กล้ามเนื้อหดเกร็งอย่างผิดปกติและไม่ได้ตั้งใจ บ่อยครั้งทำให้เจ็บปวด
ระวังสับสนกับ การชัก

**ตะคริว** (อังกฤษ: cramp) เป็นการหดเกร็งของกล้ามเนื้อโดยไม่ตั้งใจและไม่คลายตัวออกตามปกติ มักเป็นตามแขนและขา
แม้ปกติจะเป็นชั่วคราวและไม่เป็นอันตราย แต่ก็อาจทำให้เจ็บปวดทรมาน ทำให้กล้ามเนื้อที่เป็นปัญหาขยับไม่ได้เหมือนกับเป็นอัมพาต
หากเกิดขึ้นระหว่างขับรถหรือว่ายน้ำ อาจก่ออุบัติเหตุและเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
ปกติจะเริ่มอย่างกะทันหัน เป็นไม่กี่นาที แต่ก็อาจนานเป็นวินาที ๆ นาที ๆ หรือชั่วโมง ๆ
อาจเกิดที่กล้ามเนื้อโครงร่างหรือกล้ามเนื้อเรียบ
ตะคริวที่กล้ามเนื้อโครงร่างอาจมีเหตุจากความล้าหรือขาดอิเล็กโทรไลต์ เช่น โซเดียม โพแทสเซียม หรือแมกนีเซียม ดังในนักกีฬาที่ออกกำลังหนักหรือมากเกินไป
ตะคริวที่กล้ามเนื้อเรียบอาจเกิดเพราะมีประจำเดือนหรือกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ
ตะคริวขาตอนกลางคืนมักเกิดกับผู้สูงอายุหรือหญิงมีครรภ์

พยาธิสรีรวิทยา
--------------

 ภาพกล้ามเนื้อโครงร่าง เส้นใยฝอยกล้ามเนื้อ (myofibrils) อยู่ข้างบนขวา ส่วน sarcoplasmic reticulum อยู่ที่ด้านล่าง 
การหดเกร็งกล้ามเนื้อปกติเริ่มจากกระแสประสาทที่ส่งมาจากสมองผ่านเซลล์ประสาทในระหว่าง ๆ
ไปถึงกลุ่มเซลล์ในกล้ามเนื้อ ทำให้เซลล์ปล่อยไอออนแคลเซียมจาก sarcoplasmic reticulum (SR) ซึ่งเป็นหน่วยเก็บแคลเซียม
แคลเซียมก็จะทำให้เส้นใยฝอยกล้ามเนื้อ (myofibrils) หดเกร็งโดยใช้พลังงานจากอะดีโนซีนไตรฟอสเฟต (ATP)
ในขณะเดียวกัน SR ก็จะดูดแคลเซียมคืนผ่านปัมพ์แคลเซียมแบบเร็ว (sodium-calcium exchanger)
เซลล์แต่และตัวในกล้ามเนื้อจะหดเกร็งอย่างสมบูรณ์
ดังนั้น การหดเกร็งโดยรวมจะแรงกว่าถ้ากล้ามเนื้อทั้งหมดหดเกร็ง ซึ่งต้องอาศัยกระแสประสาทมากกว่าและการทำงานของกลุ่มเซลล์อื่น ๆ ในกล้ามเนื้อ
เมื่อกระแสประสาทหยุดลง แคลเซียมก็จะหยุดไหลออกจาก SR แล้วกล้ามเนื้อก็จะคลายตัว

ปัมพ์แคลเซียมแบบเร็วทำงานโดยอาศัยเกรเดียนต์ของโซเดียมคือโซเดียมจะไหลออกจาก SR โดยแลกเปลี่ยนกับแคลเซียมที่ไหลกลับเข้า SR และปัมพ์โซเดียม-โพแทสเซียมจะเป็นตัวรักษาเกรเดียนต์ของโซเดียม
การขาดโซเดียมจะทำให้เกรเดียนต์ของโซเดียมแรงไม่พอให้ทำงานเป็นปัมพ์แคลเซียม
ดังนั้น ไอออนแคลเซียมก็จะคงอยู่ในเส้นใยฝอยกล้ามเนื้อ ทำให้กล้ามเนื้อไม่คลายตัวและทำให้เป็นตะคริว
แต่ในที่สุดตะคริวก็จะคลายลงอาศัยปัมพ์แคลเซียมแบบช้า (plasma membrane Ca2+ ATPase) ซึ่งได้พลังงานมาจาก ATP ไม่ใช่จากเกรเดียนต์ของโซเดียม และปัมพ์แคลเซียมกลับเข้าไปในหน่วยเก็บ[]

