**สนั่น เกตุทัต** (14 กรกฎาคม พ.ศ. 2458 – 11 มีนาคม พ.ศ. 2548) ผู้ร่วมก่อตั้งมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ อดีตปลัดและรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง เคยได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ในปี พ.ศ. 2516

ประวัติ
-------

อาจารย์สนั่น เกตุทัต เกิดเมื่อวันพุธที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2458 ณ บ้านถนนนครสวรรค์ เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร เป็นบุตรคนที่ 4 ในบรรดาพี่น้องรวม 7 คน ของพระพิเรนทรเทพบดีศรีสมุห (เนียน เกตุทัต) กับ นางสงวน เกตุทัต (วิริยศิริ) บิดารับราชการกระทรวงมหาดไทย เมื่ออาจารย์สนั่นอายุประมาณ 6 - 7 ขวบ บิดาย้ายไปเป็นตำรวจรักษาพระองค์อยู่กระทรวงวัง และเช่าบ้านในตรอกวัดสามพระยา จึงได้เข้าเรียนชั้นประถมปีที่ 1 ที่โรงเรียนวัดสามพระยา

อาจารย์สนั่นเรียนหนังสือที่โรงเรียนวัดสามพระยาจนจบชั้นมัธยมปีที่ 3 จึงย้ายไปเรียนต่อชั้นมัธยมปีที่ 4 ที่โรงเรียนวัดราชาธิวาส ซึ่งเป็นช่วงที่บิดาปลูกบ้านใหม่อยู่ในซอยวัดราชาธิวาสใกล้ๆกับวัด และไปเรียนต่อชั้นมัธยมปีที่ 6 ที่โรงเรียนเทพศิรินทร์ ชีวิตในวัยรุ่นของอาจารย์สนั่นเป็นชีวิตที่รื่นรมย์ สนุกสนาน ชีวิตอยู่กับแม่น้ำเจ้าพระยา ชอบเล่นน้ำ เล่นกีฬามาก จนไม่มีเวลาอ่านหนังสือทำให้สอบตกในชั้นมัธยมปีที่ 7 และสอบตกอีกเมื่อเรียนชั้นมัธยมปีที่ 8 แต่ด้วยความมานะและตั้งใจจริงอันเป็นนิสัยติดตัวมาตั้งแต่เด็ก ทำให้สำเร็จชั้นมัธยมปีที่ 8 ได้ใน พ.ศ. 2476 

พ.ศ. 2478 เข้าเรียนต่อระดับปริญญาตรีที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมือง สอบได้เป็นธรรมศาสตร์บัณฑิตในปี พ.ศ. 2471 และมีคะแนนสูงสุดเป็นอันดับที่ 1 ระดับประเทศของผู้สำเร็จการศึกษาทั้งหมด 69 คน 

เมื่อจบชั้นมัธยมปีที่ 8 ไปสมัครเข้าทำงานในตำแหน่งเสมียนกองล่ามและชวเลข สำนักงานปลัดกระทรวงยุติธรรม ได้รับพระราชทานเงินเดือน เดือนละ 20 บาท และย้ายไปเป็นเสมียนประจำกรมการศาลฎีกา (ผู้พิพากษาศาลฎีกา) กระทรวงยุติธรรม ประจำตัวพระยาพลางกูรธรรมวิจัย ทำงานในตำแหน่งนี้เกือบ 4 ปี ได้รับพระราชทานเงินเดือนขึ้นปีละ 2 บาท ในขณะนั้นกำลังเรียนอยู่ในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมืองด้วย ต่อมาทำงานด้านนกฎหมาย สำนวน คดีความ คำพิพากษา ตลอดจนรวบรวมคำพิพากษาฎีกาต่าง ๆ ไว้มากมาย ต่อมาได้สละสิทธิ์ตำแหน่งจ่าศาลที่แม่ฮ่องสอน เพราะบิดาของท่านทัดทานไว้เนื่องจากเห็นว่าเป็นจังหวัดที่อยู่ห่างไกลติดต่อสื่อสารและไปมาหาสู่กันลำบาก

