สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ตลาดพลู (แก้ความกำกวม)
ตลาดพลู ปี 2562
**ตลาดพลู** เป็นชื่อย่านและตลาดตั้งอยู่บริเวณถนนเทอดไท แขวงตลาดพลู เขตธนบุรี ติดกับคลองบางกอกใหญ่ ขอบเขตตลาดพลูด้านกายภาพ อาจแบ่งเป็นย่านกับส่วนตลาด ย่านตลาดพลูกินพื้นที่ริมคลองบางกอกใหญ่หรือคลองบางหลวงฝั่งซ้าย นับแต่วัดเวฬุราชิณเรื่อยไปจนจรดวัดขุนจันทร์ ริมคลองด่านหรือคลองสนามชัย ส่วนตลาดเริ่มตั้งแต่สะพานช้างตรงคลองวัดราชคฤห์วรวิหาร ถึงบริเวณสะพานรัชดาภิเษก ซึ่งมีถนนตอนในเรียกว่า *ถนนตลาดพลู* ไม่เรียกตลาดวัดกลางว่าตลาดพลู แต่ตลาดวัดกลางจัดอยู่ในย่านตลาดพลู

ประวัติ
-------

### ชุมชนโบราณ

คลองบางหลวงหรือคลองบางกอกใหญ่ ช่วงที่ไหลผ่านตลาดพลู ในอดีตมีการทำสวนพลู มีตลาดท้องน้ำ
พื้นที่ย่านตลาดพลูเป็นที่ราบลุ่มติดคลองบางหลวงซึ่งในอดีตเคยเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาสายเดิม เมื่อมีการขุดคลองลัดบางกอกในรัชสมัยสมเด็จพระไชยราชาธิราช (พ.ศ. 2077–2089) ทำให้ร่องน้ำเปลี่ยนสภาพคับแคบลง

ชุมชนโบราณย่านตลาดพลูมีหลักฐานการอพยพเข้ามาตั้งบ้านเรือนของกลุ่มชนต่าง ๆ ตั้งแต่ปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา ทั้งชาวมอญ มุสลิม และจีน จากหลักฐานใน *พงศาวดารกรุงธนบุรี* ได้กล่าวถึงพื้นที่บริเวณตลาดพลูว่ายังมีสภาพป่ารก ต่อมาเมื่อมีผู้อพยพมามากขึ้นในสมัยกรุงธนบุรีและรัตนโกสินทร์ตอนต้น ย่านตลาดพลูจึงกลายเป็นพื้นที่สวน

### ตลาดซื้อขายพลู

ครั้นชาวจีนที่มาตั้งถิ่นฐานมาตั้งแต่สมัยกรุงธนบุรี เมื่อย้ายราชธานีไปยังฝั่งพระนคร ชาวจีนที่ตลาดพลูบางส่วนจึงได้ย้ายไปสำเพ็ง และมีชาวมุสลิมจากภาคใต้ย้ายเข้ามาแทนที่ ได้ริเริ่มการทำสวนพลูที่นี่ ทั้งชาวมุสลิมและชาวจีนต่างทำสวนพลูจนเป็นอาชีพที่แพร่หลาย เกิดเป็นตลาดซื้อขายพลูที่เรียกว่า "ตลาดพลู" จนบัดนี้ สันนิษฐานว่าชื่อ "ตลาดพลู" มีมาตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นอย่างน้อย หลักฐานจากหนังสือจดหมายเหตุ *บางกอกรีคอร์เดอร์* ฉบับวันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2408 (รัชกาลที่ 4) ปรากฏเนื้อหาเรื่อง "รายชื่อผู้ที่ซื้อจดหมายเหตุนี้... เจ้าแบน บ้านอยู่ริมตลาดพลูข้างใน....."

ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวถือว่าเป็นแหล่งปลูกพลูสำคัญในย่านบางไส้ไก่และย่านบางยี่เรือ ตลาดท้องน้ำในย่านนี้กินพื้นที่กว้างตั้งแต่ปากคลองด่านไปจนถึงหน้าวัดเวฬุราชิณ แต่หนาแน่นในแถบหน้าวัดอินทารามวรวิหาร วัดจันทารามวรวิหาร และวัดราชคฤห์วรวิหาร ซึ่งชาวบ้านเรียกออกเป็นสองตลาดใหญ่ ๆ คือ *ตลาดวัดกลาง* กับ *ตลาดพลู* โดยขอบเขตพื้นที่ของตลาดวัดกลางและตลาดพลูปรากฏชัดเจนขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ระบุว่า ตลาดพลูกินพื้นที่บริเวณตั้งแต่ปากคลองบางน้ำชนไปถึงปากคลองบางสะแก ส่วนตลาดวัดกลางนั้นเริ่มตั้งแต่วัดอินทารามเรื่อยมาถึงวัดราชคฤห์ หลักฐานจากหนังสือของกรมไปรษณีย์ สารบาญชีส่วนที่ 2 คือ ราษฎรในจังหวัด ถนน และตรอก จ.ศ. 1245 (พ.ศ. 2426 รัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เล่ม 2) ปรากฏคำว่า *ถนนตลาดพลู*

