**อาเมะ-โนะ-อูซูเมะ-โนะ-มิโกโตะ** (ญี่ปุ่น: 天宇受売命, 天鈿女命; โรมาจิ: *Ame-no-Uzume-no-Mikoto*) เป็นเทพีแห่งรุ่งอรุณ ความรื่นเริง การทำสมาธิ และศิลปะในลัทธิชินโตของประเทศญี่ปุ่น และเป็นภรรยาของเทพซารูตาฮิโกะ โอกามิ เป็นเทพีที่มีชื่อเสียงจากความเกี่ยวข้องกับเรื่องราวการหลบซ่อนตัวของอามาเตราซุ โอมิกามิ เทพีแห่งดวงอาทิตย์ ชื่อของพระนางยังเรียกได้อีกชื่อเป็น **อามะ-โนะ-อูซูเมะ** และยังมีอีกชื่อว่า โอมินาโมนะ-โนะ-โอกามิ เทพแห่ง*อินาริ* ซึ่งอาจจะมีที่มาจากความสัมพันธ์กับสามีของพระนาง

ตำนาน
-----

### อามาเตราซุและถ้ำ

 อูซูเมะร่ายรำเพื่อล่อให้อามาเตราซุออกมาจากถ้ำ
เทพแห่งพายุซูซาโนโอะ น้องชายของเทพีอามาเตราซุ ได้ทำลายทุ่งนาของอามาเตราซุ ถลกหนังม้าขว้างไปที่เครื่องทอผ้าของพระนาง และสังหารหญิงรับใช้คนหนึ่งของพระนางอย่างโหดเหี้ยมเนื่องจากการวิวาทระหว่างทั้งสอง ฝ่ายเทพีอามาเตราซุโกรธมากและหนีไปหลบในถ้ำหินสวรรค์ อามะ-โนะ-อิวาโตะ โลกที่ไร้แสงสว่างจากดวงอาทิตย์พลันมืดมิดและเหล่าทวยเทพก็ไม่สามารถเกลี้ยกล่อมอามาเตราซุให้ออกจากที่ซ่อนได้

เทพีอูซูเมะผู้เฉลียวฉลาดจึงคว่ำถังน้ำใกล้ทางเข้าถ้ำและเริ่มร่ายรำบนนั้น ฉีกอาภรณ์ของพระนางออกต่อหน้าเทพองค์อื่น ๆ เหล่าเทพเห็นว่าตลกมากก็หัวเราะเสียงดัง ว่ากันว่าการร่ายรำนี้เป็นการริเริ่มของระบำคางูระ อันเป็นการร่ายรำในพิธีกรรมของญี่ปุ่น

เทพีอูซูเมะแขวนกระจกสัมฤทธิ์และมณีหยกขัดเงาที่งดงาม ฝ่ายเทพีอามาเตราซุได้ยินเสียงรื่นเริงด้านนอกจึงมองออกไปเพื่อดูว่าเกิดอะไรขึ้น เมื่อพระนางเปิดถ้ำก็เห็นมณีและเงาสะท้อนอันงดงามของพระนางบนกระจกที่เทพีอูซูเมะแขวนไว้บนต้นไม้ จึงค่อย ๆ เดินออกมาจากที่ซ่อนของพระนาง

ในขณะเดียวกัน เทพอาเมะ-โนะ-ทาจิการาโอะ-โนะ-มิโกโตะก็รีบเข้าไปปิดถ้ำที่อยู่ด้านหลังหลังพระนางเพื่อไม่ให้พระนางหนีกลับเข้าไปหลบข้างในได้อีก เทพอีกองค์ผูกเชือกวิเศษชิเมนาวะไว้ตรงทางเข้าถ้ำ เทพอาเมะ-โนะ-โคยาเนะ-โนะ-มิโกโตะและเทพอาเมะ-โนะ-ฟูโตดามะ-โนะ-มิโกโตะได้ขอร้องให้เทพีอามาเตราซุกลับมาเข้าร่วมกับเหล่าเทพอีกครั้ง พระนางตกลงและแสงสว่างก็กลับคืนสู่โลก

