|  |  |
| --- | --- |
| ค.ศ. | บทความนี้อ้างอิงคริสต์ศักราช/คริสต์ทศวรรษ/คริสต์ศตวรรษ ซึ่งเป็นสาระสำคัญของเนื้อหา  |

**ฉากแท่นบูชาปอร์ตีนารี** (ดัตช์: *Portinari-triptiek*; อิตาลี: *Trittico Portinari*; อังกฤษ: Portinari Altarpiece) เป็นบานพับภาพที่เขียนโดยฮือโค ฟัน เดอร์คุส จิตรกรสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาชาวดัตช์ของตระกูลการเขียนภาพแบบเนเธอร์แลนด์เริ่มแรกในคริสต์ศตวรรษที่ 15 ปัจจุบันตั้งแสดงอยู่ที่หอศิลป์อุฟฟีซี เมืองฟลอเรนซ์ ประเทศอิตาลี

ฟัน เดอร์คุสเขียนภาพ "ฉากแท่นบูชาปอร์ตีนารี" ราวปี ค.ศ. 1475 เป็นภาพการชื่นชมของคนเลี้ยงแกะ เป็นงานที่ได้รับจ้างสำหรับวัดโรงพยาบาลซานตามารีอานูโอวาในฟลอเรนซ์โดยนายธนาคารชาวอิตาลี ตอมมาโซ ปอร์ตีนารี ที่พำนักอยู่ที่เมืองบรูชเป็นเวลากว่าสี่สิบปีในฐานะผู้แทนของธนาคารเมดีชีของตระกูลเมดีชี ปอร์ตีนารีเองปรากฏในแผงซ้ายของฉากแท่นบูชากับลูกชายสองคน คือ อันโตนีโอและปีเจลโล ส่วนมารีอา ดี ฟรันเชสโก บารอนเชลลี (ภรรยา) กับมาร์การีตา (ลูกสาว) อยู่บนแผงขวา ทุกคนในภาพมีนักบุญผู้พิทักษ์ของแต่ละคน (ยกเว้นปีเจลโล) กล่าวคือ บนแผงซ้ายเป็นนักบุญทอมัสอัครสาวกถือหอกและนักบุญแอนโทนีอธิการถือกระดิ่ง บนแผงซ้ายนักบุญมารีย์ชาวมักดาลาถือผอบน้ำมันหอม และนักบุญมาร์กาเรตแห่งแอนติออกถือหนังสือและมีมังกรที่เท้า

แผงกลางประกอบด้วยคนเลี้ยงแกะสามคนคุกเข่าทำความเคารพพระบุตร ฟัน เดอร์คุสเขียนฉากบ้าน ๆ อย่างเป็นจริงเป็นจังและได้บรรยากาศ นอกจากนั้นในภาพก็มีเทวดาที่ลอยอยู่เหนือและที่คุกเข่ารอบพระแม่มารีและพระบุตรผู้ที่มิได้นอนในกองฟางแต่นอนอยู่กลางลานโดยมีรัศมีรอบ การเขียนที่มีลักษณะแปลกเช่นนี้อาจจะเขียนตามทิพยทัศน์ของนักบุญบริจิตแห่งสวีเดนก่อนที่จะเสียชีวิตที่บรรยายถึงการเห็นแสงสว่างส่องออกมาจากร่างของพระบุตร

แจกันดอกไม้
ในฉากหลัง ฟัน เดอร์คุสเขียนฉากที่เกี่ยวข้องกับเนื้อหาหลัก กล่าวคือ บนแผงซ้ายฉากหลังเป็นภาพนักบุญโจเซฟพาพระแม่มารีผู้ทรงครรภ์เดินทางหนีไปอียิปต์; แผงกลางทางด้านขวาเป็นภาพเทวดาที่ประกาศข่าวการกำเนิดของพระเยซูแก่คนเลี้ยงแกะ และแผงขวาเป็นภาพการเดินทางของแมไจสามคนมายังเบทเลเฮม

ด้านหน้าของภาพเป็นภาพนิ่งขนาดเล็กของแจกันดอกไม้สองแจกันและข้าวสาลีกำมือหนึ่ง (ซึ่งหมายถึงเบทเลเฮม "เมืองแห่งขนมปัง") ที่อาจจะเป็นนัยถึงศีลมหาสนิทหรือทุกขกิริยาของพระเยซู กำข้าวสาลีอาจจะหมายถึงพระกระยาหารมื้อสุดท้าย ที่พระเยซูแบ่งขนมปังกับอัครสาวก ดอกลิลลีสีส้มในแจกันเป็นสัญลักษณ์ของทุกขกิริยาของพระเยซูที่จะมาถึง ดอกไอริสสีขาวเป็นสัญลักษณ์ของความบริสุทธิ์ ขณะที่ดอกไอริสสีม่วงและก้านดอกแอควิลีเจีย (*Aquilegia caerulea*) เป็นสัญลักษณ์ของความเศร้าเจ็ดอย่างของพระแม่มารี (Seven sorrows of the Virgin) ฉะนั้นภาพการกำเนิดนี้จึงเป็นภาพที่เป็นเหตุการณ์ที่จะนำมาซึ่งความตายของพระเยซูในที่สุด

