**เขื่อนภูมิพล** เดิมชื่อ **เขื่อนยันฮี** เป็นเขื่อนอเนกประสงค์ในประเทศไทย ลักษณะเป็นเขื่อนคอนกรีตรูปโค้ง ตั้งอยู่บนแม่น้ำปิงที่อำเภอสามเงา จังหวัดตาก

ประวัติ
-------

แนวคิดสร้างเขื่อนแห่งนี้เกิดจากการที่ ม.ล.ชูชาติ กำภู อธิบดีกรมชลประธาน เดินทางไปดูงานชลประทานที่สหรัฐ และเห็นความเป็นไปได้ที่จะสร้างเขื่อนขนาดใหญ่บนแม่น้ำปิง หม่อมหลวงชูชาติเสนอความเป็นไปได้ต่อรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม เมื่อปีพ.ศ. 2492 คณะรัฐมนตรีอนุมัติการสำรวจศึกษาโครงการ จนได้ข้อสรุปว่าที่เหมาะสมคือบริเวณตำบลยันฮี จังหวัดตาก เมื่อหน่วยงานของสหรัฐรับรองว่าสภาพพื้นที่ดังสามารถสร้างเขื่อนได้ รัฐบาลเริ่มทุ่มงบประมาณตัดถนนจากถนนพหลโยธินเข้ามาถึงบริเวณที่ก่อสร้าง และเริ่มกระบวนการเจรจากู้เงินจากธนาคารโลก

คณะรัฐมนตรีอนุมัติการก่อสร้างเมื่อปีพ.ศ. 2496 แรกเริ่มใช้ชื่อว่า **เขื่อนยันฮี** การเวนคืนเริ่มขึ้นในปีพ.ศ. 2499 การก่อสร้างเริ่มขึ้นเมื่อพ.ศ. 2500 โดยว่าจ้างบริษัทผู้รับเหมาจากสหรัฐ และมีบริษัทอื่นจาก 14 ประเทศร่วมเป็นที่ปรึกษา ต่อมารัฐบาลจอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ อัญเชิญพระปรมาภิไธยพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มาเป็นชื่อเขื่อนว่า **เขื่อนภูมิพล** เมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2501 วางศิลาฤกษ์เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2504 การก่อสร้างแล้วเสร็จและทำรัฐพิธีเปิดเขื่อนเมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2507 

เขื่อนสร้างปิดกั้นแม่น้ำปิง ที่บริเวณเขาแก้ว อำเภอสามเงา จังหวัดตาก มีรัศมีความโค้ง 250 เมตร สูง 154 เมตร ยาว 486 เมตร ความกว้างของสันเขื่อน 6 เมตร อ่างเก็บน้ำสามารถรองรับน้ำได้สูงสุด 13,462 ล้านลูกบาศก์เมตร เมื่อแรกก่อสร้างเสร็จถือเป็นเขื่อนรูปโค้งที่ใหญ่เป็นอันดับเจ็ดของโลก ใช้เงินในการก่อสร้างทั้งสิ้นราว 2,250 ล้านบาท เกือบครึ่งหนึ่งกู้จากธนาคารโลกเป็นเงิน 66 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

รัฐบาลจอมพล ป. ตั้งรัฐวิสาหกิจขึ้นมาดูแลการก่อสร้างและบริหารโครงการชื่อว่า "การไฟฟ้ายันฮี" เมื่อ พ.ศ. 2500 ในระยะแรก เขื่อนแห่งนี้ติดตั้งเครื่องกำเนิดไฟฟ้า 2 เครื่อง (รวม 70,000 กิโลวัตต์) จากที่สามารถติดตั้งได้ 8 เครื่อง และหลังเปิดดำเนินงานในปี พ.ศ. 2507 ได้เพียงสามปี การไฟฟ้ายันฮีมีกำไรสะสมถึงปี พ.ศ. 2510 มากถึง 397.41 ล้านบาท การไฟฟ้ายันฮีได้ควบรวมกับรัฐวิสาหกิจ "การลิกไนต์" และ "การไฟฟ้าตะวันออกเฉียงเหนือ" เป็นการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) เมื่อพ.ศ. 2511

