รถแท็กซี่ในซานฟรานซิสโก
**แท็กซี่** เป็นการโดยสารสาธารณะประเภทหนึ่งสำหรับผู้โดยสารคนเดียว หรือกลุ่มเล็ก ๆ รถแท็กซี่เป็นยานพาหนะไว้สำหรับว่าจ้างโดยผู้ขับจะส่งผู้โดยสารระหว่างที่หนึ่งไปยังที่หนึ่งตามที่ผู้โดยสารอยากจะไป 

แท็กซี่ เป็นคำย่อมาจาก แท็กซี่ แค็บ คิดค้นโดยแฮร์รี่ เอ็น อัลเลน นักธุรกิจชาวนิวยอร์กที่นำเข้ารถแท็กซี่มาจากฝรั่งเศส โดยย่อมาจากคำว่า แท็กซี่มิเตอร์ แค็บ อีกที ส่วนคำว่า cab มาจากคำว่า cabriolet คือรถม้าลากจูง และคำว่า taxi เป็นรากศัพท์ภาษาละตินในยุคกลาง ซึ่งมาจาก คำว่า taxa ที่หมายถึง ภาษีหรือการคิดเงิน และคำว่า meter มาจากภาษากรีกคำว่า metron แปลว่า วัดระยะทาง

ประวัติ
-------

บันทึกแรกที่เกี่ยวกับแท็กซี่มิเตอร์ กล่าวถึงแท็กซี่มิเตอร์ว่าเริ่มมีมาตั้งแต่ยุคคริสตกาล เมื่อประมาณ 2,000 ปีก่อนในอาณาจักรโรมัน เป็นรถม้า โดยที่ล้อของรถม้าจะต่อกับเฟืองเป็นทอด ๆ ไป ทำให้เฟืองทั้งระบบหมุนตามล้อเมื่อรถเคลื่อนที่ และจะทำให้ "เม็ดกลม" ที่คนขับใส่ไว้ในช่องใส่เม็ดกลมถูกปล่อยหล่นลงในถาดท้ายรถหนึ่งเม็ดทุก ๆ ครั้งที่ระยะทางครบรอบที่กำหนด และเมื่อถึงที่หมาย ผู้โดยสารจะจ่ายค่าโดยสารตามจำนวนเม็ดกลมที่หล่นลงมาในถาด หลังจากนั้นคนขับจะเก็บเม็ดกลมกลับเข้าช่องใส่เม็ดกลม รอลูกค้าคนต่อไป

เมื่ออาณาจักรโรมันล่มสลายลง เทคโนโลยีแท็กซี่ที่ใช้มิเตอร์ก็หายไปจากหน้าประวัติศาสตร์นานกว่าพันปี

จนถึงต้นศตวรรษที่ 17 (ค.ศ. 1601 - 1700) มีการใช้รถม้ารับจ้างในการให้บริการในปารีสและลอนดอน โดยมีการควบคุมระเบียบ คุมจำนวนรถ จนในศตวรรษที่ 19 รถม้าเริ่มขนาดใหญ่ขึ้นและมีความเร็วรวมถึงความปลอดภัยแก่ผู้โดยสารมากขึ้น แต่ยังใช้ม้าลาก ซึ่งเรียกว่า รถแฮนซัม แค็บ (Hansom cabs)

หลังจากนั้นในคริสต์ทศวรรษ 1890 เริ่มมียานพาหนะที่ใช้พลังงานไฟฟ้า ทั้งใน ปารีส ลอนดอนและนิวยอร์ก ในลอนดอนเรียกรถรับจ้างประเภทนี้ว่า ฮัมมิ่งเบิร์ด (มาจากเสียงของรถ) แต่ผู้ที่ริเริ่มแท็กซี่คือ วิลเฮล์ม บรุห์น (Wilhelm Bruhn) ชาวเยอรมันที่คิดค่าโดยสารแบบแท็กซี่มิเตอร์ ต่อมาในปี 1897 ก็อตไลบ์ เดมเลอร์ ได้ผลิตแท็กซี่มิเตอร์สมัยใหม่ที่เรียกว่า เดมเลอร์ วิกตอเรีย หลังจากนั้นก็เริ่มมีการผลิตแท็กซี่อย่างจริงจังที่เมืองชตุทท์การ์ท โดยมีนายฟรีดิช ไกรเนอร์เป็นหัวหลัก ในปี 1899 รถแท็กซี่ในกรุงปารีสได้ใช้น้ำมันเป็นเชื้อเพลิงซึ่ง ต่อมาลอนดอนและนครนิวยอร์กก็เปลี่ยนมาใช้เช่นกัน

