**พระเทพคุณาธาร** (28 พฤษภาคม พ.ศ. 2445 – 7 ตุลาคม พ.ศ. 2512) ฉายา **ชินปุตโต** นามเดิม **ผล เล็กสมบูรณ์** **(Phol Leksomboon)** เปรียญธรรม 4 ประโยค เป็นพระราชาคณะชั้นเทพฝ่ายมหานิกาย อดีตเจ้าอาวาสวัดพระพิเรนทร์ อดีตเจ้าคณะภาค 8 อดีตรักษาการเจ้าอาวาสวัดชำนิหัตถการ อดีตรักษาการเจ้าอาวาสวัดพลับพลาชัย และเจ้าคณะอำเภอป้อมปราบฯ ปทุมวัน

ชาติภูมิ
--------

**พระเทพคุณาธาร** นามเดิมว่า **ปู่ขุ่น แซ่เล็ก** ภายหลังเปลี่ยนชื่อและสกุลเป็น **ผล เล็กสมบูรณ์**

เกิดเมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2445 ตรงกับวันพุธ แรม 7 ค่ำ เดือน 6 ปีขาล ณ หมู่บ้านโรงหีบ-สวนสัก ตำบลบ้านคอย ปัจจุบันอยู่ในเขตหมู่ที่ 4 ตำบลบางงาม อำเภอศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี

ถือกำเนิดในครอบครัวชาวจีนแต้จิ๋ว เป็นบุตรคนเล็กของ นายกิมหลี แซ่เล็ก และนางเฮียะ แซ่เล็ก มีพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน 3 คนคือ นายปู่เฮ้า แซ่เล็ก, นายปู่เคี้ยง แซ่เล็ก, และพระเทพคุณาธาร นอกจากนี้ยังมีพี่น้องร่วมบิดา เกิดแต่นางแป้น ซึ่งบิดาได้สมรสภายหลังอีก 8 คน คือ นางเน้ย แซ่เล็ก, นางลั้ง แซ่เล็ก, นายใช้ แซ่เล็ก, นายลักษณ์ แซ่เล็ก, นางเก๊ก แซ่เล็ก, นางกี่ แซ่เล็ก, นายกิ้ว แซ่เล็ก, และ นายลี่ แซ่เล็ก ปัจจุบันครอบครัว แซ่เล็ก ได้เปลี่ยนนามสกุลเป็น เล็กสมบูรณ์ ซึ่งตั้งโดยท่านเจ้าคุณพระเทพคุณาธาร

บรรพชา อุปสมบท และการศึกษา
--------------------------

พระเทพคุณาธาร สมัยที่ยังเป็น สามเณร ปู่ขุ่น แซ่เล็ก
พระเทพคุณาธารสมัยก่อนบรรพชา ได้ช่วยบิดามารดาค้าขายทางเรือ ครั้งถึง พ.ศ. 2462 อายุได้ 18 ปี จึงบรรพชาเป็นสามเณรในงานฌาปนกิจศพน้าสาวที่วัดราษฎรบำรุง **พระอาจารย์อ้วน วัดสามทอง** อำเภอเมือง จังหวัดสุพรรณบุรี เป็นพระอุปัชฌาย์ 

เมื่อบรรพชานั้นท่านยังไม่รู้หนังสือเลย ครั้นบวชเป็นสามเณรแล้ว ได้เห็นการเรียนหนังสือของพระภิกษุสามเณรและเด็กที่วัดราษฏรบำรุง มีความปรารถนาอยากจะเรียนบ้าง แต่อายุมากแล้ว เข้าเรียนไม่สะดวก ในสมัยนั้น**พระใบฎีกาอินทร์** เป็นเจ้าอาวาส จึงแนะนำให้เรียนหนังสือขอม ท่านได้ขออนุญาตโยมบวชต่อ โยมก็อนุญาต แต่โบราณถือว่าการบวชหน้าไฟร้อน จึงให้ลาสิกขา และบรรพชาใหม่ติดต่อกันไป โดยพระใบฎีกาอินทร์ เจ้าอาวาสวัดราษฎรบำรุง เป็นพระอุปัชฌาย์ 