### รถไฟสายท่าจีนจากคลองสาน

สถานีตลาดพลู เริ่มมีตั้งแต่ พ.ศ. 2445
มีการตัดถนนรัชดา-ท่าพระข้ามถนนเทอดไท ในช่วง พ.ศ. 2526
สุณี ข้าวหมูแดง
พ.ศ. 2445 ได้มีการสร้างทางรถไฟสายท่าจีนจากคลองสาน จังหวัดธนบุรี ถึงมหาชัย จังหวัดสมุทรสาคร ทำให้สะดวกต่อการขนส่งอาหารทะเลขึ้นมาขาย ตลาดพลูเป็นที่ตั้งของสถานีตลาดพลู ย่านตลาดพลูได้กลายเป็นชุมทางของการสัญจรที่คนในท้องที่สวนด้านในจากหนองแขม บางแค บางแวก บางขุนเทียน มีการสัญจรโดยเส้นทางเรือ เพื่อต่อเรือเมล์หรือรถไฟเข้าไปในพระนครหรือเมืองแม่กลองและหัวเมืองทางใต้ อีกทั้งตลาดพลูมีโรงบ่อนเบี้ยหลวง บ่อนการพนันที่ถูกกฎหมายของรัฐ และมีโรงหนัง โรงงิ้ว โรงยาฝิ่น ชาวจีนที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานในย่านตลาดพลู ทำให้การค้าในพื้นที่นี้เติบโตกลายเป็นตลาดใหญ่สุดในย่านฝั่งธนบุรี ค้าขายสินค้าอุปโภคบริโภค ทั้งผลิตในประเทศและจากเมืองจีน ได้แก่ เครื่องโต๊ะ เก้าอี้ ตู้เตียง ถ้วยชาม เต้าเจี้ยว ซีอิ๊ว น้ำปลา ลูกพลับ ลูกไหน ลิ้นจี่ดอง ใบชา เหล้าจีน เครื่องอัฐบริขาร เครื่องจันอับ ตลอดจนขนมและข้าวของเซ่นไหว้นานาชนิดของคนจีน

### ตัดถนนเทอดไท

กระทั่งช่วง พ.ศ. 2480 มีการตัดถนนเทอดไทผ่านเข้ามาในย่านตลาดพลู ตลาดพลูปรับเปลี่ยนจากการทำการเกษตรอย่างเดียวมาทำการค้าโชห่วย เปิดร้านอาหาร และธุรกิจอย่างอื่น เช่น โรงงานยาหม่องตราถ้วยทอง ยาหอมตรา 5 เจดีย์ โรงทำเต้าเจี้ยว โรงนึ่งปลาทู โรงน้ำปลา เป็นต้น นับเป็นช่วงที่มีความเจริญสูงสุดของตลาดพลู รวมทั้งการค้าพลูก็ยังคงมีความคึกคักเช่นเดิม เมื่อเกิดสงครามมหาเอเชียบูรพา ผู้คนฝั่งพระนครพากันอพยพหลบหนีเข้ามาอยู่ในสวน และยังเกิดน้ำท่วมใหญ่ในปี พ.ศ. 2485 ส่งผลให้สวนล่ม และรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม มีนโยบายให้ยกเลิกการกินหมากพลู ส่งผลให้การค้าพลูหยุดลง 

จนราว พ.ศ. 2500 รัฐบาลมีแผนพัฒนากรุงเทพมหานคร โดยขยายเมืองและสร้างสาธารณูปโภค มีการถมคลอง สร้างบ้านเช่าห้างร้านมากขึ้น ทำให้พื้นที่สวนลดน้อยลงเรื่อย ๆ ผู้คนจำนวนมากต่างเลิกทำสวน พื้นที่การเกษตรถูกปรับเปลี่ยนเป็นย่านที่อยู่อาศัย อีกทั้งพื้นที่การค้าหลักของย่านถูกถนนตัดคร่อม จากท่าพระถึงแยกถนนจรัญสนิทวงศ์และเส้นทางรถไฟสายแม่กลองมาสิ้นสุดที่วงเวียนใหญ่ ย่านวงเวียนใหญ่จึงพัฒนาเป็นศูนย์กลางทางการค้าขึ้นมาแทนที่ ทำให้ตลาดพลูซบเซาลง

ตลาดพลูเคยมีโรงภาพยนตร์ 2 โรง คือ โรงหนังศรีนครธน (พ.ศ. 2510) และโรงหนังศรีตลาดพลู (พ.ศ. 2504) ซึ่งถูกเวนคืนที่ดินราว พ.ศ. 2524 ในช่วง พ.ศ. 2526 มีการตัดถนนรัชดา-ท่าพระ ทำให้เกิดผลทางด้านลบทางเศรษฐกิจเนื่องจากร้านค้าถูกเวนคืนที่ดินเพื่อตัดถนน

