**วิลเฮ็ล์ม ค็อนราท เรินท์เกิน** (เยอรมัน: *Wilhelm Conrad Röntgen*) เป็นนักฟิสิกส์ชาวเยอรมัน ประจำมหาวิทยาลัยเวือทซ์บวร์ค ผู้ค้นพบและสร้างรังสีแม่เหล็กไฟฟ้าที่มีความยาวคลื่นขนาดที่รู้จักในปัจจุบันว่า รังสีเอกซ์ (X-rays) หรือรังสีเรินท์เกิน เมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน 1895 ความสำเร็จที่ทำให้เรินท์เกินได้รับรางวัลโนเบลรางวัลแรก เมื่อ พ.ศ. 2444 

**เรินท์เกิน** ที่สะกดในภาษาเยอรมันว่า "Röntgen" มักสะกดเป็นภาษาอังกฤษโดยทั่วไปว่า "Roentgen" ดังนั้น ในเอกสารวิชาการและการแพทย์เกือบทั้งหมดจึงใช้คำสะกดว่า "Roentgen"

ชีวิตในวัยเยาว์และการศึกษา
--------------------------

**เรินท์เกิน** เกิดที่เมืองเล็นเน็พ ปัจจุบันอยู่ในแคว้นเร็มส์ไชด์ ประเทศเยอรมนี บิดามารดาเป็นช่างตัดเย็บเส้อผ้า ต่อมาได้ย้ายครอบครัวไปตั้งรกรากที่เอเปลดูร์น ประเทศเนเธอร์แลนด์ เมื่อเรินท์เกินอายุได้ 3 ขวบ เรินท์เกินได้รับการศึกษาขั้นต้นที่สถาบันแห่งมาร์ตินุส เฮอร์มัน ฟาน เดอร์ดูร์น ต่อมาได้เข้าเรียนในสถาบันเทคนิคอูเทรชต์ ที่ซึ่งเขาถูกไล่ออกจากสถาบันเนื่องจากถูกกล่าวหาว่าเขียนภาพล้ออาจารย์คนหนึ่ง ซึ่งเรินท์เกินไม่เคยยอมรับว่าเป็นผู้เขียน

ในค.ศ. 1865 เรินท์เกินพยายามสมัครเข้าเรียนที่มหาวิทยาลัยอูเทรชต์โดยไม่มีเอกสารหลักฐานที่จำเป็นสำหรับนักศึกษาปกติแต่ไม่ได้รับการรับเข้าเรียน ต่อมาเรินท์เกินทราบว่าที่สถาบันสารพัดช่างในซือริช (ปัจจุบันคือสถาบันเทคโนโลยีแห่งสหพันธ์สวิส ซือริช ที่มีชื่อเสียง) รับนักศึกษากรณีนี้เข้าเรียนได้โดยการสอบ เขาจึงเริ่มการศึกษาระดับมหาวิทยาลัยสาขาวิศวกรรมเครื่องกล ในปี 1878 เรินท์เกินจบการศึกษาระดับปริญญาเอกจากมหาวิทยาลัยซือริชแห่งนี้

การทำงาน
--------

ในปี 1867 เรินท์เกินเข้าทำงานเป็นอาจารย์ที่มหาวิทยาลัยสตราสบวร์ก และในปี 1871 ได้เป็นศาสตราจารย์ในสถาบันเกษตรศาสตร์ที่ฮอเฮนไฮม์ เวิร์ทเตมเบิร์ก เรินท์เกินได้กลับไปเป็นศาสตราจารย์สาขาวิชาฟิสิกส์ที่มหาวิทยาลัยสตราสบวร์กอีกครั้งหนึ่งเมื่อ 1876 และในปี 1879 เรินท์เกินได้รับการแต่งตั้งเป็นหัวหน้าภาควิชาฟิสิกส์ที่มหาวิทยาลัยไกส์เซน ต่อในปี 1888 ย้ายไปรับตำแหน่งหัวหน้าภาควิชาฟิสิกส์ที่มหาวิทยาลัยเวิร์ซเบิร์ก และอีกครั้งที่มหาวิทยาลัยมิวนิกในปี 1900 โดยคำขอของรัฐบาลบาวาเรีย

