**เตียวฬ่อ** (เสียชีวิต ค.ศ. 216) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า **จาง หลู่** (จีน: 張魯; พินอิน: *Zhāng Lǔ*) ชื่อรอง **กงฉี** (จีน: 公祺; พินอิน: *Gōngqí*) เป็นนักการเมือง ผู้นำลัทธิ และขุนศึกที่มีชีวิตช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออก เป็นผู้นำรุ่นที่สามของนิกายเทียนซูเต้า นิกายหนึ่งของลัทธิเต๋า เตียวฬ่อเป็นผู้ปกครองรัฐในฮันต๋ง ซึ่งตั้งชื่อใหม่ว่าฮานเหลง (漢寧 *ฮั่นหนิง*) จนกระทั่งในปี ค.ศ. 215 เตียวฬ่อยอมสวามิภักดิ์ต่อโจโฉ ได้รับราชการกับโจโฉจนกระทั่งเสียชีวิตในอีกหนึ่งปีต่อมา

ขุนศึกแห่งฮันต๋ง
----------------

หลังการเสียชีวิตของจาง เหิง (张衡) บิดาของเตียวฬ่อ เตียวฬ่อได้สืบทอดอำนาจของนิกายเทียนซูเต้า และกลายเป็นผู้นำรุ่นที่สาม (ผู้นำคนแรกคือเตียวเหลง (*จาง เต้าหลิง*) ผู้เป็นปู่ของเตียวฬ่อ) ศาสนานี้ได้รับการกราบไหว้นับถือมากมายในเอ๊กจิ๋ว(ครอบคลุมมณฑลเสฉวนและฉงชิ่งในปัจจุบัน) แต่เมื่อเตียวฬ่อได้เข้าควบคุมศาสนาก็ถูกท้าทายในพื้นที่โดยศาสนาแชมันที่นำโดยจาง ซิ่ว (張脩, ซึ่งไม่ได้มีความสัมพันธ์ทางสายเลือดกับเตียวฬ่อ)

ด้วยภูมิหลังนี้ ทั้งเตียวฬ่อและจาง ซิ่วได้รับคำสั่งอย่างกระทันหันจากเล่าเอี๋ยนให้ร่วมมือกันโจมตีซู กู้ (蘇固) เจ้าเมืองฮันต๋งซึ่งราชวงศ์ฮั่นได้แต่งตั้งและเข้ายึดดินแดนของเขา อย่างไรก็ตาม ด้วยการวางแผนอุบายของเขาเอง เตียวฬ่อได้สังหารจาง ซิ่วและเข้าควบคุมกองกำลังทหารและผู้ติดตามสาวกของเขาก่อนที่เขาจะออกไปสู้ศึกกับฮันต๋ง เขาสามารถเอาชนะซู กู้ได้สำเร็จและเข้าควบคุมฮันต๋ง ได้เปลี่ยนชื่อภูมิภาคแห่งนี้ว่าฮานเหลง (*ฮั่นหนิง*) ซึ่งปกครองโดยหลักคำสอนของศาสนาของเขา เป็นที่น่าสังเกตว่า แม้ว่าเขาจะทำตามคำสั่งของเล่าเอี๋ยนเพียงแต่ในนาม แต่เมื่อเล่าเจี้ยงขึ้นมาแทนที่ในอีกหลายปีต่อมา เตียวฬ่อปฏิเสธที่จะทำตามคำสั่งของเล่าเจี้ยงเป็นเหตุทำให้เล่าเจี้ยงสั่งประหารชีวิตมารดาของเตียวฬ่อ น้องชาย และสมาชิกในครอบครัวอีกหลายคน

