**ช้างแอฟริกา** หรือ **ช้างแอฟริกัน** (อังกฤษ: African elephant) เป็นช้างสกุลหนึ่ง ที่อาศัยอยู่ในทวีปแอฟริกา จากหลักฐานฟอสซิลที่ค้นพบทำให้ทราบว่า ช้างแอฟริกาอาศัยอยู่ในทวีปแอฟริกามาตั้งแต่ยุคไพลสโตซีน

ช้างแอฟริกา จัดอยู่ในสกุล *Loxodonta* (/โล-โซ-ดอน-ตา/; เป็นภาษากรีกแปลว่า "ฟันเอียงข้าง") ซึ่งปัจจุบันหลงเหลือเพียง 2 ชนิด คือ

* ช้างพุ่มไม้แอฟริกา (*Loxodonta africana*) มีขนาดใหญ่ที่สุด รูปร่างกำยำลั่นสัน อาศัยตามทุ่งโล่งหรือพุ่มไม้ทั่วไป
* ช้างป่าแอฟริกา (*Loxodonta cyclotis*) มีขนาดเล็กลงมา อาศัยอยู่ในป่าบริเวณใจกลางทวีปแอฟริกา
* ช้างแอฟริกาเหนือ (Loxodonta africana pharaoensis) มีขนาดใหญ่ที่สุดเป็นชนิดย่อยของช้างพุ่มไม้แอฟริกา อาศัยในโมร็อกโกไล่ไปถึงอียิปต์และทางตอนเหนือของซูดาน ชาด เอริเทรียและไนเจอร์ ปัจจุบันช้างชนิดนี้สูญพันธุ์ไปประมาณ 100 ปีก่อนคริสต์ศักราช

ซึ่งแต่เดิมนั้นช้างแอฟริกาถูกจัดให้มีเพียงชนิดเดียว คือ *Loxodonta africana* และที่เหลือก็เป็นชนิดย่อยซึ่งกันและกัน แต่ในปี ค.ศ. 2001 เริ่มมีนักวิทยาศาสตร์บางคนสังเกตเห็นถึงความแตกต่าง จึงมีการถกเถียงกันเป็นระยะเวลานานนับทศวรรษ จนกระทั่งได้ข้อสรุปในปี ค.ศ. 2010 ซึ่งเป็นผลมาจากการศึกษาด้านพันธุกรรมดีเอ็นเอ ในนิวเคลียสของสัตว์ตระกูลช้าง พบว่าเป็นคนละชนิดกันอย่างแน่นอน แต่ก็มีข้อสันนิษฐานว่าทั้ง 2 ชนิดนั้นเดิมเคยเป็นชนิดเดียวกันมาก่อน แต่ได้แยกสายวิวัฒนาการมาตั้งแต่เมื่อ 2.6–5.6 ล้านปีที่แล้ว

โดยเชื่อว่า มีการถ่ายทอดยีนระหว่างประชากรกันได้ แต่เมื่อช้างเอเชียวิวัฒนาการเกิดขึ้นมาและแพร่กระจายพันธุ์ไปทั่วทวีปแอฟริกา แต่ต่อมาก็ได้สูญพันธุ์หมด ประชากรช้างแอฟริกาแท้ ๆ ก็ถูกตัดขาดออกจากกัน

ลักษณะ
------

ช้างแอฟริกาโดยรวมแล้ว มีขนาดใหญ่กว่าช้างเอเชียมาก ตัวผู้มีความสูงในขณะยืนประมาณ 3.64 เมตร (12 ฟุต) โดยวัดจากหัวไหล่ และมีน้ำหนักประมาณ 5,455 กิโลกรัม (12,000 ปอนด์) ในขณะที่ตัวเมียมีความสูงในขณะยืนประมาณ 3 เมตร (10 ฟุต) และมีน้ำหนักประมาณ 3,636 ถึง 4,545 กิโลกรัม (8,000 ถึง 10,000 ปอนด์) มีใบหูที่ใหญ่กว่าช้างเอเชีย เพื่อใช้โบกระบายความร้อนออกจากเส้นเลือดฝอยที่มีระบบมากมายในแผ่นใบหู รวมทั้งมีงาทั้งตัวผู้และตัวเมีย งาของตัวผู้จะมีความสั้นและหนากว่า ขณะที่งาของตัวเมียจะเรียวยาวและบางกว่า และจะงอยที่ปลายงวงจะมี 2 จะงอย ต่างกับช้างอินเดียที่มีเพียงจะงอยเดียว และมีหน้าผากที่ลาดกว่า จะงอยปากล่างสั้นและกลมกว่าช้างเอเชียที่แคบและยาวกว่า แต่โดยเฉลี่ยแล้วมีอายุเพียง 50 ปี ซึ่งน้อยกว่าช้างเอเชีย  แม้ช้างแอฟริกาจะมีขนาดร่างกายใหญ่และส่วนหัวใหญ่โตกว่าช้างเอเชียก็ตาม แต่ทว่ากลับมีขนาดของสมองเล็กกว่า 