ในเมืองนิวยอร์กรถแท็กซี่นำเข้ามาจากฝรั่งเศสโดย แฮร์รี่ เอ็น อัลเลน ผู้ริเริ่มเรียกคำว่า แท็กซี่ เป็นคนแรก และยังพ่นสีรถให้เป็นสีเหลืองเพื่อให้มองเห็นได้ในระยะไกล ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นสีแท็กซี่ที่แพร่หลายในสหรัฐอเมริกา

แท็กซี่ประเทศไทย
----------------

ในประเทศไทย เริ่มมีแท็กซี่ให้บริการเป็นครั้งแรกใน พ.ศ. 2466 (ค.ศ. 1923) โดยพระยาเทพหัสดิน ร่วมกับ พระยาพิไชยชาญฤทธิ์ เป็นผู้ก่อตั้งบริษัท แท็กซี่สยาม ขึ้นเป็นครั้งแรก โดยมีรถให้บริการ 14 คัน คิดค่าบริการตามไมล์ ไมล์ละ 0.15 บาท (1 ไมล์ = 1.609344 กิโลเมตร) โดยใช้รถยนต์ยี่ห้อออสติน แต่ประสบปัญหาขาดทุน จึงต้องล้มเลิกกิจการไป จนกระทั่ง พ.ศ. 2490 (ค.ศ. 1947) เจ้าของธุรกิจเอกชนบางรายได้มีเริ่มการฟื้นฟูกิจการแท็กซี่ในประเทศไทยขึ้นมาใหม่ โดยในช่วงแรกจะนิยมใช้รถยนต์ยี่ห้อเรโนลต์ ยุคต่อมาก็เปลี่ยนกลับมานิยมยี่ห้อออสติน ตามด้วยรถ ดัทสัน บลูเบิร์ด, และโตโยต้าในที่สุด

อย่างไรก็ตาม ในช่วงนั้น ป้ายทะเบียนของรถประเภทแท็กซี่จะมีราคาแพง (หลักแสนบาท) จึงทำให้ผู้ให้บริการใช้รถยนต์แท็กซี่นานหลายสิบปีจนมีสภาพชำรุดทรุดโทรมเพื่อให้คุ้มทุนค่าป้ายทะเบียน อีกทั้งกฎหมายมิได้บังคับให้รถแท็กซี่มีการติดมิเตอร์ การจ่ายค่าโดยสารจึงเป็นไปตามการต่อรองระหว่างผู้โดยสารและผู้ให้บริการ เมื่อยุคสมัยผ่านไป ในช่วงเวลาหนึ่ง แท็กซี่กลายเป็นสาเหตุหนึ่งของปัญหาจราจร จากการจอดต่อรองราคาดังกล่าว ดังนั้นใน พ.ศ. 2535 (ค.ศ. 1992) จึงเกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ โดยมีการออกกฎหมายให้รถแท็กซี่ที่จดทะเบียนใหม่ตั้งแต่ พ.ศ. 2535 เป็นต้นไป ต้องติดมิเตอร์ อีกทั้งกรมการขนส่งทางบกยังได้เปลี่ยนระบบป้ายทะเบียนแท็กซี่ ให้จดทะเบียนได้ในราคาถูกลงจากเดิม (หลักพันบาท) แต่จำกัดอายุของรถแท็กซี่ไว้มิให้เกิน 12 ปี หากเกินจากนี้จะต้องปลดประจำการไม่สามารถเป็นรถแท็กซี่ได้อีก และยังได้สั่งให้เปลี่ยนสีรถแท็กซี่บุคคล จากสี "ดำ-เหลือง" ในระบบป้ายแบบเก่า เป็นสี "เขียว-เหลือง" ในระบบป้ายแบบจำกัดอายุ

แท็กซี่ในประเทศต่าง ๆ
---------------------

* รถแท็กซี่ในกรุงเทพมหานคร ประเทศไทยรถแท็กซี่ในกรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
* รถแท็กซี่ในซานฟรานซิสโก สหรัฐอเมริการถแท็กซี่ในซานฟรานซิสโก สหรัฐอเมริกา
* รถแท็กซี่ในเปียงยาง ประเทศเกาหลีเหนือรถแท็กซี่ในเปียงยาง ประเทศเกาหลีเหนือ


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**แท็กซี่**

อ้างอิง
-------

1. ↑  แท็กซี่ (ฝรั่ง)

| * ด
* ค
* ก
การขนส่งสาธารณะ |
| --- |
| รถโดยสารประจำทาง | 
* รายชื่อรถโดยสารประจำทาง
* รถโดยสารประจำทางด่วนพิเศษ
* คาราบานซ์
* รถโดยสารประจำทางด่วน
* รถโดยสารประจำทางนำทาง
* รถโดยสารประจำทางระหว่างเมือง
* รถโดยสารประจำทางหลังคาเปิด
* รถโดยสารประจำทางเบา
* ซัตเทิลบัส
* Train-replacement bus
* รถโดยสารประจำทางในเขตเมือง
* รถโดยสารประจำทางไฟฟ้า

 |
| ราง | 
* Cable car
* รถไฟชานเมือง
* Funicular
* รถไฟมรดก
* รถรางมรดก
* รถไฟความเร็วสูง
* รถรางม้า
* รถไฟระหว่างเมือง
* Interurban
* รถไฟรางเบา
* แม็กเลฟ
* ระบบขนส่งทางรางขนาดกลาง
* รถไฟรางเดี่ยว
* ระบบขนส่งผู้โดยสาร
* Railbus
* รถไฟใต้ดิน
* รถไฟภูมิภาค
* รถไฟฟ้าล้อยาง
* รถราง
* รถไฟราง

 |
| พาหนะรับจ้าง | 
* Paratransit
* Personal rapid transit
* Auto rickshaw
* Boda-boda
* Cycle rickshaw
* Hackney carriage
* แท็กซี่
* Vehicle for hire
* Motorcycle taxi
* Limousine
* Rickshaw
* Share taxi
* Gondola

 |
| Carpooling | 
* Slugging
* Flexible carpooling
* Real-time ridesharing
* Car jockey

 |
| เรือ | 
* เคเบิลเฟอรี
* เฟอร์รี
* เรือโฮเวอร์คราฟต์
* Hydrofoil
* Ocean liner
* แท็กซีน้ำ
* เรือสำราญ

 |
| อื่น ๆ | 
* Aerial tramway
* สายการบิน
* เครื่องบินพาณิชย์
* ระบบแชร์จักรยาน
* Carsharing
* ลิฟต์
* บันไดเลื่อน
* ลิฟต์กอนโดลา
* Horse-drawn vehicle
* ไฮเปอร์ลูป
* ทางเลื่อน
* Trackless train

 |
| สถานที่ | 
* Bus bulb
* โรงรถโดยสารประจำทาง
* เลนรถโดยสารประจำทาง
* Bus stand
* สถานีขนส่งผู้โดยสาร
* จุดจอดผู้โดยสาร
* สถานีขนส่งผู้โดยสารปลายทาง
* Bus turnout
* เส้นทางวงกลม
* เส้นทางตัดผ่านเมือง
* Hub
* สถานีเปลี่ยนเส้นทาง
* Kassel kerb
* Layover
* สถานีรถไฟใต้ดิน
* จุดจอดแล้วจร
* Queue jump
* Radial route
* Taxicab stand
* สถานีรถไฟ
* จุดจอดรถราง
* ท่าอากาศยาน
* ท่าเรือ
* ท่าน้ำ

 |
| อัตราโดยสาร | 
* Automated fare collection
* Bus advertising
* Contract of carriage
* Dead mileage
* Farebox recovery ratio
* Free travel pass
* Free public transport
* Manual fare collection
* Money train
* Proof-of-payment
* Smart cards
* เครื่องจำหน่ายบัตรโดยสาร
* บัตรโดยสาร
* Exit fare
* Fare evasion

 |
| สิ่งอำนวยความสะดวก | 
* ทราเวลคลาส
* เฟิร์สคลาส
* สลีปเปอร์
* สแตนดิงแพสเวนเจอร์
* Prohibited activities
* Checked baggage

 |
| กำหนดเวลา | 
* กำหนดเวลาระบบขนส่งสาธารณะ
* On-time performance
* Short turn
* บัสบันชิง
* Clock-face scheduling

 |
| อื่น ๆ | 
* บอร์ดดิง
* Destination sign
* Hail and ride
* ความปลอดภัยของระบบขนส่งสาธารณะ
* ความปลอดภัยของท่าอากาศยาน
* Request stop
* ตำรวจระบบขนส่งสาธารณะ
* Transit-oriented development (TOD)

 |