**สาธารณรัฐอิรัก** เป็นรัฐอิรักระหว่าง 1968 ถึง 2003 ภายใต้การปกครองของพรรคบะอษ์สังคมนิยมอาหรับ ช่วงเวลานี้เริ่มต้นด้วยการเติบโตทางเศรษฐกิจที่สูง แต่จบลงด้วยการที่ประเทศต้องเผชิญกับความโดดเดี่ยวทางสังคมและการเมืองในระดับที่รุนแรงและความซบเซาทางเศรษฐกิจ ในช่วงปลายทศวรรษ 1990 รายได้เฉลี่ยต่อปีลดลงอย่างมากเนื่องจากปัจจัยภายนอกและปัจจัยภายในรวมกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการคว่ำบาตรของสหประชาชาติต่ออิรัก ได้รับการวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางว่าส่งผลเสียต่อคุณภาพชีวิตของประเทศ ส่งผลให้เกิดการจัดตั้งโครงการน้ำมันเพื่ออาหาร ยุคพรรคบะอษ์สิ้นสุดลงอย่างเป็นทางการด้วยการบุกครองอิรักในปี 2003 และตั้งแต่นั้นมาพรรคบะอษ์ก็ถูกสั่งห้ามทั่วประเทศอย่างไม่มีกำหนด

การก่อตั้งเริ่มนำโดย อาเหม็ด ฮัสซัน อัล-บักร์ พรรคบะอษ์ขึ้นสู่อำนาจในอิรักผ่านการปฏิวัติที่ไม่เสียเลือดเนื้อในวันที่ 17 กรกฎาคม 1968 ซึ่งโค่นล้มประธานาธิบดีอิรัก อับดุล เราะห์มาน อารีฟ และนายกรัฐมนตรีอิรัก ทาฮีร์ ยะห์ยา โดยลัทธิบะอษ์ก่อนหน้านี้เข้ายึดอำนาจในช่วงสั้นๆ หลังการปฏิวัติ 8 กุมภาพันธ์ 1963 แต่ถูกบังคับให้เนรเทศโดยกลุ่มนาเซอร์ที่อยู่ในกลุ่มของตนหลังการรัฐประหารในเดือนพฤศจิกายน 1963 ในช่วงกลางทศวรรษ 1970 ซัดดัม ฮุสเซน ซึ่งดำรงตำแหน่งหัวหน้าหน่วยข่าวกรองของพรรค ได้กลายเป็นผู้นำโดยพฤตินัยของประเทศ แม้จะดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีโดยนิตินัยก็ตามภายใต้นโยบายใหม่ของซัดดัม ทั้งเศรษฐกิจอิรักและมาตรฐานการครองชีพของพลเมืองก็เติบโตขึ้น และจุดยืนของอิรักในโลกอาหรับก็เพิ่มขึ้นอย่างมาก เมื่อมีการปฏิรูป ความมั่งคั่งของประเทศก็ได้รับการกระจายบนพื้นฐานที่เท่าเทียมกันมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ปัจจัยภายในหลายประการกำลังคุกคามเสถียรภาพของอิรักอย่างใกล้ตัว รัฐบาลพรรคบะอษ์ซึ่งเป็นฆราวาสชาตินิยมอาหรับ และถูกครอบงำโดยศาสนาอิสลามนิกายซุนนี ถูกดึงเข้าสู่ความขัดแย้งที่ทวีความรุนแรงขึ้นกับการแบ่งแยกดินแดนทางศาสนาในหมู่ชาวมุสลิมชีอะห์ทางตอนใต้ และการแบ่งแยกทางชาติพันธุ์ในหมู่ชาวเคิร์ดทางตอนเหนือ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสงครามอิรัก–เคิร์ดครั้งที่สองที่ดำเนินอยู่ในขณะนั้น กำลังกลายเป็นเหตุที่รัฐบาลกังวลมากขึ้นเรื่อยๆ เนื่องจากกลุ่มกบฏชาวเคิร์ดได้รับการสนับสนุนอย่างกว้างขวางจากอิหร่าน อิสราเอล และสหรัฐอเมริกา หลังจากที่อิรักประสบความพ่ายแพ้ครั้งใหญ่ต่อชาวอิหร่านในการปะทะชัตต์อัล-อาหรับระหว่างปี 1974-1975 ซัดดัมได้พบกับกษัตริย์อิหร่าน พระเจ้าชาห์ โมฮัมหมัด เรซา ปาห์ลาวี และด้วยการให้สัตยาบันในข้อตกลงแอลเจียร์ 1975 ได้ยกดินแดนอิรักบางส่วนเพื่อแลกกับการยุติศึกกับอิหร่าน เพื่อสนับสนุนชาวเคิร์ด เมื่อกบฏชาวเคิร์ดเสียเปรียบในเวลาต่อมา ทหารอิรักจึงสามารถยืนยันการควบคุมของรัฐบาลกลางเหนือชาวเคอร์ดิสถานในอิรักได้สำเร็จ

