**วัดโสมนัสวิหาร** เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิด**ราชวรวิหาร** สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ใช้ศิลปะสถาปัตยกรรมแบบไทยในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ภายในอุโบสถและพระวิหารมีจิตรกรรมฝาผนังอันงดงาม มีคลองผดุงกรุงเกษมที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้ขุดขึ้นแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2395 ผ่านทางด้านหน้าของพระอุโบสถ ภายในวัดมีเจดีย์ 2 องค์ เจดีย์องค์ใหญ่ซึ่งภายในบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ (เจดีย์ทอง รูปทรงแบบลังกาสีทองเหลืองอร่าม ยอดแหลมสูงเด่นเป็นสง่า สามารถมองเห็นได้ไกลซึ่งเป็นจุดที่นักท่องเที่ยวชาวไทยและชาวต่างชาติแวะเวียนเข้ามาชมความงามและกราบนมัสการกันอยู่มิได้ขาด) และยังมีเจดีย์องค์เล็กชื่อว่าเจดีย์มอญ มีรูปทรงเหมือนธัมเมกขสถูป มีลักษณะสวยงามและหาชมได้ยากเพราะเจดีย์ลักษณะนี้มีเพียง 2 องค์ในประเทศไทย คือ ที่วัดโสมนัสวิหารและที่วัดกันมาตุยาราม อีกองค์หนึ่ง 

ปัจจุบันมีการสร้างและปรับปรุงอาคารต่างๆ ภายในวัด อาทิเช่น ตึก 150 ปี โรงเรียนพระปริยัติธรรม (ตึกสาลักษณาลัย) ซึ่งเป็นตึกเก่าสร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมหาเสวกโท พระยาศรีภูริปรีชา (กมล สาลักษณ) เพื่อเป็นที่ระลึกแก่คุณหญิง (พึ่ง) ศรีภูริปรีชา ศาลาสำนักงานภาค ศาลาสถิต ศาลามุขหน้าวัด ตึก 80 ปีสมเด็จพระวันรัต เป็นต้น นอกจากนั้นยังมี โรงเรียนวัดโสมนัส กองการฌาปนกิจ กรมสวัสดิการทหารบก สุสานทหาร อยู่ภายในบริเวณวัด

ประวัติ
-------

เริ่มก่อตั้งโดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้สร้างพระราชอุทิศสมเด็จพระนางเจ้าโสมนัสวัฒนาวดี เมื่อปี พ.ศ. 2396 ทรงวางศิลาฤกษ์พระอุโบสถวิสุงคามสีมาอุโบสถ เมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2396 (จ.ศ. 1215) ครั้นสิ่งก่อสร้างสำเร็จลงบ้าง พอเป็นที่อาศัยจำพรรษาของภิกษุสามเณรได้ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงอาราธนาพระอริยมุนี (ทับ พุทฺธสิริ) จากวัดราชาธิวาสราชวรวิหาร พร้อมด้วยพระสงฆ์ราว 40 รูปโดยขบวนแห่ทางเรือ เสด็จมาประทับที่กุฎี ภายหลังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เลื่อนตำแหน่งพระอริยมุนีเป็นพระพรหมมุนี ในปี พ.ศ. 2415 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เลื่อนตำแหน่งพระพรหมมุนีเป็นพระพิมลธรรม ในปีเถาะ พ.ศ. 2422 และได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาพระพิมลธรรมเป็นสมเด็จพระวันรัต ต่อมาสมเด็จพระวันรัตได้ก่อสร้างสิ่งที่ยังไม่แล้วเสร็จให้เสร็จสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น ท่านได้สร้างและเชิญพระสัมพุทธสิริมาจากวัดราชาธิวาสคราวยกวัด เพื่อมาเป็นพระประธานภายในพระอุโบสถ และพระสัมพุทธโสมนัสวัฒนาวดีนาถบพิตร (พระประธานในวิหาร) และพระอัครสาวก เป็นของหลวงเชิญมาจากพระบรมมหาราชวัง

