**องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ** หรือ **ขสมก.** (อังกฤษ: Bangkok Mass Transit Authority ย่อว่า BMTA) เป็นหน่วยงานรัฐวิสาหกิจประเภทสาธารณูปโภค สังกัดกระทรวงคมนาคม จัดตั้งขึ้นตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ พุทธศักราช 2519 (ประกาศใช้เมื่อวันที่ 19 ตุลาคม) 

องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ มีหน้าที่จัดบริการรถโดยสารประจำทางเพื่อรับส่งประชาชนในเขตกรุงเทพมหานคร จังหวัดนนทบุรี จังหวัดปทุมธานี จังหวัดนครปฐม จังหวัดสมุทรสาคร และจังหวัดสมุทรปราการ รวม 457 เส้นทาง มีจำนวนรถประจำทาง (bus) ทั้งสิ้น 2,771คัน (Annual report 2018 (พ.ศ. 2561) ) แบ่งเป็นรถธรรมดาและรถปรับอากาศเชื้อเพลิงดีเซล 2,231 คัน รถปรับอากาศเชื้อเพลิง ก๊าซธรรมชาติ (NGV) จำนวน 540 คัน และมีรถร่วมบริการโดยบริษัทเอกชน ทั้งรถธรรมดาและรถปรับอากาศ จำนวน 3,271 คัน, รถประจำทางขนาดเล็ก (mini bus) แบ่งเป็นส่วนที่ให้บริการบนถนนสายหลัก จำนวน 895 คัน และที่ให้บริการภายในซอยย่อย จำนวน 2,059 คัน, รถตู้โดยสารปรับอากาศ ที่ใช้แก๊สธรรมชาติอัด จำนวน 4,547 คัน, รถเล็กวิ่งในซอบ 2,059 คัน รวมทั้งสิ้น 13,543 คัน 457 เส้นทาง นอกจากนี้ ยังเป็นรัฐวิสาหกิจไทย ซึ่งมีผลการดำเนินงาน ขาดทุนมากเป็นลำดับที่ 2 รองจากการรถไฟแห่งประเทศไทย มีหนี้สินรวม 113,237.50 ล้านบาท และขาดทุนสะสมรวม 116,724.74 ล้านบาท โดยในปี พ.ศ. 2561 ขาดทุนสุทธิ 6,174.56 ล้านบาท

ปัจจุบัน​ นาย ยุทธนา ยุพฤทธิ์ เป็นประธานกรรมการ และ ดร.กิตติกานต์ จอมดวง จารุวรพลกุล เป็นผู้อำนวยการองค์การ และรักษาการรองผู้อำนวยการฝ่ายเดินรถองค์การ นางเบญจวรรณ เปี่ยมสุวรรณ เป็นรักษาการรองผู้อำนวยการฝ่ายบริหาร และนายสถาพร เพ็ขรกอง เป็นรักษาการรองผู้อำนวยการฝ่ายรถเอกชนร่วมบริการ

ประวัติ
-------

ความเป็นมาของกิจการรถเมล์ในกรุงเทพมหานคร ตามประวัติกล่าวว่า รถโดยสารประจำทาง ในสมัยก่อนเรียกว่า *รถเมล์* เข้าใจว่า คงเรียกชื่อตามเรือเมล์ รถเมล์ที่มีครั้งแรกนั้น ใช้กำลังม้าลากจูง ไม่ต้องอาศัยน้ำมันเชื้อเพลิง ให้เป็นภาระเดือดร้อนแก่ผู้ประกอบการเช่นในปัจจุบัน โดยมีพระยาภักดีนรเศรษฐ (เลิศ เศรษฐบุตร) เป็นผู้ริเริ่มกิจการรถเมล์ เมื่อราวปี พ.ศ. 2450 วิ่งระหว่างสะพานยศเส (สะพานกษัตริย์ศึกในปัจจุบัน) ถึงประตูน้ำสระปทุม แต่เนื่องจากใช้ม้าลาก จึงไม่รวดเร็วทันใจ และไม่สามารถให้ความสะดวกแก่ผู้โดยสารได้เพียงพอ ต่อมาในปี พ.ศ. 2456 พระยาภักดีนรเศรษฐ จึงได้ปรับปรุงกิจการใหม่ รวมทั้งเปลี่ยนแปลงวิธีการเดินรถ โดยนำรถยนต์ยี่ห้อฟอร์ด มาวิ่งแทนรถม้าลาก และขยายเส้นทางให้ไกลขึ้น จากประตูน้ำสระปทุม ถึงบางลำพู (ประตูใหม่ตลาดยอด)