มีการกล่าวกันว่า การปกครองดินแดนของเตียวฬ่อนั้นดูมีมนุษยธรรมและศิวิไลซ์ในสมัยนั้น ถนนถูกสร้างขึ้นไปทั่วทั้งดินแดนโดยมีจุดพักพิงและมอบอาหารให้โดยไม่คิดเงิน ภาษีและเงินบริจาคที่ได้มาจากประชาชนก็ไม่ได้ถูกนำไปใช้เพื่อความสุขสำราญของตน แต่นำไปใช้เพื่อการสนับสนุนแก่ประชาราษฎร์ นอกจากนี้ภายใต้การนำของเขายังมีกองทัพที่ทรงพลังและการป้องกันที่แข็งแกร่ง ซึ่งทั้งโจโฉและลิฉุยก็ไม่สามารถเอาชนะเขาได้ง่าย ๆ รัฐบาลส่วนกลางของราชวงศ์ฮั่นได้ให้การยอมรับอำนาจปกครอง เหนือเมืองฮันต๋งของเตียวฬ่อ และแต่งตั้งให้เขาเป็นนายพลแห่งราชวงศ์ผู้พิทักษ์พลเรือน (鎮民中郎將) และเจ้าเมืองฮานเหลง ตามจดหมายเหตุสามก๊กกล่าวว่า เตียวฬ่อได้รับตราอัญมนีจากประชาราษฏร์ในดินแดนของเขา ซึ่งเป็นสัญญาณจากสวรรค์ว่า เขาจะกลายเป็นอ๋อง ผู้ใต้บังคับบัญชาของเขาหลายคนต่างเรียกร้องให้เขาประกาศสถาปนาตนเป็นอ๋อง แต่ที่ปรึกษาของเขานามว่า เงียมเภา (閻圃 *เหยียน ผู่*) ได้ทัดทานว่าการทำเช่นนั้นจะนำภัยหายนะมาให้ เหยียนผู่จึงปฏิบัติตามคำแนะนำของเงียมเภา 

แผนที่แสดงอาณาเขตของขุนศึกคนสำคัญของราชวงศ์ฮั่นในช่วงทศวรรษ 190 รวมถึงเตียวฬ่อ

สวามิภักดิ์ต่อโจโฉ
------------------

ในปี ค.ศ. 211 จงฮิวได้เสนอต่อขุนศึกโจโฉ ซึ่งเป็นหัวหน้ารัฐบาลส่วนกลางของราชวงศ์ฮั่นโดยพฤตินัย ให้เปิดฉากการรุกรานเมืองฮันต๋ง โจโฉได้ทำตามข้อเสนอและระดมพลกองกำลังทหาร อย่างไรก็ตาม ขุนศึกม้าเฉียวและหันซุย ซึ่งประจำอยู่ในภูมิภาคกวนต๋ง (*กวนจง*) ในระหว่างดินแดนของโจโฉและเมืองฮันต๋ง ต่างคิดว่าโจโฉต้องการที่จะโจมตีพวกตน ดังนั้นพวกเขาจึงเริ่มก่อการจลาจลต่อต้านรัฐบาลส่วนกลางของราชวงศ์ฮั่น ได้นำไปสู่ยุทธการที่ด่านตงก๋วนและการสู้รบที่ตามมา แม้ว่ากองกำลังของโจโฉจะได้รับชัยชนะต่อขุนศึกกวนต๋ง แต่พวกเขาก็ไม่ได้อยู่ในสภาพที่จะโจมตีเมืองฮันต๋งต่อไปได้ ดังนั้นพวกเขาจึงได้ล่าถอย ม้าเฉียวได้หนีไปที่เมืองฮันต๋ง หลังจากพ่ายแพ้และให้คำมั่นสัญญาจะจงรักภักดีต่อเตียวฬ่อ ซึ่งมีความคิดที่จะแต่งงานกับลูกสาวของเขา อย่างไรก็ตาม เอียวเป๊ก (楊薄 *หยาง ปั๋ว*) ลูกน้องของเตียวฬ่อได้กล่าวว่า "ผู้ชายเช่นนี้ที่ไม่รักพ่อแม่ของตัวเอง (หมายถึงการที่ม้าเท้งถูกประหารนั้นที่เกิดขึ้นมาจากการก่อกบฏของม้าเฉียว) ไม่สามารถรักใครได้อีก" และข้อเสนอที่จะแต่งงานก็ได้ถูกล้มเลิกไป จากนั้นม้าเฉียวก็ได้ยืมทหารจากเตียวฬ่อและพยายามที่จะยึดดินแดนบางส่วนที่เสียไปกลับคืนจากโจโฉแต่ก็ไม่สำเร็จในที่สุด ความล้มเหลวของเขาทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างทั้งสองดูแย่ลง เมื่อกองทัพของเล่าปี่เข้าปิดล้อมเล่าเจี้ยง ม้าเฉียวได้ตัดสินใจเวลานี้ที่จะออกจากเมืองฮันต๋งพร้อมกับผู้ติดตามของเขาและเข้าร่วมกับเล่าปี่ อย่างไรก็ตาม บังเต๊ก ลูกน้องของม้าเฉียวยังคงรับใช้เตียวฬ่ออยู่ 

