แผนที่แสดงแผ่นเปลือกโลก
แผ่นเปลือกโลก
**การแปรสัณฐานแผ่นธรณีภาค** (อังกฤษ: plate tectonics; มาจากภาษากรีก: τέκτων, "tektōn" แปลว่า "ผู้สร้าง") เป็นทฤษฎีเชิงธรณีวิทยาที่ถูกพัฒนาขึ้นเพื่ออธิบายถึงหลักฐานจากการสังเกตการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลกขนาดใหญ่ โดยทฤษฎีนี้ได้พัฒนาต่อยอดจากทฤษฎีการเลื่อนไหลของทวีปเดิมที่ถูกเสนอขึ้นมาระหว่าง พ.ศ. 2443-2493 ทฤษฎีธรณีแปรสัณฐานนี้ได้รับการยอมรับเป็นที่แพร่หลายหลังจากการเสนอแนวคิดที่เกี่ยวกับการกระจายของพื้นทะเลในคริสต์ทศวรรษที่ 1960 (ช่วงต้น พ.ศ. 2500)

โครงสร้างส่วนนอกของโลกนั้นแบ่งตามคุณสมบัติของชั้นหินต่อคลื่นไหวสะเทือนได้สองชั้น ชั้นที่อยู่นอกสุดคือชั้นธรณีภาค อันประกอบด้วยเปลือกโลกและเนื้อโลก ชั้นบนซึ่งมีอุณหภูมิต่ำและแข็งเกร็ง ชั้นล่างลงไปคือชั้นฐานธรณีภาค (asthenosphere) ซึ่งมีสถานะเป็นของแข็งแต่มีความยืดหยุ่นค่อนข้างต่ำและขาดความแข็งแรง อีกทั้งยังสามารถเคลื่อนที่ได้คล้ายของเหลวเมื่อพิจารณาในช่วงระยะเวลาเชิงธรณีวิทยา ชั้นแมนเทิลที่อยู่ลึกลงไปภายใต้ชั้นดินอ่อนนั้นจะมีความแข็งมากขึ้นอีกครั้ง กระนั้นความแข็งดังกล่าวไม่ได้มาจากการเย็นลงของอุณหภูมิ แต่เนื่องมาจากความดันที่มีอยู่สูง

ธรณีภาคแบ่งเป็นแผ่นเปลือกโลกหลายแผ่นประกอบกัน ในกรณีของโลกสามารถแบ่งเป็นแผ่นขนาดใหญ่ได้เจ็ดแผ่น และแผ่นขนาดเล็กอีกจำนวนมาก แผ่นเปลือกโลกเหล่านี้เคลื่อนที่สัมพันธ์กับแผ่นเปลือกโลกอื่นๆ ขอบของเปลือกโลกสามารถแบ่งได้เป็นสามประเภทตามลักษณะการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลกสัมพัทธ์ของแผ่นเปลือกโลกสองแผ่นนั้น คือ ขอบเปลือกโลกที่มีการชนกันหรือบรรจบกัน, ขอบเปลือกโลกที่มีการแยกตัวออกจากกันหรือกระจายจากกัน และขอบเขตที่มีการแปลงสภาพ ปรากฏการณ์ทางธรณีวิทยาต่างๆ ได้แก่แผ่นดินไหว, ภูเขาไฟปะทุ, การก่อตัวของภูเขา และการเกิดขึ้นของร่องลึกก้นสมุทรนั้นจะเกิดขึ้นพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงของขอบเขตแผ่นดิน การเคลื่อนตัวด้านข้างของแผ่นดินนั้นมีอัตราเร็วอยู่ระหว่าง 0.66 ถึง 8.50 เซนติเมตรต่อปี

แผ่นเปลือกโลกขนาดใหญ่
---------------------

แผ่นเปลือกโลกที่มีขนาดใหญ่ได้แก่

* แผ่นแอฟริกา: ครอบคลุมทวีปแอฟริกา เป็นเปลือกโลกภาคพื้นทวีป
* แผ่นแอนตาร์กติก: ครอบคลุมทวีปแอนตาร์กติกา เป็นเปลือกโลกภาคพื้นทวีป
* แผ่นออสเตรเลีย: ครอบคลุมออสเตรเลีย (เคยเชื่อมกับแผ่นอินเดียเมื่อประมาณ 50-55 ล้านปีก่อน) เป็นเปลือกโลกภาคพื้นทวีป
* แผ่นยูเรเชีย: ครอบคลุมทวีปเอเชียและยุโรป เป็นเปลือกโลกภาคพื้นทวีป
* แผ่นอเมริกาเหนือ: ครอบคลุมทวีปอเมริกาเหนือและทางตะวันออกเฉียงเหนือของไซบีเรีย เป็นเปลือกโลกภาคพื้นทวีป
* แผ่นอเมริกาใต้: ครอบคลุมทวีปอเมริกาใต้ เป็นเปลือกโลกภาคพื้นทวีป
* แผ่นแปซิฟิก: ครอบคลุมมหาสมุทรแปซิฟิก เปลือกโลกภาคพื้นสมุทร

นอกจากนี้ยังมีแผ่นเปลือกโลกที่มีขนาดเล็กกว่า ได้แก่ แผ่นอินเดีย, แผ่นอาระเบีย, แผ่นแคริบเบียน, แผ่นฮวนเดฟูกา, แผ่นนาสกา, แผ่นทะเลฟิลิปปินส์, และแผ่นสโกเชีย

การเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลกนั้นมีสาเหตุมาจากการรวมตัวและแตกออกของทวีปเมื่อผ่านช่วงเวลาหนึ่ง ๆ รวมถึงการรวมตัวของมหาทวีปในบางครั้ง ซึ่งได้รวมทุกทวีปเข้าด้วยกัน มหาทวีปโรดิเนีย (Rodinia) นั้นคาดว่าก่อตัวขึ้นเมื่อหนึ่งพันล้านปีที่ผ่านมา และได้ครอบคลุมผืนดินส่วนใหญ่บนโลก จากนั้นจึงเกิดการแตกตัวไปเป็นแปดทวีปเมื่อ 600 ล้านปีที่แล้ว ทวีปทั้งแปดนี้ต่อมาเข้ามาร่วมตัวกันเป็นมหาทวีปอีกครั้ง โดยมีชื่อว่าแพนเจีย (Pangaea) และในที่สุด แพนเจียก็แตกออกไปเป็นทวีปลอเรเชีย (Laurasia) ซึ่งกลายมาเป็นทวีปอเมริกาเหนือและยูเรเชีย และทวีปกอนด์วานา (Gondwana) ซึ่งกลายมาเป็นทวีปอื่น ๆ นอกเหนือจากที่ได้กล่าวข้างต้น ดังที่เห็นกันอยู่ทุกวันนี้

การเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลก
-----------------------------

การเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลก
การเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลก (plate motion) คือลักษณะการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลก 2 แผ่นที่อยู่ติดกัน สามารถจำแนกได้ออกเป็น 3 รูปแบบ ตามลักษณะการเคลื่อนที่สัมพัทธ์กันระหว่างแผ่นเปลือกโลกทั้งสอง ได้ดังต่อไปนี้

* การเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลกแบบเคลื่อนผ่านกัน
* การเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลกแบบเคลื่อนแยกจากกัน
* การเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลกแบบชนเข้าหากัน

อ้างอิง
-------

* McKnight Tom (2004). *Geographica: The complete illustrated Atlas of the world*. New York: Barnes and Noble Books. ISBN 076075974X.
* Oreskes, Naomi (ed) (2003). *Plate Tectonics: An Insider's History of the Modern Theory of the Earth*. Westview. ISBN 0813341329. `{{cite book}}`: `|author=` มีชื่อเรียกทั่วไป (help)
* *Mantle Convection in the Earth and Planets*. Cambridge: Cambridge University Press. 2001. ISBN 052135367X. `{{cite book}}`: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ `|unused_data=` ถูกละเว้น (help)
* Stanley Steven M (1999). *Earth System History*. W.H. Freeman. pp. 211–228. ISBN 0716728826.
* Tanimoto Toshiro, Lay Thorne (2000). "Mantle dynamics and seismic tomography". *Proceedings of the National Academy of Science*. **97**: 12409. doi:10.1073/pnas.210382197. PMID 11035784.
* Thompson Graham R, Turk Jonathan (1991). *Modern Physical Geology*. Saunders College Publishing. ISBN 0030253985.
* Turcotte DL, Schubert G (2002). *Geodynamics: Second Edition*. New York: John Wiley & Sons. ISBN 0521666244.
* Winchester, Simon (2003). *Krakatoa: The Day the World Exploded: August 27, 1883*. HarperCollins. ISBN 0066212855.
* Atkinson L, Sancetta C (1993). "Hail and farewell". *Oceanography*. **6** (34).
* Lyman J, Fleming RH (1940). "Composition of Seawater". *J Mar Res*. **3**: 134–146.
* Sverdrup HU, Johnson MW, Fleming RH (1942). *The Oceans: Their physics, chemistry and general biology*. Englewood Cliffs: Prentice-Hall. p. 1087.`{{cite book}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
* Vine FJ, Matthews DH (1963). "Magnetic anomalies over oceanic ridges". *Nature*. **199**: 947–949. doi:10.1038/199947a0.

| * ด
* ค
* ก
องค์ประกอบของธรรมชาติ |
| --- |
| เอกภพ | 
* ปริภูมิ
* เวลา
* พลังงาน
* สสาร
	+ อนุภาค
	+ ธาตุ
* ความเปลี่ยนแปลง

 |
| โลก | 
* วิทยาศาสตร์โลก
* ประวัติศาสตร์ (ทางธรณีวิทยา)
* โครงสร้าง
* ธรณีวิทยา
* การแปรสัณฐานแผ่นธรณีภาค
* มหาสมุทร
* สมมติฐานไกอา
* อนาคต

 |
| ลมฟ้าอากาศ | 
* อุตุนิยมวิทยา
* บรรยากาศ (โลก)
* ภูมิอากาศ
* เมฆ
* ฝน
* หิมะ
* แสงอาทิตย์
* น้ำขึ้นน้ำลง
* ลม
	+ ทอร์นาโด
	+ พายุหมุนเขตร้อน

 |
| สิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ | 
* นิเวศวิทยา
* ระบบนิเวศ
* ฟิลด์
* การแผ่รังสี
* ความเป็นป่า
* ไฟป่า

 |
| ชีวิต | 

|  |
| --- |
| 
* ต้นกำเนิด (กำเนิดจากสิ่งไร้ชีวิต)
* ประวัติศาสตร์วิวัฒนาการ
* ชีวมณฑล
* ลำดับขั้น
* ชีววิทยา (ชีววิทยาดาราศาสตร์)

 |
| 
* ความหลากหลายทางชีวภาพ
* สิ่งมีชีวิต
* ยูแคริโอต
	+ พฤกษชาติ
		- พืช
	+ สัตวชาติ
		- สัตว์
	+ เห็ดรา
	+ โพรทิสต์
* โพรแคริโอต
	+ อาร์เคีย
	+ แบคทีเรีย
* *ไวรัส*

 |

 |
| 
* หมวดหมู่ หมวดหมู่

 |