| บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของ  |
| --- |
| ประวัติศาสตร์กัมพูชา |
| นครวัด |
| ประวัติศาสตร์ยุคแรก |
| 
* ฟูนาน
* เจนละ
* อาณาจักรพระนคร
	+ เมืองพระนคร
	+ สงครามเขมร–จาม
	+ สงครามไดเวียด–เขมร

 |
| ยุคมืด |
| 
* สมัยจตุมุข
* สมัยละแวก
* สงครามสยาม-กัมพูชา
* สงครามกัมพูชา–สเปน
* สงครามกัมพูชา–ดัตช์
* สมัยอุดง
* สูญเสียสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขง
* การรุกรานของอาณาจักรเหงียน

 |
| 
สมัยอาณานิคม |
| * รัฐในอารักขาของฝรั่งเศส
	+ อินโดจีนของฝรั่งเศส
* ญี่ปุ่นครอบครอง (กัมพูชาใน พ.ศ. 2488)
 |
| 
เอกราชและความขัดแย้ง |
| 
* หลังเอกราช
	+ สหรัฐทิ้งระเบิด
	+ เส้นทางสีหนุ
	+ การทัพกัมพูชา
	+ รัฐประหาร พ.ศ. 2513

* สาธารณรัฐเขมร
	+ สหรัฐทิ้งระเบิด
* สงครามกลางเมืองกัมพูชา
	+ การล่มสลายของพนมเปญ

* กัมพูชาประชาธิปไตย
	+ กรณี*มายาเกวซ*
	+ การฆ่าล้างเผ่าพันธ์ุชาวเขมร
* สงครามกัมพูชา–เวียดนาม
* สาธารณรัฐประชามานิตกัมพูชา
	+ รัฏฐาภิบาลผสมพลัดถิ่น
	+ แผนเค5

 |
| 
กระบวนการสันติภาพ |
| * ข้อตกลงสันติภาพปารีส พ.ศ. 2534
* องค์การบริหารชั่วคราวแห่งสหประชาชาติ (UNTAC, 1992–93)
* การเลือกตั้ง พ.ศ. 2536
 |
| กัมพูชายุคใหม่ |
| 
* เศรษฐกิจ
* รัฐประหาร พ.ศ. 2540
* ศาลคดีเขมรแดง
* เหตุจลาจลในพนมเปญ พ.ศ. 2546
* กรณีพิพาทพรมแดนไทย–กัมพูชา
* การประท้วง พ.ศ. 2556–2557
* การระบาดทั่วของโควิด-19

 |
| 
ตามหัวข้อ |
| 
* ศาสนาพุทธ
* ประวัติศาสตร์เศรษฐกิจ
* วิกฤตการณ์ด้านมนุษยธรรม
* ประวัติศาสตร์ทหาร
* พระมหากษัตริย์
* ชื่อ
* ประมุขแห่งรัฐ

 |
| * **เส้นเวลา**
 |
|  |
| * ด
* ค
* ก
 |

**การยึดครองกัมพูชาของญี่ปุ่น** เป็นเหตุการณ์ช่วงหนึ่งในประวัติศาสตร์กัมพูชาระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 เมื่อจักรวรรดิญี่ปุ่นได้เข้ามายึดครองกัมพูชาและจัดตั้งรัฐบาลหุ่นของตนขึ้น ระหว่าง พ.ศ. 2484-2488 ซึ่งในช่วงแรก รัฐบาลวีชีของฝรั่งเศสยอมให้ญี่ปุ่นผ่านเข้ามาตั้งฐานทัพในอินโดจีนฝรั่งเศสได้ รัฐบาลอาณานิคมของฝรั่งเศสยังปกครองอยู่ตามเดิม ต่อมา ญี่ปุ่นจึงได้ตั้งรัฐหุ่นเชิดขึ้นในกัมพูชา สถานะของรัฐนี้สิ้นสุดลงเมื่อ พ.ศ. 2488 ซึ่งในช่วงที่กัมพูชาถูกญี่ปุ่นยึดครอง ดินแดนส่วนหนึ่งของกัมพูชาในปัจจุบันนั้น ฝรั่งเศสได้คืนให้แก่ไทยหลังจากกรณีพิพาทอินโดจีน คือ จังหวัดพิบูลสงคราม จังหวัดพระตะบอง และบางส่วนของจังหวัดนครจัมปาศักดิ์ เมื่อไทยได้คืนดินแดนเหล่านี้ให้ฝรั่งเศสเมื่อ พ.ศ. 2489 ดินแดนดังกล่าวก็รวมเข้ากับกัมพูชาดังเดิม