ช้างแอฟริกา จัดแสดง ณ สวนสัตว์นครราชสีมา สวนสัตว์แห่งเดียวในประเทศไทยที่มีช้างแอฟริกา

การกระจายพันธุ์
---------------

ช้างแอฟริกาอาศัยอยู่ทั้งบนภูเขาและที่ราบต่ำ ทั้งบริเวณที่เป็นแนวหินและป่าทึบ สามารถข้ามลำธาร ว่ายน้ำหรือปืนภูเขาสูงได้ดี ชอบอาบน้ำ คลุกโคลนหรือคลุกดินหรือทราย ชอบใช้งวงพ่นดินหรือทรายไปทั่วตัว ชอบอยู่ในป่าโปร่ง ไม่กลัวแสงแดด มีอุปนิสัยดุร้ายกว่าช้างเอเชีย แต่ปกติจะไม่ทำร้ายมนุษย์ก่อน เว้นหากได้รับบาดเจ็บ พบกระจายพันธุ์ตั้งแต่ทางตอนใต้ของทะเลทรายสะฮารา หรือในแอฟริกากลาง เช่น แถบทะเลสาบชาด ในสมัยโบราณ ชาวอียิปต์มีความสามารถในการจับช้าง และชาวคาร์เธจ เคยใช้เป็นช้างศึกในสงครามพิวนิค ขณะที่ชาวโรมันเคยซื้อไปใช้ละเล่นในละครสัตว์ แต่ก็ต้องเปลี่ยนมาใช้ช้างเอเชียในที่สุด เพราะฉลาดและฝึกได้ง่ายกว่า

ดูเพิ่ม
-------

* *Elephas*

อ้างอิง
-------

1. 1 2  จาก itis.gov
2. 1 2 3  Kalb, Jon E.; Assefa Mebrate (1993). *Fossil Elephantoids from the Hominid-Bearing Awash Group, Middle Awash Valley, Afar Depression, Ethiopia*. Independence Square, Philadelphia: The American Philosophical Society. pp. 52–59. ISBN 0-87169-831-5.
3. ↑  Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005). *Mammal Species of the World*. A Taxonomic and Geographic Reference. Third edition. ISBN 0801882214.
4. ↑  "จบการโต้เถียงอันยาวนาน สรุปแล้วช้างแอฟริกามี 2 สปีชีส์". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2013-02-07. สืบค้นเมื่อ 2012-12-27.
5. ↑  Dina Fine Maron (9 พฤศจิกายน 2018). "Under poaching pressure, elephants are evolving to lose their tusks". *National Geographic Society*. สืบค้นเมื่อ 6 กันยายน 2021.
6. ↑  African bush elephant
7. ↑  Burnie, D. (2001). *Animal*. London: Dorling Kindersley.
8. ↑  หน้า 91–94, *สัตว์สวยป่างาม* โดย ชมรมนิเวศวิทยา มหาวิทยาลัยมหิดล (สิงหาคม, 2518)
9. ↑  "เรื่องเล่าข้ามโลก: ช้างเอเซีย". NOW26. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2015-03-22. สืบค้นเมื่อ 2015-01-18.
10. ↑  ช้างแอฟริกา[*ลิงก์เสีย*]

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ *Loxodonta*

 ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Loxodonta ที่วิกิสปีชีส์

* "*Loxodonta africana*". Convention on the Conservation of Migratory Species of Wild Animals. 2020.
* ElephantVoices – Resource on elephant vocal communications
* International Elephant Foundation เก็บถาวร 2022-04-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

  


|  |  |
| --- | --- |
| การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน | 
* Wikidata: Q185038
* Wikispecies: Loxodonta
* ADW: Loxodonta
* BOLD: 3247
* EoL: 36065
* EPPO: 1LOXDG
* Fossilworks: 43265
* GBIF: 8686359
* iNaturalist: 43693
* IRMNG: 1427396
* ITIS: 584937
* MSW: 11500008
* NBN: NHMSYS0000376833
* NCBI: 9784

 |