***วอซา*** (สวีเดน: *Vasa* หรือ *Wasa*; ออกเสียง: [²vɑːsa]) คือเรือรบปลดระวางของประเทศสวีเดน ซึ่งสร้างขึ้นระหว่างปี 1626 และ 1628 เรือได้อับปางจมลงในการเดินเรือครั้งแรกเมื่อแล่นไปได้เพียง 1,300 เมตร (1,400 หลา) ในวันที่ 10 สิงหาคม 1628 แต่จุดที่เรือจมไม่เป็นที่ชัดเจนนัก แม้มีการเก็บกู้ปืนใหญ่สัมฤทธิ์ส่วนมากของเรือขึ้นมาได้ในศตวรรษที่ 17 จนกระทั่งปลายทศวรรษ 1950 จึงมีการพบตำแหน่งของเรือท่ามกลางเส้นทางเดินเรือที่วุ่นวายนอกอ่าวสต็อกโฮล์ม ตัวเรือได้รับการเก็บกู้ในปี 1961 และนำมาเก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์ชั่วคราวที่เรียกว่า Wasavarvet (อู่เรือวอซา) จนกระทั่งปี 1988 เรือจึงได้ย้ายมาเก็บรักษาถาวรที่พิพิธภัณฑ์เรือวอซาในอุทยานแห่งชาตินครหลวง (Royal National City Park) ในเมืองสต็อกโฮล์ม เรือเป็นแหล่งท่องเที่ยวยอดนิยมแห่งหนึ่งในประเทศสวีเดน โดยมีนักท่องเที่ยวมาเยี่ยมเยียนมากกว่า 35 ล้านคนตั้งแต่ปี 1961 ตั้งแต่เรือได้รับการค้นพบ *วอซา* ได้กลายเป็นสัญลักษณ์ 'ช่วงเวลาอันยิ่งใหญ่' ของประเทศสวีเดน

เรือสร้างขึ้นภายใต้คำสั่งของกุสตาฟวัส อดอลฟัส (Gustavus Adolphus) กษัตริย์แห่งสวีเดน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการขยายอำนาจทางทหารเพื่อทำสงครามกับโปแลนด์–ลิทัวเนีย (1621–1629) เรือต่อขึ้นที่อู่ต่อเรือในสต็อกโฮล์มโดยวิสาหกิจเอกชนในระหว่างปี 1626–1627 มีการตกแต่งอย่างหรูหรา และติดตั้งอาวุธหลักซึ่งเป็นปืนใหญ่สัมฤทธิ์ที่ออกแบบมาโดยเฉพาะสำหรับเรือและหล่อขึ้นในสต็อกโฮล์มเช่นเดียวกัน *วอซา* สามารถถือได้ว่าเป็นหนึ่งในเรือติดอาวุธที่ทรงพลังที่สุดในโลกในขณะนั้น แต่อย่างไรก็ตาม เรือกลับไม่มีเสถียรภาพและมีน้ำหนักมากเกินไปในโครงสร้างส่วนบนของตัวเรือ ส่งผลให้เรือจมลงภายในไม่กี่นาทีหลังเดินเรือและประสบกับกระแสลมแรง

คำสั่งให้แล่นเรือเป็นผลมาจากการรวมกันของหลายปัจจัย ได้แก่ กษัตริย์ซึ่งเป็นผู้นำกองทัพในโปแลนด์ในช่วงเวลานั้น ร้อนใจต้องการเห็น *วอซา* เป็นเรือธงของกองหนุนที่แอลสเนบิน (Älvsnabben) ในหมู่เกาะสตอกโฮล์ม และในขณะเดียวกันผู้ใต้บังคับบัญชาของกษัตริย์ยังขาดความกล้าหาญในการหารือถึงปัญหาของเรืออย่างเปิดเผยหรือดำเนินการเลื่อนการเดินเรือครั้งแรกออกไป คณะองคมนตรีแห่งสวีเดนได้เข้ามาทำการไต่สวนหาผู้รับผิดชอบในเหตุการณ์การอับปางของ *วอซา* นี้ แต่สุดท้ายไม่มีใครถูกลงโทษ

ในช่วงปี 1961 มีการค้นพบโบราณวัตถุหลายพันชิ้นและซากศพของอย่างน้อย 15 ศพทั้งในและรอบ ๆ ตัวเรือ *วอซา* โดยนักโบราณคดีทางทะเล ในบรรดาสิ่งของที่ค้นพบมากมาย ประกอบด้วย เสื้อผ้า อาวุธ ปืนใหญ่ เครื่องมือ เหรียญ มีด อาหาร เครื่องดื่ม และใบเรือ สิ่งประดิษฐ์และตัวเรือเองได้ให้ข้อมูลเชิงลึกที่มีค่าแก่นักวิชาการในรายละเอียดเกี่ยวกับยุทธนาวี เทคนิคการต่อเรือ และชีวิตประจำวันในต้นศตวรรษที่ 17 ของประเทศสวีเดน