ภูมิหลังทางประวัติศาสตร์
------------------------

กรณีพิพาทอินโดจีนฝรั่งเศส พ.ศ. 2483 – 2484 ทำให้การปกครองอินโดจีนในฐานะอาณานิคมของฝรั่งเศสอ่อนแอลง รัฐบาลวิชีของฝรั่งเศสยอมให้ญี่ปุ่นผ่านดินแดนอินโดจีนฝรั่งเศสและเข้ามาจัดตั้งฐานทัพในเวียดนามเหนือได้ โดยให้มีทหารไม่เกิน 25,000 คน ในช่วงเวลานี้ รัฐบาลไทยได้รับมอบดินแดนในกัมพูชาคืนจากฝรั่งเศสคือ พระตะบอง เสียมราฐ และบริเวณแคบๆระหว่างเทือกเขาพนมดงรักไปจนถึงเส้นขนานที่ 15 ในจังหวัดสตึงแตรง

ต่อมาในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2484 กองทัพญี่ปุ่นได้ยกทัพเข้าสู่กัมพูชาและจัดตั้งกองทหารกว่า 8,000 แห่ง และยอมให้เจ้าหน้าที่ของรัฐบาลวิชีของฝรั่งเศสยังคงบริหารอยู่ได้ ต่อมา 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2485 ได้เกิดขบวนการต่อต้านฝรั่งเศสกลุ่มใหญ่ในพนมเปญ หลังจากพระภิกษุ เฮม เชียว ซึ่งเป็นครูในโรงเรียนบาลีระดับมัธยมถูกจับกุมเมื่อเทศนาต่อต้านรัฐบาลฝรั่งเศสโดยไม่ให้ลาสิกขาก่อน และถูกส่งไปคุมขังที่เกาะโกนเดา ทำให้มีการเดินขบวนประท้วงที่เรียกว่าสงครามร่ม (Umbrella war) เซิง งอกทัญถูกทางการฝรั่งเศสจับตาในข้อหาสนับสนุนญี่ปุ่น ต่อมา ใน พ.ศ. 2486 ข้าหลวงใหญ่แห่งฝรั่งเศส เสนอให้ยกเลิกการใช้อักษรเขมรและเขียนภาษาเขมรด้วยอักษรโรมันแทน พระภิกษุได้เป็นแกนนำในการต่อสู่คัดค้านอย่างหนัก จนต้องยกเลิกไป

ใน พ.ศ. 2488 ญี่ปุ่นได้กำจัดอำนาจของฝรั่งเศสออกจากอินโดจีน โดยกำจัดเจ้าหน้าที่ฝรั่งเศสและปลดอาวุธทหารฝรั่งเศส และสนับสนุนให้กัมพูชาประกาศเอกราช ต่อมา 9 มีนาคม พ.ศ. 2488 พระนโรดม สีหนุกษัตริย์กัมพูชาในขณะนั้นได้ประกาศเอกราชของกัมพูชา โดยได้รับการรับรองจากญี่ปุ่น ในวันที่ 13 มีนาคม พระนโรดม สีหนุ ได้เปลี่ยนชื่อที่เป็นทางการของประเทศที่เขียนด้วยอักษรโรมันจาก Cambodge ซึ่งมาจากภาษาฝรั่งเศสเป็น Kampuchea ซึ่งมาจากภาษาเขมร เซิง งอกทัญ กลับมาถึงกัมพูชาในเดือนพฤษภาคมและขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีในอีกสองเดือนถัดมา.

ในวันที่ 9-10 สิงหาคม พ.ศ. 2488 เกิดการรับประหารต่อต้านพระนโรดม สีหนุ ผู้นำในการรัฐประหารคือเซิง งอกทัยและผู้สนับสนุนเพื่อเรียกร้องให้พระนโรดม สีหนุสละราชสมบัติ คณะรัฐมนตรีทั้งหมดถูกฝ่ายรัฐประหารควบคุมตัวไว้ ยกเว้นสมเด็จกรมพระสีสุวัตถิ์มุนีเรศ แม้จะคาดว่าญี่ปุ่นอยู่เบื้องหลังเหตุการณ์นี้ แต่ญี่ปุ่นเองก็ประกาศยอมแพ้สงครามในอีกไม่กี่วันต่อมา เซิง งอกทัญพยายามรักษาสถานภาพของรัฐบาลไว้ โดยจัดให้มีการหยั่งเสียงการสนับสนุนเอกราช ซึ่งมีเสียงสนับสนุนอย่างท่วมท้น อย่างไรก็ตาม รัฐหุ่นเชิดของญี่ปุ่นในกัมพูชานี้คงอยู่จนถึงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2488 ก็สิ้นสุดอำนาจลงเมื่อฝ่ายสัมพันธมิตรเข้ามาในกัมพูชา