ในปี 1979 อัล-บักร์ลาออกจากตำแหน่งประธานาธิบดี โดยอ้างเหตุผลด้านสุขภาพ แม้ว่าจะมีการกล่าวหาว่าซัดดัมบีบบังคับเขาให้ลาออกจากตำแหน่งก็ตาม อย่างไรก็ตาม อัล-บักร์ถูกรับช่วงต่อตำแหน่งโดยซัดดัม ซึ่งกลายเป็นประธานาธิบดีอิรักคนที่ 5 ซึ่งเป็นตำแหน่งที่เขาจะดำรงตำแหน่งต่อไปอีกสองทศวรรษครึ่งข้างหน้า การยึดอำนาจของซัดดัมเกิดขึ้นระหว่างการประท้วงต่อต้านรัฐบาลชีอะฮ์ ซึ่งถูกพรรคบะอษ์ได้ปราบปรามอย่างรุนแรง ด้วยความตื่นตระหนกกับการปฏิวัติอิหร่าน ซึ่งโค่นล้มราชวงศ์ปาห์ลาวีและสถาปนาสาธารณรัฐตามระบอบประชาธิปไตย ซัดดัมจึงใช้จุดยืนนโยบายต่างประเทศที่ก้าวร้าวต่อผู้นำตามระบอบประชาธิปไตยคนใหม่ของอิหร่าน รูฮุลลอห์ โคมัยนี ผู้ซึ่งเริ่มเรียกร้องให้มีการสถาปนาระบอบเทวนิยมของชีอะห์ที่คล้ายคลึงกันในอิรักแบบฆราวาสของซัดดัม และมีความกลัวในหมู่ผู้นำอิรักว่าชาวอิหร่านจะใช้ความกระตือรือร้นทางศาสนาในหมู่ประชากรชีอะฮ์ส่วนใหญ่ของอิรักเพื่อสร้างความไม่มั่นคงของประเทศ ความสัมพันธ์ที่ถดถอยลงอย่างรวดเร็วถึงจุดสูงสุดในการรุกรานอิหร่านของอิรักในเดือนกันยายน 1980 ทำให้เกิดสงครามอิรัก–อิหร่านที่ยืดเยื้อยาวนานแปดปี ซัดดัมและรัฐบาลของเขาคำนวณผลกระทบของการปฏิวัติอิหร่านผิด และผ่านการรุกรานโดยรู้สึกว่าอิหร่านอ่อนแอลงทางทหารจากความวุ่นวายภายในหลังการปฏิวัติที่กำลังดำเนินอยู่ ในช่วงระยะเวลาของความขัดแย้ง สถานะของเศรษฐกิจอิรักถดถอยและอิรักต้องพึ่งพาเงินกู้จากต่างประเทศ (ส่วนใหญ่มาจากประเทศอาหรับอื่น ๆ) เพื่อใช้สนับสนุนการทำสงคราม สงครามอิหร่าน–อิรักสิ้นสุดลงในปี 1988 เมื่อทั้งสองฝ่ายยอมรับข้อมติคณะมนตรีความมั่นคงที่ 598 หลังจากได้รับบาดเจ็บมากกว่าล้านคนรวมกัน

อิรักอ้างว่ามีชัยชนะเหนือชาวอิหร่านอย่างเด็ดขาด อิรักหลุดพ้นจากความขัดแย้งภายใต้ภาวะเศรษฐกิจถดถอยที่สูงชันพร้อมทั้งติดหนี้หลายล้านดอลลาร์แก่ต่างประเทศ คูเวตซึ่งให้อิรักยืมเงินระหว่างความขัดแย้ง เริ่มเรียกร้องการชำระหนี้ แม้ว่าอิรักไม่อยู่ในฐานะที่จะทำเช่นนั้นได้ รัฐบาลคูเวตได้เพิ่มผลผลิตน้ำมันของประเทศในเวลาต่อมา ลดราคาน้ำมันระหว่างประเทศลงอย่างมาก และทำให้เศรษฐกิจอิรักอ่อนแอลง ขณะเดียวกันก็ยังคงกดดันผู้นำอิรักในการชำระคืนเงินกู้ ในทางกลับกัน อิรักเรียกร้องให้ชาวคูเวตลดการผลิตน้ำมัน เช่นเดียวกับกลุ่มโอเปก