### ปัจจุบัน

ในปัจจุบัน ตลาดพลูขึ้นชื่ออย่างมากในเรื่องการเป็นแหล่งขายอาหารที่หลากหลาย โดยเฉพาะอาหารจีนที่เป็นอาหารริมทาง เช่น ข้าวหมูแดง, ไอศกรีมกะทิไข่แข็ง, ก๋วยเตี๋ยวและเกาเหลาเนื้อ, ขนมไทย, เย็นตาโฟ, หมี่กรอบ, ขนมเบื้องทั้งของไทยและญวน รวมถึงขนมบดิน ขนมเค้กแบบดั้งเดิมของชาวมุสลิมด้านมัสยิดสวนพลู และที่มีชื่ออย่างมากคือ ขนมกุยช่าย ซึ่งเป็นอาหารกินเล่นหรือขนมของชาวแต้จิ๋ว อาหารเก่าแก่ของย่านนี้ คือ หมี่กรอบจีนหลี (เต็กเฮง) สืบทอดกันมาร่วม 100 ปี ขุนวิจิตรมาตรา (สง่า กาญจนาคพันธุ์) เขียนไว้ว่า "กระทะที่ผัดนั้นใหญ่เหลือเกินข้าพเจ้าเป็นเด็กโอบปากไม่รอบ เวลาเขาผัดนั้นเส้นหมี่กับเครื่องลงไปอยู่ก้นกระทะนิดเดียว แทบไม่รู้ว่าเป็นอะไร เพราะกระทะลึกมากเสร็จแล้วเขาช้อนมาใส่กระทงใบตองขนาดกลาง ดูก็มากเหมือนกัน หมี่ตลาดพลูนี้ผัดไม่หยุดมือ เพราะรสดีมีคนติดกันทั่วไป" ปัจจุบันยังมีขายอยู่ใต้สะพานรัชดาภิเษก

ตลาดวัดกลางเป็นตลาดใหญ่ที่ยังคงขายอาหารสดและอาหารแห้ง รวมถึงของอุปโภคบริโภค แนวทางเดินริมเขื่อนที่เป็นถนนในมีร้านขายยา ร้านขายอาหาร เครื่องดื่ม เครื่องจักสาน ไปจนถึงหลังวัดราชคฤห์ บริเวณใกล้กับสถานีรถไฟตลาดพลูเป็นร้านค้าสองฝั่งถนนเทอดไท และยังมีคลินิก บริเวณริมคลองวัดจันทารามเป็นแผงขายของสด ส่วนบริเวณแนวซอยถนนเทอดไท 12 เป็นร้านขายของชำของคนจีน ของอุปโภคบริโภค

สภาพทางกายภาพและกลุ่มคน
-----------------------

คลองบางหลวงตรงวัดราชคฤห์
ย่านตลาดพลู ตั้งอยู่บริเวณริมคลองบางหลวง หรือ คลองบางกอกใหญ่ ซึ่งเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาสายเดิม ที่ต่อมาจะมีการขุดแม่น้ำเจ้าพระยาเมื่อ พ.ศ. 2085 ในสมัยสมเด็จพระไชยราชาธิราช มีคลองมาเชื่อมคลองบางหลวงอยู่หลายสายในลักษณะก้างปลา ได้แก่ คลองสำเหร่ เป็นคลองที่ออกแม่น้ำเจ้าพระยา ในอดีตชาวบ้านเรียกว่า "คลองวัดอิน" อีกคลองหนึ่งที่ออกแม่น้ำเจ้าพระยาได้ คือ คลองบางน้ำชน ในอดีตชาวบ้านเรียกว่า "คลองวัดราชคฤห์"

ละแวกที่ตั้งอยู่บนถนนเทอดไท แออัดไปด้วยตึกแถว มีอพาร์ตเมนต์ตั้งแต่ 4 ชั้นขึ้นไปทั้งขนาดเล็กและขนาดใหญ่ มีเนื้อที่ตั้งแต่ 50–400 ตารางวา ซ่อนอยู่หลังตึกแถว มีบ้านไม้ชั้นเดียวบ้าง สองชั้นบ้าง ส่วนใหญ่ค่อนข้างเก่า บ้านไม้เหล่านี้ปลูกบนที่ดินวัดบ้าง ที่กระทรวงการคลังบ้าง หรือที่ดินเอกชน มีบ้านเช่าทั้งริมถนนเทอดไทและสองฝั่งทางรถไฟ มีสภาพแออัดยัดเยียด ด้านชาติพันธุ์ในย่านตลาดพลูมี 3 กลุ่มใหญ่ คือ ไทย จีน มุสลิม และมอญ

กลุ่มคนไทยในปัจจุบัน เป็นกลุ่มขุนนางเก่าและราษฎรทั่วไปและโดยมากจะเป็นคนกลุ่มดั้งเดิม ตั้งบ้านเรือนตามริมคลองต่าง ๆ แต่ตามคลองหลักอย่างคลองบางหลวง จะเป็นบ้านขุนนางเป็นหลัก เช่น บ้านคุณพระเสริม บ้านหลวงประจักษ์สรรพากร ฯลฯ ส่วนบ้านราษฎรจะกระจายตั้งแต่วัดเวฬูราชิณไปจนถึงปากคลองด่าน กลุ่มคนจีนเป็นทั้งคหบดีรวมถึงที่มาค้าขายทั่วไป เช่น สายตระกูลแซ่เฮ้า แซ่ลิ้ม แซ่แต้ ฯลฯ คนรุ่นหลังในย่านตลาดพลูเป็นชาวไทยเชื้อสายจีนเป็นจำนวนมากและถือว่าเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่ใหญ่ที่สุดในย่านตลาดพลู