การยึดครองกัมพูชาของญี่ปุ่นสิ้นสุดลงเมื่อการประกาศยอมแพ้ของญี่ปุ่นในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2488 หลังจากที่ฝ่ายพันธมิตรเข้าสู่กัมพูชา ทหารญี่ปุ่นในกัมพูชาถูกปลดอาวุธ ฝรั่งเศสกลับมาสถาปนาการปกครองแบบอาณานิคมที่พนมเปญอีกในเดือนตุลาคม เซิง งอกทัญถูกส่งไปกักบริเวณในฝรั่งเศสเป็นเวลา 6 ปี กลุ่มผู้สนับสนุนเซิงงอกทัญยังคงต่อสู้แบบใต้ดินและฝังตัวในดินแดนที่อยู่ภายใต้การปกครองของไทย กลุ่มเขมรอิสระซึ่งเป็นกลุ่มต่อต้านฝรั่งเศสที่มีไทยหนุนหลังยังคงดำเนินการอยู่ แม้ว่าจะแตกแยกกันไปในที่สุดหลังจากกัมพูชาได้รับเอกราชใน พ.ศ. 2497.

อ้างอิง
-------

1. ↑  Milton Osborne, *Sihanouk, Prince of Light, Prince of Darkness.* Silkworm 1994
2. ↑  "Jean-Philippe Liardet, *L'Indochine française pendant la Seconde Guerre mondiale*; Les accords de septembre 1940". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-02-05. สืบค้นเมื่อ 2011-10-02.
3. ↑  "Jean-Philippe Liardet, *L'Indochine française pendant la Seconde Guerre mondiale*; La guerre contre le Siam, 1940-41". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-06-30. สืบค้นเมื่อ 2011-10-02.
4. 1 2 3 4  ธิบดี บัวคำศรี. ประวัติศาสตร์กัมพูชา.พิมพ์ครั้งที่ 2. กทม. เมืองโบราณ. 2555
5. ↑  Cambodia, The Emergence of Nationalism
6. ↑  Cambodia, Appendix B - Major Political and Military Organizations





| * ด
* ค
* ก
กัมพูชา บทความเกี่ยวกับประเทศกัมพูชา |
| --- |
| ประวัติศาสตร์ | 
* ยุคแรก
* ยุคมืด
* กัมพูชาในอารักขาของฝรั่งเศส
* อินโดจีนฝรั่งเศส
* การยึดครองกัมพูชาของญี่ปุ่น
* เขมรอิสระ
* สมัยสีหนุ
* สาธารณรัฐเขมร
* สงคราม
* กัมพูชาประชาธิปไตย
* เขมรแดง
* สาธารณรัฐประชาชนกัมพูชา
* รัฐกัมพูชา
* สภาสูงสุด
* UNTAC
* กัมพูชายุคใหม่
* การประท้วง พ.ศ. 2556-2557

 |  |
| ภูมิศาสตร์ | 

|  |
| --- |
| 
* เขตการปกครอง
* โตนเลสาบ
* แม่น้ำ
* เกาะ
* ความหลากหลายทางชีวภาพ

 |

 |
| การเมือง | 

|  |
| --- |
| 
* พระมหากษัตริย์
* นายกรัฐมนตรี
* *ประมุขแห่งรัฐ (ยกเลิก)*
* สมัชชาแห่งชาติกัมพูชา
* การเลือกตั้ง
* พรรคการเมือง (พรรคประชาชนกัมพูชา
* พรรคฟุนซินเปก
* พรรคสงเคราะห์ชาติ)

 |
| การทหาร | 
* กองทัพกัมพูชา (กองทัพบกกัมพูชา
* กองทัพเรือกัมพูชา
* กองทัพอากาศกัมพูชา)

 |

 |
| เศรษฐกิจ | 

|  |
| --- |
| 
* สกุลเงิน
* ธนาคารรอยัล ANZ
* ธนาคารกานาดีย็วม
* การทำลายป่า
* การสื่อสาร
* คมนาคม

 |

 |
| สังคม | 

|  |
| --- |
| 
* สิทธิมนุษยชน (สิทธิ LGBT)
* สตรี
* ชนกลุ่มน้อย
* ภาษาราชการ
* ภาษาอื่น ๆ
* ศาสนา
* ลูกเสือ

 |
| วัฒนธรรม | 
* สถาปัตยกรรม
* ทัศนศิลป์
* ภาพยนตร์
* การแต่งกาย
* อาหาร
* นาฏศิลป์
* วรรณคดี
* เทศกาล
* ดนตรี
* กีฬา
* ธง
* ตราแผ่นดิน
* เพลงชาติ
* นครวัด/นครธม

 |

 |
| 
* หมวดหมู่ หมวดหมู่

 |