**สมชาย นีละไพจิตร** (13 พฤษภาคม พ.ศ. 2494 - เห็นครั้งสุดท้ายในวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2547) เป็นนักกฎหมายและนักเคลื่อนไหวด้านสิทธิมนุษยชนมุสลิมชาวไทยที่หายสาบสูญ ในวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2547 ในช่วงของรัฐบาลทักษิณ ชินวัตร โดยในวันนั้น มีพยานเห็นสมชายครั้งสุดท้ายที่รามคำแหงโดยมีชายสี่คนลากเขาเข้าไปในรถ และไม่มีใครเห็นเขาอีกเลย

เจ้าหน้าที่ห้าคนถูกบังคับให้สืบสวนคดีของสมชายและพ้นผิดไปใน พ.ศ. 2558 ปีต่อมาทางดีเอสไอปิดคดีนี้ หลังจากไม่มีผลจากการสืบสวนมา 12 ปี สาเหตุการเสียชีวิต (ที่เป็นไปได้) ของสมชาย นีละไพจิตร ยังไม่ได้รับคำอธิบาย และใน พ.ศ. 2559 ทางกรมสอบสวนคดีพิเศษ (ดีเอสไอ) ประกาศปิดการสืบสวนคดีนี้

ประวัติ
-------

เขาเป็นทนายให้ความช่วยเหลือชาวบ้านในพื้นที่ โดยเฉพาะคดีที่ประชาชนถูกกล่าวหาว่าพัวพันกับการก่อการร้ายจนจำเลยพ้นจากข้อหาได้เกือบทุกคดี เช่น คดี โต๊ะกูเฮง หรือ กูมะนาเส กอตอนีลอ จากคดีเผาโรงเรียนเมื่อปี 2537 คดีหมอแว นายแพทย์ แวมาหะดี แวดาโอ๊ะ ซึ่งถูกกล่าวหาว่าพัวพันกับกลุ่มก่อการร้ายเจไอ และยังเข้าไปเป็นทนายให้กับผู้ต้องหาที่ตำรวจจับกุมได้ในภายหลังจากเหตุการณ์ลอบวางระเบิดโรงเรียนเมื่อ 4 มกราคม 2547

เขาสมรสกับ อังคณา นีละไพจิตร มีลูกสาวหนึ่งคนได้แก่ ดร.ประทับจิต นีละไพจิตร เป็นอดีตอาจารย์ สถาบันสิทธิมนุษยชนและสันติศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล

เบี้องหลัง
----------

ในช่วงที่เขาหายตัว สมชายส่งตัวแทนผู้ต้องสงสัย 5 คนที่ก่อเหตุในค่ายทหารที่จังหวัดนราธิวาสในเดือนมกราคม พ.ศ. 2547 อุบัติเหตุในวันนั้นส่งผลใหเกิดความไม่สงบในสามจังหวัดชายแดนใต้ สมชายที่ทำงานในด้านวิชาชีพทางกฎหมายเป็นเวลา 30 ปี ได้เรียกร้องให้ทหารยกเลิกกฏอัยการศึกในบริเวณนี้ เมื่อเดือนมกราคม พ.ศ. 2547 ข้อมูลเมื่อ 2017[update] กฎอัยการศึกยังคงมีผลในจังหวัดปัตตานี, ยะลา และนราธิวาส

ใน พ.ศ. 2549 ศาลอาญามีคำสั่งให้ พันตำรวจตรี เงิน ทองสุข (Pol.Maj. Ngern Thongsuk) จากกองปราบปรามให้จำคุก 3 ปี เนื่องจากมีส่วนร่วมในการหายตัวของสมชาย ในขณะที่ตำรวจชายทั้งหมดที่ตั้งข้อหาขโมยและใช้กำลังในทางมิชอบได้รับการปล่อยตัว หลังจากนั้น พันตำรวจตรี เงินหายตัวไป ครอบครัวของเขาพิสูจน์ว่าเขาเสียชีวิตในเหตุการณ์ดินถล่ม ทางศาลประกาศให้เขาเป็นบุคคลสูญหาย

