**พระรามราชนิเวศน์** หรือ **วังบ้านปืน** เป็นประทับแปรพระราชฐานที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเมื่อเสด็จประพาสจังหวัดเพชรบุรี ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านปืน ริมแม่น้ำเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี โดยมีคาร์ล ดอห์ริง สถาปนิกชาวเยอรมนีเป็นผู้ออกแบบ ดร.ไบเยอร์ เป็นนายช่างก่อสร้าง พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นดำรงราชานุภาพ (พระยศขณะนั้น) ทรงควบคุมการก่อสร้าง และสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมขุนนครสวรรค์วรพินิต (พระยศขณะนั้น) ทรงควบคุมด้านการไฟฟ้า

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินทรงวางศิลาฤกษ์ เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2453 แต่การก่อสร้างดำเนินได้ไม่นานก็เสด็จสวรรคต พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว จึ่งโปรดเกล้าฯ ให้ช่างสร้างต่อจนเสร็จใน พ.ศ. 2459 รวมเวลาสร้างเกือบ 7 ปี และโปรดเกล้าฯ ให้มีงานฉลองพระตำหนักวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2461

ประวัติ
-------

ด้วยเหตุที่ว่าพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชประสงค์ที่จะมีพระราชวังนอกพระนครเพื่อประทับค้างแรมได้โดยสะดวก จังหวัดเพชรบุรีที่พระองค์มีพระประสงค์จะให้เป็นพระราชวังที่ใช้ประทับยามหน้าฝน พระองค์จึงมีพระราช***โครง***การให้ซื้อที่ดินจากชาวบ้านที่เขตบ้านปืน ริมแม่น้ำเพชรบุรี โดยมีสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ และสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต เป็นแม่งานควบคุมการก่อสร้าง และมีพระบัญชาให้ คาร์ล ซีกฟรีด เดอห์ริง (Karl Siegfried Dohring) ผู้เคยออกแบบ วังบางขุนพรหม วังวรดิศ และวังพระองค์เจ้าดิลกนพรัฐมาแล้ว เป็นสถาปนิกออกแบบ

นายดอห์ริงได้เลือกผู้ร่วมงานทั้งสถาปนิก วิศวกร และมัณฑนากรเป็นชาวเยอรมันทั้งสิ้น เพื่อการทำงานให้มีศิลปะเป็นแบบเดียวกันพระที่นั่งองค์นี้จึงมีรูปแบบศิลปะตะวันตกอย่างเต็มตัว ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชประสงค์ที่ต้องการพระตำหนักแบบโมเดิร์นสไตล์ สถาปนิกจึงได้ออกแบบมาในลักษณะสถาปัตยกรรมแบบเยอรมัน โดยได้แบบแผนมาจากตำหนักในพระราชวังของพระเจ้าไกเซอร์แห่งเยอรมันที่ทรงเคยประทับ

ลักษณะทางสถาปัตยกรรม
--------------------

พระที่นั่งได้ใช้ลักษณะทางสถาปัตยกรรมบาโรก (Baroque) และแบบอาร์ต นูโว (Art Nouveau) หรือที่เยอรมันเรียกว่า "จุงเกนสติล" (Jugendstil) โดยจะเน้นความทันสมัยโดยจะไม่มีลายปูนปั้นวิจิตรพิสดารเหมือนอาคารในสมัยเดียวกัน พระที่นั่งหลังนี้จะเน้นในเรื่องของความสูงของหน้าต่าง ความสูงของเพดานซึ่งกว้างเป็นพิเศษ ทำให้พระที่นั่งดูใหญ่โต โอ่อ่า สง่างาม และตระการตา

แผนผังของตัวอาคารสร้างเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้าล้อมสวนหย่อม มีสระน้ำพุตั้งอยู่ตรงกลาง ส่วนที่ประทับเป็นตึกสองชั้นขนาดใหญ่ หลังคาทรงสูงรูปโดม ภายในเป็นโถงสูงมีบันไดโค้งขึ้นสู่ชั้นสองซึ่งจัดเป็นจุดเด่นของอาคาร เพราะรวมสิ่งน่าชมไว้หลายหลาก ตัวอย่างเช่น เสาที่ประดับด้วยกระเบื้องเคลือบและตกแต่งด้วยโลหะ ขัดเงา เสาเหล่านี้แล่นตลอดจากพื้นจดเพดานชั้นสองและประดับด้วยกระเบื้องเขียวเข้ากันกับบริเวณโดยรอบโถงบันได ที่หัวเสาตาม ราวบันไดโค้งมีตุ๊กตากระเบื้องรูปเด็กในอิริยาบถต่าง ๆ ประดับไว้ รอบบริเวณโถงบันไดชั้นบนยังมีกรอบลูกไม้กระเบื้องเคลือบประดับตามช่องโดยรอบอีกด้วย

