สำหรับเรือจากทางตะวันออกของหมู่เกาะอินโดนีเซีย ดูที่ กาลูลิซ
เรือเกอลูลุซที่ประดับตกแต่งของเมืองปัตตะเวีย ค.ศ. 1733
**เกอลูลุซ** (อินโดนีเซีย: *kelulus*) หรือ **กาลูลุซ** (*kalulus*) เป็นเรือพายชนิดหนึ่งที่ใช้ในอาณาจักรมัชปาหิต (ประเทศอินโดนีเซียปัจจุบัน) โดยทั่วไปแล้วจะมีขนาดเล็กและใช้กรรเชียงหรือพาย อย่างไรก็ตาม ในการเดินทางระยะไกลอาจติดตั้งใบเรือได้ :261 เรือชนิดนี้ไม่เหมือนกับเรือกาลูลิซ (อินโดนีเซีย: *prahu kalulis*) ซึ่งพบทางตะวันออกของหมู่เกาะอินโดนีเซีย

ศัพทมูลวิทยา
------------

ชื่อเกอลูลุซอาจมาจากคำว่า *ลูลุซ* (*lulus*) ในภาษามลายูและชวา ซึ่งแปลว่า "ทำให้สิ่งหนึ่งผ่านไปได้" คำศัพท์ในพจนานุกรมฮอบสัน-จ็อบสัน (Hobson-Jobson) แปลตามตัวอักษรให้ความหมายว่า "the threader"

คำอธิบาย
--------

รายงานแรกที่พบมาจากพงศาวดารของกษัตริย์แห่งปาไซ (มลายู: *Hikayat Raja-Raja Pasai*, อักษรยาวี: حكاية راج-راج ڤاسا) ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 14 ซึ่งกล่าวว่าเกอลูลุซเป็นเรือประเภทหนึ่งที่ใช้โดยอาณาจักรมัชปาหิต แม้ว่าคำอธิบายจะไม่ชัดเจนนัก แต่เกอลูลุซก็เป็นหนึ่งในประเภทเรือหลักของอาณาจักรรองจากเรือจง (*jong*) และมาลังบัง (*malangbang*)

จากแหล่งข้อมูลภาษาโปรตุเกส ชื่อถูกแปลเป็นกาลาลุช (*calaluz*, พหูพจน์ *calaluzes*) โดยอธิบายว่าเป็น "เรือพายแบบเร็วที่ใช้ทางทะเลในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้":557

ในปี ค.ศ. 1515 ตูแม ปีรึช (Tomé Pires) รายงานว่าปาเตส (ชวา: pates) หรือขุนนางของชวา มีเรือกาลาลุชมากมายใช้สำหรับการโจมตีและอธิบายว่า:

> "...แต่พวกมันไม่เหมาะที่จะใช้ออกห่างจากชายฝั่ง เกอลูลุซเป็นเรือชนิดพิเศษของชวา พวกมันถูกแกะสลักเพื่อตกแต่งมากกว่าพันรูปแบบเช่น มีรูปงูและปิดทอง แต่ละลำมีลวดลายเหล่านี้มากมาย และส่วนใหญ่ของเรือถูกทาสีซึ่งทำให้สวยงาม เรือถูกสร้างขึ้นมาอย่างสง่างามและพวกมันมีไว้เพื่อกษัตริย์ที่จะสำราญส่วนพระองค์ แสดงความแตกต่างจากคนทั่วไป พวกเขาใช้ไม้พายในการพายเรือ"
> 
> 

> "... พวกเขาออกไปด้วยรถฉลองชัย และหากพวกเขาไปทางทะเล [พวกเขาไป] ในเรือกาลาลุชที่ทาสีตกแต่ง สะอาดและสวยงามมาก มีหลังคามากมายจนขุนนางมองไม่เห็นฝีพายของเรือ"
> 
> 

ในปี ค.ศ. 1537 เรือเกอลูลุซชวาที่พบในปตานีได้ถูกอธิบายว่าเรือมีพายสองแถว: แถวหนึ่งใช้ไม้พาย อีกแถวหนึ่งกรรเชียงในแบบเดียวกับเรือแกลลีย์ โดยบรรทุกทหารกว่า 100 นาย พร้อมด้วยปืนใหญ่และอาวุธปืนมากมาย กงซาลู ดึ โซซา (*Gonçalo de Souza*) เขียนในบันทึก *Coriosodades de Gonçallo de Sousa* ของเขาว่าเรือมี 27 พาย (54 ฝีพาย?) พร้อมทหาร 20 นายและติดอาวุธด้วยปืนขนาดเล็ก (*falconselhos*; ฟัลกงเซลยุส) ปรับทิศทางได้ที่หัวเรือและท้ายเรือ:158

