมบัติในปี ค.ศ. 1723 เจ้าชายยฺหวิ่นซื่อได้รับการเสนอพระนามให้เป็นที่ปรึกษาระดับสูงขององค์จักรพรรดิและอัครมหาเสนาบดี พระองค์ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ เหลียงชินหวัง พระองค์ถูกถอดออกจากตำแหน่งสี่ปีต่อมา บรรดาศักดิ์ของพระองค์ถูกริบจากนั้นพระองค์ก็ถูกขับออกจากราชวงศ์ พระองค์ถูกตั้งข้อหาก่ออาชญากรรมและถูกส่งตัวเข้าคุกซึ่งเป็นสถานที่พระองค์สิ้นพระชนม์ พระองค์ได้รับการคืนความยุติธรรมย้อนหลังในรัชสมัยของจักรพรรดิเฉียนหลง

พระประวัติ
----------

เจ้าชายยฺหวิ่นซื่อประสูติแต่จักรพรรดิคังซี และเหลียงเฟย (เมื่อแรกเกิดคือ เว่ย ชวงเจี๋ย) มารดาคือสตรีชาวแมนจูจากกองธงเหลือง และถูกเลี้ยงดูโดยพระมเหสีฮุ่ยพระมารดาของเจ้าชายอิ้นจื่อโอรสองค์ใหญ่ของจักรพรรดิคังซี เหลียงเฟยถูกนักประวัติศาสตร์บางคนเห็นว่ามาจากปูมหลังที่เสียเปรียบ เพราะพระนางเป็นซินเจ๋อกู้ (จีน: 辛者庫) หมายถึงวรรณะทาสก่อนที่พระนางจะกลายเป็นนางสนมของจักรพรรดิคังซี ในขณะที่สถานะอันต่ำต้อยของครอบครัวพระมารดาของพระองค์ได้ส่งผลกระทบต่อเจ้าชายยฺหวิ่นซื่อ และมันก็เป็นแรงผลักดันให้เจ้าชายยฺหวิ่นซื่อเอาชนะอุปสรรคผ่านการทำงานหนัก เมื่อเวลาผ่านไปเจ้าชายยฺหวิ่นซื่อก็กลายเป็นหนึ่งในโอรสองค์โปรดของจักรพรรดิคังซี พระองค์ได้รับความนิยมจากขุนนางในราชสำนัก และพระปิตุลา (ลุง) ของพระองค์คือฟู่เฉวียน (โอรสองค์ที่ 2 ของจักรพรรดิชุ่นจื้อ และเป็นพระเชษฐาต่างพระราชมารดาของจักรพรรดิคังซี) มักจะสรรเสริญพระองค์ต่อหน้าพระบิดา เมื่อพระชนมายุเพียง 18 พรรษา เจ้าชายยฺหวิ่นซื่อได้รับพระราชทานพระยศเป็น Doroi beile ซึ่งเป็นอันดับสามของเชื้อพระวงศ์ชั้นสูง

อ้างอิง
-------

1. 1 2  Xia, Xin (12 October 2012). "揭秘康熙所有兒子們的下場 (Revealing The Ending Of All Of Kangxi's Sons)". *Xinhuanet.com* (ภาษาจีน). Huasheng Online (華聲在線). สืบค้นเมื่อ 28 July 2014.
2. 1 2  Wang, Jia (9 February 2011). "歷史上真實的胤禩 (The True Yinsi In History)". *Huaxia.com* (ภาษาจีน). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2014-08-11. สืบค้นเมื่อ 28 July 2014.
สำหรับภาพยนตร์ที่สร้างเกี่ยวกับเที่ยวบินนี้ ดูที่ ไฟลท์ 93