### อูซูเมะและซารูตาฮิโกะ

เทพซารูตาฮิโกะ (ซ้าย) และเทพีอูซูเมะ (ขวา)
เทพอามาเตราซุสั่งให้เทพีอูซูเมะร่วมเดินทางไปส่งนินิงิ หลานชายของพระนางในการเดินทางมายังโลก ขบวนมุ่งหน้าไปที่*อาเมะ-โนะ-อูกิฮาชิ* ("สะพานลอยแห่งสวรรค์") เพื่อที่จะมุ่งหน้าไปยังโลก แต่เทพซารูตาฮิโกะขวางไว้ อูซูเมะเข้ามาหาและเกลี้ยกล่อมให้ซารูตาฮิโกะเปิดทางให้นินิงิผ่าน ในเรื่องเล่ากระแสอื่น อูซูเมะได้เข้าไปเกี้ยวพาราสีซารูตาฮิโกะ

ต่อมาอูซูเมะและซารูตาฮิโกะแต่งงานกัน ทั้งคู่เป็นต้นตระกูลของตระกูลซารูเมะ

การสักการะ
----------

 แผ่นจารึกที่ศาลเจ้าอาเมะ-โนะ-อูซูเมะ เมืองทากาจิโฮะ
ปัจจุบันยังมีการสักการะเทพีอาเมะ-โนะอูซูเมะในฐานะเทพในลัทธิชินโต

มีศาลเจ้าหลายแห่งที่สร้างอุทิศให้กับเทพีอูซูเมะ เช่น ศาลเจ้าชิโยะ ศาลเจ้าสึบากิแห่งอเมริกา และศาลเจ้าสึบากิ

ความคล้ายคลึงกับศาสนาพราหมณ์
----------------------------

นักนิรุกติศาสตร์ไมเคิล วิตเซลกล่าวว่าอูซูเมะมีความเกี่ยวข้องอย่างมากกับอุษาเทวี เทพีของศาสนาพราหมณ์ ซึ่งมีต้นแบบมาจากเทพี Hausos (*\*h₂éwsōs*) ในเทพปรณัมของโปรโต-อินโด-ยูโรเปียน เทพีทั้งสององค์มีความคล้ายคลึงในหลายแง่มุม เช่น ถ้ำ (วลา/อิวาโตะ) และการเผยหน้าอกอันเป็นสัญลักษณ์ของมิตรภาพ วิตเซลเสนอว่าศาสนาญี่ปุ่นและศาสนาพราหมณ์มีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดมากกว่าเมื่อเทียบกับเทพปรณัมอื่นในกลุ่มที่วิตเซลเรียกว่า Laurasian mythology และที่มาของเทพปรณัมทั้งสองอาจสืบย้อนไปถึงยุคอินโด-อิหร่านเมื่อราว 2000 ปีก่อนคริสตกาล และทำให้เทพีอูซูเมะมีความคล้ายคลึงกับเทพีอีออสในเทพปรณัมกรีกและออโรราในเทพปรณัมโรมัน

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3 4  Witzel, Michael (2005). *Vala and Iwato: The Myth of the Hidden Sun in India, Japan, and beyond* (PDF).
2. ↑  "Treasures of the Morikami". Morikami Museum and Japanese Gardens. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-07-21. สืบค้นเมื่อ 23 August 2012.
3. ↑  "Iwato". Hamada City. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2 January 2014. สืบค้นเมื่อ 23 August 2012.
4. ↑  Frédéric, Louis (2002). *Japan Encyclopedia*. Harvard University Press. pp. 27–28. ISBN 0-674-00770-0.
5. ↑  Lancashire, Terence (2004). "From Spirit Possession to Ritual Theatre: A Potential Scenario for the Development of Japanese Kagura". *Yearbook for Traditional Music*. International Council for Traditional Music. **36**: 90–108. ISSN 0740-1558. JSTOR 20058793.
6. ↑  Addiss, Stephen; Groemer, Gerald; Rimer, Thomas, บ.ก. (2006). *Traditional Japanese Arts And Culture: An Illustrated Sourcebook*. University of Hawai'i Press. pp. 16–17. ISBN 978-0-8248-2878-3.
7. ↑  Picken, Stuart D. B. (2004). *Sourcebook in Shinto: Selected Documents* (ภาษาอังกฤษ). Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-313-26432-0.
8. ↑  Roberts, Jeremy (2009). *Japanese Mythology A to Z* (ภาษาอังกฤษ). Infobase Publishing. ISBN 978-1-4381-2802-3.
9. ↑   Coulter, Charles Russell; Turner, Patricia (2013-07-04). *Encyclopedia of Ancient Deities* (ภาษาอังกฤษ). Routledge. ISBN 978-1-135-96397-2.
10. ↑  "Tsubaki Grand Shrine of America". *www.tsubakishrine.org*. สืบค้นเมื่อ Nov 23, 2020.
11. ↑  "Chiyo Shrine". *Hikone Travel Guide*. 5 September 2017. สืบค้นเมื่อ Nov 23, 2020.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **อาเมะ โนะ อูซูเมะ**