ใน พ.ศ. 2482 กรมสรรพากรประกาศรับสมัครบุคคลที่เป็นธรรมศาสตร์บัณฑิต หรือเนติบัณฑิต เข้ารับราชการในตำแหน่งที่ต้องใช้วิชากฎหมายประจำกองข้าหลวงตรวจการสรรพากรภาค จำนวน 5 คน เพื่อไปประจำตามภาคต่างๆ มี 5 ภาค อาจารย์สนั่นไปสมัครสอบและสอบได้เป็นอันดับที่ 2 มีสิทธิ์ได้เลือกไปประจำภาคตามความสมัครใจของผู้สอบได้อันดับต่างๆ อาจารย์สนั่นตัดสินใจเลือกอยู่กองข้าหลวงตรวจการ จึงได้เริ่มงานที่กระทรวงการคลังในตำแหน่งสรรพากรภาค 3 จังหวัดนครราชสีมา ภายหลังจากจบปริญญาตรีจากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมือง และได้กลับมาสมรสกับนางสาวสัจจา จันทรวณิค ที่กรุงเทพมหานคร ในปี พ.ศ. 2485 ต่อมาได้ย้ายไปประจำแผนกกองตรวจการสรรพากร ภาค 4 จังหวัดมหาสารคาม จนมีบุตรชายคนแรก คือ เด็กชายณรงค์ เกตุทัต (คุณณรงค์ เกตุทัต กรรมการอำนวยการมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์)

พ.ศ. 2486 - 2495 อาจารย์สนั่น เกตุทัต ได้ย้ายมาประจำในกรุงเทพมหานคร และทำงานในตำแหน่งหัวหน้าแผนกภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ประจำกรมสรรพากร ในเขตสรรพากรภาค 1 เป็นงานที่หนักมาก เพราะจำนวนผู้เสียภาษีในเขตสรรพากรภาค 1 มีถึง 17 จังหวัด และเป็นช่วงเวลาที่กำลังมีสงครามมหาเอเชียบูรพา อาจารย์สนั่นจึงอพยพครอบครัวหลบภัยไปอยู่ตามที่ต่างๆ หลายแห่ง ครั้งสุดท้ายอพยพไปอยู่ในคลองบางระมาด ฝั่งธนบุรี และ ณ ที่นี้ อาจารย์สนั่นได้มีบุตรอีกหนึ่งคน คือ เด็กหญิงสมศรี เกตุทัต (อาจารย์สมศรี (เกตุทัต) ลัทธพิพัฒน์ กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ สภามหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ และกรรมการอำนวยการมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์)

อาจารย์สนั่นทำงานในแผนกภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาอยู่หลายปี จึงได้เลื่อนชั้นรับตำแหน่งใหม่เป็นหัวหน้ากองนิติการ ทำหน้าที่ด้านกฎหมายโดยเฉพาะ และในปี พ.ศ. 2497 ได้ไปดำรงตำแหน่งสรรพากรภาค 7 (นครปฐม) อีกตำแหน่งหนึ่ง เนื่องจากกรมสรรพากรได้ขยายภาคจาก 5 ภาค ขึ้นเป็น 9 ภาค ทำให้ต้องเดินทางไปทำงานไปมาทั้งสองแห่ง ผลจากการที่ได้ทำงานหลายหน้าที่จึงได้เลื่อนชั้นเป็นนิติกรพิเศษ แล้วเลื่อนตำแหน่งต่อไปเป็นผู้อำนวยการกองนิติการ ในปี พ.ศ. 2499 ขณะมีอายุ 41 ปี ช่วงเวลาที่อยู่กองนิติการนี้ อาจารย์สนั่นได้รับเชิญให้เป็นอาจารย์พิเศษในสถาบันการศึกษาหลายแห่ง ได้แก่ วิทยาลัยกรุงเทพการบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ทำหน้าที่สอนวิชากฎหมายภาษีอากร ให้นักศึกษาในระดับปริญญาตรีและปริญญาโท ทำให้อาจารย์สนั่น ได้นำความเป็น "ครู" ไปใช้ในการทำราชการด้วย

