บทความนี้เกี่ยวกับฟิสิกส์ สำหรับการแพทย์ ดูที่ ความดันโลหิต
ความดัน คือ แรงที่กระทำตั้งฉากต่อหนึ่งหน่วยพื้นที่
ภาพจำลอง–ความดันที่เกิดขึ้นจากการชนของอนุภาคในภาชนะปิด
ความดันที่ระดับต่าง ๆ (หน่วยเป็น บาร์)
**ความดัน** (อังกฤษ: pressure; สัญลักษณ์ *p* หรือ *P*) เป็นปริมาณชนิดหนึ่งในทางฟิสิกส์ หมายถึง อัตราส่วนระหว่างแรงที่กระทำตั้งฉากซึ่งทำโดยของแข็ง ของเหลว หรือแก๊ส ต่อพื้นที่ของสารใด ๆ (ของแข็ง ของเหลว หรือแก๊ส) ความดันเป็นปริมาณสเกลาร์ ซึ่งเป็นปริมาณที่มีแต่ขนาดไม่มีทิศทาง จากความหมายของความดันข้างต้นสามารถเขียนเป็นสูตรคณิตศาสตร์ (โดยทั่วไป) ได้ดังนี้

{\displaystyle p={\frac {F}{A}}} หรือ {\displaystyle p={\frac {dF\_{n}}{dA}}}
กำหนดให้

P คือ ความดัน (**P**ressure)
*F* คือ แรงที่กระทำตั้งฉากกับพื้นผิวนั้น ๆ (Normal **F**orce)
*A* คือ พื้นที่ (**A**rea) — หรืออาจใช้ *S* (**S**urface; พื้นผิว)
เนื่องจาก *F* มีหน่วยเป็น "นิวตัน" (N) และ *A* มีหน่วยเป็น "ตารางเมตร" (m2) ความดันจึงมีหน่วยเป็น "นิวตันต่อตารางเมตร" (N/m2; เขียนในรูปหน่วยฐานว่า kg·m−1·s−2) ใน ค.ศ. 1971 (พ.ศ. 2514) มีการคิดค้นหน่วยของความดันขึ้นใหม่ เรียกว่า ปาสกาล (pascal, Pa) และกำหนดให้หน่วยชนิดนี้เป็นหน่วยเอสไอสำหรับความดัน โดยให้ 1 ปาสกาลมีค่าเท่ากับ 1 นิวตันต่อตารางเมตร (หรือ แรง 1 นิวตัน กระทำตั้งฉากกับพื้นที่ขนาด 1 ตารางเมตร) เพื่อให้เห็นภาพ ความดัน 1 ปาสกาลจะมีค่าประมาณ แรงกดของธนบัตรหนึ่งดอลลาร์ที่วางอยู่เฉย ๆ บนโต๊ะราบ ซึ่งนับว่าเป็นขนาดที่เล็กมาก ดังนั้นในชีวิตประจำวัน ความดันทั้งหลายมักมีค่าตั้งแต่ "กิโลปาสกาล" (kPa) ขึ้นไป โดยที่ 1 kPa = 1000 Pa

หน่วยของความดันนอกจากปาสคาลแล้ว ยังมีหน่วยชนิดอื่น ๆ เช่น บาร์, บรรยากาศ (atm), เอที, ทอร์, ปอนด์ต่อตารางนิ้ว (psi) เป็นต้น ขึ้นอยู่กับการใช้ในแต่ละสถานการณ์ ค่าเปรียบเทียบของหน่วยแต่ละชนิดแสดงในตาราง

หน่วยที่ใช้วัดความดัน| * ด
* ค
* ก
 | ปาสกาล (Pa) | บาร์ (bar) | บรรยากาศเทคนิค (at) | บรรยากาศมาตรฐาน (atm) | ทอร์ (Torr) | ปอนด์ต่อตารางนิ้ว (psi) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ≡ 1 N/m2 | ≡ 106 dyn/cm2 | ≡ 1 kp/cm2 | ≡ *p0* | ≡ 1 mmHg | ≡ 1 lbF/in2 |
| 1 Pa | = 1 | = 10−5 | ≈ 1.0197×10−5 | ≈ 9.8692×10−6 | ≈ 7.5006×10−3 | ≈ 1.450377×10−4 |
| 1 bar | = 105 | = 1 | ≈ 1.0197 | ≈ 0.98692 | ≈ 750.06 | ≈ 14.50377 |
| 1 at | = 0.980665 ×105 | = 0.980665 | = 1 | ≈ 0.9678411 | ≈ 735.5592 | ≈ 14.22334 |
| 1 atm | = 1.01325 ×105 | = 1.01325 | ≈ 1.0332 | = 1 | ≡ 760 | ≈ 14.69595 |
| 1 Torr | ≈ 133.3224 | ≈ 1.333224×10−3 | ≈ 1.359551×10−3 | ≈ 1.315789×10−3 | = 1 | ≈ 1.933678×10−2 |
| 1 psi | ≈ 6.8948×103 | ≈ 6.8948×10−2 | ≈ 7.03069×10−2 | ≈ 6.8046×10−2 | ≈ 51.71493 | = 1 |

