พระวิหารในเยรูซาเล็มในกลุ่มศาสนาอับราฮัม

**พระวิหารของซาโลมอน** (อังกฤษ: Solomon's Temple) หรือ **พระวิหารแรก** (อังกฤษ: First Temple; ฮีบรู: בֵּית-הַמִּקְדָּשׁ הָרִאשׁוֹן‎, *Bēṯ hamMīqdāš hāRīʾšōn*, แปลว่า 'พระนิเวศน์ศักดิ์สิทธิ์แห่งแรก') เป็นพระวิหารในเยรูซาเล็มในคัมภีร์ไบเบิลซึ่งเชื่อว่าคงอยู่ในช่วงระหว่างศตวรรษที่ 10 ถึง 6 ก่อนคริสตกาล คำบรรยายส่วนใหญ่เกี่ยวกับพระวิหารอิงตามเรื่องเล่าในคัมภีร์ฮีบรู ซึ่งโปรดให้สร้างขึ้นโดยกษัตริย์ซาโลมอน ก่อนจะถูกทำลายระหว่างการล้อมเยรูซาเล็มโดยพระเจ้าเนบูคัดเนสซาร์ที่ 2 แห่งจักรวรรดิบาบิโลเนียใหม่เมื่อ 587 ปีก่อนคริสตกาล แม้ว่าไม่เคยค้นพบซากของพระวิหารเลย แต่นักวิชาการสมัยใหม่เห็นพ้องกันว่าพระวิหารแรกเคยมีอยู่จริงบนเนินพระวิหารในเยรูซาเล็มในช่วงเวลาที่ถูกปิดล้อมโดยชาวบาบิโลน แม้ว่ายังมีข้อถกเถียงเกี่ยวกับที่วันที่สร้างและตัวตนของผู้สร้างก็ตาม

ในคัมภีร์ฮีบรูโดยเฉพาะในหนังสือพงศ์กษัตริย์มีคำบรรยายโดยละเอียดเกี่ยวกับพระบัญชาในการก่อสร้างพระวิหารโดยซาโลมอน กษัตริย์ลำดับก่อนสุดท้ายของสหราชอาณาจักรอิสราเอล นอกจากนี้ยังระบุว่าซาโลมอนเป็นผู้วางหีบแห่งพันธสัญญาในอภิสุทธิสถานซึ่งเป็นห้องศักดิ์สิทธิ์ด้านในพระวิหารที่ไร้หน้าต่าง การเข้าสู่อภิสุทธิสถานถูกจำกัดอย่างเข้มงวด มหาปุโรหิตแห่งอิสราเอลเป็นผู้มีอำนาจเพียงผู้เดียวที่ได้รับอนุญาตให้เข้าไปในเขตศักดิ์สิทธิ์ และทำได้เฉพาะวันลบมลทิน โดยนำเลือดของลูกแกะที่เป็นสัตวบูชาเข้าไปและเผาเครื่องหอมถวาย พระวิหารนอกจากจะทำหน้าที่เป็นอาคารทางศาสนาสำหรับการสักการะแล้ว ยังทำหน้าที่เป็นสถานที่ชุมนุมชนของชาวอิสราเอลด้วย การทำลายพระวิหารแรกและการไปเป็นเชลยในบาบิโลนที่เกิดขึ้นในลำดับถัดมาล้วนเป็นเหตุการณ์ที่ถูกมองว่าเป็นการทำให้พระวจนะในคัมภีร์ไบเบิลกลายเป็นความจริงและส่งผลต่อความเชื่อของศาสนายูดาห์ ทำให้ชาวอิสราเอลเปลี่ยนจากพหุเทวนิยมหรือ monolatrism (มีพระเจ้าหลายองค์แต่บูชาพระเจ้าสูงสุดเพียงองค์เดียว) ตามที่ปรากฏในศาสนายาห์เวห์ มาเป็นเอกเทวนิยมในศาสนายูดาห์อย่างมั่นคง

ก่อนหน้านี้ นักวิชาการหลายคนยอมรับเรื่องเล่าในคัมภีร์ไบเบิลเกี่ยวกับการก่อสร้างพระวิหารแรกโดยซาโลมอนว่าเชื่อถือได้ อย่างไรก็ตามในช่วงทศวรรษ 1980 ความกังขาต่อความในคัมภีร์ไบเบิลรวมถึงบันทึกทางโบราณคดีทำให้นักวิชาการบางคนสงสัยว่ามีพระวิหารในเยรูซาเล็มใด ๆ ที่ก่อสร้างขึ้นในศตวรรษที่ 10 ก่อนคริสตกาลเป็นอย่างน้อยหรือไม่ นักวิชาการบางคนให้ความเห็นว่าโครงสร้างดั้งเดิมที่สร้างโดยซาโลมอนนั่นค่อนข้างเรียบง่าย และภายหลังเมื่อสร้างขึ้นใหม่จึงทำให้มีขนาดใหญ่ขึ้น ไม่มีการค้นพบหลักฐานโดยตรงของการมีอยู่ของพระวิหารของซาโลมอน แม้ว่ายังไม่มีการขุดค้นทางโบราณคดีบนเนินพระวิหารเนื่องจากสถานที่ดังกล่าวมีความอ่อนไหวทางศาสนาและการเมืองอย่างมาก การขุดค้นบริเวณโดยรอบเนินพระวิหารเมื่อศตวรรษที่ 19 และต้นศตวรรษที่ 20 ระบุว่าไม่มี "แม้แต่ร่องรอย" ของอาคาร

