วิวัฒนาการของระบบยูนิกซ์และเหมือนยูนิกซ์ เริ่มในปี 1969
**ระบบปฏิบัติการเหมือนยูนิกซ์** (**Unix-like**, **UN\*X** หรือ **\*nix**) เป็นระบบปฏิบัติการที่ทำงานในลักษณะคล้ายกับระบบยูนิกซ์ แม้ว่าจะไม่จำเป็นต้องเป็นไปตามหรือได้รับการรับรองในเวอร์ชันใดๆ ของ Single UNIX Specification โปรแกรมประยุกต์เหมือนยูนิกซ์ คือโปรแกรมประยุกต์ที่ทำงานเหมือนกับ Unix command หรือ เชลล์ ที่เกี่ยวข้อง ถึงแม้ว่าจะมีหลักปรัชญาโดยทั่วไป(ปรัชญายูนิกซ์)สำหรับการออกเหมือนยูนิกซ์ กระนั้นก็ไม่มีมาตรฐานทางเทคนิค ที่กำหนดคำนี้ และผู้คนก็อาจมีความคิดเห็นแตกต่างกันว่าระดับของระบบปฏิบัติการหรือโปรแกรมประยุกต์ต้องมีคุณสมบัติอย่างไรถึงจะเรียกว่าเป็นเหมือนยูนิกซ์ได้

ระบบปฏิบัติการเหมือนยูนิกซ์ที่รู้จักกันดีมีตัวอย่างเช่น ลินุกซ์ และ เบิร์กลีย์ซอฟต์แวร์ดิสทริบิวชัน ระบบเหล่านี้มักใช้บนเซิร์ฟเวอร์ เช่นเดียวกับคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลและอุปกรณ์อื่นๆ แอปพลิเคชันยอดนิยมจำนวนมาก เช่น อะแพชี เว็บเซิร์ฟเวอร์ และ แบช ได้รับการออกแบบมาเพื่อใช้กับระบบที่มีลักษณะเหมือนยูนิกซ์เช่นกัน

หนึ่งในคุณสมบัติที่สำคัญของระบบเหมือนยูนิกซ์ คือความสามารถในการรองรับผู้ใช้หลายคนและกระบวนการต่างๆ พร้อมกัน ช่วยให้ผู้ใช้สามารถรันหลายโปรแกรมพร้อมกัน และแบ่งปันทรัพยากร เช่น หน่วยความจำและพื้นที่ดิสก์ ซึ่งตรงกันข้ามกับระบบปฏิบัติการรุ่นเก่าหลายระบบ ซึ่งได้รับการออกแบบมาเพื่อรองรับผู้ใช้หรือกระบวนการเพียงรายเดียวในแต่ละครั้ง คุณสมบัติที่สำคัญอีกประการหนึ่งของระบบเหมือนยูนิกซ์ คือ ความเป็นโมดูลาร์ ซึ่งหมายความว่าระบบปฏิบัติการประกอบด้วยส่วนประกอบขนาดเล็กจำนวนมากที่สามารถใช้แทนกันได้ ซึ่งสามารถเพิ่มหรือลบออกได้ตามต้องการ ทำให้ง่ายต่อการปรับแต่งระบบปฏิบัติการให้เหมาะกับความต้องการของผู้ใช้หรือสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกัน

คำนิยาม
-------

Open Group เป็นเจ้าของเครื่องหมายการค้ายูนิกซ์และดูแลข้อกำหนด Single UNIX Specification โดยใช้ชื่อ "UNIX" เป็น เครื่องหมายรับรอง พวกเขาไม่อนุมัติคำว่า "เหมือนยูนิกซ์" โดยถือว่าเป็นการใช้เครื่องหมายการค้าในทางที่ผิด หลักเกณฑ์ของพวกเขากำหนดให้แสดง "UNIX" เป็นตัวพิมพ์ใหญ่หรือแยกความแตกต่างจากข้อความโดยรอบ และยังสนับสนุนอย่างยิ่งให้ใช้เป็นคำคุณศัพท์ที่ใช้สร้างแบรนด์สำหรับคำทั่วไป เช่น "ระบบ UNIX" และไม่สนับสนุนการใช้ในวลีที่มีการใส่ยัติภังค์ 

บุคคลอื่นมักถือว่า "Unix" เป็น เครื่องหมายการค้าทั่วไป บางคนเพิ่มอักขระไวด์การ์ดลงไปในชื่อเพื่อสร้างคำย่อเช่น "Un\*x"  หรือ "\*nix" เนื่องจากระบบเหมือนยูนิกซ์มักจะมีชื่อที่เหมือนกับคำว่า Unix เช่น AIX, A/UX, HP-UX, IRIX, Linux, Minix, Ultrix, Xenix และ XNU. รูปแบบอย่าง "Un\*x" หรือ "\*nix" นั้นไม่ได้ตรงกับชื่อระบบหลายๆ ชื่อจริงๆ แต่โดยทั่วไปยังคงเป็นที่รู้จักในการอ้างถึงระบบยูนิกซ์, ระบบสืบทอด หรือระบบที่เหมือนกัน แม้แต่ระบบที่มีชื่อต่างกันโดยสิ้นเชิง เช่น Darwin / macOS, illumos / Solaris หรือ FreeBSD

ในปี พ.ศ. 2550 Wayne R. Gray ฟ้องร้องเพื่อโต้แย้งสถานะของยูนิกซ์ในฐานะเครื่องหมายการค้า แต่แพ้คดี และแพ้อีกครั้งในการอุทธรณ์ โดยศาลสนับสนุนเครื่องหมายการค้าและความเป็นเจ้าของเครื่องหมายการค้า

ความเป็นมา
----------

 ประวัติย่อของระบบปฏิบัติการเหมือนยูนิกซ์
ระบบเหมือนยูนิกซ์เริ่มปรากฏในช่วงปลายทศวรรษ 1970 และต้นทศวรรษ 1980 เวอร์ชัน ที่เป็นกรรมสิทธิ์ หลายเวอร์ชัน เช่น Idris (1978), UNOS (1982), Coherent (1983) และ UniFlex (1985) มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ธุรกิจมีฟังก์ชันการทำงานสำหรับผู้ใช้ทางวิชาการของ UNIX

เมื่อเอทีแอนด์ทีอนุญาตให้ใช้สิทธิ์ไบนารี่เชิงพาณิชย์ที่มีราคาไม่แพงนักสำหรับ ยูนิกซ์ ในปี 2522 ระบบที่เป็นกรรมสิทธิ์ต่างๆ ก็ได้รับการพัฒนาบนพื้นฐานของระบบดังกล่าว รวมถึง AIX, HP-UX, IRIX, SunOS, Tru64, Ultrix และ Xenix สิ่งเหล่านี้แทนที่โคลนที่เป็นกรรมสิทธิ์ส่วนใหญ่ ความไม่เข้ากันที่เพิ่มขึ้นระหว่างระบบเหล่านี้นำไปสู่การสร้างมาตรฐานการทำงานร่วมกัน รวมถึง พอซิกส์ และ Single UNIX Specification

สิ่งทดแทนยูนิกซ์ที่ ฟรี ราคาประหยัด และไม่มีข้อจำกัดต่างๆ เกิดขึ้นในช่วงทศวรรษ 1980 และ 1990 รวมถึง 4.4BSD, Linux และ Minix สิ่งเหล่านี้บางส่วนเป็นพื้นฐานสำหรับระบบเหมือนยูนิกซ์เชิงพาณิชย์ เช่น BSD/OS และ macOS (Mac) OS X/macOS หลายเวอร์ชันที่ทำงานบนคอมพิวเตอร์ Mac ที่ใช้ Intel ได้รับการรับรองภายใต้ Single UNIX Specification        BSD เวอร์ชั่นต่างๆ เป็นลูกหลานของยูนิกซ์ที่พัฒนาโดยมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียที่ Berkeley พร้อมรหัสต้นทางยูนิกซ์ จาก Bell Labs อย่างไรก็ตาม ฐานรหัส BSD ได้มีการพัฒนาตั้งแต่นั้นมา โดยแทนที่รหัส AT&T ทั้งหมด เนื่องจาก เบิร์กลีย์ซอฟต์แวร์ดิสทริบิวชัน เวอร์ชั่นต่างๆ ไม่ได้รับการรับรองว่าสอดคล้องกับ Single UNIX Specification จึงเรียกว่า "เหมือนยูนิกซ์" แทนที่จะเป็น "ยูนิกซ์"

หมวดหมู่
--------

เดนนิส ริตชี หนึ่งในผู้สร้างยูนิกซ์ตัวดั้งเดิม แสดงความคิดเห็นว่าระบบเหมือนยูนิกซ์ เช่น ลินุกซ์เป็นระบบยูนิกซ์ *โดยพฤตินัย*  เอริก เอส. เรย์มอนด์ และ ร็อบ แลนด์ลีย์ แนะนำว่ามีระบบที่เหมือนยูนิกซ์สามประเภท: 

