**เจ้าคุณคลี่** ตระกูลบุนนาค (14 มีนาคม พ.ศ. 2374 – 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2449) เป็นธิดาของสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ (ทัต บุนนาค) ท่านผู้หญิงน้อย ได้รับราชการเป็นข้าราชสำนักในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

ประวัติ
-------

เจ้าคุณคลี่ เกิดในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นธิดาของสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ (ทัต บุนนาค) ที่เกิดแต่ท่านผู้หญิงน้อย เมื่อมารดาถึงแก่กรรมในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว บิดาได้นำตัวมาถวายเป็นข้าหลวงในพระบรมมหาราชวัง และทรงพระกรุณาเลื่อนยศเป็นเจ้าคุณ พระราชทานหีบทองใหญ่ลายสลักทั้งตัวมีเครื่องในพร้อม 1 หีบ กระโถนทองปากสลัก 1 ใบ โต๊ะเงินคาวหวาน 1 สำรับ เป็นเครื่องยศ แล้วทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้บังคับการโรงไหมตามเดิมที่มารดาของท่านเคยได้รับราชการมา

เจ้าคุณคลี่ได้ทำหน้าที่ถวายงานรับใช้อย่างเต็มความสามารถจนเป็นที่เคารพของชาววังต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 5 ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้าชั้น*ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ* นับเป็นสามัญชนคนแรกที่มิได้เป็นเจ้าจอม ที่ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้ และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เป็นผู้รับพระกรในงานพระราชพิธีโสกันต์จนตลอดมา และได้รับราชการฉลองพระเดชพระคุณมาช้านานโดยความซื่อสัตย์สุจริตเรียบร้อยตลอดจนกระทั่งล่วงสู่วัยชรา

เมื่อเข้าสู่ช่วงปัจฉิมวัย เจ้าคุณคลี่ได้กราบบังคมทูลลาออกจากราชการ ไปพำนักยังบ้านที่เป็นมรดกของสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ (ทัต บุนนาค) ผู้เป็นบิดา

เจ้าคุณคลี่ป่วยด้วยโรคชรา ถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2449 เวลาย่ำค่ำกับ 35 นาที สิริอายุได้ 76 ปี วันต่อมาเวลาบ่าย 5 เศษ สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมพระภาณุพันธุวงษ์วรเดช เสด็จแทนพระองค์ไปในการพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ กรมขุนนครสวรรค์วรพินิต ซึ่งเป็นประธานในพิธีทรงทอดผ้าบังสุกุลถวายพระภิกษุ 10 รูป มีพระธรรมเจดีย์ (แก้ว) วัดพระเชตุพนฯ เป็นประธาน และโปรดเกล้าฯ ให้พระพิธีธรรมสวดพระอภิธรรมศพมีกำหนด 3 วัน

เครื่องราชอิสริยาภรณ์
---------------------

* พ.ศ. 2442 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 2 ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ (ท.จ.ว.) (ฝ่ายใน)

สาแหรก
------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 16. เจ้าพระยาเพ็ชร์พิไชย (ใจ) |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 8. เจ้าพระยามหาเสนา (เสน) |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 4. เจ้าพระยาอรรคมหาเสนา (บุนนาค) |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 9. หม่อมบุญศรี |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 2. สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ (ทัต บุนนาค) |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 10. ทอง ณ บางช้าง |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 5. เจ้าคุณพระราชพันธุ์นวล |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 11. สมเด็จพระรูปศิริโสภาคย์มหานาคนารี |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 23. ถี |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 1. **เจ้าคุณคลี่ บุนนาค** |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 24. พระยาพลเทพ |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 12. พระรามจัตุรงค์ (เพง) |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 6. พระยาสมบัติบาล (เสือ) |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 13. หงส์ |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 3. ท่านผู้หญิงน้อย บุนนาค |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 28. ทอง ณ บางช้าง |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 14. เจ้าคุณชายชูโต |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 29. สมเด็จพระรูปศิริโสภาคย์มหานาคนารี |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 7. คุณหญิงม่วง ชูโต |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 15. ทองดี |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|

อ้างอิง
-------

1. ↑  เสนาบดีตระกูลบุนนาค เก็บถาวร 2019-08-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน จากเว็บไซต์ชมรมสายสกุลบุนนาค. สืบค้นเมื่อ 15-02-57.
2. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, ข่าวอสัญกรรม, เล่ม ๒๓, ตอน ๙, ๓ มิถุนายน ร.ศ. ๑๒๕, หน้า ๑๙๗
3. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, การพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์สำหรับตระกูลจุลจอมเกล้า และถวายบังคมพระบรมรูป เนื่องในวันคล้ายกับวันพระบรมราชาภิเษกครั้งหลัง ตามสุริยตคติ เก็บถาวร 2016-03-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, เล่ม ๑๖, ตอน ๓๔, ๑๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๔๒, หน้า ๔๙๘