กลุ่มมุสลิมตั้งถิ่นฐานช่วงคลองเวฬุราชิณต่อกับคลองสำเหร่ กลุ่มนี้เรียกตนเองว่า "มุสลิมบ้านสวน" ถูกกวาดต้อนมาจากปัตตานีตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ต่อมามีมุสลิมภายนอกเข้ามาตั้งถิ่นฐาน เช่น แขกปาทาน และมีมุสลิมจากพระนครศรีอยุธยามาตั้งถิ่นฐาน กลุ่มนี้มักทำอาชีพค้าขายเนื้อวัว ส่วนกลุ่มคนมอญในยุคนี้มีค่อนข้างน้อย มอญเริ่มหายไปตั้งแต่ พ.ศ. 2500 เป็นต้นมา

ตลาดพลูเริ่มมีการแบ่งเขตนับแต่การปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาล พ.ศ. 2449 ย่านตลาดพลูเป็นส่วนหนึ่งของตำบลและแขวงตามตารางด้านล่าง

ขอบเขตตลาดพลูด้านการปกครอง| พ.ศ. | ตำบล/แขวง | อำเภอ/เขต | มณฑล/จังหวัด |
| --- | --- | --- | --- |
| 2449 | ตำบลตลาดพลู | อำเภอบางกอกใหญ่ | มณฑลกรุงเทพ |
| 2458 | ตำบลตลาดพลู | อำเภอราชคฤห์ | ธนบุรี |
| 2459 | ตำบลตลาดพลู | อำเภอบางยี่เรือ | ธนบุรี |
| 2482 | ตำบลตลาดพลู | อำเภอธนบุรี | ธนบุรี |
| 2514 | ตำบลตลาดพลู | อำเภอธนบุรี | นครหลวงกรุงเทพธนบุรี |
| 2515 | แขวงตลาดพลู | เขตธนบุรี | กรุงเทพมหานคร |

สถานที่สำคัญที่อยู่ใกล้เคียง
----------------------------

### วัด

ย่านตลาดพลูมีวัดเก่าแก่อยู่หลายวัด วัดอินทารามวรวิหาร (วัดบางยี่เรือนอก วัดบางยี่เรือใต้ หรือวัดใต้) วัดเก่าแก่ตั้งแต่สมัยอยุธยา วัดแห่งนี้มีความสำคัญสูงสุดในสมัยกรุงธนบุรี สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงโปรดเกล้าฯ ให้บูรณปฏิสังขรณ์วัดนี้ใหม่ทั้งหมด พระองค์ยังทรงเสด็จมาประกอบพระราชกุศล และปฏิบัติกรรมฐานอยู่เสมอ ๆ โดยยังมีพระราชอาสน์ที่พระองค์ทรงประทับทรงศีลอยู่ภายในวัด วัดราชคฤห์วรวิหาร (วัดบางยี่เรือใน วัดบางยี่เรือมอญ หรือวัดเหนือ) มีการบูรณะครั้งใหญ่ในสมัยกรุงธนบุรี โดยพระยาสีหราชเดโชหรือพระยาพิชัยดาบหัก วัดโพธินิมิตรสถิตมหาสีมารามเป็นวัดฝ่ายมหานิกายที่มีการผูกพัทธสีมาสองชั้น คือพัทธสีมาและมหาพัทธสีมา วัดวรามาตยภัณฑสาราราม (วัดขุนจันทร์) สร้างขึ้นประมาณปี พ.ศ. 2380 โดยพระยามหาอำมาตยาธิบดี (ป้อม อมาตยกุล) วัดจันทารามวรวิหารสร้างขึ้นตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ได้บูรณะในรัชสมัยรัชกาลที่ 3 วัดเวฬุราชิณสร้างขึ้นในช่วงคาบเกี่ยวกัน 2 แผ่นดิน คือ รัชกาลที่ 3 และรัชกาลที่ 4 และวัดกันตทาราราม (วัดใหม่จีนกัน) สร้างบนที่ดินซึ่งแต่เดิมเป็นสวนพลูเมื่อ พ.ศ. 2434 

* วัดอินทารามวรวิหารวัดอินทารามวรวิหาร
* วัดราชคฤห์วรวิหารวัดราชคฤห์วรวิหาร
* วัดโพธินิมิตรวัดโพธินิมิตร
* วัดขุนจันทร์วัดขุนจันทร์
* วัดเวฬุราชิณวัดเวฬุราชิณ
* วัดกันตทารารามวัดกันตทาราราม
* วัดจันทารามวรวิหารวัดจันทารามวรวิหาร

### ศาสนสถานอื่น

ย่านตลาดพลูมีศาสนสถานของชาวมุสลิม คือ มัสยิดสวนพลู ไม่ทราบประวัติการสร้าง แต่น่าจะสร้างตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 3 ศาสนสถานคริสต์ศาสนา คือ คริสตจักรตลาดพลูแป๊บติส และมีศาสนสถานของชาวจีนมีมากมายทั้งเล็กทั้งใหญ่ มีอายุตั้งแต่ร้อยปีจนถึงเพิ่งตั้ง เช่น ศาลเจ้าแม่อาเนี้ยวหรือเจ้าแม่กวนอิม อยู่ใกล้วัดกันตทาราราม ศาลเจ้าพ่อพระเพลิง สร้างเมื่อ พ.ศ. 2534 ศาลเจ้าแม่ไทร และศาลเจ้าพ่อเขาตก เป็นต้น ยังมีโรงเจอีก 2 แห่ง คือ โรงเจเซี่ยนโกและโรงเจเซี่ยงเข่งตั๊ว