ในปี 1989 อิรักกล่าวหาคูเวตว่าขุดเจาะน้ำมันข้ามชายแดนอิรัก-คูเวตเพื่อขโมยปิโตรเลียมของอิรักและเรียกร้องค่าชดเชย การเจรจาทวิภาคีที่ล้มเหลวส่งผลให้อิรักบุกคูเวตในเดือนสิงหาคม 1990 ทำให้เกิดสงครามอ่าว อิรักยังคงยึดครองคูเวตจนถึงเดือนกุมภาพันธ์ 1991 เมื่อกลุ่มพันธมิตรทางทหารของสหประชาชาติ ใน 42 ประเทศเริ่มปฏิบัติการรณรงค์อย่างกว้างขวางเพื่อบังคับกองทหารอิรักทั้งหมดออกจากคูเวต ตามมติ UNSC ที่ 678 ในความพยายามที่จะทำให้ซัดดัมและพรรคบะอัธอ่อนแอลงในภายหลัง ความขัดแย้งดังกล่าวประชาคมระหว่างประเทศได้คว่ำบาตรอิรัก โดยตัดอิรักออกจากตลาดโลกทั้งหมด ผลที่ตามมา เศรษฐกิจอิรักแย่ลงในช่วงที่เหลือของทศวรรษ 1990 แต่เริ่มค่อยๆ ฟื้นตัวในช่วงต้นทศวรรษ 2000 สาเหตุหลักมาจากการที่หลายประเทศเริ่มเพิกเฉยต่อการบังคับใช้มาตรการคว่ำบาตรหลังเหตุวินาศกรรม 11 กันยายน รัฐบาลของจอร์จ บุชของสหรัฐอเมริกาเริ่มรุกรานอิรักและโค่นล้มระบอบการปกครองของซัดดัม เหตุผลของพวกเขายืนยันว่าอิรักยังคงมีอาวุธทำลายล้างสูง และซัดดัมมีความสัมพันธ์ฉันมิตรกับอัลกออิดะฮ์ ซึ่งทั้งสองอย่างนี้ถูกพบว่าเป็นการกล่าวอ้างที่เป็นเท็จในระหว่างและหลังสงครามอิรัก ในเดือนธันวาคม 2003 เก้าเดือนหลังจากการรุกราน กองทหารอเมริกันได้จับกุมซัดดัมใกล้กับเมืองติกริตและมอบตัวเขาให้กับรัฐบาลชุดใหม่ที่นำโดยรัฐบาลชีอะห์ของอิรัก หลังจากถูกควบคุมตัวเกือบสองปี การพิจารณาคดีของซัดดัมในข้อหาก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติเริ่มขึ้นในปี 2005 ในเดือนธันวาคม 2006 หลังจากตัดสินประหารชีวิตเขา ศาลอิรักได้ประหารชีวิตซัดดัมในข้อหาก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติเกี่ยวกับการสังหารหมู่ดูเจลในปี 1982 ซึ่งมีชาวมุสลิมชีอะฮ์ 142 คน รัฐบาลอิรักสังหารเพื่อตอบโต้ความพยายามลอบสังหารซัดดัมโดยพรรคดาวะห์อิสลามที่ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่าน

อ้างอิง
-------

1. ↑  Bengio 1998, p. 35. sfn error: no target: CITEREFBengio1998 (help)
2. ↑  Dougherty, Beth K.; Ghareeb, Edmund A. (7 พฤศจิกายน 2013). *Historical Dictionary of Iraq*. Scarecrow Press. ISBN 9780810879423 – โดยทาง Google Books.
3. ↑  "Iraq". *The World Factbook*. 22 มิถุนายน 2014.
4. ↑  Musallam, Musallam Ali (1996). *The Iraqi Invasion of Kuwait: Saddam Hussein, His State and International Power Politics*. British Academic Press. p. 62. ISBN 978-1-86064-020-9.
