**ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข.** (อังกฤษ: Khŏr Royal Cup) หรือชื่อเดิม ***ถ้วยน้อย*** *(เปลี่ยนชื่อในปี พ.ศ. 2506)* เป็การแข่งขันฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานระดับชั้นที่ 2 ของประเทศไทย โดยจัดการแข่งขันครั้งแรกในปี พ.ศ. 2459 พร้อมกับ ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ก. หรือ *ถ้วยใหญ่* โดย สโมสรทหารราชวัลลภ ได้ตำแหน่งชนะเลิศในรายการนี้เป็นสโมสรแรก

ในปี 2506 สมาคมฟุตบอลแห่งประเทศไทยฯ ได้ทำการเปลี่ยนชื่อฟุตบอลถ้วยใหญ่และฟุตบอลถ้วยน้อยเป็น ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ก. และ ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข. และได้เพิ่ม ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ค. และ ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ง. เข้ามาตามแบบฟุตบอลลีกของประเทศอังกฤษในขณะนั้น

ต่อมาเมื่อมีการ จัดการแข่งขัน ไทยแลนด์ลีก ในปี 2539 และ ไทยลีกดิวิชั่น 1 ในปี 2540 ทำให้ระดับชั้นของการแข่งขันถอยลงเป็นการแข่งขันฟุตบอลระดับกึ่งสมัครเล่น และเมื่อมีการปรับปรุงการแข่งขัน ลีกภูมิภาค ดิวิชั่น 2 ในปี 2552 จึงได้มีการให้สิทธิ์สโมสรที่ได้ตำแหน่งชนะเลิศ และ รองชนะเลิศ เลื่อนชั้นเข้ามาทำการแข่งขัน โดยต้องมีความพร้อมที่จะเป็นสโมสรฟุตบอลอาชีพอย่างเต็มตัว

ต่อมาในปี 2559 สมาคมฟุตบอลแห่งประเทศไทยฯ ได้มีนโยบายในการปรับปรุงการแข่งขันระดับสโมสร จึงได้มีการยุบรวมฟุตบอลถ้วยพระราชทาน ข. ค. และ ง. โดยรวมกันเป็น ลีกภูมิภาค ดิวิชั่น 3 ประกอบกับทางสมาคมฯ ได้โอน ถ้วยพระราชทานประเภท ก. ไปเป็นถ้วยสำหรับสโมสรชนะเลิศ ไทยลีก ถ้วยพระราชทานประเภท ข. เป็นถ้วยสำหรับสโมสรชนะเลิศ ดิวิชั่น 1 ถ้วยรางวัลพระราชทานประเภท ค. เป็นถ้วยสำหรับสโมสรชนะเลิศ ดิวิชั่น 2 และ ถ้วยรางวัลพระราชทานประเภท ง. เป็นถ้วยสำหรับแชมป์ ดิวิชั่น 3 ทำให้การแข่งขันฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทาน สิ้นสุดลง

ประวัติ
-------

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดเกล้าฯ ให้มีจัดการแข่งขันฟุตบอลระดับสโมสรครั้งแรกในประเทศ โดยมีชื่อการแข่งขันว่า **การแข่งขันฟุตบอลสำหรับพระราชทานถ้วยทองของหลวง** ขึ้นเมื่อปี 2458 โดยสโมสรที่เข้าร่วม ส่วนใหญ่เป็นสโมสรของทหาร ตำรวจ เสือป่า และข้าราชบริพาร

ต่อมา เมื่อมีการสถาปนา คณะฟุตบอลแห่งสยาม เมื่อวันที่ 25 เมษายน 2459 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานถ้วยรางวัลแด่สโมสรชนะเลิศ ก็คือ *ถ้วยใหญ่* และ *ถ้วยน้อย* ให้แก่คณะฯ เพื่อจัดการแข่งขันฟุตบอลระดับสโมสร ชิงถ้วยพระราชทานประจำปี ณ สนามเสือป่า โดยสโมสรชนะเลิศจะได้นำไปครอบครองเป็นเวลา 1 ปี โดยเริ่มต้นจัดขึ้น ในช่วงเดือนกันยายนถึงต้นเดือนพฤศจิกายนปีเดียวกัน

