***Nepenthes aristolochioides*** เป็นหม้อข้าวหม้อแกงลิงถิ่นเดียวของเกาะสุมาตรา พบที่ระดับความสูง 800-2500 ม.จากระดับน้ำทะเล มีลักษณะหม้อที่ผิดธรรมดา ปากหม้อเกือบจะตั้งตรง ชื่อ *aristolochioides* เป็นรูปแบบจากสกุลที่ชื่อ *Aristolochia* และเติมภาษาละตินในตอนท้าย *-oides* แปลว่า "เหมือน" ซึ่งหมายถึงความคล้ายคลึงของหม้อกับดอกของ *Aristolochia*

ประวัติทางพฤกษศาสตร์
--------------------

*Nepenthes aristolochioides* ถูกเก็บได้ครั้งแรกโดย วิลเลียม เมเจอร์ (Willem Meijer) ในวันที่ 5 สิงหาคม ค.ศ. 1956 ตัวอย่างต้นแบบแรกที่ชื่อ *Meijer 6542* เก็ยได้จากภูเขาตูจุห์ (Tujuh) ในจุมบี (Jambi) ที่ความสูง 2000 ม. มันถูกเก็บรักษาไว้ที่หอพรรณไม้แห่งชาติเนเธอร์แลนด์ในไลเดน แต่อยู่ในสภาพไม่ดีนัก ตัวอย่างคู่ตัวอย่างต้นแบบเก็บรักษาไว้ที่สวนพฤกษศาสตร์โบกอร์ (Bogor) ในเกาะชวา

แม้ว่ามันจะถูกแปะป้ายเป็น "ชนิดใหม่?" แต่ก็ไม่มีใครสนใจเป็นเวลามากกว่า 30 ปี ในปี ค.ศ. 1988 นักพฤกษศาสตร์ โจชิม เนอร์ซ (Joachim Nerz) ได้สังเกตเห็นเมื่อตอนไปเยี่ยมชมพอพรรณไม้ของมหาวิทยาลัยไลเดน ชื่อ *N. aristolochioides* ถูกตั้งให้แก่หม้อข้าวหม้อแกงลิงชนิดนี้ในปี ค.ศ. 1994 ในปีเดียวกันนั้น นักอนุกรมวิธาน เจน สเชลาเลอร์ (Jan Schlauer) ได้เขียนว่าเขาได้ตรวจสอบตัวอย่าง *Meijer 7426* และพบว่าแนวยืนตรงปากหม้อดูเหมือนว่าอาจเป็นผลของกระบวนการรักษาตัวอย่างโดยกับดักถูก "บีบอัดตามแนวยาว"

ในฤดูร้อนของปี ค.ศ. 1996 เนอร์ซได้พบกับสเชลาเลอร์และเมเจอร์ในสวนปาล์ม (Palmengarten) ในแฟรงก์เฟิร์ต ซึ่งเมเจอร์ได้แสดงรูปถ่ายของหม้อข้าวหม้อแกงลิงชนิดนี้ให้ดู เนอร์ซและคาทริน ฮินเดอร์โฮเฟอร์ (Katrin Hinderhofer) ได้ไปสุมาตราในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1996 และเขาก็ประสบความสำเร็จในการค้นพบ *N. aristolochioides* ซ้ำอีกครั้งในป่า

*Nepenthes aristolochioides* ถูกจำแนกครั้งสุดท้ายในปี ค.ศ. 1997 โดย แมตทิว จิบบ์ (Matthew Jebb) และ มาร์ติน ชีก (Martin Cheek) รายละเอียดอยู่ในบทความ "A skeletal revision of *Nepenthes* (Nepenthaceae)" ในวารสารทางพฤกษศาสตร์ที่ชื่อ *Blumea* โจชิม เนอร์ซ เขียนการอนุรักษ์หม้อข้าวหม้อแกงลิงชนิดนี้และตีพิมพ์ใน *Carnivorous Plant Newsletter* ในปีถัดมา

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
-------------------

*N. aristolochioides* เป็นไม้เลื้อยไต่ ยาว 8 ม.มีเส้นผ่าศูนย์กลาง 5 มม. ปล้องเป็นทรงกระบอกหรือเหลี่ยมทื่อเมื่อตัดขวาง ยาว 15 ซม.

ใบคล้ายแผ่นหนัง ไร้ก้าน แผ่นใบรูปช้อน-รูปใบหอก ยาว 15 ซม.กว้าง 3 ซม. ปลายแหลม สอบเรียวที่ละน้อยไปทางฐาน มีสองถึงห้าเส้นใบตามยาวในแต่ละด้านของเส้นกลางใบ เส้นใบแบบขนนกไม่เด่นชัด สายดิ่งยาว 15 ซม.

