บทความนี้อ้างอิงคริสต์ศักราช/คริสต์ทศวรรษ/คริสต์ศตวรรษ ซึ่งเป็นสาระสำคัญของเนื้อหา

ประติมากรรมภาพนูนทอนโดโดยอันเดรอา เดลลา รอบเบีย (Andrea della Robbia) ที่หน้าโรงพยาบาลที่พิสโตเอีย
จิตรกรรมทรงกลม "พระแม่มารีถือผลทับทิม" โดย ซานโดร บอตติเชลลี, ราว ค.ศ. 1487 (หอศิลป์อุฟฟิซิ)
**ศิลปะทรงกลม** (อิตาลี: ***Tondo** พหูพจน์ **Tondi** หรือ **Tondos***) เป็นคำที่ใช้ในสมัยฟื้นฟูศิลปะวิทยาที่หมายถึงจิตรกรรมหรือประติมากรรมที่เป็นทรงกลม เป็นคำที่มาจากภาษาอิตาลีว่า "rotondo" ที่แปลว่า "กลม" คำนี้มักจะไม่ใช้กับภาพเขียนขนาดเล็กที่มีลักษณะกลมแต่มักจะใช้กับภาพเขียนที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางกว่าสองฟุตขึ้นไป ฉะนั้นจึงไม่รวมจุลจิตรกรรมภาพเหมือน (portrait miniature) แต่สำหรับประติมากรรมแล้วคำนี้ยืดหยุ่นกว่า

ศิลปินสร้างงานลักษณะนี้มาตั้งแต่สมัยกรีกโบราณ จิตรกรรมทรงกลมมักจะเขียนบนแจกันเครื่องปั้นดินเผาของกรีกจากสมัยที่เรียกว่าทอนดี และภายในก้นชามไวน์ก้นตื้นที่เรียกว่าคิลิกซ์ (Kylix) ที่เป็นทรงกลมอยู่แล้ว ศิลปะลักษณะมาฟื้นฟูทำกันอีกครั้งในคริสต์ศตวรรษที่ 15 และ 16 โดยเฉพาะในอิตาลี แต่ตั้งแต่นั้นมาความนิยมก็ลดถอยลง แต่ในภาพเขียน "ทัศน์สุดท้ายของอังกฤษ" (The Last of England) โดยจิตรกรชาวอังกฤษฟอร์ด แมดด็อกซ บราวน์ (Ford Madox Brown) ในปี ค.ศ. 1855 ก็เป็นลักษณะนี้โดยบราวน์เน้นความกลมด้วยราวเชือกรอบบุคคลในภาพ

ฉากหลังของศิลปะทรงกลมมักจะไม่ใช่สิ่งสำคัญหรือบางครั้งก็ละเว้นไปเลย ในจิตรกรรมทรงกลมมักจะมองเห็นฉากหลังและในประติมากรรมภาพนูนฉากหลังจะหายไป อันเดรอา เดลลา รอบเบียและศิลปินในครอบครัวเดียวกันสร้างงานประติมากรรมดินเผาเคลือบที่เรียกว่า "ทอนดี" ที่มักจะมีกรอบเป็นมาลัยใบไม้และผลไม้ที่ตั้งใจไว้ใช้ตกแต่งผนังสตัคโค บนตัวตึกโอสเปดาเลเดกลิอินโนเชนติ (Ospedale degli Innocenti) ในฟลอเรนซ์ที่สร้างโดยฟีลิปโป บรูเนลเลสกี เดลลา รอบเบียก็สร้างงานประติมากรรมทรงกลมเป็นภาพเด็กบนฉากหลังที่เป็นสีน้ำเงินสำหรับตกแต่งในช่องโค้งสแปนเดรลซึ่งเป็นช่องสามเหลี่ยมระหว่างซุ้มโค้งด้านหน้า

  

ในคริสต์ศตวรรษที่ 16 การเขียนภาพตกแต่งลักษณะที่เรียกว่า "istoriato" สำหรับเครื่องเคลือบดีบุกมายอลิคา (Maiolica) ใช้กับการตกแต่งชิ้นที่มีลักษณะกลม

นอกจากนั้นแล้วลักษณะกลมก็ยังใช้ในการออกแบบองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมตั้งแต่ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา ที่อาจจะใช้ประกอบการตกแต่งหน้าบันที่เป็นโค้งที่มานิยมกันในคริสต์ศตวรรษที่ 15

ศิลปะทรงกลมมาเป็นที่นิยมกันในคริสต์ศตวรรษที่ 15 ในฟลอเรนซ์ เช่นในงานเขียนหลายชิ้นโดยซานโดร บอตติเชลลี ไมเคิล แอนเจโลใช้ศิลปะทรงกลมเป็นองค์ประกอบในงานหลายชิ้นทั้งในงานจิตรกรรมและประติมากรรม ที่รวมทั้งภาพ "ครอบครัวพระเยซูกับนักบุญจอห์นแบ็พทิสต์" และภาพที่มีชื่อเสียง "พระแม่มารีในกรอบกลม" (Doni Tondo) ที่หอศิลป์อุฟฟิซิ ศิลปินอื่นที่ใช้ทรงกลมในการสร้างงานศิลปะผู้อื่นก็ได้แก่ราฟาเอล, บรอนซิโน , ฟราอันเจลิโค และจาโคโป ปอนตอร์โม

ระเบียงภาพ
----------

* "อุปมานิทัศน์แห่งความอุตสาหะ"ฟรันซิสโก โกยาราว ค.ศ. 1804-1806"อุปมานิทัศน์แห่งความอุตสาหะ"  
ฟรันซิสโก โกยา  
ราว ค.ศ. 1804-1806
* "เมดูซ่า"คาราวัจโจราว ค.ศ. 1597"เมดูซ่า"  
คาราวัจโจ  
ราว ค.ศ. 1597
* "นักบุญแม็ทธิว"บรอนซิโนราว ค.ศ. 1525-1528"นักบุญแม็ทธิว"  
บรอนซิโน  
ราว ค.ศ. 1525-1528
* "พระเยซูทรงมงกุฎหนาม"เฮียโรนิมัส บอสราว ค.ศ. 1533"พระเยซูทรงมงกุฎหนาม"  
เฮียโรนิมัส บอส  
ราว ค.ศ. 1533
* หน้าต่างประดับกระจกสีหน้าต่างประดับกระจกสี

อ้างอิง
-------

1. ↑  Michelangelo, The Doni Tondo เก็บถาวร 2022-09-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.

ดูเพิ่ม
-------

* จิตรกรรมตะวันตก
* ประติมากรรมตะวันตก

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ศิลปะทรงกลม