ในปี ค.ศ. 211 โจโฉเปิดฉากการทัพอีกครั้งเพื่อพิชิตเมืองฮันต๋ง ในช่วงแรก เตียวฬ่อไม่มีความหวังที่จะหยืดยันต่อสู้รบกับกองทัพของโจโฉและวางแผนที่จะยอมสวามิภักดิ์ น้องชายของเขา เตียวโอย (張衛 *จาง เว่ย์*) ยืนกรานที่จะออกไปสู้รบและนำกองทัพของเขาเข้าต่อสู้รบกับกองกำลังที่รุกราน ในไม่ช้าเขาก็ถูกสังหารในสนามรบ และอีกครั้งที่เตียวฬ่อคิดจะยอมสวามิภักดิ์ เงียมเภาที่ปรึกษาของเขาได้บอกว่าจะยอมสวามิภักดิ์ง่าย ๆ เช่นนี้ ก็ดูไม่มีท่าทีจะเจรจาต่อรอง เตียวฬ่อจึงถอยกลับไปที่ป้อมปราการที่ปาต๋ง (巴中 *ปาจง*) แทน เมืองออกจากเมืองหลวง เขาไม่ได้ทำลายทรัพย์สินเงินทองและสมบัติหรือพยายามนำสิ่งเหล่านี้ไปด้วย กลับทิ้งมันไว้เบื้องหลังโดยกล่าวว่า "สิ่งเหล่านี้เป็นของแผ่นดิน ไม่ใช่ของข้า" โจโฉรู้สึกประทับใจสิ่งนี้มาก และส่งสารไปหาเตียวฬ่อเพื่อขอให้เขายอมสวามิภักดิ์ แผนของเงียมเภาประสบความสำเร็จ เนื่องจากเตียวฬ่อและกองกำลังของเขาได้รับการต้อนรับอย่างอบอุ่นจากโจโฉ โจโฉได้แต่งตั้งเตียวฬ่อเป็นขุนพลพิทักษ์ทิศใต้ (鎮南將軍) และให้เหล่าบุตรชายทั้งห้าคนเป็นขุนนางตำแหน่งโหฺว เตียวฬ่อยังได้ให้ลูกสาวของตนแต่งงานกับโจฮู ซึ่งเป็นบุตรชายคนหนึ่งของโจโฉ เมื่อโจโฉได้ส่งตัวหม่า ชิว (馬秋) บุตรชายของม้าเฉียวให้กับเตียวฬ่อ เตียวฬ่อสังหาหม่า ชิวด้วยตนเอง - ดูเหมือนว่าจะเป็นการแก้แค้นที่ม้าเฉียวละทิ้งตน 

เตียวฬ่อเสียชีวิตในปี ค.ศ. 216 และได้รับพระราชทายยศบรรดาศักดิ์ภายหลังมรณกรรม "ยฺเหวียนโหฺว"(原侯) โดยราชสำนักฮั่น บุตรชายของเขายังคงเป็นผู้นำลัทธิเต๋า "ห้าเมล็ดข้าว" ซึ่งต่อมาได้พัฒนาเป็นหนึ่งในสองโรงเรียนลัทธิเต๋าหลักที่อยู่รอดมาจนถึงยุคปัจจุบันที่รู้จักกันในชื่อว่าเจิ้งอีเต้า

ในนิยาย*สามก๊ก*
---------------

ในนิยายอิงประวัติศาสตร์เรื่อง สามก๊ก ในศตวรรษที่ 14 เตียวฬ่อได้ถูกพรรณาว่า มีความต้องการอย่างมากในตำแหน่งอ๋องแห่งฮานเหลง และพยายามจะขยายอาณาเขตของตนอย่างจริงจัง ในนิยายเรื่องนี้ เขาได้พยายามจะเข้ารุกรานเอ๊กจิ๋วของเล่าเจี้ยง เพียงแต่ต้องหยุดชะงัก เมื่อม้าเฉียวได้หนีทัพออกไป เขาได้ส่งคนรับใช้นามว่า เอียวเป๊ก (楊薄 *หยาง ปั๋ว*) ไปสอดแนมเขา อย่างไรก็ตาม เมื่อม้าเฉียวได้เข้าร่วมกับเล่าปี่ เขาก็ได้สังหารเอียวเป๊ก