### เปลื่ยนชื่อการแข่งขัน

ต่อมา ในปี 2505 ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช สมาคมฟุตบอลแห่งประเทศไทยฯ ได้ขอพระราชทานถ้วยพระราชทานเพิ่มเติม คือ ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ค. และ ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ง. ทำให้ต้องมีการเปลี่ยนชื่อ ฟุตบอลถ้วยใหญ่ และ ฟุตบอลถ้วยน้อย เป็น *ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ก.* และ *ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข.* โดยยึดหลักตามแบบ ฟุตบอลลีกของประเทศอังกฤษในขณะนั้น

### ปรับปรุงการแข่งขัน

ต่อมาในปี 2539 เมื่อ สมาคมฟุตบอลแห่งประเทศไทยฯ มีการปรับปรุงการแข่งขันฟุตบอลระดับสโมสร ให้มีความเป็นมืออาชีพ จึงได้มีการแข่งขัน ไทยแลนด์ลีก และ ไทยลีกดิวิชั่น 1 ในปี 2540 ทำให้การแข่งขันฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข. ต้องลดระดับและความสำคัญ เป็นการแข่งขันฟุตบอลระดับกึ่งสมัครเล่น แต่ก็ได้มีการให้สิทธิ์สโมสรที่ได้ตำแหน่งรองชนะเลิศ มาเพลย์ออฟเลื่อนชั้นกับสโมสรที่จบอันดับรองสุดท้ายในตารางของ ดิวิชั่น 1 (2540-2541) ก่อนที่ในเวลาต่อมาจะให้ทั้งสโมสรชนะเลิศ และ รองชนะเลิศของการแข่งขัน เลื่อนชั้นทั้งคู่

ต่อมาเมื่อมีการจัดการแข่งขัน ดิวิชั่น 2 ในปี 2549 โดยมีการคัดเลือกสโมสรที่ไม่ได้จบด้วยตำแหน่งชนะเลิศ และ รองชนะเลิศของการแข่งขัน เข้ามาร่วมทำการแข่งขัน ก็ทำให้ระดับการแข่งขัน ลดขั้นลงไปอีก เนื่องในเวลานั้น อยู่ในช่วงการปรับโครงสร้างของลีก

เมื่อมีการปรับปรุงการแข่งขัน ดิวิชั่น 2 ให้เป็นรูปแบบลีกภูมิภาค ทำให้มีการกำหนดการเลื่อนชั้นตกชั้น โดยให้ สโมสรชนะเลิศ และ รองชนะเลิศของการแข่งขัน ได้สิทธิ์เลื่อนชั้นโดยอัตโนมัติ (ในบางปี จำนวนสโมสรที่เลื่อนชั้นอาจจะมีการเปลื่ยนแปลง) โดยต้องมีความพร้อมที่จะเป็นสโมสรฟุตบอลอาชีพอย่างเต็มตัว

ในปี 2559 สมาคมฯ ได้ทำการยุบการแข่งขันฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข. ค. และ ง. โดยรวมกันเป็น ลีกภูมิภาค ดิวิชั่น 3 ต่อมา ทางสมาคมฯ ได้โอน ถ้วยพระราชทานประเภท ก. ไปเป็นถ้วยสำหรับสโมสรชนะเลิศ ไทยลีก ถ้วยพระราชทานประเภท ข. เป็นถ้วยสำหรับสโมสรชนะเลิศ ดิวิชั่น 1 ถ้วยรางวัลพระราชทานประเภท ค. เป็นถ้วยสำหรับสโมสรชนะเลิศ ดิวิชั่น 2 และ ถ้วยรางวัลพระราชทานประเภท ง. เป็นถ้วยสำหรับแชมป์ ดิวิชั่น 3 ทำให้การแข่งขันฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทาน สิ้นสุดลง

รายนามสโมสรชนะเลิศ
------------------

รายนามทำเนียบสโมสรชนะเลิศการแข่งขัน *ฟุตบอลถ้วยน้อย* (2459-2504) และ *ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข.* (2505-2539) ในการแข่งขันฟุตบอลระดับสโมสรระดับสองของประเทศ

