ในกายวิภาคศาสตร์ของมนุษย์ **กระดูกข้อมือ** (อังกฤษ: Carpal bones; Carpus) เป็นกลุ่มของกระดูกชิ้นเล็ก ๆ ที่เรียงตัวอยู่ระหว่างกระดูกของส่วนปลายแขนและกระดูกฝ่ามือ (Metacarpal bones) และเป็นกระดูกที่ประกอบกันเป็นส่วนประกอบหลักของข้อมือ (wrist)

กระดูกส่วนใหญ่ของกลุ่มกระดูกข้อมือจะมีรูปร่างคล้ายลูกเต๋า โดยที่พื้นผิวทางด้านหลังมือ (dorsal surface) และฝ่ามือ (palmar surface) จะมีลักษณะขรุขระเนื่องจากมีเอ็นและปลอกหุ้มเอ็น (tendon sheath) พาดผ่าน ขณะที่พื้นผิวด้านอื่น ๆ จะค่อนข้างเรียบเพื่อต่อกับกระดูกชิ้นอื่น ๆได้อย่างสนิท

สำหรับในมนุษย์ จะมีกระดูกข้อมือจำนวน 8 ชิ้น ซึ่งจะสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่ม คือกระดูกข้อมือที่ติดต่อกับกระดูกเรเดียส จะเรียกว่า **กระดูกข้อมือแถวแรก (proximal row)**  ซึ่งมีจำนวน 4 ชิ้น ส่วนอีกกลุ่มจะติดต่อกับกระดูกฝ่ามือ จะเรียกว่า**กระดูกข้อมือแถวหลัง (distal row)**  ซึ่งมีจำนวน 4 ชิ้นเช่นกัน แต่เนื่องจากมือของคนมี 2 ข้างกระดูกข้อมือทั้งหมดในตัวมนุษย์จึงมี 16 ชิ้น

กระดูกข้อมือแถวแรก
------------------

กระดูกข้อมือแถวแรกจะติดต่อกับกระดูกเรเดียส และกระดูกข้อมือในแถวหลัง ซึ่งได้แก่กระดูกสแคฟฟอยด์ (Scaffoid bone) กระดูกลูเนท (Lunate bone) กระดูกไตรกีตรัล (Triquetral bone) และกระดูกพิสิฟอร์ม (Pisiform bone)

### กระดูกสแคฟฟอยด์ (Scaphoid bone)

ดูบทความหลักที่: กระดูกสแคฟฟอยด์
กระดูกสแคฟฟอยด์จากข้อมือซ้าย
**กระดูกสแคฟฟอยด์**เป็นกระดูกข้อมือแถวแรกที่อยู่ทางด้านนิ้วหัวแม่มือ และเป็นกระดูกชิ้นที่ใหญ่ที่สุดของแถวแรก เนื่องจากมีรูปร่างงอเล็กน้อยคล้ายตัวเรือ จึงเป็นที่มาของชื่อ *scaphoid* ซึ่งในภาษาลาตินแปลว่า *รูปเรือ*
แม้ว่าการแตกหักของกระดูกสแคฟฟอยด์จะเกิดไม่บ่อยนัก แต่เมื่อเกิดการบาดเจ็บของข้อมือ มักจะพบว่ากระดูกสแคฟฟอยด์จะได้รับความเสียหาย อีกทั้งยังเป็นกระดูกที่มีการซ่อมแซมส่วนที่เสียหายได้ช้า เนื่องจากมีระบบเลือดไปเลี้ยงไม่มาก ดังนั้นเมื่อเกิดการบาดเจ็บของกระดูกชิ้นนี้จึงต้องรักษาโดยเร็ว เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอาการแทรกซ้อนจากการที่ข้อมือผิดรูป

### กระดูกลูเนท (Lunate bone)

ดูบทความหลักที่: กระดูกลูเนท
กระดูกลูเนทจากข้อมือซ้าย
**กระดูกลูเนท**เป็นกระดูกข้อมือแถวแรกที่วางตัวอยู่ตรงกลางของข้อมือ และมีรูปร่างโค้งคล้ายพระจันทร์ โดยจะโค้งนูนไปทางกระดูกเรเดียส และส่วนเว้าของกระดูกนี้จะรับกับกระดูกแคปปิเตต (Capitate bone) ซึ่งอยู่แถวหลัง