รถยนต์ที่ใช้เป็นรถโดยสารประจำทางครั้งแรก มี 3 ล้อ ขนาดประมาณ 1 ใน 3 ของรถโดยสารประจำทางในปัจจุบัน มีที่นั่ง 2 แถว ทาสีขาว มีรูปกากบาทสีแดงอยู่ตอนกลางรถ นั่งได้ประมาณ 10 คน ชาวพระนครสมัยนั้นเรียกว่า *อ้ายโกร่ง* เพราะจะมีเสียงดังโกร่งกร่าง เมื่อวิ่งไปตามท้องถนน ประชาชนได้รับความสะดวกรวดเร็วในการเดินทาง จึงเป็นที่นิยมอย่างแพร่หลาย การเดินรถเมล์ก็ขยายตัวอย่างกว้างขวางออกไปทั่วกรุงเทพฯ ในนามของ *บริษัท นายเลิศ จำกัด* (บริษัทรถเมล์ขาว) การประกอบกิจการเดินรถเมล์เริ่มขยายตัวขึ้น เมื่อพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้จัด*งานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 150 ปี พุทธศักราช 2475* พร้อมทั้งจัดสร้างสะพานพระพุทธยอดฟ้า เพื่อเชื่อมการคมนาคมระหว่างฝั่งพระนคร และธนบุรี ไวเป็นอนุสรณ์ของงานสมโภชครั้งนี้

ต่อมาในปี พ.ศ. 2476 กิจการรถเมล์เริ่มเป็นปึกแผ่น มีเศรษฐีชาวจีนเล็งเห็นว่า เป็นอาชีพที่มั่นคง และทำรายได้ดีอย่างหนึ่ง จึงได้ก่อตั้ง *บริษัท ธนนครขนส่ง จำกัด* ขึ้น เพื่อประกอบกิจการเดินรถเมล์ จากตลาดบางลำพู ถึงวงเวียนใหญ่ หลังจากนั้น ได้มีผู้ลงทุนตั้งบริษัทเดินรถเมล์เพิ่มขึ้นถึง 24 แห่ง นอกจากนี้ หน่วยราชการ และรัฐวิสาหกิจ อย่างเทศบาลนครกรุงเทพ, เทศบาลเมืองนนทบุรี, บริษัท ขนส่ง จำกัด (บขส.) และองค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์ (รสพ.) ก็เปิดเดินรถเมล์ด้วย โดยในขณะนั้น มีผู้ประกอบการเดินรถเมล์ในกรุงเทพฯ รวมถึง 28 ราย

หลังจากสงครามมหาเอเชียบูรพาสิ้นสุดลง หน่วยราชการต่างๆ จำหน่ายรถบรรทุกออกมาให้เอกชนเป็นจำนวนมาก โดยส่วนหนึ่งนำมาดัดแปลงเป็นรถ เมล์ ทั้งนี้ บริษัทเอกชนยังเลือกเส้นทางเดินรถเอง ที่ไม่ซ้ำกับเส้นทางที่มีรถรางวิ่งอย่างเสรี จึงก่อให้เกิดระบบแข่งขันทางธุรกิจขึ้น รัฐบาลจึงได้ออก พระราชบัญญัติการขนส่ง พุทธศักราช 2497 มาใช้ควบคุม โดยกำหนดให้ผู้ประกอบการรถเมล์ ต้องขอรับใบอนุญาตประกอบการขนส่งด้วย

ในระยะหลัง การให้บริการรถเมล์เริ่มเกิดความสับสน มีการเดินรถทับเส้นทางกันบ้าง แก่งแย่งผู้โดยสารกันบ้าง การให้บริการของแต่ละบริษัท ก็ไม่เป็นมาตรฐานเดียวกัน ปล่อยให้มีการเดินรถอย่างเสรี ทำให้เกิดปัญหาการจราจรคับคั่ง เนื่องจากจำนวนรถในท้องถนน มีมากกว่าที่ควรจะเป็น ซึ่งผลเสียทั้งหมด ล้วนตกอยู่กับผู้ใช้บริการทั้งสิ้น ในขณะที่ผู้ประกอบการก็ประสบปัญหาค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น เนื่องจากราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในตลาดโลก ปรับตัวสูงขึ้นอย่างฉับพลัน ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2516 เป็นต้นมา แต่ผู้ประกอบการ ไม่สามารถปรับอัตราค่าโดยสารให้เพิ่มขึ้น ในอัตราที่สมดุลกับราคาน้ำมันได้ ตลอดจนค่าใช้จ่ายอื่นๆ ที่เพิ่มขึ้น ส่งผลให้หลายบริษัทเริ่มประสบปัญหาขาดทุน บางบริษัทก็มีฐานะทรุดลง จนไม่สามารถรักษาระดับบริการที่ดีแก่ประชาชนต่อไปได้

ต่อมา ราวเดือนกันยายน พ.ศ. 2518 คณะรัฐมนตรีสมัยที่ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช เป็นนายกรัฐมนตรี จึงได้มีมติให้รวมกิจการเดินรถโดยสารประจำทางในเขตกรุงเทพมหานครเป็นบริษัทเดียว เรียกว่า *บริษัท มหานครขนส่ง จำกัด* ในรูปรัฐวิสาหกิจ ประเภทบริษัทจำกัด โดยมีสัดส่วนการถือหุ้น ระหว่างรัฐและเอกชน เป็น 51 ต่อ 49% แต่เกิดปัญหาข้อกฎหมายการจัดตั้ง ในรูปแบบของการประกอบกิจการขนส่ง