เมื่อบรรพชาใหม่แล้วท่านได้เริ่มเรียนหนังสือขอม และหาโอกาสไปฟังการเรียนหนังสือไทยบ้าง พออ่านหนังสือขอมได้และหัดเขียดหนังสือไทยได้บ้างแล้ว จึงเริ่มเรียนสนธิ์ โดยมีพระอาจารย์ทองเป็นผู้สอน การเรียนคราวนี้มีนักเรียนเพียงคนเดียว ทำให้รู้สึกเนือยๆ แต่ท่านก็เรียนจบในพรรษาแรกนั้นเอง เมื่อมี่ความรู้ขึ้นบ้างแล้วเช่นนี้ท่านก็มีความปรารถนาจะเรียนให้มากยิ่งขึ้น ประจวบกับเวลานั้นพระมหาพุ่ม วัดพระเชตุพนฯ ไปวัดราษฎรบำรุงกับพระมหาสุนทร ท่านจึงขอให้โยมยายช่วยฝากกับพระมหาพุ่ม เพื่อนำท่านมาอยู่กรุงเทพฯ แต่พระมหาพุ่มไม่สามารถรับได้เพราะไม่ได้เป็นเจ้าอาวาสหรือเจ้าคณะ โยมยายจึงให้น้าชายชื่อล้งนำท่านมาฝากไว้กับ**พระอธิการปอ ธมฺมกถิโก เจ้าอาวาสวัดพระพิเรนทร์** พระนครเมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2463 รวมเวลาอยู่ที่วัดราษฎรบำรุง 1 พรรษา

เมื่อมาอยู่วัดพระพิเรนทร์แล้ว ท่านได้เข้าศึกษาพระปริยัติธรรม ที่วัด**จักรวรรดิราชาวาส** และสอบได้นักธรรมชั้นตรีในปลายปี พ.ศ.2463 นั้นเอง ตัวท่านเคยเล่าว่า เวลานั้นเกิดความทะเยอทะยานในการศึกษาเล่าเรียนมาก อยากเรียนไปทุกอย่าง และรู้สึกเสียดายเวลาที่ผ่านพ้นไปมากแล้ว จึงได้เข้าเรียนภาษาบาลีที่วัดจักรวรรดิราชาวาสนั้นต่ออีก

ปีต่อมาท่านอายุครบ 20 ปี จึงกลับไปอุปสมบทที่บ้านเกิด ณ พัทธสีมา**วัดเกาะ** ตำบลบางงาม อำเภอศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี วันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2465 มี**พระครูปลื้ม** วัดพร้าว ตำบลโพธิ์พระยา อำเภอท่าพี่เลี้ยง ปัจจุบันเปลี่ยนเป็นอำเภอเมืองจังหวัดสุพรรณบุรี เป็นอุปัชฌาย์ **พระครูธรรมสารรักษา (พริ้ง วชิรสุวณฺโณ)** วัดวรจันทร์ ตำบลโพธิ์พระยา เป็นกรรมวาจาจารย์ **พระอธิการปอ ธมฺมกถิโก** วัดพระพิเรนทร์ เป็นอนุสาวนาจารย์ เมื่ออุปสมบทแล้วได้กลับมาจำพรรษาอยู่ที่วัดพระพิเรนทร์ และเรียนพระปริยัติธรรมทั้งนักธรรมและบาลีต่อ กับต้องช่วยพระอธิการปอ เจ้าอาวาส ในกิจการงานต่าง ๆ ของวัดเรื่อยมา

ครั้ง พ.ศ.2466 สอบได้นักธรรมชั้นโท พ.ศ.2468 สอบได้เปรียญธรรม 3 ประโยค พ.ศ.2473 สอบได้เปรียญธรรม 4 ประโยค 