ตะคริวก็สามารถเกิดด้วยถ้ากล้ามเนื้อไม่คลายตัวเพราะใยไมโอซิน (myosin fiber) ไม่หลุดออกจากใยแอกติน (actin filament) อย่างสิ้นเชิง
ในกล้ามเนื้อโครงร่าง ระดับ ATP ต้องมากพอเพื่อให้ส่วนปลายของใยไมโอซินเข้าต่อกับใยแอกติน หรือหลุดออกจากใยแอกติน ซึ่งทำให้กล้ามเนื้อหดตัวหรือคลายตัว
ถ้า ATP ไม่พอ ส่วนปลายของใยไมโอซินก็จะคงยึดอยู่กับใยแอกติน
ดังนั้น กล้ามเนื้อจึงต้องใช้เวลาสร้าง ATP ขึ้นมาใหม่ก่อนที่ใยไมโอซินจะหลุดออกจากใยแอกตินแล้วทำให้กล้ามเนื้อคลายตัวได้

การวินิจฉัยแยกโรค
-----------------

เหตุให้เป็นตะคริวรวมทั้ง
การคู้เกิน/การงอเกิน อวัยวะขาดออกซิเจน (hypoxia) อุณหภูมิเปลี่ยนเร็วเกิน ขาดน้ำ หรือภาวะโซเดียมในเลือดต่ำ
อาจเป็นอาการหรือภาวะแทรกซ้อนของการตั้งครรภ์, โรคไต, โรคไทรอยด์, ภาวะโพแทสเซียมในเลือดต่ำ, ภาวะแมกนีเซียมในเลือดต่ำ, ภาวะแคลเซียมในเลือดต่ำ, restless legs syndrome, หลอดเลือดดำขอด
และโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง

ตั้งแต่ปี 1965 หรือก่อนหน้านั้น นักวิจัยได้สังเกตว่า ตะคริวที่ขาและ restless legs syndrome อาจมีเหตุจากมีอิซูลินมากเกิน ซึ่งบางครั้งเรียกว่า ภาวะอินซูลินในเลือดเกิน

### ตะคริวกล้ามเนื้อโครงร่าง

ปกติกล้ามเนื้อโครงร่างจะอยู่ในอำนาจจิตใจ
กล้ามเนื้อโครงร่างที่เป็นตะคริวบ่อยที่สุดก็คือน่อง ต้นขา และอุ้งเท้า 
ซึ่งมักเกิดเมื่อออกแรงมากและอาจเจ็บมาก
แต่ก็สามารถเกิดเมื่ออยู่เฉย ๆ สบาย ๆ
คนที่มีประมาณ 40% จะรู้สึกเจ็บกล้ามเนื้อมาก อาจใช้การอวัยวะนั้นไม่ได้
และอาจเจ็บหลายวันกว่าจะหาย

#### ตระคริวขาตอนกลางคืน

ตระคริวขาตอนกลางคืนที่ไม่ได้อยู่ในอำนาจจิตใจจะเกิดที่น่อง ฝ่าเท้า หรือกล้ามเนื้ออื่น ๆ ตอนกลางคืน หรือเมื่อกำลังพักผ่อนอยู่แม้จะเกิดน้อยกว่า
อาจเป็นชั่วครู่จนถึงหลายนาที
แต่อาจยังเจ็บแม้หลังตะคริวหยุดหรือกล้ามเนื้อคลายตัวแล้ว
คนสูงอายุมีบ่อยกว่า
แต่ก็เกิดค่อนข้างบ่อยกับเด็กวัยรุ่นและบางคนเมื่อกำลังออกกำลังกายตอนกลางคืน
นอกจากจะเจ็บแล้ว ตะคริวขาตอนกลางคืนอาจทำให้เป็นทุกข์และวิตกกังวล

เหตุยังไม่ชัดเจน
อาจเป็นเพราะขาดน้ำ ขาดเกลือแร่บางอย่าง (คือแมกนีเซียม โพแทสเซียม แคลเซียม และโซเดียม แม้หลักฐานจะไม่ชัดเจน)
และกล้ามเนื้อขาดเลือดเพราะนั่งนอนในท่าเดียวนาน
ตะคริวตอนกลางคืน (เป็นที่น่องเกือบทั้งหมด) ในระยะตั้งครรภ์หลัง ๆ เป็นเรื่อง "ปกติ"
แต่จะเจ็บต่าง ๆ กันเริ่มตั้งแต่เบา ๆ จนถึงหนัก

