ดอกส้มทาจิบานะ
ผลส้มทะจิบะนะ
**ฮานะชิรุซาโตะ** (ญี่ปุ่น: 花散里; โรมาจิ: *Hana Chiru Sato*; *ท่านหญิงดอกส้ม*) เป็นบทที่ 11 ของตำนานเก็นจิ ผลงานของ มุระซะกิ ชิคิบุ จากทั้งหมด 54 บท บทที่ 11 นี้เป็นบทสั้นๆ บอกเล่าเหตุการณ์ช่วงเวลา ที่หนึ่งทับซ้อนอยู่ในบท ซะคะกิ

ที่มาของชื่อบท ฮานะชิรุซาโตะ
----------------------------

**ฮานะชิรุซาโตะ** ( 花散里 ) แปลตามตัวอักษรว่า เรือนที่กลีบดอกไม้ร่วงโปรยปราย ดอกไม้ที่กล่าวถึงในบท ฮะนะจิรุซะโตะ คือ ดอกส้มทะจิบะนะ

*ทาจิบานะ* （橘) เป็นพืชตระกูลส้มชนิดหนึ่ง มีชื่อทางวิชาการ ว่า Citrus tachibana มีชื่ออื่นๆว่า ยะมะโตะทะจิบะนะ หรือ นิปปงทะจิบะนะ มีดอกสีขาวเกสรเหลือง ผลมีขนาดเล็ก รสเปรี้ยวจัด ไม่เหมาะจะนำมารับประทาน

ตัวละครหลักในบท
---------------

* **เก็นจิ**  : อายุ 25
* **สตรีในคฤหาสน์แถบแม่น้ำนะคะงะวะ**
* **พระชายาตำหนักเรเค**  ( เรเคเด็ง )  : พระชายาในอดีตจักรพรรดิคิริสึโบะอินผู้ล่วงลับ
* **ฮะนะจิรุซะโตะ**  : น้องสาวของพระชายาตำหนักเรเค
* **โคะเระมิตสึ**  : คนสนิทและพี่น้องร่วมแม่นมเดียวกับเก็นจิ

เรื่องย่อ
---------

ต้นฤดูร้อนเช่นนี้ วันที่ฟ้าใสไร้ฝนพรำเช่นวันนี้ ช่างหาได้ยากยิ่ง เก็นจิผู้หม่นหมองจากการถูกอดีตจักรพรรดินีฟุจิตสึโบะหบเลี่ยงไม่พบเจอ จึงถือโอกาสถือโอกาสแวะเยี่ยมเยียนพระชายาตำหนักเรเค ( เรเคเด็ง ) ในอดีตจักรพรรดิคิริสึโบะอิน แท้จริงแล้วจุดประสงค์ในการเยี่ยมเยืยนครั้งนี้ คือการไปพบคู่รักของเขา ซึ่งนางเป็นน้องสาวของพระชายาตำหนักเรเคที่เขาเคยคบหากับนางมีครั้นนางยังอยู่ในวังหลวง แม้จะไม่พบกันบ่อยนักก็ตาม ระหว่างทางก่อนที่จะไปถึงคฤหาสน์ของพระชายาตำหนักเรเคนั้น นก*โฮะโตะโตะงิสุ* (นกคัดคูเล็ก)ร้องเซ็งแซ่ที่หน้าคฤหาสน์เล็กๆแถบนะคะงะวะ เก็นจิพลันจำได้ว่า นี่คือบ้านของอดีตชู้รักคนหนึ่งของเขาที่ร้างราความสัมพันธ์ ไม่ได้พบกันเป็นเวลานานแล้ว จึงส่งโคะเระมิตสึไปถามไถ่ ว่านางว่างที่จะพบเขาไหม คนของนางบอกปัดเขา ทำเป็นจำไม่ได้ ที่แท้ ด้วยการร้างราไม่มาพบหน้าเป็นเวลานาน นางอาจจะจะกำลังต้อนรับคู่รักคนใหม่อยู่ภายในคฤหาสน์ก็เป็นได้ เก็นจิจึงมุ่งไปยังจุดหมาย ณ คฤหาสน์ของพระชายาตำหนักเรเค คฤหาสน์ของนางโดดเดี่ยวและเงียบสงบอย่างที่เขาคาดไว้ ปกติยามที่พระราชบิดาของเขายังมีพระชนม์ชีพ ก็มิได้รับใคร่โปรดปรานนางเท่าไหร่นั้น พระองค์เพียงชมว่า นางนั้นอ่อนโยนมากเท่านั้นเอง บัดนี้ยามสิ้นพระราชบิดา ชีวิตของนางย่อมหงอยเหงาไร้ผู้เยี่ยมเยือนไปมาหาสู่มากขึ้นกว่าเดิม เฉกเช่นเก็นจิ ในยามสิ้นบารมีพระราชบิดาเช่นกัน เขาสนทนากับนางเรื่องความหลังจนดึกดื่น ต้นไม้สูงๆในสวนยิ่งดูมืดมนลงอีกภายใต้แสงจันทรเดือน 8 ค่ำ กลิ่นดอกส้มหอมฟุ้งกรุ่นมาจากสวน ชวนให้ระลึกถึงอดีตที่ผ่านพ้น เสียงนก*โฮะโตะโตะงิสุ* (นกคัดคูเล็ก )ร้อง นี่คงจะเป็นนกตัวเดียวกับเมื่อครู่ หลังจากสนทนากับพระชายาตำหนักเรเคจนเป็นที่พอใจแล้ว เขาก็เข้าพบกับน้องสาวของพระชายาตำหนักเรเค แรกนางอาจจะแสนงอน เพราะเก็นจิไม่มาพบเป็นเวลานานแล้ว แต่เก็นชิเป็นชายที่มีวาจาอ่อนโยนเสมอตรงเสมอปลาย อีกทั้งรูปโฉมยังงามสง่ายิ่ง ทั้งสองสนทนากันจนนางคลายความขุ่นเคือง นางเป็นสตรีผู้อ่อนโยนที่ยินดีต้อนรับเขาเสมอไม่ว่ายามรุ่งเรืองหรือตกอับ เพราะดอกส้มทะจิบะนะที่ส่งกลิ่นหอมกรุ่นกำจายไปทั่วในยามนั้น เขาจึงเรียกนางว่า *ฮะนะจิรุซะโตะ*  ท่านหญิงดอกส้ม