ดังนั้น ในสมัยรัฐบาลของ ม.ร.ว.เสนีย์ ปราโมช จึงได้ออกพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเป็นองค์การของรัฐ ให้ชื่อว่า *องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ* เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2519 โดยควบรวมกิจการรถโดยสารประจำทางทั้งหมด จากบริษัท มหานครขนส่ง จำกัด มาขึ้นอยู่กับองค์การฯ ซึ่งเป็นรัฐวิสาหกิจ ประเภทกิจการสาธารณูปโภค สังกัดกระทรวงคมนาคม มีภารกิจ และขอบเขตความรับผิดชอบ ในการจัดบริการรถโดยสารประจำทาง รับ-ส่งผู้โดยสารในเขตกรุงเทพมหานคร และจังหวัดปริมณฑล 5 จังหวัดคือ สมุทรปราการ, นนทบุรี, ปทุมธานี, นครปฐมและสมุทรสาครตามพระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 2 ที่มีผลบังคับใช้ในปีเดียวกันโดยมีผู้ใช้บริการประมาณ 3 ล้านคนต่อวัน นอกจากนี้ ยังมีหน้าที่ประกอบการอื่นๆ ที่เกี่ยวกับ หรือต่อเนื่องกับการประกอบการขนส่งบุคคล

ต่อมาในการประชุมคณะรัฐมนตรีเมื่อวันอังคารที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2559 ที่ประชุมได้มีมติให้ยกเลิกมติ ครม. เมื่อวันที่ 11 มกราคม พ.ศ. 2526 และให้โอนการกำกับดูแลการเดินรถขนส่งสาธารณะจากองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพไปอยู่ภายใต้การกำกับของ กรมการขนส่งทางบก ส่งผลให้ **ขสมก.** มีสถานะเป็นเพียงผู้เดินรถรายหนึ่งเท่านั้น

และเนื่องจากการเดินรถโดยสารประจำทาง เป็นสาธารณูปโภคชนิดหนึ่ง ที่รัฐจัดเป็นบริการแก่ประชาชนผู้มีรายได้น้อย และปานกลางเป็นหลัก การดำเนินงานจึงมุ่งสนองนโยบายรัฐบาล ในการให้ความช่วยเหลือแก่ผู้มีรายได้น้อย โดยไม่หวังผลกำไร การจัดเก็บค่าโดยสาร จึงอยู่ในอัตราที่ต่ำกว่าต้นทุนจริง ตามที่รัฐบาลจะเป็นผู้กำหนดนโยบาย การให้บริการของ ขสมก มุ่งหมายให้ประชาชนได้รับความสะดวก รวดเร็ว ปลอดภัย และประหยัดค่าใช้จ่ายในการเดินรถของผู้โดยสารเป็นหลัก

### กรรมการ

มติคณะรัฐมนตรี วันที่ 11 มกราคม พ.ศ.2565 แต่งตั้งคณะกรรมการดังนี้

1. นางปาณิสรา ดวงสอดศรี เป็นประธานกรรมการ

คณะกรรมการที่เหลือครบกำหนดการดำรงตำแหน่งใน วันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2565 อยู่ระหว่างสรรหาใหม่

### ตราสัญลักษณ์

* ตราสัญลักษณ์ของ บริษัท มหานครขนส่ง จำกัด และ ขสมก. (พ.ศ. 2518-พ.ศ. 2535)ตราสัญลักษณ์ของ บริษัท มหานครขนส่ง จำกัด และ ขสมก. (พ.ศ. 2518-พ.ศ. 2535)
* ตราสัญลักษณ์ของ ขสมก. (พ.ศ. 2535-2557) (ด้านซ้ายของรถโดยสาร)ตราสัญลักษณ์ของ ขสมก. (พ.ศ. 2535-2557) (ด้านซ้ายของรถโดยสาร)
* ตราสัญลักษณ์ของ ขสมก. (พ.ศ. 2535-2557) (ด้านขวาของรถโดยสาร)ตราสัญลักษณ์ของ ขสมก. (พ.ศ. 2535-2557) (ด้านขวาของรถโดยสาร)
* ตราสัญลักษณ์ของ ขสมก. (พ.ศ. 2557-ปัจจุบัน) (ด้านซ้ายของรถโดยสาร)ตราสัญลักษณ์ของ ขสมก. (พ.ศ. 2557-ปัจจุบัน) (ด้านซ้ายของรถโดยสาร)
* ตราสัญลักษณ์ของ ขสมก. (พ.ศ. 2557-ปัจจุบัน) (ด้านขวาของรถโดยสาร)ตราสัญลักษณ์ของ ขสมก. (พ.ศ. 2557-ปัจจุบัน) (ด้านขวาของรถโดยสาร)

องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ ใช้ตราสัญลักษณ์มาแล้วสามรูปแบบ กล่าวคือ นับแต่เริ่มก่อตั้งบริษัท มหานครขนส่ง จำกัด ในปี พ.ศ. 2518 ใช้ตราสัญลักษณ์เป็นภาพวงกลม ซึ่งมีเส้นรอบวง เป็นสีแดงขอบหนา มีแถบรูปหกเหลี่ยมสีน้ำเงินเข้มคาดทับ ตามแนวขวางในส่วนกลางของวงกลม บนแถบดังกล่าว มีตัวอักษรสีขาวเป็นชื่อบริษัทว่า *มหานครขนส่ง* เมื่อเปลี่ยนรูปแบบมาเป็นองค์การฯ ก็เปลี่ยนข้อความบนแถบเป็นชื่อ *องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ* โดยใช้มาจนถึงวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2535 จึงเปลี่ยนไปใช้ตราสัญลักษณ์ใหม่ (อย่างไม่เป็นทางการ) เป็นภาพวงรีสีเขียวขอบหนา ปลายทั้งสองวางตามแนวบนขวาไปล่างซ้าย มีอักษรย่อขององค์การฯ *ขสมก* สีน้ำเงิน เอนไปทางขวา คาดทับตามแนวขวางในส่วนกลางของวงรี เนื่องจากแบบเดิม มีลักษณะคล้ายกับ ตราสัญลักษณ์ของรถไฟใต้ดินลอนดอน โดยเริ่มปรากฏบนรถโดยสารบางส่วน ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม ปีเดียวกัน หลังจากนั้น ขสมก.ก็ทยอยเปลี่ยนตราสัญลักษณ์ ที่แสดงบนรถโดยสาร กระทั่งราวต้นปี พ.ศ. 2536 จึงดำเนินการแล้วเสร็จอย่างสมบูรณ์ และจึงเริ่มใช้ตราสัญลักษณ์นี้อย่างเป็นทางการ โดยใช้ตราสัญลักษณ์รูปแบบดังกล่าว มาจนถึงวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2557[]

ต่อมาในวันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2557 ขสมก จัดโครงการประกวด ออกแบบตราสัญลักษณ์ และสีตัวถังรถประจำทางใหม่ เพื่อเปลี่ยนแปลงภาพลักษณ์ขององค์การฯ ให้ทันสมัย รองรับการเข้าสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน รวมถึงให้สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ และภารกิจขององค์การฯ โดยเปิดโอกาสให้ประชาชนทั่วไปมีส่วนร่วม ซึ่งแบบของกิตติบดี บัวหลวงงาม ชนะเลิศในการประกวดดังกล่าว โดยทาง ขสมก ประกาศใช้ตราสัญลักษณ์ใหม่นี้ ตั้งแต่วันครบรอบ 38 ปีแห่งการสถาปนาองค์การฯ คือวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2557 เป็นต้นไป โดยตราสัญลักษณ์นี้ได้ปรากฏให้สาธารณชนเห็นอย่างโจ่งแจ้งในช่วงกลางปี 2558

รถโดยสารประจำ​ทาง
-----------------

ที่ทำการของเขตการเดินรถที่ 1 หรืออู่บางเขน
บทความหลัก: รายการเส้นทางเดินรถโดยสารประจำทางในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล
การเดินรถโดยสารประจำทางในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลในปัจจุบัน แบ่งเป็นเส้นทางรถโดยสารขององค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพเอง ทั้งหมด 8 เขตการเดินรถ จำนวน 123 เส้นทาง, เส้นทางรถโดยสารร่วมบริการ จำนวน 115 เส้นทาง และเส้นทางที่มีรถโดยสารขององค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ และรถโดยสารประจำทางร่วมบริการ ให้บริการร่วมกัน จำนวน 25 เส้นทาง รวมทั้งหมด 213 เส้นทาง โดยเริ่มให้บริการประจำวัน ตั้งแต่ราว 03:30-05:00 น. และยุติการให้บริการประจำวัน ตั้งแต่ราว 21:00-00:00 น. นอกจากนี้ ยังมีรถให้บริการตลอดคืน ซึ่งจะคิดค่าธรรมเนียมเพิ่มจากปกติ

อัตราค่าโดยสาร
--------------

การจัดเก็บอัตราค่าโดยสารรถประจำทางขององค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ มี 2 รูปแบบหลัก ซึ่งคณะกรรมการควบคุมการขนส่งทางบกกลาง เป็นผู้กำหนดขึ้น นอกจากนี้ ยังมีค่าธรรมเนียมสำหรับบริการพิเศษ เช่นรถที่ใช้ทางพิเศษ หรือรถบริการตลอดคืน