5. ↑  Makiya, Kanan (1993). *Cruelty and Silence: War, Tyranny, Uprising, and the Arab World*. W. W. Norton & Company. p. 19. ISBN 9780393311419.
6. ↑  Bengio 1998. sfn error: no target: CITEREFBengio1998 (help)
7. ↑  Woods, Kevin M.; Stout, Mark E. (16 ธันวาคม 2010). "New Sources for the Study of Iraqi Intelligence during the Saddam Era". *Intelligence and National Security*. **25** (4): 547–587. doi:10.1080/02684527.2010.537033. S2CID 153605621. สืบค้นเมื่อ 3 มีนาคม 2022.
8. ↑  Faust, Aaron M. (15 พฤศจิกายน 2015). *The Ba'thification of Iraq: Saddam Hussein's Totalitarianism*. University of Texas Press. ISBN 9781477305577.
9. 1 2  Cordesman, Anthony H. (20 กุมภาพันธ์ 2018). *Iraq: Sanctions And Beyond* (ภาษาอังกฤษ). Routledge. p. 40. ISBN 978-0-429-96818-1.
10. ↑  Gazit, Shlomo (10 กันยายน 2019). *The Middle East Military Balance 1993-1994* (ภาษาอังกฤษ). Routledge. p. 565. ISBN 978-1-000-30346-9.
11. ↑  Britannica
12. ↑  "Iraq executes coup plotters". *The Salina Journal*. 8 สิงหาคม 1979. p. 12. สืบค้นเมื่อ 25 เมษายน 2018 – โดยทาง Newspapers.com. Free to read
13. ↑  Hardy, Roger (22 กันยายน 2005). "The Iran–Iraq war: 25 years on". *BBC News*. สืบค้นเมื่อ 19 มิถุนายน 2011.
14. ↑  "Iraq invades Kuwait". *HISTORY* (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 9 มิถุนายน 2020.
15. ↑  "Resolution 1483 - UN Security Council - Global Policy Forum". Globalpolicy.org. สืบค้นเมื่อ 1 มิถุนายน 2011.
16. ↑  CIA (7 ตุลาคม 1999). "Iraq". *The World Factbook 1999*. Virginia: CIA. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 7 ตุลาคม 1999.
17. ↑  "Iraq - Population 1999".
18. ↑  "Population Pyramids of the World from 1950 to 2100".
19. ↑  "Iraq - Population 2002".
20. ↑  "Population Pyramids of the World from 1950 to 2100".
21. ↑  "Iraq GDP - Gross Domestic Product 2002".
22. ↑  "Iraq: Resolution No. 460 of 1991 (official toponymy)". United Nations High Commissioner for Refugees. 6 มกราคม 1992. สืบค้นเมื่อ 25 ตุลาคม 2020.
23. ↑  "al-Waqāʼiʻ al-ʻIrāqīyah". CLR. 6 มกราคม 1992. สืบค้นเมื่อ 25 ตุลาคม 2020. (ในภาษาอาหรับ)
24. ↑  *Saddam*, pronounced [sˤɑdˈdæːm], is his personal name, and means *the stubborn one* or *he who confronts* in Arabic. *Hussein* (Sometimes also transliterated as ***Hussayn*** or ***Hussain***) is not a surname in the Western sense, but a patronymic, his father's given personal name; *Abid al-Majid* his grandfather's; *al-Tikriti* means he was born and raised in (or near) Tikrit. He was commonly referred to as *Saddam Hussein*, or *Saddam* for short. The observation that referring to the deposed Iraqi president as only *Saddam* is derogatory or inappropriate may be based on the assumption that Hussein is a family name: thus, *The New York Times* refers to him as "Mr. Hussein"  เก็บถาวร 24 มีนาคม 2014 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, while Encyclopædia Britannica uses just *Saddam*  เก็บถาวร 6 มิถุนายน 2004 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. A full discussion can be found  เก็บถาวร 31 มีนาคม 2014 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (Blair Shewchuk, CBC News Online). -- Content originally at Saddam HusseinBurns, John F. (2 กรกฎาคม 2004). "Defiant Hussein Rebukes Iraqi Court for Trying Him". *The New York Times*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 24 มีนาคม 2014. สืบค้นเมื่อ 2 กรกฎาคม 2004.
25. ↑  "Iraqi Invasion of Kuwait | Encyclopedia MDPI". *encyclopedia.pub* (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 9 กันยายน 2023.