**อาบรุซโซ** (อิตาลี: *Abruzzo*) เป็นแคว้นหนึ่งในยี่สิบแคว้นของประเทศอิตาลี ตั้งอยู่ห่างจากกรุงโรมไปทางตะวันออกประมาณ 50 ไมล์ มีพื้นที่ติดต่อกับแคว้นมาร์เคทางทิศเหนือ ทะเลเอเดรียติกทางทิศตะวันออก แคว้นโมลีเซทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ และแคว้นลัตซีโยทางทิศตะวันตกและทิศตะวันตกเฉียงใต้ ถึงแม้ว่าแคว้นอาบรุซโซมีที่ตั้งทางภูมิศาสตร์อยู่บริเวณภาคกลาง แต่แคว้นนี้มักถูกจัดอยู่ในภาคใต้เนื่องจากมีลักษณะทางประวัติศาสตร์เชื่อมโยงกับราชอาณาจักรซิซิลีทั้งสองในคริสต์ศตวรรษที่ 18 ซึ่งมีอาณาเขตครอบคลุมตอนใต้ของอิตาลีทั้งหมด

ประวัติศาสตร์
-------------

คำว่า "อาบรุซโซ" (*Abruzzo*) มาจากคำภาษาละตินว่า "Aprutium" ซึ่งเป็นชื่อของชนเผ่าโบราณที่อาศัยอยู่ในตอนกลางของอิตาลี โดยในสมัยโรมัน แม้ว่าภูมิภาคนี้จะเป็นที่รู้จักในหลายชื่อ เช่น Picenum, Sabina et Samnium, Flaminia et Picenum และ Campania et Samnium แต่ก็ได้เป็นที่รู้จักในชื่อ Aprutium ในยุคกลาง โดยสาเหตุการใช้ชื่อนี้มีที่มาที่เป็นไปได้อยู่ 4 แห่ง ได้แก่ มีหลายความคิดที่คิดว่าเพี้ยนมาจาก Praetutium หรือไม่ก็เพี้ยนมาจากชื่อชาว Praetutii ซึ่งเป็นผู้สร้างเมือง Interamnaes (ปัจจุบันคือเมืองเตราโม) และมีอีกสาเหตุหนึ่งคือ คำว่า Aprutium มาจากภาษาละติน "aper" (หมูป่า) ดังนั้นจึงหมายถึง "แผ่นดินแห่งหมูป่า" หรือมาจากคำว่า "abruptum" (ขรุขระ, ชัน) และสุดท้ายที่เป็นไปได้ คือมาจากวลีละตินว่า "a Bruttiis" (จากบรูตตี) หมายความว่าแผ่นดินนี้เริ่มต้นจากชาวบรูซี (Bruzi) ซึ่งได้ย้ายลงใต้ไปครอบครองพื้นที่บริเวณแคว้นคาลาเบรีย

ก่อนปี ค.ศ. 1963 (พ.ศ. 2506) อาบรุซโซเป็นส่วนหนึ่งของอาบรุซซี (Abruzzi) กับโมลีเซ คำว่าอาบรุซซีเป็นชื่อเรียกภูมิภาคส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรซิซิลีทั้งสอง ภูมิภาคนี้ปกครองโดยแบ่งเป็น Abruzzo Citeriore (อาบรุซโซใกล้) และ Abruzzo Ulteriore I และ II (อาบรุซโซใกล้ 1 และ 2) ที่ไม่ใกล้ไม่ไกลนักจากเมืองเนเปิลส์ ซึ่งเป็นเมืองหลักของอาณาจักรในสมัยนั้น ในปัจจุบัน Abruzzo Citeriore คือจังหวัดคีเยตี, Abruzzo Ulteriore I คือจังหวัดเตราโมและจังหวัดเปสคารา และ Abruzzo Ulteriore II คือจังหวัดลากวีลา

เมื่อ พ.ศ. 2552 วันที่ 6 เมษายน ได้เกิดแผ่นดินไหวขนาดความรุนแรง 6.3 ทำให้เกิดความเสียหายอย่างหนักแก่เมืองต่าง ๆ ในแคว้นอาบรุซโซ โดยเฉพาะในเมืองลากวีลา ซึ่งเป็นเมืองหลักของแคว้น แผ่นดินไหวครั้งนี้ทำให้มีผู้เสียชีวิต 308 คน และสิ่งก่อสร้างต่าง ๆ ทั้งบ้านเรือน โบสถ์ เสียหายเป็นจำนวนมาก