การสะสมกรดแล็กติกอาจจุดชนวน
แต่ก็มักเกิดเมื่อกำลังออกกำลังกายหรือออกแรงที่ทำให้หัวใจเต้นเร็วขึ้น
ปัจจัยทางการแพทย์ที่สัมพันธ์กับตะคริวขารวมทั้งโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด การล้างไต โรคตับแข็ง การตั้งครรภ์ และคลองไขกระดูกสันหลังที่เอวตีบ (lumbar canal stenosis)
โรคที่ต้องวินิจฉัยแยกรวมทั้ง restless legs syndrome, ขากะเผลก (claudication), กล้ามเนื้ออักเสบ และโรคเส้นประสาทส่วนปลาย (peripheral neuropathy)
โดยแยกอาศัยการสอบประวัติคนไข้และตรวจร่างกายอย่างละเอียด

การยืดกล้ามเนื้อที่เป็นตะคริว การนวดเบา ๆ การยืน การเดิน การอาบน้ำอุ่นอาจช่วยระงับตะคริว
ถ้าเป็นที่น่อง การดัดนิ้วโป้งขึ้นไปทางด้านหลัง (เช่น เหยียดเข่าและกระดกปลายเท้าขึ้น หรือยืนกดปลายเท้ากับพื้น หรืองอเข่าและโน้มตัวไปข้างหน้า) จะช่วยยืดกล้ามเนื้อ และในบางกรณีจะบรรเทาอาการได้ทันที
การประคบด้วยน้ำอุ่นอาจช่วยได้โดยเฉพาะที่กล้ามเนื้อท้อง 
มีหลักฐานจำกัดในการทานแมกนีเซียม แคลเซียมแชนแนลบล็อกเกอร์ carisoprodol (ยาคลายกล้ามเนื้อ) หรือวิตามินบี12 เพื่อบรรเทาอาการ
ไม่แนะนำให้ทานควินินเพื่อรักษาตะคริวขาตอนกลางคืนเพราะอาจแพ้จนถึงตายและเกิดภาวะเกล็ดเลือดน้อย
อาการต่าง ๆ รวมทั้งภาวะหัวใจเสียจังหวะ, cinchonism
และ hemolytic-uremic syndrome
ยังอาจเกิดถ้าทานมาก

### ตะคริวกล้ามเนื้อเรียบ

ตะคริวกล้ามเนื้อเรียบอาจเป็นอาการของเยื่อบุมดลูกต่างที่ (endometriosis) หรือปัญหาทางสุขภาพอื่น ๆ
และก็อาจเกิดกับสตรีในช่วงมีประจำเดือน (Menstrual cramps หรือ Period cramps) ด้วย

### ผลข้างเคียงจากการใช้ยา/รักษา

ยาหลายอย่างอาจเป็นเหตุให้เป็นตะคริวขาตอนกลางคืน รวมทั้ง

* ยาขับปัสสาวะโดยเฉพาะแบบ potassium sparing
* Intravenous (IV) iron sucrose
* Conjugated estrogens
* ยารักษาโรคกระดูกพรุน Teriparatide
* นาโปรเซน
* ยาป้องกันโรคกระดูกพรุนและลดความเสี่ยงมะเร็งเต้านม Raloxifene
* ยารักษาโรคหืด (และ COPD) คือ Long acting adrenergic beta-agonists (LABAs)
* ยาลดไขมันในเส้นเลือด statin (HMG-CoA inhibitors หรือ Hydroxymethylglutaryl-coenzyme A reductase inhibitors)

ในบรรดาผลข้างเคียงต่าง ๆ statin อาจทำให้ปวดกล้ามเนื้อและเป็นตะคริวด้วย
ส่วน raloxifene เป็นยาที่ทำให้ขาเป็นตะคริวบ่อยมาก
ปัจจัยอื่น ๆ ที่เพิ่มโอกาสผลข้างเคียงเหล่านี้รวมทั้งการออกกำลังกาย อายุ เป็นหญิง ประวัติว่าเป็นตะคริว และโรคไทรอยด์

