มหาอำมาตย์ตรี **พระยาอนุรักษ์โกษา (ประเวศ อมาตยกุล)** (18 เมษายน 2430 – 17 พฤษภาคม 2469) เป็นขุนนางชาวไทย เป็นอดีตอธิบดีกรมบัญชีกลาง คนที่ 7 ระหว่างปี 2464–2469 และอดีตองคมนตรีในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

ประวัติ
-------

พระยาอนุรักษ์โกษา เกิดเมื่อวันที่ 18 เมษายน 2430 เป็นบุตรชายของ พระอินทราธิบาล ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม 2469 เนื่องจากอหิวาตกโรค ขณะมีอายุได้เพียง 39 ปี

ด้านชีวิตครอบครัวสมรสกับ คุณหญิงแถม มีธิดาคือ คุณหญิงเยาวมาลย์ บุนนาค ภรรยาของศาสตราจารย์เดือน บุนนาค อดีตเลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกา

รับราชการ
---------

พระยาอนุรักษ์โกษา เริ่มต้นรับราชการเป็นเสมียนกรมบัญชีกลาง กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ เมื่อปี 2447 ถึงปีถัดมาคือปี 2448 เป็น รองผู้ตรวจบัญชีเงิน ในปี 2450 ท่านไปศึกษาต่อด้านวิชาบัญชีที่ยุโรป ก่อนจะเดินทางกลับในปี 2455 และได้เข้ารับราชการเป็นนายเวรกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ จากนั้นในวันที่ 11 สิงหาคม 2456 ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น หลวงอนุรักษ์โกษา ถือศักดินา 600 ต่อมาในวันที่ 3 ตุลาคม ศกเดียวกัน ท่านได้รับพระราชทานยศเป็น รองอำมาตย์เอก หลวงอนุรักษ์โกษา

ในวันที่ 30 ธันวาคม 2457 ท่านได้เลื่อนยศเป็น อำมาตย์โท หลวงอนุรักษ์โกษา ในปีถัดมาได้เลื่อนตำแหน่งเป็น ผู้ช่วยอธิบดีกรมตรวจเงินแผ่นดิน ต่อมาในวันที่ 28 พฤศจิกายน 2459 ได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นพระในนามเดิม ถือศักดินา 800 ในวันที่ 8 ธันวาคม ศกเดียวกัน ท่านได้เลื่อนยศเป็น อำมาตย์เอก พระอนุรักษ์โกษา และได้เข้ารับพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2460

ปี 2462 ได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นพระยาในนามเดิม ถือศักดินา 1000 และได้เข้าเฝ้ารับพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์เมื่อวันที่ 1 มกราคม 2462 เนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษา ต่อมาในวันที่ 27 สิงหาคม 2463 ได้เลื่อนตำแหน่งเป็นรักษาราชการแทนอธิบดีกรมบัญชีกลาง แทนที่ พระยาไชยยศสมบัติ (เฉลิม โกมารกุล ณ นคร) ที่ขยับขึ้นไปรับตำแหน่งรองเสนาบดีกระทรวงเกษตราธิการ พร้อมกับเลื่อนยศเป็นมหาอำมาตย์ตรี ในวันที่ 1 เมษายน 2464 ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ท่านเป็นอธิบดีกรมบัญชีกลาง

ในปี 2466 ท่านได้เป็นพระยาพานทอง ในวันที่ 11 มีนาคม ศกเดียวกัน ท่านได้รักษาราชการแทนในตำแหน่ง อธิบดีกรมตรวจเงินแผ่นดินและกรมเจ้าจำนวน ต่อมาในวันที่ 4 เมษายน 2467 ท่านได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็นองคมนตรี ในวันที่ 10 เมษายน 2469 ท่านได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็นกรรมการแห่งสภากรรมการรถไฟ

ตำแหน่ง
-------

* 28 กันยายน 2463 – กรรมการคลังออมสิน
* 12 ตุลาคม 2463 – กรรมการธนาคารแบงก์สยามกัมมาจลทุน

เครื่องราชอิสริยาภรณ์
---------------------

พระยาอนุรักษ์โกษา (ประเวศ อมาตยกุล) ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทั้งสยามและต่างประเทศต่างๆ ดังนี้

### เครื่องราชอิสริยาภรณ์สยาม

* พ.ศ. 2466 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 2 ทุติยจุลจอมเกล้า (ท.จ.) (ฝ่ายหน้า)
* พ.ศ. 2463 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 3 ตริตาภรณ์ช้างเผือก (ต.ช.)
* พ.ศ. 2460 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 4 จัตุรถาภรณ์มงกุฎไทย (จ.ม.)
* พ.ศ. 2450 –  เหรียญรัชมงคล (ร.ร.ม.)
* พ.ศ. 2451 –  เหรียญรัชมังคลาภิเศก รัชกาลที่ 5 (ร.ม.ศ.5)
* พ.ศ. 2454 –  เหรียญบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ 6 (ร.ร.ศ.6)
* พ.ศ. 2468 –  เหรียญบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ 7 (ร.ร.ศ.7)

### เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ

* อิตาลี :
	+ พ.ศ. 2458 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญมอริซและลาซาลัส ชั้นที่ 5

อ้างอิง
-------

1. ↑  ข่าวตาย (หน้า 919-920)
2. ↑  ศาสตราจารย์เดือน บุนนาค
3. ↑  เลื่อนและตั้งบรรดาศักดิ์ (หน้า 1034)
4. ↑  พระราชทานยศ (หน้า 1511)
5. ↑  พระราชทานยศและเลื่อนยศ (หน้า 2413)
6. ↑  เลื่อนและตั้งบรรดาศักดิ์ (หน้า 2390)
7. ↑  พระราชทานยศ
8. ↑  รายวันพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์
9. ↑  รายวันพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์
10. ↑  ประกาศเรื่องตั้งผู้รั้งตำแหน่งอธิบดีกรมบัญชีกลาง กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ
11. ↑  ประกาศกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ
12. ↑  แจ้งความกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ
13. ↑  การพระราชพิธีตั้งองคมนตรี พระพุทธศักราช 2467 (หน้า 68)
14. ↑  ประกาศ ตั้งกรรมการแห่งสภากรรมการรถไฟ
15. ↑  แจ้งความกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ
16. ↑  แจ้งความเรื่องบริษัทแบงก์สยามกัมมาจลทุนจำกัด
17. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ฝ่ายหน้า, เล่ม ๔๐ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๒๖๒๘, ๒๕ พฤศจิกายน ๒๔๖๖
18. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๓๗ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๖๒๐, ๓๐ มกราคม ๒๔๖๓
19. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๓๔ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๐๖๗, ๒๐ มกราคม ๒๔๖๐
20. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานพระบรมราชานุญาตประดับตราต่างประเทศ, เล่ม ๓๒ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๒๙๖๗, ๕ มีนาคม ๒๔๕๘