ภูมิศาสตร์
----------

ธรรมชาติในอุทยานแห่งชาติอาบรุซโซ
แคว้นอาบรุซโซตั้งอยู่บริเวณกึ่งกลางของคาบสมุทรอิตาลี โดยมีพื้นที่ทั้งหมด 10,794 ตารางกิโลเมตร มีขอบเขตทางทิศตะวันออกเป็นทะเลเอเดรียติกที่มีชายฝั่งยาวประมาณ 150 กิโลเมตร และทิศตะวันตกถูกกั้นด้วยเทือกเขาแอเพนไนน์ ทำให้แคว้นนี้เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีภูเขามากที่สุดในอิตาลี และเป็นที่ตั้งของภูเขาที่สูงที่สุดในเทือกเขาแอเพนไนน์ คือ คอร์โนกรันเด มีความสูง 2,914 เมตร ส่วนลักษณะทางอุทกวิทยา แคว้นอาบรุซโซมีแม่น้ำหลายสายไหลผ่าน แต่ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดได้แก่ แม่น้ำเปสคาราและแม่น้ำซันโกร นอกจากนี้แคว้นอาบรุซโซยังมีอุทยานแห่งชาติอาบรุซโซ ซึ่งมีพื้นที่ 500 ตารางกิโลเมตร มีสัตว์และพืชประจำถิ่นเมดิเตอร์เรเนียนที่หายาก เช่น ละมั่ง หมาป่า หมี นกอินทรีสีทอง เป็นต้น

แคว้นอาบรุซโซมีภูมิอากาศที่แตกต่างกันตามสภาพพื้นที่ โดยจะมีอากาศร้อนและแห้งบริเวณพื้นที่ชายฝั่งทะเล และอากาศเย็นในพื้นที่ส่วนในของแคว้นซึ่งเป็นภูเขา

การท่องเที่ยว
-------------

คอร์โนกรันเด สถานที่ปีนเขายอดนิยมของอิตาลี
นับตั้งแต่ทศวรรษที่ผ่านมา การท่องเที่ยวในแคว้นอาบรุซโซได้รับความนิยมเพิ่มมากขึ้น ส่วนใหญ่นักท่องเที่ยวจะเป็นชาวอิตาลีและชาวยุโรป แคว้นอาบรุซโซมีปราสาทและหมู่บ้านยุคกลางมากมาย โดยเฉพาะบริเวณใกล้กับเมืองลากวีลาที่เรียกกันว่า "Abruzzoshire" โดยชื่อนี้เปรียบได้กับ "Chiantishire" ซึ่งเป็นชื่อเรียกพื้นที่เคียนตีในแคว้นตอสคานา นอกจากนี้ แคว้นอาบรุซโซยังมีสถานตากอากาศสำหรับเล่นสกี 21 แห่ง โดยการเดินทางจากโรมใช้เวลาไม่กี่ชั่วโมง สถานตากอากาศสกีส่วนใหญ่จะอยู่ที่เมืองรอคคาราโซ ส่วนสถานที่ที่นิยมการปีนเขาอยู่บริเวณกรันซัสโซซึ่งเป็นจุดที่มีความสูงที่สุดของคาบสมุทรอิตาลี มีภูเขาคอร์โนกรันเดและธารน้ำแข็งที่อยู่ใต้สุดของทวีปยุโรปที่มีชื่อว่า คัลเดโรเนที่ 2 ตั้งอยู่บริเวณนั้น ซึ่งเป็นสถานที่ที่เหมาะแก่การปีนเขาและเดินทางไกลชมธรรมชาติ

ส่วนสถานที่ท่องเที่ยวทางทะเล แคว้นอาบรุซโซมีชายหาดรวมยาวประมาณ 129 กิโลเมตร สถานที่ท่องเที่ยวยอดนิยม มีบ้านพักตากอากาศและรีสอร์ตริมชายหาด อยู่ในเมืองวัสโต ทางชายฝั่งทิศใต้ของแคว้นอาบรุซโซ ส่วนชายฝั่งทางตอนกลางคือเมืองซิลวีมารีนาซึ่งทรายที่นั่นเป็นที่กล่าวขานกันว่าดีที่สุดในอิตาลี ส่วนชายฝั่งทะเลทางตอนเหนือที่มีชื่อเสียง ได้แก่ เมืองอัลบาอาเดรียตีคาและมาร์ตินซีคูโร

### อุทยานทางธรรมชาติ

อุทยานแห่งชาติอาบรุซโซ ลัตซีโย และโมลีเซ
พื้นที่ 1 ใน 3 ของแคว้นอาบรุซโซเป็นพื้นที่อุทยานแห่งชาติและอุทยานแห่งแคว้น ได้แก่

* อุทยานแห่งชาติอาบรุซโซ ลัตซีโย และโมลีเซ พื้นที่ 500 ตร.กม.
* อุทยานแห่งชาติกรันซัสโซและมอนตีเดลลาลากา พื้นที่ 2,014 ตร.กม.
* อุทยานแห่งชาติมาเยลลา พื้นที่ 740.95 ตร.กม.
* อุทยานแห่งแคว้นซีเรนเต-เวลีโน
* ลาโกดีบาร์เรอา (พื้นที่ชุ่มน้ำทะเลสาบบาร์เรอา)