การเดินทาง
----------

ระยะทางจากกรุงเทพมหานครไปยังจังหวัดตาก 425 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางโดยรถยนต์ ประมาณ 7 ชั่วโมง ไปตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 (พหลโยธิน) แยกซ้ายที่วังน้อย เข้าทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 32 สายบางปะอิน-นครสวรรค์ ผ่านจังหวัดกำแพงเพชร แล้วตรงเข้าจังหวัดตาก และจากตัวเมืองไปยังเขื่อนภูมิพลเป็นระยะทางอีก 61 กิโลเมตร โดยเส้นทางที่สะดวกและนิยมใช้กันคือ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 ถึงหลักกิโลเมตร ที่ 566 - 567 จะมีทางแยกซ้ายเข้าเขื่อนภูมิพล ประมาณ 17 กิโลเมตร หรืออาจใช้เส้นทางหมายเลข 1107 ผ่านทางแยกไปเจดีย์ยุทธหัตถี อีก 25 กิโลเมตร

### สนามบินเขื่อนภูมิพล

ภายในเขื่อนภูมิพล มีสนามบินอนุญาต คือ สนามบินเขื่อนภูมิพล ได้รับอนุญาตเมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม 2520 โดยสนามบินดังกล่าวถูกสร้างขึ้นเพื่ออำนวยความสะดวกในการเดินทางและขนส่งในช่วงการก่อสร้างเขื่อนภูมิพล ซึ่งพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินจากสนามบินกองทัพอากาศดอนเมือง และประทับเครื่องบินพระที่นั่งเสด็จฯ ยังสนามบินเขื่อนภูมิพล จังหวัดตาก ในการทรงประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์เขื่อนภูมิพล เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2504

อ้างอิง
-------

1. ↑  สัญญากู้เงินที่ 175 ลงวันที่ 12 กันยายน ค.ศ. 1957
2. ↑  แถลงการณ์สำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง การตั้งการไฟฟ้ายันฮีเพื่อสร้างเขื่อนภูมิพล. ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ ๗๔ ตอนที่ ๗๓ หน้า ๒๑๙๙ วันที่ ๓ กันยายน ๒๕๐๐
3. ↑  การไฟฟ้ายันฮี งบดุลงวด 30 กันยายน 2510 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 85 ตอนที่ 25 วันที่ 19 มีนาคม 2511
4. ↑  ประกาศกระทรวงคมนาคม เรื่อง กำหนดสนามบินอนุญาต
5. ↑  การเสด็จพระราชดำเนินของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในพื้นที่จังหวัดตาก

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิซอร์ซ มีงานต้นฉบับเกี่ยวกับ:
**แถลงการณ์สำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง การตั้งการไฟฟ้ายันฮีเพื่อสร้างเขื่อนภูมิพล** 

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **เขื่อนภูมิพล**

* รายละเอียดเขื่อนภูมิพล จากเว็บการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไท

| * ด
* ค
* ก
เขื่อนในประเทศไทย แบ่งตามหน่วยงานรับผิดชอบ |
| --- |
| การไฟฟ้าฝ่ายผลิตฯ | 
* ภูมิพล
* สิริกิติ์
* ศรีนครินทร์
* วชิราลงกรณ
* สิรินธร
* จุฬาภรณ์
* อุบลรัตน์
* รัชชประภา
* แม่งัดสมบูรณ์ชล
* แม่ปิงตอนล่าง
* แม่จาง
* ห้วยกุ่ม
* ปากมูล
* บางลาง
* ท่าทุ่งนา
* แก่งกระจาน