เรินท์เกินมีครอบครัวอยู่ในประเทศสหรัฐ ที่รัฐโอไฮโอ ครั้งหนึ่งเขาเคยคิดที่จะย้ายไปตั้งรกรากที่นั่น เรินท์เกินได้ยอมรับการแต่งตั้งที่มหาวิทยาลัยโคลัมเบีย ในนิวยอร์ก และได้ซื้อตั๋วเรือไว้แล้ว แต่การระเบิดของสงครามโลกครั้งที่ 1 ทำให้แผนการนี้เปลี่ยนไป เรินท์เกินตกลงอยู่ในมิวนิกต่อไปและได้ทำงานที่นี่ไปตลอดชีวิต เรินท์เกินถึงแก่กรรมเมื่อปี 1913 จากโรคมะเร็งเยื่อบุช่องท้อง มีการพูดกันว่าเรินท์เกินเสียชีวิตจากการได้รับรังสีเอกซ์เรย์ แต่ส่วนใหญ่ไม่เชื่อว่าการเกิดโรคมะเร็งนี้เป็นผลมาจากการรับรังสีเอกซ์เรย์ ทั้งนี้เนื่องจากการค้นคว้าวิจัยในส่วนที่เรินท์เกินต้องเกี่ยวข้องกับรังสีโดยตรงและมากมีช่วงเวลาสั้น และเรินท์เกินเองยังเป็นนักวิทยาศาสตร์คนแรก ๆ ที่เป็นผู้นำในการใช้ตะกั่วเป็นโล่ป้องกันอย่างสม่ำเสมอ

การค้นพบเอกซ์เรย์
-----------------

ในช่วงปี 1895 เรินท์เกินได้ใช้อุปกรณ์ที่พัฒนาโดยเพื่อนร่วมงานผู้มีชื่อเสียงคือ **อีวาน พัลยูอิ** (Ivan Palyui) นำมาให้ คือหลอดไฟที่เรียกว่า "หลอดพัลยูอิ" ซึ่งเรินท์เกินพร้อมกับผู้ร่วมงานคนอื่น ๆ ได้แก่ ไฮน์ริช แฮทซ์, วิลเลียม ครูกส์, นิโคลา เทสลา และฟิลิบ ฟอน เลนาร์ด ต่างทำการทดลองและทดสอบผลกระทบของการปล่อยประจุไฟฟ้าแรงดึงสูงในหลอดแก้วสุญญากาศนี้ จนถึงปลายปี 1965 บรรดานักค้นคว้าเหล่านี้จึงได้เริ่มทดลองค้นคว้าหาคุณสมบัติของรังสีแคโทดข้างนอกหลอด ในต้นเดือนพฤศจิกายน เรินท์เกินได้ทดลองซ้ำโดยใช้หลอดของเลนาร์ดโดยทำช่องหน้าต่างด้วยอะลูมิเนียมบาง ๆ เพื่อให้รังสีผ่านออกและใช้กระดาษแข็งปิดทับเพื่อป้องกันไม่ให้แผ่นอะลูมิเนียมเสียหายจากไฟฟ้าสถิตย์กำลังแรงที่จะเป็นในการสร้างรังสีแคโทด เรินท์เกินรู้ว่ากระดาษแข็งจะช่วยป้องกันไม่ให้แสงหนีออก แต่เขาได้สังเกตเป็นว่ากระดาษแข็งที่ทาด้วย**แบเรียม ปลาติโนไซยาไนด์** (barium platinocyanide) ที่อยู่ใกล้ขอบช่องอะลูมิเนียมเกิดการเรืองแสง เรินท์เกินพบว่าหลอดของครูกส์ที่มีผนังหลอดหนาก็อาจเกิดการเรืองแสงในลักษณะเช่นนี้ได้