อ้างอิง
-------

* Chen Shou. *Records of the Three Kingdoms*, Volume 8, Biography of Zhang Lu.

| * ด
* ค
* ก
บุคคลสำคัญในยุคสิ้นราชวงศ์ฮั่น (ค.ศ. 189-220) |
| --- |
| จักรพรรดิ | 
* จักรพรรดิฮั่นหลิง (พระเจ้าเลนเต้)
* จักรพรรดิฮั่นเซ่า (หองจูเปียน)
* จักรพรรดิฮั่นเซี่ยน (พระเจ้าเหี้ยนเต้/หองจูเหียบ)

 |
| พระมเหสีและพระสนม | 
* พระนางตังไทฮอ
* พระนางโฮเฮา
* พระสนมอองบีหยิน
* พระสนมถัง
* พระนางฮกเฮา
* พระสนมตังกุยฮุย
* พระนางโจเฮา

 |
| ผู้สำเร็จราชการ | 
* โฮจิ๋น
* ตั๋งโต๊ะ
* อ้องอุ้น
* ลิฉุย
* กุยกี
* โจโฉ
* โจผี

 |
| ขุนศึก | 
* กองซุนก๋ง
* กองซุนของ
* กองซุนจ้าน
* กองซุนตู้
* กิมสวน
* โกกัน
* ขงมอ
* ขงหยง
* เค้าก๋อง
* เงียมแปะฮอ
* จางหอง
* ฉกหยง
* ชื่อเซี่ย
* ซุนกวน
* ซุนเกี๋ยน
* ซุนเซ็ก
* เต๊งหงวน
* เตียวก๊ก
* เตียวสิ้ว
* เตียวหอม
* เตียวฬ่อ
* เตียวเอี๋ยง
* เตียวเอี๋ยน
* โตเกี๋ยม
* เปาสิ้น
* เปียนจาง
* ม้าเฉียว
* ม้าเท้ง
* ลิโป้
* เล่ากี๋
* เล่าจ๋อง
* เล่าเจี้ยง
* เล่าเตา
* เล่าปี่
* เล่าเปียว
* เล่าเอี๋ยน
* หลิวสฺวิน
* เล่าหงี
* เล่าอิ้ว
* หันซุย
* อ้วนซง
* อ้วนถำ
* อ้วนสุด
* อ้วนเสี้ยว
* อ้วนอุ๋ย
* อ้วนฮี
* อองของ
* อองลอง
* เอียวฉิว
* ฮันเหียน
* ฮันฮก

 |
| ขุนนางฝ่ายพลเรือน | 
* กองซุนอวด
* กันหยง
* กากุ๋ย
* กาเซี่ยง
* กัวเต๋า
* กุยแก
* เก๊งเหลียง
* เก๊งอวด
* เกียวก๊กโล
* โกกัน
* เขาเฉียว
* เขาฮิว
* งอสิด
* จงฮิว
* จิวยี่
* จูกัดกิ๋น
* จูกัดเหลียง (ขงเบ้ง)
* จูฮี
* โจโก๋
* ชีสิว
* ชีซี
* ซัวหยง
* ซินเป๋ง
* ซินผี
* ซุนเขียน
* ซุนฮก
* ซุนฮิว
* ซุยตำ
* ตังสิน
* ตันก๋ง
* เต๊งไก๋
* เตียนห้อง
* เตียวกั๋ง
* เตียวเจียว
* เตียวเมา
* เตียวสง
* เตียวอุ๋น
* เตียวเหียน
* เทียหยก
* บังทอง
* บิต๊ก
* บิฮอง
* มอกาย
* ม้าเลี้ยง
* ลกซุน
* ลิยู
* ลิห้อม
* ลู่คัง
* เล่าจ๋อง
* เล่าต้าย
* เล่าฮก
* โลซก
* โลติด
* สิมโพย
* สุมาหลัง
* สุมาหอง
* สุมาจุ้น
* สุมาอี้
* หวดเจ้ง
* อ๋องก้าย
* อ้วนอิ๋น
* อ้วนอุ๋ย
* อองสิ้ว
* อองซัน
* อุยของ
* เอียวสิ้ว
* ฮองกี๋
* ฮัวหิม
* แฮหัวอัน