นักกีฬาที่ใช้ statins เกือบถึง 80% มีปัญหาทางกล้ามเนื้อ รวมทั้งตะคริว
แต่กลุ่มประชากรปกติที่ใช้ยาในอัตราร้อยละ 10-25 จะมีปัญหา
ในบางกรณี ผลที่ไม่ต้องการจะหายไปถ้าใช้ยา statin แบบอื่น ๆ
แต่เป็นเรื่องที่ต้องใส่ใจถ้าอาการยังคงยืนเพราะอาจแย่ลงเป็นปัญหาหนักขึ้น
การทานโคเอนไซม์คิว10 อาจช่วยเลี่ยงผลที่ไม่ต้องการ แต่ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานพอว่าช่วยแก้ปัญหาโรคกล้ามเนื้อหรือปวดกล้ามเนื้อ

การรักษา
--------

การยืดกล้ามเนื้อที่เป็นตะคริว การนวด และการดื่มน้ำให้มาก อาจช่วยแก้ปัญหาตะคริวธรรมดา
ถ้าเป็นตะคริวเพราะออกแรง ขาดน้ำและเกลือเพราะเสียเหงื่อมาก แล้วเกิดภาวะอิเล็กโทรไลต์ไม่สมดุล (โดยหลักคือโซเดียม แต่ไม่มีผลสำหรับแคลเซียม แมกนีเซียม และโพแทสเซียม) การดื่มน้ำและการได้เกลือจะทำให้ดีขึ้น

### ยา

ควินินน่าจะมีประสิทธิผล
แต่เพราะผลข้างเคียงที่มี จึงใช้ต่อเมื่อวิธีอื่น ๆ ไม่ได้ผล
วิตามินบี, naftidrofuryl, lidocaine และแคลเซียมแชนแนลบล็อกเกอร์ก็อาจได้ผลด้วย
งานวิจัยได้แสดงว่า น้ำแตงกวาดองอาจมีประโยชน์เพราะมีโซเดียมและอิเล็กโทรไลต์สูง
ยาคลายกล้ามเนื้อ cyclobenzaprine มีผลป้องกันตะคริวกล้ามเนื้อ แม้ข้อมูลจะแสดงว่า ผลจะลดลงเมื่อทานเป็นเวลาหลายอาทิตย์[]

การป้องกัน
----------

ก่อนเล่นกีฬา การเตรียมอบอุ่นร่างกาย การดัดกาย การยืดเส้นยืดสาย การเตรียมตัวเตรียมใจให้ดี การดื่มน้ำให้พอและการรักษาดุลอิเล็กโทรไลต์ คือดื่มน้ำและเกลือแร่ทดแทนให้เพียงพอ น่าจะช่วยป้องกันตะคริวกล้ามเนื้อ
ไม่ควรอยู่ในท่าเดิมเป็นเวลานาน ๆ หลีกเลี่ยงการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิกะทันหัน หลีกเลี่ยงอากาศเย็นมาก ผู้สูงอายุไม่ควรเปลี่ยนอิริยาบถเร็วเกิน หากเป็นบ่อย ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุและแก้ไข

เชิงอรรถ
--------

1. ↑  **cinchonism** หรือ **quinism** เป็นความผิดปกติเพราะทานยาควินินหรือควินิดีนเกิน (quinidine) หรือแม้เมื่อได้ยาจากแหล่งธรรมชาติของมันคือเปลือกไม้ *Cinchona*
ควินินปกติใช้รักษามาลาเรีย
แต่อาจใช้ใส่เครื่องดื่มโทนิกในขนาดน้อยกว่านั้นมาก เป็นตัวเพิ่มรสขม
cinchonism อาจเกิดจากควินินหรือควินิดีนในขนาดที่ใช้รักษา
2. ↑  **hemolytic-uremic syndrome** หรือ **haemolytic-uraemic syndrome** (HUS) เป็นโรคที่มีอาการสามอย่างคือ hemolytic anemia (โลหิตจางที่เกิดจากเซลล์เม็ดเลือดแดงถูกทำลาย) ไตวายเฉียบพลัน และการมีเกล็ดเลือดต่ำ
เป็นโรคที่เกิดโดยมากในเด็ก

