|  |
| --- |
| เป็นส่วนหนึ่งของ |
| ประวัติศาสตร์จีน |
| History of China in Chinese characters and seal script |
| * เส้นเวลา
* ราชวงศ์
* ประวัติศาสตร์นิพนธ์
 |
| สมัยโบราณ
* **ยุคหินเก่า**

---

* **ยุคหินใหม่** (ป. 8500 –  1500 BCE)

---

* **เซี่ย** (ประมาณ 2070 –  1600 BCE)

---

* **ชาง** (ประมาณ 1600 –  1046 BCE)

---

* **โจว** (ประมาณ 1046 –  256 BCE)

**โจวตะวันตก** (1046–771 BCE)
**โจวตะวันออก** (771–256 BCE)
วสันตสารท (ประมาณ 770 –  476 BCE)
รณรัฐ (475–221 BCE) |
| สมัยจักรวรรดิ

|  |
| --- |
| 
* **ฉิน** (221–207 BCE)

---

* **ฮั่น** (206 BCE – 220 CE)

**ฮั่นตะวันตก** (206 BCE – 9 CE)
**ซิน** (9–23 CE)
**ฮั่นตะวันออก** (25–220 CE)

---

* **สามก๊ก** (220–280 CE)

**เว่ย์**, **ฉู่** และ**อู๋**

---

* **จิ้น** (266–420)

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|     | 
**จิ้นตะวันตก** (266–316)
**จิ้นตะวันออก** (317–420)
 | 
* 
* 
* **สิบหกรัฐ** (304–439)

 |

 |

---

|  |
| --- |
| 
* **ราชวงศ์เหนือใต้** (420–589)

---

* **สุย** (581–618)

---

* **ถัง** (618–907)

 |

---

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|     | 
* **ห้าวงศ์สิบรัฐ** (907–979)

---

* **ซ่ง** (960–1279)

**ซ่งเหนือ** (960–1127)
**ซ่งใต้** (1127–1279)
 | 
* 
* **เหลียว** (916–1125)
* 
* **เซี่ยตะวันตก** (1038–1227)
* 
* **จิน** (1115–1234)

 |

 |

---

|  |
| --- |
| 
* **หยวน** (1271–1368)

---

* **หมิง** (1368–1644)

---

* **ชิง** (1636–1912)

 |

 |
| สมัยใหม่
* **สาธารณรัฐจีน** (แผ่นดินใหญ่, 1912–1949)

---

* **สาธารณรัฐประชาชนจีน** (1949–ปัจจุบัน)
* **สาธารณรัฐจีน** (ไต้หวัน, 1949–ปัจจุบัน)
 |
| บทความที่เกี่ยวข้อง
* ศิลปะ
* เศรษฐกิจ
* การศึกษา
* กฎหมาย
* สื่อ
* ดนตรี
	+ เส้นเวลา
* ภาษาศาสตร์
* ทหาร
* ทหารเรือ
* วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
	+ โบราณคดี
	+ การทำแผนที่
	+ การค้นพบ
	+ สิ่งประดิษฐ์
* สตรี
 |
| * ด
* ค
* ก
 |

ราว ๆ ช่วง พ.ศ. 808-1131 สุมาเอี๋ยนสถาปนาตนเองเป็นจิ้นอู่ตี้ ก่อตั้งราชวงค์จิ้นตะวันตกใน ปีคริสต์ศักราช 265 แทนที่ราชวงศ์วุยของเฉาเชาหรือโจโฉ เมื่อถึงปี 280 จิ้นตะวันตกปราบง่อก๊กลงได้ สภาพการแบ่งแยกอำนาจของสามก๊กก็สลายตัวไป ทั้งแผ่นดินจีนรวมเป็นหนึ่งเดียวอีกครั้ง เกิดความสันติสุขขึ้นในช่วงเวลาหนึ่ง 
ราชวงศ์จิ้นเป็นยุคสมัยที่กลุ่มตระกูลใหญ่ก้าวเข้ามาเป็นผู้มีอิทธิพลทางการเมืองอย่างสูง เนื่องจากนโยบายการปกครองของสุมาเอี๋ยนหรือจิ้นอู่ตี้ โน้มเอียงไปในทางเอื้อประโยชน์ต่อกลุ่มตระกูลชนชั้นสูง อีกทั้งกฎหมายยังให้สิทธิพิเศษต่อขุนนางเจ้าที่ดิน ในการจัดสรรการถือครองที่ดินและผลประโยชน์อื่น ๆ โดยอ้างอิงจากระดับชั้นตำแหน่งขุนนาง ระเบียบเหล่านี้ได้กลายเป็นเครื่องมือการเพาะสร้างอำนาจแบบเบ็ดเสร็จให้กับกลุ่มตระกูลใหญ่เหล่านี้ ทำให้เกิดการแบ่งแยกทางชนชั้นในสังคมครั้งใหญ่ เพราะเพื่อรักษาสิทธิพิเศษนี้ ถึงกับตั้งข้อรังเกียจไม่ยอมนั่งร่วมโต๊ะหรือแต่งงานข้ามสายเลือดกับตระกูลที่ไม่ได้รับสิทธิพิเศษ ทำให้ผู้อยู่นอกวงถึงแม้จะได้เข้ารับราชการก็จะยังคงถูกมองอย่างแปลกแยกและกีดกันไม่ให้ได้รับการเลื่อนขั้นในตำแหน่งสูงขึ้น

