แคปซูลของข้อต่อไหล่ขณะกางแขนออก มุมมองทางด้านหน้า
**ไหล่** หรือ **บ่า** (อังกฤษ: shoulder) เป็นส่วนประกอบของร่างกายมนุษย์ที่อยู่บริเวณข้อต่อไหล่ ซึ่งประกอบด้วยกระดูกต้นแขนประกอบกับกระดูกสะบัก

ไหล่ประกอบด้วยกระดูก 3 ชิ้น ได้แก่ กระดูกไหปลาร้า (clavicle) , กระดูกสะบัก (scapula) และกระดูกต้นแขน (humerus) ร่วมกับกล้ามเนื้อ เอ็น และเอ็นกล้ามเนื้อที่เกี่ยวข้อง ข้อต่อระหว่างกระดูกต่างๆ เหล่านี้ประกอบกันเป็นข้อต่อไหล่ ไหล่เป็นโครงสร้างที่มีความยืดหยุ่นเพื่อให้แขนและมือสามารถการเคลื่อนที่ได้อย่างมาก และยังมีความแข็งแรงมากเพื่อใช้ในการออกแรงยกของ ดัน และดึง จากหน้าที่การทำงานของไหล่ดังกล่าวทำให้ไหล่เป็นบริเวณที่คนมักบาดเจ็บหรือปวดล้าอยู่สม่ำเสมอ

ข้อต่อต่างๆ ของไหล่
-------------------

ไหล่ประกอบด้วยข้อต่อ 3 ข้อ ได้แก่ ข้อต่อกลีโนฮิวเมอรัล ข้อต่ออโครมิโอคลาวิคิวลาร์ และข้อต่อสเตอร์โนคลาวิคิวลาร์

### ข้อต่อกลีโนฮิวเมอรัล

**ข้อต่อกลีโนฮิวเมอรัล** (glenohumeral joint) เป็นข้อต่อหลักของไหล่ เป็นข้อต่อประเภทลูกกลมและเบ้า (ball and socket joint) ซึ่งทำให้สามารถหมุนแขนเป็นวงกลมหรือกางและหุบแขน ข้อต่อนี้เกิดจากหัวกระดูกต้นแขนและด้านข้างของกระดูกสะบัก ลูกกลมของข้อต่อนี้ก็คือพื้นผิวส่วนหน้าด้านใกล้กลางของกระดูกต้นแขนที่มีลักษณะกลม และเบ้าก็คือแอ่งกลีนอยด์ (glenoid fossa) ซึ่งอยู่ด้านข้างของกระดูกสะบัก แอ่งดังกล่าวมีความตื้นและยังมีการเชื่อมอย่างหลวมๆ ระหว่างไหล่และส่วนอื่นๆ ของร่างกายทำให้ข้อต่อนี้สามารถเคลื่อนที่ได้มาก และทำให้มีโอกาสเกิดข้อเคลื่อนได้บ่อยที่สุดในร่างกาย

แคปซูลข้อต่อเป็นเนื้อเยื่อเกี่ยวพันที่หุ้มข้อต่อกลีโนฮิวเมอรัลและยึดเกาะกับกระดูกสะบัก กระดูกต้นแขน และหัวของกล้ามเนื้อไบเซ็บ แคปซูลนี้ดาดด้วยเยื่อบุข้อ (synovial membrane) ที่มีลักษณะบางและเรียบ แคปซูลนี้มีความแข็งแรงเนื่องจากมีเอ็นคอราโคฮิวเมอรัล (coracohumeral ligament) ที่ยึดเกาะจากโคราคอยด์ โพรเซส (coracoid process) ของกระดูกสะบักไปยังปุ่มใหญ่ของกระดูกต้นแขน (greater tubercle of the humerus) นอกจากนี้ยังมีเอ็นอีก 3 อันที่ยึดจากปุ่มเล็กของกระดูกต้นแขนไปยังด้านข้างของกระดูกสะบักซึ่งเรียกชื่อรวมกันว่า เอ็นกลีโนฮิวเมอรัล (glenohumeral ligaments)

นอกจากเอ็นดังกล่าวมา ยังมีเอ็นเรียกว่าเอ็นทรานสเวิร์สฮิวเมอรัล (transverse humeral ligament) ที่ทอดผ่านระหว่างด้านหลังของปุ่มเล็กและใหญ่ของกระดูกต้นแขน เอ็นนี้เป็นหนึ่งในเอ็นที่ช่วยสร้างความแข๋งแรงให้แก่แคปซูลข้อต่อ