สถานที่ตั้ง
-----------

ในคัมภีร์ไบเบิล วิหารของซาโลมอนสร้างขึ้นบนภูเขาโมริยาห์ในเยรูซาเล็ม ที่ซึ่งทูตสวรรค์ของพระเจ้าปรากฏแก่ดาวิด (2 พงศาวดาร 3:1) เดิมสถานที่นี้เป็นลานนวดข้าวที่ดาวิดซื้อมาจากอาราวนาห์ชาวเยบุส (2 ซามูเอล 24:18–25; 2 พงศาวดาร 3:1)

Schmid และ Rupprecht มีความเห็นว่าที่ตั้งของพระวิหารเคยเป็นปูชนียสถานของชาวเยบุสที่ซาโลมอนเลือก หวังจะรวบรวมชาวเยบุสและชาวอิสราเอลให้เป็นหนึ่งเดียวกัน

ไม่ทราบตำแหน่งที่แน่นอนของพระวิหาร เชื่อว่าตั้งอยู่บนเนินเขาซึ่งกลายเป็นที่ตั้งของพระวิหารที่สองและปัจจุบันคือเนินพระวิหารซึ่งเป็นที่ตั้งของโดมแห่งศิลา

เรื่องเล่าในคัมภีร์ไบเบิล
-------------------------

### การก่อสร้าง

เยรูซาเล็มในรัชสมัยของซาโลมอน (ศตวรรษที่ 10 ก่อนคริสตกาล) ที่จำลองขึ้นใหม่ในยุคปัจจุบัน จากอุทยานแห่งชาติกำแพงเยรูซาเล็ม พระวิหารตั้งอยู่บนภูขาโมริยาห์
แบบจำลองของพระวิหารแรก อยู่ในคู่มือคัมภีร์ไบเบิลสำหรับอาจารย์ (ค.ศ. 1922)
ตามที่ระบุในหนังสือพงศ์กษัตริย์ ฉบับที่ 1 การวางรากฐานของพระวิหารเริ่มในเดือนศิฟ เดือนที่ 2 ของปีที่ 4 ในรัชสมัยของซาโลมอน และการก่อสร้างเสร็จสมบูรณ์ในเดือนบูล เดือน 8 ของปีที่ 11 ในรัชสมัยของซาโลมอน ดังนั้นจึงใช้เวลาก่อสร้างทั้งหมด 7 ปี

คัมภีร์ฮีบรูบันทึกว่าชาวไทระมีบทบาทนำในการก่อสร้างพระวิหาร หนังสือซามูเอล ฉบับที่ 2 เล่าถึงเรื่องที่ดาวิดและฮีรามเป็นพันธมิตรกัน มิตรภาพนี้ดำเนินต่อไปหลังซาโลมอนได้สืบราชบัลลังก์ถัดจากดาวิด ทั้งสองพระองค์ต่างทรงเรียกกันและกันว่าเป็นพี่น้องกัน เรื่องราวทางวรรณกรรมที่ฮีรามช่วยซาโลมอนในการก่อสร้างพระวิหารปรากฏใน 1 พงศ์กษัตริย์ (บทที่ 5–9) และ 2 พงศาวดาร (บทที่ 2–7) ฮีรามตอบรับคำขอของซาโลมอนที่ให้ฮีรามจัดหาไม้สนสีดาร์และไม้สนสามใบสำหรับก่อสร้างพระวิหาร ฮีรามตรัสกับซาโลมอนว่าพระองค์จะส่งไม้มาทางทะเล "ข้าพเจ้าจะผูกแพล่องมาตามทะเลถึงที่ที่ท่านจะกำหนดให้ และข้าพเจ้าจะให้พวกเขาแก้แพที่นั่น ขอท่านมารับเอา" ซาโลมอนทรงส่งข้าวสาลีและน้ำมันให้ฮีรามเพื่อตอบแทนเรื่องไม้ที่ส่งมา ซาโลมอนยังนำช่างฝีมือผู้ชำนาญจากไทระ ซึ่งก็มีชื่อว่าฮีราม (หรือฮูรามอับบี) เข้ามากำกับดูแลการก่อสร้างพระวิหาร ช่างหินจากเกบาล (บิบลอส) ทำหน้าที่ตัดหินสำหรับสร้างพระวิหาร