### สถานที่ราชการ สถานศึกษา

โรงเรียนในตลาดพลูส่วนใหญ่จะอยู่บริเวณวัดแทบทุกโรงเรียน เช่น โรงเรียนวัดเวฬุราชิณ โรงเรียนวัดอินทาราม โรงเรียนวัดราชคฤห์ และโรงเรียนวัดขุนจันทร์ เป็นต้น โรงเรียนเอกชนมี โรงเรียนสหนิยม โรงเรียนกงลี้จงซัน เป็นต้น มีสถานที่ราชการ เช่น ศูนย์เยาวชนเวฬุราชิณ ที่ทำการไปรษณีย์ สถานีรถไฟตลาดพลู สถานีตำรวจตลาดพลู

การคมนาคม
---------

### อดีต

รถซูบารุ
คลองบางหลวงและคลองแยกต่าง ๆ ในอดีตใช้เรือเป็นพาหนะเป็นหลัก บิดาของขุนวิจิตรมาตราซึ่งเป็นผู้พิพากษา มีบ้านอยู่เยื้องวัดเวฬุราชิณ เดินทางข้ามฝั่งมากรุงเทพ ใช้เรือจ้างส่วนตัวที่มีทาสแจว ใช้เวลาเพียง 20 นาที สำหรับราษฎรทั่วไป มีเรือรับจ้างวิ่งระหว่างตลาดพลูกับท่าเตียนและปากคลองตลาด รวมถึงไปคลองด่าน คลองภาษีเจริญ โดยเมื่อ พ.ศ. 2431 มีเรือกลไฟแล่นในคลองบางหลวง โดยเริ่มจากท่าเตียนไปยังตลาดพลู และต่อขยายไปยังวัดท่าข้าม นอกจากนี้ เมื่อ พ.ศ. 2453 มีบริษัทบางหลวง หรือคนสมัยนั้นเรียกว่า "เรือเมล์ขาว" วิ่งระหว่างตลาดพลูกับท่าน้ำราชวงศ์ ดำเนินงาน 10 ปี ก็ได้เลิกไป ปัจจุบันยังคงเห็นหลักฐานในการวิ่งเรือ คือ ศาลาท่าน้ำภิรมย์ภักดี อยู่หน้าวัดอินทาราม

ย่านตลาดพลูมีถนนสายเล็ก ๆ สายหนึ่ง ในสมัยรัชกาลที่ 5 เรียกว่า "ถนนตลาดพลู" กว้าง 3 ศอก ยาว 4 เส้น 4 วา ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2453 ได้มีการเรี่ยไรเงินจากราษฎรขยายออกไปเป็น 6 ศอก มีร่องน้ำสองข้าง ปูพื้นด้วยกระเบื้องซีเมนต์ขนาดใหญ่ พร้อมสร้างสะพานข้ามคูริมโรงบ่อนตลาดพลูและข้ามคลองสะพานบางน้ำชน พระยายมราชได้ทำพิธีเปิดถนนนี้ ได้ให้ชื่อว่า "ถนนสามัคคี" สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี สันนิษฐานว่า ถนนสามัคคีนับตั้งแต่เชิงสะพานข้ามคลองบางน้ำชนตรงมาตามแนวถนนในซอยเทอดไท 16 จรดสะพานตลาดพลู ในอดีตมีรถลากหรือรถเจ๊ก ดำเนินงานโดยอาศัยอยู่โรงขัดแตะย่านตลาดพลู 3 คน น่าจะราว พ.ศ. 2426

### ปัจจุบัน

ปัจจุบันผู้คนย่านนี้เดินทางทั้งทางบกและทางน้ำ ทางบกมีถนนสายหลักคือ ถนนเทอดไท หัวถนนต่อเนื่องกับถนนอินทรพิทักษ์ มีชุมนุมรถเมล์หลายสาย คือ สาย 4 (ท่าน้ำภาษีเจริญ-ท่าเรือคลองเตย) สาย 9 (ถนนกัลปพฤกษ์-สถานีรถไฟสามเสน) สาย 43 (โรงเรียนศึกษานารีวิทยา-เทเวศร์) สาย 111 วงกลมเจริญนคร และสาย 205 (กรมศุลกากร-เดอะมอลล์ท่าพระ) บริเวณที่กลับรถใต้สะพานฝั่งถนนรัชดาภิเษก รวมถึงยังมีรถซูบารุวิ่งระหว่างวัดสิงห์-ตลาดพลู วัดขุนจันทร์-กรุงธนบุรี-คลองสาน และตลาดพลู-โรงพยาบาลศิริราช ส่วนทางรถไฟวิ่งระหว่างวงเวียนใหญ่-มหาชัย การคมนาคมทางน้ำในคลองบางหลวง บริเวณประตูน้ำภาษีเจริญ มีเรือหางยาว ตั้งต้นที่ท่าพระจันทร์ ท่าช้าง ไปตามคลอง และมีเรือโดยสารคลองภาษีเจริญ วิ่งจากท่าเทียบเรือประตูน้ำภาษีเจริญไปจนถึงเพชรเกษม 69 รวมทั้งหมดจำนวน 15 ท่า ระยะทางประมาณ 11.50 กิโลเมตร