อ้างอิง
-------

1. ↑  "Muscle Cramps Symptoms, Causes, Treatment - Do all muscle cramps fit into the above categories on MedicineNet". Medicinenet.com. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-08-24. สืบค้นเมื่อ 2011-02-13.
2. ↑  Bergin, J (2007). *The Vein Book*.`{{cite book}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
3. ↑  "Muscle Cramps at WebMD". WebMD. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-10-15.
4. ↑  Roberts, HJ (1965). "Spontaneous Leg Cramps and "restless Legs" Due to Diabetogenic Hyperinsulinism: Observations on 131 Patients". *Journal of the American Geriatrics Society*. **13**: 602–38. doi:10.1111/j.1532-5415.1965.tb00617.x. PMID 14300967.
5. ↑  "Night leg cramps - Mayo Clinic". Mayo Clinic. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-09-23.
6. ↑  Weiner, Israel H. "Nocturnal Leg Muscle Cramps". JAMA. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-12-28. สืบค้นเมื่อ 2011-10-26.
7. ↑  
Schwellnus, MP; Nicol, J; Laubscher, R; Noakes, TD (2004). "Serum electrolyte concentrations and hydration status are not associated with exercise associated muscle cramping (EAMC) in distance runners". *Br J Sports Med*. **38** (4): 488–492. doi:10.1136/bjsm.2003.007021. PMC 1724901.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
8. ↑  
Sulzer, NU; Schwellnus, MP; Noakes, TD (2005). "Serum electrolytes in Ironman triathletes with exercise-associated muscle cramping". *Med Sci Sports Exerc*. **37** (7): 1081–1085. doi:10.1249/01.mss.0000169723.79558.cf.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
9. 1 2 3 4 5  Allen, RE; Kirby, KA (2012). "Nocturnal Leg Cramps". *American Family Physician*. **86** (4): 350–355. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-03-29.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
10. ↑  Wick, Myra (2016-04-06). "Pregnancy week by week: What causes leg cramps during pregnancy, and can they be prevented?". Mayo Clinic. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-07-19. สืบค้นเมื่อ 2018-04-03.`{{cite web}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
11. ↑  Ray, C. Claiborne (2009-06-09). "Q & A - A Charley Horse in Bed". New York Times. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2013-04-07. สืบค้นเมื่อ 2009-06-09.
12. ↑  Garrison, Scott R.; Colin R. Dormuth; Richard L. Morrow; Greg A. Carney; Karim M. Khan (2011-12-12). "Nocturnal Leg Cramps and Prescription Use That Precedes Them: A Sequence Symmetry Analysis". *Arch Intern Med*. **172**: archinternmed.2011.1029. doi:10.1001/archinternmed.2011.1029.
13. ↑  
Sinzinger, H; O'Grady, J (2004). "Professional athletes suffering from familial hypercholesterolaemia rarely tolerate statin treatment because of muscular problems". *Br J Clin Pharmacol*. **57** (4): 525–8. doi:10.1111/j.1365-2125.2003.02044.x. PMC 1884475. PMID 15025753.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
14. ↑  
Bruckert, E; Hayem, G; Dejager, S; Yau, C; Bégaud, B (2005). "Mild to moderate muscular symptoms with high-dosage statin therapy in hyperlipidemic patients—the PRIMO study". *Cardiovasc Drugs Ther*. **19** (6): 403–14. doi:10.1007/s10557-005-5686-z. PMID 16453090.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
15. ↑  
Dirks, A. J.; Jones, KM (2006). "Statin-induced apoptosis and skeletal myopathy". *Am. J. Physiol. Cell Physiol*. **291** (6): C1208-12. doi:10.1152/ajpcell.00226.2006. PMID 16885396.
16. ↑  Lamperti, C; Naini, AB; Lucchini, V และคณะ (2005). "Muscle coenzyme Q10 level in statin-related myopathy". *Arch. Neurol*. **62** (11): December 1709. doi:10.1001/archneur.62.11.1709. PMID 16286544.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
17. 1 2  Bentley, S (June 1996). "Exercise-induced muscle cramp. Proposed mechanisms and management". *Sports Med*. **21** (6): 409–20. doi:10.2165/00007256-199621060-00003. PMID 8784961.
18. ↑  Bergeron, MF (2003). "Heat cramps: fluid and electrolyte challenges during tennis in the heat". *Journal of Science and Medicine in Sport*. **6** (1): 19–27. doi:10.1016/S1440-2440(03)80005-1.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
19. 1 2  Katzberg, HD; Khan, AH; So, YT (2010). "Assessment: Symptomatic treatment for muscle cramps (an evidence-based review) : Report of the Therapeutics and Technology Assessment Subcommittee of the American Academy of Neurology". *Neurology*. **74** (8): 691–6. doi:10.1212/WNL.0b013e3181d0ccca. PMID 20177124.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
20. ↑  Reynolds, Gretchen (2010-06-09). "Phys Ed: Can Pickle Juice Stop Muscle Cramps?". *The New York Times*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2013-04-04. สืบค้นเมื่อ 2012-11-09.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Cramps at Patient UK
* Muscle Cramps (of Skeletal Muscles)
* EducatePark.com
* หาหมอ.com เก็บถาวร 2013-01-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน