บทความนี้เกี่ยวกับพืชและเครื่องเทศ สำหรับวงดนตรีที่ใช้ชื่อนี้ ดูที่ พริกไทย (วงดนตรี)

**พริกไทย** (ชื่อวิทยาศาสตร์: *Piper nigrum*) เป็นพืชที่ได้รับการยอมรับว่าเป็นราชาของเครื่องเทศที่มีกลิ่นฉุน และเป็นเครื่องเทศที่ให้รสเผ็ดร้อน สามารถนำมาทำพริกไทยแห้งเป็นเครื่องปรุงอาหาร ซึ่งถ้าทำแห้งทั้งเปลือกจะได้**พริกไทยดำ**เนื่องจากเปลือกเมื่อทำให้แห้งจะมีสีดำ ส่วน**พริกไทยขาว**ได้จากการลอกเปลือกออกก่อน พบทั้งการใช้ประกอบอาหารทั้งผลแห้งและผลสดที่มีสีเขียว หรือผลแห้งป่นเป็นผงเรียกพริกไทยป่น ซึ่งพริกไทยเป็นพืชคนละสายพันธุ์กับพริก (Chilli)

ลักษณะทางภูมิศาสตร์และการกระจายพันธุ์
-------------------------------------

พริกไทยเป็นพืชประจำถิ่นในแถบตอนใต้ของเทือกเขากาตของรัฐเกรละในประเทศอินเดีย นอกจากนั้นยังเป็นพืชเศรษฐกิจในเขตร้อน เช่น ในประเทศเวียดนาม อินโดนีเซีย บราซิล และอินเดีย ซึ่งเป็นประเทศผู้ผลิตหลัก
โดยเกษตรกรในจังหวัดจันทบุรี เป็นผู้ผลิตหลักในประเทศไทย ร้อยละ 95 ของประเทศโดย 2-3 ปีที่ผ่านมา พบโรคระบาดในพริกไทย ระบาดหนักในหน้าฝนทำให้เกษตรกรปรับเปลื่ยนไปเพาะปลูกพืชอื่นที่ให้ผลผลิตดีกว่า
โดย อำเภอที่เพาะปลูกมากที่สุดในจันทบุรีคือ อำเภอท่าใหม่

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
-------------------

ไม้เถา ประเภทไม้เลื้อย อาศัยเกาะยึดติดอยู่กับค้าง โดยใช้รากเล็กๆ ที่เจริญออกมาตามข้อของลำต้นที่เรียกว่า รากตีนตุ๊กแกหรือมือตุ๊กแก เปลือกลำต้นเมื่ออ่อนจะมีสีเขียว และเมื่อแก่จะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล ลำต้นมีข้อและปล้องมองเห็นได้ชัดเจน ต้นเพศผู้และต้นเพศเมียจะอยู่ต่างต้นกัน

**ใบ** เป็นใบเดี่ยว ออกสลับกันตามข้อของลำต้นและกิ่งแขนง ลักษณะใบรูปไข่ โคนใบใหญ่ ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ ลักษณะคล้ายใบพลู เนื้อใบแข็ง ผิวใบเรียบเป็นมัน ท้องใบจะเป็นสีเขียวออกเทา และมีเส้นใบนูน ส่วนหลังใบจะเป็นสีเขียวเข้ม

**ดอก** จะออกดอกเป็นช่อ เกิดตรงข้ามกับใบในส่วนของกิ่งแขนง ดอกย่อยเป็นดอกสมบูรณ์เพศ ไม่มีกลีบดอกและกลีบเลี้ยง เกสรสีขาวแกมเขียว ช่อดอกขณะอ่อนจะมีสีเหลืองอมเขียว เมื่อแก่จะมีสีเขียวและปลายช่อดอกจะห้อยลงดิน

