| ประวัติศาสตร์ไทย |
| --- |
|  |
| ยุคก่อนประวัติศาสตร์* ประวัติศาสตร์ช่วงต้น
* การเข้ามาอยู่อาศัย
* แนวคิดถิ่นกำเนิดชนชาติไท

 |
| อาณาจักรมอญ-เขมร |
| อาณาจักรของคนไท |
| กรุงศรีอยุธยา (1893–2310) |
| เชียงใหม่ |
| กรุงธนบุรี (2310–2325) |
| กรุงรัตนโกสินทร์ (2325–2475) |
| ประเทศสยาม (2475–2516) |
| ประเทศไทย (2516–2544) |
| ประเทศไทย (2544–ปัจจุบัน) |
| รายภูมิภาค* ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
* พิษณุโลก
* กรุงเทพมหานคร
* ปัตตานี
 |
| ตามหัวข้อ* หน่วยเงิน
* สงคราม
* ศาสนาพุทธ
* ศักดินา
* ความไม่สงบในชายแดนภาคใต้
* พระมหากษัตริย์
 |
| *ตัวเลขในวงเล็บ หมายถึง ปีพุทธศักราช* |
| * ด
* ค
* ก
 |

**ยุคก่อนประวัติศาสตร์ของประเทศไทย** อาจย้อนกลับไปได้ถึง 1,000,000 ปีก่อน ตามหลักฐานฟอสซิลและเครื่องมือหินในภาคเหนือและภาคตะวันตกของประเทศ นอกจากนี้ยังมีการค้นพบฟอสซิลของโฮโมอิเร็กตัสหรือมนุษย์ลำปางซึ่งมีอายุราว 1,000,000 ถึง 500,000 ปีในแหล่งโบราณคดีแห่งหนึ่งที่จังหวัดลำปาง ภาพวาดผนังถ้ำอายุราว 10,000 ปีและเครื่องมือหินจำนวนมากยังถูกพบในกาญจนบุรี อุบลราชธานี นครศรีธรรมราช และ ลพบุรีเช่นกัน[]

2,500,000 - 10,000 ปีก่อน: ยุคหินเก่า
-------------------------------------

### ยุคหินตอนต้น

เป็นยุคแรกสุดของยุคหินเก่าซึ่งเริ่มเมื่อราว 2.5 ล้านปีก่อน เมื่อมีหลักฐานที่บ่งบอกการใช้เครื่องมือเป็นครั้งแรกหินครั้งแรกโดยโฮมินิด จนสิ้นสุดลงราว 120,000 ปีก่อน เมื่อการเปลี่ยนแปลงทางวิวัฒนาการและเทคโนโลยีที่สำคัญเริ่มต้นขึ้นในยุคหินเก่าตอนกลาง

### สปีชีส์ในตอนต้น

ฟอสซิลมนุษย์ลำปางชี้ให้เห็นว่าเคยมีโฮโมอิเร็กตัสดำรงชีวิตอยู่ในช่วง 1,000,000 ถึง 500,000 ปีก่อน

โฮโมอิเรกตัสอพยพจากแอฟริกามายังเอเชียเมื่อประมาณ 1,000,000 ปีก่อน การใช้ไฟเป็นเครื่องมือสำคัญในการเอาตัวรอดของนักหาของป่าล่าสัตว์ กะโหลกศีรษะของโฮโมอิเรกตัสมีขนาดเล็กและหนากว่าเมื่อเทียบกับมนุษย์สมัยใหม่ พวกเขาอาศัยอยู่ตามปากถ้ำใกล้แหล่งน้ำ ศัตรูตามธรรมชาติที่สำคัญได้แก่ ไฮยีนายักษ์ *Hyaena sinesis* เสือเขี้ยวดาบ อุรังอุตัง และ แพนด้ายักษ์[][*โปรดขยายความ*]