### ข้อต่ออโครมิโอคลาวิคิวลาร์

**ข้อต่ออโครมิโอคลาวิคิวลาร์** (acromioclavicular (AC) joint) อยู่ระหว่างอโครเมียน โพรเซสของกระดูกสะบัก (ส่วนของกระดูกสะบักที่เป็นจุดสูงสุดของไหล่) และปลายสุดด้านข้างของกระดูกไหปลาร้า

แคปซูลของข้อต่อนี้มีเอ็นคอราโคคลาวิคิวลาร์ (coracoclavicular ligament) ที่อยู่ส่วนข้อต่อระหว่างกระดูกสะบักและกระดูกไหปลาร้าช่วยเสริมความแข็งแรง เอ็นดังกล่าวเกิดจากเอ็นโคนอยด์ (conoid ligament) ซึ่งเกาะจากโคราคอยด์ โพรเซสของกระดูกสะบักทอดตัวมาด้านใกล้กลางเข้าเกาะปลายที่ปุ่มโคนอยด์ของกระดูกไหปลาร้า ด้านข้างของเอ็นโคนอยด์มีเอ็นทราปีซอยด์ (trapezoid ligament) ซึ่งทอดจากโคราคอยด์ โพรเซสของกระดูกสะบักไปยังแนวทราพีซอยด์ของกระดูกไหปลาร้า นอกจากนี้ยังมีเอ็นคอราโคอโครเมียล (coracoacromial ligament) จากโคราคอยด์ โพรเซสไปยังอโครเมียนของกระดูกสะบักช่วยเสริมความแข็งแรงข้อต่อนี้

### ข้อต่อสเตอร์โนคลาวิคิวลาร์

**ข้อต่อสเตอร์โนคลาวิคิวลาร์** (sternoclavicular joint) อยู่ปลายด้านใกล้กลางของกระดูกไหปลาร้าต่อกับแมนูเบรียมหรือยอดบนสุดของกระดูกอก

อ้างอิง
-------

1. ↑  *Shoulder* จากเว็บไซต์ *eMedicine Dictionary*
2. ↑  *Shoulder+joint* จากเว็บไซต์ *eMedicine Dictionary*

* Anderson, Stephen A.; Calais-Germain, Blandine (1993). *Anatomy of movement*. Chicago: Eastland Press. ISBN 0-939616-17-3.`{{cite book}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
* McKinley, Michael P.; Martini, Frederic; Timmons, Michael J. (2000). *Human anatomy*. Englewood Cliffs, N.J: Prentice Hall. ISBN 0-13-010011-0.`{{cite book}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Video of the shoulder carriage in motion
* NIH (article includes text from this source)
* Video of shoulder surgery, showing interior anatomy of shoulder เก็บถาวร 2008-05-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

