**การบำบัดตาเหล่ด้วยโบทูลินั่ม ท็อกซิน** (อังกฤษ: Botulinum toxin therapy of strabismus)
เป็นเทคนิคทางการแพทย์ที่บางครั้งใช้รักษาตาเหล่ โดยฉีดโบทูลินั่ม ท็อกซินเข้าไปในกล้ามเนื้อตามัดที่เป็นเป้า เพื่อลดความไม่ตรงแนวของตา
การใช้ท็อกซินเพื่อรักษาอาการตาเหล่ในปี 2524 พิจารณาว่าเป็นเหตุการณ์แรกที่ใช้โบทูลินั่ม ท็อกซินเพื่อรักษาโรค
ทุกวันนี้การฉีดท็อกซินเข้าไปในกล้ามเนื้อที่อยู่รอบ ๆ ตาเป็นทางเลือกการรักษาตาเหล่อย่างหนึ่ง
วิธีการรักษาอื่น ๆ รวมทั้งการบำบัดการเห็น (vision therapy) การใช้ผ้าปิดตา แว่นสายตา (หรือเลนส์สัมผัส) แว่นปริซึม และการผ่าตัด

ผลโดยตรงของท็อกซินเอง (รวมทั้งผลข้างเคียง) จะหมดไปภายใน 3-4 เดือน
โดยเปรียบเทียบกันแล้ว ตาที่ตรงแนวขึ้นอาจคงยืนเป็นระยะยาว โดยเฉพาะถ้ามีปัจจัยสองอย่าง
ปัจจัยแรกก็คือ ถ้ากล้ามเนื้อตรงกันข้าม (antagonist) ยังทำงานได้ ดังนั้น กล้ามเนื้อที่ฉีดยาจะได้การยืด และอาจยาวขึ้นอย่างถาวรโดยเพิ่มใยกล้ามเนื้อภายในระยะที่เป็นอัมพฤกษ์เนื่องจากท็อกซิน[]
ปัจจัยที่สองก็คือ ถ้าการเห็นเป็นภาพเดียวด้วยสองตาเกิดขึ้นและเสถียร ความตรงแนวของตาก็อาจจะถาวร
มีหลักฐานบ้างว่า การรักษาเช่นนี้ได้ผลเท่ากับการผ่าตัดสำหรับคนไข้ที่เห็นเป็นภาพเดียวด้วยตาทั้งสองข้าง และได้ผลน้อยกว่าสำหรับคนไข้ที่ไม่เห็น

หลักการ
-------

โบทูลินั่ม ท็อกซินเป็นพิษถึงตายซึ่งร้ายแรงที่สุดอย่างหนึ่ง
สามารถผลิตโดยแบคทีเรีย *Clostridium botulinum*
และมีฤทธิ์ต่อปลายเส้นประสาทโดยลดการหลั่งสารสื่อประสาท acetylcholine ยับยั้งการส่งสัญญาณประสาทไปยังกล้ามเนื้อ และดังนั้นจึงทำให้กล้ามเนื้อเป็นอัมพาต
แล้วจึงทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแอเป็นระยะเวลา 3-4 เดือน

เพื่อรักษาอาการตาเหล่ พิษที่ใช้จะเจือจางมาก
และจะฉีดเข้ากล้ามเนื้อโดยเฉพาะที่ขยับลูกตา และดังนั้น จึงทำกล้ามเนื้อที่เป็นเป้าให้อ่อนแอชั่วคราว

เทคนิค
------

### การฉีดยา

หลังจากให้ยาชาหรือยาสลบ แพทย์จะฉีดโบทูลินั่ม ท็อกซิน เข้าไปในกล้ามเนื้อตาที่เป็นเป้าหมาย โดยใช้อิเล็กโทรดแบบเข็มที่ต่อกับเครื่อง electromyography (EMG) ซึ่งใช้เป็นเครื่องนำทาง และต่อกับเข็มฉีดโบทูลินั่ม ท็อกซิน

