**วัดเกาะพญาเจ่ง** เป็นวัดที่สร้างขึ้นปี พ.ศ. 2318 ต่อมาเจ้าพระยามหาโยธา (ทอเรียะ คชเสนี) ได้บูรณะและสร้างวัดต่อจากเจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง คชเสนี) ผู้เป็นบิดา เดิมเรียกว่าวัดเกาะหรือวัดเกาะบางพูด เมื่อมีชุมชนชาวมอญอพยพเข้ามาบริเวณนี้จึงถูกเรียกว่า วัดเกาะรามัญ ต่อมาหลวงบริณัยจรรยาราษฎร์ (มณฑล คชเสนี) ผู้สืบสกุลของเจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง) เปลี่ยนชื่อวัดเป็นวัดเกาะพญาเจ่งเพื่อเป็นอนุสรณ์แก่บรรพบุรุษ

วัดเกาะพญาเจ่งเป็นสถานที่เกิดเหตุการณ์เรือพระประเทียบล่มในแม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณหน้าวัด อันนำมาสู่การสวรรคตของสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี

ประวัติ
-------

วัดเกาะพญาเจ่ง สร้างขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2318 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2330 ต่อมาเจ้าพระยามหาโยธา (ทอเรียะ คชเสนี) ได้บูรณะและสร้างวัดต่อจากเจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง คชเสนี) ผู้เป็นบิดา เดิมเมื่อแรกสร้างเรียกว่าวัดเกาะหรือวัดเกาะบางพูด เนื่องจากอยู่ใกล้คลองบางพูด เมื่อมีชุมชนชาวมอญอพยพเข้ามาบริเวณนี้จึงถูกเรียกว่า วัดเกาะรามัญ ต่อมาหลวงบริณัยจรรยาราษฎร์ (มณฑล คชเสนี) ผู้สืบสกุลของเจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง) เปลี่ยนชื่อวัดเป็นวัดเกาะพญาเจ่งเพื่อเป็นอนุสรณ์แก่บรรพบุรุษ

เมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2423 เกิดเหตุการณ์เรือสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี อัครมเหสีในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ล่มลง ณ ตำบลบางพูด สร้างความโทมนัสยิ่งมาสู่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งต่อมาพระองค์ได้ทรงโปรดให้สร้างอนุสรณ์สถานเจดีย์ด้านทิศเหนือของวัดเกาะพญาเจ่ง เป็นเจดีย์ทรงกลมขนาดใหญ่ตั้งอยู่บนฐานทรงกลมสูงมีซุ้มโค้งตามทิศทั้งสี่ ภายในฐานเจดีย์ประดิษฐานพระพุทธรูปพระศรีอาริย์สี่องค์ หันพระพักตร์ไปทางทิศทั้งสี่ โดยมีคำจารึกหน้าพระเจดีย์ มีข้อความว่า

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ลาภยศใดใดไม่พึงปราถน์ |  | นางใดใครปรารถน์พี่ไม่ข้อง |
| นางเดียวนางในหทัยปอง |  | นางน้องแนบในหทัยเรา |
|  |  |  |
|  |  |  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ตราบขุนคีรีข้น |  | ขนาดสลาย แลแม่ |
| รักบ่หายตราบหาย |  | หกฟ้า |
| สุริจันทร์ขจาย |  | จากโลก ไปฤๅ |
| ไฟแล่นล้าสี่หล้า |  | ห่อนล้างอาลัย |

พ.ศ. 2554 กรมศิลปากร ประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดเขตที่ดินโบราณสถาน ตามราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๑๕ ตอนพิเศษ ๓ ง ลงวันที่ ๑๓ มกราคม ๒๕๔๑

พระอุโบสถก่ออิฐถือปูน จิตรกรรมฝาผนังภายในมีการเขียนภาพพระอดีตพุทธเจ้าอยู่ร่วมกับภาพเทพชุมนุม ไตรภูมิ และทศชาติชาดก ฝีมือสกุลช่างรัชกาลที่ 3 ประดิษฐานพระพุทธรูปปางมารวิชัย มีพระอัครสาวกนั่งพนมมืออยู่สองข้าง และมีพระพุทธรูปปางห้ามญาติอีกสามองค์ นอกจากนี้ยังมีพระพุทธรูปปางปรินิพพาน แสดงปาฏิหาริย์ของพระพุทธเจ้า ที่ทรงยื่นพระบาทออกนอกหีบพระบรมศพ ให้พระมหากัสสปะได้ถวายอภิวาทเป็นองค์สุดท้าย ก่อนถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ โดยหีบด้านข้างเปิดให้เห็นพระพุทธรูปครบองค์ต่างจากที่อื่น

ระเบียงภาพ
----------

* จิตรกรรมบานประตูจิตรกรรมบานประตู
* จิตรกรรมบานประตูจิตรกรรมบานประตู
* จิตรกรรมฝาผนังภายในอุโบสถจิตรกรรมฝาผนังภายในอุโบสถ
* จิตรกรรมฝาผนังเทพชุมนุมจิตรกรรมฝาผนังเทพชุมนุม
* พระประธานปางมารวิชัยพระประธานปางมารวิชัย
* พระพุทธรูปปางปรินิพพานที่พระบาทยื่นออกมาพระพุทธรูปปางปรินิพพานที่พระบาทยื่นออกมา
* อนุสาวรีย์เจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง คชเสนี)อนุสาวรีย์เจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง คชเสนี)
* อนุสาวรีย์เจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง คชเสนี)อนุสาวรีย์เจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง คชเสนี)
* คุ้งน้ำเจ้าพระยาบริเวณหน้าวัดเกาะพญาเจ่งคุ้งน้ำเจ้าพระยาบริเวณหน้าวัดเกาะพญาเจ่ง
* พระสถูปอนุสรณ์สถานสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี ที่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ด้านหน้าของวัดเกาะพญาเจ่งพระสถูปอนุสรณ์สถานสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี ที่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ด้านหน้าของวัดเกาะพญาเจ่ง

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3 4   วัดเกาะพญาเจ่งและวัดกู้ ชมรมอนุรักษ์ภาพจิตรกรรมไทย
2. 1 2   ย้อนรอยโศกนาฏกรรม ตำนานเรื่องเล่าของ "สมเด็จพระนางเรือล่ม" อัครมเหสีในรัชกาลที่ 5
3. ↑   เก็บถาวร 2020-06-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน รายงานกิจการ เทศบาลนครปากเกร็ด 2562
4. ↑   เก็บถาวร 2020-06-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน พระราชานุสาวรีย์ สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ หน้าวัดเกาะพญาเจ่ง
5. 1 2   ศิลปกรรมของชาวมอญ สำนักหอสมุดกลางมหาวิทยาลัยศิลปากร
6. ↑   วัดเกาะพญาเจ่ง

ดูเพิ่ม
-------


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **วัดเกาะพญาเจ่ง**

* สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี