**อาร์เตมิส** (กรีกโบราณ: Ἄρτεμις) หรือ **อาร์ทิมิส** (อังกฤษ: Artemis) เป็นหนึ่งในเทพีกรีกโบราณที่มีการบูชาแพร่หลายที่สุด เปรียบได้ดั่งเทพีไดแอนาของโรมัน นักวิชาการเชื่อว่าทั้งพระนาม รวมทั้งองค์เทพเจ้าเอง เดิมมีมาแต่ก่อนสมัยกรีก ชาวอาร์คาเดียเชื่อว่าพระนางทรงเป็นพระธิดาของดิมีเทอร์

ในเทพปกรณัมกรีกสมัยคลาสสิก มักอธิบายว่าอาร์เตมิสทรงเป็นพระธิดาของซูสและลีโต และทรงเป็นพี่สาวฝาแฝดของอะพอลโล พระองค์เป็นพระเจ้าแห่งการล่า สัตว์ป่า ป่าเถื่อน (wilderness) การคลอด พรหมจรรย์และผู้พิทักษ์หญิงสาว ผู้นำพามาซึ่งและผู้บรรเทาโรคในหญิง มักพรรณนาพระนางเป็นพรานหญิงถือธนูและลูกศรและเป็นเทพีแห่งดวงจันทร์ กวางและต้นไซปรัสเป็นสัตว์และพืชศักดิ์สิทธิ์ของพระนาง
เมื่อนางได้รับความแพ้กับเทพีแห่งความมืดนางจะกลายเป็นจันทรุปราคา

เทพปกรณัม
---------

### วัยเด็ก

วัยเด็กของอาร์เตมิสไม่สัมพันธ์กันอย่างสมบูรณ์ในเรื่องปรัมปราใด ๆ ที่เหลือรอด อีเลียดลดบุคลิกของเทพเจ้าผู้น่ากลัวลงเป็นบุคลิกของเด็กหญิงซึ่งร้องไห้และปีนพระเพลา (ตัก) ของซูส หลังถูกฮีราโบย โคลงของแคลิมะคัส (Callimachus) ว่าด้วยเทพเจ้า "ผู้ทำให้พระองค์เองสนุกบนภูเขาด้วยการยิงธนู" จินตนาการบรรณพิลาส (vignette) ที่มีเสน่ห์บางอย่าง ตามแคลิมะคัส อาร์เตมิสขณะมีพระชนมายุได้สามพรรษา ทูลขอให้ซูสประทานพรพระนางหกข้อ ได้แก่ ให้พระนางครองพรหมจรรย์ตลอดกาล, ให้พระนางมีหลายนามเพื่อแยกกับพระอนุชา อะพอลโล, ให้ทรงเป็นผู้นำมาซึ่งแสงสว่าง, ขอธนูและลูกธนู กับฉลองพระองค์คลุมรัดเอวเสมอพระชานุ (เข่า) เพื่อที่พระนางจะได้ล่าสัตว์, ขอ "ธิดาแห่งโอเซียเนิส" หกสิบตน ซึ่งทุกตนอายุได้ 9 ปี เพื่อเป็นนักร้องประสานเสียงของพระนาง, และขอนิมฟ์แอมนิซิเดส (Amnisides) ยี่สิบตนเป็นสาวใช้คอยเฝ้าหมาและธนูของพระนางระหว่างที่ทรงพักผ่อน พระนางไม่ประสงค์ให้มีนครใดอุทิศแด่พระนาง แต่ประสงค์ปกครองภูเขา และความสามารถช่วยหญิงในความเจ็บปวดแห่งการคลอด

อาร์เตมิสทรงเชื่อว่าพระนางถูกมอยเร (โชคชะตา) เลือกให้เป็นนางผดุงครรภ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเพราะพระนางช่วยพระชนนีคลอดพระอนุชาฝาแฝด อะพอลโล พระสหายของพระนางล้วนครองพรหมจรรย์ และอาร์เตมิสทรงระวังพรหมจรรย์ของพระนางเองอย่างใกล้ชิด สัญลักษณ์ของพระนางมีธนูและลูกศรสีทอง หมาล่าเนื้อ กวาง และดวงจันทร์ แคลิมะคัสเล่าว่าอาร์เตมิสทรงใช้วัยเยาว์แสวงสิ่งที่พระนางจำเป็นต้องมีเพื่อเป็นพรานหญิงอย่างไร พระนางได้ธนูและลูกศรมาจากเกาะลิพารา (Lipara) ที่ซึ่งฮิฟีสตัสและไซคลอปส์ทำงานได้อย่างไร

ธิดาของโอเซียเนิสเปี่ยมไปด้วยความกลัว แต่อาร์เตมิสในวัยเยาว์เข้าหาอย่างกล้าหาญและขอธนูและลูกธนู แคลิมะคัสเล่าต่อว่าอาร์เตมิสพบแพน พระเจ้าแห่งป่าซึ่งให้หมาตัวเมียเจ็ดตัวและหมาตัวผู้หกตัว ได้อย่างไร จากนั้น พระนางจับกวางเขาทองเพื่อลากรถเทียมของพระนาง อาร์เตมิสฝึกธนูโดยยิงต้นไม้ก่อนแล้วจึงยิงสัตว์ป่า