หลังพระวิหารและพระราชวัง (ใช้เวลาสร้างเพิ่มเติม 13 ปี) สร้างเสร็จสมบูรณ์ ซาโลมอนประทานเมืองมากกว่า 20 เมืองทางตะวันตกเฉียงเหนือของกาลิลีใกล้กับไทระเป็นการตอบแทนแก่ฮีราม ฮีรามไม่พอพระทัยกับของประทานนี้ แต่ก็ตรัสถามว่า "น้องเอ๋ย เมืองที่ท่านให้เรานั้นเป็นเมืองอะไรอย่างนี้?" จากนั้นฮีรามจึงเรียกเมืองเหล่านั้นว่า "แผ่นดินคาบูล" และผู้เขียนของ 1 พงศ์กษัตริย์ 9 บอกว่าเมืองเหล่านั้นถูกเรียกด้วยชื่อนี้ "จนทุกวันนี้" อย่างไรก็ตามฮีรามยังคงเป็นมิตรกับซาโลมอน

หนังสือพงศาวดาร ฉบับที่ 2 เพิ่มเติมบางรายละเอียดของการก่อสร้างที่ไม่ได้บรรยายไว้ในหนังสือพงศ์กษัตริย์ ฉบับที่ 1 โดยระบุว่าต้นไม้ที่ถูกส่งมาในรูปแพนั้นถูกส่งไปยังเมืองยัฟฟาบนชายฝั่งทะเลเมดิเตอร์เรเนียน และโซโลมอนยังทรงส่งเหล้าองุ่นไปให้ฮีรามตอบแทนไม้ที่ส่งมา นอกเหนือไปจากแป้งสาลีและน้ำมันที่พระองค์ส่งให้ฮีรามเช่นกัน

### การย้ายหีบแห่งพันธสัญญา

1 พงศ์กษัตริย์ 8:1–9 และ 2 พงศาวดาร 5:2-10 บันทึกว่าในเดือน 7 ของปี ที่งานเลี้ยงแห่งพลับพลา ปุโรหิตและชาวเลวีนำหีบแห่งพันธสัญญาจากนครดาวิดมาตั้งอยู่ภายในอภิสุทธิสถานของพระวิหาร

### การถวาย

1 พงศ์กษัตริย์ 8:10-66 และ 2 พงศาวดาร 6:1–42 เล่าถึงเหตุการณ์การถวายพระวิหาร เมื่อเหล่าปุโรหิตออกจากวิสุทธิสถานหลังการวางหีบแห่งพันธสัญญาไว้ที่นั่น พระวิหารก็เต็มไปด้วยเมฆอันเปี่ยมพระเกียรติสิริซึ่งทำให้พิธีการถวายหยุดชะงัก "จนพวกปุโรหิตไม่อาจยืนปรนนิบัติอยู่ได้เพราะเมฆนั้น เพราะพระสิริของพระยาห์เวห์เต็มพระนิเวศของพระยาห์เวห์" (1 พงศ์กษัตริย์ 8:10–11; 2 พงศาวดาร 5:13, 14) ซาโลมอนตีความว่าเมฆเป็น "[หลักฐาน]ว่างานแห่งศรัทธาของพระองค์ได้รับการทรงยอมรับ":

> "พระยาห์เวห์ตรัสว่า พระองค์จะประทับในความมืดทึบ แท้จริง ข้าพระองค์ได้สร้างพระนิเวศที่โอ่อ่าตระการตาสำหรับพระองค์ เป็นสถานที่เพื่อพระองค์จะสถิตอยู่เป็นนิตย์"
> 
> — 1 พงศ์กษัตริย์ 8:12–13

สะท้อนถึงเรื่องราวในเลวีนิติ 16:2 

> พระยาห์เวห์ตรัสกับโมเสสว่า "เจ้าจงบอกอาโรนพี่ชายว่า อย่าเข้าไปในอภิสุทธิสถานตามใจชอบ คือเข้าไปในม่านหน้าพระที่นั่งกรุณาซึ่งอยู่บนหลังหีบ เพื่อเขาจะไม่ตาย เพราะว่าเราจะปรากฏในเมฆเหนือพระที่นั่งกรุณา
> 
> 

หนังสืออธิบายคัมภีร์ไบเบิล The Pulpit Commentary ระบุว่า "ซาโลมอนทรงมีหมายทุกอย่างที่จะเชื่อมโยงการสำแดงพระองค์ของพระเจ้าเข้ากับเมฆดำหนาทึบ"