**ยูไนเต็ดแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 93** (อังกฤษ: United Airlines Flight 93) เป็นเที่ยวบินภายในประเทศที่ออกเดินทางจากท่าอากาศยานนานาชาตินูอาร์ก ลิเบอร์ตี ที่เมืองนวร์ก รัฐนิวเจอร์ซีย์ ประเทศสหรัฐอเมริกา และมีจุดหมายปลายทางคือ ท่าอากาศยานนานาชาติซานฟรานซิสโก ที่ เมืองซานฟรานซิสโก รัฐแคลิฟอร์เนีย ถูกจี้เครื่องบิน เมื่อวันที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2544 หลังจากเครื่องบินออกเดินทางประมาณ 46 นาที สลัดอากาศได้ทำการยึดเครื่องบิน บริเวณเหนือน่านฟ้านิวยอร์ก โดยอาจจะมีเป้าหมายชนอาคารรัฐสภา แต่ขณะโดนจี้ ผู้โดยสารได้ต่อสู้กับผู้ก่อการร้ายจนเครื่องบินตกที่รัฐเพนซิลเวเนีย ประเทศสหรัฐอเมริกา และทำให้สลัดอากาศไม่บรรลุเป้าหมายในการพุ่งชนอาคารรัฐสภา จนหลายคนยกย่องผู้โดยสารในเที่ยวบินนี้เป็นผู้กล้าหาญ

ยูไนเต็ดแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 93 เป็นเที่ยวบินเดียวที่ไม่ประสบความสำเร็จในการบรรลุเป้าหมายของผู้ก่อการร้าย จากการจี้เครื่องบินทั้ง 4 ลำใน วินาศกรรม 11 กันยายน พ.ศ. 2544 (เที่ยวบินอีก 3 เที่ยวบิน คือ อเมริกันแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 11, อเมริกันแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 77 และยูไนเต็ดแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 175)

เส้นทางการบิน
แผนผังแสดงระดับความสูงของเครื่องก่อนตก
N591UA เครื่องบินลงจอดเมื่อวันที่ 8 กันยายน 2544 สามวันก่อนที่ถูกจี้เครื่องบิน

| วินาศกรรม11 กันยายน 2544 |
| --- |
|  |
| เครื่องบินในเหตุการณ์ |
| * อเมริกันแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 11
* ยูไนเต็ดแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 175
* อเมริกันแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 77
* ยูไนเต็ดแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 93
 |
| 
ที่เกิดเหตุในเหตุการณ์ |
| * เวิลด์เทรดเซ็นเตอร์
* เดอะเพนตากอน
* ซอมเมอร์เซ็ต ,เพนซิลวาเนีย
 |
| ผู้ก่อการร้ายในเหตุการณ์ |
| * กลุ่มอัลกออิดะฮ์
* อุซามะฮ์ บิน ลาดิน
* คาลิส ชาค์ มูฮาน
* สมาชิกอื่น ๆ กลุ่มอัลกออิดะฮ์
 |
| * ด
* ค
* ก
 |

ผู้โดยสารและลูกเรือ
-------------------

หมายเหตุ: รายการนี้ไม่รวมถึงสัญชาติของจี้เครื่องบินสี่คน

| สัญชาติ | ผู้โดยสาร | ลูกเรือ | รวม |
| --- | --- | --- | --- |
| สหรัฐ | 30 | 7 | 37 |
| เยอรมนี | 1 | 0 | 1 |
| ญี่ปุ่น | 1 | 0 | 1 |
| นิวซีแลนด์ | 1 | 0 | 1 |
| รวมทั้งหมด | 33 | 7 | 40 |

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**ยูไนเต็ดแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 93**

* The Final 9/11 Commission Report เก็บถาวร 2010-08-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Flight 93 Cockpit Tape Transcript เก็บถาวร 2013-12-08 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.
* Flight 93 Memorial Project เก็บถาวร 2007-02-09 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (official website).
* A video dedicated to the Heroes of Flight 93 เก็บถาวร 2020-09-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.
* National Park Foundation Flight 93 Memorial Site.
* Timeline of events on Flight 93

พิกัดภูมิศาสตร์: 40°03′04″N 78°54′17″W﻿ / ﻿40.05111°N 78.90472°W﻿ / 40.05111; -78.90472
อาลี อัชราฟ ดาวิเชียน

*เกิด*: 25 สิงหาคม 1941; เคร์มอนชอฮ์  
*เสียชีวิต*: 26 ตุลาคม 2017; แคแรจ  
*ประเทศ*: ประเทศอิหร่าน  

**ข้อมูลอย่างเป็นทางการ**

*อาชีพ*: นักเขียนนวนิยาย, short story writer, children's writer, นักวิจารณ์วรรณกรรม  