ส่วนบนของกระดานขวางท้ายเรือ

พื้นหลัง
--------

แผนที่ดินแดนของสวีเดนที่แสดงถึงการขยายดินแดนและเสียดินแดนในระหว่างปี 1560–1815 ในปีเรือ *วอซา* ที่สร้างขึ้นและจมลง สวีเดนยังไม่ได้ขยายดินแดนไปถึงยังเมืองทางใต้ในปัจจุบัน แต่ครอบครองพื้นที่ที่เป็นของประเทศเอสโตเนียและประเทศเอสโตเนีย รวมทั้ง อินเกรีย (Ingria) และคาเรเลียในปัจจุบัน
ระหว่างศตวรรษที่ 17 สวีเดนมีประชากรกระจัดกระจาย ยากจน และเป็นอาณาจักรทางยุโรปเหนือที่มีอิทธิพลเพียงน้อยนิดต่อมหาอำนาจที่สำคัญในการเมืองของทวีปยุโรป ระหว่างปี 1611 และ 1718 สวีเดนมีอำนาจมากขึ้นในทะเลบอลติกจนในที่สุดก็ได้ครอบครองอาณาเขตที่ครอบคลุมทะเลบอลติกในทุกด้าน และนำไปสู่อำนาจในกิจการระหว่างประเทศและทางทหารที่เพิ่มขึ้นเรียกว่า *stormaktstiden* ('ยุคแห่งความยิ่งใหญ่' หรือ 'ช่วงพลังอันยิ่งใหญ่') ซึ่งเกิดขึ้นได้โดยการสืบสันตติวงศ์ และการจัดตั้งรัฐบาลกลางที่มีอำนาจเต็ม สนับสนุนองค์กรทางทหารที่มีประสิทธิภาพสูง นักประวัติศาสตร์ชาวสวีเดนได้อธิบายว่านี่เป็นหนึ่งในตัวอย่างที่สุดโต่งที่สุดของรัฐยุคสมัยใหม่ช่วงต้นที่ใช้ทรัพยากรเกือบทั้งหมดในการทำสงคราม อาณาจักรเล็กๆทางเหนือได้แปรสภาพมาเป็นรัฐเศรษฐศาสตร์การทหาร (Fiscal-military state) และเป็นหนึ่งในรัฐการทหารมากที่สุดในประวัติศาสตร์

กษัตริย์กุสตาฟวัส อดอลฟัส (1594–1632) ถือว่าเป็นหนึ่งในกษัตริย์สวีเดนองค์หนึ่งที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดในแง่ของการสงคราม เมื่อเรือ *วอซา* สร้างขึ้นหลังพระองค์ครองราชมามากกว่าทศวรรษแล้ว ในช่วงปลายรัชสมัย สวีเดนเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องในการทำสงครามกับโปแลนด์ - ลิทัวเนียและได้ตระหนักถึงสงครามสามสิบปีที่กำลังก่อตัวขึ้น ซึ่งตามแผนของพระองค์สำหรับการรณรงค์โปแลนด์และเพื่อรักษาผลประโยชน์ของสวีเดนจำเป็นต้องมีกองทัพเรือที่แข็งแกร่งในทะเลบอลติก

กองทัพเรือประสบความล้มเหลวอย่างรุนแรงหลายครั้งในช่วงปีศตวรรษที่ 1620 ในปี 1625 ขณะกองเรือรบเดินเรือในอ่าวรีกาได้ประสบกับพายุทำให้เรือสิบลำเกยตื้นและอับปาง ในยุทธการที่โอลิวา ( the Battle of Oliwa) 1627 กองเรือรบสวีเดนพ่ายแพ้ต่อกองทัพโปแลนด์และสูญเสียเรือรบขนาดใหญ่สองลำ *Tigern* ('เสือ') ซึ่งเป็นเรือธงถูกยึดและ *Solen* ('พระอาทิตย์') ถูกระเบิดทำลายโดยลูกเรือเมื่อเรือใกล้ถูกยึด ในปี 1628 ได้สูญเสียเรือรบขนาดใหญ่สามลำในเวลาไม่ถึงเดือน เรือ *Kristina* ซึ่งเป็นเรือธงของพลเรือเอกคลาส เฟลมมิง (Clas Fleming) อับปางจากพายุในอ่าวดันท์ซิช (Gulf of Danzig) เรือ *Riksnyckeln* ('กุญแจอาณาจักร') เกยตื้นที่ทางตอนใต้ของหมู่เกาะสตอกโฮล์ม และ *Vasa* ได้อับปางในการเดินเรือหนแรก กษัตริย์กุสตาฟวัส อดอลฟัส ได้มีส่วนร่วมในยุทธนาวีหลายครั้ง ส่งผลให้กองทัพเรือยิ่งตกอยู่ในสภาพเลวร้าย นอกเหนือจากการต่อสู้กับกองทัพเรือโปแลนด์แล้ว ชาวสวีเดนยังถูกคุกคามทางอ้อมโดยกองกำลังจักรวรรดิที่รุกรานคาบสมุทรจัตแลนด์ กษัตริย์สวีเดนมีความเห็นใจต่อกษัตริย์เดนมาร์ก พระเจ้าคริสเตียนที่ 4 อีกทั้ง เดนมาร์กและสวีเดนเป็นศัตรูคู่แค้นกันมานานนับศตวรรษ อย่างไรก็ตาม สวีเดนกลัวการพิชิตของคริสตจักรโรมันคาทอลิกในโคเปนเฮเกนและเกาะเชลลันด์ ซึ่งจำทำให้คริสตจักรโรมันคาทอลิกมีอำนาจควบคุมเส้นทางยุทธศาสตร์ระหว่างทะเลบอลติกและทะเลเหนือซึ่งจะนำหายนะมาสู่ประโยชน์ของสวีเดน