พจนานุกรมภาษาสเปนระบุว่ากาลาลุซ (สเปน: *calaluz*) เป็น "เรือเล็กที่ใช้ในหมู่เกาะอินเดียตะวันออก"

ในปี ค.ศ. 1544 อังตอนียู กัลเวา (*António Galvão*) นักประวัติศาสตร์ชาวโปรตุเกส ได้ทำบทความเกี่ยวกับมาลูกู ซึ่งระบุประเภทของเรือที่มาจากภูมิภาคนี้ รวมทั้งเกอลูลุซด้วย เขาอธิบายว่าลำตัวเรือเป็นรูปไข่ตรงกลาง แล้วค่อยโค้งขึ้นที่ปลายทั้งสองข้าง หัวเรือมีรูปร่างเหมือนคองูที่ชูสูงโดยมีส่วนหัวของงูใหญ่และเขาของกวาง

การใช้งาน
---------

เกอลูลุซถูกใช้เป็นเรือขนส่งหรือเรือรบ การบุกโพ้นทะเลของอาณาจักรมัชปาหิตโดยปกติใช้เรือชนิดนี้ในจำนวนที่มากมาย ปาตี (ผู้สำเร็จราชการ) ของชวามีเรือรบเกอลูลุซมากมายเพื่อโจมตีหมู่บ้านชายฝั่ง ในปี ค.ศ. 1513 ระหว่างที่รัฐสุลต่านเดมักเข้าโจมตีโปรตุเกสที่มะละกา เรือเกอลูลุซถูกใช้โดยเทียบเข้ากับเรือเปินจาจัป (มลายู: *penjajap*) และเรือลันจารัน (ชวา: lancaran) เพื่อใช้ขนส่งกองทหารยกพลขึ้นบก เนื่องจากเรือสำเภาชวามีขนาดใหญ่เกินกว่าจะเข้าใกล้ฝั่งได้

ปี ค.ศ. 1574 ราตูกาลินยามัต (ชวา: Ratu Kalinyamat) พระราชินีแห่งกาลินยามัตและเจปอรอ ทรงนำการโจมตีมะละกาของโปรตุเกส ด้วยเรือ 300 ลำ โดย 220 ลำเป็นเรือเกอลูลุซ ที่เหลือเป็นเรือจง การโจมตีสิ้นสุดลงด้วยความล้มเหลวของกองทัพชวา

ในปี ค.ศ. 1600 กษัตริย์จิอะฮ์ มาซียูโร (ชวา: Chiay Masiuro หรือ *Chiaymasiouro*) แห่งรัฐเดมัก ได้เสด็จโดยเรือกาเลลุซ (*calelus*) จากอาณาจักรบลัมบางัน (ชวา: Blambangan) ซึ่งขับเคลื่อนโดยใช้พายและใบเรือไปทางทิศใต้ หลังจากผ่านไป 12 วัน ก็มาถึงลูกาอันตอรอ (ชวา: Luca Antara) หรือ Java Major ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นประเทศออสเตรเลีย ณ ที่นั้นนายท่าสถานีการค้าหรือชะฮ์บันดาร์ (มลายู: *syahbandar*) รับเสด็จพระองค์ซึ่งได้ทรงประทับอยู่หลายวัน จิอะฮ์ มาซียูโรทรงพบว่าผู้อยู่อาศัยเป็นชาวชวา แต่มีวัฒนธรรมผสมผสานของชวา, ซุนดา และบาหลี หลังจากที่เสด็จกลับมาที่บลัมบางันแล้ว ข่าวการเสด็จสร้างความประหลาดใจอย่างมากและเป็นเรื่องโจษขานของสาธารณชนในชวา:61–63

ดูเพิ่ม
-------

* ซาซีลีปัน เรือพายของประเทศฟิลิปปินส์
* โตมาโก
* วากาตาวา
* เปินจาจัป
* จง
* ลันจารัน
* โกรา-โกรา
* การติดต่อกับออสเตรเลียของชาวชวา
* เรือพระราชพิธี

