ดวงจันทร์สีน้ำเงิน
**ทุติยเพ็ญ**[] หรือ**บลูมูน** (อังกฤษ: blue moon) คือดวงจันทร์เต็มดวงที่มีกำหนดเวลาเกิดไม่แน่นอน โดยส่วนใหญ่ในแต่ละปีจะมีดวงจันทร์เต็มดวง 12 ครั้ง เฉลี่ยเกิดประมาณเดือนละหนึ่งครั้ง แต่ถ้าคิดเฉพาะระยะเวลาที่เกิดดวงจันทร์เต็มดวง 12 ครั้ง (รอบ) ในหนึ่งปีของปฏิทินตามระบบสุริยคติจะมีจำนวนวันมากกว่าประมาณ 11 วัน ซึ่งเมื่อนำมาสะสมรวมกัน จะทำให้ทุกสองหรือสามปีมีดวงจันทร์เต็มดวงเพิ่มขึ้นหนึ่งครั้ง (กล่าวคือจะเกิดขึ้น 2.71722874 ปี) ดวงจันทร์เต็มดวงที่เพิ่มขึ้นมานี้เรียกว่า "ดวงจันทร์สีน้ำเงิน" แต่เนื่องจากมีการนิยามความหมายของดวงจันทร์ "ที่เพิ่มขึ้นมานี้" ต่างกัน จึงทำให้การกำหนดวันที่เกิดดวงจันทร์นี้ต่างกัน โดยส่วนใหญ่ดวงจันทร์สีน้ำเงินหมายถึงดวงจันทร์เต็มดวงที่เกิดครั้งที่สองของเดือน

การใช้คำนี้ในชาวคริสต์และในภาษาอังกฤษยุคแรก
-------------------------------------------

คำว่า "ดวงจันทร์สีน้ำเงิน" (blue moon) มีบันทึกว่าใช้ในภาษาอังกฤษเก่าครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 1528 ในหนังสือที่โจมตีนักบวชอังกฤษอย่างรุนแรง หนังสือเล่มนี้ชื่อว่า *Rede Me and Be Not Wrothe* [Read me and be not angry] ข้อความมีว่า

> *Yf they say the mone is belewe / We must believe that it is true*  
> [If they say the moon is blue, we must believe that it is true]  
>  (ถ้าพวกเขาพูดว่าดวงจันทร์เป็นสีน้ำเงิน เราต้องเชื่อว่านั่นเป็นเรื่องจริง)
> 
> 

บางคนตีความคำว่า "ดวงจันทร์สีน้ำเงิน" นี้ว่าเป็นเรื่องเกี่ยวกับความไร้สาระและเป็นไปไม่ได้  ภาษิตเกี่ยวกับดวงจันทร์ทำนองนี้ที่มีบันทึกครั้งแรกในปีต่อมาคือ

> *They would make men beleue ... that þe Moone is made of grene chese*  
> [They would make men believe ... that the moon is made of green cheese]  
>  (พวกเขาจะทำให้คนทั้งหลายเชื่อ...ว่าดวงจันทร์ทำมาจากชีสสีเขียว)
> 
>

ดวงจันทร์สีน้ำเงินที่สามารถมองเห็นได้
-------------------------------------

ความหมายที่แปลตามตัวอักษรที่สุดของคำว่า ดวงจันทร์สีน้ำเงิน คือ ดวงจันทร์ (ซึ่งไม่จำเป็นต้องเป็นดวงจันทร์เต็มดวง) ที่ปรากฏแก่ผู้สังเกตเป็นสีออกน้ำเงิน ผิดจากที่เห็นตามปกติ และเป็นเหตุการณ์ที่หาดูได้ยาก การที่ดวงจันทร์เป็นสีน้ำเงินอาจเกิดจากอนุภาคของฝุ่นควันในบรรยากาศ เช่นที่เกิดขึ้นหลังจากไฟป่าในประเทศสวีเดนและแคนาดาในปี ค.ศ. 1950 และที่เห็นเด่นชัดที่สุดเกิดหลังจากภูเขาไฟกรากะตัวระเบิดในปี ค.ศ. 1883 ซึ่งทำให้ดวงจันทร์เป็นสีน้ำเงินเกือบสองปี

คติชาวบ้าน
----------

BlueMoon
ในคติชาวบ้าน ในแต่ละเดือนของปี ดวงจันทร์เต็มดวงมีชื่อเรียกหลายชื่อตามฤดูกาลและการเก็บเกี่ยว เช่น **harvest moon (จันทร์เพ็ญในฤดูเก็บเกี่ยว)**  และ **snow moon (ดวงจันทร์ในฤดูหนาว)**  และอาจแตกต่างกันในแต่ละพื้นที่และวัฒนธรรม เนื่องจากบางปีอาจมีดวงจันทร์เต็มดวงสิบสามครั้ง ในปีนั้นจึงมีอยู่ครั้งหนึ่งที่ดวงจันทร์เต็มดวงไม่ตรงกับฤดูที่ถูกต้อง และจะเรียกดวงจันทร์เต็มดวงครั้งนั้นว่า ดวงจันทร์สีน้ำเงิน หลังจากนั้น ดวงจันทร์เต็มดวงอีกสิบสองครั้งที่เหลืออยู่ในปีนั้นก็จะปรับตรงตามช่วงเวลาดังเดิม