### โอไรออน

อาร์เตมิสเป็นที่สนใจของพระเจ้าและชายทั้งหลาย แต่มีเพียงพระสหายล่าสัตว์ โอไรออน ที่พิชิตพระพฤทัยของพระนางได้ บางฉบับเล่าว่า เขาถูกอาร์เตมิสฆ่า บ้างก็เล่าว่าเขาถูกแมงป่องที่ไกอาส่งมาฆ่า ในบางฉบับ โอไรออนพยายามล่อลวงโอพิส (Opis) ผู้ติดตามตนหนึ่งของพระนาง พระนางจึงฆ่าเขา บางฉบับของอะเรทัส (Aratus) โอไรออนฉวยฉลองพระองค์คลุมของอาร์เตมิส และพระนางฆ่าเขาเป็นการป้องกันพระองค์

อีกฉบับหนึ่ง อะพอลโลเป็นผู้ส่งแมงป่องมา ตามฮิไจนัส (Hyginus) อาร์เตมิสเคยรักโอไรออน (ฉบับนี้ดูเหมือนเป็นส่วนที่เหลือหายากของพระนางที่เป็นเทพเจ้าก่อนโอลิมปัส ซึ่งมีคู่ครอง ดังเช่น อีออส ซึ่งขัดกับแหล่งข้อมูลภายหลัง) แต่ถูกอะพอลโลลวงให้ฆ่าเขา ซึ่ง "ปกป้อง" พรหมจรรย์ของพระเชษฐภคินี

ลักษณะ
------

อาร์เตมิสมีรูปลักษณ์เป็นหญิงสาวผมสั้น หน้าตางดงาม อยู่ในชุดล่าสัตว์ทะมัดทแมงกระโปรงสั้น ชุดมักมีสีน้ำเงิน ในมือถือคันธนู

อ้างอิง
-------

1. ↑  *Larousse Desk Reference Encyclopedia*, The Book People, Haydock, 1995, p. 215.
2. ↑  Rose, H. J. *A Handbook of Greek Mythology*, Dutton 1959, p. 112; Guthrie, W. C. K. *The Greeks and Their Gods*, Beacon 1955, p. 99.
3. ↑  "Artemis". สืบค้นเมื่อ 2012-04-26.
4. ↑  "Her proper sphere is the earth, and specifically the uncultivated parts, forests and hills, where wild beasts are plentiful" Hammond and Scullard (editors), *The Oxford Classical Dictionary*. (Oxford: Clarendon Press, 1970) 126.
5. ↑  *Iliad* xxi.505-13;
6. ↑  Hymn Around Artemis' Childhood
7. ↑  On-line English translation.
8. 1 2  Callimachus, Hymn III to Artemis 46
9. ↑  "Another name for Artemis herself", Karl Kerenyi observes, *The Gods of the Greeks* (1951:204).
10. ↑  Aratus, 638
11. ↑  Hyginus, *Poeticon astronomicon*, ii.34, quoting the Greek poet Istrus.

| * ด
* ค
* ก
เทพปกรณัมกรีก |
| --- |
| ปฐมเทพ | 
* เคออส
* อะแนงคี
* โครนอส
* เอียรอส
* ไกอา
* ยูเรนัส
* ทาร์ทารัส
* อีเธอร์
* เฮเมรา
* เอระบัส
* นิกซ์
* โอฟิออน
* มอยเร

 |
| เทพไททัน | 
* โครนัส
* โอเชียนัส
* เรีย
* ทีมิส
* แอตลัส
* ซีอัส
* ครีอัส
* ไฮพีเรียน
* ธีอา
* เทธิส
* นิมอซินี
* ฟีบี
* โพรมีเทียส
* เอพิมีเทียส
* ไออาเพทัส
* เมโนเอเทียส

 |
| สิบสองเทพเจ้าโอลิมปัส | 
* ซูส
* ฮีรา
* โพไซดอน
* ดิมีเทอร์
* อะธีนา
* อะพอลโล
* อาร์ทิมิส
* แอรีส
* แอโฟรไดที
* ฮิฟีสตัส
* เฮอร์มีส
* ไดอะไนซัสหรือเฮสเตีย

 |
| เทพเจ้าหลักอื่น | 
* แอซคลีเปียส
* ฮีลิออส
* อีออส
* เฮดีส
* ฮีบี
* เฮคะที
* แพน
* เพอร์เซฟะนี
* เซลีนี

 |
| กลุ่ม | 
* แอมะซอน
* เซนทอร์
* คเธาะนิค
* ไซคลอปส์
* มังกร
* อิรินีอีซ
* ยักษ์
* ฮาร์พี
* เฮคะท็องคะรีซ
* มอยเร
* พระเจ้าไมซีเนียน
* มนุษย์
* มิวส์
* นิมฟ์
* เซเทอร์
* สมุทรเทพ

 |
| วีรบุรุษ | 
* เฮราคลีสกับงานของเขา
* อคิลลีสกับสงครามกรุงทรอย
* โอดิสเซียสกับโอดิสซีย์
* เจสันกับลูกเรืออาร์โก
* เพอร์ซิอัสกับเมดูซา
* อีดิปัสกับธีบส์
* ธีซีอัสกับมินะทอร์
* บิลเลโรฟอนกับคิเมียรา

 |
| สถานที่ศักดิ์สิทธิ์ | 
* เดลฟี
* ดอโดนา
* ดีลอส
* โอลิมเปีย
* โอลิมปัส

 |