### กระดูกไตรกีตรัล (Triquetral bone)

ดูบทความหลักที่: กระดูกไตรกีตรัล
กระดูกไตรกีตรัลจากข้อมือซ้าย
**กระดูกไตรกีตรัล**เป็นกระดูกข้อมือแถวแรกที่อยู่ทางด้านนิ้วก้อย และมีรูปร่างคล้ายสามเหลี่ยม ซึ่งพื้นผิวทั้งสามด้านจะติดต่อกับกระดูกข้อมือชิ้นอื่น ๆ ที่เด่นชัดที่สุดคือรอยบุ๋มรูปวงรีที่อยู่บนพื้นผิวด้านหน้า ซึ่งเป็นบริเวณติดต่อกับกระดูกพิสิฟอร์ม (Pisiform bone)

### กระดูกพิสิฟอร์ม (Pisiform bone)

ดูบทความหลักที่: กระดูกพิสิฟอร์ม
กระดูกพิสิฟอร์มจากข้อมือซ้าย
**กระดูกพิสิฟอร์ม**เป็นกระดูกชิ้นเล็กๆที่วางอยู่ที่แถวหน้าของกระดูกข้อมือ และเป็นกระดูกแบบเซซามอยด์ (Sesamoid bone) แบบหนึ่ง นั่นคือเป็นกระดูกที่เกิดจากการสะสมแคลเซียมของเอ็นจนเป็นกระดูกที่ฝังตัวอยู่ในเส้นเอ็น เช่นเดียวกับกระดูกสะบ้า (Patella) ของข้อเข่า (knee joint) บนพื้นผิวของกระดูกชิ้นนี้จะมีรอยที่ติดต่อกับกระดูกไตรกีตรัลเป็นจุดเด่น

กระดูกข้อมือแถวหลัง
-------------------

กระดูกข้อมือในแถวหลังจะต่อต่อระหว่างกระดูกข้อมือในแถวแรก กับกระดูกฝ่ามือ ซึ่งได้แก่กระดูกทราพีเซียม (Trapezium bone) กระดูกทราพีซอยด์ (Trapezoid bone) กระดูกแคปปิเตต (Capitate bone) และกระดูกฮาเมต (Hamate bone)

### กระดูกทราพีเซียม (Trapezium bone)

ดูบทความหลักที่: กระดูกทราพีเซียม
กระดูกทราพีเซียมจากข้อมือซ้าย
**กระดูกทราพีเซียม**เป็นกระดูกข้อมือแถวหลังที่อยู่ทางด้านนิ้วหัวแม่มือ และมีพื้นที่ส่วนใหญ่ติดต่อโดยตรงกับกระดูกฝ่ามือชิ้นที่ 1 (Metacarpus I) และกระดูกสแคฟฟอยด์ (Scaffoid bone) ที่สำคัญคือบนพื้นผิวด้านฝ่ามือของกระดูกชิ้นนี้ จะมีร่องที่เป็นทางผ่านของเอ็นจากกล้ามเนื้อเฟลกเซอร์ คาร์ไพ เรเดียลิส (Flexor carpi radialis muscle) และพื้นผิวด้านนี้ยังเป็นจุดเกาะต้นของกล้ามเนื้อที่ใช้ในการเคลื่อนไหวของนิ้วหัวแม่มือ ซึ่งได้แก่กล้ามเนื้อออพโพเนนส์ พอลิซิส (Opponens pollicis) กล้ามเนื้อแอบดักเตอร์ พอลิซิส เบรวิส (Abductor pollicis brevis muscle) และกล้ามเนื้อเฟลกเซอร์ พอลิซิส เบรวิส (Flexor pollicis brevis muscle)