ในบ่ายวันที่ 8 พฤศจิกายน 1895 เรินท์เกินตั้งใจแน่วแน่ว่าจะทดสอบความคิดนี้ เขาได้บรรจงทำแผ่นกระดาษแข็งอย่างระมัดระวังให้เหมือนกับที่ใช้กับหลอดของเลนาร์ด โดยปิดหลอดฮิททอร์ฟ-ครูกส์ด้วยกระดาษแข็งแล้วต่อขั้วจากขดลวดเหนี่ยวนำของรุห์มคอร์ฟเพื่อสร้างประจุไฟฟ้าสถิตย์ แต่ก่อนที่เรินท์เกินจะตั้งจอที่ทาด้วยแบเรียมปลาติโนไซยาไนด์เพื่อทดสอบความคิด เขาได้ปิดม่านปิดไฟให้ห้องมืดลงเพื่อดูว่าแผ่นกระดาษแข็งปิดแสงได้มิดหรือไม่ ในขณะที่ปล่อยกระแสจากขดลวดเหนี่ยวนำขยับกระดาษแข็งให้แน่นแล้วหันไปเตรียมการขั้นถัดไป เรินท์เกินได้พบว่า ณ จุดนี้เองที่เกิดมีแสงเรือง ๆ ขนาดอ่อน ๆ ปรากฏที่ปลายโต๊ะที่ห่างออกไป 1 เมตร เพื่อให้แน่ใจ เรินท์เกินได้ปล่อยกระแสจากขดลวดเหนี่ยวนำอีกหลายครั้ง แสงเรือง ๆ ก็ยังเกิดขึ้นเหมือนเดิม เขาจุดไม้ขีดไฟดูจึงได้เห็นสิ่งที่อยู่ปลายโต๊ะนั้นแท้จริงก็คือแผ่นกระดาษแข็งทาสารแบเรียมฯ ที่เตรียมไว้สำหรับการทดลองขั้นต่อไปนั่นเอง

เรินท์เกินคาดเดาว่าสิ่งนี้อาจเกิดจากแสงชนิดใหม่ก็ได้ วันที่ 8 พฤศจิกายน เป็นวันศุกร์ เขาจึงถือโอกาสใช้วันหยุดสุดสัปดาห์ทำการทดลองซ้ำและทำการบันทึกครั้งแรกไว้ ในหลายสัปดาห์ต่อมา เรินท์เกินกินและนอนในห้องทดลองเพื่อทดสอบคุณสมบัติต่าง ๆ ของแสงชนิดใหม่ที่ยังไม่รู้ว่าเป็นอะไร เขาจึงเรียกชื่อลำลองไปก่อนว่า "**รังสี X**" เนื่องจากต้องใช้สูตรคณิตศาสตร์กับสิ่งที่ยังไม่รู้จักมาก่อน แม้ว่าจะมีผู้เรียกชื่อรังสีนี้ว่า "**รังสีเรินท์เกิน**" เพื่อเป็นเกียรติ แต่ตัวเรินท์เกินเองกลับจงใจใช้ชื่อว่า "**รังสีเอกซ์**" เรื่อยมา