อาจารย์สนั่น ทำงานด้านภาษีอากรหลายปี จนในปี พ.ศ. 2508 ได้เลื่อนตำแหน่งเป็น รองอธิบดีกรมสรรพากรฝ่ายปราบปรามที่ดูแลควบคุมการจัดเก็บภาษีอากรทุกประเภททั่วราชอาณาจักร โดยทำงานในตำแหน่งรองอธิบดีกรมสรรพากรอยู่ 4 ปีและในปี พ.ศ. 2511 ได้รับแต่งตั้งให้เป็น อธิบดีกรมธนารักษ์ ซึ่งต้องดูแลทรัพย์สินของแผ่นดินทั่วประเทศ ตลอดจนควบคุม ดูแลเกี่ยวกับการผลิตเหรียญกษาปณ์ทุกชนิด อาจารย์สนั่นได้ขยายงานโดยกำหนดให้มีเจ้าหน้าที่กรมธนารักษ์ประจำจังหวัดทุกจังหวัดทั่วประเทศ ซึ่งเป็นการกระจายอำนาจหน้าที่และความรับผิดชอบไปยังจังหวัดต่างๆ อาจารย์สนั่นเป็นอธิบดีกรมธนารักษ์จนถึง พ.ศ. 2515 ตำแหน่งอธิบดีกรมศุลกากรว่างลง ปลัดกระทรวงการคลังขณะนั้น คือ คุณบุญมา วงษ์สวรรค์ ประสงค์จะให้อาจารย์สนั่นไปดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมศุลกากร อาจเป็นเพราะได้เห็นผลงาน และความสามารถของอาจารย์สนั่นเกี่ยวกับการดูแลจัดเก็บภาษีที่กรมสรรพากรมาแล้ว อาจารย์สนั่นจึงต้องไปรับตำแหน่ง อธิบดีกรมศุลกากร ในปีพ.ศ. 2515 ทำหน้าที่ควบคุมและจัดเก็บภาษีเกี่ยวกับสินค้านำเข้าและสินค้าส่งออกบางชนิด ควบคุมและปราบปรามการลักลอบสินค้านำเข้าโดยไม่เสียภาษีของกลุ่มบุคคลบางกลุ่ม ซึ่งเป็นงานที่ไม่ยาก แต่ค่อนข้างเสี่ยงอันตราย อาจารย์สนั่นเป็นอธิบดีกรมศุลกากรได้เพียงปีเศษๆ ปลายปี พ.ศ. 2516 อาจารย์ได้รับโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้ดำรงตำแหน่งปลัดกระทรวงการคลัง ซึ่งถือว่าเป็นตำแหน่งสูงสุดของการเป็นข้าราชการประจำ และในช่วงเวลาไม่ห่างกันเท่าใดนัก อาจารย์ยังได้รับพระมหากรุณาธิคุณ โปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ อีกตำแหน่งหนึ่งด้วย

หลังจากที่ทำงานในตำแหน่งปลัดกระทรวงผ่านไปได้ 6 เดือน ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้อาจารย์สนั่น เกตุทัต ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง ในคณะรัฐบาลที่มี ฯพณฯ ศาสตราจารย์สัญญา ธรรมศักดิ์ เป็นนายกรัฐมนตรี อาจารย์สนั่นปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งปลัดกระทรวงควบคู่กับการเป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง อยู่ระยะหนึ่ง เมื่อมีเหตุการณ์ทางการเมืองที่ทำให้อาจารย์ต้องลำบากใจในการทำงาน จึงขอลาออกจากการเป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง คงทำหน้าที่เฉพาะตำแหน่งปลัดกระทรวงเพียงตำแหน่งเดียว จนถึงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2518 

อาจารย์สนั่น เกตุทัต ถึงแก่อนิจกรรมด้วยโรคหัวใจล้มเหลว เมื่อวันศุกร์ที่ 11 มีนาคม 2548 ศิริอายุ 89 ปี เมื่อท่านสิ้นชีวิต ได้รับพระราชทานพระมหากรุณาธิคุณล้นเกล้าล้นกระหม่อมรับศพของท่านไว้ในพระบรมราชานุเคราะห์ โดยได้พระราชทานโกศแปดเหลี่ยมเป็นเครื่องประกอบเกียรติยศ พระราชทานพิธีธรรมสวดพระอภิธรรมในเจ็ดวันแรก พระราชทานพิธีบำเพ็ญพระราชกุศลครบ 50 วัน 100 วัน และพิธีบำเพ็ญพระราชกุศลในการออกเมรุ รวมทั้งได้ทรงพระราชกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ในการพระราชทานเพลิงศพ 

### การศึกษา

พ.ศ. 2471 - จบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนวัดราชาธิวาส

พ.ศ. 2476 - จบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 8 โรงเรียนเทพศิรินทร์

พ.ศ. 2481 - ธรรมศาสตร์บัณฑิต (ได้อันดับที่ 1 ระดับประเทศ) มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมือง 