พระพุทธรูปสำคัญ
---------------

* พระสัมพุทธโสมนัสวัฒนาวดีนาถบพิตร พระประธานในพระวิหาร
* พระสัมพุทธสิริ พระประธานในพระอุโบสถ
* พระนิรันตราย
* พระโพธิ์ศรีนาค พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ของวัด
* พระพุทธรูปยืนโบราณ ในพระวิหารคด
* พระพุทธสิหิงค์จำลอง พระประธานในตึกสมเด็จ 80 ปี
* พระพุทธรูปฉลองพระองค์พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4
* พระพุทธรูปฉลองพระองค์สมเด็จพระนางเจ้าโสมนัสวัฒนาวดี พระอัครมเหสีพระองค์แรกในรัชกาลที่4

ลำดับเจ้าอาวาส
--------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **ลำดับที่** | **รายนาม** | **เริ่มวาระ** | **สิ้นสุดวาระ** |
| 1 | สมเด็จพระวันรัตน์ (ทับ พุทฺธสิริ) | พ.ศ. 2399 | พ.ศ. 2434 |
| 2 | พระราชพงษ์ปฏิพัทธ (หม่อมราชวงศ์ล้น ญาณวโร) | พ.ศ. 2434 | พ.ศ. 2445 |
| 3 | สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (ยัง เขมาภิรโต) | พ.ศ. 2445 | พ.ศ. 2474 |
| 4 | พระพุทธวิริยากร (จันทร์ จนฺทกนฺโต) | พ.ศ. 2474 | พ.ศ. 2481 |
| 5 | พระสิริปัญญามุนี (เยี่ยม ตทุตฺตรสิริ) | พ.ศ. 2481 | พ.ศ. 2489 |
| 6 | สมเด็จพระวันรัต (จับ ฐิตธมฺโม) | พ.ศ. 2489 | พ.ศ. 2539 |
| 7 | สมเด็จพระมหามุนีวงศ์ (พิจิตร ฐิตวณฺโณ) | พ.ศ. 2536 | ปัจจุบัน |

ภาพ
---

* พระสัมพุทธโสมนัสวัฒนาวดีนาถบพิตร พระประธานภายในพระวิหารใหญ่ และพระวิหารคตพระสัมพุทธโสมนัสวัฒนาวดีนาถบพิตร พระประธานภายในพระวิหารใหญ่ และพระวิหารคต
* พระอุโบสถพระอุโบสถ
* เจดีย์องค์ใหญ่ (เจดีย์ทอง)เจดีย์องค์ใหญ่ (เจดีย์ทอง)
* เจดีย์องค์เล็ก (เจดีย์มอญ)เจดีย์องค์เล็ก (เจดีย์มอญ)
* พระพุทธรูปรายรอบพระอุโบสถพระพุทธรูปรายรอบพระอุโบสถ

สถานที่ใกล้เคียง
----------------

* ตลาดนางเลิ้ง
* ทำเนียบรัฐบาล
* สะพานเทวกรรมรังรักษ์
* สะพานมัฆวานรังสรรค์
* วัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร
* องค์การสหประชาชาติ

อ้างอิง
-------

1. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศกระทรวงธรรมการ แผนกกรมสังฆการี เรื่อง จัดระเบียบพระอารามหลวง, เล่ม 32, ตอน 0 ก, 3 ตุลาคม พ.ศ. 2458, หน้า 284
2. ↑
3. ↑   ลำดับเจ้าอาวาส

* ประวัติวัดโสมนัสราชวรวิหาร

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* เว็บไซต์วัดโสมนัสราชวรวิหาร

พิกัดภูมิศาสตร์: 13°45′38.32″N 100°30′37.85″E﻿ / ﻿13.7606444°N 100.5105139°E﻿ / 13.7606444; 100.5105139


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**วัดโสมนัสราชวรวิหาร**