**อาลี อัชราฟ ดาวิเชียน** (เปอร์เซีย: علی‌اشرف درویشیانعلی‌اشرف درویشیان‎‎; 25 สิงหาคม ค.ศ. 1941 – 26 ตุลาคม ค.ศ. 2017) เป็นนักเขียนและนักวิชาการชาวอิหร่าน ภายหลังจากการสิ้นสุดอบรมวิทยาลัย ดาวิเชียนก็สอนในหมู่บ้านยากจน ใน กิลาน-อี-กฮาบ และ ซาห์ อาบาด (ปัจจุบันคือเมือง อิสลามาบาด)

มาร์เจน ซาสตราพี นักเขียนลูกครึ่งอิหร่าน-ฝรั่งเศส ได้กล่าวถึง ดาวิเชียน ว่า เขานิยายภาพ *แพร์ซโพลิส* ดาวิเชียนเสียชีวิตที่โรงพยาบาลเมื่อวันที่ 26 ตุลาคม ค.ศ. 2017

อ้างอิง
-------

1. ↑  Satrapi, Marjane. *The Complete Persepolis*. *Pantheon Books*. 30 October 2007. 33. ISBN 0-375-71483-9, ISBN 978-0-375-71483-2
2. ↑  "علی‌اشرف درویشیان درگذشت". *BBC Persian*. สืบค้นเมื่อ 26 October 2017.

* about his book (in Persian) เก็บถาวร 2010-04-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* زندگي ديگري نمي‌خواستم، گفت‌و‌گو با شهناز دارابيان (in Persian)[*ลิงก์เสีย*]

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* هندوانه‌ی گرم ـ علی‌اشرف درویشیان (in Persian) เก็บถาวร 2018-09-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* مصاحبه با علی اشرف درویشیان، نویسنده (in Persian)
**ออสการ์ โกเมียร์ สวอห์น** (สวีเดน: *Oscar Gomer Swahn*; 20 ตุลาคม ค.ศ. 1847 – 1 พฤษภาคม ค.ศ. 1927) เป็นนักกีฬายิงปืนชาวสวีเดนที่เข้าแข่งขันในกีฬาโอลิมปิกสามครั้งและได้รับรางวัลหกเหรียญ ซึ่งรวมถึงสามเหรียญทอง สวอห์นครองสถิติในฐานะนักกีฬาโอลิมปิกที่อายุมากที่สุดในขณะแข่งขัน, คนที่อายุมากที่สุดที่คว้าเหรียญทอง และเป็นคนที่อายุมากที่สุดที่ได้เหรียญรางวัลโอลิมปิก

ประวัติ
-------

ในโอลิมปิกฤดูร้อน 1908 ออสการ์ สวอห์น ได้รับรางวัลสองเหรียญทองในการแข่งยิงเป้ากวางวิ่ง แบบซิงเกิลชอต (บุคคล และทีม) และหนึ่งเหรียญทองแดองในการแข่งยิงเป้ากวางวิ่ง แบบดับเบิลชอต ประเภทบุคคล ขณะนั้นเขาอายุ 60 ปี โดยอายุน้อยกว่าโจชัว มิลเนอร์ หนึ่งปี ซึ่งเป็นผู้คว้าเหรียญทองที่มีอายุมากที่สุดในเวลานั้น

เมื่อโอลิมปิกฤดูร้อน 1912 มาจัดที่ประเทศบ้านเกิดของเขา ซึ่งคือสวีเดน เขาได้เป็นสมาชิกของทีมยิงเป้ากวางวิ่ง แบบซิงเกิลชอต ซึ่งได้รับรางวัลเหรียญทองอีกครั้ง นอกจากนี้ เขายังได้รับรางวัลเหรียญทองแดงอีกครั้งในการแข่งยิงเป้ากวางวิ่ง แบบดับเบิลชอต ประเภทบุคคล แต่ได้อันดับสี่ในการแข่งซิงเกิลชอต ประเภทบุคคล ซึ่งลูกชายของเขาที่ชื่ออัลเฟรด สวอห์น เป็นผู้ชนะการแข่ง เมื่ออายุ 64 ปี 258 วัน เขาได้กลายเป็นผู้ชนะรางวัลเหรียญทองที่มีอายุมากที่สุดเท่าที่เคยมีมา ซึ่งเป็นสถิติที่เขายังคงครองอยู่

