นักวิชาการศิลปะคลาสสิกชาวเดนมาร์ก

**เอดา ซารา เอดเลอร์** (เดนมาร์ก: *Ada Sara Adler*; ค.ศ. 1878 – ค.ศ. 1946) เป็นนักวิชาการศิลปะคลาสสิกและบรรณารักษ์ชาวเดนมาร์ก

เธอเป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดีจากฉบับวิจารณ์ของสารานุกรมไบแซนไทน์*ซูดา* (5 เล่ม, ค.ศ. 1928–1938) ซึ่งยังคงมีข้อความมาตรฐานอยู่

ประวัติ
-------

เอดเลอร์เกิดเมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1878 โดยเป็นลูกสาวของแบร์เตล เดวิด เอดเลอร์ และเอลีส โยแฮนน์ ซึ่งมีคำเรียกตามหลังชื่อและนามสกุลหลังแต่งงานคือแฟรงเคล ทั้งนี้ ครอบครัวของเธอมีฐานะทางสังคมสูงและมีความสัมพันธ์ที่ดี โดยเดวิด บารุค เอดเลอร์ ผู้เป็นปู่ของเธอเป็นนายธนาคารและนักการเมืองผู้มั่งคั่ง ส่วนน้าสาวของเธอชื่อเอลเลน เอดเลอร์ โปร์ เป็นแม่ของนิลส์ โปร์ และฮารัลด์ โปร์ รวมถึงเธอยังเกี่ยวข้องกับนักจิตวิทยาชาวเดนมาร์กชื่อเอดการ์ ฮูบิน ผ่านทางฝ่ายโปร์

การศึกษาในช่วงต้นของเอดเลอร์อยู่ที่โรงเรียนมิสสตีนแปร์ แล้วจึงต่อที่โรงเรียนเอ็น. ซาห์เล ซึ่งเธอศึกษาภาษากรีกโบราณภายใต้การสอนของอาเนิร์ส บียอร์น ดรักแมน ใน ค.ศ. 1893 จากนั้น เธอก็เรียนต่อที่มหาวิทยาลัยโคเปนเฮเกน ซึ่งเธอยังคงศึกษาภาษากรีกและศาสนาเปรียบเทียบกับดรักแมน รวมถึงศาสตราจารย์ วิลเฮล์ม ธอมเซน ใน ค.ศ. 1906 เธอสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโทด้านศาสนากรีกโบราณ และได้รับรางวัลจากสมาคมนิรุกติศาสตร์ประวัติศาสตร์ สำหรับการวิจัยเรื่องตำนานของแพนโดรา ครั้นใน ค.ศ. 1912 หลังจากสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโท เธอได้เดินทางไปศึกษาต่อที่เวียนนา โดยในช่วงเวลานั้นเธอได้ตีพิมพ์บทความเกี่ยวกับศาสนากรีกสองสามบทความ รวมถึงได้ทำการวิจัยและเขียนให้แก่สารานุกรมเพาลี-วิสโซวา

ใน ค.ศ. 1901 เธอแต่งงานกับนักปรัชญาชาวเดนมาร์กชื่อแอนทัน ธอมเซิน ซึ่งเธอได้พบที่งานเลี้ยงอาหารค่ำเมื่อวันที่ 20 มีนาคม ค.ศ. 1897 โดยธอมเซินได้บันทึกเรื่องราวการพบกันครั้งแรกนี้ไว้ในไดอารีของเขา ซึ่งจำได้ว่าเขาหลงเธอแค่ไหน กระทั่งพวกเขาหย่าร้างใน ค.ศ. 1912

ครั้นในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง เธอได้อพยพไปประเทศสวีเดนพร้อมกับชาวยิวเชื้อสายเดนมาร์กคนอื่น ๆ ซึ่งเธอได้สอนภาษากรีกที่โรงเรียนเดนมาร์กในลุนด์

เมื่อเสียชีวิต เธอได้รับการฝังร่างในโมซาอิสก์เวสเทรอเบกราเอลเซสเปลดส์ใกล้โคเปนเฮเกน