กษัตริย์ซาโลมอนถวายพระวิหารที่เยรูซาเล็ม ภาพจิตรกรรมโดย James Tissot หรือลูกศิษย์ (ราว ค.ศ. 1896–1902)
จากนั้นซาโลมอนทรงนำชุมนุมชนอิสราเอลทั้งปวงในการอธิษฐาน กล่าวว่าการก่อสร้างพระวิหารเป็นการแสดงถึงว่าพระสัญญาของพระเจ้าต่อดาวิดได้ปรากฏเป็นความจริง โดยถวายพระวิหารให้เป็นสถานที่แห่งการอธิษฐานและการกลับใจสำหรับประชาชนอิสราเอลและคนต่างด้าวที่อาศัยในอิสราเอล เน้นย้ำถึงปฏิทรรศน์ที่แท้จริงแล้วพระเจ้าผู้ทรงสถิตบนฟ้าสวรรค์ไม่อาจประทับภายในอาคารหลังเดียว การถวายพระวิหารปิดท้ายด้วยการเฉลิมฉลองด้วยดนตรีและการถวายเครื่องบูชา ตามความที่กล่าวว่าประกอบด้วย "วัว 22,000 ตัว และแกะ 120,000 ตัว" การถวายเครื่องบูชาเหล่านี้กระทำภายนอกพระวิหารใน "ส่วนกลางของลาน ซึ่งอยู่หน้าพระนิเวศของพระยาห์เวห์" เพราะแท่นบูชาที่อยู่ในพระวิหารแม้จะมีขนาดใหญ่ แต่ก็ไม่ใหญ่พอสำหรับเครื่องบูชาทั้งหมดที่ถวายในวันนั้น การเฉลิมฉลองดำเนินไปเป็นเวลา 8 วันและเข้าร่วมโดย "ชุมนุมชนยิ่งใหญ่มาก ตั้งแต่ทางเข้าเมืองฮามัทจนถึงลำธารแห่งอียิปต์" งานเลี้ยงพลับพลาที่เกิดขึ้นในลำดับถัดมาขยายเวลาเฉลิมฉลองเป็น 14 วัน ก่อนที่จะให้ประชาชน "กลับบ้านของตน"

ภายหลังการถวายพระวิหาร ซาโลมอนได้ยินพระสุรเสียงของพระเจ้าในพระสุบิน พระเจ้าตรัสว่าพระองค์ได้ทรงฟังคำอธิษฐานของซาโลมอนแล้วและจะทรงฟังคำอธิษฐานของประชาชนแห่งอิสราเอลต่อไปตราบที่พวกเขารับนำสี่วิถีทางมาใช้เพื่อให้พระเจ้าทรงตอบรับคำอธิษฐาน ได้แก่ การถ่อมใจ การอธิษฐาน การแสวงหาพระองค์ และการหันออกจากทางชั่ว ในทางกลับกัน หากพวกเขาหันเหและละทิ้งพระบัญญัติของพระเจ้าไปนับถือพระอื่น พระเจ้าจะละทิ้งพระวิหาร: "เราจะเหวี่ยงนิเวศซึ่งเราทำให้บริสุทธิ์เพื่อนามของเราไปจากสายตาของเรา"

### การถูกริบทรัพย์สิน

ตามเรื่องเล่าในคัมภีร์ไบเบิล พระวิหารของซาโลมอนถูกริบทรัพย์สินหลายครั้ง ในปีที่ 5 ของรัชสมัยเรโหโบอัม (โดยทั่วไปเชื่อว่าอยู่ในช่วง 926 ปีก่อนคริสตกาล) ชิชักฟาโรห์แห่งอียิปต์ (ซึ่งระบุได้ว่าเป็นพระองค์เดียวกับฟาโรห์โชเชงค์ที่ 1) ทรงนำทรัพย์สินในพระวิหารและในพระราชวังของกษัตริย์ รวมถึงโล่ทองคำที่ซาโลมอนทรงสร้างไว้ไปด้วย เรโหโบอัมนำโล่ทองสัมฤทธิ์ไปไว้แทนที่โล่ทองคำ (1 พงศ์กษัตริย์ 14:25; 2 พงศาวดาร 12:1–12) อีกหนึ่งศตวรรษต่อมา เยโฮอาชกษัตริย์แห่งราชอาณาจักรอิสราเอลเหนือยกทัพบุกเยรูซาเล็ม พังกำแพงส่วนหนึ่งลง และริบเอาทรัพย์สินของพระวิหารและพระราชวัง (2 พงศ์กษัตริย์ 14:13-14) ภายหลังเมื่ออาหัสแห่งยูดาห์ทรงถูกคุกคามโดยเรซีนแห่งอารัม-ดามัสคัสและเปคาห์แห่งอิสราเอล พระองค์จึงทรงขอความช่วยเหลือจากทิกลัทปิเลเสอร์ที่ 4 กษัตริย์แห่งอัสซีเรีย และเพื่อจะโน้มน้าวทิกลัทปิเลเสอร์ อาหัสจึง "ทรงนำเงินและทองคำซึ่งพบในพระนิเวศแห่งพระยาห์เวห์ และในคลังสำนักพระราชวัง และส่งไปเป็นเครื่องบรรณาการแก่พระราชาแห่งอัสซีเรีย" (2 พงศ์กษัตริย์ 16:8) ในอีกหนึ่งวิกฤติการณ์สำคัญ เฮเซคียาห์ทรงลอกทองคำจากประตูและเสาประตูของพระวิหารซึ่งพระองค์เองทรงบุไว้ และทรงมอบให้แก่เซนนาเคอริบกษัตริย์แห่งอัสซีเรีย (2 พงศ์กษัตริย์ 18:15–16)