* A substantial article on this subject
* materasu and Uzume, Goddesses of Japan, at Goddess Gift
* A one-paragraph glossary entry in Italian

| * ด
* ค
* ก
เทพปกรณัมญี่ปุ่น |
| --- |
| ตำราเทพปกรณัม | 
* โคจิกิ
* นิฮนโชกิ
* ฟูโดกิ
* คูจิกิ
* โคโงชูอิ
* ฮตสึมาสึตาเอะ
* นิฮนเรียวอิกิ
* คนจากูโมโนงาตาริชู
* ชิงโตชู
* บุตสึโซซูอิ

 | Sun goddess Amaterasu emerging out of a cave Susanoo slaying Yamata-no-Orochi |
| เทพปกรณัมการสร้างญี่ปุ่น | 
* โคโตอามัตสึกามิ
* อาเมะ-โนะ-มินากานูชิ
* คามิโยะ (คามิโยนานาโยะ)
* คูนิอูมิ
* คามิอูมิ
* อิซานามิ
* อิซานางิ
* คางุตสึจิ
* วาตัตสึมิ

 |
| เทพปกรณัมทากามางาฮาระ | 
* อามาเตราซุ
* ซูซาโนโอะ
* สึกูโยมิ
* อาเมะ-โนะ-อูซูเมะ

 |
| เทพปกรณัมอิซูโมะ | 
* ยามาตะ โนะ โอโรจิ
* ฮาเระแห่งอินาบะ
* โอกูนินูชิ
* คูนิ-ยูซูริ
* โคโตชิโรนูชิ
* ทาเกมินากาตะ

 |
| เทพปกรณัมฮีวงะ | 
* เท็นซงโคริน
* นินิงิ
* โคโนฮานาซากูยะ-ฮิเมะ
* โฮเดริ
* โฮโอริ
* โทโยตามะ-ฮิเมะ
* อูงายาฟูกิอาเอซุ

 |
| ยุคมนุษย์ | 
* จักรพรรดิจิมมุ
* ทางิชิมิมิ
* เค็ชชิฮาจิได

 |
| สถานที่ในเทพปกรณัม | 
* อาขิฮาระ โนะ นากัตสึกูนิ
* อามะ-โนะ-อิวาโตะ
* เกาะโอโนโงโระ
* เน-โนะ-กูนิ
* รีวงู-โจ
* ทากามางาฮาระ
* โยมิ

 |
| อาวุธในเทพปกรณัม | 
* อาเมโนนูโฮโกะ
* คูซานางิ โนะ สึรูงิ
* ทตสึกะ โนะ สึรูงิ

 |
| บุคคลสำคัญในศาสนาพุทธ | 
* อามิดาเนียวไร (พระอมิตาภพุทธะ)
* ดารูมะ (พระโพธิธรรม)
* ห้าตถาคต

 |
| เจ็ดเทพเจ้าโชคลาภ | 
* เบ็นไซเต็ง
* บิชามงเต็ง
* ไดโกกูเต็ง
* เอบิซุ
* ฟูกูโรกูจุ
* โฮเต
* จูโรจิง
* คิชโชเต็ง

 |
| สิ่งมีชีวิตในตำนาน | 
* มังกร
* คัปปะ
* คิตสึเนะ (ปีศาจจิ้งจอก)
* โอนิ
* เท็งงุ
* โยไก
* ยูเร

 |
| อื่น ๆ | 
* ชินิงามิ
* ศาสนารีวกีว
	+ อามามิคิว
	+ ราชวงศ์เท็งซง
* เทพปรณัมไอนุ
	+ คามุย
	+ คามุย-ฮูจิ
	+ ฮาชินาว-อุก-คามุย

 |
| 
* เทพชินโต
* เทพปรณัมญี่ปุ่นในวัฒนธรรมสมัยนิยม
* เทพเจ้าญี่ปุ่น
* วัตถุศักดิ์สิทธิ์
* ศาสนาญี่ปุ่น

 |