อ้างอิง
-------

1. 1 2  "การศึกษาเรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมของชุมชนย่านตลาดพลู" (PDF).
2. 1 2  "ตลาดพลู อู่อาหาร คลังการค้านานาชาติ แห่งราชธานี". *พินิจนคร*. 2009-12-07.
3. 1 2  ชมวัดงาม เที่ยวย่านถิ่นเก่าที่ "ตลาดพลู" เก็บถาวร 2007-05-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีนโดย ผู้จัดการออนไลน์ 17 เมษายน 2550 15:15 น.
4. ↑  พวงร้อย กล่อมเอี้ยง, 41.
5. 1 2 3 4  ปิลันธน์ ไทยสรวง. ""ตลาดพลู" ไชน่าทาวน์ฝั่งธนฯ ในวันไร้พลู". มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-05-26. สืบค้นเมื่อ 2021-05-26.
6. ↑  "ตลาดพลู". ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
7. 1 2  thepureway (2017-09-27). "Line กนก รากเหง้าหรืออำนาจเงิน ของดีย่านธนบุรี". *เอ็มไทยดอตคอม*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-03-03. สืบค้นเมื่อ 2018-02-21.
8. ↑  ""โรงภาพยนตร์" สงครามที่กำลังร้อนระอุ". นิตยสารผู้จัดการ. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-05-26. สืบค้นเมื่อ 2021-05-26.
9. ↑  "ขนมบดินสูตรโบราณ". *โอทอปทูเดย์ดอตคอม*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-03-02. สืบค้นเมื่อ 2018-02-21.
10. ↑  ขุนวิจิตรมาตรา. "ชีวิตความเป็นอยู่และขนบธรรมเนียมประเพณี". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-08-24. สืบค้นเมื่อ 2021-08-24.
11. ↑  พวงร้อย กล่อมเอี้ยง, 102.
12. ↑  "ประวัติการชลประทานในประเทศไทย". สำนักพัฒนาแหล่งน้ำขนาดใหญ่. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-08-24. สืบค้นเมื่อ 2021-08-24.
13. ↑  พวงร้อย กล่อมเอี้ยง, 21.
14. ↑  พวงร้อย กล่อมเอี้ยง, 23.
15. ↑  พวงร้อย กล่อมเอี้ยง, 142.
16. ↑  พวงร้อย กล่อมเอี้ยง, 144.
17. ↑  พวงร้อย กล่อมเอี้ยง, 145.
18. ↑  พวงร้อย กล่อมเอี้ยง, 41.
19. ↑  "วัดเวฬุราชิน (๔ มิถุนายน ๒๕๕๓)". *สำนักงานราชบัณฑิตยสภา*. 4 มิถุนายน 2553.
20. ↑  พวงร้อย กล่อมเอี้ยง, 35.
21. ↑  พวงร้อย กล่อมเอี้ยง, 37.
22. ↑  พวงร้อย กล่อมเอี้ยง, 140.
23. ↑  ม. ร.5 ยธ/23 หนังสือกราบบังคมทูลของพระยายมราช วันที่ 14 มิถุนายน ร.ศ. 128.
24. ↑  "ถนนแรกมีชื่อในฝั่งธนฯ : ตอนที่ 2 ถนนสามัคคีอยู่ที่ไหน?". สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี.
25. ↑  พวงร้อย กล่อมเอี้ยง, 114.
26. ↑  พวงร้อย กล่อมเอี้ยง, 39.
27. ↑  "โครงการเดินเรือในคลองภาษีเจริญ". กรุงเทพธนาคม.

### บรรณานุกรม

* พวงร้อย กล่อมเอี้ยง. (2550). *โครงการวิจัย เรื่อง ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นวิถีวัฒนธรรมริมน้ำย่านตลาดพลูจากคลองบางหลวงถึงคลองด่าน*. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **ตลาดพลู**

* แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ ตลาดพลู
	+ ภาพถ่ายดาวเทียมจากวิกิแมเปีย หรือกูเกิลแมปส์
	+ แผนที่จากลองดูแมป หรือเฮียวีโก
	+ ภาพถ่ายทางอากาศจากเทอร์ราเซิร์ฟเวอร์

พิกัดภูมิศาสตร์: 13°42′59″N 100°28′26″E﻿ / ﻿13.716490°N 100.473862°E﻿ / 13.716490; 100.473862