จนกระทั่งต้นศตวรรษที่ 17 กองทัพเรือสวีเดนส่วนใหญ่ประกอบไปด้วยเรือขนาดเล็กถึงขนาดกลางโดยมีดาดฟ้าติดตั้งปืนชั้นเดียว โดยปกติติดตั้งปืนใหญ่ 12 ปอนด์และปืนใหญ่ขนาดเล็กกว่า เรือเหล่านี้มีราคาถูกกว่าเรือขนาดใหญ่และเหมาะสำหรับการคุ้มกันและการลาดตระเวน อีกทั้งเรือยังเหมาะกับกลยุทธ์ที่ใช้อยู่ภายในกองทัพเรือ ซึ่งเน้นการขึ้นเรือเพื่อต่อสู้แตกหักในการรบทางเรือมากกว่าการยิงต่อสู้ กษัตริย์ผู้ซึ่งเป็นผู้ชำนาญในทหารปืนใหญ่ มองเห็นศักยภาพของเรือในฐานะที่เป็นสถานีปืน มีขนาดใหญ่ และติดอาวุธหนัก สร้างความตื่นตะลึงในแสนยานุภาพทางทะเลในโรงละครทางการเมือง ดังนั้นกษัตริย์จึงสั่งสร้างชุดเรือที่มีดาดฟ้าติดตั้งปืน 2 ชั้น ติดตั้งอาวุธปืนที่ใหญ่ขึ้น โดยเริ่มต้นด้วยเรือ *วอซา* มีเรือห้าลำได้รับการสร้างขึ้นหลังจาก *วอซา* (*Äpplet*, *Kronan*, *Scepter* และ *Göta Ark*) ก่อนที่สภาองคมนตรีจะยกเลิกคำสั่งสร้างเรือลำอื่นๆหลังจากที่กษัตริย์สวรรคตในปี 1632 เรือเหล่านี้โดยเฉพาะอย่างยิ่ง *Kronan* และ *Scepter* ประสบความสำเร็จมากและทำหน้าที่เป็นเรือธงในกองทัพเรือสวีเดนจนถึงทศวรรษ 1660 เรือที่เหลือได้รับการขึ้นระวางเป็น *regalskepp* (โดยทั่วไปหมายถึง "เรือหลวง")  *Äpplet* ("The Apple"; คำในภาษาสวีเดนหมายถึงลูกโลกประดับกางเขน) ถูกสร้างขึ้นพร้อมกับเรือ *วอซา* แต่เรือมีความแตกต่างที่สำคัญระหว่างการออกแบบจากเรือ *วอซา* คือมีการเพิ่มความกว้างประมาณหนึ่งเมตร (3.1 ฟุต)

การก่อสร้าง
-----------

ด้านกราบซ้ายของ *วอซา*
ก่อนที่เรือ *วอซา* จะได้รับการสร้างขึ้น ในวันที่ 16 มกราคม 1625 เฮนริก ไฮเบิร์กซัน (Henrik Hybertsson) ("นายช่างเฮนริก") ชาวดัตช์ ซึ่งเป็นช่างต่อเรืออยู่ที่อู่ต่อเรือสตอกโฮล์ม เขาและหุ้นส่วนทางธุรกิจ อาเรินท์ เดอ กรูต (Arendt de Groote) ได้ลงนามในสัญญาเพื่อสร้างเรือสี่ลำภายใต้คำสั่งของกษัตริย์แห่งสวีเดน สองลำมีกระดูกงูยาวราว 135 ฟุต (41 เมตร) และอีกสองลำมีขนาดเล็กกว่ามีกระดูกงูยาว 108 ฟุต (33 เมตร)

นายช่างเฮนริกและอาเรินท์ เดอ กรูตเริ่มซื้อวัตถุอุปกรณ์ที่จำเป็นสำหรับสร้างเรือลำแรกในปี 1625 โดยซื้อไม้ซุงจากที่ดินจากหลายแห่งในสวีเดน ซื้อไม้กระดานไสหยาบในรีกา, เคอนิชส์แบร์ค (ปัจจุบันคือคาลีนินกราด), และอัมสเตอร์ดัม ขณะที่พวกเขาเตรียมที่จะเริ่มสร้างเรือลำแรกในฤดูใบไม้ร่วงในปี 1625 เฮนริกได้ติดต่อกับกษัตริย์ผ่านทางพลเรือโท คลาส เฟลมมิง (Klas Fleming) ในการสร้างเรือลำแรก เนื่องด้วยการสูญเสียเรือสิบลำจากพายุในอ่าวริกา ทำให้พระราชาดำริให้การสร้างเรือสองลำใหม่ให้มีขนาดกลางๆ และพระองค์ทรงส่งแบบเรือไปให้ ซึ่งเรือจะมีกระดูกงูยาว 120 ฟุต (35.6 ม.) แต่เฮนริกได้ปฏิเสธเนื่องจากเขาได้ตัดไม้ซุงสำหรับเรือขนาดใหญ่และขนาดเล็กไว้แล้ว เฮนริกได้วางกระดูกงูเรือลำใหญ่ในปลายเดือนกุมภาพันธ์หรือต้นเดือนมีนาคม 1626 แต่ท้ายที่สุดนายช่างเฮนริกกลับไม่มีวันได้เห็นเรือ *วอซา* เขาล้มป่วยลงในปลายปี 1625 และในฤดูร้อนปี 1626 เขาส่งมอบงานควบคุมการต่อเรือให้ เฮนริก "ฮาน" เจคอบส์สัน (Henrik "Hein" Jacobsson) นายช่างเฮนริกเสียชีวิตในฤดูใบไม้ผลิของปี 1627 ซึ่งอาจเป็นเวลาเดียวกันกับที่ปล่อยเรือ *วอซา* ลงน้ำ

หลังปล่อยเรือลงน้ำ ก็ดำเนินการตกแต่งขั้นสุดท้ายบนดาดฟ้าเรือชั้นบนสุด ป้อมท้าย จงอยหัวเรือ (beakhead) และระโยง ในเวลานั้นประเทศสวีเดนยังไม่ได้พัฒนาอุตสาหกรรมผ้าใบเรือขนาดใหญ่ และต้องนำเข้าวัสดุดิบจากต่างประเทศ ในสัญญาการซ่อมบำรุงระโยงระบุให้ใช้ผ้าใบเรือนำเข้าจากประเทศฝรั่งเศส แต่ผ้าใบเรือ *วอซา* น่าจะนำเข้าจากฮอลแลนด์ ใบเรือทำจากเส้นใยกัญชงเป็นส่วนใหญ่และป่านบางส่วน ระโยงทำจากกัญชงทั้งหมดนำเข้าจากประเทศลัตเวียผ่านทางรีกา กษัตริย์เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมชมการก่อสร้างที่อู่ต่อเรือในเดือนมกราคม 1628