### การบูรณะโดยโยอาช

2 พงศ์กษัตริย์ 12:1-17 และ 2 พงศาวดาร 24:1-14 เล่าเรื่องที่กษัตริย์โยอาชและปุโรหิตแห่งพระวิหารดำเนินแผนงานบูรณะพระวิหารโดยการระดมทุนจากเงินบริจาคของประชาชน พระวิหารได้รับการบูรณะให้อยู่ในสภาพดังเดิมและได้รับการเสริมให้แข็งแรงขึ้น

### การถูกทำลายโดยชาวบาบิโลน

ชาวเคลเดียทำลายอ่างสาคร ภาพจิตรกรรมโดย James Tissot (ราว ค.ศ. 1900)
ตามคัมภีร์ไบเบิล พระวิหารถูกริบทรัพย์สินโดยกษัตริย์เนบูคัดเนสซาร์ที่ 2 แห่งจักรวรรดิบาบิโลเนียใหม่ เมื่อทัพบาบิโลนโจมตีเยรูซาเล็มในช่วงรัชสมัยสั้น ๆ ของเยโฮยาคีนเมื่อราว 598 ปีก่อนคริสตกาล (2 พงศ์กษัตริย์ 24:13)

หนึ่งทศวรรษถัดมา เนบูคัดเนสซาร์เข้าปิดล้อมเยรูซาเล็มอีกครั้ง และหลังจากนั้น 30 เดือน ในที่สุดก็ตีเมืองแตกเมื่อ 587/6 ปีก่อนคริสตกาล เมืองตกเป็นของทัพเนบูคัดเนสซาร์ในเดือนกรฏาคม 586/5 ปีก่อนคริสตกาล หนึ่งเดือนถัดมา เนบูซาระดานผู้บัญชาการทหารรักษาพระองค์ของเนบูคัดเนสซาร์ถูกส่งไปเผาและทำลายเมือง ในคัมภีร์ไบเบิลระบุว่า "ท่านได้เผาพระนิเวศของพระยาห์เวห์ พระราชวัง และบ้านเรือนทั้งหมดของเยรูซาเล็ม ท่านเผาบ้านใหญ่ทุกหลังลงหมดด้วยไฟ" (2 พงศ์กษัตริย์ 25:9) จากนั้นทุกสิ่งที่มีค่าก็ถูกริบนำไปบาบิโลน (2 พงศ์กษัตริย์ 25:13–17)

ตามความเชื่อของศาสนายูดาห์ถือว่าพระวิหารถูกทำลายในวัน *Tisha B'Av* คือวันที่ 9 ของเดือนอาฟ (ปฏิทินฮีบรู) วันเดียวกันกับการถูกทำลายของพระวิหารที่สอง วรรณกรรมรับบีระบุว่าพระวิหารแรกคงอยู่เป็นเวลา 410 ปี และหากอิงตามอิงตาม *Seder Olam Rabbah* งานเขียนในศตวรรษที่ 2 พระวิหารก่อสร้างเมื่อ 832 ปีก่อนคริสตกาลและถูกทำลายเมื่อ 422 ปีก่อนคริสตกาล (3338 AM) ซึ่งช้ากว่าการประมาณการทางโลก 165 ปี โยเซพุสนักประวัติศาสตร์ชาวยิวกล่าวว่า "พระวิหารถูกเผาเมื่อสีร้อยเจ็ดสิบปี หกเดือน และสิบวันหลังถูกสร้าง"