| * ด
* ค
* ก
ข้อต่อและเอ็นของรยางค์บน |
| --- |
| ไหล่ | **ข้อต่อสเตอร์โนคลาวิคิวลาร์:** เอ็นสเตอร์โนคลาวิคิวลาร์ด้านหน้า - เอ็นสเตอร์โนคลาวิคิวลาร์ด้านหลัง - เอ็นยึดระหว่างกระดูกไหปลาร้า - เอ็นระหว่างกระดูกไหปลาร้าและกระดูกซี่โครง
**ข้อต่ออโครมิโอคลาวิคิวลาร์:** เอ็นอโครมิโอคลาวิคิวลาร์ - เอ็นคอราโคคลาวิคิวลาร์ (เอ็นทราปีซอยด์, เอ็นโคนอยด์) - เอ็นคอราโคอโครเมียล - เอ็นซุพีเรียร์ทรานสเวิร์สสแคปูลา - เอ็นอินฟีเรียทรานสเวิร์สสแคปูลา
**ข้อต่อกลีโนฮิวเมอรัล:** เอ็นคอราโคฮิวเมอรัล - เอ็นกลีโนฮิวเมอรัล (ส่วนบน, ส่วนกลาง, และส่วนล่าง) - เอ็นทรานสเวิร์สฮิวเมอรัล - กลีนอยด์ ลาบรัม |
| ข้อศอก | **ข้อต่อฮิวเมอโรเรเดียล:** เอ็นเรเดียลคอลแลทเทอรัล
**ข้อต่อฮิวเมอโรอัลนา:** เอ็นอัลนาคอลแลทเทอรัล
**ข้อต่อเรดิโออัลนาด้านต้นแขน:** เอ็นแอนนูลาร์ - ออบลีก คอร์ด |
| ปลายแขน | **ข้อต่อเรดิโออัลนาส่วนปลาย:** เอ็นเรดิโออัลนาด้านฝ่ามือ - เอ็นเรดิโออัลนาด้านหลังมือ
**ข้อมือ/ข้อต่อเรดิโอคาร์ปัล:** เอ็นเรดิโอคาร์ปัลด้านฝ่ามือ - เอ็นเรดิโอคาร์ปัลด้านหลังมือ - เอ็นอัลโนคาร์ปัลด้านฝ่ามือ - เอ็นอัลนาคอลแลทเทอรัล - เอ็นเรเดียลคอลแลทเทอรัล |
| มือ | **ข้อต่อระหว่างกระดูกข้อมือ, ข้อต่อกลางข้อมือ:** เอ็นพิโสฮาเมต - เอ็นสแคโฟลูเนท
**ข้อต่อระหว่างข้อมือกับฝ่ามือ:** เอ็นคาร์โปเมตาคาร์ปัลด้านหลังมือ - เอ็นคาร์โปเมตาคาร์ปัลด้านฝ่ามือ (เอ็นพิโสเมตาคาร์ปัล)
**ข้อต่อระหว่างกระดูกฝ่ามือ:** เอ็นทรานสเวิร์สเมตาคาร์ปัลชั้นลึก - เอ็นทรานสเวิร์สเมตาคาร์ปัลชั้นตื้น
**ข้อต่อระหว่างฝ่ามือกับนิ้วมือ:** เอ็นด้านฝ่ามือ - เอ็นคอลแลทเทอรัล
**ข้อต่อระหว่างกระดูกนิ้วมือ:** เอ็นด้านฝ่ามือ - เอ็นคอลแลทเทอรัล |
| 

---

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| กล่องท้ายเรื่องที่เกี่ยวกับ:ข้อต่อ | 

|  |
| --- |
| กายวิภาค (ข้อต่อของศีรษะและคอ/กะโหลก, แขน, ลำตัว, ขา)/สรีรวิทยา |
| โรค (โรคข้อ/รูปพิการ/โรคหลัง/โรคเนื้อเยื่ออ่อน)/ความผิดปกติแต่กำเนิด, อาการ/ชื่อบุคคล, การบาดเจ็บ |
| หัตถการ, ยา (M01C, M4) |

 |

 |

| * ด
* ค
* ก
กายวิภาคศาสตร์เฉพาะส่วน |
| --- |
| ศีรษะ | 
* เส้นผม
* ใบหน้า
	+ หน้าผาก
	+ แก้ม
	+ คาง
	+ คิ้ว
	+ ตา
	+ เปลือกตา
	+ จมูก
	+ ปาก
	+ ริมฝีปาก
	+ ลิ้น
	+ ฟัน
* หู
* ขากรรไกร
* ขากรรไกรล่าง
* ท้ายทอย
* หนังศรีษะ
* ขมับ

 |
| คอ | 
* ลูกกระเดือก
* ช่องคอ
* ต้นคอ

 |
| ลำตัว | 
* ท้อง
	+ เอว
	+ กะบังลม
	+ สะดือ
* กระดูกสันหลัง
* หลัง
* ทรวงอก
	+ เต้านม
* หัวนม
* เชิงกราน
* องคชาต
* ถุงอัณฑะ
* โยนี
	+ อวัยวะเพศ

 |
| แขนหรือขา | 

|  |  |
| --- | --- |
| แขน | 
* ไหล่
* รักแร้
* แขน
* ข้อศอก
* ปลายแขน
* ข้อมือ
* มือ
	+ นิ้วมือ
	+ หัวแม่มือ
	+ ชี้
	+ กลาง
	+ นาง
	+ ก้อย

 |
| ขา | 
* แก้มก้น
* องคชาต
* สะโพก
* ต้นขา
* เข่า
* น่อง
* เท้า
	+ ตาตุ่มใน
	+ ส้นเท้า
	+ ปลายเท้า
	+ เล็บเท้า
	+ ฝ่าเท้า

 |

 |
| กายวิภาคศาสตร์ทั่วไป: ระบบอวัยวะและอวัยวะ, กายวิภาคศาสตร์เฉพาะส่วน, ระนาบและเส้น, กายวิภาคศาสตร์พื้นผิวของแกนลำตัว, กายวิภาคศาสตร์พื้นผิวของรยางค์ |