#### อัตราค่าโดยสารรถธรรมดา

| ประเภทรถ | สีรถ | ราคา | ขึ้นทางด่วน | บริการตลอดคืน | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| รถโดยสารประจำทางสีครีม-แดง |  | 8.00 บ. | 10.00 บ. | 9.50 บ. |  |
|

| ประเภทรถ | สีรถ | สาย | ราคา | อัตราลดหย่อน | บริการตลอดคืน | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| รถโดยสารประจำทางสีครีม-แดง |  | **207 (3-21)** | 10.00 บ. | 5.00 บ. |
|

#### อัตราค่าโดยสารรถปรับอากาศ

| ประเภทรถ | สีรถ | 4 กม. | 8 กม. | 12 กม. | 16 กม. | 20 กม. | 24 กม. | 28 กม. | 28 กม. ขึ้นไป | ขึ้นทางด่วน | สิทธิลดหย่อนค่าโดยสาร/บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| รถโดยสารประจำทางปรับอากาศสีส้ม (ยูโรทู) |  | 14.00 บ. | 16.00 บ. | 18.00 บ. | 20.00 บ. | 22.00 บ. | 24.00 บ. | 26.00 บ. | 26.00 บ. | เพิ่มค่าธรรมเนียม 2 บาท | ลดหย่อนค่าธรรมเนียม 4 บาท |
| รถโดยสารประจำทางปรับอากาศสีครีม-นํ้าเงิน |  | 12.00 บ. | 12.00 บ. | 14.00 บ. | 16.00 บ. | 18.00 บ. | 20.00 บ. | 20.00 บ. | 20.00 บ. | เพิ่มค่าธรรมเนียม 2 บาท | ลดหย่อนค่าธรรมเนียม 4 บาท |
| รถโดยสารประจำทางปรับอากาศสีฟ้า (ใช้แก๊สธรรมชาติ) |  | 15.00 บ. | 20.00 บ. | 20.00 บ. | 20.00 บ. | 25.00 บ. | 25.00 บ. | 25.00 บ. | 25.00 บ. | เพิ่มค่าธรรมเนียม 2 บาท | ลดหย่อนค่าธรรมเนียม 4 บาท |
|

  

* หมายเหตุ : ค่าธรรมเนียมรถเข้าท่าอากาศยาน 10 บาท/สต. เช่น สาย 555 รังสิต-สนาบินสุวรรณภูมิ เส้นทางปกติ 13-25 บาท เส้นทางปกติ+เข้าสนามบิน 24-36 บาท

|  อัตราค่าโดยสารรถสนามบิน |
| --- |
| สายที่ | ต้นทาง | ปลายทาง | ค่าโดยสารเส้นทางปกติ | ค่าโดยสารเข้าท่าอากาศยาน |  |
| องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก.) |
| A1 | ท่าอากาศยานกรุงเทพ (ดอนเมือง) | หมอชิต 2 | 15-20 บ. | 30 บ. |  |
| A2 | ท่าอากาศยานกรุงเทพ (ดอนเมือง) | อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ | 15-20 บ. | 30 บ. |  |
| A3 | ท่าอากาศยานกรุงเทพ (ดอนเมือง) | สวนลุมพินี | 15-20 บ. | 50 บ. |  |
| A4 | ท่าอากาศยานกรุงเทพ (ดอนเมือง) | สนามหลวง | 15-20 บ. | 50 บ. |  |
| S1 | ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ | สนามหลวง | 13-15 บ. | 60 บ. |  |
| 555 | ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ | รังสิต | 13-25 บ. | 23-35 บ. |  |
|

หมายเลขข้างรถโดยสาร
-------------------

รถโดยสารประจำทางทุกคัน จะแสดงหมายเลขข้างรถไว้ให้เห็นเด่นชัด ซึ่งรถโดยสารธรรมดาจะแสดงไว้ 5 แห่งคือ กันชนหน้า, ตัวถังด้านซ้าย, ตัวถังด้านขวา, กระจกหลังรถ และกันชนหลัง ส่วนรถโดยสารปรับอากาศจะแสดงไว้เพียง 4 แห่ง เช่นเดียวกับที่แสดงในรถโดยสารธรรมดา ยกเว้นไม่แสดงที่กันชนหลัง โดยมีสองรูปแบบ คือชนิด 4 หลัก (ข-AXXX) และชนิด 5 หลัก (ข-AAXXX) โดยมีความหมายตามคำอธิบายต่อไปนี้

* "ข" คือเขตการเดินรถที่รถสังกัดอยู่
* "A" (ในชนิด 4 หลัก) หรือ "AA" (ในชนิด 5 หลัก) คือรุ่นของรถ *(ดูรายละเอียดในบทความ เส้นทางเดินรถโดยสารประจำทางขององค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ หัวข้อ รถโดยสารที่ให้บริการในปัจจุบัน)*
* "XXX" คือ ลำดับที่ของรถ