พระที่นั่งหลังนี้ยังมีสิ่งที่น่าชมอีกมาก กล่าวคือ การตกแต่งภายในแต่ละห้องให้มีรูปลักษณ์แตกต่าง กันไปทั้งสีสันและวัสดุที่ใช้ เช่น บริเวณโถงบันไดใช้โทนสีเขียว ห้อง เสวยใช้โทนสีเหลือง ตกแต่งช่องประตูด้วยเหล็กดัดแบบอาร์ต นูโว และประดับผนังด้วยแผ่นกระเบื้องเคลือบสีเหลืองสด ตัดกรอบด้วยกระเบื้องเขียวเป็นช่อง ๆ ตามแนวยืน โดยกระเบื้องประดับผนังมีลวด ลายนูนเป็นรูปสัตว์และพรรณพืชต่าง ๆ แทรกอยู่เป็นระยะ ๆ ห้องพระบรรทมใช้โทนสีทอง โดยตกแต่งเสาในห้องด้วยแผ่นโลหะสีทองขัดเงาดุนลาย หัวเสาเป็นภาพเขียนแจกันดอกไม้หลากสี บนพื้นครึ่งวงกลมสีทอง ดูสง่างามและมลังเมลือง

การก่อสร้างพระที่นั่งแห่งนี้ มาสำเร็จในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ พ.ศ. 2461 และพระราชทานนามว่า "พระที่นั่งศรเพ็ชรปราสาท" และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามที่ประทับแห่งใหม่ว่า "พระรามราชนิเวศน์" นอกจากนี้ พระองค์ยังโปรดเกล้าฯ ให้พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ทรงดำเนินการหล่อรูปปั้นพระนารายณ์ทรงปืนเพื่อนำมาประดิษฐานไว้ยังหน้าพระที่นั่ง (ปัจจุบัน รูปปั้นนี้ย้ายมาไว้ยังหน้าพระที่นั่งพุทไธสวรรย์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร) แต่คนทั่วไปจะเรียกติดปากว่า "วังบ้านปืน" ตาม ชื่อเดิมของถิ่นที่อยู่นั่นเอง แม้ว่าพระรามราชนิเวศน์จะสร้างเสร็จในรัชกาลที่ 6 แต่พระองค์ก็มิได้เสด็จประพาสมายังพระราชนิเวศน์แห่งนี้บ่อยนัก จะเสด็จมาประทับเพื่อทอดพระเนตรการซ้อมเสือป่าบ้าง แต่ก็น้อยครั้งมาก วังนี้จึงเริ่มทรุดโทรมลงเรื่อย ๆ

ครั้นมาถึงรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์โปรดฯ ให้ปรับพระราชนิเวศน์แห่งนี้เป็นสถานศึกษาของเหล่าครูในแขนงวิชาชีพต่าง ๆ มาจนกระทั่งวิชาชีพเหล่านี้แข็งแกรงขึ้นจนย้ายออกไปตั้งอยู่ที่อื่นได้ พระราชนิเวศน์แห่งนี้จึงถูกปล่อยให้ทรุดโทรมลงอีกครั้ง หลังจากนั้น พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้ใช้พระราชนิเวศน์ฯ เป็นโรงเรียนฝึกหัดครูกสิกรรม โรงเรียนฝึกหัดครูผู้กำกับลูกเสือในพระบรมราชูปถัมภ์ และโรงเรียนประถมวิสามัญหญิง จนกระทั่ง โรงเรียนเหล่านี้ย้ายออกไป พระราชวังบ้านปืนจึงถูกทิ้งให้รกร้างอีกครั้ง

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล เมื่อเกิดสงครามมหาเอเชียบูรพา ฝ่ายทหารได้ใช้พระราชวังนี้เป็นที่ตั้งกองบัญชาการทหาร ปัจจุบัน โปรดเกล้าฯ พระราชทานให้เป็นที่ตั้งของจังหวัดทหารบกเพชรบุรีและต่อมาได้เป็นมณฑลทหารบกที่ 15 และได้จัดเป็นพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์และศิลปะของจังหวัดเพชรบุรี โดยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 โปรดฯ ให้ใช้พระรามราชนิเวศน์นี้เป็นหน่วยบัญชาการของทหารบก และเป็นพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ศิลปะของจังหวัดเพชรบุรีด้วย