ต่อมาพระวิหารของซาโลมอนถูกแทนที่ด้วยพระวิหารที่สองเมื่อ 516 ปีก่อนคริสตกาล

อ้างอิง
-------

1. ↑  *Temple of Jerusalem*: totally destroyed the building in 587/586
2. 1 2  *Britannica: Holy of Holies*.
3. 1 2  *Temple of Jerusalem*.
4. ↑  Garfinkel & Mumcuoglu 2019.
5. ↑  David Ussishkin In: A.G. Vaughn and A.E. Killebrew (eds.), Solomon's Jerusalem: The Text and the Facts on the Ground. *Jerusalem in Bible and Archaeology*; *The First Temple Period*, Atlanta, 2003, pp. 103–115
6. ↑  Finkelstein & Silberman 2002, p. 128: Moreover, for all their reported wealth and power, neither David nor Solomon is mentioned in a single known Egyptian or Mesopotamian text. And the archaeological evidence in Jerusalem for the famous building projects of Solomon is nonexistent.
7. ↑  Lundquist 2008, p. 45: The single most important fact regarding the Temple of Solomon is that there are no physical remains of the structure. There is not a single object or artifact that can be indubitably connected with the Temple of Solomon
8. ↑  Finkelstein & Silberman 2002, p. 128
9. ↑  Clifford Mark McCormick (2002). *Palace and Temple: A Study of Architectural and Verbal Icons*. Walter de Gruyter. pp. 31–. ISBN 978-3-11-017277-5.
10. ↑  Israel Finkelstein Jerusalem in Biblical Times...1350–100 B.C.E. – Israel Finkelstein ที่ยูทูบ Institute for Advanced Study, Princeton, New Jersey
11. ↑  Tetley 2005, p. 105.
12. 1 2 3  Mendels 1987, p. 131.
13. ↑  Dever 2005, p. 97; Mendels 1987, p. 131; Brand & Mitchell 2015, p. 1538
14. 1 2 3  Kalimi 2018, p. 285.
15. ↑  Brand & Mitchell 2015, p. 1538.
16. ↑  Brand & Mitchell 2015, p. 622.
17. 1 2  1 พงศ์กษัตริย์ 9:13
18. ↑  Alter 2018, p. 1087.
19. ↑  Kalimi 2018, p. 286.
20. ↑  Barnes, W. E. (1899), Cambridge Bible for Schools and Colleges on 2 Chronicles 5, accessed 17 April 2020
21. 1 2 3  Pulpit Commentary on 1 Kings 8, accessed 2 October 2017
22. ↑  Lumby, J. R. (1886), Cambridge Bible for Schools and Colleges on 1 Kings 8, accessed 18 April 2020, although the reference quoted here is Leviticus 16:3
23. ↑  1 พงศ์กษัตริย์ 8:63; 2 พงศาวดาร7:5
24. ↑  2 พงศาวดาร 7:7: ขนาดของแท่นบูชาไม่ได้กล่าวถึงใน 1 พงศ์กษัตริย์
25. ↑  1 พงศ์กษัตริย์ 8:64; 2 พงศาวดาร 7:7
26. ↑  Pulpit Commentary on 2 Chronicles 4, accessed 19 April 2020
27. ↑  1 พงศ์กษัตริย์ 8:65; 2 พงศาวดาร 7:8
28. ↑  Barnes, A. Barnes' Notes on 2 Chronicles 7, accessed 19 April 2020
29. ↑  2 พงศาวดาร 7:8
30. ↑  Mathys, H. P. *1 and 2 Chronicles* in Barton, J. and Muddiman, J. (2001), The Oxford Bible Commentary เก็บถาวร 22 พฤศจิกายน 2017 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, p. 287
31. ↑  1 พงศ์กษัตริย์ 9:7; 2 พงศาวดาร 7:20
32. ↑  2 พงศาวดาร 24:13
33. ↑  Singer, Isidore; et al. eds. (1901–1906). "Ab, Ninth Day of". The Jewish Encyclopedia. New York: Funk & Wagnalls. Retrieved 15 July 2013.
34. ↑  "Temple In Rabbinical Literature". JewishEncyclopedia.com. สืบค้นเมื่อ 20 May 2015.
35. ↑  Yeisen, Yosef (2004), *Miraculous journey: a complete history of the Jewish people from creation to the present*, Targum Press, p. 56, ISBN 978-1-56871-323-6
36. ↑  Josephus, *Jew. Ant. 10.8.5*

