**แพนด้าแดง** (อังกฤษ: Red panda, Shining cat; จีน: 小熊貓; พินอิน: *Xiǎo xióngmāo*) สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า *Ailurus fulgens* อยู่ในวงศ์ Ailuridae จัดเป็นสิ่งมีชีวิตเพียงชนิดเดียวที่อยู่ในวงศ์นี้ที่ยังสืบทอดสายพันธุ์อยู่ จึงจัดเป็นซากดึกดำบรรพ์มีชีวิตอยู่ชนิดหนึ่ง และเป็นเพียงชนิดเดียวที่อยู่ในสกุล *Ailurus*

มีรูปร่างหน้าตาคล้ายแรคคูนและกระรอกรวมกัน หัวมีขนาดใหญ่ จมูกแหลม ขาสั้นคล้ายหมี ขนตามลำตัวมีหลากหลาย มีทั้งสีน้ำตาลเข้ม น้ำตาลเหลืองและน้ำตาลแดง ขนบริเวณลำคอยาวและนุ่มฟู หางเป็นพวงยาวคล้ายกับหางของกระรอก มีลายปล้องสีน้ำตาลแดงสลับขาว มีความยาวของลำตัวและหัว 51-64 เซนติเมตร หางยาว 50-63 เซนติเมตร มีน้ำหนัก 3-4.5 กิโลกรัม

มีการกระจายพันธุ์พบตามแนวเทือกเขาหิมาลัย ตั้งแต่ภาคเหนือของประเทศอินเดีย, ทิเบต, เนปาล, ภูฏาน, จีน, ภาคเหนือของพม่า และภาคเหนือของประเทศลาวบริเวณที่ติดกับจีน โดยอาศัยอยู่ในป่าที่มีระดับความสูงตั้งแต่ 1,500-4,000 เมตรจากระดับน้ำทะเล

มีพฤติกรรมออกหากินตามลำพัง มักหากินบนต้นไม้ กินอาหารเพียงไม่กี่ประเภท โดยกินเฉพาะใบไม้อ่อนเท่านั้น บางครั้งอาจกินไข่นก สัตว์ขนาดเล็กและผลไม้บางชนิดด้วย ใช้เวลาตอนกลางวันในการนอนหลับพักผ่อน แพนด้าแดงตัวผู้จะหวงอาณาเขตมากและมักเคลื่อนย้ายไปเรื่อย ๆ แต่แพนด้าแดงตัวเมียจะอาศัยอยู่ในพื้นที่ครอบครองของตัวเอง บางครั้งตัวผู้อาจเข้ามาหากินภายในอาณาเขตของตัวเมียด้วย โดยทั่วไปอาณาเขตของแพนด้าแดงตัวผู้จะกว้างประมาณ 1.1-9.6 ตารางกิโลเมตร ส่วนอาณาเขตของตัวเมียจะกว้างประมาณ 1.0-1.5 ตารางกิโลเมตร ผสมพันธุ์ในช่วงเดือนมกราคม ถึงเดือนกุมภาพันธ์ โดยตัวเมียจะยอมให้ตัวผู้ผสมพันธุ์อยู่เพียง 1-3 วันเท่านั้น แม่แพนด้าแดงใช้เวลาตั้งท้องประมาณ 90-145 วัน และจะออกลูกในโพรงไม้หรือถ้ำเล็ก ๆ ออกลูกครั้งละ 4 ตัว ลูกที่เกิดใหม่จะยังมองไม่เห็น มีสีขนตามลำตัวออกสีเหลืองอ่อน และจะกินนมแม่อยู่นาน 5 เดือน หลังจากนั้นจึงหย่านมและเปลี่ยนมากินใบไผ่แทน เมื่ออายุได้ 2 ปี ก็จะแยกออกไปหากินตามลำพัง มีข้อสังเกตว่า แพนด้าแดงที่อยู่บริเวณภาคเหนือของอินเดียจะมีขนาดเล็กกว่าตัวที่อยู่ค่อนมาทางเอเชียตะวันออก และมีสีที่ใบหน้าซีดจางกว่า ซึ่งเป็นชนิดย่อยที่แยกออกไป 

สำหรับในประเทศไทย สวนสัตว์พาต้าเคยนำเข้ามาเลี้ยงในสวนสัตว์ครั้งหนึ่ง โดยให้อยู่ในห้องปรับอากาศ ปัจจุบันมีแสดงที่สวนสัตว์เชียงใหม่ และสวนสัตว์เปิดเขาเขียวเท่านั้น