ตะเกียงที่แทงขึ้นมาจากลำต้นเก่า
หม้อใบกระจุกและหม้อล่างจะถูกสร้างเมื่อเป็นต้นใบกระจุกเล็กๆก่อนที่จะกลายเป็นลำต้นเลื้อยไต่หรือบนตะเกียงที่แทงขึ้นมาจากลำต้น หม้อเป็นรูปกรวยในส่วนล่าง ส่วนบนเป็นทรงกลม สูง 7 ซม.กว้าง 3 ซม. ปากหม้อกลมเฉียงเกือบเป็นแนวตั้ง มีปีกตะเข็บหนึ่งคู่ (ยาว ≤4 มม.) อยู่ตลอดด้านหน้าของหม้อ เพอริสโตมกว้าง โค้งเข้าด้านใน กว้าง 5 มม. ขอบด้านในมีฟันขนาดเล็ก ปลายงอ มีต่อมปกคลุมทั่วผิวด้านในหม้อ ต่อมมีเส้นผ่าศูนย์กลาง 0.2-0.3 มม. มีความหนาแน่น 200-500 ต่อมต่อตารางเซนติเมตร ฝารูปวงกลม-รูปหัวใจ กว้าง 1.5 ซม. ไม่มีรยางค์ เกือบตั้งฉากกับปาก มีเดือยกิ่งหรือเดือยเดี่ยว (ยาว ≤7 มม.) ที่ฐานฝา

หม้อบนส่วนล่างรูปกรวยส่วนบนคล้ายถุง มีขนาดใหญ่กว่าหม้อล่าง สูง 15 ซม.กว้าง 8 ซม. มีสันแทนที่ปีก ปากเกือบตั้งตรง เพอริสโตม (กว้าง ≤6 มม.) แผ่ออกและโค้งเข้า มีฟันไม่แยก ฝารูปไข่ บ่อยครั้งวางตัวขนานไปตามแนวนอน ต่อมปกคลุมผิวภายในบริเวณด้านล่าง ต่ำกว่าสองในสามของหม้อ ต่อมย่อยอาหารโค้งเล็กน้อย มีเส้นผ่าศูนย์กลาง 0.2-0.4 มม. มีความหนาแน่น 200-250 ต่อมต่อตารางเซนติเมตร ส่วนที่เหลือคล้ายกับหม้อล่าง

*N. aristolochioides* มีช่อดอกแบบกระจะ ก้านช่อดอกและแกนกลางยาว 15 ซม. แม้ว่าแกนกลางจะสันกว่าในเพศเมีย ก้านดอกย่อยมีใบประดับย่อย มีหนึ่งดอก ยาว 12 มม. กลีบเลี้ยงรูปไข่ ยาว 4 มม. ผลยาว 20 มม.กว้าง 4 มม.รูปใบหอก เมล็ดรูปเส้นด้าย

ส่วนมากไม่มีสิ่งปกคลุม ง่าม เส้นกลางใบ และหม้ออาจมีขนสั้นสีขาวปกคลุมบางๆ

ลำต้นและแผ่นใบสีเขียวอ่อน หม้อสีขาวถึงสีแดงเรื่อมีจุดสีน้ำตาลแดง เพอริสโตมสีแดงเข้ม ใต้ฝามีสีแดง บนฝามีสีเหมือนกับหม้อ

หม้อบนที่ยังไม่เปิดฝา
มีความหลากหลายเพียงเล็กน้อยที่สังเกตเห็นได้จากประชากรของ *N. aristolochioides* ไม่มีรูปแบบและความหลากหลายที่ถูกจำแนกไว้

อ้างอิง
-------

  

1. 1 2  Jebb, M.H.P. & M.R. Cheek 1997. A Skeletal Revision of *Nepenthes* (Nepenthaceae). *Blumea* **42**(1): 1–106.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  Nerz, J. 1998. Rediscovery of an outstanding *Nepenthes*: *N. aristolochioides* (Nepenthaceae). *Carnivorous Plant Newsletter* **27**(3): 101–114.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  Clarke, C.M. 2001. *Nepenthes of Sumatra and Peninsular Malaysia*. Natural History Publications (Borneo), Kota Kinabalu.
4. ↑  Jebb, M. 1994. NEPENTHES revision for Flora Malesiana. Carnivorous Plant Mailing List, September 9, 1994.
5. ↑  Schlauer, J. 1994. NEPENTHES comments for Flora Malesiana. Carnivorous Plant Mailing List, September 9, 1994.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**Nepenthes aristolochioides**