| * ด
* ค
* ก
วงเวียน ทางแยก และชุมทางต่างระดับในกรุงเทพมหานคร |
| --- |
| ฝั่งพระนคร | 
* อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย
* อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ
* วงเวียนอนุสาวรีย์หลักสี่  (อนุสาวรีย์พิทักษ์รัฐธรรมนูญ)
* วงเวียน 22 กรกฎาคม
* วงเวียนสิบสามห้าง
* วงเวียน รด./ท้ายวัง
* สี่กั๊กพระยาศรี
* สี่กั๊กเสาชิงช้า
* ปากคลองตลาด
* พระพิทักษ์
* บ้านหม้อ
* พาหุรัด
* เฉลิมกรุง
* อุณากรรณ
* วังบูรพา
* สามยอด
* สะพานมอญ
* เรือนจำ
* สำราญราษฎร์
* เสาชิงช้า
* สะพานช้างโรงสี
* ป้อมเผด็จ
* ผ่านพิภพลีลา
* คอกวัว
* บางลำพู
* บางขุนพรหม
* เทเวศร์
* สี่เสาเทเวศร์
* วังแดง
* หอประชุม ทบ.
* สวนมิสกวัน
* ลานพระรูป  (พระบรมรูปทรงม้า)
* วัดเบญจฯ
* พณิชยการพระนคร
* นางเลิ้ง
* สะพานขาว
* เทวกรรม
* มัฆวานรังสรรค์
* ประชาเกษม
* วิสุทธิกษัตริย์
* สะพานวันชาติ
* ป้อมมหากาฬ
* ผ่านฟ้าลีลาศ
* จปร.
* จักรพรรดิพงษ์
* หลานหลวง
* แม้นศรี
* กษัตริย์ศึก
* ห้าแยกนพวงศ์
* พลับพลาไชย
* โรงพยาบาลกลาง
* วรจักร
* เอส. เอ. บี.
* วัดตึก
* ราชวงศ์
* เสือป่า
* แปลงนาม
* หมอมี/สามแยก
* เฉลิมบุรี
* วงเวียนโอเดียน
* ไมตรีจิตต์
* หัวลำโพง
* มหานคร
* สะพานเหลือง
* มหาพฤฒาราม
* สี่พระยา
* สุรวงศ์
* บางรัก
* เฉลิมพันธุ์
* สุรศักดิ์
* สาทร-สุรศักดิ์
* สุรวงศ์-นราธิวาส
* สีลม-นราธิวาส
* สาทร-นราธิวาส
* วิทยุ
* ศาลาแดง
* อังรีดูนังต์
* สามย่าน
* ปทุมวัน
* เจริญผล
* พงษ์พระราม
* เฉลิมเผ่า
* ราชประสงค์
* ราชดำริ
* ชิดลม
* เพลินจิต
* วิทยุ-เพชรบุรี
* ชิดลม-เพชรบุรี
* ประตูน้ำ
* มักกะสัน
* หมอเหล็ง
* สามเหลี่ยมดินแดง
* พญาไท
* ราชเทวี
* เพชรพระราม
* อุรุพงษ์
* ยมราช
* เสาวนี
* ศรีอยุธยา
* ตึกชัย
* อุภัยเจษฎุทิศ
* ราชวิถี
* โรงกรองน้ำ
* สุโขทัย
* สวนรื่นฤดี
* การเรือน
* ซังฮี้
* วชิระ
* ศรีย่าน
* ราชวัตร
* บางกระบือ
* สะพานเกษะโกมล
* เกียกกาย
* สะพานแดง
* ประดิพัทธ์
* สะพานควาย
* กำแพงเพชร
* สะพานสูงบางซื่อ
* ประชาชื่น
* เตาปูน
* บางโพ
* พิบูลสงคราม
* วงศ์สว่าง
* ประชานุกูล
* รัชวิภา
* วัดเสมียนนารี
* บางเขน
* เกษตร
* เสนานิคม
* รัชโยธิน
* ลาดพร้าว
* สุทธิสาร
* รัชดา-ลาดพร้าว
* รัชดา-สุทธิสาร
* ห้วยขวาง
* เทียมร่วมมิตร
* พระราม 9
* ประชาสงเคราะห์
* ใต้ด่วนดินแดง
* มิตรสัมพันธ์
* อโศก-เพชรบุรี
* เอกมัยเหนือ
* คลองตัน
* รามคำแหง
* พระราม 9-ประดิษฐ์มนูธรรม
* เหม่งจ๋าย
* ประชาธรรม
* ศรีวรา
* ลำสาลี
* บางกะปิ
* เกตุนุติ
* โชคชัย 4
* วังหิน
* เกษตร-ลาดปลาเค้า
* โรงไม้
* สุคนธสวัสดิ์
* ประดิษฐ์มนูธรรม
* นวลจันทร์-นวมินทร์
* รามอินทรา กม.8
* ลาดปลาเค้า
* วัชรพล
* สายไหม
* สุขาภิบาล 5-สายไหม
* หลักสี่
* เมืองมีน
* รามคำแหง-ร่มเกล้า
* รามคำแหง-สุวินทวงศ์
* ร่มเกล้า-สุวินทวงศ์
* นิมิตใหม่
* ลำผักชี
* หลวงแพ่ง
* หนองจอก
* ลาดกระบัง
* กิ่งแก้ว
* ทับช้าง
* ประเวศ
* อ่อนนุช-พัฒนาการ
* พัฒนาการ
* พระราม 9-ศรีนครินทร์
* สวนหลวง
* ศรีอุดม
* ศรีเอี่ยม (ต่างระดับ)
* บางนา
* แบริ่ง
* ลาซาล
* อุดมสุข
* อ่อนนุช
* พระโขนง
* เกษมราษฎร์
* อโศกมนตรี
* พระรามที่ 4
* คลองเตย
* ณ ระนอง
* พระรามที่ 3-นราธิวาส
* รัชดา-นราธิวาส
* จันทน์-นราธิวาส
* สวนพลู
* สาธุ-จันทน์
* เจริญราษฎร์-จันทน์
* ตรอกจันทน์
* ด่วนสาธุประดิษฐ์
* สาธุประดิษฐ์
* พระรามที่ 3-รัชดา
* เจริญราษฎร์
* ถนนตก
* อู่ทองใน
* อู่ทองนอก