ระเบียงภาพ
----------

* อาคารฝั่งทิศตะวันออก บริเวณทางเข้าในปัจจุบันอาคารฝั่งทิศตะวันออก บริเวณทางเข้าในปัจจุบัน
* ภาพด้านอาคารฝั่งทิศตะวันออก บริเวณทางเข้าในปัจจุบันภาพด้านอาคารฝั่งทิศตะวันออก บริเวณทางเข้าในปัจจุบัน
* คอร์ทใจกลางพระที่นั่ง เดิมเป็นสนามแบตมิตตัน แต่ปัจจุบันกรมศิลปากร ได้ปรับปรุงใหม่ให้เป็นสวนยุโรปแทนคอร์ทใจกลางพระที่นั่ง เดิมเป็นสนามแบตมิตตัน แต่ปัจจุบันกรมศิลปากร ได้ปรับปรุงใหม่ให้เป็นสวนยุโรปแทน
* ภาพด้านอาคารฝั่งทิศเหนือภาพด้านอาคารฝั่งทิศเหนือ

ดูเพิ่ม
-------

* ทางรถไฟสายหาดเจ้าสำราญ

อ้างอิง
-------

1. ↑  เที่ยวชม พระราชวังรามราชนิเวศน์ ( วังบ้านปืน ),  .วันที่ 04/06/2562
2. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศสถาปณาที่ประทับ และค่ายหลวงบางทลุ แขวงจังหวัดเพชรบุรี, เล่ม ๓๕, ตอน ๐ก, ๑๒ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๖๑, หน้า ๑๐๘

* ราชกิจจานุเบกษา, กระแสพระบรมราชโองการ เขียนบรรจุศิลาพระฤกษ์, เล่ม ๒๗, ตอน ๐ ง, ๒๘ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๕๓, หน้า ๑๑๐๖

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ พระรามราชนิเวศน์
	+ ภาพถ่ายดาวเทียมจากวิกิแมเปีย หรือกูเกิลแมปส์
	+ แผนที่จากลองดูแมป หรือเฮียวีโก
	+ ภาพถ่ายทางอากาศจากเทอร์ราเซิร์ฟเวอร์

พิกัดภูมิศาสตร์: 13°05′34″N 99°56′54″E﻿ / ﻿13.0928441°N 99.9484205°E﻿ / 13.0928441; 99.9484205

| * ด
* ค
* ก
ไทย รายชื่อพระราชวังและวังในประเทศไทย |
| --- |
| พระราชวัง | 
* พระบรมมหาราชวัง
* พระราชวังกรุงธนบุรี
* พระราชวังจันทน์
* พระราชวังจันทรเกษม
* พระราชวังดุสิต
* พระราชวังท้ายพิกุล
* พระราชวังนันทอุทยาน
* พระนารายณ์ราชนิเวศน์
* พระราชวังบนเขาสัตนาถ
* พระราชวังบวรสถานพิมุข
* พระราชวังบวรสถานมงคล
* พระราชวังบางปะอิน
* พระราชวังโบราณ อยุธยา
* พระราชวังปฐมนคร
* พระราชวังปทุมวัน
* พระราชวังพญาไท
* พระราชนิเวศน์มฤคทายวัน
* พระราชวังเมืองสมุทรปราการ
* พระราชวังรัตนรังสรรค์
* พระรามราชนิเวศน์
* พระราชวังริมน้ำเมืองราชบุรี
* พระราชวังสนามจันทร์
* พระราชวังสราญรมย์
* พระราชวังสวนหลวง
* พระบวรราชวังสีทา

 |
| วัง | 
* วังไกลกังวล
* วังเกษมสันต์
* วังขาว
* วังเขียว
* วังคลังสินค้า
* วังคลองตลาด
* วังคลองเตย
* วังคันธวาส
* วังจักรพงษ์
* วังจันทรเกษม
* วังชิดลม
* วังไชยา
* วังดินสอ
* วังตรอกสาเก
* วังตลาดน้อย
* วังถนนพระอาทิตย์
* วังทวีวัฒนา
* วังท่าพระ
* วังท่าพายัพ
* วังท้ายหับเผย
* วังเทวะเวสม์
* วังเทเวศร์
* วังนฤมล
* วังนางเลิ้ง
* วังบางขุนพรหม
* วังบางคอแหลม
* วังบางพลู
* วังบ้านดอกไม้
* วังบ้านปูน
* วังบ้านหม้อ
* วังบูรพาภิรมย์
* วังประมวญ
* วังปากคลองตลาด
* วังปารุสกวัน
* พระกรุณานิเวศน์
* วังพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ
* วังพระอาทิตย์
* วังเพชรบุรี
* วังเพ็ชรบูรณ์
* วังโพธิยายรด
* วังมหานาค
* บ้านมะลิวัลย์
* วังมังคละ
* วังไม้
* วังรพีพัฒน์
* วังรังสิต
* วังรัตนาภา
* วังราชทัต
* วังริมคลองภาษีเจริญ
* วังริมป้อมพระสุเมรุ
* วังรื่นฤดี
* วังลดาวัลย์
* วังละโว้
* วังลักษมีวิลาศ
* วังวรจักร
* วังวรดิศ
* วังวรวรรณ
* วังวัชรีวงศ์
* วังวาริชเวสม์
* วังวิทยุ
* วังวินด์เซอร์
* วังศุโขทัย
* วังสงัด
* วังสรรพสาตรศุภกิจ
* วังสระปทุม
* วังสะพานขาว
* วังสะพานช้างโรงสี
* วังสะพานเสี้ยว
* วังสามเสน
* วังสามยอด
* วังสวนบ้านแก้ว
* วังสวนปาริจฉัตก์
* วังสวนผักกาด
* วังสวนมังคุด
* วังสวนสุนันทา

