|  |
| --- |
| ส่วนหนึ่งของชุดบทความเรื่อง |
| ระบบเศรษฐกิจ |
| แบ่งตามอุดมการณ์
* อนาธิปไตย
* ทุนนิยม
* คริสต์ศาสนิกชน
* คอมมิวนิสต์
* บรรษัทนิยม
* ประชาธิปไตย
* Dirigist
* Distributionist
* ฟาสซิสต์
* ระบบเจ้าขุนมูลนาย
* ลัทธิจอร์จ
* กรีน
* อิสลาม
* ปล่อยให้ทำไป
* สังคมนิยมตลาด
* พาณิชยนิยม
* คติความช่วยเหลือซึ่งกันและกัน
* พาณิชยนิยมใหม่
* แบบมีส่วนร่วม
* ลัทธิคุ้มครอง
* สังคมนิยม
* ทุนนิยมรัฐ
* สหการนิยม
 |
| แบ่งตามการประสานงาน
* ปิด (พึ่งตนเอง)
* กระจายอำนาจ
* ดิจิทัล
* คู่
* การให้
* ไม่เป็นทางการ
* ตลาด
* ผสม
* ธรรมชาติ
* เปิด
* มีการวางแผน
* โรบินสัน ครูโซ
* การยังชีพ
* ใต้ดิน
* กลุ่มเกาะแนวยืน
* เสมือน
 |
| แบ่งตามแบบจำลองภูมิภาค
* เอเชีย
	+ เอเชียตะวันออก
	+ จีน
	+ สิงคโปร์
	+ โซเวียต
* ยุโรป
	+ แองโกล-แซ็กซัน
	+ เยอรมัน
	+ นอร์ดิก
	+ ไรน์
 |
| ภาค
* ทรัพย์สินสาธารณะ
* เอกชน
* สาธารณะ
* สมัครใจ
 |
| การเปลี่ยนผ่าน
* Collectivization
* Communization
* Corporatization
* Demutualization
* Deregulation
* Expropriation
* Financialization
* Liberalization
* Marketization
* Municipalization
* Mutualization
* การโอนเป็นของรัฐ
* การโอนกิจการของรัฐเป็นของเอกชน
* Socialization
 |
| การประสานงาน
* การแลกเปลี่ยนสินค้า
* ไซเบอร์เนติกส์
* ประชาธิปไตย
* ตลาดเสรี
* In kind
* Indicative planning
* ตลาด
* สมดุลวัตถุดิบ
* มีการวางแผน
* Peer-to-peer
* ราคา
* Regulated market
* จัดการตนเอง
* แบ่งปัน
* Access economy
 |
| ชนิดอื่น
* ทุนนิยมบรรษัท
* Expeditionary
* คนเก็บของป่าล่าสัตว์
* Inclusive Democracy
* สารสนเทศ
* เศรษฐศาสตร์อิสลาม
* ระบบถือครองที่ดินสมัยฟิวดัล
* อุตสาหกรรมใหม่
* วัง
* ไร่ขนาดใหญ่
* Plutonomy
* หลังทุนนิยม
* หลังอุตสาหกรรม
* หลังความขาดแคลน
* อาศัยทรัพยากร
* ตลาดสังคม
* คลาดสังคมนิยม
* ทุนนิยมผูกขาดโดยรัฐ
* โทเค็น
* ประเพณี
* เปลี่ยนผ่าน
* โลก
 |
| * ด
* ค
* ก
 |

**ระบบฟิวดัล** **ระบบเจ้าครองนคร** หรือที่รู้จักกันในชื่อ **ระบบเจ้าขุนมูลนาย** หรือบ้างใช้ว่า **ศักดินาสวามิภักดิ์** (อังกฤษ: feudalism) คือระบอบการปกครองในอดีต เป็นระบบการเมืองที่ผสมผสานระหว่างขนบธรรมเนียมทางกฎหมาย เศรษฐกิจ การทหาร และวัฒนธรรม ที่รุ่งเรืองในทวีปยุโรปยุคกลางตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 9 ถึง 15

การแต่งตั้งอัศวิน

พื้นฐานและที่มา
---------------

ระดับชั้นในระบบเจ้าขุนมูลนายของตะวันตกเป็นระบบสังคมและเศรษฐกิจที่เป็นระบบที่ใช้ในสังคมของยุโรปอย่างกว้างขวางในยุคกลาง หัวใจของระบบคือการมอบดินแดนให้เป็นการแลกเปลี่ยนกับการสนับสนุนทางการทหาร

ธรรมชาติของระบบเจ้าขุนมูลนายเป็นระบบที่สร้างระดับชั้นในสังคม ที่ผู้มีส่วนร่วมต่างก็ทราบฐานะและหน้าที่ของตนในระบบสังคมนั้น ว่ามีความเกี่ยวข้องและรับผิดชอบต่อผู้ใดที่เหนือกว่า และต่ำกว่าตนเองอย่างใด การรักษาความสัมพันธ์ดังว่าเป็นไปตามการสืบดินแดนตามกฎบัตรต่าง ๆ หรือประเพณีที่วางไว้อย่างเคร่งครัด แต่กฎของประเพณีอันสำคัญที่สุดและปฏิบัติกันอย่างเคร่งครัดที่สุดคือกฎสิทธิของบุตรคนแรกซึ่งหมายความว่าสมบัติ/ที่ดินทุกอย่างของผู้ที่เสียชีวิตต้องตกเป็นของบุตรชายคนโตเท่านั้น