เมื่องานชิ้นนี้ไปถึงฟลอเรนซ์ในปี ค.ศ. 1483 ก็เป็นที่ชื่นชมของบรรดาศิลปินในอิตาลีที่ได้เห็นกันเป็นอันมาก และมีบางคนที่พยายามเขียนเลียนแบบ เช่น ภาพ "การชื่นชมของคนเลี้ยงแกะ" โดยโดเมนีโก กีร์ลันดาโย ที่เขียนในปี ค.ศ. 1485 ในโบสถ์น้อยซัสเซตตี ภายในวัดซานตาตรีนีตาในฟลอเรนซ์ แต่อันที่จริงแล้วการเขียนคนเลี้ยงแกะอย่างเป็นธรรมชาติเขียนกันมาก่อนหน้านั้นแล้วในอิตาลีในราวปี ค.ศ. 1450 ในภาพชื่อเดียวกันโดยอันเดรอา มันเตญญา (พิพิธภัณฑ์ศิลปะเมโทรโปลิตัน นครนิวยอร์ก)

อ้างอิง
-------

1. ↑  Virtualuffizi.com: Portinari Triptych  เก็บถาวร 2006-09-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

ดูเพิ่ม
-------

* ฉากแท่นบูชา
* ภาพเหมือนผู้อุทิศ
* การชื่นชมพระบุตร
* ชีวิตของพระเยซู

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ฉากแท่นบูชาปอร์ตีนารี

* "ฉากแท่นบูชาปอร์ตีนารี"

| * ด
* ค
* ก
จิตรกรรม ใน ศิลปะตะวันตก |
| --- |
| **ทั่วไป** | ปรัชญาศิลปะ  **·**  จิตรกรรมแบ่งตามสมัย  **·**  จิตรกรรมแบ่งตามประเภท  **·**  จิตรกรรมแบ่งตามหัวเรื่อง  **·**  จิตรกรรมแบ่งตามคริสต์ทศวรรษ  **·**  งานสะสมของพิพิธภัณฑ์ต่าง ๆ |
| **ประเภท** | จิตรกรรมฝาผนัง  **·**  จิตรกรรมแผง  **·**  บานพับภาพ  **·**  จิตรกรรมสีน้ำมัน  **·**  จิตรกรรมภูมิทัศน์  **·**  ฉากแท่นบูชา  **·**  หนังสือวิจิตร  **·**  ภาพนิ่ง |
| **หัวเรื่อง** | คริสต์ศาสนา  **·**  พระคัมภีร์  **·**  นักบุญ  **·**  ประวัติศาสตร์  **·**  ตำนานเทพ  **·**  อุปมานิทัศน์  **·**  ชีวิตประจำวัน  **·**  ภาพเหมือน  **·**  ภาพเหมือนตนเอง  **·**  ภูมิทัศน์  **·**  ภาพเหมือนตนเอง  **·**  จิตรกรรมจากวรรณกรรม  **·**  ความตาย |
| **สมัย** | คริสเตียนเริ่มแรก  **·**  กอทิก  **·**  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา  **·**  เนเธอร์แลนด์เริ่มแรก  **·**  ยุคทองของเนเธอร์แลนด์  **·**  บาโรก  **·**  จริตนิยม  **·**  สถาบัน  **·**  ลัทธิคลาสสิกใหม่‎  **·**  แบบก่อนราฟาเอล  **·**  ลัทธิประทับใจ  **·**  ลัทธิประทับใจยุคหลัง  **·**  สมัยใหม่ |
| **คริสต์ทศวรรษ** | 1390  **·** 1400  **·** 1410  **·** 1420  **·**  1430  **·**  1440  **·**  1450  **·**  1460  **·**  1470  **·**  1480  **·**  1490  **·**  1500  **·**  1510  **·**  1520  **·**  1530  **·**  1540  **·**  1550  **·**  1560  **·**  1570  **·**  1580  **·**  1590  **·**  1600  **·**  1610  **·**  1620  **·**  1630  **·**  1640  **·**  1650  **·**  1660  **·**  1670  **·**  1680  **·**  1690  **·**  1700  **·**  1710  **·**  1720  **·**  1730  **·**  1740  **·**  1750  **·**  1760  **·**  1770  **·**  1780  **·**  1790  **·**  1800  **·**  1810  **·**  1820  **·**  1830  **·**  1840  **·**  1850  **·**  1860  **·**  1870  **·**  1880  **·**  1890  **·**  1900  **·**  1910  **·**  1920  **·**  1930  **·**  1940  **·**  1950  **·**  1960  **·**  1970  **·**  1980  **·**  1990  **·**  2000  **·**  2010  **·**  2020 |
| จิตรกรที่มีบทความเกี่ยวกับภาพเขียน **·** จิตรกรที่มีรายชื่อศิลปะ **·** จิตรกรแบ่งตามสมัย **·** จิตรกรแบ่งตามคริสต์ศตวรรษ **·** จิตรกรแบ่งตามประเภท **·** จิตรกรแบ่งตามสัญชาติงานประติมากรรม **·**  งานศิลปกรรม |