ต้นกำเนิดของคำว่า "ดวงจันทร์สีน้ำเงิน" แทรกซึมอยู่ในคติชาวบ้าน และความหมายของคำคำนี้ได้แปรเปลี่ยนไปทีละน้อยๆ เมื่อเวลาผ่านไป บางคติกล่าวว่า ในเวลาที่ดวงจันทร์เป็นสีน้ำเงิน ดวงจันทร์จะมีใบหน้า และจะพูดคุยกับผู้ที่อยู่ใต้แสงจันทร์

ดวงจันทร์สีน้ำเงินในบันทึกเหตุการณ์ของชาวนา
-------------------------------------------

ในศตวรรษที่สิบเก้า และต้นศตวรรษที่ยี่สิบ บันทึกเหตุการณ์ของชาวนาเมือง Maine ได้ทำรายการวันที่ที่เกิดดวงจันทร์สีน้ำเงินสำหรับชาวนา วันเหล่านี้ตรงกับดวงจันทร์เต็มดวงครั้งที่สามในไตรมาสของปี เมื่อมีดวงจันทร์เต็มดวงสี่ครั้ง (ตามปกติไตรมาสหนึ่งมีดวงจันทร์เต็มดวงสามครั้ง)

เวลาที่จะเกิดดวงจันทร์สีน้ำเงินระหว่างปี ค.ศ. 2009 ถึง 2037
-----------------------------------------------------------

### ตามฤดูกาล

เมื่อใช้นิยามดวงจันทร์สีน้ำเงินตามบันทึกเหตุการณ์ของชาวนา (ซึ่งหมายถึงดวงจันทร์เต็มดวงครั้งที่สามในฤดูที่มีดวงจันทร์เต็มดวงสี่ครั้ง) จะเกิดดวงจันทร์สีน้ำเงินดังนี้

* 21 พฤศจิกายน ค.ศ. 2010
* 21 สิงหาคม ค.ศ. 2013
* 21 พฤษภาคม ค.ศ. 2016
* 18 พฤษภาคม ค.ศ. 2019
* 22 สิงหาคม ค.ศ. 2021

### ตามปฏิทิน

เดือนที่มีดวงจันทร์เต็มดวงสองครั้งคือ 

* เดือนธันวาคม ค.ศ. 2009 (2 ธันวาคม และ 31 ธันวาคม)
* เดือนสิงหาคม ค.ศ. 2012 (2 สิงหาคม และ 31 สิงหาคม)
* เดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2015 (2 กรกฎาคม และ 31 กรกฎาคม)
* เดือนมกราคม ค.ศ. 2018 (2 มกราคม และ 31 มกราคม)
* เดือนมีนาคม ค.ศ. 2018 (2 มีนาคม และ 31 มีนาคม)
* เดือนตุลาคม ค.ศ. 2020 (1 ตุลาคม และ 31 ตุลาคม)
* เดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2020 (1 พฤศจิกายน และ 30 พฤศจิกายน)
* เดือนสิงหาคม ค.ศ. 2023 (1 สิงหาคม และ 30 สิงหาคม)
* เดือนธันวาคม ค.ศ. 2028 (2 ธันวาคม และ 31 ธันวาคม)
* เดือนมกราคม ค.ศ. 2029 (1 มกราคม และ 30 มกราคม)
* เดือนมกราคม ค.ศ. 2037 (1 มกราคม และ 31 มกราคม)

อ้างอิง
-------

1. ↑  Sinnott, Roger W. Donald W. Olson, and Richard Tresch Fienberg (May 1999). "What's a Blue Moon?". Sky & Telescope. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-09-05. สืบค้นเมื่อ 2008-02-09. The trendy definition of "blue Moon" as the second full Moon in a month is a mistake.
2. ↑  Koelbing, Arthur, Ph.D. (1907–21). "Barclay and Skelton: German influence on English literature". *The Cambridge History of English and American Literature, Volume III*. Bartleby.com.
3. ↑  Hiscock, Philip (June 19, 2006). "Folklore of the "Blue Moon"". International Planetarium Society.
4. ↑  Giesen, Jurgen (21 พฤษภาคม 2550). "Blue Moon". Physik und Astromonie. สืบค้นเมื่อ 20 เมษายน 2552. `{{cite web}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|accessdate=` (help)

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* อย่าพลาด!ชม'บลูมูน'2.72ปีมี1ครั้ง เก็บถาวร 2012-08-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีนหนังสือพิมพ์คมชัดลึก