พ.ศ. 2471 พระอธิการปอเริ่มป่วย ท่านต้องคอยอยู่ปฏิบัติตลอดเวลา จนพระอธิการปอถึงแก่มรณภาพลงใน พ.ศ. 2472 จากนั้นท่านได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมการรักษาวัด เมื่อจัดการปลงศพพระอธิการปอเสร็จใน พ.ศ. 2474 แล้ว แม้จะต้องรับหน้าที่สำคัญในวัด มีภารกิจมาก แต่ท่านก็ยังไม่ละความพยายามในการศึกษาเล่าเรียน และได้ขวนขวายในการเรียนต่อมาอีก 2 ปี จึงต้องหยุดพัก เพราะมีภารกิจการงานมากขึ้น และได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดพระพิเรนทร์ เมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2476

หน้าที่การงานและสมณศักดิ์
-------------------------

### ตำแหน่งทางการศึกษา เท่าที่ทราบมีลำดับดังนี้

* พ.ศ. 2480 เป็นกรรมการตรวจบาลีสนามหลวง (พ.ศ. โดยประมาณ)
* พ.ศ. 2494 เป็นเจ้าสำนักเรียนวัดพระพิเรนทร์
* พ.ศ. 2495 เป็นกรรมการศึกษาเทศบาล (พ.ศ. โดยประมาณ)
* พ.ศ. 2495 ดำรงตำแหน่งรักษาการกรรมการสงฆ์ องค์การศึกษา อำเภอป้อมปราบฯ เขตปทุมวัน
* พ.ศ. 2500 เป็นกรรมการตรวจธรรมสนามหลวง (หมายถึงปีได้รับตราตั้ง)
* นอกจากนี้ ได้เป็นกรรมการนำข้อสอบบาลีสนามหลวงไปเปิดสอบ ณ สนามสอบส่วนภูมิภาคตลอดมาทุกปี

### ตำแหน่งทางการปกครอง

* พ.ศ. 2473 ดำรงตำแหน่งกรรมการรักษาการแทนเจ้าอาวาส
* พ.ศ. 2476 ได้รับแต่งตั้งเป็น**เจ้าอาวาสวัดพระพิเรนทร์**
* พ.ศ. 2487 ดำรงตำแหน่งกรรมการสงฆ์ องค์การสาธารณูปการ อำเภอป้อมปราบฯ เขตปทุมวัน
* พ.ศ. 2490 ได้รับแต่งตั้งเป็นพระอุปัชฌาย์
* พ.ศ. 2494 ดำรงตำแหน่งรักษาการเจ้าอาวาส**วัดชำนิหัตถการ** จนถึง พ.ศ. 2500
* พ.ศ. 2495 ดำรงตำแหน่งกรรมการสงฆ์ องค์การปกครอง อำเภอป้อมปราบฯ เขตปทุมวัน และรักษาการในตำแหน่งกรรมการสงฆ์ องค์การศึกษา องค์การเผยแผ่ องค์การสาธารณูปการ อำเภอป้อมปราบฯ เขตปทุมวัน
* พ.ศ. 2496 ดำรงตำแหน่งรักษาการเจ้าอาวาส**วัดพลับพลาชัย**ถึง พ.ศ. 2507
* พ.ศ. 2507 ได้รับแต่งตั้งเป็น**รองเจ้าคณะภาค 8**
* พ.ศ. 2508 ได้รับแต่งตั้งเป็น**เจ้าคณะภาค 8**