เช่นชนิด 4 หลักว่า 7-3077 มีความหมายคือ รถโดยสารคันดังกล่าว สังกัดอยู่เขตการเดินรถที่ 7 เป็นรถโดยสารประจำทางปรับอากาศสีครีม-น้ำเงิน ยี่ห้อ Isuzu รุ่น CQA650 A/T คันที่ 77 หรือชนิด 5 หลักว่า 2-70235 มีความหมายคือ รถโดยสารคันดังกล่าว สังกัดอยู่เขตการเดินรถที่ 2 เป็นรถโดยสารประจำทางปรับอากาศ สีฟ้า ยี่ห้อ BONLUCK รุ่น JXK6120L-NGV-01 คันที่ 235

บริการวิทยุกระจายเสียงบนรถประจำทาง
----------------------------------

ในอดีต องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ ดำเนินโครงการวิทยุกระจายเสียงบนรถประจำทาง (Bus Sound) ร่วมกับบริษัท อาร์เอ็นที เอ็นเตอร์เทนเมนต์ จำกัด ซึ่งรับสัมปทานติดลำโพงบนรถโดยสารประจำทางของ ขสมก และถ่ายทอดเสียงจาก สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย คลื่นความถี่ระบบเอฟเอ็ม 88.0 เมกะเฮิร์ตซ์ ซึ่งทำสัญญาสัมปทานกับบริษัท เอไทม์มีเดีย จำกัด ในเครือจีเอ็มเอ็มแกรมมี่ และมีชื่อในขณะนั้นว่า *พีคเอฟเอ็ม* แต่ประสบปัญหาขาดทุน เอไทม์มีเดียจึงถอนตัวไป และในเวลาต่อมา จึงเปลี่ยนมาถ่ายทอดเสียงจาก สถานีวิทยุกระจายเสียงกองทัพบกกองพลทหารม้าที่ 2 รักษาพระองค์ คลื่นความถี่ระบบเอฟเอ็ม 103.5 เมกะเฮิร์ตซ์ ซึ่งทำสัญญาสัมปทานกับบริษัท คลิก-วีอาร์วัน จำกัด ต่อมาทางคลิก-วีอาร์วัน เจรจากับสถานีวิทยุกระจายเสียงกองทัพบก ของดการถ่ายทอดสดรายการภาคบังคับ คือรายการสยามานุสติ (06.45-07.00 น.) และรายการใต้ร่มธงไทย (18.00-19.00 น.) เพื่อให้มีเวลาออกอากาศเพิ่มอีก 1 ชั่วโมง 15 นาทีต่อวัน ซึ่งในระยะ 1-2 ปีแรก มีกิจกรรมร่วมสนุก จากเลขหน้าตั๋วรถเมล์ของ ขสมก แต่ในปัจจุบันยกเลิกโครงการไปแล้วตั้งแต่ปี 2551 หลังจากรัฐบาลในขณะนั้นเริ่มดำเนินโครงการ "รถเมล์ฟรีจากภาษีประชาชน" ปัจจุบันนี้ยังสามารถพบเห็นกล่องบัสซาวด์ได้ทั่วไปบนรถโดยสารประจำทางของ ขสมก. แต่ไม่มีการถ่ายทอดเสียงสัญญาณของสถานีวิทยุใดอีก

ดูเพิ่ม
-------

* รายการเส้นทางเดินรถโดยสารประจำทางในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล
* รถโดยสารประจำทางในประเทศไทย
* การรถไฟแห่งประเทศไทย
* การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย
* รถไฟฟ้ามหานคร
* รถไฟฟ้าบีทีเอส
* รัฐวิสาหกิจไทย

อ้างอิง
-------

1. ↑  การบริกา??أ เก็บถาวร 2013-04-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน จากเว็บไซต์ ขสมก
2. ↑  ข้อมูลสำคัญของรัฐวิสาหกิจไทย (State Enterprise Key Indicators : SEKI)[*ลิงก์เสีย*]
3. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีเรื่องแต่งตั้งประธานกรรมการและกรรมการอื่นในคณะกรรมการองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ เล่ม 141 ตอนพิเศษ 76ง วันที่ 15 มีนาคม 2567
4. ↑  ประวัติ ขสมก เก็บถาวร 2009-05-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน จากเว็บไซต์องค์การฯ
5. ↑  สั่งขสมก.ทำแผนเดินรถ155เส้นทาง เก็บถาวร 2012-12-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ASTVผู้จัดการรายวัน 12 กรกฎาคม 2554
6. ↑  รถเมล์สายใดวิ่งตลอดคืน dailynews.co.th
7. ↑  การบริการ เก็บถาวร 2013-04-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน จากเว็บไซต์ ขสมก