ศัพทมูลวิทยา
------------

ชื่อ "แพนด้า" (panda) น่าจะมาจากชื่อท้องถิ่นของแพนด้าแดงในภาษาเนปาลว่า पञ्जा *pajā* "กรงเล็บ" หรือ पौँजा *paũjā* "อุ้งเท้า" ในภาษาอังกฤษมักเรียกสั้น ๆ ว่า "panda" ต่อมามีชื่อเรียกเป็น "แพนด้าแดง" หรือ "แพนด้าน้อย" เพื่อแยกมันจากแพนด้ายักษ์ที่ได้รับการอธิบายและตั้งชื่ออย่างเป็นทางการใน ค.ศ. 1869 ชื่อสกุล *Ailurus* มาจากศัพท์ภาษากรีกโบราณว่า αἴλουρος (*ailouros*) หมายถึง "แมว" ส่วนคำแสดงคุณลักษณะ *fulgens* เป็นศัพท์ภาษาละตินที่แปลว่า "แวววาว, สว่าง"

รูปภาพ
------

* ภาพเคลื่อนไหว
* แม่แพนด้าแดงกับลูกแม่แพนด้าแดงกับลูก
* แพนด้าแดงคู่แพนด้าแดงคู่

อ้างอิง
-------

1. 1 2  Glatston, A.; Wei, F.; Than Zaw & Sherpa, A. (2017) [errata version of 2015 assessment]. "*Ailurus fulgens*". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2015**: e.T714A110023718. สืบค้นเมื่อ 15 January 2022.
2. ↑  Thomas, O. (1902). "On the Panda of Sze-chuen". *Annals and Magazine of Natural History*. 7. **X** (57): 251–252. doi:10.1080/00222930208678667.
3. ↑  Red Panda
4. ↑  ITIS
5. ↑  หน้า 62-63, *สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในประเทศไทยและภูมิภาคอินโดจีน* (กรุงเทพมหานคร, พ.ศ. 2543) โดย กองทุนสัตว์ป่าโลก ISBN 974-87081-5-2
6. ↑  "7 มหัศจรรย์เขาดิน" แพนด้าแดง-เก้งเผือก ตัวชูโรง จากผู้จัดการออนไลน์[*ลิงก์เสีย*]
7. ↑  "เรื่องเล่าเช้านี้". ช่อง 3. 26 December 2014. สืบค้นเมื่อ 26 December 2014.
8. ↑  Turner, R. L. (1931). पञ्जा. *A Comparative and Etymological Dictionary of the Nepali Language*. London: K. Paul, Trench, Trübner. p. 359. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 27 January 2022. สืบค้นเมื่อ 27 January 2022.
9. 1 2 3  Glatston, A. R. (2021). "Introduction". ใน Glatston, A. R. (บ.ก.). *Red Panda: Biology and Conservation of the First Panda* (Second ed.). London: Academic Press. pp. xix–xxix. ISBN 978-0-12-823753-3.
10. ↑  Liddell, H. G. & Scott, R. (1940). "αἴλουρος". *A Greek-English Lexicon* (Revised and augmented ed.). Oxford: Clarendon Press. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 27 February 2021. สืบค้นเมื่อ 21 February 2021.
11. ↑  Lewis, C. T. A. & Short, C. (1879). "fulgens". *Latin Dictionary* (Revised, enlarged, and in great part rewritten ed.). Oxford: Clarendon Press. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 28 February 2021. สืบค้นเมื่อ 21 February 2021.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิมีเดียคอมมอนส์ มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ:  

Ailurus fulgens (หมวดหมู่)

* เครือข่ายแพนด้าแดง – a non-profit organization committed to the conservation of wild red pandas

| การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน |
| --- |
| *Ailurus fulgens* | 
* Wikidata: Q41960
* Wikispecies: Ailurus fulgens
* ADW: Ailurus\_fulgens
* ARKive: ailurus-fulgens
* BioLib: 1813
* BOLD: 53181
* EoL: 327984
* Fossilworks: 157499
* GBIF: 5219446
* iNaturalist: 41653
* IRMNG: 10861867
* ITIS: 621846
* IUCN: 714
* MSW: 14001690
* NCBI: 9649
* Species+: 7583

 |
| *Ailurus* | 
* Wikidata: Q19817309
* Wikispecies: Ailurus
* BOLD: 53180
* Fossilworks: 43842
* GBIF: 3240045
* iNaturalist: 41652
* IRMNG: 1430745
* ITIS: 621773
* MSW: 14001689
* NCBI: 9648

 |

|  |  |
| --- | --- |
| การควบคุมรายการหลักฐาน: หอสมุดแห่งชาติ แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ | 
* เยอรมนี
* อิสราเอล
* สหรัฐ
* ญี่ปุ่น

 |