แบบจำลองแสดงภาพตัดขวางของตัวเรือ *วอซา* ภาพวาดแสดงให้เห็นถึงระวางสินค้าและดาดฟ้าเรือสำหรับติดตั้งปืนสองชั้น
ในฤดูร้อนปี 1628 เรือเอก เซอฟรีง แฮนสัน (Söfring Hansson) ผู้รับผิดชอบควบคุมการต่อเรือ ได้จัดเตรียมการสาธิตเสถียรภาพของเรือให้แก่พลเรือโทเฟลมมิงซึ่งเดินทางมาจากแคว้นปรัสเซียชม ลูกเรือสามสิบชีวิตได้ดำเนินการแล่นเรือสาธิต แต่เมื่อเรือแล่นทดสอบได้เพียงสามเที่ยวพลเรือโทได้สั่งให้หยุดทดสอบเนื่องจากเกรงว่าเรือจะคว่ำ ขณะนั้น กษัตริย์กุสตาฟวัสก็ทรงส่งจดหมายกำชับเร่งรัดว่าเรือต้องเสร็จพร้อมแล่นเรือในทะเลโดยเร็วที่สุด

มีการคาดคะเนกันว่าเรือ *วอซา* ได้รับการเพิ่มความยาวระหว่างการก่อสร้างและการเพิ่มดาดฟ้าติดตั้งปืนในภายหลัง มีหลักฐานเล็กน้อยที่ชี้ให้เห็นว่า *วอซา* ได้รับการแก้ไขอย่างมีนัยสำคัญหลังจากวางกระดูกงู ในเรือร่วมสมัยที่ทำให้ยาวขึ้นจะถูกตัดครึ่งและนำไม้ซุงมาประกบเข้าระหว่างเรือทั้งสองส่วนทำให้สามารถระบุได้อย่างง่ายดาย แต่เรือ *วอซา* ไม่พบการประกบไม้ซุงที่ตัวเรือ และไม่พบหลักฐานใดๆในการเพิ่มดาดฟ้าติดตั้งปืนในภายหลัง กษัตริย์ทรงสั่งสร้างปืน 24 ปอนด์ 72 กระบอกสำหรับเรือในวันที่ 5 สิงหาคม 1626 และจำนวนปืนนั้นมากกว่าที่จะติดตั้งในดาดฟ้าเรือชั้นเดียวได้ นับตั้งแต่คำสั่งสร้างปืนของกษัตริย์ซึ่งล้าหลังจากเริ่มการต่อเรือเป็นเวลาน้อยกว่าห้าเดือน จึงเป็นไปได้ที่จะมีดาดฟ้าติดตั้งปืนสองชั้นอยู่ในการออกแบบแล้ว เรือ *Galion du Guise* ของฝรั่งเศสซึ่งใช้แบบจากเรือ *วอซา* อ้างอิงจากอาเรินท์ เดอ กรูต มีดาดฟ้าติดตั้งปืนสองชั้นด้วยเช่นกัน การตรวจวัดโครงสร้างของ *วอซา* ด้วยเลเซอร์ที่ดำเนินการในปี 2007–2011 ยืนยันว่าไม่มีการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญระหว่างการก่อสร้าง แต่พบว่าจุดศูนย์ถ่วงอยู่สูงเกินไป

*วอซา* เป็นตัวอย่างแรกๆของเรือรบที่มีดาดฟ้าติดตั้งปืนสองชั้นปืนเต็ม และสร้างขึ้นเมื่อความเข้าใจในหลักการและทฤษฎีทางวิชาการของการต่อเรือยังไม่ดีพอ ไม่มีหลักฐานที่แสดงว่านายช่างเฮนริกเคยสร้างเรือคล้ายแบบนี้มาก่อน และดาดฟ้าติดตั้งปืนสองชั้นมีความซับซ้อนที่จะออมชอมความทนทะเลกับอำนาจยิงมากกว่าดาดฟ้าติดตั้งปืนชั้นเดียว ส่วนเผื่อความปลอดภัยในเวลานั้นต่ำกว่าที่จะยอมรับได้ในปัจจุบัน เมื่อรวมกับความจริงที่ว่าเรือรบในศตวรรษที่ 17 นั้นสร้างขึ้นโดยเจตนาให้โครงสร้างส่วนบนสูง (เพื่อใช้เป็นสถานียิง) ทำให้ *วอซา* มีความเสี่ยงอย่างมาก