การค้นพบรังสีเอกซ์ของเรินท์เกินไม่ใช่อุบัติเหตุ หรือจากการทำงานตามลำพัง ในการเสาะแสวงหาคำตอบ เรินท์เกินและผู้คิดค้นในงานประเภทนี้ในหลายประเทศก็ได้ช่วยกันทำอยู่ การค้นพบเป็นสิ่งที่จะต้องเกิดอย่างเห็น ๆ กันอยู่แล้ว ความจริงแล้ว รังสีเอกซ์ได้ถูกสร้างขึ้นและเกิดรูปในฟิล์มแล้วที่มหาวิทยาลัยเพนซิลเวเนีย 2 ปีก่อนหน้านั้น เพียงแต่ว่าคนที่ทดลองทำไม่ได้ตระหนักว่าตนเองได้ค้นพบสิ่งที่ยิ่งใหญ่เข้าแล้ว จึงเก็บฟิล์มเข้าแฟ้มสำหรับใช้อ้างอิงในการทดลองอื่น ๆ ในอนาคต ทำให้พลาดในการได้ชื่อว่าตนเป็นผู้ค้นพบสิ่งสำคัญที่สุดทางฟิสิกส์

ภาพรังสีเอกซ์ (ภาพรังสี) มือของอัลเบิร์ต ฟอน โคลลิเคอร์ ถ่ายโดยเรินท์เกิน
ณ จุดหนึ่ง ในขณะที่กำลังทดลองขีดความสามารถของวัสดุต่าง ๆ ในการปิดกั้นรังสี เรินท์เกินได้เอาแผ่นตะกั่วชิ้นเล็ก ๆ วางขวางทางรังสีได้สังเกตเห็นภาพลางของโครงกระดูกตัวเองปรากฏบนแผ่นจอแบเรียมฯ ซึ่งเขาได้เขียนรายงานในเวลาต่อมาว่า ตรงจุดนี้เองที่ตนเองตัดสินใจรักษาการทดลองไว้เป็นความลับด้วยเกรงว่าการทดลองนี้อาจเกิดจากคลาดเคลื่อนหรือความผิดพลาด

บทความรายงานชิ้นแรกของเรินท์เกิน คือ "**ว่าด้วยสิ่งใหม่ของรังสีเอกซ์**" (On A New Kind Of X-Rays) ตีพิมพ์ใน 50 วันต่อมาคือวันที่ 28 ธันวาคม 1895 และในวันที่ 5 มกราคม 1896 หนังสือพิมพ์ของประเทศออสเตรียได้รายงานการค้นพบรังสีชนิดใหม่ของเรินท์เกิน เรินท์เกินได้รับปริญญาเอกกิตติมศักดิ์สาขาการแพทย์จากมหาวิทยาลัยเวิร์ซเบิร์กหลังการค้นพบครั้งนี้ เรินท์เกินได้ตีพิมพ์บทความเกี่ยวกับรังสีเอกซ์รวม 3 เรื่อง ระหว่างปี 1895 - 1897 ข้อสรุปทั้งหมดของเรินท์เกินได้รับการพิสูจน์ว่าถูกต้องทั้งหมด เรินท์เกินได้รับการยกย่องเป็นบิดาแห่งการวินิจฉัยทางรังสีวิทยา เป็นสาขาเชี่ยวชาญเฉพาะที่ใช้ภาพวินิจฉัยโรค

ในปี 1901 เรินท์เกินได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ซึ่งเป็นรางวัลแรกสุด รางวัลนี้ให้อย่างเป็นทางการเพื่อ "*เป็นการรับรู้และยกย่องในความวิริยอุตสาหะที่เขาได้ค้นพบรังสีที่มีความสำคัญและได้รับการตั้งชื่อตามเขานี้*" เรินท์เกินได้บริจาครางวัลทีได้รับให้แก่มหาวิทยาลัยที่เขาสังกัด และได้ทำเช่นเดียวกับที่ ปีแยร์ กูว์รี ได้ทำบ้างในหลายปีต่อมา คือการปฏิเสธไม่ถือลิขสิทธิ์ในสิ่งประดิษฐ์ต่าง ๆ ที่สืบเนื่องมาจากผลงานที่เขาค้นพบด้วยเหตุผลทางจริยธรรม เรินท์เกินไม่ยอมแม้แต่จะให้ใช้ชื่อเขาเรียงรังสีที่เขาเป็นผู้ค้นพบ อย่างไรก็ดี ในปี 2004 IUPAC ได้ตั้งชื่อธาตุใหม่ว่า "เรินท์เกินเนียม" (Roentgenium) เพื่อเป็นเกียรติแก่เรินท์เกิน