 *(อุทยานบางแห่งมีพื้นที่ร่วมกับแคว้นอื่นด้วย)*

การแบ่งเขตการปกครอง
-------------------

แคว้นอาบรุซโซแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 4 จังหวัด ดังนี้


| จังหวัด | เมืองหลัก | พื้นที่(ตร.กม.) | ประชากร(คน, 2559)  | ความหนาแน่น(คน/ตร.กม.) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| จังหวัดคีเยตี | คีเยตี | 2,599 | 390,258 | 150 |
| จังหวัดเตราโม | เตราโม | 1,954 | 310,144 | 158.7 |
| จังหวัดเปสคารา | เปสคารา | 1,230.33 | 321,861 | 261.6 |
| จังหวัดลากวีลา | ลากวีลา | 5,047 | 302,579 | 60 |
| รวม | 10,831 | 1,324,842 | 122.3 |

วัฒนธรรม
--------

เมืองลันชาโน เมืองเก่าแก่แห่งหนึ่งของอาบรุซโซ
ในอดีต พื้นที่บริเวณแคว้นอาบรุซโซรู้จักกันดีในชื่อ ตรันซูมันซา (*Transumanza*) ที่ซึ่งแกะและวัวจำนวนมากได้อพยพลงใต้ไปยังภูมิภาคปุลยาในช่วงฤดูหนาว

สำเนียงท้องถิ่นของอาบรุซโซประกอบด้วยเตรามาโน, อาบรุซเซเซโอรีเยนตาเล-อาเดรียตีโก และอาบรุซเซเซออคซีเดนตาเล โดยสองสำเนียงแรกจัดอยู่ในกลุ่มภาษาถิ่นอีตาเลียโนเมรีดีโยนาเล-อินแตร์โน (*Italiano meridionale-interno*) ของอิตาลีตอนใต้ ซึ่งรู้จักกันในชื่ออย่างง่ายคือ นาโปลีตัน เพราะเหตุที่ภูมิภาคนี้เคยเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรเนเปิลส์และราชอาณาจักรซิซิลีทั้งสอง ส่วนอีกสำเนียงเป็นของจังหวัดลากวีลา ซึ่งเกี่ยวข้องกับกลุ่มภาษาถิ่นออสโค-อุมโบร (*Osco-Umbro*) ของอิตาลีตอนกลางรวมถึงกรุงโรม อย่างไรก็ตามสำเนียงภาษาอิตาลีในอาบรุซโซก็ยังไม่มีการกำหนดเฉพาะเจาะจง
อันที่จริง มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดเคยได้จัดตั้งโครงการวิจัยภาษาในเมืองวัสโต เมืองตากอากาศทางใต้ของอาบรุซโซ ปรากฏว่ายังมีผู้พูดภาษาแอลเบเนียในพื้นที่เล็ก ๆ ในเมืองเปนเนของจังหวัดเปสคารา

ในอาบรุซโซมีเมืองประวัติศาสตร์อยู่มากมาย เช่น ซุลโมนา เมืองที่รู้จักกันดีว่าเป็นที่อยู่ของออวิด กวีเก่าแก่ที่มีชื่อเสียงมากที่สุดของอิตาลี, สกันโน, อาตรี เมืองศูนย์กลางศิลปะที่งดงาม และเมืองเชิงเขาเปนเน ลันชาโน และโลเรโตอาปรูตีโน

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Eurostat – Tables, Graphs and Maps Interface (TGM) table". European Commission. 12 August 2011. สืบค้นเมื่อ 15 September 2011.
2. ↑  "EUROPA Press Releases – Regional GDP per inhabitant in 2008 GDP per inhabitant ranged from 28% of the EU27 average in Severozapaden in Bulgaria to 343% in Inner London". Europa (web portal). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 12 February 2012. สืบค้นเมื่อ 2013-10-08.
3. ↑  Abruzzo is the king of agrotourism 11 ก.ย. 2547, สืบค้นวันที่ 23 มิ.ย. 2552 (อังกฤษ)

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**แคว้นอาบรุซโซ**

วิกิท่องเที่ยว มีคำแนะนำการท่องเที่ยวสำหรับ ***Abruzzo***

* เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของแคว้นอาบรุซโซ (อิตาลี)
* แผนที่แคว้นอาบรุซโซ เก็บถาวร 2005-11-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

| * ด
* ค
* ก
แคว้นในประเทศอิตาลี |
| --- |
| แคว้น | คัมปาเนีย  **·**  คาลาเบรีย  **·**  ตอสคานา  **·**  บาซีลีคาตา  **·**  ปีเยมอนเต  **·**  ปุลยา  **·**  มาร์เค  **·**  โมลีเซ  **·**  ลอมบาร์เดีย  **·**  ลัตซีโย  **·**  ลีกูเรีย  **·**  เวเนโต  **·**  อาบรุซโซ  **·**  อุมเบรีย  **·**  เอมีเลีย-โรมัญญา | แคว้นในอิตาลีแคว้นในอิตาลี |
| แคว้นปกครองตนเอง | ซาร์ดิเนีย  **·**  ซิซิลี  **·**  เตรนตีโน-อัลโตอาดีเจ  **·**  ฟรียูลี-เวเน็ตเซียจูเลีย  **·**  วัลเลดาออสตา |