### อาวุธยุทธภัณฑ์

ภาพภายในของดาดฟ้าเรือสำหรับติดตั้งปืนชั้นล่าง มองไปทางหัวเรือ
*วอซา* สร้างขึ้นในช่วงเวลาของการเปลี่ยนแปลงยุทธวิธีการรบทางทะเล จากยุคการรบด้วยวิธีการเทียบเรือเพื่อบุกขึ้นยึดเรือซึ่งเป็นพื้นฐานในการต่อสู้กับเรือของศัตรูในยุคนั้น สู่ยุคการจัดกระบวนเรือรบแนวเส้นประจัญบานและมุ่งสู่ชัยชนะด้วยปืนใหญ่ที่เหนือกว่า เรือ *วอซา* ติดอาวุธปืนทรงพลังและสร้างท้ายเรือสูงซึ่งจะทำหน้าที่เป็นสถานียิงในการรบบนเรือของทหารประจำเรือ 300 นาย แต่ด้วยตัวเรือที่สูงและดาดฟ้าเรือชั้นบนสุดที่แคบทำให้ไม่เหมาะสำหรับการรบด้วยการบุกขึ้นเรือนัก *วอซา* ไม่ใช่เรือที่ใหญ่ที่สุดที่เคยสร้างมา หรือไม่มีจำนวนปืนมากที่สุด แต่สิ่งที่ทำให้ *วอซา* เป็นเรือรบที่ทรงพลังที่สุดในเวลานั้น คือน้ำหนักรวมของกระสุนที่สามารถยิงได้ด้วยปืนใหญ่จากกราบเรือด้านเดียวคือ 588 ปอนด์ (267 กิโลกรัม) ซึ่งไม่นับรวมปืน *Stormstycken* หรือปืนที่ใช้ยิงกระสุนต่อต้านบุคคล นี่เป็นการรวมปืนใหญ่ที่มีขนาดโดยรวมใหญ่ที่สุดบนเรือรบลำเดียวในทะเลบอลติกในเวลาขณะนั้น บางทีอาจจะใหญ่ที่สุดในยุโรปเหนือทั้งหมด และคงสถิตินี้ไปจนกระทั่งถึงทศวรรษ 1630 เมื่อมีการสร้างเรือที่มีอำนาจยิงสูงกว่าขึ้น ปืนใหญ่จำนวนมากได้รับการนำมาติดตั้งบนเรือที่ค่อนข้างเล็กเมื่อเทียบกับขนาดและจำนวนอาวุธยุทโธปกรณ์ โดยเปรียบเทียบกับ *ยูเอสเอส คอนสทิทิวชัน* ซึ่งเป็นเรือรบที่สหรัฐสร้างขึ้นหลัง *วอซา* 169 ปี มีอำนาจยิงเท่ากันแต่มีน้ำหนักมากกว่า 700 ตัน

อย่างไรก็ตาม *คอนสทิทิวชัน* สร้างขึ้นหลังยุคยุทธนาวี ยึดตามกลยุทธเส้นแนวประจัญบาน ซึ่งเรือจะเรียงเป็นแนวเดียวและทั้งกลุ่มเรือจะหันปืนเรือด้านหนึ่งไปทางศัตรู ปืนจะโจมตีไปในทิศทางเดียวกันและอาจยิงไปที่เป้าหมายเดียวกัน ในศตวรรษที่ 17 ยุทธวิธีที่เกี่ยวข้องกองเรือขนาดใหญ่ยังไม่ได้รับการพัฒนา การต่อสู้เป็นเรือลำต่อลำหรือเป็นกลุ่มเรือขนาดเล็กและมุ่งเน้นไปที่การขึ้นยึดเรือ *วอซา* แม้จะมีปืนเรือที่น่าเกรงขาม แต่สร้างด้วยบนพื้นฐานยุทธวิธีเหล่านี้ และดังนั้นปืนข้างลำเรือทั้งหมดนั้นจึงหันปืนไปในทิศทางเดียวกันอย่างคร่าวๆด้วยเจตนาที่ให้ปืนยิงได้อย่างอิสระ และปืนถูกจัดเรียงไปตามความโค้งของตัวเรือซึ่งหมายความว่า เรือจะมีปืนใหญ่ในทุกทิศทางและครอบคลุมทุกมุมอย่างแท้จริง

วิชาปืนใหญ่ของกองทัพเรือในศตวรรษที่ 17 ยังอยู่ในช่วงระยะเริ่มต้น ปืนใหญ่มีราคาแพงและมีอายุการใช้งานยาวนานกว่าเรือรบ ซึ่งอาจมีอายุมากกว่าศตวรรษในขณะที่เรือรบส่วนใหญ่มีอายุใช้งานเพียง 15 ถึง 20 ปี ในสวีเดนและอีกหลายประเทศในยุโรป เรือจะไม่มีปืนเป็นของตนเองแต่จะได้รับอาวุธจากคลังแสงสำหรับทุกการรบ เรือมักจะติดตั้งปืนที่มีขนาดและอายุแตกต่างกันมาก สิ่งที่ได้ทำให้ *วอซา* มีอำนาจยิงสูงนั้น ไม่เพียงแต่ปืนจำนวนมากที่ถูกอัดลงไปในเรือที่ค่อนข้างเล็ก แต่ยังรวมถึงปืนหลัก 24 ปอนด์ จำนวน 46 กระบอกแบบใหม่ที่มีการออกแบบให้มีน้ำหนักเบาและได้มาตรฐาน หล่อเป็นชุดเดียวกันที่โรงหล่อปืนของรัฐในสตอกโฮล์มภายใต้การดูแลของเมดดาร์ดัส กัสส์ (Medardus Gessus) ผู้ก่อตั้งชาวสวิส ปืนหัวเรือ 24 ปอนด์ 2 กระบอกเป็นแบบเก่าและมีขนาดที่หนักกว่า ยังมีปืนขนาดหนักอีก 4 กระบอกซึ่งตั้งใจจะติดตั้งที่ท้ายเรือ แต่โรงหล่อปืนใหญ่ไม่สามารถทำการหล่อปืนได้ทันการต่อเรือ และ *วอซา* ก็ต้องรอเกือบปีหลังต่อเสร็จจึงจะหล่อเสร็จสิ้น เมื่อแล่นเรือในเดือนสิงหาคม 1628 ปืนแปดกระบอกจาก 72 กระบอกยังไม่ได้รับการส่งมอบ ปืนใหญ่ทั้งหมดในช่วงเวลานั้น จะต้องทำจากแม่พิมพ์ที่ทำขึ้นมาเองซึ่งไม่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ แต่ปืนของ *วอซา* มีความแม่นยำและสม่ำเสมอในการผลิต ซึ่งขนาดมิติของปืนนั้นแปรผันไปเพียงไม่กี่มิลลิเมตร และปากกระบอกลำกล้องปืนแปรผันไม่เกิน 146 มม. (5.7 นิ้ว) อาวุธยุทโธปกรณ์ที่เหลือของ *วอซา* ประกอบด้วยปืน 3 ปอนด์ 8 กระบอก ปืนครกขนาดใหญ่ 6 กระบอก สำหรับใช้ในระหว่างการดำเนินการขึ้นยึดเรือและปืนฟอลคอนเน็ต 1 ปอนด์ 2 กระบอก รวมกับดินปืน 894 กิโลกรัม (1,970 ปอนด์) และกระสุนปืนชนิดต่างๆมากกว่า 1,000 นัด