รางวัลทีได้รับ
--------------

* รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ (พ.ศ. 2444)
* เหรียญรัมฟอร์ด (พ.ศ. 2439)
* เหรียญแมทัวซี (พ.ศ. 2439)

ดูเพิ่ม
-------


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**วิลเฮ็ล์ม เรินท์เกิน**

* Heinrich Rudolf Hertz

อ้างอิง
-------

* Biography at the official Nobel site เก็บถาวร 2008-08-30 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Wilhelm Conrad Röntgen เก็บถาวร 2008-12-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* *The New Marvel in Photography*, an article on and interview with Röntgen, in McClure's magazine, Vol. 6, No. 5, April, 1896, from Project Gutenberg
* Annotated bibliography for Wilhelm Rontgen from the Alsos Digital Library[*ลิงก์เสีย*]
* The Cathode Ray Tube site เก็บถาวร 2008-11-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* First X-ray Photogram
* Academic Oncology & Radiobiology Research NetworkAn NCRI initiative to revitalise radiotherapy research in the UK, launched an interactive research database to mark the birthday of Wilhelm Röntgen in February 2006

1. ↑

| * ด
* ค
* ก
รายนามผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ |
| --- |
| ค.ศ. 1901–1925 | 
* เรินต์เกน (2444)
* โลเรินตส์ / เซมัน (2445)
* แบ็กแรล / ปีแยร์ กูว์รี / มารี กูว์รี (2446)
* เรย์ลีย์ (2447)
* เลนนาร์ด (2448)
* ทอมสัน (2449)
* ไมเคิลสัน (2450)
* ลิพพ์มานน์ (2451)
* มาร์โกนี / บรอน (2452)
* วาน เดอ วาลส์ (2453)
* วีน (2454)
* ดาเลน (2455)
* กาเมอร์ลิง โอนเนิส (2456)
* ฟ็อน เลาเออ (2457)
* ว.ฮ.แบรกก์ / ว.ล.แบรกก์ (2458)
* บาร์คลา (2460)
* พลังค์ (2461)
* สตาร์ค (2462)
* กีโยม (2463)
* ไอน์สไตน์ (2464)
* นิลส์ โปร์ (2465)
* มิลลิแกน (2466)
* ม.ซีกบาห์น (2467)
* แฟรงค์ / เฮิร์ตซ์ (2468)

 |
| ค.ศ. 1926–1950 | 
* แปแร็ง (2469)
* Compton / Wilson (2470)
* ริชาร์ดสัน (2471)
* เดอ บรอย (2472)
* รามาน (2473)
* ไฮเซนแบร์ก (2475)
* ชเรอดิงเงอร์ / ดิแรก (2476)
* แชดวิก (2478)
* เฮสส์ / ค.ด.แอนเดอร์สัน (2479)
* เดวิสสัน / Thomson (2480)
* แฟร์มี (2481)
* ลอว์เรนซ์ (2482)
* สเติร์น (2486)
* ราบี (2487)
* เพาลี (2488)
* Bridgman (2489)
* Appleton (2490)
* Blackett (2491)
* ยูกาวะ (2492)
* Powell (2493)

 |
| ค.ศ. 1951–1975 | 
* Cockcroft / Walton (2494)
* Bloch / Purcell (2495)
* เซอร์นิเค (2496)
* บอร์น / โบเธ (2497)
* แลมบ์ / Kusch (2498)
* ชอกลีย์ / บาร์ดีน / แบรตเทน (2499)
* หยาง / T.D.Lee (2500)
* Čerenkov / Frank / Tamm (2501)
* Segrè / Chamberlain (2502)
* Glaser (2503)
* Hofstadter / Mössbauer (2504)
* ลันเดา (2505)
* วิกเนอร์ / Goeppert‑Mayer / Jensen (2506)
* เทาซ์ / บาซัฟ / โพรโครัฟ (2507)
* โทโมนางะ / ชวิงเกอร์ / ฟายน์มัน (2508)
* คาสเทลอร์ (2509)
* เบเทอ (2510)
* Alvarez (2511)
* Gell‑Mann (2512)
* Alfvén / Néel (2513)
* กาบอร์ (2514)
* บาร์ดีน / คูเปอร์ / ชริฟเฟอร์ (2515)
* Esaki / Giaever / Josephson (2516)
* Ryle / Hewish (2517)
* A.Bohr / Mottelson / Rainwater (2518)

 |
| ค.ศ. 1976–2000 | 
* Richter / Ting (2519)
* P.W.Anderson / Mott / van Vleck (2520)
* Kapitsa / เพนเซียส / วิลสัน (2521)
* Glashow / Salam / Weinberg (2522)
* Cronin / Fitch (2523)
* โบลมเบอร์เกน / ชอว์โลว์ / ค.ซีกบาห์น (2524)
* Wilson (2525)
* จันทรเศขร / Fowler (2526)
* Rubbia / van der Meer (2527)
* von Klitzing (2528)
* รัสกา / บินนิก / โรห์เรอร์ (2529)
* Bednorz / Müller (2530)
* Lederman / Schwartz / Steinberger (2531)
* แรมซีย์ / เดห์เมลท์ / เพาล์ (2532)
* Friedman / Kendall / R.E.Taylor (2533)
* de Gennes (2534)
* Charpak (2535)
* Hulse / J.H.Taylor (2536)
* Brockhouse / Shull (2537)
* Perl / Reines (2538)
* D.Lee / โอเชอร์ออฟ / Richardson (2539)
* ชู / โคเฮน-ทานนุดจิ / ฟิลลิพส์ (2540)
* Laughlin / Störmer / Tsui (2541)
* 't Hooft / Veltman (2542)
* อัลฟโยรอฟ / Kroemer / Kilby (2543)

 |
| ค.ศ. 2001–ปัจจุบัน | 
* คอร์เนลล์ / เคทเทอร์ลี / ไวอ์แมน (2544)
* เดวิส / โคชิบะ / แจ็คโคนี (2545)
* Abrikosov / Ginzburg / Leggett (2546)
* กรอส / พอลิตเซอร์ / วิลเชก (2547)
* กลอเบอร์ / ฮอลล์ / ฮานช์ (2548)
* เมเทอร์ / สมูท (2549)
* แฟร์ / กรืนแบร์ค (2550)
* นัมบุ / โคบายาชิ / มาซากาวะ (2551)
* ชาร์ลส ก. เกา / วิลลาร์ด ส. บอยล์ / จอร์จ อ. สมิธ (2552)
* เกม / โนโวเซลอฟ (2553)
* เพิร์ลมุตเตอร์ / รีสส์ / ชมิดท์ (2554)
* อาร็อช / ไวน์แลนด์ (2555)
* อ็องแกลร์ / ฮิกส์ (2556)
* อาคาซากิ / อามาโนะ / นากามูระ (2557)
* คาจิตะ / แมคโดนัลด์ (2558)
* เธาเลส / ฮัลเดน / คอสเตอร์ลิตซ์ (2559)
* ไวส์ / แบริช / ธอร์น (2560)
* แอชกิน / มูรู / สตริกแลนด์ (2561)
* พีเบิลส์ / มายอร์ / เกโล (2562)
* เพนโรส / เกนเซล / เกซ (2563)
* มานาเบะ / ฮัสเซิลมันน์ / ปาริซี (2564)
* อัสแปต์ / เคลาเซอร์ / ไซลิงเงอร์ (2565)

 |