**ผักเป็ดน้ำ** (ชื่อวิทยาศาสตร์: *Alternanthera philoxeroides*) เป็นพืชท้องถิ่นในเขตอบอุ่นของทวีปอเมริกาใต้ ได้แก่ อาร์เจนตินา, บราซิล, ปารากวัย และอุรุกวัย โดยอาร์เจนตินาเพียงประเทศเดียวมีพืชที่อยู่ในสกุล *Alternanthera* ถึงประมาณ 27 ชนิด เดิมอยู่ในบริเวณเฉพาะเขตแม่น้ำปารานา แต่ได้แพร่กระจายไปยังประเทศต่าง ๆ มากกว่า 30 ประเทศ เช่น สหรัฐ, ญี่ปุ่น, จีน, ออสเตรเลีย, นิวซีแลนด์ เป็นต้น พืชพันธุ์ต่างถิ่นรุกรานเชื่อว่านำมาโดยบังเอิญผ่านตะกอนที่ติดอยู่ในหรือติดอยู่กับถังและสินค้าของเรือที่เดินทางจากอเมริกาใต้ไปยังพื้นที่ต่าง ๆ เหล่านี้

ชื่ออื่นๆ
---------

โดยทั่วไปอาจเรียกว่า ผักเป็ด แต่ในถิ่นอื่น ๆ อาจมีชื่อเรียกต่างออกไป เช่น คงซิ่มเกี่ยง (จีน-แต่จิ๋ว), คงซินเจี้ยน คงซินเหลี่ยนจือเฉ่า (จีนกลาง) เป็นต้น

ลักษณะของผักเป็ดน้ำ
-------------------

ผักเป็ดน้ำจัดเป็นไม้น้ำหรือไม้ล้มลุก อายุประมาณ 1 ปี ขึ้นตามแอ่งน้ำหรือริมน้ำ ส่วนของลำต้นยาวประมาณ 100 เซนติเมตร อยู่เหนือผิวน้ำเลื้อยทอดไปตามผิวน้ำหรือพื้นดิน มีการแตกกิ่งมาก ภายในของลำต้นกลวง มีการแตกรากตามข้อของลำต้น ลักษณะใบเป็นใบเดี่ยว สีเขียว รูปรียาวหรือรูปใข่กลมรี ปลายและโนใบแหลม ขอบใบเรียบ กว้าง 1-1.8 เซนติเมตร ยาวประมาณ 3-5 เซนติเมตร ออกตรงข้ามเป็นคู่ๆตามข้อต้น มีขนขึ้นปกคลุมทั่วใบ ก้านใบสั้น ส่วนของดอกเป็นดอกช่อหรือดอกเดี่ยว ออกตามส่วนยอดของลำต้นหรือง่ามใบ ก้านช่อยาว 1-4 เซนติเมตร กลีบดอกเป็นสีขาวเรียงซ้อนกัน แต่ละดอกมีเกสรเพศผู้ 5 อัน เกสรเพศเมีย 1 อัน

การแพร่กระจาย
-------------

ขึ้นตามขอบของแอ่งน้ำในที่ที่มีน้ำ มีรากตามข้อของลำต้น เมื่อหักอาจจะลอบไปขึ้นที่อื่นได้

การเป็นพืชพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกราน
---------------------------------

ผักเป็ดน้ำเป็นพืชพันธุ์ต่างถิ่นรุกราน (invasive alien species) ที่สร้างความเสียหายแก่ระบบนิเวศธรรมชาติ และเป็น 1 ใน 100 ชนิดพันธุ์ต่างถิ่นรุกราน ตามคู่มือ Global Invasive Species Database (GISD) ที่จัดทำขึ้นโดย IUCN (International Union for Conservation of Nature) เมื่อผักเป็ดน้ำรุกล้ำทางน้ำก้จะทำให้ลดการไหลของน้ำ และทำให้คุณภาพของน้ำแย่ลงเพราะลดและปิดกั้นการผ่านของแสงและออกซิเจน และยังลดจำนวนและการหาอาหารของนกน้ำ และปลาในน้ำ เป็นสาเหตุการตายของปลา และพืชท้องถิ่นเดิม อีกทั้งยังเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงได้ดี เป็นพืชที่ยากจะควบคุม
ในประเทศศรีลังกาจะมีลักษณะคล้ายกับพืชท้องถิ่นที่กินได้อย่าง ผักเป็ดขาว ในบางครั้งผักเป็ดน้ำนั้นสามารถนำไปกินได้ แต่ในปัจจุบันมีกรณีศึกษาที่แสดงให้เห็นว่าเป็นพืชที่มีพิษที่เป็นอันตราย และยังมีการสะสมไอออนของโลหะหนักจากมลพิษทางน้ำ ตามแหล่งน้ำหรือในแหล่งน้ำและที่อยู่อาศัยอื่นๆที่หมักหมมด้วย