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* เว็บไซต์ องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ
* พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ พุทธศักราช 2519 (ฉบับที่ 1), (ฉบับที่ 2), (ฉบับที่ 3), (ฉบับที่ 4) จากเว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษา



| * ด
* ค
* ก
หน่วยงานในกระทรวงคมนาคม |
| --- |
| กรม | 
* สำนักงานรัฐมนตรี
* สำนักงานปลัดกระทรวง
* กรมการขนส่งทางบก
* กรมทางหลวง
* กรมเจ้าท่า
* กรมท่าอากาศยาน
* กรมทางหลวงชนบท
* สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร
* กรมการขนส่งทางราง

 |  |
| รัฐวิสาหกิจ | 
* บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน)
* การท่าเรือแห่งประเทศไทย
* การรถไฟแห่งประเทศไทย
* บริษัท ขนส่ง จำกัด
* การทางพิเศษแห่งประเทศไทย
* การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย
* องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ
* บริษัท วิทยุการบินแห่งประเทศไทย จำกัด
* สถาบันการบินพลเรือน
* บริษัท รถไฟฟ้า รฟท. จำกัด

 |
| หน่วยงานอื่นของรัฐ | 
* สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย

 |
| หมวดหมู่ |

| * ด
* ค
* ก
รัฐวิสาหกิจในประเทศไทย |
| --- |
| พลังงาน | 
* การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค
* การไฟฟ้านครหลวง
* การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย
* บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน)

 |  |
| ขนส่ง | 
* การทางพิเศษแห่งประเทศไทย
* การท่าเรือแห่งประเทศไทย
* การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย
* การรถไฟแห่งประเทศไทย
* บริษัท ขนส่ง จำกัด
* บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน)
* บริษัท รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. จำกัด
* บริษัท วิทยุการบินแห่งประเทศไทย จำกัด
* สถาบันการบินพลเรือน
* องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ

 |
| สื่อสาร | 
* บริษัท โทรคมนาคมแห่งชาติ จำกัด (มหาชน)
* บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด
* บริษัท อสมท จำกัด (มหาชน)

 |
| สาธารณูปการ | 
* การเคหะแห่งชาติ
* การประปานครหลวง
* การประปาส่วนภูมิภาค
* องค์การจัดการน้ำเสีย

 |
| อุตสาหกรรม | 
* การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย
* โรงงานไพ่ กรมสรรพสามิต
* การยาสูบแห่งประเทศไทย
* โรงพิมพ์ตำรวจ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
* องค์การสุรา กรมสรรพสามิต
* บริษัท อู่กรุงเทพ จำกัด

 |
| เกษตรและทรัพยากรธรรมชาติ | 
* องค์การตลาดเพื่อเกษตรกร
* องค์การสวนพฤกษศาสตร์
* องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย
* องค์การสะพานปลา
* องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้
* การยางแห่งประเทศไทย

 |
| พาณิชย์และบริการ | 
* การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
* บริษัท ธนารักษ์พัฒนาสินทรัพย์ จำกัด
* บริษัท สหโรงแรมไทยและการท่องเที่ยว จำกัด
* สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล
* องค์การคลังสินค้า
* องค์การตลาด

 |
| สังคมและเทคโนโลยี | 
* การกีฬาแห่งประเทศไทย
* สำนักงานธนานุเคราะห์ กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ
* องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ
* องค์การเภสัชกรรม
* สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
* องค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย

 |
| สถาบันการเงิน | 
* บรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม
* ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย
* ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
* ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย
* ธนาคารออมสิน
* ธนาคารอาคารสงเคราะห์
* ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย

 |
| *อดีตรัฐวิสาหกิจ* | 
* บริษัท กระสอบอิสาน จำกัด
* บริษัท ทิพยประกันภัย จำกัด (มหาชน)
* บริษัท นารายณ์ภัณฑ์ จำกัด
* บริษัท บางจาก คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน)
* บริษัท ไม้อัดไทย จำกัด
* บริษัท ส่งเสริมธุรกิจเกษตรกรไทย จำกัด
* บรรษัทบริหารสินทรัพย์สถาบันการเงิน
* องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์
* องค์การแก้ว
* องค์การเหมืองแร่ในทะเล
* องค์การทอผ้า
* องค์การผลิตอาหารสำเร็จรูป
* องค์การอุตสาหกรรมห้องเย็น
* องค์การบริหารสินเชื่ออสังหาริมทรัพย์
* องค์การแบตเตอรี่
* องค์การฟอกหนัง
* บริษัท ไทยเดินเรือทะเล จำกัด
* สำนักงานกองทุนสงเคราะห์การทำสวนยาง
* องค์การสวนยาง
* บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน)
* บรรษัทตลาดรองสินเชื่อที่อยู่อาศัย
* บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน)
* บริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน)