ในปี พ.ศ. 2542 สมศักดิ์ ประมาณกิจอ้างว่าพบชิ้นส่วนกะโหลกศีรษะของ โฮโมอีเรกตัสที่เกาะคาจังหวัดลำปาง แม้ว่านักวิชาการส่วนใหญ่ไม่ยอมรับว่าการค้นพบเหล่านี้น่าเชื่อถือก็ตาม  ฟอสซิลกะโหลกนี้เทียบได้กับฟอสซิลกะโหลกศีรษะของมนุษย์ Sangiran II ที่พบในเกาะชวา(มนุษย์ชวา) ซึ่งมีอายุ 400,000 - 800,000 ปี เช่นเดียวกับมนุษย์ปักกิ่ง[  ] นอกจากนี้ก็ยังมีการค้นพบเครื่องมือหินที่มีอายุราว 40,000 ปีถูกค้นพบที่เพิงผาถ้ำลอดในจังหวัดแม่ฮ่องสอน

### ความเกี่ยวข้องกับคนไทยสมัยใหม่

หลักฐานทางพันธุกรรมยืนยันว่าคนไทยในปัจจุบันไม่ได้สืบสายเลือดต่อมาจากมนุษย์ลำปาง นอกจากนี้นักพันธุศาสตร์ก็ยังได้พิสูจน์อีกว่าไม่มีการผสมข้ามระหว่างโฮโมอิเรกตัสกับมนุษย์ยุคใหม่ที่อพยพมายังเอเชียอาคเนย์  ซึ่งสอดคล้องกับ "ทฤษฎีกำเนิดมนุษย์ปัจจุบันเร็วๆ นี้จากแอฟริกา" (Recent African origin of modern humans) ที่ระบุว่ามนุษย์สมัยใหม่รวมถึงคนไทยสืบเชื้อสายมาจากแอฟริกา

10,000 - 4,000 ปีก่อน: ยุคหินใหม่
---------------------------------

ยุคหินใหม่ เป็นช่วงเวลาซึ่งแต่เดิมถือเป็นส่วนสุดท้ายของยุคหิน มันเริ่มต้นด้วยการแพร่กระจายของการเพาะปลูกซึ่งทำให้เกิดการปฏิวัติยุคหินใหม่ และจบลงเมื่อเครื่องมือโลหะแพร่หลายในยุคสำริดหรือไม่ก็พัฒนาข้ามไปสู่ยุคเหล็กโดยตรง ตามลักษณะทางภูมิศาสตร์ของแต่ละพื้นที่ นอกจากนี้นักโบราณคดียังพบการเปลี่ยนแปลงของอาหารการกินซึ่งตามมาด้วยการเลี้ยงสัตว์ซึ่งเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำทะเล 

การขุดค้นทางโบราณคดีเมื่อไม่นานมานี้ชี้ให้เห็นว่าการปลูกข้าวเข้าสู่ตอนกลางของประเทศไทยโดยการย้ายถิ่นฐานของสังคมเกษตรกรรมที่ปลูกข้าวเมื่อประมาณ 4,000 ปีก่อน 

วัฒนธรรมยุคหินใหม่ปรากฏในหลายพื้นที่ของประเทศไทยเช่น แม่ฮ่องสอน กาญจนบุรี นครราชสีมา อุบลราชธานี เมื่อประมาณ 9,000 ปีก่อนคริสตศักราช พวกเขาเริ่มจากการหาของป่า ซึ่งจะพัฒนาไปสู่การทำเกษตรกรรม หลักฐานจากตอนใต้ของประเทศไทยแสดงให้เห็นว่ามีการทำนาข้าวตั้งแต่ 2500 - 2200 ปีก่อน  อย่างไรก็ตามนักวิชาการได้หารือกันเมื่อเร็วๆ นี้ถึงความเป็นไปได้ของการทำนาข้าวในคาบสมุทรภาคใต้ของประเทศไทย 

เกษตรกรรมในยุคหินใหม่ในยุคแรกถูกจำกัดอยู่เพียงพืชผลและสัตว์ไม่กี่ชนิดทั้งในพืชป่าและพืชบ้าน ซึ่งรวมถึงพลู ถั่ว พริกไทย แตงกวา  ตลอดจนการเลี้ยงวัวและหมู มีการใช้เครื่องปั้นดินเผา การตั้งถิ่นฐานของผู้อยู่อาศัยทั้งถาวรและชั่วคราวเริ่มต้นขึ้น 

การปรับปรุงพันธุ์พืชและสัตว์เกิดขึ้นแยกกันในหลายส่วนของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นำไปสู่วัฒนธรรมยุคหินใหม่ที่มีความโดดเด่นในระดับภูมิภาค ซึ่งเกิดขึ้นโดยอิสระต่อแหล่งวัฒนธรรมอื่นๆ ในโลก[]

### การตั้งถิ่นฐานยุคหินใหม่ในประเทศไทย

 ถาพถ่ายบริเวณแม่น้ำแควน้อย .
* **ถ้ำผีแมน**

ถ้ำผีแมนเป็นแหล่งโบราณคดีใน อำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นที่อยู่อาศัยของนักหาของป่าล่าสัตว์ชาวหัวบิเนียน (Hoabinhian) จาก เวียดนามเหนือ ในช่วง 9000 - 5500 ปีก่อนคริสตศักราช พื้นที่นี้อยู่สูงจากระดับน้ำทะเล 650 เมตร บนเนินเขามองเห็นแม่น้ำสาละวิน

* **ถ้ำแล่งกำนัน**

ถ้ำแล่งกำนันเป็นแหล่งโบราณคดีในอำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี อยู่บนที่สูงหินปูน หันหน้าไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ อยู่สูงจากระดับน้ำทะเล 110 เมตร และอยู่ห่างจากแม่น้ำแควน้อย 4 กิโลเมตร จากการวิเคราะห์ซากสัตว์ในถ้ำ เชื่อกันว่าถ้ำแห่งนี้เป็นหนึ่งในที่พักชั่วคราวหลายแห่งของนักหาของป่าล่าสัตว์ที่แวะเวียนมาตามฤดูกาล มันใช้ตั้งแต่ปลายสมัยไพลสโตซีนจนถึงยุคโฮโลซีนตอนต้น 

* **วังโพธิ์**

วังโพธิเป็นแหล่งโบราณคดีใน อำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี ทางตะวันตกของประเทศไทย มีอายุตั้งแต่ 4,500 ถึง 3,000 ปีก่อนคริสตศักราช มีการค้นพบเครื่องมือหินจำนวนมากในถ้ำและตามแม่น้ำในภูมิภาคนี้ตั้งแต่ สงครามโลกครั้งที่ 2

* **บ้านเชียง**

 บ้านเชียง. ยุคก่อนประวัติศาสตร์
บ้านเชียงเป็นแหล่งโบราณคดีใน อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี การระบุอายุของโบราณวัตถุโดยใช้เทคนิคเทอร์โมลูมิเนสเซนส์ พบว่าถูกสร้างขึ้นเมื่อราว 4,420-3,400 ปีก่อนคริสตศักราช หลุมศพที่เก่าแก่ที่สุดที่ค้นพบไม่ปรากฏการมีอยู่ของทองสัมฤทธิ์ จึงสรุปได้ว่าถูกสร้างขึ้นในยุคหินใหม่ ส่วนหลุมศพที่พึ่งค้นพบนั้นถูกสร้างขึ้นในยุคเหล็ก 

* **โคกพนมดี**

โคกพนมดีตั้งอยู่ทางตะวันออกของประเทศไทยใกล้กับที่ราบน้ำท่วมถึงแม่น้ำบางปะกงในจังหวัดชลบุรี พื้นที่นี้ถูกใช้อยู่อาศัยตั้งแต่ 2000 - 1500 ปีก่อนคริสตศักราช การขุดค้นพบว่ามีการฝังศพเกิดขึ้น 7 ระยะ รวมหลุมศพ 154 หลุม ซึ่งพบซากทางโบราณคดีมากมาย เช่น ปลา ปู เตาไฟ หลุมศพ และศพของผู้ใหญ่กับทารก 

จากการวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงวิธีปฏิบัติในการเก็บศพและไอโซโทปของสตรอนเซียม คาร์บอน และออกซิเจนที่พบในซากฟัน นักโบราณคดีได้ตรวจสอบความเป็นไปได้ของการควบรวมระหว่างวัฒนธรรมเกษตรกรรมที่ดอนกับวิถีชีวิตนักหาของป่าล่าสัตว์ของโคกพนมดี  การศึกษาไอโซโทปแสดงให้เห็นว่าในระยะก่อนหน้านี้ ผู้หญิงที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ดังกล่าวอพยพมาจากทั้งพื้นที่ทางบกและชายฝั่ง ในขณะที่ผู้ชายถูกเลี้ยงและเติบโตขึ้นในบริเวณดังกล่าวตั้งแต่แรก การปรับตัวเข้าท้องถิ่นของผู้อพยพเกิดขึ้นในช่วงระยะที่ 4 เป็นต้นไป โดยมีการปลูกข้าวเพิ่มขึ้นในช่วงเวลาเดียวกัน  :301-314

* **เขารักเกียรติ**

เขารักเกียรติ อยู่ในอำเภอรัตภูมิ จังหวัดสงขลา ภาคใต้ของประเทศไทย ถ้ำแห่งนี้ถูกขุดขึ้นมาโดยกรมศิลปากรเมื่อปี พ.ศ. 2529 และเผยให้เห็นเซรามิกยุคหินใหม่ เครื่องมือหิน และซากโครงกระดูกมนุษย์

2,500 ปีที่แล้ว: ยุคสำริด
-------------------------

 เครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียงใน *พิพิธภัณฑ์ für Indische Kunst* เบอร์ลิน-ดาห์เลม
 ควายดินเผา จาก ลพบุรี 2300 ปีก่อนคริสตศักราช
### ยุคทองแดงและสำริด

ยุคสำริด เป็นช่วงเวลาที่งานโลหะที่ทันสมัยที่สุดมีเพียงเทคนิคในการถลุงทองแดงและดีบุกที่โผล่ขึ้นมาตามผิวโลก จากนั้นจึงผสมโลหะเหล่านั้นเพื่อหล่อสัมฤทธิ์ นอกจากนี้ยังมีการกล่าวอ้างว่าสัมฤทธิ์ปรากฏขึ้นในประเทศไทยตั้งแต่ช่วง 5000 ปีก่อนคริสตกาล

### การตั้งถิ่นฐานในยุคสำริดในประเทศไทย

* **บ้านเชียง**

ในบ้านเชียงมีการค้นพบวัตถุสำริดที่ถูกสร้างขึ้นตั้งแต่ 2100 ปีก่อนคริสตกาล หลุมฝังศพที่เก่าแก่ที่สุดมีอายุประมาณ 2100 ปีก่อนคริสตกาล ที่ใหม่ที่สุดประมาณ 200 คริสตศักราช ยังมีการค้นพบเบ้าหลอมและเศษทองสัมฤทธิ์ในบริเวณนี้ วัตถุสัมฤทธิ์นี้รวมไปถึง เครื่องประดับ หัวหอก ขวาน จอบ ตะขอ ใบมีด และกระดิ่งเล็กๆ

1,700 ปีที่แล้ว: ยุคเหล็ก
-------------------------

ยุคเหล็กเป็นยุคที่เครื่องมือเครื่องใช้ต่างๆถูกสร้างขึ้นด้วยเหล็กเป็นส่วนใหญ่ การทำเครื่องมือจากเหล็กสอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงทางสังคมอื่นๆ บางแห่ง เช่น วิธีการเพาะปลูกและการเลี้ยงสัตว์ ความเชื่อทางศาสนา หรือศิลปะ อย่างไรก็ตามสังคมบางแห่งไม่ได้เป็นเช่นนี้เสมอไป

แหล่งโบราณคดีในประเทศไทยเช่น โนนนกทา ศูนย์การทหารปืนใหญ่ลพบุรี ถ้ำองบะ และบ้านดอนตาเพชร แสดงให้เห็นถึงรูปแบบการใช้เหล็กในช่วง 3,400 ถึง 1,700 ปีก่อน

### การตั้งถิ่นฐานในยุคเหล็กในประเทศไทย

* **โนนนกทา**

โนนนกทาเป็นแหล่งโบราณคดีในอำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย มีอายุตั้งแต่ 1420 ถึง 50 ปีก่อนคริสตศักราช

* **ศูนย์การทหารปืนใหญ่ลพบุรี**

ศูนย์การทหารปืนใหญ่ลพบุรีเป็นแหล่งโบราณคดีในอำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย มีอายุตั้งแต่ 1225 ถึง 700 ปีก่อนคริสตศักราช

* **ถ้ำองบะ**

ถ้ำองบะเป็นแหล่งโบราณคดีในอำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี ทางตะวันตกของประเทศไทย มีอายุตั้งแต่ 310 ถึง 150 ปีก่อนคริสตศักราช

* **บ้านดอนตาเพชร**

บ้านดอนตาเพชรเป็นโบราณสถานใน อำเภอพนมทวน จังหวัดกาญจนบุรี ทางตะวันตกของประเทศไทย มีอายุตั้งแต่ 24 ปีก่อนคริสตศักราช ถึงค.ศ. 276 โบราณวัตถุจำนวนมากที่พบในสุสานสมัยคริสตศตวรรษที่ 4 ถูกนำมาจากอินเดีย เวียดนามและฟิลิปปินส์ โดยการติดต่อค้าขาย สิ่งประดิษฐ์ดังกล่าว ได้แก่ เครื่องประดับทรงหกเหลี่ยมแบน รูปปั้นหินรูปสิงโตและเสือขนาดเล็ก และภาชนะโลหะต่างๆ

ดูเพิ่มเติม
-----------

* ประวัติศาสตร์ยุคแรกของกัมพูชา
* รัฐเริ่มแรกของประเทศไทย
* ยุคการอพยพของพม่าโบราณ
* ประชาชนชาวไทย
* เอเชียยุคก่อนประวัติศาสตร์

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* This Ancient Land of Dinosaurs, Siamoid, Siamese, and Thais; English and Thai

| * ด
* ค
* ก
ไทย บทความเกี่ยวกับประเทศไทย |
| --- |
| ประวัติศาสตร์ | 

|  |  |
| --- | --- |
| แบ่งตามเวลา | 
* ประวัติศาสตร์ช่วงต้น
* อาณาจักรสุโขทัย
* อาณาจักรอยุธยา
* อาณาจักรธนบุรี
* อาณาจักรรัตนโกสินทร์
* การปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475
* พ.ศ. 2475–2516
* พ.ศ. 2516–2544
* หลัง พ.ศ. 2544

 |
| แบ่งตามหัวข้อ | 
* สงคราม
* ศักดินา
* หน่วยเงิน
* หัวเมือง
* มณฑลเทศาภิบาล
* แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม
* อุทยานประวัติศาสตร์

 |

 |  |
| ภูมิศาสตร์ | 

|  |
| --- |
| 
* ภูมิภาค
	+ เหนือ
	+ ตะวันออกเฉียงเหนือ
	+ กลาง
	+ ตะวันออก
	+ ตะวันตก
	+ ใต้
* เส้นแบ่งเขตแดน
* ทรัพยากรธรรมชาติ
* ปัญหาสิ่งแวดล้อม
* ภูมิอากาศ
* แม่น้ำ
* เกาะ
* แหล่งมรดกโลกทางธรรมชาติ
* อุทยานแห่งชาติ

 |

 |
| การเมือง | 

|  |
| --- |
| 
* การเลือกตั้ง
* เขตการปกครอง
	+ จังหวัด
	+ เทศบาล
* ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
* พรรคการเมือง
* พระมหากษัตริย์
	+ รายพระนาม

 |
| รัฐบาล | 
* กฎหมาย
* รัฐธรรมนูญ
	+ ฉบับปัจจุบัน
* รัฐสภา
	+ สภาผู้แทนราษฎร
	+ วุฒิสภา
* นายกรัฐมนตรี
	+ รายชื่อ
* คณะรัฐมนตรี
	+ ชุดปัจจุบัน
* กระทรวง
* ราชการส่วนกลาง
* ราชการส่วนภูมิภาค
* ราชการส่วนท้องถิ่น
* ข้าราชการ
* องค์กรตามรัฐธรรมนูญ
* ศาล
* กองทัพ
	+ กองทัพบก
	+ กองทัพเรือ
	+ กองทัพอากาศ
* ตำรวจ