อ้างอิง
-------

1. 1 2  Mills, J. V. (1930). "Eredia's Description of Malaca, Meridional India, and Cathay". *Journal of the Malayan Branch of the Royal Asiatic Society*. **8**.
2. ↑  Yule, Sir Henry (1996). *Hobson-Jobson: The Anglo-Indian Dictionary*. Wordsworth Editions. p. 143. ISBN 9781853263637.
3. 1 2  Hill (มิถุนายน 1960), p. 157: จากนั้นเขาก็สั่งกำลังพลให้เตรียมอาวุธและยุทโธปกรณ์ทั้งหมดที่จำเป็นสำหรับการโจมตีดินแดนปาไซ - เรือสำเภาที่ใหญ่ที่สุดประมาณสี่ร้อยลำ รวมถึงเรือบรรทุก (มาลังบัง) และเรือแกลลีย์จำนวนมาก เช่นเดียวกับ Nugroho (2011). p. 286, อ้างถึง Hikayat Raja-Raja Pasai, 3: 98: "*Sa-telah itu, maka disuroh baginda musta'idkan segala kelengkapan dan segala alat senjata peperangan akan mendatangi negeri Pasai itu, sa-kira-kira empat ratus jong yang besar-besar dan lain daripada itu banyak lagi daripada malangbang dan kelulus*." (หลังจากนั้น พระเจ้าอยู่หัวมีหมายรับสั่งให้เตรียมยุทโธปกรณ์และอาวุธทั้งหมดเพื่อมายังดินแดนป่าไซ ประกอบด้วยเรือจงใหญ่ประมาณสี่ร้อยลำ นอกจากนั้นมีเรือมาลังบังและเกอลูลุซอีกมาก)
4. ↑  Pinto, Fernão Mendes (2013). *The Travels of Mendes Pinto*. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 978-0226923239.
5. ↑  Catz, Rebecca D. (1989). *The travels of Mendes Pinto*. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0226923231.
6. ↑  Pires, Tome (1944). *The Suma oriental of Tomé Pires : an account of the East, from the Red Sea to Japan, written in Malacca and India in 1512-1515 ; and, the book of Francisco Rodrigues, rutter of a voyage in the Red Sea, nautical rules, almanack and maps, written and drawn in the East before 1515*. The Hakluyt Society. ISBN 9784000085052.  *บทความนี้รวมเอาเนื้อความจากแหล่งอ้างอิงนี้ ซึ่งเป็นสาธารณสมบัติ*
7. ↑  *Coriosidades de Gonçalo de Souza*, manuscript in the Biblioteca da Universidade de Coimbra, Ms. 3074, fol. 38vo.
8. ↑  Reid, Anthony (2012). *Anthony Reid and the Study of the Southeast Asian Past*. Singapore: Institute of Southeast Asian Studies. ISBN 978-9814311960.
9. ↑  "calaluz". *enciclonet 3.0*.
10. ↑  Jacobs, Hubert (1971). *A Treatise on the Moluccas (c. 1544), probably the preliminary version of António Galvão's lost Historia das Moluccas*. Rome: Jesuit Historical Society. OCLC 905632007.
11. ↑  Adam (2019). p.128: "Setelah itu maka disuruh baginda musta'ibkan segala kelengkapan dan segala alat senjata peperangan akan mendatangi negeri Pasai itu; sekira-kira empat ratus jong yang besar-besar; dan lain daripada itu banyak lagi daripada melangbang [melambang] dan kelulus."
12. ↑  Winstedt, Sir Richard (1962). *A History of Malaya* (Rev. and enlarged ed.). Singapore: Marican. OCLC 876833983.
13. ↑  Marsden, William (7 June 2012). *The History of Sumatra: Containing an Account of the Government, Laws, Customs, and Manners of the Native Inhabitants.* Cambridge University Press. p. 431. ISBN 978-1108050487.

### บรรณานุกรม

* Adam, Ahmat (2019). Hikayat Raja Pasai. SIRD. ISBN 9789672464006.
* Hill, A. H. (มิถุนายน 1960). "Hikayat Raja-Raja Pasai". *Journal of the Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society*. **33**: 1–215. ISSN 0126-7353.
* Nugroho, Irawan Djoko (2011). *Majapahit Peradaban Maritim*. Suluh Nuswantara Bakti. ISBN 9786029346008.