**ผล** ลักษณะรูปทรงกลม เรียงบิดตัวกันอย่างหนาแน่นอยู่กับแกนของช่อ ผลอ่อนจะมีสีเขียวอ่อนและจะเข้มขึ้นตามอายุของผล ผิวของผลจะมีลักษณะเป็นมันเงาและเปลี่ยนเป็นสีเขียวปนเหลือง ผลแก่สุกเต็มที่จะมีสีส้มหรือสีแดง เมื่อผลแห้งจะเป็นสีดำ

**เมล็ด** จะมีสีขาวนวล ลักษณะแข็ง รูปร่างค่อนข้างกลม เมล็ดมีกลิ่นฉุนเฉพาะตัวและมีรสเผ็ด 

การเก็บเกี่ยว 7-8 เดือนนับจากการออกดอก หรือเมื่อผลแหลืองถึงแดง

การใช้ประโยชน์
--------------

พริกไทยดำและพริกไทยขาว
**ด้านอาหาร** ผลและเมล็ดพริกไทยมีรสเผ็ดร้อน ใช้ปรุงรสได้ทั้งอ่อนและแก่ แกงที่ใช้พริกไทยเป็นองค์ประกอบมีหลายชนิด เช่น แกงเผ็ด ฉู่ฉี่ แกงกะหรี่ แกงเลียง ทอดมัน ผัด โจ๊ก ข้าวผัด เป็นต้น

**ด้านสรรพคุณทางยาพื้นบ้าน** มีการใช้พริกไทยในยาอายุรเวทในแถบเอเชียใต้ ส่วนมากใช้รักษาและบรรเทาอาการเกี่ยวกับระบบย่อยอาหาร ขับพยาธิ แก้ลมจุกเสียดแน่น ท้องอืดเฟ้อ ขับลม ขับเสมหะ ขับเหงื่อ ขับปัสสาวะ บำรุงธาตุแก้อาการอาหารไม่ย่อย ระงับอาการอาเจียน ผ่อนคลายอาการไม่สบายจากอาหารเป็นพิษจากอาหารทะเลและเนื้อสัตว์ 

**ด้านสรรพคุณทางยาแผนตะวันตก** พริกไทยดำมีสารจำพวกอัลคาลอยด์ ชื่อว่า ไพเพอร์รีน (piperine) มีรายงานว่ามีผลกดประสาทในระบบประสาทส่วนกลาง ลดไข้ ลดอาการเจ็บปวด ลดการอักเสบ และฆ่าแมลงได้ รวมทั้งยังมีการรรายงานว่าสารไปเปอรีนมีส่วนช่วยในการเพิ่มขึ้นของเม็ดสีในผิวหนัง

**สรรพคุณของพริกไทยดำในการลดความอ้วน** พริกไทยดำนั้นได้รับการยอมรับและยืนยันจากทีมวิจัยในประเทศสหรัฐอเมริกาว่า พริกไทยดำสามารถที่จะช่วยลดความอ้วนได้อย่างมีประสิทธิภาพและดีเยี่ยมด้วยสารประกอบที่ชื่อว่า Piperine (ไพเพอร์รีน) ซึ่งมีคุณสมบัติในเรื่องของการช่วยขจัดและต่อต้านไขมันส่วนเกิน

การขยายพันธุ์
-------------

**พริกไทย**สามารถปลูกได้ในเขตร้อน หรือปลูกในเรือนกระจกในเขตอบอุ่น โดยปกติแล้วสามารถปลูกได้โดยการการเพาะเมล็ด หรือการปักชำโดยอาศัยลำต้นส่วนยอดหรือส่วนอื่นๆที่ไม่แก่จนเกินไป

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Piper nigrum information from NPGS/GRIN". www.ars-grin.gov. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-12-23. สืบค้นเมื่อ 2 March 2008.
2. ↑  อาหารจากสมุนไพร อร่อย สุขภาพดี. กทม. แม่บ้าน. มปป.หน้า 110 – 111
3. ↑

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* การศึกษาพืชสกุลพริกไทยในประเทศไทย  เก็บถาวร 2008-10-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* เว็ปไซด์ให้ความรู้เกี่ยวกับพริกไทย


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ ***Piper nigrum***

 ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Piper nigrum ที่วิกิสปีชีส์

| * ด
* ค
* ก
สมุนไพรและเครื่องเทศ |
| --- |
| 

| สมุนไพร |
| --- |
| 
* แอนเจลิกา
* กะเพรา
* โหระพา
* ใบกระวาน
* แกง (กระวานอินเดีย)
* โบลโด
* Borage
* เชอร์วิล
* กุยช่าย
* กุยช่ายฝรั่ง
* ซิเซอลี
* ผักชี
* Coriander, Bolivian
* ผักแพว
* ผักชีฝรั่ง
* เทียนแดง
* หอมแขก (ใบกะหรี่)
* ผักชีลาว
* เอปาโซเต
* กัญชง
* โอฆาซานตา
* คาวทอง
* หุสบ
* Jimbu
* ผักเลือนขน
* ลาเวนเดอร์
* สะระแหน่
* ตะไคร้
* Lemon myrtle
* Lemon verbena
* ผักแขยง
* โกฐเชียง
* มาร์เจอรัม
* มินต์
* มักเวิร์ต
* มิตสึบะ
* ออริกาโน
* พาร์สลีย์
* งาขี้ม่อน
* โรสแมรี
* อีหรุด
* เซจ
* เซเวอรี
* ซันโช (ใบ)
* ชิโซะ
* ซอเริล
* Tarragon
* ไทม์
* วุดรัฟ
* ตังกุย

 |

 |
| 

| เครื่องเทศ |
| --- |
| 
* อาโอโนริ
* เทียนเยาวพาณี
* ออลสไปซ์
* อัมจูร
* เทียนสัตตบุษย์
* โป๊ยกั้ก
* มหาหิงคุ์
* การบูร
* เทียนตากบ
* กระวาน/กระวานเทศ
* กระวานไทย
* อบเชยจีน
* ขึ้นฉ่าย
* มะม่วงหัวแมงวัน
* เฉินผี
* อบเชย
* กานพลู
* ผักชี
* พริกหาง
* ยี่หร่า
	+ เทียนดำ
	+ Bunium persicum
* ผักชีลาว
* ยี่หร่าฝรั่ง
* ลูกซัด
* กระชาย
* ข่า
* ข่าตาแดง
* กระเทียม
* ขิง
* เปราะหอม
* โกลแพร์
* Grains of Paradise
* Grains of Selim
* ฮอร์สแรดิช
* Juniper berry
* โกกัม
* Korarima
* มะนาวแห้ง
* ชะเอมเทศ
* ตะไคร้ต้น
* จันทน์เทศ
* ขมิ้นขาวป่า
* แมสติก
* Mahlab
* มัสตาร์ด
	+ มัสตาร์ดดำ
	+ มัสตาร์ดน้ำตาล
	+ มัสตาร์ดขาว
* เทียนดำ
* Njangsa
* Pepper, alligator
* Pepper, Brazilian
* พริก
	+ พริกเคเยน
	+ Paprika
	+ ตาบัสโก
	+ ฆาลาเปญโญ
	+ ชิโปตเล
* ดีปลี
* Pepper, Peruvian
* Pepper, East Asian
	+ พริกเสฉวน
	+ ซันโช (ผล)
* Pepper, Tasmanian
* พริกไทย
* ทับทิม
* เมล็ดฝิ่น
* ผักชีไร่
* กุหลาบมอญ
* หญ้าฝรั่น
* เกลือ
* ซาร์ซาปาริยา
* Sassafras
* งา
* Shiso (seeds, berries)
* Sumac
* มะขาม
* ถั่วตองกา
* ขมิ้น
* Uzazi
* วานิลลา
* Voatsiperifery
* วาซาบิ
* ยูซุ
* ขมิ้นอ้อย
* Zereshk
* Zest

 |

 |