### สมณศักดิ์

* พ.ศ. 2482 เป็นพระครูสัญญาบัตร (พิเศษพัต จปร.) ที่ *พระครูศีลขันธโศภิต*
* พ.ศ. 2490 เป็นพระครูชั้นเอก ผู้ช่วยเจ้าคณะอำเภอ ในราชทินนามเดิม
* พ.ศ. 2494 เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญที่ *พระศีลขันธโศภิต*
* พ.ศ. 2501 เป็นพระราชาคณะชั้นราชที่ *พระราชศีลโศภิต นิวิฐกรุณาทร ธรรมบัณฑิต ยติคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี*
* พ.ศ. 2505 เป็นพระราชาคณะชั้นเทพที่ *พระเทพคุณาธาร ไพศาลสุตาธิกร สุนทรศีลาจารวัตร พิพัฒน์หิตานุหิต มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี*

มรณภาพ
------

ศพท่านเจ้าคุณพระเทพคุณาธาร ตั้งบำเพ็ญกุศลที่โรงเรียนพระปริยัติธรรมวัดพระพิเรนทร์
พระเทพคุณาธาร (ผล ชินปุตโต) อาพาธด้วยภาวะแพ้อากาศและหอบเหนื่อย อยู่ในที่อากาศไม่ดีและมีฝุ่นละอองไม่ได้ ทางแพทย์จึงแนะนำให้ท่านไปพักรักษาตัวอยู่ที่มีสภาพอากาศดี เพื่อจะได้พักผ่อนและได้รับอากาศที่ดี เช่น ต่างจังหวัด ท่านจึงเดินทางกลับไปรักษาตัวที่บ้านเกิด โดยจำพรรษาอยู่ที่วัดราษฎรบำรุง อำเภอดอนเจดีย์ จังหวัดสุพรรณบุรี ในปี พ.ศ.2512 

ระหว่างพักรักษาตัวอยู่นั้นมีอาการดีขึ้น จึงได้รับอาราธนาไปอบรมพระภิกษุสงฆ์สามเณรในเขตคณะสงฆ์อำเภอดอนเจดีย์ จากนั้นร่างกายจึงทรุดลง วันที่ 4 ตุลาคม พ.ศ.2512 ทางญาติและคณะศิษย์จึงนำท่านไปตรวจที่โรงพยาบาลเจ้าพระยายมราช จังหวัดสุพรรณบุรี และในวันเดียวกันนั้นจึงนำท่านกลับไปรักษาต่อที่โรงพยาบาลสงฆ์ กรุงเทพมหานคร 

กระทั่งวันที่ 7 ตุลาคม พ.ศ. 2512 เวลา 06:20 นาฬิกา จึงมรณภาพ ด้วยสิริอายุ 68 ปี อุปสมบทได้ 48 พรรษา

วันที่ 8 ตุลาคม พ.ศ. 2512 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงพระกรุณาโปรดพระราชทานน้ำหลวงสรงศพท่านเจ้าคุณพระเทพคุณาธาร 

วันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2514 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงพระกรุณาโปรดพระราชทานเพลิงศพ ท่านเจ้าคุณพระเทพคุณาธาร โดยท่านเจ้าประคุณสมเด็จพระวันรัต วัดพระเชตุพนฯ ในฐานะประธานสหภูมิสุพรรณและองค์อุปถัมภ์สมาคมสุพรรณ พระนคร ได้โปรดเมตตาให้คณะสหภูมิสุพรรณและองค์อุปถัมภ์สมาคมสุพรรณ พระนคร เป็นเจ้าภาพบำเพ็ญกุศลทั้งหมดในวันพระราชทานเพลิงศพ

อ้างอิง
-------

1. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 68, ตอนที่ 74, 11 ธันวาคม 2494, หน้า 5622
2. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 75, ตอนที่ 109, 23 ธันวาคม 2501, หน้า 3135
3. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 80, ตอนที่ 3, 4 มกราคม 2506, ฉบับพิเศษ หน้า 3

* สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ. *ประชุมพระนิพนธ์เกี่ยวกับตำนานทางพระพุทธศาสนา (พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ พระเทพคุณาธาร (ผล ชินปุตโต))*. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์รุ่งเรืองธรรม พระนคร, 2514. หน้า 293.
* 
* 
*