 |
| กรมชลประทาน | 
* แม่กวงอุดมธารา
* สบกาย
* กีด
* กิ่วคอหมา
* กิ่วลม
* แจ้ห่ม
* แม่ตุ๋ย
* แควน้อยบำรุงแดน
* นเรศวร
* กำแพงเพชร
* คลองขลุง
* คลองโพธิ์
* ทับเสลา
* เจ้าพระยา
* พระรามหก
* ป่าสักชลสิทธิ์
* กระเสียว
* แม่กลอง
* สมอปูน
* ขุนด่านปราการชล
* นครนายก
* พระปรง
* บางปะกง
* ลำพระยาธาร
* พระสทิง
* คลองสิยัด
* ประแสร์
* พลวง
* ปราณบุรี
* แก่งกรุง
* คลองประ
* พนม
* ลำพูน
* คลองนุ่น
* สินปุน
* จันดี
* ลำปัง
* บ้านกรงปินัง
* บ้านคูระ
* สายบุรี
* คลองชี
* ห้วยยอด
* ลำตะคอง
* ลำพระเพลิง
* ลำมูลบน
* ลำแซะ
* ลำนางรอง
* ลำชีน้อย
* น้ำมูล
* ห้วยสำราญล่าง
* ห้วยละห้า
* ลำโดมใหญ่
* ลำพังชู
* ลำเสียวน้อย
* ลำเสียวใหญ่
* ลำเดา
* น้ำเชิญ
* ลำชีบน
* ลำชีสอง
* หนองละหาน
* ลำปาว
* ห้วยสายบาตร
* น้ำเลย
* ห้วยหลวง
* ห้วยหลวงตอนล่าง
* ห้วยเสนง
* หนองหานกุมภวาปี
* น้ำอูน
* น้ำพุง
* ห้วยบางทราย
* ราษีไศล
* ห้วยตาเกาว์ใหม่

 |
| กรมพัฒนาพลังงานทดแทนฯ | 
* คิรีธาร
* คลองทุ่งเพล
	+ ทุ่งเพล
	+ บ้านพลวง

 |

| * ด
* ค
* ก
ไทย ท่าอากาศยานในประเทศไทยที่ไม่มีเที่ยวบินเชิงพาณิชย์ |
| --- |
| กรุงเทพมหานครและปริมณฑล | 
* *สนามบินสระปทุม*
* *สนามบินสมุทรสงคราม*
* *สนามบินสมุทรสาคร*
* *สนามบินน้ำ*

 |
| ภาคกลาง | 
* *สนามบินสระบุรี*
* *สนามบินนครนายก*
* *สนามบินพิจิตร*
* สนามบินกำแพงแสน
* *สนามบินต้นสำโรง*
* สนามบินตาคลี
* สนามบินนครสวรรค์
* *สนามบินท่ายาง*
* สนามบินหล่มสัก
* *สนามบินท่าโรง*
* สนามบินโคกกระเทียม
* *สนามบินชัยบาดาล*
* *สนามบินโคกสลุง*
* สนามบินปากเพรียว
* *สนามบินสุพรรณบุรี*

 |
| ภาคเหนือ | 
* *สนามบินลำพูน*
* *สนามบินเชียงราย*
* สนามบินขุนยวม
* สนามบินแม่สะเรียง
* *สนามบินเกาะคา*
* *สนามบินสวรรคโลก*
* *สนามบินอุตรดิตถ์*

 |
| ภาคตะวันออก | 
* สนามบินจันทบุรี
* สนามบินสัตหีบ
* สนามบินเกาะตะเคียน
* สนามบินปราจีนบุรี
* *สนามบินกบินทร์บุรี*
* สนามบินวัฒนานคร
* *สนามบินอรัญญประเทศ*

 |
| ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ | 
* *สนามบินตำบลดงบัง*
* *สนามบินหลุบ*
* สนามบินน้ำพอง
* *สนามบินโนนทัน*
* *สนามบินพระลับ*
* *สนามบินภูเขียว*
* *สนามบินชัยภูมิ*
* *สนามบินนครพนม (เก่า)*
* *สนามบินโคราช*
* *สนามบินโพธิ์กลาง*
* *สนามบินนางรอง*
* สนามบินรอบเมือง
* *สนามบินศรีสะเกษ*
* *สนามบินสว่างแดนดิน*
* *สนามบินบ้านเชียงเครือ*
* *สนามบินชุมพลบุรี*
* *สนามบินรัตนบุรี*
* *สนามบินมีชัย*

 |
| ภาคตะวันตก | 
* *สนามบินบ้านเหนือ*
* สนามบินเขื่อนภูมิพล
* สนามบินประจวบคีรีขันธ์
* *สนามบินท่ายาง*
* *สนามบินราชบุรี*

 |
| ภาคใต้ | 
* *สนามบินทับไก่*
* สนามบินชะเอียน
* *สนามบินทุ่งค่าย*
* สนามบินควนซัน
* สนามบินสงขลา

 |
| *ตัวเอียง* หมายถึง ท่าอากาศยานในปัจจุบันยกเลิกประกาศเป็นสนามบินอนุญาตแล้ว |