 |
| *อดีตรัฐวิสาหกิจ ประเภทอื่น ๆ*\* | 
* ธนาคารนครหลวงไทย
* ธนาคารเอเชีย
* ธนาคารศรีนคร จำกัด (มหาชน)
* ธนาคารไทยธนาคาร จำกัด (มหาชน)
* ธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน)

 |
| *\* หมายเหตุ*: เป็นองค์กรที่กองทุน FIDF เคยถือหุ้น หรือถือหุ้นอยู่เกินกว่าร้อยละห้าสิบ ซึ่งภายหลังในปี 2563 มีการตีความว่ากองทุนฯ ไม่ใช่หน่วยงานราชการหรือรัฐวิสาหกิจ ส่งผลให้องค์กรที่กองทุนฯ ถือหุ้นเกินร้อยละห้าสิบ (ธนาคารกรุงไทย) สิ้นสภาพการเป็นรัฐวิสาหกิจ |

| * ด
* ค
* ก
ระบบขนส่งมวลชนในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล |
| --- |
| 
* การขนส่งในกรุงเทพมหานคร
* การขนส่งระบบรางในกรุงเทพมหานคร
* รถไฟฟ้าในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล
	+ รายชื่อสถานี

 |
|  ทางราง | 

|  |  |
| --- | --- |
| รถไฟระหว่างเมือง | 
* รฟท.
	+ สายเหนือ
	+ สายตะวันออกเฉียงเหนือ
	+ สายใต้
	+ สายตะวันออก
	+ สายแม่กลอง

 |
| รถไฟชานเมือง | 
* ขบวนรถชานเมือง
* รถไฟฟ้าสายสีแดง
	+ สายสีแดงเข้ม
	+ สายสีแดงอ่อน
* แอร์พอร์ต เรล ลิงก์
	+ สายซิตี้

 |
| ระบบขนส่งมวลชนเร็ว | 
* รถไฟฟ้าบีทีเอส
	+ สายสุขุมวิท
	+ สายสีลม
* รถไฟฟ้ามหานคร
	+ สายสีน้ำเงิน
	+ สายสีม่วง

 |
| รถไฟรางเดี่ยว | 
* รถไฟฟ้ามหานคร
	+ สายสีเหลือง
	+ สายสีชมพู

 |
| ระบบขนส่งผู้โดยสาร | 
* สายสีทอง
* ระบบขนส่งผู้โดยสารอัตโนมัติท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ เอพีเอ็ม สุวรรณภูมิ

 |
| โครงการ | 
* *รถไฟความเร็วสูง*
	+ *สายตะวันออก*
	+ *สายตะวันออกเฉียงเหนือ*
	+ *สายเหนือ*
	+ *สายใต้*
* *สายสีส้ม*
* *สายสีน้ำตาล*
* *สายสีเทา*
* *สายสีฟ้า*
* *สายสีเงิน*
* *สายรามคำแหง–ทองหล่อ*
* *สายศาลาว่าการ กทม. 2–ถนนโยธี*
* *สายบางปู-สุวรรณภูมิ*

 |
| ยกเลิก | 
* รถรางกรุงเทพ
* โครงการโฮปเวลล์
* โครงการรถไฟฟ้าลาวาลิน

 |
| สถานีรถไฟหลัก | 
* กรุงเทพอภิวัฒน์ (บางซื่อ)
* กรุงเทพ (หัวลำโพง)
* ธนบุรี
* วงเวียนใหญ่

 |

 |
|  ทางถนน | 

|  |  |
| --- | --- |
| ทางด่วน | 
* เฉลิมมหานคร
* ศรีรัช
* ฉลองรัช
* บูรพาวิถี
* อุดรรัถยา
* ประจิมรัถยา
* อุตราภิมุข
* S1
* กาญจนาภิเษก

 |
| ทางพิเศษระหว่างเมือง | 
* 
* 
* +
* 
* +
* 
* 
* 
* 

 |
| ทางสายประธาน | 
* +
* +
* +

 |
| รถโดยสาร | 
* ขสมก
	+ เส้นทาง
* บีอาร์ที
	+ สายสาทร–ราชพฤกษ์
* บขส.

 |
| ยกเลิก | 
* รถเมล์นายเลิศ

 |
| สถานีขนส่งหลัก | 
* หมอชิต 2
* สายใต้ใหม่
* เอกมัย

 |

 |
|  ทางน้ำ | 

|  |  |
| --- | --- |
| เรือโดยสารเจ้าพระยา | 
* เรือด่วนเจ้าพระยา
* ไทย สมายล์ โบ้ท

 |
| เรือโดยสารคลอง | 
* คลองแสนแสบ
* คลองพระโขนง
* คลองภาษีเจริญ
* คลองผดุงกรุงเกษม

 |
| ท่าเรือหลัก | 
* คลองเตย

 |

 |
|  ทางอากาศ | 

|  |  |
| --- | --- |
| ท่าอากาศยาน | 
* สุวรรณภูมิ
* ดอนเมือง

 |

 |