นับแต่สมัยฮั่นตะวันออกเป็นต้นมา ชนกลุ่มน้อยที่อาศัยอยู่ในในแถบชายแดนภาคตะวันตกและภาคเหนือก็ได้ทยอยอพยพเข้าสู่แผ่นดินจีน เมื่อถึงปลายราชวงศ์วุ่ยและจิ้น เนื่องจากเกิดภาวะแรงงานขาดแคลนจึงมักมีการกวาดต้อนชนกลุ่มน้อยจำนวนมากเข้ามาเป็นแรงงานในประเทศ ชนเผ่าต่าง ๆเมื่อเข้ามาอยู่อาศัยระยะยาว จึงได้รับอิทธิพลจากชาวฮั่น ปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตที่แต่เดิมเป็นปศุสัตว์เร่ร่อน หันมาทำไร่ไถนา บ้างก็ได้รับการศึกษา เข้ารับราชการ เป็นต้น ต่อมาเนื่องจากได้รับการบีบคั้นจากการปกครองของเจ้าที่ดินชาวฮั่น และการรีดเก็บภาษีขั้นสูง ทำให้ความสัมพันธ์ทวีความตึงเครียดมากขึ้น จนในที่สุด พากันลุกขึ้นก่อหวอดต่อต้านการปกครองจากส่วนกลาง โดยกลุ่มที่เริ่มทำการก่อนได้แก่กลุ่มขุนศึกของชนเผ่าต่าง ๆในช่วงปลายของจลาจล 8 อ๋อง ขณะที่บรรดาเชื้อพระวงศ์ผู้นำของแต่ละกลุ่มต่างทยอยกันเสียชีวิตในการศึก หัวหน้าของชนเผ่าซงหนูหลิวหยวน ก็ประกาศตั้งตัวเป็นอิสระ โดยใช้ชื่อว่าฮั่นกว๋อภายหลังหลิวหยวนสิ้น บุครชายชื่อหลิวชง ยกกำลังเข้าบุกลั่วหยางนครหลวงของจิ้นตะวันตก จับจิ้นหวยตี้ เป็นตัวประกันและสำเร็จโทษในเวลาต่อมา โดยเชื้อพระวงศ์ทางนครฉางอันเมื่อทราบเรื่องก็ประกาศยกให้จิ้นหมิ่นตี้ ขึ้นครองบัลลังก์สืบทอดราชวงศ์จิ้นต่อไปทันที ประชาชนที่หวาดเกรงภัยจากสงครามทางภาคเหนือ ต่างพากันอพยพลงใต้ จวบถึงปี 316 กองกำลังของชนเผ่าซงหนูบุกเข้านครฉางอัน จับกุมจิ้นหมิ่นตี้ เพื่อรับโทษทัณฑ์ จิ้นตะวันตกจึงถึงกาลล่มสลาย ราชวงศ์จิ้นตะวันออกก่อตั้งขึ้นหลังจากการอพยพโยกย้ายราชธานีของเหล่าข้าราชสำนักจิ้นลงสู่ภาคใต้ ภายหลังการล่มสลายของ**ราชวงศ์จิ้นตะวันตก** ซึ่งแม้ว่าจะยังคงนับเนื่องเป็นราชวงศ์หนึ่งในหน้าประวัติศาสตร์โบราณของจีน แต่แท้จริงแล้ว ขอบข่ายอำนาจการปกครองเพียงสามารถครอบคลุมดินแดนทางตอนใต้ของลำน้ำฉางเจียงเท่านั้น ในช่วงเวลาเดียวกันนี้ บ้านเมืองทางตอนเหนือระส่ำระสายไปด้วยไฟสงครามการแย่งชิงของแว่นแคว้นต่าง ๆภายใต้การนำของกลุ่มชนเผ่าจากนอกด่าน รวมทั้งชาวฮั่นเอง สถานการณ์ความแตกแยกนี้ ยังคงดำเนินไปท่ามกลางการผลุดขึ้นและล่มสลายลงของราชวงศ์จิ้นตะวันออก จวบจนถึงยุคแห่งการตั้งประจันของราชวงศ์เหนือใต้ ซึ่งกินเวลากว่า 300 ปี