### กระดูกทราพีซอยด์ (Trapezoid bone)

ดูบทความหลักที่: กระดูกทราพีซอยด์
กระดูกทราพีซอยด์จากข้อมือซ้าย
**กระดูกทราพีซอยด์**เป็นกระดูกชิ้นเล็กๆของกระดูกข้อมือแถวหลัง ซึ่งมีพื้นผิวติดต่อกับกระดูกฝ่ามือชิ้นที่สอง (Metacarpus II) กระดูกสแคฟฟอยด์ และกระดูกแคปปิเตต

### กระดูกแคปปิเตต (Capitate bone)

ดูบทความหลักที่: กระดูกแคปปิเตต
กระดูกแคปปิเตตจากข้อมือซ้าย
**กระดูกแคปปิเตต**เป็นกระดูกข้อมือที่วางตัวอยู่ตรงกลางของกระดูกข้อมือแถวหลัง และเป็นกระดูกชิ้นที่ใหญ่ที่สุดในกลุ่มกระดูกข้อมือ โดยจะมีพื้นผิวด้านล่างติดต่อกับกระดูกฝ่ามือชิ้นที่ 2, 3 และ 4 พื้นผิวด้านบนจะติดต่อกับกระดูกลูเนท และพื้นผิวด้านข้างติดต่อกับกระดูกสแคฟฟอยด์และกระดูกฮาเมต

### กระดูกฮาเมต (Hamate bone)

ดูบทความหลักที่: กระดูกฮาเมต
กระดูกฮาเมตจากข้อมือซ้าย
**กระดูกฮาเมต**เป็นกระดูกข้อมือในแถวหลังที่วางตัวอยู่ทางด้านนิ้วก้อย โดยจะมีรูปร่างคล้ายรูปลิ่ม และมีลักษณะเด่นคือส่วนยื่นของกระดูกที่มีรูปร่างคล้ายตะขอซึ่งเรียกว่า **ฮามิวลัส** (hamulus) และเป็นที่มาของชื่อกระดูก *hamate* ซึ่งในภาษาลาตินแปลว่า *ตะขอ* กระดูกชิ้นนี้มีพื้นผิวติดต่อกับกระดูกฝ่ามือชิ้นที่ 4 และ 5 รวมทั้งกระดูกไตรกีตรัลและกระดูกแคปปิเตต
เนื่องจากลักษณะการวางตัวที่ค่อนข้างอยู่ทางด้านนอกของข้อมือ กระดูกฮาเมตจึงจัดว่าเป็นกระดูกที่เสียหายได้ง่ายที่สุดในบรรดากระดูกข้อมือ ซึ่งอาการจะสังเกตได้จากการกดเจ็บเหนือกระดูกชิ้นนี้ และอาจรู้สึกเจ็บเมื่อกำมือ นอกจากนี้เนื่องจากกระดูกฮาเมตวางตัวอยู่ใกล้กับเส้นประสาทอัลนา (Ulnar nerve) จึงมีความเป็นไปได้ที่จะเกิดความเสียหายกับเส้นประสาท ทำให้กล้ามเนื้อของมืออ่อนแรง และเสียความรู้สึกของฝ่ามือในบริเวณนิ้วนางและนิ้วก้อย

รูปประกอบเพิ่มเติม
------------------

* กระดูกมือของมนุษย์กระดูกมือของมนุษย์
* กระดูกของมือซ้าย จากด้านฝ่ามือกระดูกของมือซ้าย จากด้านฝ่ามือ
* กระดูกของมือซ้าย จากด้านหลังมือกระดูกของมือซ้าย จากด้านหลังมือ
* ภาคตัดตามยาวของข้อมือ แสดงการวางตัวของกระดูกข้อมือภาคตัดตามยาวของข้อมือ แสดงการวางตัวของกระดูกข้อมือ
* เอ็นข้อมือ มุมมองจากทางด้านหน้าเอ็นข้อมือ มุมมองจากทางด้านหน้า

อ้างอิง
-------

* Gray's anatomy for students. Drake, RL. Vogl, W. and Mitchell, AWM.
* Clinically Oriented Anatomy, 4th ed. Keith L. Moore and Arthur F. Dalley.