พ.ศ. 2506 - ปริญญาบัตรวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร

### ประวัติการทำงาน

#### งานรับราชการ

พ.ศ. 2478 - 2482 - เสมียนประจำผู้พิพากษาศาลฎีกา กระทรวงยุติธรรม

พ.ศ. 2482 - 2485 - ตำแหน่งประจำแผนกกองตรวจการสรรพากร ภาค 4

พ.ศ. 2486 - 2495 - หัวหน้าแผนกภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ประจำกรมสรรพากร

พ.ศ. 2495 - 2493 - หัวหน้าแผนกพิจารณาอุทธรณ์

พ.ศ. 2497 - 2499 - ข้าราชการพลเรือนสามัญชั้นเอก ตำแหน่งสรรพากรภาค 7

พ.ศ. 2499 - 2505 - หัวหน้ากองนิติการ

พ.ศ. 2505 - 2506 - ข้าราชการพลเรือนสามัญชั้นพิเศษ ตำแหน่งหัวหน้ากองนิติการ

พ.ศ. 2506 - 2508 - นิติกรพิเศษ กรมสรรพากร

พ.ศ. 2508 - 2510 - รองอธิบดีกรมสรรพากร

พ.ศ. 2511 - 2514 - อธิบดีกรมธนารักษ์

พ.ศ. 2515 - จนถึงแก่กรรม - กรรมการอำนวยการพระคลังข้างที่

พ.ศ. 2515 - 2518 - สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ

พ.ศ. 2515 - 2516 - อธิบดีกรมศุลกากร

พ.ศ. 2516 - 2517 - ปลัดกระทรวงการคลัง

พ.ศ. 2517 - 2518 - รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง

#### งานวิชาการ

* อาจารย์พิเศษ วิชาการภาษีอากร ระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมือง
* อาจารย์พิเศษ วิชากฎหมายภาษีอากร ระดับปริญญาตรีและปริญญาโท จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* อาจารย์พิเศษ วิชากฎหมายภาษีอากร วิทยาลัยกรุงเทพการบัญชี

#### งานบริหาร

* ผู้ร่วมก่อตั้งมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ และผู้รับใบอนุญาต
* ประธานกรรมการ บริษัท สำนักงานสนั่น เกตุทัตและเพื่อน จำกัด
* ประธานกรรมการ บริษัท สยามร่วมมิตร จำกัด

เครื่องราชอิสริยาภรณ์
---------------------

* พ.ศ. 2546 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์ช้างเผือก (ป.ช.)
* พ.ศ. 2514 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์มงกุฎไทย (ป.ม.)
* พ.ศ. 2536 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 2 ทุติยจุลจอมเกล้า (ท.จ.) (ฝ่ายหน้า)
* พ.ศ. 2478 –  เหรียญพิทักษ์รัฐธรรมนูญ (พ.ร.ธ.)
* พ.ศ. 2504 –  เหรียญจักรพรรดิมาลา (ร.จ.พ.)
* พ.ศ. 2513 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 9 ชั้นที่ 3 (ภ.ป.ร.3)

การก่อตั้งมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์
-----------------------------------

มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ ก่อตั้งโดยดร.ไสว สุทธิพิทักษ์ และอาจารย์สนั่น เกตุทัต 

เมื่อปี พ.ศ. 2508 ขณะที่อาจารย์สนั่น เกตุทัต ดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมสรรพากร มีความรับผิดชอบสูงกับงานในหน้าที่ควบคุมการจัดเก็บภาษีอากรทุกประเภททั่วราชอาณาจักร และขณะเดียวกันอาจารย์ยังมีความรับผิดชอบในหน้าที่ครูสอนหนังสือในสถาบันการศึกษาหลายแห่งด้วย และ ดร.ไสว สุทธิพิทักษ์ ผู้มีศักดิ์เป็นน้องเขย ซึ่งทำงานด้านการศึกษาในตำแหน่งผู้อำนวยการวิทยาลัยการค้า (พ.ศ. 2507 - 2508) ในที่สุดกระทรวงศึกษาธิการได้อนุญาตให้ "โรงเรียนธุรกิจบัณฑิตย์" เปิดทำการได้ตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2511 ต่อมาในวันที่ 30 พฤษภาคม ปีเดียวกัน ได้ทำพิธีเปิดอย่างเป็นทางการ โดยมี ฯพณฯ ทวี บุณยเกตุ อดีตนายกรัฐมนตรี เป็นประธานในพิธี พร้อมกับเปลี่ยนคำว่า "โรงเรียน" เป็น "สถาบัน" ก่อตั้งบนพื้นที่ 1 ไร่ 14 ตารางวา ณ เลขที่ 73 ถนนพระราม 6 สถาบันการศึกษานาม "ธุรกิจบัณฑิตย์" ใน พ.ศ. 2513 ต่อมาใน พ.ศ. 2527 เปลี่ยนมาเป็น "มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์" บนเนื้อที่ 36 ไร่ ริมคลองประปา ถนนประชาชื่น 