บรรณานุกรม
----------

### หนังสือ

* Alter, Robert (2018). *The Hebrew Bible: A Translation with Commentary (Vol. Three-Volume Set)*. W. W. Norton. pp. 1087–. ISBN 978-0-393-29250-3.
* Boardman, John; Edwards, I. E. S.; Sollberger, E. (1992). *The Cambridge Ancient History*. Cambridge University Press. pp. 400–. ISBN 978-0-521-22717-9.
* Brand, Chad; Mitchell, Eric (2015). *Holman Illustrated Bible Dictionary*. B&H Publishing Group. pp. 622–. ISBN 978-0-8054-9935-3.
* De Vaux, Roland (1961). John McHugh (บ.ก.). *Ancient Israel: Its Life and Institutions*. NY: McGraw-Hill.
* Dever, William G. (2005). *Did God Have a Wife?: Archaeology and Folk Religion in Ancient Israel*. Wm. B. Eerdmans. ISBN 978-0-8028-2852-1. สืบค้นเมื่อ 7 February 2016.
* Dever, William G. (2001). *What Did the Biblical Writers Know and When Did They Know It?: What Archeology Can Tell Us About the Reality of Ancient Israel*. Wm. B. Eerdmans Publishing. ISBN 978-0-8028-2126-3.
* Finkelstein, Israel; Silberman, Neil Asher (2002). *The Bible Unearthed: Archaeology's New Vision of Ancient Israel and the Origin of Sacred Texts*. Simon and Schuster. ISBN 978-0-7432-2338-6.
* Hackett, Jo Ann (2001). "'There Was No King In Israel': The Era of the Judges". ใน Coogan, Michael David (บ.ก.). *The Oxford History of the Biblical World*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-513937-2.
* Kalimi, I. (2018). *Writing and Rewriting the Story of Solomon in Ancient Israel*. Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-47126-8. สืบค้นเมื่อ 7 December 2020.
* King, Philip J.; Stager, Lawrence E. (2001). *Life in Biblical Israel*. Westminster John Knox Press. ISBN 978-0-664-22148-5.
* Lundquist, John M. (2008). *The Temple of Jerusalem: Past, Present, and Future*. Greenwood Publishing Group. pp. 45–. ISBN 978-0-275-98339-0.
* Mendels, D. (1987). *The Land of Israel as a Political Concept in Hasmonean Literature: Recourse to History in Second Century B.C. Claims to the Holy Land*. Texte und Studien zum antiken Judentum. J.C.B. Mohr. ISBN 978-3-16-145147-8. สืบค้นเมื่อ 7 December 2020.
* Smith, Mark S. (2002). *The Early History of God: Yahweh and the Other Deities in Ancient Israel* (2nd ed.). Eerdmans. ISBN 978-0-8028-3972-5.
* Stavrakopoulou, Francesca (2021). *God: An Anatomy*. Picador. ISBN 978-1-5098-6734-9.
* Tetley, M. Christine (2005). *The Reconstructed Chronology of the Divided Kingdom*. Eisenbrauns. pp. 105–. ISBN 978-1-57506-072-9.
* Van Keulen, P. S. F. (2005). *Two Versions Of The Solomon Narrative: An Inquiry Into The Relationship Between MT 1kgs. 2-11 And LXX 3 Reg. 2-11*. Brill. pp. 183–. ISBN 90-04-13895-1.

#### บทความวรสาร

* Garfinkel, Yosef; Mumcuoglu, Madeleine (2019). "The Temple of Solomon in Iron Age Context". *Religions*. **10** (3): 198. doi:10.3390/rel10030198. ISSN 2077-1444.
* Schwarzer, Mitchell (1 December 2001). "The Architecture of Talmud". *Journal of the Society of Architectural Historians*. **60** (4): 474–487. doi:10.2307/991731. ISSN 0037-9808. JSTOR 991731. สืบค้นเมื่อ 29 November 2020.
* Jonker, Louis (6 January 1990). "The Chronicler's portrayal of Solomon as the King of Peace within the context of the international peace discourses of the Persian era". *Old Testament Essays*. **21** (3): 653–669. ISSN 1010-9919. สืบค้นเมื่อ 29 November 2020.

#### อื่น ๆ

* Draper, Robert (Dec 2010). "Kings of Controversy". *National Geographic*: 66–91. ISSN 0027-9358. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 7 February 2018. สืบค้นเมื่อ 18 December 2010.
* Finkelstein, Israel; Neil Asher Silberman (2006). *David and Solomon: In Search of the Bible's Sacred Kings and the Roots of the Western Tradition*. Free Press. ISBN 978-0-7432-4362-9.
* Finkelstein, Israel; Neil Asher Silberman (2001). *The Bible Unearthed: Archaeology's New Vision*. Free Press.
* Glueck, Nelson (Feb 1944). "On the Trail of King Solomon's Mines". *National Geographic*. **85** (2): 233–56. ISSN 0027-9358.
* Goldman, Bernard (1966). *The Sacred Portal: a primary symbol in ancient Judaic art*. Detroit: Wayne State University Press. It has a detailed account and treatment of Solomon's Temple and its significance.
* Hamblin, William; David Seely (2007). *Solomon's Temple: Myth and History*. Thames and Hudson. ISBN 978-0-500-25133-1.
* Mazar, Benjamin (1975). *The Mountain of the Lord*. NY: Doubleday. ISBN 978-0-385-04843-9.
* Young, Mike. "Temple Measurements and Photo recreations". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 7 August 2010. สืบค้นเมื่อ 6 August 2010.
* Stefon, Matt (30 April 2020). "Solomon". *Encyclopedia Britannica*. สืบค้นเมื่อ 29 November 2020.
* "Holy of Holies". *Encyclopedia Britannica*. สืบค้นเมื่อ 29 November 2020.
* "Temple of Jerusalem". *Encyclopedia Britannica*. 17 September 2020. สืบค้นเมื่อ 29 November 2020.
* Pruitt, Sarah (10 January 2014). "Fate of the Lost Ark Revealed?". *HISTORY*. สืบค้นเมื่อ 29 November 2020.
* Lovett, Richard A.; Hoffman, Scot (21 January 2017). "Ark of the Covenant". *National Geographic*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 29 March 2020. สืบค้นเมื่อ 29 November 2020.
* Shabi, Rachel (20 January 2005). "Faking it". *the Guardian*. สืบค้นเมื่อ 29 November 2020.