อาชีพนักวิชาการ
---------------

เธอเป็นที่รู้จักอย่างดีจาก*ซูดา*ฉบับวิจารณ์ฉบับมาตรฐาน ซึ่งเธอได้รับการตีพิมพ์ 5 เล่ม (ไลพ์ซิช, ค.ศ. 1928–1938) เธอยังสนับเขียนหลายบทความให้แก่*เรอัลเอ็นซือโคลเพเดีย*ของเพาลี-วิสโซวา ซึ่งใน ค.ศ. 2016 มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ดได้ตีพิมพ์บทความเพื่อยกย่องนักวิชาการศิลปะคลาสสิกสตรี ทั้งนี้ บทเกี่ยวกับเอดเลอร์เขียนโดยแคธารีน รอธ ผู้เป็นบรรณาธิการบริหารคนปัจจุบันของ*ซูดาออนไลน์โปรเจกต์* ซึ่งรอธให้บริบทเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของเอดเลอร์ในการมอบทุนการศึกษาของ*ซูดา*ในฐานะเป็นประเภทงานลงรายการแบบละเอียดที่มอบให้แก่ผู้หญิงในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ในขณะที่ผู้ชายได้ทำการวิจัยดั้งเดิมที่ 'น่าสนใจ' มากกว่า แต่อันที่จริงแล้วมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการทำให้เกิดการวิจัยเพิ่มเติม (แม้ว่าการจัดทำรายการทางวิชาการส่วนใหญ่ก็ดำเนินการโดยผู้ชายในขณะนั้นเช่นกัน) ส่วนนักวิชาการศิลปะคลาสสิกอย่างวิลเลียม คาลเดอร์ ผู้เป็นศาสตราจารย์กิตติคุณด้านศิลปะคลาสสิกที่มหาวิทยาลัยอิลลินอย เออร์แบนา-แชมเปญจน์ ได้กล่าวถึงเอดเลอร์ว่าเป็น "นักภาษาศาสตร์หญิงที่ยิ่งใหญ่ที่สุดอย่างไม่มีใครเทียบได้" และนักวิชาการศิลปะคลาสสิกชาวเยอรมันชื่ออ็อทโท ไวน์ไรช์ ซึ่งมีชีวิตอยู่ร่วมสมัยกับเอดเลอร์ ได้กล่าวถึงฉบับ*ซูดา*ว่า "*เบวุนเดิร์นสเวิร์ท*" (ควรค่าแก่การชื่นชม) ใน ค.ศ. 1929 ไม่นานหลังจากการปรากฏตัวของหนังสือเล่มแรก

ใน ค.ศ. 1916 เธอได้รับการตีพิมพ์บัญชีรายชื่อต้นฉบับภาษากรีกในหอสมุดหลวงเดนมาร์ก ซึ่งคอลเลกชันนี้รวบรวมโดยเตเนียล กอตฮิฟ โมลเดนเฮวอร์ ผู้เป็นหัวหน้าบรรณารักษ์ในคริสต์ศตวรรษที่สิบแปด และเอดเลอร์เชื่อว่าต้นฉบับบางส่วนในนั้นถูกขโมยโดยโมลเดนเฮวอร์จากห้องสมุดที่อื่นในยุโรป อนึ่ง ใน ค.ศ. 1931 เธอได้รับรางวัลทาเกียบรันท์ไรจ์ซีลีเกท ซึ่งเป็นรางวัลเดนมาร์กสำหรับความสำเร็จของผู้หญิงในด้านศิลปะและวิทยาศาสตร์ กระทั่งในช่วงเวลาที่เธอเสียชีวิต เธอได้มีความก้าวหน้าอย่างมากในการจัดทำ*เอติโมโลฆิกุมเฆนุยนุม*ฉบับแรก ซึ่งเป็นโครงการที่ดำเนินต่อไปภายใต้การดูแลของเคลาส์ อัลเพอส์

ทั้งนี้ ถือว่างานของเธอเสร็จแล้วในโรมและฟลอเรนซ์เมื่อ ค.ศ. 1913 จนถึงฤดูใบไม้ผลิ ค.ศ. 1914 และปีต่อมา (ค.ศ. 1919 และ 1920) ในปารีส, เวนิส, ออกซฟอร์ด และฟลอเรนซ์