 |
| พระตำหนัก | 
* พระตำหนักกว๊านพะเยา
* พระตำหนักกองบิน 41
* พระตำหนักเกาะสีชัง
* พระตำหนักเขาค้อ
* พระตำหนักเขาน้อย
* พระตำหนักเขียว
* พระตำหนักประทับแรมเขื่อนห้วยเสนง
* พระตำหนักเขื่อนห้วยหลวง
* พระตำหนักคลองหอยโข่ง
* พระตำหนักคำหยาด
* พระตำหนักจักรีบงกช
* พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน
* พระตำหนักดอยตุง
* พระตำหนักดาราภิรมย์
* พระตำหนักในพระราชวังดุสิต
* ตำหนักตะพานเกลือ
* ตำหนักทอง
* พระตำหนักทะเลน้อย
* พระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์
* ตำหนักทิพย์
* พระตำหนักทิพย์พิมาน
* พระตำหนักทุ่งกระมัง
* เรือนทูลกระหม่อมมหิดลประทาน
* พระตำหนักธงน้อย
* พระตำหนักธารเกษม
* พระตำหนักนนทบุรี
* ตำหนักประถม-นนทบุรี
* พระตำหนักประทับแรมอำเภอปากพนัง
* พระตำหนักปางตอง
* พระตำหนักพัชราลัย
* พระตำหนักพิมานมาศ
* พระตำหนักภูพานราชนิเวศน์
* พระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์
* พระตำหนักภูพิมาน
* พระตำหนักภูฟ้า
* พระตำหนักภูหลวง
* พระตำหนักมหาราช-พระตำหนักราชินี
* พระตำหนักม่อนจ๊อกป๊อก
* พระตำหนักเมืองนคร
* พระตำหนักระยอง
* พระตำหนักริมน้ำน่าน
* พระตำหนักริมผา
* พระตำหนักเลอดิส
* พระตำหนักเวียงเหล็ก
* พระตำหนักสวนรื่นฤดี
* พระตำหนักสระยอ
* พระตำหนัก 3 จั่ว
* พระตำหนักสิริยาลัย
* พระตำหนักสุขทาลัย
* พระตำหนักหนองประจักษ์
* พระตำหนักหาดเจ้าสำราญ
* พระตำหนักอรอาสน์
* พระตำหนักอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่
* พระตำหนักไอยรา
* พระตำหนักเอื้องเงิน

 |
| เรือนรับรอง | 
* เรือนรับรองที่ประทับกองบิน 23
* เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนจุฬาภรณ์
* เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนบางลาง
* เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนภูมิพล
* เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนรัชชประภา
* เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนวชิราลงกรณ์
* เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนศรีนครินทร์
* เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนสิริกิติ์
* เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนสิรินธร
* เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนอุบลรัตน์
* เรือนรับรองที่ประทับค่ายกาวิละ
* อาคารที่ประทับรับรองบ่อน้ำมันฝาง
* เรือนประทับรับรอง (บ้านขุนดง/บ้านขุนไพร/บ้านสิมิลัน)
* เรือนที่ประทับโป่งแดง
* เรือนพลับพลาเขาดอกไม้
* เรือนรับรองที่ประทับภูฝอยลม
* เรือนรับรองที่ประทับภูเรือ
* เรือนรับรองที่ประทับสำนักชลประทานที่ 1
* เรือนรับรองที่ประทับสำนักชลประทานที่ 6
* เรือนรับรองเหมืองผาแดง
* เรือนรับรองที่ประทับแหลมหางนาค
* เรือนที่ประทับอ่าวดงตาล

 |
| พลับพลาที่ประทับ | 
* พลับพลาที่ประทับรัชกาลที่ 7
* พลับพลาที่ประทับทรงงานที่อุทยานแห่งชาติภูผายล
* พลับพลาที่ประทับและศาลาเฉลิมพระเกียรติแหลมผักเบี้ย

 |
| สถานที่อื่น | 
* พระจุฑาธุชราชฐาน
* อุทยานประวัติศาสตร์พระนครคีรี

 |