อ่านเพิ่มเติม
-------------

21st century resources
* Barker, Margaret (2004), *Temple Theology, an introduction*, London: The Society For Promoting Christian Knowledge, ISBN 978-0-281-05634-7.
* Vaughn, Andrew G.; Killebrew, Ann E. บ.ก. (2003), *Jerusalem in Bible and Archaeology: The First Temple Period*, Society of Biblical Literature, ISBN 978-1-58983-066-0.
* Stevens, Marty E. (2006), *Temples, tithes, and taxes: the temple and the economic life of ancient Israel*, Hendrickson Publishers, ISBN 978-1-56563-934-8.
* Jones, Floyd Nolen (1993–2004), *The Chronology Of The Old Testament*, New Leaf Publishing Group, ISBN 978-0-89051-416-0.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ พระวิหารของซาโลมอน

| * ด
* ค
* ก
หนังสือพงศ์กษัตริย์ ฉบับที่ 1 |
| --- |
| บท | 
* 1 พงศ์กษัตริย์ 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22

 |
| สถานที่ | 
* กัท
* กาลิลี
* กิบเบโธน
* กิเลอาด
* เกเซอร์
* คาบูล
* เครีท
* ชิโลห์
* เชเคม
* ไซดอน
* ดาน
* ดามัสคัส
* ถิ่นทุรกันดารปาราน
* ทารชิช
* ทีรซาห์
* ไทระ
* น้ำพุกีโฮน
* บาชาน
* บาฮูริม
* เบธเอล
* เบเออร์เชบา
* ภูเขาคารเมล
* ภูเขาเอฟราอิม
* ภูเขาโฮเรบ
* มาหะนาอิม
* มิลโล
* เมกิดโด
* แม่น้ำคีโชน
* แม่น้ำจอร์แดน
* โมอับ
* ยิสเรเอล
* เยรูซาเล็ม
* ราโมทกิเลอาด
* ลาคีช
* เลบานอน
* ศาเรฟัท
* โศบาห์
* โศเฮเลท
* สะมาเรีย
* หุบเขาขิดโรน
* อัมโมน
* อาเบลเมโฮลาห์
* อาเฟก
* อารัม
* อียิปต์
* เอโครน
* เอซิโอนเกเบอร์
* เอโดม
* เอนโรเกล
* เอลัท
* โอฟีร์
* ฮาโซร์

 |
| บุคคล | 

|  |  |
| --- | --- |
| ผู้ปกครองของอิสราเอล/ยูดาห์ | 
* ซาโลมอน
* ดาวิด
* ทิบนี
* นาดับ
* บาอาชา
* เยเซเบล
* เยโรโบอัม
* เยฮู
* เยโฮชาฟัท
* เยโฮรัมแห่งยูดาห์
* โยสิยาห์
* เรโหโบอัม
* ศิมรี
* อม-รี
* อาบียัม
* อาสา
* อาหับ
* อาหัสยาห์แห่งอิสราเอล
* เอลาห์

 |
| ผู้ปกครองนอกอิสราเอล/ยูดาห์ | 
* ชิชัก
* แชลมาเนเสอร์ที่ 3
* เบนฮาดัดที่ 1
* เบนฮาดัดที่ 2
* พระราชินีแห่งเชบา
* อาคีช
* ฮาซาเอล
* ฮีรามที่ 1

 |
| ผู้เผยพระวจนะ | 
* นาธัน
* มีคายาห์
* เยฮู
* เอลีชา
* เอลียาห์
* อาหิยาห์

 |
| บุคคลอื่น ๆ | 
* เจสซี
* ชิเมอี
* นาโบท
* นิมชี
* บัทเชบา
* เบไนยาห์
* พระราชธิดาของฟาโรห์
* มาอาคาห์
* โยอาบ
* เรโซน
* ศาโดก
* เศรุยาห์
* อับซาโลม
* อับเนอร์
* อาซูบาห์
* อาโดนียาห์
* อาโดรัม
* อาบีชาก
* อาบียาธาร์
* อามาสา
* โอบาดีห์
* ฮักกีท
* ฮาดัด

 |

 |
| วลี/เหตุการณ์ | 
* การฟื้นคืนชีพของบุตรชายของหญิงม่ายชาวศาเรฟัท
* การวินิจฉัยของซาโลมอน
* คำอธิษฐานของซาโลมอน
* เครูบ
* ชาวชูเนม
* การชิงทรัพย์ในเยรูซาเล็ม (925 ก่อนคริสตกาล)
* แตรเขาสัตว์
* นักรบของดาวิด
* บาอัล
* ปฏิทินฮีบรู
* พระที่นั่งของซาโลมอน
* พระวิหารของซาโลมอน
* หนังสือพงศาวดารกษัตริย์แห่งยูดาห์
* หนังสือพงศาวดารกษัตริย์แห่งอิสราเอล
* หีบแห่งพันธสัญญา
* อภิสุทธิสถาน
* อ่างสาคร
* อาเช-ราห์

 |
| ← 2 ซามูเอล (บทที่ 24)2 พงศ์กษัตริย์ (บทที่ 1) → |