### ฟุตบอลถ้วยน้อย (2459-2504)

| ครั้งที่ | ประจำปี | สโมสรชนะเลิศ |
| --- | --- | --- |
| 1 | 2459 | สโมสรทหารราชวัลลภ |
| 2 | 2460 | สโมสรกรมมหรสพ |
| 3 | 2461 | สโมสรกรมมหรสพ |
| 4 | 2462 | สโมสรกรมมหรสพ |
| 5 | 2463 | สโมสรโรงเรียนนายเรือ |
| 6 | 2464 | สโมสรมณฑลนครไชยศรี |
| 7 | 2465 | สโมสรกรมมหรสพ |
| 8 | 2466 | สโมสรกรมมหรสพ |
| 9 | 2467 | สโมสรกรมมหรสพ |
| 10 | 2468 | สโมสรหนังสือพิมพ์สยามราษฎร์ |
| 11 | 2469 | สโมสรหนังสือพิมพ์ศรีกรุง |
| 12 | 2470 | สโมสรกองเดินรถ |
| 13 | 2471 | สโมสรโรงเรียนกฎหมาย |
| 14 | 2472 | สโมสรไปรษณีย์ |
| 15 | 2473 | สโมสรอัสสัมชัญ |
| ปี 2475 - 2490 ไม่มีการแข่งขัน |
| 16 | 2491 | สโมสรชายสด |
| 17 | 2492 | สโมสรทหารอากาศ |
| 18 | 2493 | สโมสรทหารอากาศ |
| 19 | 2494 | สโมสรทหารอากาศ |
| 20 | 2495 | สโมสรมุสลิม |
| 21 | 2496 | สโมสรตำรวจ |
| 22 | 2497 | สโมสรตำรวจ |
| ปี 2498 ไม่มีการแข่งขัน |
| 23 | 2499 | สมาคมนักเรียนเก่าเทพศิรินทร์ฯ |
| 24 | 2500 | สมาคมนิสิตเก่าจุฬาลงกรณ์ฯ |
| 25 | 2501 | สมาคมนักเรียนเก่าเทพศิรินทร์ฯ |
| 26 | 2502 | สมาคมนิสิตเก่าจุฬาลงกรณ์ฯ |
| 27 | 2503 | เทศบาลนครกรุงเทพ |
| 28 | 2504 | สโมสรทหารอากาศ |
| 29 | 2505 | สโมสรทหารอากาศ |
| 30 | 2506 | สโมสรธนาคารกรุงเทพ |

### ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข. (2505-2539)

| ครั้งที่ | ประจำปี | สโมสรชนะเลิศ |
| --- | --- | --- |
| 31 | 2507 | สโมสรทหารอากาศ |
| 32 | 2508 | สโมสรทหารอากาศ |
| 33 | 2509 | สโมสรธนาคารกรุงเทพ |
| 34 | 2510 | สโมสรทหารอากาศ |
| 35 | 2511 | สโมสรธนาคารกรุงเทพ |
| 36 | 2512 | สโมสรธนาคารกรุงเทพ |
| 37 | 2513 | สโมสรการท่าเรือแห่งประเทศไทย |
| 38 | 2514 | สโมสรธนาคารกรุงเทพ |
| 39 | 2515 | สโมสรทหารอากาศ - สโมสรการท่าเรือแห่งประเทศไทย *(ชนะเลิศร่วมกัน)* |
| 40 | 2516 | สโมสรทหารอากาศ |
| 41 | 2517 | สโมสรการท่าเรือแห่งประเทศไทย - สโมสรธนาคารไทยพาณิชย์ *(ชนะเลิศร่วมกัน)* |
| 42 | 2518 | สโมสรทหารอากาศ - สโมสรธนาคารไทยพาณิชย์ *(ชนะเลิศร่วมกัน)* |
| 43 | 2519 | สโมสรการท่าเรือแห่งประเทศไทย |
| 44 | 2520 | สโมสรทหารอากาศ |
| 45 | 2521 | สโมสรธนาคารกรุงเทพ |
| 46 | 2522 | สโมสรการท่าเรือแห่งประเทศไทย |
| 47 | 2523 | สโมสรทหารบก |
| 48 | 2524 | สโมสรการท่าเรือแห่งประเทศไทย - สโมสรตำรวจ |
| 49 | 2525 | สโมสรทหารอากาศ |
| 50 | 2526 | สโมสรการท่าเรือแห่งประเทศไทย |
| 51 | 2527 | สโมสรไทยน้ำทิพย์ |
| 52 | 2528 | สโมสรทหารอากาศ |
| 53 | 2529 | สโมสรทหารอากาศ |
| 54 | 2530 | สโมสรทหารอากาศ |
| 55 | 2531 | สโมสรตำรวจ |
| 56 | 2532 | สโมสรทหารอากาศ |
| 57 | 2533 | สโมสรธนาคารกสิกรไทย |
| 58 | 2534 | สโมสรทหารอากาศ |
| 59 | 2535 | สโมสรการท่าเรือแห่งประเทศไทย |
| 60 | 2536 | สโมสรธนาคารกรุงไทย |
| 61 | 2537 | สมาคมสมาชิกตลาดหลักทรัพย์ฯ |
| 62 | 2538 | สโมสรราชวิถี |
| 63 | 2539 | สโมสรจังหวัดระยอง |

### ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข. (2540-2549)

รายนามทำเนียบสโมสรชนะเลิศการแข่งขัน *ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข.* (2540-2549) ในการแข่งขันฟุตบอลระดับสโมสรระดับสามของประเทศ

| ครั้งที่ | ประจำปี | สโมสรชนะเลิศ |
| --- | --- | --- |
| 64 | 2540 | สโมสรธนาคารทหารไทย |
| 65 | 2541 | สโมสรการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค |
| 66 | 2542 | โรงเรียนกรุงเทพคริสเตียนวิทยาลัย |
| 67 | 2543 | สมาคมกีฬากรุงเก่า |
| 68 | 2544 | เทศบาลตำบลบางพระ |
| 69 | 2545 | โรงเรียนจ่าอากาศ |
| 70 | 2546 | สมาคมกีฬาไทยฮอนด้า |
| 71 | 2547/48 | สโมสรราชวิถี |
| 72 | 2549 | หน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน |

### ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข. (2550-2558)

รายนามทำเนียบสโมสรชนะเลิศการแข่งขัน *ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข.* (2550-2558) ในการแข่งขันฟุตบอลระดับสโมสรระดับสี่ของประเทศ

สโมสร เจ ดับบลิว กรุ๊ป สโมสรชนะเลิศ ถ้วย ข. ประจำปี 2556

| ครั้งที่ | ปี | สโมสรชนะเลิศ |
| --- | --- | --- |
| 73 | 2550/51 | สโมสรราชประชา |
| 74 | 2551 | มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ |
| 75 | 2552 | หน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน |
| 76 | 2553 | สมาคมพนักงานหลักทรัพย์โกลเบล็ก |
| 77 | 2554 | สมาคมกีฬาบางกอกกล๊าส |
| 78 | 2555 | สโมสรจังหวัดระยอง |
| 79 | 2556 | สโมสร เจ ดับบลิว กรุ๊ป |
| 80 | 2557 | กรมสวัสดิการทหารบก |
| 81 | 2558 | สถาบันการพลศึกษา วิทยาเขตสมุทรสาคร |

อ้างอิง
-------

1. 1 2   **๘๕. คณะฟุตบอลแห่งชาติสยาม (๕) - วชิราวุธวิทยาลัย**
2. 1 2   "ทนายอ๊อด" เตรียมยื่นร้อง กกท. หลังส.บอลจัด ดี3 - PPTV 36
3. 1 2   บทความ เรื่อง "ถ้วยใหญ่แห่งสยามประเทศ" - SiamFootball
4. ↑   เก็บถาวร 2021-04-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน มาดูคู่ชิงถ้วย ข ตั้งปต่ปี 2539-ปัจจุบัน - ไทยแลนด์สู้ๆ
5. ↑   เก็บถาวร 2017-12-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ประวัติสโมสรฟุตบอลกรุงเทพคริสเตียนวิทยาลัย
6. 1 2 3   เก็บถาวร 2021-09-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน **ทำเนียบแชมป์ถ้วยพระราชทานประเภท ข - ไทยแลนด์สู้ๆ**
7. ↑   สโมสรกรมสวัสดิการทหารบก (ถ้วย ข ประจำปี 2547-2548)