### การตกแต่ง

เรือจำลองขนาด 1:10 ที่จัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์เรือวอซา ได้รับการทาสีที่เชื่อว่าเป็นสีดั้งเดิม
ตามธรรมเนียมของเรือรบในเวลานั้น ชิ้นส่วนของเรือ *วอซา* ได้รับการตกแต่งด้วยรูปสลัก มีการพบการตกค้างของสีในประติมากรรมหลายชิ้นและในส่วนอื่นๆของเรือ การตกแต่งทั้งหมดได้รับการทาสีเพียงครั้งเดียวด้วยสีสันสดใส ด้านข้างของจงอยหัวเรือ (โครงสร้างที่ยื่นออกมาด้านล่างเสาหัวเรือ), กราบเรือ (ราวป้องกันรอบดาดฟ้าอากาศ), หลังคาของห้องพัก และพื้นของคานรับดาดฟ้าท้ายเรือ (พื้นผิวเรียบที่ท้ายเรือ) ล้วนทาสีแดง ในขณะที่รูปสลักนั้นตกแต่งด้วยสีสดใส และแปะแผ่นทองคำเปลวในบางจุดเพื่อให้เป็นประกายสุกใส ในอดีตเชื่อกันว่าสีพื้นเป็นสีฟ้าและงานประติมากรรมทั้งหมดได้รับการลงรักปิดทองเกือบทั้งหมด ซึ่งสิ่งนี้แสดงให้เห็นในภาพเขียนหลายภาพของ *วอซา* ตั้งแต่ทศวรรษ 1970 ถึงต้นทศวรรษ 1990 เช่น ภาพวาดของบียอร์น แลนด์สตอม (Björn Landström) หรือ ภาพวาดของฟรานซิส สมิธ แมน (Francis Smitheman) ในช่วงปลายทศวรรษ 1990 มุมมองนี้ได้รับการแก้ไขสีให้ถูกต้องและเหมาะสมในสำเนาอุปกรณ์ตกแต่งเรือโดยจิตรกรด้านการเดินเรือสมุทรทิม ทอมสัน (Tim Thompson) และเรือจำลองมาตราส่วน 1:10 ในพิพิธภัณฑ์ *วอซา* เป็นตัวอย่างที่พบเห็นไม่มากนักของประติมากรรมเคลือบทองเกือบทั้งรูปสลักของศิลปะบารอกตอนต้น แต่ค่อนข้างจะเป็น "สิ่งที่น่าประหลาดใจสุดท้ายของขนบธรรมเนียมประติมากรรมสมัยกลาง" ด้วยความชื่นชอบในสีฉูดฉาด ในสไตล์ที่ทุกวันนี้พิจารณาว่าฟุ่มเฟือยหรือขาดความประณีต

แบบจำลองประติมากรรมบางส่วนของเรือในพิพิธภัณฑ์พิพิธภัณฑ์เรือวอซา ที่ได้รับการทาสีซึ่งเชื่อว่าเป็นสีดั้งเดิม
รูปสลักนั้นทำจากไม้โอ๊ก, เกี๊ยะ หรือลินเดน และชิ้นส่วนขนาดใหญ่หลายชิ้น เช่น รูปหัวสิงโตขนาดใหญ่ยาว 3 เมตร (10 ฟุต) ประกอบขึ้นจากไม้แกะสลักหลายชิ้นนำมาประกอบกันและยึดติดด้วยสลัก มีรูปสลักเกือบ 500 ชิ้นประดับในบริเวณท้ายเรือส่วนบน เฉลียง และบนจงอยหัวเรือ รูปสลักเฮอร์คิวลีสปรากฏเป็นจี้ระย้าคู่หนึ่ง ที่ด้านหนึ่งมีอายุน้อยและด้านหนึ่งมีอายุมาก ในแต่ละด้านของเฉลียงท้ายเรือด้านล่าง จี้ระย้าที่แสดงถึงรูปลักษณ์ที่ตรงกันข้ามของฮีโร่สมัยโบราณได้รับความนิยมอย่างมากในสมัยโบราณรวมถึงศิลปะยุโรปศตวรรษที่ 17 บนคานรับดาดฟ้าท้ายเรือเป็นภาพและสัญลักษณ์เกี่ยวกับความรักชาติและพระคัมภีร์ไบเบิ้ล บรรทัดฐานที่ได้รับความนิยมเป็นพิเศษคือสิงโตซึ่งสามารถพบได้ ในรูปแบบเครื่องตบแต่งแบบหน้ากาก (mascarons) บนประตูปืน ตราอาร์มราชวงศ์ รูปแกะสลักบนหัวเรือ และส่วนบนของหางเสือ แต่ละด้านของจงอยหัวเรือมี 20 รูปสลัก (แม้ว่าจะค้นพบเพียง 19 อันเท่านั้น) ซึ่งสักเป็นรูปจักรพรรดิโรมันจากจักรพรรดิติแบริอุสไปถึงจักรพรรดิแซ็ปติมิอุส แซเวรุส โดยรวมแล้วรูปวีรบุรุษทั้งหมดเป็นกษัตริย์ทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยมีจุดประสงค์เพื่อเชิดชูพวกเขาในฐานะผู้ปกครองที่ฉลาดและทรงอำนาจ มีรูปแกะสลักกษัตริย์เพียงรูปเดียวที่ติดตั้งที่ส่วนบนสุดของคานรับดาดฟ้าท้ายเรือที่ท้ายเรือ มีรูปลักษณ์เป็นเด็กผู้ชาย ผมยาวสรวย ได้รับการสวมมงกุฎโดยกริฟฟอนสองตัว ซึ่งเป็นตัวแทนของพระชนก พระเจ้าชาร์ลที่ 9 แห่งสวีเดน

