**รางวัลโนเบล** (สวีเดน: *Nobelpriset*; อังกฤษ: Nobel Prize) เป็นรางวัลประจำปีระดับนานาชาติ ซึ่งจัดโดยคณะกรรมการสแกนดิเนเวีย พิจารณาผลงานวิจัยและความอัจฉริยะและความเชี่ยวชาญที่โดดเด่น หรือสร้างคุณประโยชน์ให้กับมนุษยชาติ ทั้งในด้านวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรม ตามเจตจำนงของอัลเฟรด โนเบล นักเคมีชาวสวีเดน ผู้ประดิษฐ์ไดนาไมต์ โดยก่อตั้งขึ้นครั้งแรกในปี ค.ศ. 1895 แต่การมอบรางวัลในสาขาฟิสิกส์ สาขาเคมี สาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์ สาขาวรรณกรรม และสาขาสันติภาพ เริ่มมอบรางวัลครั้งแรกในปี ค.ศ. 1901

การมอบรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพจัดขึ้นที่เมืองออสโล ประเทศนอร์เวย์ ส่วนสาขาอื่น ๆ จัดที่เมืองสต็อกโฮล์ม ประเทศสวีเดน ผู้ได้รับรางวัลโนเบลในแต่ละสาขานั้นถือว่าเป็นเกียรติยศสูงสุดในสาขาวิชาชีพนั้น 
ๆ

การมอบรางวัลโนเบลจัดขึ้นเป็นประจำทุกปี ในวันที่ 10 ธันวาคม โดยผู้พระราชทานคือ พระมหากษัตริย์สวีเดน ถึงแม้ว่าบางปีรางวัลบางสาขาอาจไม่มีการตัดสิน แต่มีข้อกำหนดว่าระยะการเว้นการมอบรางวัลต้องไม่เกิน 5 ปี สำหรับผู้ได้รับรางวัลจะได้รับเหรียญรางวัลโนเบล ใบประกาศเกียรติคุณ เงินรางวัลประมาณ 10 ล้านโคร์นหรือประมาณ 44 ล้านบาท

ประวัติ
-------

แผนที่ผู้ได้โนเบลแบ่งตามประเทศ
รางวัลโนเบลเป็นความตั้งใจก่อนเสียชีวิตของ อัลเฟรด โนเบล (Alfred Nobel) นักเคมีชาวสวีเดน ผู้คิดค้นระเบิดไดนาไมต์ ซึ่งรู้สึกเสียใจจากการที่ระเบิดของเขาถูกนำไปใช้ในการคร่าชีวิตมนุษย์ เขาจึงมอบ 94% ของทรัพย์สินมาให้เป็นเงินทุนในรางวัลโนเบล 5 สาขา (เคมี, การแพทย์, วรรณกรรม, สันติภาพ และฟิสิกส์)

สำหรับสาขาเศรษฐศาสตร์นั้น ได้เพิ่มเข้ามาเมื่อ พ.ศ. 2512 (ค.ศ. 1969) โดยธนาคารแห่งชาติสวีเดน โดยชื่ออย่างเป็นทางการคือ 
*Bank of Sweden Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel* (รางวัลธนาคารกลางสวีเดน สาขาเศรษฐศาสตร์ ในความทรงจำถึง อัลเฟรด โนเบล) หรือเรียกสั้น ๆ ว่า *Nobel Memorial Prize in Economics* โดยผู้ตัดสินรางวัลคือ Royal Swedish Academy of Sciences. เนื่องจากรางวัลนี้ไม่ได้อยู่ในความตั้งใจก่อนเสียชีวิตของ อัลเฟรด โนเบล ดังนั้นจึงไม่ได้รับเงินรางวัลจากมูลนิธิโนเบล แต่ได้รับเงินจากธนาคารกลางสวีเดน อย่างไรก็ตาม รางวัลโนเบลสาขาเศรษฐศาสตร์มีศักดิ์และสิทธิ์เท่ากับรางวัลในสาขาอื่น ๆ การมอบรางวัลนี้ ก็จะมอบในวันเดียวกันกับรางวัลโนเบลสาขาอื่น โดยมีกษัตริย์สวีเดนเป็นผู้มอบตั้งแต่ปี 1902 เป็นต้นมา ได้รับเหรียญตรา และจำนวนเงินเท่าเทียมกัน ซึ่งในตอนแรกนั้นกษัตริย์ออสการ์ที่ 2 แห่งสวีเดนทรงไม่เห็นด้วยที่จะให้มีการมอบรางวัลที่สำคัญสูงสุดระดับประเทศนี้ให้กับคนต่างชาติ แต่สุดท้ายพระองค์ก็ทรงเปลี่ยนพระทัยเนื่องจากทรงเล็งเห็นว่ารางวัลที่สำคัญนี้จะสร้างชื่อเสียงให้กับประเทศ

ดูเพิ่ม
-------

* รายชื่อผู้ได้รับรางวัลโนเบล
* รายชื่อผู้ได้โนเบลแบ่งตามประเทศ

อ้างอิง
-------

1. ↑  sold for up to US$4.76 million (see Palermo, Elizabeth. Nobel Prize Medal Fetches Record-Breaking $4.76 Million Live Science, December 5, 2014.)
2. ↑  Shalev, Baruch Aba (2005). p. 8. `{{cite book}}`: `|title=` ไม่มีหรือว่างเปล่า (help)
3. ↑  ก่อนหน้านี้ : มอบรางวัล "โนเบล" เป็นครั้งแรก เก็บถาวร 2006-11-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน โดย ผู้จัดการรายวัน 10 ธันวาคม พ.ศ. 2547 20:23 น.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ (อังกฤษ)
* The Nobel e-Museum - พิพิธภัณฑ์โนเบล
* The Nobel Foundation - มูลนิธิโนเบล
* คณะกรรมการโนเบล เก็บถาวร 2006-10-08 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน แห่ง ราชบัณฑิตยสถานสวีเดน
* คณะกรรมการโนเบล เก็บถาวร 2004-08-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน แห่ง สถาบัน Karolinska
* The Swedish Academy เก็บถาวร 2004-08-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* คณะกรรมการโนเบลนอร์เวย์ เก็บถาวร 2013-10-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* The Nobel Prize Internet Archive - เว็บอย่างไม่เป็นทางการ
* Timeline of Nobel Winners

| * ด
* ค
* ก
 รางวัลโนเบล |
| --- |
| 
* รายชื่อผู้ได้รับรางวัลโนเบล

 |
| 
* สาขาเคมี
* สาขาวรรณกรรม
* สาขาสันติภาพ
* สาขาฟิสิกส์
* สาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์

 |
| รางวัลเพื่อระลึกถึงอัลเฟรด โนเบล: สาขาเศรษฐศาสตร์ |