บุคคลในสังคมระบบเจ้าขุนมูลนายเป็น "บริวาร" (vassal) หรือ "ข้า" ของประมุข ฉะนั้นจึงต้องสาบานความภักดีต่อประมุข ผู้ที่มีความรับผิดชอบและหน้าที่ในการพิทักษ์และรักษาความยุติธรรมให้แก่ผู้อยู่ภายใต้การปกครอง สังคมเจ้าขุนมูลนายเป็นสังคมที่สมาชิกในสังคมมีความภักดีและหน้าที่รับผิดชอบต่อกันและกัน เป็นสังคมที่ประกอบด้วยผู้ครองดินแดนผู้เป็นทหารและชนชั้นแรงงานที่เป็นเกษตรกร ขุนนางที่เป็นผู้ครองดินแดนที่ว่านี้ก็รวมทั้งบิชอปเพราะถือเป็นผู้ครองดินแดนเช่นเดียวกับขุนนางฆราวาส ชนชั้นที่ต่ำที่สุดในระบบนี้คือเกษตรกร หรือ villeins ต่ำกว่านั้นก็เป็นข้าที่ดิน (serfs) 

ระบบเจ้าขุนมูลนายรุ่งเรืองมาจนกระทั่งเมื่อระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์เริ่มแข็งแกร่งขึ้นเพราะขุนนางท้องถิ่นถูกลิดรอนอำนาจไปให้กษัตริย์ที่ส่วนกลาง โดยก่อนหน้านั้นผู้มีอำนาจที่แท้จริงคือขุนนางผู้ครองดินแดน ผู้มีเกษตรกรอยู่ภายใต้การปกครองผู้มีหน้าที่เสียค่าธรรมเนียมต่าง ๆ ระบบการศาลก็เป็นระบบที่ทำกันในท้องถิ่นที่ปกครอง ระบบก็จะมีความแตกต่างกันออกไปบ้างแต่โดยทั่วไปแล้วเกษตรกรก็จะมีที่ดินทำมาหากินในแปลงเล็กๆ หรือแปลงที่ร่วมกันทำกับผู้อื่นที่ใช้เป็นที่ปลูกพืชสำหรับตนเองและครอบครัว และมีสิทธิที่จะหาฟืนจากป่าของผู้ครองดินแดนมาใช้ โดยระบบที่ใช้กันมากคือระบบการแบ่งที่ดินเป็นผืนยาว ๆ รอบดินแดนของแมเนอร์

ระบบเจ้าขุนมูลนายตะวันตกที่วิวัฒนาการขึ้นในขณะที่บ้านเมืองอยู่ในสภาพอันระส่ำระสายในคริสต์ศตวรรษที่ 8 ในฝรั่งเศส ทำให้สร้างความมีกฎมีระเบียบขึ้นบ้าง การเป็นเจ้าของดินแดนก็อาจจะได้มาโดยการยินยอมหรือการยึดครอง ผู้ครองดินแดนใหญ่ ๆ อาจจะได้รับหน้าที่ทางกฎหมายและทางการปกครองจากรัฐบาลกลางพอสมควร เมื่อมาถึงระดับดินแดนในปกครองผู้ครองดินแดนก็อาจจะทำข้อตกลงกับเจ้าของดินแดนที่ย่อยลงไปอื่น ๆ ในการก่อตั้งกองทหารท้องถิ่นเพื่อการป้องกันตนเอง ระบบศักดินาเป็นระบบที่มีกฎหมายและจารีตที่เป็นของตนเองที่มามีบทบาทอันสำคัญในประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของยุโรปในยุคกลาง ระบบศักดินานำเข้ามาใช้ในอังกฤษโดยพระเจ้าวิลเลียมที่ 1 แห่งอังกฤษในปี พ.ศ. 1609 แต่ทรงลิดรอนอำนาจจากขุนนางที่เป็นบริวารของพระองค์เป็นอันมากและใช้ระบบการบริหารจากส่วนกลาง ระบบศักดินามีองค์ประกอบสามอย่าง: เจ้าของที่ดิน, ที่ดิน และ รัฐบาล สมาชิกในระบบศักดินารวมทั้งพระมหากษัตริย์ผู้เป็นประมุขของระบบ แต่ละคนต่างก็มีอภิสิทธิ์แตกต่างกันไปตามที่ระบุตามกฎระบบศักดินาในการรับผิดชอบต่อหน้าที่ที่กำหนด

ดูเพิ่ม
-------

* ระบบถือครองที่ดินสมัยฟิวดัล
* ศักดินา

อ้างอิง
-------

1. ↑  "The Problem of Feudalism: An Historiographical Essay", by Robert Harbison, 1996, Western Kentucky University.
2. ↑  Charles West, *Reframing the Feudal Revolution: Political and Social Transformation Between Marne and Moselle, c. 800–c. 1100* (Cambridge: Cambridge University Press, 2013).