ในโอลิมปิกฤดูร้อน 1920 เขากลายเป็นนักกีฬาที่มีอายุมากที่สุดที่เข้าแข่งขันในกีฬาโอลิมปิกเมื่ออายุ 72 ปี ผลงานที่ดีที่สุดของเขาคือในการแข่งประเภททีม ได้แก่ อันดับที่สี่ในการแข่งยิงเป้ากวางวิ่ง แบบซิงเกิลชอต และอันดับสองในการแข่งการแข่งยิงเป้ากวางวิ่ง แบบดับเบิลชอต ด้วยเหรียญเงินนี้ ยังทำให้เขาเป็นผู้ได้รับเหรียญรางวัลที่มีอายุมากที่สุดตลอดกาล (ไม่นับการแข่งศิลปะ)

ในการแข่งขันทีมยิงปืนของสวีเดนทั้งหมดที่ออสการ์ สวอห์น เข้าร่วมในกีฬาโอลิมปิกปี ค.ศ. 1908, 1912 และ 1920 เขาได้แข่งขันเคียงข้างลูกชายของเขา อัลเฟรด สวอห์น

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Sports Reference: Oscar Swahn". *Sports Reference*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-04-17. สืบค้นเมื่อ 2014-02-21.
2. ↑  "Oldest and Youngest Olympians". *www.topendsports.com* (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 23 February 2018.
3. ↑  "Oldest Olympic gold medallist". *Guinness World Records*. สืบค้นเมื่อ 23 February 2018.
4. ↑  "Oldest Olympic medallist". *Guinness World Records*. สืบค้นเมื่อ 23 February 2018.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**ออสการ์ สวอห์น**

* databaseOlympics.com ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (เก็บถาวร 30 กันยายน 2008)
* แม่แบบ:IOC profile
หน้านี้เป็นชื่อบุคคลจีน นามสกุลคือ *อี้*

**อี้ จงเทียน** (เกิด 2490) เป็นนักเขียน, นักประวัติศาสตร์, นักปราชญ์ชาวจีน

ประวัติ
-------

อี้จงเทียนใช้ชีวิตในวัยเด็กที่ เมืองฉางซา มณฑลหูหนาน และใช้ชีวิตในวัยรุ่นที่ เมืองอู่ฮั่น มณฑลหูเป่ย ในปี พ.ศ. 2508 ภายหลังสำเร็จการศึกษาจากชั้นมัธยมศึกษา อี้จงเทียนถูกส่งไปยังเขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์ เพื่อเขาร่วมกองกำลังการผลิตแห่งซินเจียง และกลายเป็นอาจารย์สอนโรงเรียนมัธยมศึกษาในเวลาต่อมา หลังกลับจากซินเจียง อี้จงเทียนได้เข้าศึกษาใน มหาวิทยาลัยอู่ฮั่น สาขาวรรณกรรมจีนโบราณ และสำเร็จการศึกษาในปี พ.ศ. 2521 และสำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาโทในอีกสามปีถัดมา ซึ่งภายหลังเขาได้ตัดสินในที่จะเป็นอาจารย์สอนในมหาวิทยาลัย ปัจจุบันอี้จงเทียนเป็นศาสตราจารย์ที่ วิทยาลัยมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเซียะเหมิน

ทางด้านวิชาการ
--------------

อี้จงเทียนมีความสนใจทางด้านวิชาการหลายสาขา เช่น วรรณกรรม,ทัศนศิลป์,มานุษยวิทยา,ประวัติศาสตร์และมุนุษยศาสตร์ และอี้จงเทียนยังสนใจในด้านการพัฒนาเมืองสมัยใหม่ในจีน และยังถูกอ้างถึงในการผังเมืองด้วย

การทำงาน
--------

อี้จงเทียนตีพิมพ์หนังสือทางวิชาการที่เขาสนใจหลายๆเล่ม และเป็นที่นิยม นี่จึงทำให้เกิดการโต้เถียงเป็นอย่างมาก แต่ก็ทำให้งานของอี้จงเทียนเป็นที่นิยม

ในปี พ.ศ. 2548 อี้จงเทียนออกรายการแลคเชอร์รูม ในช่อง ซีซีทีวี 10 ซึ่งได้บรรยายในชุดหัวข้อ บุคคลสำคัญยุคฮั่น และในปี พ.ศ. 2549 ในชุดอี้จงเทียนพิเคราะห์สามก๊ก ซึ่งประสบความสำเร็จเป็นอย่างมาก และยังกระตุ้นให้เกิดข้อถกเถียงเกี่ยวกับคุณภาพทางวิชาการที่เขาบรรยาย 