#### ตำแหน่งงานของอาจารย์สนั่น เกตุทัต ในมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

* ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2511 - เมื่อแรกเริ่มตั้งมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ อาจารย์สนั่น เกตุทัต เป็นอาจารย์สอนวิชาการภาษีอากรและกฎหมายภาษีอากร ในสถาบันธุรกิจบัณฑิตย์
* 16 มิถุนายน พ.ศ. 2513 - เมื่อเริ่มมีพระราชบัญญัติสถาบันอุดมศึกษาเอกชน พ.ศ. 2512 อาจารย์สนั่น เกตุทัต ได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมการในคณะกรรมการบริหารวิทยาลัย (กรรมการสภามหาวิทยาลัย)
* พ.ศ. 2522 - เป็นอุปนายกสภาวิทยาลัย
* พ.ศ. 2528 - 2540 - เป็นอุปนายกสภามหาวิทยาลัย
* 13 สิงหาคม พ.ศ. 2540 - เป็นนายกสภามหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์กิตติมศักดิ์จนถึงแก่กรรม

อ้างอิง
-------

1. ↑  "ศาสตราภิชาน และ สิปนนท์เกตุทัต". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-11-15. สืบค้นเมื่อ 2019-02-08.
2. ↑  "พระบรมราชโองการ แต่งตั้งสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2015-09-27. สืบค้นเมื่อ 2014-07-08.
3. ↑  อรชา เผือกสุวรรณ. *ประวัติอาจารย์สนั่น เกตุทัต*. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิต, 2552. 34 หน้า.
4. ↑  พระบรมราชโองการ ประกาศ แต่งตั้งรัฐมนตรี (๓๐ ราย)
5. ↑  คณะรัฐมนตรี คณะที่ 34[*ลิงก์เสีย*]
6. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือกและเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย เก็บถาวร 2015-09-20 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, เล่ม ๑๒๐ ตอนที่ ๑๙ ข หน้า ๕๒, ๑ ธันวาคม ๒๕๔๖
7. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ เก็บถาวร 2015-09-30 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, เล่ม ๘๘ ตอนที่ ๑๕๑ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๓๔, ๓๑ ธันวาคม ๒๕๑๔
8. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๑๐ ตอนที่ ๕๗ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๑, ๓ พฤษภาคม ๒๕๓๖
9. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, บัญชีรายนาม ผู้ที่ได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์รัฐธรรมนูญ, เล่ม ๕๒ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๘๖๒, ๑๕ มีนาคม ๒๔๗๘
10. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญจักรมาลาและเหรียญจักรพรรดิมาลา, เล่ม ๗๘ ตอนที่ ๑๐๔ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๘๑๔, ๑๕ ธันวาคม ๒๕๐๔
11. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์, เล่ม ๘๗ ตอนที่ ๒๑ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๑๗, ๑๓ มีนาคม ๒๕๑๓

| * ด
* ค
* ก
คณะรัฐมนตรีคณะที่ 34 ของไทย |
| --- |
| นายกรัฐมนตรี | 
* **สัญญา ธรรมศักดิ์**

 |  |
| รองนายกรัฐมนตรี | 
* ประกอบ หุตะสิงห์

 |
| สำนักนายกรัฐมนตรี | 
* มนูญ บริสุทธิ์

 |
| กลาโหม | 
* ครวญ สุทธานินทร์
* *ถวิล รายนานนท์*
* *บัว ศิริทรัพย์*

 |
| การคลัง | 
* สมหมาย ฮุนตระกูล
* ~~*สนั่น เกตุทัต*~~

 |
| การต่างประเทศ | 
* จรูญพันธ์ อิศรางกูร ณ อยุธยา
* ~~*ชาติชาย ชุณหะวัณ*~~

 |
| เกษตรและสหกรณ์ | 
* หม่อมเจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริ จักรพันธุ์
* *เถลิง ธำรงนาวาสวัสดิ์*
* *พันธุ์เลิศ บูรณศิลปิน*