 |
| ขุนนางฝ่ายทหาร | 
* กวนเป๋ง
* กวนอู
* กิเหลง
* กำเหลง
* กุยห้วย
* เกียงขิม
* โกซุ่น
* โกลำ
* เคาทู
* ชัวมอ
* งอเก๋ง
* งออี้
* งอหลัน
* งักจิ้น
* งันเหลียง
* งิวขิ้ม
* งิวฮู
* งุยซก
* เงียมหงัน
* เงียมอี๋
* จงป้า
* จิวท่าย
* จิวซุน
* จิวอิ๋น
* เจียวขิม
* จูล่ง
* จูตี
* จูหวน
* จูเหลง
* จูเหียน
* โจจิ๋น
* โจเจียง
* โจซุน
* โจป้า
* โจเมา
* โจเสง
* โจหยิน
* โจหอง
* โจฮิว
* ชีเซ่ง
* ซงเหียน
* ซิหลง
* ซีเอ๋ง
* ซุนเกียว
* ซุนเจ้ง
* ซุนเซียง
* ซุนเปิน
* ซุนฟู่
* โซหุย
* ตังสิด
* ตันเซ็ก
* ตันบู
* เตงฮอง
* เตียนอุย
* เตียวคับ
* เตียวเจ
* เตียวเลี้ยว
* เตียวหยิม
* เตียวหุย
* เตียวอุ๋น
* เตียวโอย
* เทียเภา
* ไทสูจู้
* บังเต๊ก
* บุนทิว
* บุนเพ่ง
* เบ้งตัด
* เปาจิด
* เปาสูหยิน
* พัวเจี้ยง
* ม้าต๋ง
* ม้าเทียด
* ม้าฮิว
* ลิซก
* ลิเงียม
* ลิเตียน
* ลิกอง
* ลิบอง
* ลิบ้อง
* ลิต้าย
* ลิอุยหอง
* ลีถอง
* เล่งโฉ
* เล่งทอง
* เล่ากี๋
* เล่าชุน
* เล่าผวน
* เล่าเพ็ก
* เล่าฮอง
* เลียงหิน
* เลียวฮัว
* วัวเหลง
* หมันทอง
* หวนเตียว
* หลันเป้ง
* หองจอ
* หันเซียม
* อองเป๋ง
* อ่องหอง
* อิกิ๋ม
* อิเขง
* อินเล้
* อุยก๋วน
* อุยกาย
* อุยเอี๋ยน
* เอียวฮอง
* ฮองตง
* ฮองฮูสง
* ฮันต๋ง
* ฮันโฮ
* ฮัวหยง
* เฮาเฉีย
* เฮาเสง
* แฮหัวตุ้น
* แฮหัวเอี๋ยน

 |
| สตรีสำคัญ | 
* กำฮูหยิน
* งอฮูหยิน
* จาง ชุนหัว
* ชัวฮูหยิน
* ซัวเอี๋ยม
* ซินเหียนเอ๋ง
* ซุนฮูหยิน
* ไต้เกี้ยว
* บิฮูหยิน
* เปียนสี
* ปู้ฮูหยิน
* ลิหลิงฉี
* เสียวเกี้ยว
* หวังอี้
* อุ๋ยซี
* เอียนสี

 |
| บุคคลสำคัญอื่นๆ | 
* กวนลอ
* เกียดเป๋ง
* เกียนสิด
* จางจ้งจิ่ง
* เจียวก้าน
* โจงั่ง
* โจจู๋
* โจฉอง
* โจหิม
* โจสิด
* ชิวลี่จฺวี
* ซุนของ
* เตียนติ๋ว
* ปื่งเหยฺวียน
* เป๊กตุ้น
* ยีเอ๋ง
* สิบขันที
* สุมาเต๊กโช
* หลิวเป้า
* อิเกียด
* อุยสิง่าน
* ฮัวโต๋

 |