นกโฮะโตะโตะงิสุ และ ดอกทะจิบะนะ
-------------------------------

นกโฮะโตะโตะงิสุ
ในกวีแบบญี่ปุ่นนั้น นก*โฮะโตะโตะงิสุ* ( ほととぎす Hototogisu ) หรือ นกคัดคูเล็ก มีชื่อภาษาอังกฤษว่า Lesser Cuckoo (Cuculus poliocephalus) กับ ดอกส้มทะจิบะนะ นั้นมีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกัน หากนกดุเหว่าและดอกส้มทะจิบะนะปรากฏในกวี จะมีความหมายแฝงสื่อถึง ความทรงจำครั้งเก่าก่อน

  

* สื่อ:Hototogisu 07b8051.ogg*เสียงร้องของนกโฮะโตะโตะงิสุ*

ศึกษาเพิ่มเติม
--------------

* *นกคัดคูเล็ก* [*ลิงก์เสีย*] โดย BIRD-HOME.com
* *Kokin Spring Poems Reading Companion page*  Welcome to John R Wallace's Classical Japanese Literature and Culture Web Site โดย **John R Wallace**

อ้างอิง
-------

1. ↑  "ทะจิบะนะ". วิกีพีเดียภาษาญี่ปุ่น.
2. ↑  "ฮะนะจิรุซะโตะ". The Tale of Genji .Unesco Global Heritage Pavilion.
3. ↑  The Tale of GENJI,Murasaki Shikibu, เป็นเป็นภาษาอังกฤษโดย Kencho Suematsu, สำนักพิมพ์ TUTTLE,ค.ศ.1974, หน้า 173

  


| * ด
* ค
* ก
*ตำนานเก็นจิ* โดยมูราซากิ ชิกิบุ |
| --- |
| บทในเรื่อง | 
* 1. คิริตสึโบะ
* 2. ฮาฮากิงิ
* 3. อุตสึเซมิ
* 4. ยูงาโอะ
* 5. วากามูราซากิ
* 6. ซูเอ็ตสึมูฮานะ
* 7. โมมิจิโนะกะ
* 8. ฮานะโนะเอ็ง
* 9. อาโออิ
* 10. ซากากิ
* 11. ฮานะชิรุซาโตะ
* 12. ซูมะ
* 13. อากาชิ
* 14. มิอตสึกูชิ
* 15. โยโมงิอุ
* 16. เซกิยะ
* 17. เอะอาวาเซะ
* 18. มัตสึกาเซะ
* 19. อูซูงูโมะ
* 20. อาซางาโอะ
* 21. โอโตเมะ
* 22. ทามากาซูระ
* 23. ฮัตสึเนะ
* 24. โคโจ
* 25. โฮตารุ
* 26. โทโกนัตสึ
* 27. คางาริบิ
* 28. โนวากิ
* 29. มิยูกิ
* 30. ฟูจิบากามะ
* 31. มากิบาชิระ
* 32. อูเมะ กะ เอะ
* 33. ฟูจิ โนะ อูราบะ
* 34. วากานะ ภาคต้น
* 35. วากานะ ภาคปลาย
* 36. คาชิวางิ
* 37. โยโกบูเอะ
* 38. ซูซูมูชิ
* 39. ยูงิริ
* 40. มิโนริ
* 41. มาโบโรชิ

 |
| คูโมงากูเระ | *บทนี้มีเพียงชื่อบทเท่านั้น เป็นเพียงหน้าว่างเปล่า ไม่มีเนื้อหาภายใน แสดงถึงความตายของ ฮิกะรุ เก็นจิ* |
| บทในเรื่อง ภาค อุจิจูโจ | 
* นิโออุ โนะ มิยะ
* โคไบ
* ทาเกกาวา
* ฮาชิฮิเมะ
* ชี กะ โมโตะ
* อาเงมากิ
* ซาวาราบิ
* ยาโดริงิ
* อาซูมายะ
* อูกิฟูเนะ
* คาเงโร
* เทนาไร
* ยูเมะ โนะ อูกิฮาชิ

 |
| ตัวละครหลักในตำนานเก็นจิ | 
* ฮิกะรุ เก็นจิ
* มุราซากิโนะอุเอะ
* โทโนะจูโจ

 |
| ตัวละครหลักในอุจิจูโจ | 
* คะโอะรุ
* นิโออุโนะมิยะ
* ฮะจิโนะมิยะ
* โออิงิมิ
* นาคาโนะกิมิ
* อุกิฟุเนะ

 |
| การดัดแปลง | 
* หนังสือการ์ตูนและนิยายภาพ

 |