 |
| คมนาคม | 
* เชาวน์ ณศีลวันต์
* *ศรีภูมิ ศุขเนตร*

 |
| พาณิชย์ | 
* วิจารณ์ นิวาตวงศ์
* *ประสงค์ สุขุม*

 |
| มหาดไทย | 
* อรรถสิทธิ์ สิทธิสุนทร
* *ประจวบ สุนทรางกูร*
* *ชุมพล โลหะชาละ*
* *เทียน อัชกุล*

 |
| ยุติธรรม | 
* กิตติ สีหนนทน์
* *สมภพ โหตระกิตย์*

 |
| ศึกษาธิการ | 
* เกรียง กีรติกร
* *หม่อมหลวงจิรายุ นพวงศ์*
* *ก่อ สวัสดิ์พาณิชย์*

 |
| สาธารณสุข | 
* อุดม โปษะกฤษณะ
* *เสม พริ้งพวงแก้ว*

 |
| อุตสาหกรรม | 
* อรุณ สรเทศน์
* ~~*ประกายเพชร อินทุโสภณ*~~

 |
| ทบวงมหาวิทยาลัย | 
* เกษม สุวรรณกุล

 |
| โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี | 
* นิสสัย เวชชาชีวะ

 |
| 
* ~~พ้นจากตำแหน่ง~~
* *รัฐมนตรีช่วยว่าการ*

 |

| * ด
* ค
* ก
เสนาบดีกระทรวงพระคลังมหาสมบัติและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังของไทย |
| --- |
| 

| เสนาบดีกรมพระคลังมหาสมบัติ |
| --- |
| สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยาบำราบปรปักษ์ • สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระจักรพรรดิพงศ์ |

 |
| 

| เสนาบดีกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ |
| --- |
| สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ • พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนศิริธัชสังกาศ • พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย • พระยาสุริยานุวัตร • พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระจันทบุรีนฤนาถ • พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศุภโยคเกษม • พระยาโกมารกุลมนตรี • พระยามโนปกรณ์นิติธาดา |

 |
| 

| รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง |
| --- |
| พระยามโนปกรณ์นิติธาดา • เจ้าพระยาศรีธรรมาธิเบศ • พระยามานวราชเสวี • พระยาพหลพลพยุหเสนา • พระยาไชยยศสมบัติ • ปรีดี พนมยงค์ • เภา เพียรเลิศ บริภัณฑ์ยุทธกิจ • ควง อภัยวงศ์ • เล้ง ศรีสมวงศ์ • ดิเรก ชัยนาม • พระยาศรีวิสารวาจา • วิจิตร ลุลิตานนท์ • พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิวัฒนไชย • พระยาโทณวณิกมนตรี • แปลก พิบูลสงคราม • พระมนูภาณวิมลศาสตร์ • หลวงวิจิตรวาทการ • นายวรการบัญชา • พจน์ สารสิน • เสริม วินิจฉัยกุล • โชติ คุณะเกษม • สุนทร หงส์ลดารมภ์ • บุญมา วงศ์สวรรค์ • สมหมาย ฮุนตระกูล • เสวตร เปี่ยมพงศ์สานต์ • บุญชู โรจนเสถียร • สุพัฒน์ สุธาธรรม • เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์ • อำนวย วีรวรรณ • สุธี สิงห์เสน่ห์ • ประมวล สภาวสุ • วีรพงษ์ รามางกูร • บรรหาร ศิลปอาชา • พนัส สิมะเสถียร • ธารินทร์ นิมมานเหมินท์ • สุรเกียรติ์ เสถียรไทย • บดี จุณณานนท์ • ชัยวัฒน์ วิบูลย์สวัสดิ์ • ทนง พิทยะ • โฆสิต ปั้นเปี่ยมรัษฎ์ • สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ • สุชาติ เชาว์วิศิษฐ • ปรีดิยาธร เทวกุล • ฉลองภพ สุสังกร์กาญจน์ • สุรพงษ์ สืบวงศ์ลี • สุชาติ ธาดาธำรงเวช • กรณ์ จาติกวณิช • ธีระชัย ภูวนาถนรานุบาล • กิตติรัตน์ ณ ระนอง • สมหมาย ภาษี • อภิศักดิ์ ตันติวรวงศ์ • อุตตม สาวนายน • ปรีดี ดาวฉาย • อาคม เติมพิทยาไพสิฐ • เศรษฐา ทวีสิน

