ตัวเลขอาหรับตะวันออกบนนาฬิกาที่รถไฟใต้ดินไคโร

**ตัวเลขอาหรับตะวันออก** (อังกฤษ: Eastern Arabic numerals) มีอีกชื่อว่า **ตัวเลขอาหรับ-อินเดีย** (*Arabic-Indic numerals*) หรือ **ตัวเลขอินเดีย–อาหรับ** (*Indo–Arabic numerals*) เป็นสัญลักษณ์ที่ใช้แทนเลขโดดร่วมกับชุดตัวอักษรอาหรับในประเทศแถบอัลมัชริก (ส่วนตะวันออกของโลกอาหรับ), คาบสมุทรอาหรับ และรูปแบบอื่นในประเทศที่ใช้ตัวเลขเปอร์เซียในที่ราบสูงอิหร่านและเอเชีย

ต้นกำเนิด
---------

ตัวเลขนี้มีที่มาจากระบบตัวเลขอินเดียโบราณ ซึ่งนำกลับมาใช้ใหม่ในช่วงยุคทองของอิสลามในหนังสือ *On the Calculation with Hindic Numerals* ที่เขียนโดยนักคณิตศาสตร์และวิศวกรชาวเปอร์เซียนาม อัลเคาะวาริซมี

ชื่ออื่น
--------

ตัวเลขเหล่านี้มีชื่อในภาษาอาหรับว่า *อัรกอมฮินดียะฮ์* (أَرْقَام هِنْدِيَّة) ส่วนในภาษาอังกฤษบางครั้งมีอีกชื่อเรียกว่า *ตัวเลขอินเดีย* (*Indic numerals*) หรือ *ตัวเลขอาหรับ-อินเดีย* (*Arabic-Indic numerals*) อย่างไรก็ตาม บางครั้งคำเหล่านี้ไม่นิยมใช้งานเพราะอาจทำให้เกิดความสับสนกับระบบตัวเลขฮินดู-อาหรับที่ใช้อักษรตระกูลพราหมีในอนุทวีปอินเดีย

ตัวเลข
------

แต่ละตัวเลขในแบบเปอร์เซียมีจุดยูนิโคดต่างกัน แม้ว่าจะมีรูปร่างคล้ายกับตัวเลขอาหรับตะวันออกก็ตาม อย่างไรก็ตาม รูปแบบที่ใช้ในภาษาอูรดู, สินธ์ และภาษาในเอเชียใต้อื่น ๆ ไม่ได้ใส่รหัสแยกจากแบบเปอร์เซีย

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| อาหรับตะวันตก | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| อาหรับตะวันออก | ٠ | ١ | ٢ | ٣ | ٤ | ٥ | ٦ | ٧ | ٨ | ٩ | ١٠ |
| เปอร์เซีย | ۴ | ۵ | ۶ |
| อูรดู | ۴ (Ր) | ۶ (Ч) | ۷ (<) |
| อับญัด |  | ا | ب | ج | د | ه | و | ز | ح | ط | ي |

1. ↑  U+0660 ถึง U+0669
2. ↑  U+06F0 ถึง U+06F9 เลข 4, 5 และ 6 มีความแตกต่างจากอาหรับตะวันออก
3. ↑  บล็อกยูนิโคดเดียวกันกับเปอร์เซีย แต่จัดภาษาเป็นอูรดู ตัวเลข 4, 6 และ 7 มีความแตกต่างจากเปอร์เซีย ในบางอุปกรณ์ตัวเลขอาจแสดงคล้ายกับของเปอร์เซีย

ตัวเลขเรียงจากตำแหน่งหลักน้อยสุดทางขวา และตำแหน่งหลักมากสุดทางซ้าย ซึ่งเหมือนกับรูปแบบของตัวเลขอาหรับตะวันตก แม้ว่าอักษรอาหรับเขียนจากขวาไปซ้ายก็ตาม

เครื่องหมายลบเขียนไว้ทางด้านขวาของจำนวน เช่น −٣ (−3)

เศษส่วนในบรรทัดเขียนด้วยการนำตัวเศษและตัวส่วนมาตั้งทางซ้ายและขวาของเครื่องหมายทับเศษส่วนตามลำดับ เช่น ٢/٧ (2/7).

จุลภาคปกติ , หรือสัญลักษณ์ ٫ ทำหน้าที่เป็นสัญลักษณ์แบ่งเลขฐานสิบ ดังปรากฏใน ٣,١٤١٥٩٢٦٥٣٥٨ (3.14159265358)

จุลภาคอาหรับ ، หรือสัญลักษณ์ ٬ อาจใช้เป็นตัวคั่นหลักพัน เช่น ١،٠٠٠،٠٠٠،٠٠٠ (1,000,000,000).

การใช้งานในปัจจุบัน
-------------------

แป้นพิมพ์โทรศัพท์อาหรับสมัยใหม่ที่มีตัวเลขอาหรับสองแบบ: แบบอาหรับตะวันตกข้างซ้าย และแบบอาหรับตะวันออกข้างขวา
มีผู้ใช้งานตัวเลขอาหรับตะวันออกมากกว่าตัวเลขอาหรับตะวันตกในประเทศทางตะวันออกของโลกอาหรับ โดยเฉพาะในประเทศอิหร่านและอัฟกานิสถาน

ในเอเชียบริเวณที่พูดภาษาอาหรับ เช่นเดียวกันกับอียิปต์และซูดาน มีการใช้ตัวเลขสองรูปแบบ (และมักใช้งานควบคู่กันไป) แม้ว่าตัวเลขอาหรับตะวันตกจะมีผู้ใช้งานมากขึ้น อย่างในซาอุดีอาระเบีย ส่วนสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ใช้ตัวเลขทั้งสองรูปแบบ แต่ในแถบอัลมัฆริบใช้เฉพาะตัวเลขอาหรับตะวันตกเท่านั้น

ดูเพิ่ม
-------

* ตัวเลขอาหรับ
* ตัวเลขอับญัด

อ้างอิง
-------


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **ตัวเลขอาหรับตะวันออก**

1. ↑  "Glossary of Unicode terms". สืบค้นเมื่อ 2 September 2015.
2. ↑  "Arabic–Indic Numerals / أرقام هندية - Learn Arabic with Polly Lingual". *pollylingu.al* (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2023-03-15.
3. ↑  "Glossary". สืบค้นเมื่อ 2 September 2015.
4. ↑  Menninger, Karl (1992). *Number words and number symbols: a cultural history of numbers*. Courier Dover Publications. p. 415. ISBN 0-486-27096-3.