เม็ดสีที่ใช้ในอู่ต่อเรือซึ่งสร้างขึ้นใหม่ จัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์เรือวอซา
ทีมงานผู้เชี่ยวชาญงานแกะสลักอย่างน้อยหกคนทำงานเป็นเวลาอย่างน้อยสองปีในการแกะสลักงานประติมากรรมโดยมีเด็กฝึกงานและผู้ช่วยจำนวนหนึ่งให้การช่วยเหลือ ไม่มีการให้เครดิตบนรูปสลักใดๆ แต่มีรูปแบบหนึ่งสามารถระบุได้อย่างชัดเจนว่าเป็นงานของศิลปินอาวุโสที่ชื่อมาร์เทิน เรทเมท (Mårten Redtmer) ส่วนศิลปินที่ประสบความสำเร็จคนอื่นๆ เช่น ฮาน เกลาซิงกะ (Hans Clausink), โยฮัน ไดแซน (Johan Tijsen) และมาร์คัส เลดัน (Marcus Ledens) เป็นที่รู้กันว่ามีการรับจ้างงานหลากหลายอยู่ที่อู่ต่อเรือในช่วงเวลาที่ *วอซา* ได้รับการสร้างขึ้น แต่รูปแบบงานของพวกเขานั้นไม่มีความแตกต่างกันมากพอที่จะเชื่อมโยงกับรูปสลักรูปใดโดยเฉพาะเจาะจงได้

คุณภาพของงานประติมากรรมมีความหลากหลาย มีประมาณสี่รูปแบบที่สามารถระบุได้ ศิลปินคนเดียวที่ระบุได้แน่ชัดว่าเป็นผู้สร้างสรรค์ประติมากรรมต่างๆ คือ มาร์เทิน เรทเมท ซึ่งรูปแบบงานได้รับการอธิบายว่า "ทรงพลัง มีชีวิตชีวา และธรรมชาตินิยม" เขาเป็นผู้รับผิดชอบงานประติมากรรมเป็นจำนวนมาก รวมถึงชิ้นส่วนที่สำคัญและมีชื่อเสียงที่สุด ได้แก่ รูปแกะสลักสิงโตบนหัวเรือ ตราอาร์มราชวงศ์ และประติมากรรมรูปกษัตริย์ที่ด้านบนสุดของคานรับดาดฟ้าท้ายเรือ อีกสองรูปแบบของงานได้รับคำบรรยายว่า "สง่างาม ... ธรรมดานิดๆ และยึดถือขนบธรรมเนียม" และแบบ "หนักแน่น ตามสบาย แต่มีความหรูหราและมีชีวิตชีวา" ตามลำดับ รูปแบบที่สี่ซึ่งเป็นรูปแบบสุดท้ายมีความด้อยกว่าอย่างชัดเจนเมื่อเทียบกับอีกสามรูปแบบก่อนหน้า อธิบายได้ว่า "แข็งทื่อและไม่งดงาม" ซึ่งทำโดยช่างแกะสลักคนอื่นที่มีทักษะที่น้อย บางทีอาจเป็นเด็กฝึกหัด

การเดินทางครั้งแรก
------------------

สต็อกโฮล์มตอนกลาง - การเคลื่อนที่ของเรือ *วอซา* จากสเคียพสการ์เดน (Skeppsgården) ('อู่ต่อเรือ') ไปยังจุดที่ทอดสมอใกล้ปราสาทเก่าเพื่อตกแต่งและติดตั้งอาวุธในฤดูใบไม้ผลิปี 1628 และจุดสุดท้ายคือจุดที่เรืออับปาง
ในวันที่ 10 สิงหาคม 1628 กัปตันเซอฟรีง แฮนสัน (Söfring Hansson) สั่งให้ *วอซา* ออกแล่นเรือครั้งแรกไปยังฐานทัพที่โอลว์สนาบเบน (Älvsnabben) วันนั้นทะเลสงบและมีลมเบาๆเพียงทิศเดียวจากทิศตะวันตกเฉียงใต้ เรือถูกทอดโยง (ฉุดด้วยสมอเรือ) ไปตามริมฝั่งตะวันออกของเมืองมุ่งไปทางใต้ของท่าเรือ ก่อนจะกางใบสี่ใบและแล่นไปทางทิศตะวันออก ประตูปืนถูกเปิดออกและยิงสดุดีเมื่อเรือออกจากสต็อกโฮล์ม