---

**(รัฐมนตรีช่วย)** พระยามไหสวรรค์ • ุขุนสมาหารหิตะคดี (โป๊ โปรคุปต์) • หลวงนฤเบศร์มานิต • เทียน เก่งระดมยิง • วนิช ปานะนนท์ • เล้ง ศรีสมวงศ์ • อุดม สนิทวงศ์ • วิจิตร ลุลิตานนท์ • เสวตร เปี่ยมพงศ์สานต์ • นายวรการบัญชา • ประยูร ภมรมนตรี • เผ่า ศรียานนท์ • เจียม ญาโณทัย • ทองแท่ง ทองแถม • สมหมาย ฮุนตระกูล • เยื่อ สุสายัณห์ • สนั่น เกตุทัต • ประมุท บุรณศิริ • ทินกร พันธุ์กระวี • ประภัทรพงศ์ เวชชาชีวะ • ฉลอง ปึงตระกูล • ชาญชัย ลี้ถาวร • สุธี สิงห์เสน่ห์ • จำรัส จตุรภัทร • บรม ตันเถียร • ไพจิตร เอื้อทวีกุล • อำนวย ยศสุข • สุบิน ปิ่นขยัน • ศุภชัย พานิชภักดิ์ • ประภัตร โพธสุธน • สุชน ชามพูนท • นิพนธ์ พร้อมพันธุ์ • ชวลิต ธนะชานันท์ • วีรพงษ์ รามางกูร • ชวลิต โอสถานุเคราะห์ • ไตรรงค์ สุวรรณคีรี • บุญชู ตรีทอง • อำนวย ปะติเส • ชวรัตน์ ชาญวีรกูล • เนวิน ชิดชอบ • เสริมศักดิ์ การุญ • ชัยวัฒน์ วิบูลย์สวัสดิ์ • ธวัชวงศ์ ณ เชียงใหม่ • จาตุรนต์ ฉายแสง • สุรศักดิ์ นานานุกูล • มารวย ผดุงสิทธิ์ • พิเชษฐ พันธุ์วิชาติกุล • พิสิฐ ลี้อาธรรม • วราเทพ รัตนากร • สุชาติ เชาว์วิศิษฐ • ไชยยศ สะสมทรัพย์ • สมหมาย ภาษี • ประดิษฐ์ ภัทรประสิทธิ์ • ระนองรักษ์ สุวรรณฉวี • สุชาติ ธาดาธำรงเวช • พิชัย นริพทะพันธุ์ • พฤฒิชัย ดำรงรัตน์ • มั่น พัธโนทัย • บุญทรง เตริยาภิรมย์ • วิรุฬ เตชะไพบูลย์ • ทนุศักดิ์ เล็กอุทัย • เบญจา หลุยเจริญ • วิสุทธิ์ ศรีสุพรรณ • สันติ พร้อมพัฒน์ • จุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ • กฤษฎา จีนะวิจารณะ |

 |

| * ด
* ค
* ก
ปลัดกระทรวงการคลังของไทย |
| --- |
| *(ตั้งแต่ พ.ศ. 2500)* เสริม วินิจฉัยกุล • บุญมา วงศ์สวรรค์ • สนั่น เกตุทัต • อำนวย วีรวรรณ • ชาญชัย ลี้ถาวร • พนัส สิมะเสถียร • บัณฑิต บุณยะปานะ • อรัญ ธรรมโน • หม่อมราชวงศ์จัตุมงคล โสณกุล • ศุภชัย พิศิษฐวานิช • สมใจนึก เองตระกูล • ศุภรัตน์ ควัฒน์กุล • สถิตย์ ลิ่มพงศ์พันธุ์ • อารีพงศ์ ภู่ชอุ่ม • รังสรรค์ ศรีวรศาสตร์ • สมชัย สัจจพงษ์ • ประสงค์ พูนธเนศ • กฤษฎา จีนะวิจารณะ • ลวรณ แสงสนิท
 |  |
| สำนักงานปลัดกระทรวงการคลัง |