ชนิดของความดัน
--------------

ความดันมีหลายชนิด ตัวอย่างเช่น

* ความดันอากาศ หรือความกดอากาศ
* ความดันไอ
* ความดันของไหล
* ความดันของเหลว

คุณสมบัติของความดันในของเหลว
----------------------------

1. ของเหลวที่บรรจุอยู่ในภาชนะ  จะออกแรงดันต่อผนังภาชนะที่สัมผัสกับของเหลวในทุกทิศทาง  โดยจะตั้งฉากกับผนังภาชนะเสมอ
2. ทุก ๆ จุดในของเหลว  จะมีแรงดันกระทำต่อจุดนั้นทุกทิศทุกทาง
3. สำหรับของเหลวชนิดเดียวกันความดันของของเหลวจะเพิ่มขึ้นตามความลึก  และที่ระดับความลึกเท่ากันความดันของเหลวจะเท่ากัน
4. ในของเหลวต่างชนิดกัน  ณ  ความลึกเท่ากัน  ความดันของของเหลวจะขึ้นอยู่กับความหนาแน่นของของเหลวนั้น

ประโยชน์ของความดัน
------------------

1. การดูดน้ำออกจากขวดโดยใช้หลอดดูด
2. การดูดของเหลวเข้าหลอดหยดหรือเข็มฉีดยา
3. การเจาะกระป๋องนมต้องเจาะ 2 รู เพื่อให้อากาศในกระป๋องนมมีความดันอากาศเท่ากับความดัน ภายนอกกระป๋องนมทำให้สามารถเทนมออกจากกระป๋องนมได้
4. การถ่ายของเหลวโดยสายยางจากภาชนะหนึ่งไปยังอีกภาชนะหนึ่งที่อยู่ต่างระดับกัน เรียกว่า กาลักน้ำ
5. การใช้แป้นยางดูดติดกับกระจกเพื่อยึดสิ่งของให้ติดกับกระจก เนื่องจากความดันอากาศภายนอก ความดันอากาศภายในแป้นยางจึงกดหัวแป้นยางให้ดูดติดกับกระจกนะแจ๊ะ

ปัจจัยที่มีผลต่อความดันของของเหลว
---------------------------------

1. ความลึกของของเหลว

–  ของเหลวไม่ว่าจะอยู่ในภาชนะรูปร่างใดก็ตาม ถ้าที่ระดับความลึกเดียวกัน ความดันของของเหลวจะเท่ากัน

–  แต่ถ้าระดับความลึกต่างกัน ของเหลวที่อยู่ระดับลึกกว่า จะมีความดันมากกว่า

1. ความหนาแน่นของของเหลว

ของเหลวต่างชนิดกันจะมีความดันต่างกัน โดยของเหลวที่มีความหนาแน่นมาก จะมีความดันสูงกว่าของเหลวที่มีความหนาแน่นน้อย

แรงที่ของเหลวกระทำต่อผนังภาชนะ
------------------------------

ในภาชนะที่บรรจุของเหลวจะมีแรงจากของเหลว มากระทำให้ทิศตั้งฉากกับพื้นที่ผิวภาชนะที่ของเหลวสัมผัส ขนาดของแรงที่ของเหลวกระทำ หาได้จาก ผลคูณระหว่างความดันในของเหลวกับพื้นที่ที่ของเหลวสัมผัส แต่เนื่องจากบางกรณีความดันไม่คงที่ อาจเนื่องมาจากความลึกไม่สม่ำเสมอ

อ้างอิง
-------

1. ↑  14th Conference of the International Bureau of Weights and Measures โดย สำนักงานชั่งตวงวัดระหว่างประเทศ (BIPM), สืบค้นเมื่อ 11 สิงหาคม 2555

บรรณานุกรม
----------

* ประมวล ศิริผันแก้ว, และคณะ (2541). พจนานุกรมวิทยาศาสตร์ ฉบับภาพประกอบ. สำนักพิมพ์ บริษัทโปรดัคทีฟ บุ๊ค จำกัด, หน้า 24. ISBN 974-8461-35-1

|  |  |
| --- | --- |
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ | 
* สเปน
* ฝรั่งเศส
* BnF data
* เยอรมนี
* อิสราเอล
* สหรัฐ
* ญี่ปุ่น
* เช็กเกีย

 |