เชิงอรรถ
--------

1. ↑  ชื่อดั้งเดิมของเรือคือ *Vasen* ("ผูกพันไว้ด้วยกัน") ตามสัญลักษณ์มุทรบนตราอาร์มของราชวงศ์วอซา ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของตราแผ่นดินของสวีเดนในเวลานั้น แต่ *Vasa* ได้กลายมาเป็นชื่อที่ได้รับการจดจำอย่างกว้างขวางมากที่สุด เนื่องจากพิพิธภัณฑ์เรือวอซาเลือกชื่อนี้ตามการสะกดคำอย่างเป็นทางการในตอนปลายทศวรรษ 1980 การสะกดคำนี้ได้รับการนำมาใช้เพราะเป็นไปตามรูปแบบที่หน่วยงานด้านภาษาสวีเดนกำหนด และเป็นไปตามการปฏิรูปการสะกดคำอย่างเป็นทางการในสวีเดนในช่วงต้นศตวรรษที่ 20
2. ↑  จริงๆแล้วเรือ *วอซา* ไม่เคยถูกเรียกว่า *regalskepp* ก่อนที่จะอับปาง แต่มาจัดเป็นเรือหลวงในภายหลัง
3. ↑  ปืนใหญ่ท้ายเรือ (stern chasers) ยังไม่ได้ติดตั้งบนเรือเมื่อเรืออับปาง
4. ↑  ก่อนขึ้นครองราชย์ พระเจ้าชาร์ลทรงเป็นดยุกแห่งโซเดอร์แมนแลนด์ (Södermanland) มีตราอาร์มเป็นกริฟฟอนยืนผงาด ซึ่งเป็นท่ายืนตรงหันข้างยกขาหน้า

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Vasa in Numbers, *Vasa Museum*
2. ↑  
Schantz, P. 2006. The Formation of National Urban Parks: a Nordic Contribution to Sustainable Development? In: The European City and Green Space; London, Stockholm, Helsinki and S:t Petersburg, 1850-2000 (Ed. Peter Clark), Historical Urban Studies Series (Eds. Jean-Luc Pinol & Richard Rodger), Ashgate Publishing Limited, Aldershot, pp. 159-174.
3. ↑  11 million at Wasavarvet 1961–88 and 18 million at the permanent museum since 1990. The total is based on statistics from the official website of the Vasa Museum: (สวีเดน) "Museets besökare" เก็บถาวร 14 สิงหาคม 2010 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, 2011; "Vasas sista färd" เก็บถาวร 18 สิงหาคม 2010 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, 2000(?).
4. ↑  Hocker in Cederlund (2006), pp. 36–39; see also Jan Glete's paper *The Swedish fiscal-military state and its navy, 1521–1721*.
5. 1 2  Roberts (1953–58)
6. 1 2  Hocker in Cederlund (2006), p. 47.
7. ↑  Hocker (2011), p. 147
8. ↑  Hocker (2011), pp. 147–48.
9. ↑  Hocker in Cederlund (2006), p. 39; for more on *Äpplet*, see (สวีเดน) Jan Glete, "Gustav II Adolfs Äpplet" in *Marinarkeologisk tidskrift* nr 4, 2002.
10. ↑  Sandström (1982)
11. ↑  Hocker in Cederlund (2006), pp. 43–44.
12. ↑  Hocker in Cederlund (2006), p. 41.
13. ↑  Hocker (2011), p. 94.
14. ↑  Hocker in Cederlund (2006), pp. 47–50.
15. 1 2  Hocker in Cederlund (2006), p. 53.
16. ↑  Hocker in Cederlund (2006), pp. 45–46.
17. ↑  Hocker (2011), pp. 39–41.
18. ↑  Fred Hocker in Cederlund (2006), p. 51
19. ↑  Hocker in Cederlund (2006), p. 49.
20. 1 2  Hocker (2011) pp. 58–59
21. ↑  Hocker in Cederlund (2006), pp. 47–51.
22. ↑  See sample from Smitheman's website here  เก็บถาวร 2015-10-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.
23. ↑  Soop (1986), pp. 20–21.
24. 1 2  Soop (1986), pp. 18–27.
25. ↑  Soop (1986), pp. 241–253.
26. ↑  Soop (1986), p. 247.
27. ↑  Quotes from Soop (1986), p. 252.
28. ↑  Soop, pp. 241–253

บรรณานุกรม
----------

* (สวีเดน) Cederlund, Carl Olof (1997) *Nationalism eller vetenskap? Svensk marinarkeologi i ideologisk belysning.* ISBN 91-7203-045-3
* Cederlund, Carl Olof (2006) *Vasa I, The Archaeology of a Swedish Warship of 1628*, series editor: Fred Hocker ISBN 91-974659-0-9
* (สวีเดน) Dal, Lovisa and Hall Roth, Ingrid *Marinarkeologisk tidsskrift*, 4/2002
* Hocker, Fred (2011) *Vasa: A Swedish Warship.* Medströms, Stockholm. ISBN 978-91-7329-101-9
* Kvarning, Lars-Åke and Ohrelius, Bengt (1998) *The Vasa: the Royal Ship* ISBN 91-7486-581-1
* Roberts, Michael (1953–58) *Gustavus Adolphus: A History of Sweden 1611–1632* (2 vols, 1953, 1958)
* (สวีเดน) Sandström, Anders (1982) *Sjöstrid på Wasas tid: Wasastudier, nr 9* ISBN 91-85268-15-1
* Soop, Hans (1986) *The Power and the Glory: The Sculptures of The Warship Wasa* ISBN 91-7402-168-0
* (สวีเดน) *Modellen: Vasamodeller från när och fjärran* (1997), ISBN 91-85268-69-0 (Vasa Museum exhibit catalog)
* Franzén, Anders (1974) *The Warship Vasa: deep diving and marine archaeology in Stockholm.* Norstedt, Stockholm. ISBN 91-1-745002-0

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **วอซา**

* Official website of the Vasa Museum
* *Vasa*'s revival Report on the *Vasa* from the University of Miami.
* SVT Play Video clips of the recovery of *Vasa* (in Swedish).
* The *Vasa* of 1628 High resolution photos of the *Vasa* and the 1:10 scale model in the Vasa museum
* Why The *Vasa* Sank: 10 Lessons Learned
* Virtual tour 360 degrees panoramas of the Vasa Museum

  

พิกัดภูมิศาสตร์: 59°19′40″N 18°05′28″E﻿ / ﻿59.32778°N 18.09111°E﻿ / 59.32778; 18.09111