### ยูนิกซ์ทางพันธุกรรม

ระบบเหล่านั้นมีความเชื่อมโยงในอดีตกับฐานรหัสจากเอทีแอนด์ที ระบบยูนิกซ์เชิงพาณิชย์ส่วนใหญ่จัดอยู่ในประเภทนี้ ระบบ BSD ก็เช่นกัน ซึ่งเป็นลูกหลานของงานที่ทำที่ มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ ในช่วงปลายทศวรรษ 1970 และต้นทศวรรษ 1980 ระบบเหล่านี้บางระบบไม่มีรหัสดั้งเดิมของเอทีแอนด์ที แต่ยังสามารถติดตามบรรพบุรุษของมันไปยังการออกแบบของเอทีแอนด์ทีได้

### เครื่องหมายการค้าหรือตราสินค้ายูนิกซ์

ระบบเหล่านี้ — ‌ ที่มักจะมีลักษณะเชิงพาณิชย์ — กำหนดโดย Open Group เพื่อให้ตรงตาม Single UNIX Specification และได้รับอนุญาตให้ใช้ชื่อยูนิกซ์อย่างเป็นทางการ ระบบดังกล่าวส่วนใหญ่เป็นอนุพันธ์ทางการค้าของฐานรหัสจาก ยูนิกซ์ซิสเต็มไฟฟ์ ในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง แม้ว่า Apple macOS 10.5 และใหม่กว่าจะเป็นตัวแปร BSD ที่ได้รับการรับรอง EulerOS และ Inspur K-UX เป็นการแจกจ่ายลินุกซ์ที่ได้รับการรับรอง และระบบอื่นๆ บางระบบ (เช่น IBM z/OS ) ได้รับเครื่องหมายการค้าผ่านชั้นความเข้ากันได้ของพอซิกส์ และไม่ใช่ระบบยูนิกซ์โดยสายเลือด ระบบยูนิกซ์โบราณหลายระบบไม่ตรงตามคำจำกัดความนี้อีกต่อไป

### ยูนิกซ์เชิงปฏิบัติ

โดยทั่วไปแล้ว ระบบเหมือนยูนิกซ์ใดๆ ที่ทำงานในลักษณะที่สอดคล้องกับข้อกำหนดเฉพาะของ UNIX โดยประมาณ รวมถึงการมี "โปรแกรมที่จัดการการเข้าสู่ระบบและ command line sessions ของคุณ ";  โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สิ่งนี้สามารถอ้างถึงระบบเช่น ลินุกซ์ หรือ Minix ที่ทำงานคล้ายกับระบบยูนิกซ์ แต่ไม่มีการเชื่อมต่อทางพันธุกรรมหรือเครื่องหมายการค้ากับฐานรหัสเอทีแอนด์ที การใช้งานการออกเหมือนยูนิกซ์แบบเสรีและต้นทางเปิดส่วนใหญ่ ไม่ว่าจะเป็นยูนิกซ์ทางพันธุกรรมหรือไม่ก็ตาม ตกอยู่ในคำจำกัดความที่จำกัดของหมวดหมู่ที่สามนี้ เนื่องจากต้องเสียค่าใช้จ่ายในการได้รับใบรับรอง Open Group ซึ่งมีค่าใช้จ่ายหลายพันดอลลาร์ 

ประมาณปี 2544 Linux ได้รับโอกาสในการได้รับการรับรอง รวมถึงความช่วยเหลือฟรีจากประธานพอซิกส์ Andrew Josey ในราคาหนึ่งดอลลาร์(เชิงสัญลักษณ์) [  ] มีกิจกรรมบางประการที่ทำให้ลินุกซ์สอดคล้องกับพอซิกส์ โดย Josey ได้เตรียมรายการความแตกต่างระหว่างมาตรฐานพอซิกส์และข้อกำหนดฐานมาตรฐาน**ลินุกซ์** แต่ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2548 โครงการนี้ถูกปิดตัวลงเนื่องจาก ขาดความสนใจในคณะทำงานฐานมาตรฐาน**ลินุกซ์**

ชั้นความเข้ากันได้
------------------

ระบบปฏิบัติการที่ไม่ใช่เหมือนยูนิกซ์บางระบบมีชั้นความเข้ากันได้เหมือนยูนิกซ์ โดยมีฟังก์ชันการทำงานคล้ายยูนิกซ์ ที่แตกต่างกันไป