วิธีควบคุม
----------

ตัวควบคุมทางชีวภาพของผักเป็ดน้ำที่ดีคือ แมลง โดย alligator weed flea beetle ซึ่งประสบความสำเร็จในการควบคุมที่สุด และได้ถูกปล่อยเพื่อควบคุมผักเป็ดน้ำในออสเตรเลีย จีน และสหรัฐอเมริกา และในสหรัฐอเมริกาได้มีการปล่อยแมลง alligator weed thrips และ alligator weed stem borer เพื่อควบคุมผักเป็ดน้ำเช่นกัน และยังมีสารเคมีที่ใช้ในการกำจัดวัชพืชเช่น glyphosate, triclopyr, fluridone, imazamox และ imazapyr ก็ถูกนำมาใช้ควบคุมและกำจัดผักเป็ดน้ำด้วยเช่นกัน

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Plant Name Details for *Alternanthera philoxeroides*". *International Plant Names Index (IPNI)*. International Organization for Plant Information (IOPI). สืบค้นเมื่อ 2019-01-21.
2. ↑  "Plant Name Details for *Alternanthera philoxeroides*". *International Plant Names Index (IPNI)*. International Organization for Plant Information (IOPI). สืบค้นเมื่อ 2019-01-21.
3. 1 2  A.J. Sosa1; E. Greizerstein; M.V. Cardo; M.C. Telesnicki; M.H. Julien. "The evolutionary history of an invasive species: alligator weed, Alternanthera philoxeroides" (PDF). *Bugwoodcloud.org*. สืบค้นเมื่อ 2022-03-30.
4. ↑  "NSW WeedWise". *Weeds.dpi.nsw.gov.au*. สืบค้นเมื่อ 2021-11-23.
5. 1 2 3  "ผักเป็ดน้ํา สรรพคุณและประโยชน์ของผักเป็ดน้ำ 16 ข้อ !". www.frynn.com. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-04-15. สืบค้นเมื่อ 22 กันยายน 2559. `{{cite web}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|accessdate=` (help)
6. 1 2  "Alternanthera philoxeroides". wikipedia. สืบค้นเมื่อ 22 กันยายน 2559. `{{cite web}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|accessdate=` (help)

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* The evolutionary history of an invasive species: alligator weed, *Alternanthera philoxeroides*, XII International Symposium on Biological Control of Weeds
* Pest Plant Risk Assessment: Alligatorweed, Biosecurity Queensland, Department of Employment, Economic Development and Innovation
* Species Profile - Alligatorweed (*Alternanthera philoxeroides*), National Invasive Species Information Center, United States National Agricultural Library. Lists general information and resources for Alligatorweed.
* Alternanthera philoxeroides (Mart.) Griseb. Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) (ในภาษาจีน) (ในภาษาอังกฤษ)

|  |  |
| --- | --- |
| การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน | 
* Wikidata: Q1472735
* Wikispecies: Alternanthera philoxeroides
* Calflora: 266
* EoL: 586920
* EPPO: ALRPH
* FNA: 200006975
* FoC: 200006975
* GBIF: 3084923
* GRIN: 101502
* iNaturalist: 75386
* IPNI: 1024156-2
* IRMNG: 11159091
* ITIS: 20770
* NBN: NHMSYS0021196563
* NCBI: 381410
* NZOR: d4a62133-ce34-4faf-b465-c49534e64248
* Plant List: kew-2631346
* PLANTS: ALPH
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:1024156-2
* Tropicos: 1100413

 |