* *Nepenthes aristolochioides* in its natural habitat

| * ด
* ค
* ก
สปีชีส์ของหม้อข้าวหม้อแกงลิง |
| --- |
| สปีชีส์ | 
* *N. adnata*
* *N. adrianii*
* *N. alata*
* *N. albomarginata*
* *N. ampullaria*
* *N. anamensis*
* *N. angasanensis*
* *N. argentii*
* *N. aristolochioides*
* *N. attenboroughii*
* *N. beccariana*
* *N. bellii*
* *N. benstonei*
* *N. bicalcarata*
* *N. bokorensis*
* *N. bongso*
* *N. boschiana*
* *N. burbidgeae*
* *N. burkei*
* *N. campanulata*
* *N. carunculata*
* *N. chaniana*
* *N. clipeata*
* *N. copelandii*
* *N. danseri*
* *N. deaniana*
* *N. densiflora*
* *N. diatas*
* *N. distillatoria*
* *N. dubia*
* *N. edwardsiana*
* *N. ephippiata*
* *N. eustachya*
* *N. eymae*
* *N. faizaliana*
* *N. fallax*
* *N. flava*
* *N. fusca*
* *N. glabrata*
* *N. glandulifera*
* *N. globosa*
* *N. gracilis*
* *N. gracillima*
* *N. gymnamphora*
* *N. hamata*
* *N. hirsuta*
* *N. hispida*
* *N. hurrelliana*
* *N. inermis*
* *N. insignis*
* *N. izumiae*
* *N. jacquelineae*
* *N. jamban*
* *N. junghuhnii*
* *N. khasiana*
* *N. klossii*
* *N. lamii*
* *N. lavicola*
* *N. lingulata*
* *N. longifolia*
* *N. lowii*
* *N. macfarlanei*
* *N. macrophylla*
* *N. macrovulgaris*
* *N. madagascariensis*
* *N. mantalingajanensis*
* *N. mapuluensis*
* *N. masoalensis*
* *N. maxima*
* *N. merrilliana*
* *N. mikei*
* *N. mindanaoensis*
* *N. mira*
* *N. mirabilis*
* *N. mollis*
* *N. muluensis*
* *N. murudensis*
* *N. naga*
* *N. neoguineensis*
* *N. northiana*
* *N. ovata*
* *N. paniculata*
* *N. papuana*
* *N. pectinata*
* *N. peltata*
* *N. pervillei*
* *N. petiolata*
* *N. philippinensis*
* *N. pilosa*
* *N. platychila*
* *N. rafflesiana*
* *N. rajah*
* *N. ramispina*
* *N. reinwardtiana*
* *N. rhombicaulis*
* *N. rigidifolia*
* *N. rowanae*
* *N. sanguinea*
* *N. saranganiensis*
* *N. sharifah-hapsahii*
* *N. sibuyanensis*
* *N. singalana*
* *N. smilesii*
* *N. spathulata*
* *N. spectabilis*
* *N. stenophylla*
* *N. sumatrana*
* *N. surigaoensis*
* *N. talangensis*
* *N. tenax*
* *N. tentaculata*
* *N. tenuis*
* *N. thorelii*
* *N. tobaica*
* *N. tomoriana*
* *N. treubiana*
* *N. truncata*
* *N. veitchii*
* *N. ventricosa*
* *N. vieillardii*
* *N. villosa*
* *N. vogelii*
* *N. xiphioides*

 |
| ลูกผสมทางธรรมชาติ | 
* *N. × alisaputrana*
* *N. × bauensis*
* *N. × cantleyi*
* *N. × cincta*
* *N. × ferrugineomarginata*
* *N. × ghazallyana*
* *N. × harryana*
* *N. × hookeriana*
* *N. × kinabaluensis*
* *N. × kuchingensis*
* *N. × merrilliata*
* *N. × mirabilata*
* *N. × pangulubauensis*
* *N. × pyriformis*
* *N. × sarawakiensis*
* *N. × trichocarpa*
* *N. × truncalata*
* *N. × trusmadiensis*
* *N. × tsangoya*
* *N. × ventrata*

 |
| หัวข้อที่เกี่ยวข้อง | 

|  |
| --- |
| 
* *Nepenthes* taxonomy
* *Nepenthes* infauna
* The Nepenthaceae of the Netherlands Indies

 |

 |