 |

 |
| เศรษฐกิจ | 

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| 
* เงินบาท
* ธนาคาร (ธนาคารกลาง)
* งบประมาณแผ่นดิน
* เกษตรกรรม
* การขนส่ง
* การท่องเที่ยว
* พลังงาน
* การว่างงาน
* ตลาดหลักทรัพย์
* โทรคมนาคม
* บริษัทมหาชน
* ภาษีอากร
* รัฐวิสาหกิจ
* ค่าจ้างขั้นต่ำ
* วิดีโอเกม

 |

 |

 |
| สังคม | 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| 
* การศึกษา
* กีฬา
* เชื้อชาติไทย
* ภาษา
	+ ไทยกลาง
	+ ไทยถิ่นอีสาน
	+ ไทยถิ่นเหนือ
	+ ไทยถิ่นใต้
* ประชากรศาสตร์
* ศาสนา
	+ พุทธ
	+ อิสลาม
	+ คริสต์
	+ ฮินดู
	+ ซิกข์
* สตรี
	+ การทำแท้ง
* สาธารณสุข
	+ บริการสุขภาพ
	+ โรงพยาบาล
	+ การแพทย์แผนไทย
* โทรทัศน์
* ภัยพิบัติ

 |
| วัฒนธรรม | 
* ศิลปะ
* จิตรกรรม
* ประติมากรรม
* สถาปัตยกรรม
* ดนตรี
	+ เพลง
* นาฏศิลป์
* การไหว้
* สีประจำวัน
* ภาพยนตร์
* ละครโทรทัศน์
* การ์ตูน
* วรรณกรรม
	+ วรรณคดี
* การละเล่นพื้นเมือง
	+ การละเล่นเด็ก
* ผี
* อาหาร
	+ ขนม
* ชื่อบุคคล
* การแต่งงาน
* เรือ
* หน่วย
* วันสำคัญ
* เวลา
	+ ปฏิทิน
* สัญลักษณ์ประจำชาติ
	+ ตราแผ่นดิน
	+ ธงชาติ
	+ เพลงชาติ
* ความเป็นไทย

 |
| ประเด็น | 
* การเกณฑ์ทหาร
* คตินิยมเชื้อชาติ
* การแผลงเป็นไทย
* ลัทธิข้อยกเว้นไทย
* ความรู้สึกต่อต้านไทย
* การตรวจพิจารณา
* โทษประหารชีวิต
* สิทธิมนุษยชน
	+ กลุ่มบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ
* อาชญากรรม
	+ กบฏ
	+ การก่อการร้าย
	+ การสังหารหมู่
	+ การค้าประเวณี
	+ การค้าหญิงและเด็ก
	+ การฉ้อราษฎร์บังหลวง
	+ การพนัน
	+ การเพิ่มจำนวนอาวุธปืน
	+ ความผิดต่อองค์พระมหากษัตริย์
* รัฐประหาร

 |

 |

 |
| 
* หมวดหมู่ หมวดหมู่
* สถานีย่อย สถานีย่อย
* หน้าโครงการวิกิ โครงการวิกิ

 |

| * ด
* ค
* ก
Prehistory ofเอเชีย |
| --- |
| รัฐเอกราช | 
* กัมพูชา
* กาตาร์
* เกาหลีใต้
* เกาหลีเหนือ
* คาซัคสถาน
* คีร์กีซสถาน
* คูเวต
* ญี่ปุ่น
* จอร์เจีย
* จอร์แดน
* จีน
* ซาอุดิอาระเบีย
* ซีเรีย
* ไซปรัส
* ติมอร์-เลสเต
* ตุรกี
* เติร์กเมนิสถาน
* ทาจิกิสถาน
* ไทย
* เนปาล
* บรูไนดารุสซาลาม
* บังกลาเทศ
* บาห์เรน
* ปากีสถาน
* พม่า
* ฟิลิปปินส์
* ภูฏาน
* มองโกเลีย
* มัลดีฟส์
* มาเลเซีย
* เยเมน
* รัสเซีย
* ลาว
* เลบานอน
* เวียดนาม
* ศรีลังกา
* สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์
* สิงคโปร์
* อัฟกานิสถาน
* อาร์มีเนีย
* อาเซอร์ไบจาน
* อินโดนีเซีย
* อินเดีย
* อิรัก
* อิสราเอล
* อิหร่าน
* อียิปต์
* อุซเบกิสถาน
* โอมาน