ดูเพิ่ม
-------

* คิงส์คัพ
* ควีนส์คัพ
* ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ก.
* ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ค.
* ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ง.

| * ด
* ค
* ก
ฟุตบอลในประเทศไทย |
| --- |
| สมาคมกีฬาฟุตบอลแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ |
| ทีมชาติไทย | 

|  |  |
| --- | --- |
| ชาย | 
* ชุดใหญ่
	+ ยู-23
	+ ยู-21
	+ ยู-20
	+ ยู-17
	+ ยู-14
* ฟุตซอลชาย
	+ ยู-20
* ฟุตบอลชายหาด
* ผู้พิการทางสมอง
	+ ยู-19
* คนตาบอด
* ผู้พิการขาขาด
* คนหูหนวกชาย
	+ ยู-18

 |
| หญิง | 
* ชุดใหญ่
	+ ยู-20
	+ ยู-17
	+ ยู-14
* ฟุตซอลหญิง
* ฟุตบอลชายหาดหญิง
* ผู้พิการทางสมองหญิง
	+ ยู-19
* คนตาบอด
* ผู้พิการขาขาด
* คนหูหนวกหญิง
	+ ยู-18

 |

 |
| ระบบลีก | 

|  |  |
| --- | --- |
| ชาย | 
* ไทยลีก (T1)
* ไทยลีก 2 (T2)
* ไทยลีก 3 (T3)
* ไทยแลนด์ เซมิโปรลีก (TS)
* ไทยแลนด์ อเมเจอร์ลีก (TA)
* ไทยลีก 4 (*สิ้นสุด*)
* โปรวินเชียลลีก (*สิ้นสุด*)

 |
| หญิง | 
* ไทยวีเมนส์ลีก (WL)
* ไทยวีเมนส์ลีก 2 (WL2)

 |
| ฟุตซอลชาย | 
* ฟุตซอลลีก
* ฟุตซอลลีกดิวิชัน 1

 |
| ฟุตซอลหญิง | 
* วีเมนส์ฟุตซอลลีก

 |

 |
| ถ้วยในประเทศ | 

|  |  |
| --- | --- |
| ชาย | 
* ไทยเอฟเอคัพ
* ไทยลีกคัพ
* ไทยลีก 3 คัพ
* ไทยแลนด์แชมเปียนส์คัพ
* ฟุตบอลถ้วยพระราชทาน (ก.
* ข.
* ค.
* ง.) (*สิ้นสุด*)
* ไทย ซูเปอร์คัพ (*สิ้นสุด*)

 |
| ฟุตซอลชาย | 
* ฟุตซอลเอฟเอคัพ
* ฟุตซอลแชริตีชีลด์

 |

 |
| ทีมสำรองและทีมสถาบันการศึกษา | 

|  |  |
| --- | --- |
| ชาย | 
* ไทยแลนด์ยูธลีก
* ไทยแลนด์ยูนิเวอร์ซิตีลีก
* โค้กคัพ

 |
| หญิง | 
* วีเมนไทยแลนด์ยูนิเวอร์ซิตีลีก

 |

 |
| ถ้วยระดับทวีป | 
* เอเอฟซีแชมเปียนส์ลีก (สถิติ)
* เอเอฟซีคัพ (สถิติ)
* แม่โขงคลับแชมเปียนชิพ

 |
| แข่งกระชับมิตร | 
* ฟุตบอลรวมดาราไทยลีก
* คิงส์คัพ
* ไทยแลนด์ไฟฟ์
* Thailand Selection/Thailand XI
* ควีนสคัพ (*สิ้นสุด*)
* โตโยต้า พรีเมียร์คัพ (*สิ้นสุด*)

 |
| รายชื่อ | 
* ทำเนียบชนะเลิศ
* รายชื่อสโมสร
* รายชื่อสนาม
* ผู้เล่นต่างชาติ
* ผู้จัดการทีม

 |
| 
* สนาม
* การแข่งขัน
* สถิติ

 |