  


| * ด
* ค
* ก
กระดูกของรยางค์บน |
| --- |
| กระดูกโอบอก, กระดูกไหปลาร้า | ปุ่มโคนอยด์ • แนวทราพีซอยด์ • ปุ่มกระดูกซี่โครง • ร่องใต้ไหปลาร้า |
| กระดูกสะบัก | *แอ่งกระดูก* (แอ่งใต้กระดูกสะบัก, แอ่งเหนือแนวสันกระดูกสะบัก, แอ่งใต้แนวสันกระดูกสะบัก) • รอยเว้าเหนือแนวสันกระดูกสะบัก • แอ่งกลีนอยด์
*ปุ่มกระดูก* (ปุ่มเหนือแอ่งกลีนอยด์, ปุ่มใต้แอ่งกลีนอยด์) • แนวสันกระดูกสะบัก • อโครเมียน • โคราคอยด์ โพรเซส
*ขอบกระดูก* (ขอบด้านบน, ขอบด้านข้าง, ขอบแนวกลาง) • *มุม* (มุมด้านบน, มุมด้านล่าง, มุมด้านข้าง) |
| กระดูกต้นแขน | 

|  |  |
| --- | --- |
| ส่วนต้น | *คอกระดูก* (เชิงกายวิภาค, เชิงศัลยศาสตร์) • *ปุ่มกระดูก* (ปุ่มใหญ่, ปุ่มเล็ก) • ร่องไบซิพิทัล |
| ส่วนกลาง | ร่องสไปรัล • แนวเดลทอยด์ |
| ส่วนปลาย | แคปปิทูลัม • โทรเคลียร์ • *ปุ่มอิพิคอนไดล์* (ปุ่มแลทเทอรัล อีพิคอนไดล์, ปุ่มมีเดียล อีพิคอนไดล์) • *แนวสันซุปปราคอนไดลาร์* (ด้านข้าง, ด้านกลางลำตัว) • *แอ่งกระดูก* (แอ่งเรเดียส, แอ่งโคโรนอยด์, แอ่งโอเลครานอน) |

 |
| ปลายแขน | 

|  |  |
| --- | --- |
| กระดูกเรเดียส | ส่วนต้นกระดูก (ส่วนหัวกระดูก, ปุ่มนูนเรเดียส) • ส่วนกลาง • ส่วนปลาย (รอยเว้าอัลนา, สไตลอยด์ โพรเซส) |
| กระดูกอัลนา | ส่วนต้นกระดูก (ปุ่มนูนอัลนา, โอเลครานอน โพรเซส, โคโรนอยด์ โพรเซส, รอยเว้าเรเดียส, รอยเว้าเซมิลูนาร์) • ส่วนกลาง • ส่วนปลาย (ปุ่มหัวกระดูก, สไตลอยด์ โพรเซส) |

 |
| มือ | 

|  |  |
| --- | --- |
| กระดูกข้อมือ | สแคฟฟอยด์ • ลูเนท • ไตรกีตรัล • พิสิฟอร์ม • ทราพีเซียม • ทราพีซอยด์ • แคปปิเตต • ฮาเมต (ฮามิวลัส) |
| กระดูกฝ่ามือ | ชิ้นที่ 1 • ชิ้นที่ 2 • ชิ้นที่ 3 • ชิ้นที่ 4 • ชิ้นที่ 5 |
| กระดูกนิ้วมือ | ท่อนต้น • ท่อนกลาง • ท่อนปลาย |

 |
| 

---

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| กล่องท้ายเรื่องที่เกี่ยวกับ:กระดูก/กระดูกอ่อน | 

|  |
| --- |
| กายวิภาค (กระดูกหุ้มสมอง/กระดูกหน้า/โครงสร้างประกอบ/รูกะโหลก, แขน, ตัว/เชิงกราน, ขา)/สรีรวิทยา/คัพภวิทยา/เซลล์ |
| โรค/ความผิดปกติแต่กำเนิด/เนื้องอก, อาการ/ชื่อบุคคล, การบาดเจ็บ |
| หัตถการ, ยา (M5) |

 |

 |