ผลงาน
-----

* ค.ศ. 1914: *ดีค็อมเม็นทาเรเดสอัสเคลพีอาเดิสฟ็อนมือร์เลอา* (เยอรมัน: *Die Commentare des Asklepiades von Myrlea*), เฮอร์มีส 49.1: 39–46
* ค.ศ. 1916: *แคตตาล็อกซูเปลมองแตร์เดมานูสครีเกรกเดอลาบีบลิโอเตกรัวยาลเดอโกเปนอาเก* (ฝรั่งเศส: *Catalogue supplémentaire des manuscrits grecs de la Bibliothèque Royale de Copenhague*).
* ค.ศ. 1917: *ดี. กี. โมลเดนเฮวอร์ ออก์ฮันส์ฮอนด์สคริฟต์ซามลิง* (เดนมาร์ก: *D. G. Moldenhawer og hans haandskriftsamling*). โคเปนเฮเกน.
* ค.ศ. 1920: *เด็นกราสเคลีเทอร์อาทัวส์สเกบเนออิโอลด์ทิด์ออก์มิดเดลแอเดอร์* (เดนมาร์ก: *Den græske litteraturs skæbne i oldtid og middelalder*). โคเปนเฮเกน.
* ค.ศ. 1928–1938: *ซุยดาเอเลกซีกอน* (ละติน: *Suidae Lexicon*). ไลพ์ซิช: เบ. เก. ท็อยบ์เนอร์. 5 ฉบับ.
* ค.ศ. 1932: *ดิเอโอเมร์บิตาอิมโกเดกซ์บินโดโบเนนซิสพิล. 39* (ละติน: *Die Homervita im Codex Vindobonensis Phil. 39*), เฮอร์มีส 67.3: 363–366

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3  Hilden, Adda (30 August 2011). "Ada Adler (1878–1946)". *Dansk Kvindebiografisk Leksikon*.
2. 1 2  Pind, Joergen L. (2014). *Edgar Rubin and Psychology in Denmark: Figure and Ground*. Springer. p. 40. ISBN 978-3-319-01061-8.
3. 1 2 3 4 5 6 7  Roth, Catharine P. (2016). "Ada Sara Adler. 'The greatest woman philologist' of her time". ใน Wyles & Hall (บ.ก.). *Women classical scholars : unsealing the fountain from the Renaissance to Jacqueline de Romilly'*. Oxford: Oxford University Press.
4. 1 2 3 4 5  Roth, Catharine P. (2 November 2020). "Ada Sara Adler: The Greatest Woman Philologist Who Ever Lived". *Harvard Center for Hellenic Studies*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-04-04. สืบค้นเมื่อ 2022-05-22.
5. ↑  Calder, William; Hallett, Judith P. (1996–1997). "Introduction: Six North American Women Classicists". *Classical World*. **90** (2–3): 83. doi:10.2307/4351923. JSTOR 4351923.
6. ↑  Weinreich, Otto (1929). "Die Seher Bakis und Glanis, ein Witz des Aristophanes". *Archiv für Religionswissenschaft*. **27**: 57–60.
7. ↑  Jensen, Niels (15 May 2021). "Danske Litteraturpriser".

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ เอดา เอดเลอร์
* *Suda* On Line เก็บถาวร 2007-03-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. An on-line edition of the Ada Adler edition with ongoing translations and commentary by registered editors.
* 'Ada Adler' in the Dansk Kvindebiografisk leksikon. Elaborate biography.

| การควบคุมรายการหลักฐาน แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ |
| --- |
| ทั่วไป | 
* ISNI
	+ 1
* VIAF
	+ 1
* เวิลด์แคต

 |
| หอสมุดแห่งชาติ | 
* นอร์เวย์
* ฝรั่งเศส (ข้อมูล)
* เยอรมนี
* อิสราเอล
* สหรัฐ
* กรีซ
* เนเธอร์แลนด์
* นครรัฐวาติกัน

 |
| พจนานุกรมชีวประวัติ | 
* เยอรมนี

 |
| ฐานข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ | 
* CiNii (Japan)

 |
| อื่น ๆ | 
* SUDOC (France)
	+ 1

 |