 |
| รัฐที่ได้รับการรับรองอย่างไม่สมบูรณ์ | 
* เซาท์ออสซีเชีย
* ไซปรัสเหนือ
* ไต้หวัน
* ปาเลสไตน์
* นากอร์โน-คาราบัค
* อับคาเซีย

 |
| เขตบริหารพิเศษและเขตสังกัด | 
* เกาะคริสต์มาส
* บริติชอินเดียนโอเชียนเทร์ริทอรี
* มาเก๊า
* หมู่เกาะโคโคส (คีลิง)
* ฮ่องกง

 |


1. ↑  "Early Man Of Our Land". *Bangkok Post* (ภาษาอังกฤษ). 2016.
2. ↑  Marwick, Ben (June 2009). "Biogeography of Middle Pleistocene hominins in mainland Southeast Asia: A review of current evidence". *Quaternary International*. **202** (1–2): 51–58. doi:10.1016/j.quaint.2008.01.012.
3. ↑  Mapping human history p.130-131.
4. ↑  Multiregional or single origin.
5. ↑  Marwick, Ben; Van Vlack, Hannah G.; Conrad, Cyler; Shoocongdej, Rasmi; Thongcharoenchaikit, Cholawit; Kwak, Seungki. "Adaptations to sea level change and transitions to agriculture at Khao Toh Chong rockshelter, Peninsular Thailand". *Journal of Archaeological Science*. **77**: 94–108. doi:10.1016/j.jas.2016.10.010.
6. ↑  Higham, C.F.W. and T. Higham. 2009. A New chronological framework for prehistoric Southeast Asia based on a Bayesian model from Ban Non Wat. Antiquity 83: 125-144.
7. ↑  Stargardt, J. 1983. Satingpra I: The Environmental and Economic Archaeology of South Thailand. Oxford: British Archaeological Reports (BAR) in association with ISEAS, Singapore
8. 1 2  Lekenvall, Henrik (2012). "Late Stone Age Communities in the Thai-Malay Peninsula". *Journal of Indo-Pacific Archaeology*. **32**: 78–86.
9. ↑  Gorman C. (1971) The Hoabinhian and After: Subsistence Patterns in Southeast Asia during the Late Pleistocene and Early Recent Periods. World Archaeology 2: 300-320
10. ↑  Shoocongdej, R. 2010. *Subsistence-Settlement Organisation During the Late Pleistocene - Early Holocene: the Case of Lang Kamnan Cave, Western Thailand*. In: B Bellina, EA Bacus and TO Pryce (eds). *50 Years of Archaeology in Southeast Asia: Essays in Honour of Ian Glover. River Book, Bangkok.* pp.51-66.
11. 1 2  Charles Higham (archaeologist)|Higham, Charles, *Prehistoric Thailand*, ISBN 974-8225-30-5, pp.84-88.
12. ↑  Halcrow, S. Tayles, N. Inglis, R. Higham, C. Carver, M. (2012). Newborn twins from prehistoric mainland Southeast Asia: birth, death and personhood.Antiquity, 86(333).
13. 1 2  Bentley, R.A.; Tayles, N.; Higham, C.; Macpherson, C.; Atkinson, T.C. (2007). "Shifting Gender Relations at Khok Phanom Di, Thailand" (PDF). *Current Anthropology*. **48** (2). doi:10.1086/512987.
14. ↑  Glover, I. C. & Bellina, B. (2011). Ban Don Ta Phet and Khao Sam Kaeo: The Earliest Indian Contacts Re-assessed. Early Interactions Between South and Southeast Asia: Reflections on Cross-cultural Exchange, 2, 17.