 |
| ฝั่งธนบุรี | 
* วงเวียนใหญ่  (พระบรมราชานุสาวรีย์ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช)
* วงเวียนเล็ก
* ตากสิน
* ตลาดพลู
* บางยี่เรือ
* ลาดหญ้า
* คลองสาน
* นาหลวง
* บ้านแขก
* โพธิ์สามต้น
* วังเดิม
* บ้านขมิ้น
* ศิริราช
* อรุณอมรินทร์
* บรมราชชนนี
* บางพลัด
* สิรินธร
* บางขุนนนท์
* บ้านเนิน
* พรานนก
* ไฟฉาย
* พาณิชยการธนบุรี
* ท่าพระ
* รัชดา-ตลาดพลู
* มไหสวรรย์
* บุคคโล
* ดาวคะนอง
* บางปะแก้ว
* ประชาอุทิศ
* จอมทอง
* บางบอน
* เพชรเกษม (ต่างระดับ)
* บางแค
* บางแค (ต่างระดับ)
* ทศกัณฑ์
* ฉิมพลี
* ศาลาธรรมสพน์
* ตลาดมะลิทอง
* คลองทวีวัฒนา
* ภาษีเจริญ
* บ้านสวน
* ท่าน้ำแป็บซี่
* เจริญนคร
* เทียนทะเล
* บุปผาราม

 |
| 
รายชื่อทางแยก
กรุงเทพมหานคร
นนทบุรี
ปทุมธานี
สมุทรสาคร
สมุทรปราการ
นครปฐม
 |

| * ด
* ค
* ก
เขตธนบุรี |
| --- |
| แขวง | 
* ดาวคะนอง
* ตลาดพลู
* บางยี่เรือ
* บุคคโล
* วัดกัลยาณ์
* หิรัญรูจี
* สำเหร่

 | ที่ตั้งของเขตธนบุรีในกรุงเทพมหานคร |
| ประวัติศาสตร์ | 
* อาณาจักรธนบุรี
	+ สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี
* อำเภอราชคฤห์ กรมนครบาล
* อำเภอบางยี่เรือ จังหวัดธนบุรี
* อำเภอธนบุรี นครหลวงกรุงเทพธนบุรี
* เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร

 |
| ภูมิศาสตร์ | 
* แม่น้ำเจ้าพระยา
* คลอง
	+ บางกอกใหญ่
	+ บางน้ำชน
	+ บางสะแก
	+ บางไส้ไก่
	+ บางหลวงน้อย
	+ สำเหร่

 |
| เศรษฐกิจ | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| คมนาคม | 

|  |  |
| --- | --- |
| ถนน | 
* ถนน
	+ อิสรภาพ
	+ สมเด็จพระเจ้าตากสิน
	+ อรุณอมรินทร์
	+ มไหสวรรย์
	+ รัชดาภิเษก
	+ เจริญนคร
	+ ประชาธิปก
	+ วุฒากาศ
	+ เทอดไท
	+ กรุงธนบุรี
	+ ราชพฤกษ์
* สะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา
	+ พระพุทธยอดฟ้า
	+ พระราม 3
	+ กรุงเทพ
* รถโดยสารด่วนพิเศษ สายช่องนนทรี-ราชพฤกษ์
* รายชื่อทางแยก
	+ วงเวียนใหญ่

 |
| ราง | 
* สายวงเวียนใหญ่–มหาชัย
	+ วงเวียนใหญ่
	+ ตลาดพลู
* สายสีลม
	+ ตลาดพลู
	+ โพธิ์นิมิตร
* *สายฉลองรัชธรรม*
* *สายสีแดงเข้ม*

 |
| น้ำ | 
* เรือโดยสารคลองบางกอกใหญ่

 |

 |
| ธุรกิจ | 
* เดอะมอลล์ ท่าพระ
* ตลาดพลู
* บิ๊กซี ซูเปอร์เซ็นเตอร์ ดาวคะนอง, อิสรภาพ

 |

 |
| สังคม | 

|  |  |
| --- | --- |
| การศึกษา | 
* มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี
* มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
	+ โรงเรียนสาธิตประถม
	+ โรงเรียนสาธิตมัธยม
* วิทยาลัยพยาบาลกองทัพเรือ
* โรงเรียนกุลมาฒน์ธนบุรี
* โรงเรียนธนบุรีวรเทพีพลารักษ์
* โรงเรียนวัดอินทาราม
* โรงเรียนศึกษานารี
* *รายชื่อสถานศึกษา*

 |
| สาธารณสุข | 
* โรงพยาบาลสมเด็จพระปิ่นเกล้า

 |
| วัฒนธรรม | 

|  |
| --- |
| 
* ชุมชน
	+ กุฎีจีน
	+ บ้านลาว
	+ ตากสินสัมพันธ์
* คริสตจักรที่ 1 สำเหร่
* วัดซางตาครู้ส
* มัสยิดต้นสน

 |
| วัดพุทธ | 
* กัลยาณมิตร
* จันทาราม (กลางตลาดพลู/บางยี่เรือกลาง)
* บุปผาราม
* ประยุรวงศา
* อินทาราม (บางยี่เรือใน)
* *รายชื่อวัด*

 |

 |

 |
| หมวดหมู่ หมวดหมู่ |