สถานะคดี
--------

การสืบสวนเกี่ยวกับชะตาของสมชายเริ่มขึ้นใน พ.ศ. 2547 ใน พ.ศ. 2552 ภรรยาของเขาได้เผยแพร่บัญชีที่ทำโดยเธอ, ที่ปรึกษากฎหมาย และองค์การนอกภาครัฐในนามของสมชาย ข้อมูลเมื่อมีนาคม 2560 เป็นช่วงครบรอบ 13 ปีที่หายตัวไป จึงคาดว่าเขาเสียชีวิตไปแล้ว 

ในช่วงปลาย พ.ศ. 2556 ทางกรมสอบสวนคดีพิเศษ (ดีเอสไอ) กล่าวว่าแฟ้มคดีหายไป แต่อ้างในภายหลังว่าได้พบแฟ้มแล้ว ข้อมูลเมื่อ 2014[update] สถานะของคดีและกระทรวงที่ดำเนินการก็ยังไม่ทราบที่แน่ชัด

ใน พ.ศ. 2559 กรมสอบสวนคดีพิเศษ (ดีเอสไอ) "ประกาศปิดคดี โดยกล่าวว่าไม่พบผู้กระทำผิด"

ดูเพิ่ม
-------

* ความไม่สงบในชายแดนภาคใต้ของประเทศไทย
* ลำดับเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องกับความไม่สงบในชายแดนภาคใต้ของประเทศไทย

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Thailand: Lawyer's Disappearance Darkens Rights Climate". *Human Rights Watch*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2017-03-12. สืบค้นเมื่อ 11 March 2017.
2. 1 2 3  Rithdee, Kong (11 March 2017). "Keep Somchai from the black hole of history" (Editorial). *Bangkok Post*. สืบค้นเมื่อ 11 March 2017.
3. 1 2  "Somchai Neelapaijit case closed, says DSI". *Bangkok Post*. 13 October 2016. สืบค้นเมื่อ 11 March 2017.
4. ↑  "DSI faces an uphill battle in 'Billy' case" (Editorial). *Bangkok Post*. 1 July 2018. สืบค้นเมื่อ 1 July 2018.
5. ↑  จาก ทักษิณ สู่ ประยุทธ์ การสูญหายของ สมชาย นีละไพจิตร กับ ไฟใต้ ที่ยังไร้คำตอบ บีบีซีไทย สืบค้นเมื่อ 11 มีนาคม 2019
6. ↑  "Thai districts impose martial law". *BBC News*. 3 November 2005. สืบค้นเมื่อ 2017-03-11.
7. ↑  Neelapaichit, Angkhana (March 2009). *Reading Between the Lines* (PDF) (1st ed.). Bangkok: Working Group on Justice for Peace. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2016-03-03. สืบค้นเมื่อ 11 March 2017.
8. ↑  Laohong, King-oua (19 December 2013). "Wife of missing lawyer slams DSI". *Bangkok Post*. สืบค้นเมื่อ 11 March 2017.
9. ↑  "THAILAND: Ten years without justice for Somchai Neelaphaijit". *Asian Human Rights Commission*. Hong Kong: Asian Legal Resource Centre. 2014-02-26. สืบค้นเมื่อ 11 March 2017.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Duggleby, Luke (2016-05-22). "Murdered After Defending Thailand's Environment" (Photo essay). *New York Times*. Redux. p. 3. สืบค้นเมื่อ 13 March 2017.
* กองทุนรางวัลสมชาย นีละไพจิตร
* สมชาย นีละไพจิตร[*ลิงก์เสีย*] ประวัติบุคคล สำนักข่าวไทย
* ThanaiSomchai.com เก็บถาวร 2005-03-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - เว็บไซต์ที่ติดตามกรณีหายตัว
* เว็บไซต์ - เกี่ยวกับการหายตัวไปของทนายสมชาย