* UNIX System Services ของ IBM z/OS ครบถ้วนเพียงพอที่จะได้รับการรับรองเป็นเครื่องหมายการค้ายูนิกซ์
* Cygwin, MSYS และ MSYS2 แต่ละตัวมีสภาพแวดล้อม GNU ที่ด้านบนของ API ผู้ใช้ ไมโครซอฟท์ วินโดวส์ซึ่งเพียงพอสำหรับการรวบรวมและเรียกใช้ซอฟต์แวร์ต้นทางเปิดส่วนใหญ่
* MKS Toolkit และ UWIN เป็นเครื่องมือการทำงานร่วมกันที่ครอบคลุมซึ่งช่วยให้สามารถย้ายโปรแกรมยูนิกซ์ไปยังวินโดวส์ได้
* ระบบชนิด Windows NT มี ระบบย่อยสิ่งแวดล้อม พอซิกส์
* ระบบย่อยสำหรับแอปพลิเคชันที่ใช้ยูนิกซ์ (ก่อนหน้านี้ Interix) ให้บริการฟังก์ชันการทำงานเหมือนยูนิกซ์ ในฐานะระบบย่อยของ Windows NT (เลิกพัฒนาแล้ว)
* ระบบย่อยวินโดวส์สำหรับลินุกซ์มีอินเทอร์เฟซเคอร์เนลที่เข้ากันได้กับ ลินุกซ์ ซึ่งพัฒนาโดยไมโครซอฟต์ และไม่มีโค้ดลินุกซ์ โดยมี ไบนารี โหมดผู้ใช้ของ Ubuntu ทำงานทับอยู่
	+ ระบบย่อยวินโดวส์สำหรับลินุกซ์เวอร์ชัน 2 (WSL2) มอบสภาพแวดล้อมลินุกซ์ที่ทำงานได้อย่างสมบูรณ์ซึ่งทำงานในเครื่องเสมือน

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Legal: Trademark Guidelines". The Open Group. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ October 2, 2013. สืบค้นเมื่อ November 4, 2013.
2. ↑  Eric S. Raymond; Guy L. Steele Jr. "UN\*X". *The Jargon File*. สืบค้นเมื่อ January 22, 2009.
3. ↑   (January 7, 2011).
4. ↑  "More Wayne Gray. No! Again? Still?! Yes. He Wants to Reopen Discovery in the USPTO Dispute". *Groklaw*. April 22, 2011. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ June 18, 2022. สืบค้นเมื่อ September 26, 2022.
5. ↑  "Mac OS X Version 10.5 on Intel-based Macintosh computers". The Open Group. สืบค้นเมื่อ December 4, 2014.
6. ↑  "Mac OS X Version 10.6 on Intel-based Macintosh computers". The Open Group. สืบค้นเมื่อ December 4, 2014.
7. ↑  "Mac OS X Version 10.8 on Intel-based Macintosh computers". The Open Group. สืบค้นเมื่อ December 4, 2014.
8. ↑  "OS X Version 10.9 on Intel-based Macintosh computers". The Open Group. สืบค้นเมื่อ December 4, 2014.
9. ↑  "OS X version 10.10 Yosemite on Intel-based Mac computers". The Open Group. สืบค้นเมื่อ October 23, 2015.
10. ↑  "OS X version 10.11 El Capitan on Intel-based Mac computers". The Open Group. สืบค้นเมื่อ October 23, 2015.
11. ↑  "macOS version 10.12 Sierra on Intel-based Mac computers". The Open Group. สืบค้นเมื่อ October 13, 2016.
12. ↑  Interview with Dennis M. Ritchie Manuel Benet, *LinuxFocus*, July 1999
13. ↑  The meaning of 'Unix' Eric Raymond and Rob Landley, *OSI Position Paper on the SCO-vs.-IBM Complaint*
14. ↑  "Introduction to UNIX – Part 1: Basic Concepts". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ April 5, 2018. สืบค้นเมื่อ April 4, 2014.
15. ↑  "The Open Brand Fee Schedule". The Open Group. November 6, 2003. สืบค้นเมื่อ July 22, 2022.
16. 1 2  Andrew Josey (August 20, 2005). "Conflicts between ISO/IEC 9945 (POSIX) and the Linux Standard Base". The Open Group. สืบค้นเมื่อ July 23, 2012.
17. ↑  "What is the Windows Subsystem for Linux?". *Microsoft Docs*. July 18, 2023.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* นิยามคำว่าเหมือนยูนิกซ์ (unix-like) โดย The Linux Information Project (LINFO)
* ประวัติยูนิกซ์ – กราฟเส้นเวลาประวัติศาสตร์ของระบบยูนิกซ์และเหมือนยูนิกซ์ส่วนใหญ่โดย Éric Lévénez
* Grokline's UNIX Ownership History Project –  a project to map out the technical history of UNIX and Unix-like systems ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (เก็บถาวร มิถุนายน 22, 2004)


| * ด
* ค
* ก
ระบบยูนิกซ์และเหมือนยูนิกซ์(รวมทั้งระบบปฏิบัติการ, โปรแกรมประยุกต์และระบบอื่นๆ ที่ทำหน้าที่คล้ายกัน) |
| --- |
| ***เบิร์กลีย์ซอฟต์แวร์ดิสทริบิวชัน (BSD)*** | 
* *386บีเอสดี*
	+ ฟรีบีเอสดี
	+ เน็ตบีเอสดี
	+ โอเพนบีเอสดี
	+ ดรากอนฟลายบีเอสดี
* เน็กซ์สเต็ป
* ดาร์วิน
	+ แมคโอเอส
	+ ไอโอเอส
	+ ออดีโอโอเอส
	+ ไอแพดโอเอส
	+ ทีวีโอเอส
	+ วอตช์โอเอส
		- บริดจ์โอเอส
* *ซันโอเอส*
* *อัลทริกซ์*

 |
| การแจกจ่ายลินุกซ์ | 

|  |  |
| --- | --- |
| แอนดรอยด์ | 
* ลิเนียจโอเอส
* วันยูไอ

 |
| อาร์ชลินุกซ์ | 
* แมนจาโร
* เอ็นเดเวอร์โอเอส

 |
| เดเบียน | 

|  |  |
| --- | --- |
| อูบุนตู | 
* เป็นทางการ:
* คูบุนตู
* ลูบุนตู
* ซูบุนตู
* อูบุนตู ไคลิน

* ไม่เป็นทางการ:
* ลินุกซ์มินต์
* ลินุกซ์ไลต์
* ป๊อป!\_โอเอส

 |
| ระบบเสริมแต่งอื่นๆ: | 
* คาลีลินุกซ์
* เชินตู้เชาจั้วซี่ถ่ง
* สแล็กซ์

 |

 |
| เฟอดอรา | 
* ลินุกซ์วิสาหกิจเรดแฮต
* เซนต์โอเอสสตรีม
* ลินุกซ์ลินปัส

 |
| ลินุกซ์เพนกวินเจนทู | 
* กูเกิล โครเมียมโอเอส
	+ กูเกิล โครมโอเอส

 |
| สแลกแวร์ | 
* เวกเตอร์ลินุกซ์

 |
| แมนดรีวา | 
* พีซีลินุกซ์โอเอส

 |
| ซูเซ | 
* โอเพนซูเซ

 |
| อื่นๆ | 
* โซลัส

 |
| *เลิกพัฒนาแล้ว* | 

|  |  |
| --- | --- |
| เดเบียน | 
* อูบุนตู:
* ลินุกซ์ทะเล
* อูบุนตู กะโนม

* ระบบเสริมแต่งอื่นๆ:
* แบ็กแทร็ก

 |
| ลินุกซ์เรดแฮต/เฟอดอรา | 
* เซนต์โอเอส

 |
| อื่นๆ | 
* ไซยาโนเจนมอด
* มีโก
* สุริยัน
* ลินุกซ์ซิส

 |

 |

 |
| บทความอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับลินุกซ์ | 
* ทักซ์
* ไทยลินุกซ์เวิร์กกิงกรุ๊ป
* ใจกลางลินุกซ์
	+ รายชื่อผู้รับจดหมายใจกลางลินุกซ์

 |
| ***ยูนิกซ์ซิสเต็มไฟฟ์*** | 
* โซลาริส
* ยูนิกซ์แวร์

 |
| สิ่งอื่นที่ไม่เป็นระบบปฏิบัติการในตัวมันเอง(แต่ก็ทำหน้าที่คล้ายกับยูนิกซ์) | 
* ซิกวิน
* ระบบย่อยวินโดวส์สำหรับลินุกซ์

 |
| อื่นๆ | 

|  |  |
| --- | --- |
| เวลายูนิกซ์ | 
* ปัญหาปี ค.ศ. 2000
* ปัญหาปี ค.ศ. 2038

 |
| ผู้คน | 
* ริชาร์ด สตอลล์แมน
	+ กนู
* มาร์ก ชัทเทิลเวิร์ธ
	+ คาโนนิคัล
* ลีนึส ตูร์วัลดส์
	+ มูลนิธิลินุกซ์

 |

 |
| 
* ระบบที่เลิกพัฒนาแล้วจะใช้ *ตัวเอียง* หมวดหมู่ **Category**
* หน้าคอมมอนส์ **Commons**

 |