**วัดบวรสถานสุทธาวาส** หรือ **วัดพระแก้ววังหน้า** เป็นวัดในพระราชวังบวรสถานมงคล เช่นเดียวกับวัดพระศรีรัตนศาสดารามภายในพระบรมมหาราชวัง และด้วยเหตุที่เป็นวัดในวัง ดังนั้น จึงไม่มีพระภิกษุจำพรรษา สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพซึ่งเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคลในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้สร้างขึ้น แต่ยังไม่แล้วเสร็จก็สวรรคตเสียก่อน การก่อสร้างวัดพระแก้ววังหน้าจึงมาก่อสร้างแล้วเสร็จในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและได้รับพระราชทานนามว่า วัดบวรสถานสุทธาวาส ปัจจุบัน วัดบวรสถานสุทธาวาสตั้งอยู่ในสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป เป็นวัดที่ไม่มีการประกอบสังฆกรรมใด ๆ และถูกใช้เป็นสถานที่ประกอบพิธีไหว้ครู พิธีครอบครู และพิธีมงคลต่าง ๆ ของบรรดานาฏศิลปิน ดุริยางคศิลปินและกรมศิลปากร

ประวัติ
-------

### การก่อสร้าง

เมื่อครั้งการก่อสร้างพระราชวังสถานมงคลในสมัยของสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท พระองค์โปรดให้สร้าง "วัดหลวงชี" บริเวณด้านเหนือของพระราชวังสถานมงคล สำหรับเป็นสถานที่จำศีลของนางชีนามว่า นักนางแม้น ซึ่งเป็นมารดาของนักองค์อี ธิดาในสมเด็จพระอุไทยราชาธิราชรามาธิบดี พระเจ้ากรุงกัมพูชา พระสนมเอกในพระองค์ ต่อมาในสมัยของสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์ วัดหลวงชีเกิดชำรุดทรุดโทรม พระองค์จึงโปรดให้รื้อกุฏิวัดหลวงชีลง แล้วใช้สถานที่บริเวณนั้นสร้าง "สวนกระต่าย" จนสิ้นสมัยของพระองค์ 

ต่อมาพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นศักดิพลเสพ ขึ้นเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล ดังนั้นพระองค์จึงเสด็จมาประทับอยู่ที่พระราชวังบวรสถานมงคล โดยมีการได้ปรับปรุงและเปลี่ยนแปลงพระราชวังบวรสถานมงคลมากมาย เนื่องจากพระราชวังบวรสถานมงคลอยู่ในสภาพชำรุดทรุดโทรม พระองค์โปรดให้ใช้บริเวณสวนเลี้ยงกระต่ายในสมัยสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์เป็นบริเวณสำหรับสร้างวัดภายในพระราชวังบวรสถานมงคลเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา เรียกว่า **วัดพระแก้ววังหน้า** แต่การก่อสร้างยังไม่แล้วเสร็จ พระองค์เสด็จทิวงคตลงเสียก่อน การก่อสร้างวัดพระแก้ววังหน้ามาแล้วเสร็จในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยได้รับพระราชทานนามว่า "**วัดบวรสถานสุทธาวาส**"

พระประธานภายในพระอุโบสถ วัดบวรสถานสุทธาวาส
### พระเมรุพิมาน

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์ทรงให้ยกเลิกตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคล พร้อมทั้งสถาปนาสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร ขึ้นที่ตำแหน่งสยามมกุฎราชกุมารแทน พระราชวังบวรสถานมงคลจึงไม่ได้ใช้เป็นที่ประทับของกรมพระราชวังบวรสถานมงคลอีกต่อไป พระราชวังบวรสถานมงคลจึงชำรุดทรุดโทรมลง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงโปรดให้รื้อป้อมปราการและกำแพงของพระราชวังบวรลง แต่คงเหลือพระอุโบสถวัดบวรสถานสุทธาวาสไว้

หลังจากสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมารเสด็จสวรรคต พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ใช้พระอุโบสถวัดวัดบวรสถานสุทธาวาสเป็นพระเมรุพิมานประดิษฐานพระศพเวลาสมโภชและบำเพ็ญพระราชกุศลเมื่อปี พ.ศ. 2443 พระอุโบสถวัดบวรสถานสุทธาวาสจึงเปลี่ยนเป็น "พระเมรุพิมาน" พร้อมกันนี้พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้ปลูกพระเมรุน้อยสำหรับพระราชทานเพลิงพระศพต่อออกมาทางด้านเหนือของพระอุโบสถ พระเมรุน้อยแห่งนี้ใช้เป็นสถานที่พระราชทานเพลิงพระศพเจ้านายหลายพระองค์ ได้แก่

* สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์
* สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร
* สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าสมมติวงศ์วโรทัย กรมขุนศรีธรรมราชธำรงฤทธิ์
* สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าศิราภรณ์โสภณ พิมลรัตนวดี
* สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยิกาเธอ กรมพระยาสุดารัตน์ราชประยูร
* สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจาตุรนต์รัศมี กรมพระจักรพรรดิพงษ์
* สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (สา ปุสฺสเทโว)

อ้างอิง
-------

* วัดบวรสถานสุทธาวาส (วัดพระแก้ววังหน้า)[*ลิงก์เสีย*] จาก เว็บไซต์มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
* พจนานุกรมวิสามานยนามไทย : วัด วัง ถนน สะพาน ป้อม, หน้า 159-161 จาก เว็บไซต์ราชบัณฑิตยสถาน
* สิริลักษณ์ จินตนะดิลกกุล, วัดบวรสถานสุทธาวาส จาก เว็บไซต์สนุกดอตคอม
* จุลลดา ภักดีภูมินทร์, พระที่นั่งสุทธาศวรรย์ เก็บถาวร 2008-10-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, นิตยสารสกุลไทย, ฉบับที่ 2584 ปีที่ 50 ประจำวันอังคารที่ 27 เมษายน 2547

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ วัดบวรสถานสุทธาวาส
	+ ภาพถ่ายดาวเทียมจากวิกิแมเปีย หรือกูเกิลแมปส์
	+ แผนที่จากลองดูแมป หรือเฮียวีโก
	+ ภาพถ่ายทางอากาศจากเทอร์ราเซิร์ฟเวอร์

พิกัดภูมิศาสตร์: 13°45′34″N 100°29′30″E﻿ / ﻿13.759572°N 100.491547°E﻿ / 13.759572; 100.491547

  


| * ด
* ค
* ก
พระราชวังบวรสถานมงคล |
| --- |
| วัดประจำพระราชวัง | วัดบวรสถานสุทธาวาส |  |
| เขตพระราชฐานในอดีต | หมู่พระวิมาน • พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย • พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ • พระที่นั่งศิวโมกขพิมาน • พระพิมานดุสิตา • พระที่นั่งรังสรรค์จุฬาโลก • พระที่นั่งอิศเรศราชานุสรณ์ • พระที่นั่งคชกรรมประเวศ • พระที่นั่งมังคลาภิเษกและพระที่นั่งเอกอลงกฎ • พระที่นั่งสนามจันทร์ • พระที่นั่งบวรบริวัติ • พระที่นั่งสาโรชรัตนประพาส • พระตำหนักแดง • เก๋งนุกิจราชบริหาร |
| พื้นที่ในปัจจุบัน | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ • สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ • พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร • โรงละครแห่งชาติ |