ในปี พ.ศ. 2551 อี้จงเทียนได้บรรยายในชุด ปรัชญาก่อนราชวงศ์ฉิน

เพิ่มเติม
---------

* Yi Zhongtian's personal blog
* Yi Zhongtian's profile on People.com.cn เก็บถาวร 2006-12-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ข้อมูลแบบเปิดคือแนวความคิดที่ว่าข้อมูลบางอย่างควรจะใช้ประโยชน์ได้โดยเสรีสำหรับทุกคน เพื่อใช้และเผยแพร่ตามที่พวกเขาต้องการ โดยไม่มีข้อจำกัดจากลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร หรือกลไกการควบคุมอื่น เป้าหมายของขบวนการข้อมูลแบบเปิดคล้ายคลึงกับขบวนการ "เปิด" อื่น ๆ นั้น เช่น ชญาที่อยู่เบื้องหลังข้อมูลแบบเปิดได้เกิดขึ้นมาเป็นเวลานานแล้ว (เช่น ในประเพณีของเมอร์ตันในวงการวิทยาศาสตร์) ปรัชญาที่อยู่เบื้องหลังข้อมูลแบบเปิดได้เกิดขึ้นมาเป็นเวลานานแล้ว (เช่น ในประเพณีของเมอร์ตันในวงการวิทยาศาสตร์) แต่คำว่า "ข้อมูลแบบเปิด" นั้นได้รับความนิยมเมื่อเร็ว ๆ นี้ด้วยการกำเนิดของของอินเทอร์เน็ตและโดยเฉพาะอย่างยิ่งด้วยการเปิดตัวการริเริ่มของรัฐบาลเกี่ยวกับข้อมูลแบบเปิด เช่น ข้อมูลเปิดโครงการของรัฐบาลเช่นและ

ภาพรวม
------

แนวคิดของข้อมูลแบบเปิดไม่ได้ใหม่ แต่นิยามถูกทำให้เป็นทางค่อนข้างใหม่ หลัก ๆ แล้วได้แก่การทำให้เป็นทางการที่อยู่ใน Open Definition ซึ่งสามารถสรุปได้ในข้อความว่า "ส่วนของข้อมูลจะเป็นแบบเปิด ถ้าบุคคลใด ๆ มีเสรีภาพที่จะใช้ นำมาใช้ใหม่ และแจกจ่าย โดยมีข้อบังคับอย่างมากที่สุดแต่เพียงว่าต้องแสดงที่มาและ/หรือต้องอนุญาตแบบเดียวกัน

1. ↑  See Open Definition home page and the full Open Definition
**ข้อมูล** คือลำดับของสัญลักษณ์ใด ๆ ที่มีความหมายโดยการปฏิบัติการเฉพาะเพื่อตีความ ข้อมูลดิจิทัลคือปริมาณ อักขระ หรือสัญลักษณ์ในการดำเนินการอันกระทำโดยคอมพิวเตอร์ เก็บและบันทึกลงในสื่อแม่เหล็ก เชิงแสง หรือเชิงกลเป็นต้น และส่งผ่านในรูปแบบสัญญาณไฟฟ้า
โปรแกรมคือกลุ่มข้อมูลที่ประกอบด้วยอนุกรมของชุดคำสั่งซอฟต์แวร์ที่ลงรหัสไว้ สำหรับควบคุมการดำเนินการของคอมพิวเตอร์หรือเครื่องจักรอื่น

องค์ประกอบของหน่วยความจำคอมพิวเตอร์ทางกายภาพ ประกอบด้วยเลขที่อยู่และหน่วยเก็บข้อมูลไบต์หรือเวิร์ด ข้อมูลดิจิทัลมักจะถูกเก็บในฐานข้อมูลเชิงสัมพันธ์ เช่นตารางหรือฐานข้อมูลเอสคิวแอล และโดยทั่วไปสามารถแทนด้วยข้อมูลคู่กุญแจ-ค่าแบบนามธรรม ข้อมูลสามารถถูกจัดการให้เป็นโครงสร้างข้อมูลได้หลายชนิด อาทิ แถวลำดับ กราฟ วัตถุ ฯลฯ และโครงสร้างข้อมูลสามารถเก็บข้อมูลได้หลายประเภท เช่น จำนวนตัวเลข สายอักขระ หรือแม้แต่โครงสร้างข้อมูลอื่น ข้อมูลถูกส่งผ่านเข้าและออกคอมพิวเตอร์ผ่านทางอุปกรณ์รอบข้าง

ในการใช้คำอีกทางหนึ่ง ไฟล์ฐานสอง (ซึ่งมนุษย์อ่านไม่ได้) บางครั้งก็ถูกเรียกว่า "ข้อมูล" เพื่อให้แตกต่างจาก "ข้อความ" ที่มนุษย์อ่านได้

มีการประมาณการไว้ว่า ปริมาณของข้อมูลดิจิทัลใน พ.ศ. 2550 มีทั้งหมด 281 เอกซะไบต์ (2.81 แสนล้านจิกะไบต์)

ลักษณะเฉพาะ
-----------

สิ่งสำคัญของข้อมูลคือ ข้อมูลอันหนึ่งคือค่าที่เก็บอยู่ที่ตำแหน่งเฉพาะแห่งหนึ่ง

โดยพื้นฐานแล้ว คอมพิวเตอร์จะปฏิบัติการตามลำดับของชุดคำสั่งที่กำหนดไว้ในรูปแบบของข้อมูล กลุ่มของชุดคำสั่งที่ทำงานตามที่กำหนดเรียกว่า "โปรแกรม" หากพิจารณาตามที่เรียก โปรแกรมที่ถูกเรียกใช้โดยคอมพิวเตอร์จะประกอบด้วยรหัสเครื่องฐานสอง องค์ประกอบของหน่วยเก็บที่จัดดำเนินการโดยโปรแกรมก็เป็นข้อมูลเช่นกัน (ไม่คำนึงถึงส่วนที่ดำเนินการจริงโดยซีพียู) บทสรุปที่น่าพิศวงก็คือ ทั้งชุดคำสั่งของโปรแกรมและข้อมูลที่โปรแกรมจัดการ ต่างก็ถูกเก็บบันทึกด้วยวิธีเดียวกัน ดังนั้นมันจึงเป็นไปได้ว่า โปรแกรมคอมพิวเตอร์ก็อาจทำงานบนโปรแกรมคอมพิวเตอร์อื่นได้ โดยจัดดำเนินการบนข้อมูลเชิงโปรแกรมของมัน

เส้นแบ่งระหว่างโปรแกรมกับข้อมูลนั้นก็อาจคลุมเครือ ยกตัวอย่างอินเทอร์พรีเตอร์เป็นโปรแกรมหนึ่ง ข้อมูลที่ป้อนเข้าอินเทอร์พรีเตอร์ก็เป็นโปรแกรมโดยตัวมันเอง เพียงแต่ว่ามันยังไม่ได้ถูกแปลเป็นภาษาเครื่องเพื่อให้เครื่องทำงานได้ ในหลาย ๆ กรณี โปรแกรมที่ป้อนเข้าอินเทอร์พรีเตอร์นั้นจะเป็นไฟล์ข้อความที่มนุษย์สามารถอ่านได้ ซึ่งจัดดำเนินการโดยโปรแกรมแก้ไขข้อความ (อันเกี่ยวข้องกับข้อมูลข้อความล้วนมากกว่า) เมทาโปรแกรมมิงก็เป็นอีกตัวอย่างหนึ่งที่เกี่ยวกับโปรแกรมที่จัดดำเนินการโปรแกรมอื่นเป็นข้อมูล โปรแกรมอย่างเช่นคอมไพเลอร์ ลิงเกอร์ ดีบักเกอร์ ตัวอัปเดตโปรแกรม โปรแกรมสแกนไวรัส ฯลฯ ก็ใช้โปรแกรมอื่นเป็นข้อมูลเช่นกัน

อ้างอิง
-------

1. ↑  "data". *Oxford Dictionaries*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-10-06. สืบค้นเมื่อ 2012-10-11.
2. ↑  "computer program". *The Oxford Pocket Dictionary of Current English*. สืบค้นเมื่อ 2012-10-11.
3. ↑  "file(1)". *OpenBSD Manual Pages*. 2004-12-04. สืบค้นเมื่อ 2007-03-19.