ถ้าใช้ยาชาเฉพาะที่ แพทย์จะให้คนไข้ขยับตาก่อนฉีดท็อกซิน
ซึ่งทำให้เกิดสัญญาณ EMG และชี้บอกจุดวางเข็มที่ถูกต้อง
ถ้าคนไข้เป็นเด็กเล็ก ๆ แพทย์จะวางยาสลบ
จะใช้เพียงแค่ 1-2 นาทีในการฉีดยาถ้าแพทย์พยาบาลมีประสบการณ์เพียงพอ

### ขนาดยา

ขนาดยาที่ใช้ไม่สามารถกำหนดได้อย่างแม่นยำ เพราะยังไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างขนาดยาและผลที่ได้
พิษของยาจะต่าง ๆ กัน
นอกจากนั้นแล้ว ร่างกายอาจจะเกิดปฏิกิริยาทางภูมิคุ้มกัน ที่ลดประสิทธิภาพของการรักษาครั้งต่อ ๆ ไป

การใช้รักษา
-----------

โบทูลินั่ม ท็อกซิน พิจารณาว่าเป็นทางเลือกของการผ่าตัดในบางกรณี
งานศึกษาที่ทำในคริสต์ทศวรรษ 1980 พบว่า ผลของการผ่าตัดจะ "พยากรณ์ได้ดีกว่าและคงยืนนานกว่า" ผลที่ได้จากท็อกซิน
ตามงานทบทวนวรรณกรรมปี 2550 การใช้ท็อกซินรักษาตาเหล่ "ต่างกันมากระหว่างเมืองและประเทศต่าง ๆ โดยไม่ปรากฏเหตุผล"

ในงานศึกษาขนาดเล็กงานหนึ่ง ผู้ใหญ่ที่มีปัญหาอ่านหนังสือเนื่องจากตาเบนเข้าไม่พอ (convergence insufficiency) ผู้รักษาไม่ได้โดยการฝึกเบนตาเข้า
โดยแว่นตาปริซึมและโดยการผ่าตัด จะอ่านหนังสือได้ดีขึ้นหลังจากรักษาด้วยโบทูลินั่ม ท็อกซิน และสภาพที่ดีขึ้นก็ยังคงยืนหลังจาก 6 เดือน

### โดยเป็นการรักษาหลัก

โบทูลินั่ม ท็อกซิน พิจารณาว่าเป็นทางเลือกการผ่าตัดที่มีประโยชน์ในกรณีโดยเฉพาะ ๆ เช่นในบุคคลที่ไม่ควรวางยาสลบ มีภาวะโรคที่ไม่เสถียรอื่น ๆ ผ่านการผ่าตัดที่ไม่สำเร็จผลมาแล้ว หรือเพื่อระงับการเห็นภาพซ้อนชั่วคราว
สำหรับคนไข้ที่ตาดี ก่อนจะเกิดตาเหล่เล็กน้อยอย่างฉับพลัน
การฉีดโบทูลินั่ม ท็อกซิน อาจช่วยรักษาการเห็นภาพเดียวด้วยสองตาที่มีอยู่ก่อนแล้ว

แพทย์บางท่านพิจารณาท็อกซินว่าเป็นทางเลือกการรักษาเด็ก ๆ ที่มีตาเหล่เข้าของวัยทารก (infantile esotropia) ตั้งแต่น้อยจนถึงปานกลาง
งานศึกษาต่าง ๆ แสดงว่า การฉีดยาเข้าที่กล้ามเนื้อ medial rectus ทั้งสอง อาจมีผลดีกว่าการฉีดเข้ากล้ามเนื้อมัดเดียว
การรักษาด้วยโบทูลินั่ม ท็อกซินได้รายงานคล้าย ๆ กันว่า มีผลดีต่อคนไข้ตาเหล่ที่เห็นภาพเดียวด้วยสองตา แต่ได้ผลน้อยกว่าคนไข้ที่ไม่เห็น
งานศึกษาหนึ่งพบว่า การรักษาด้วยท็อกซินมีผลดีเท่ากับการผ่าตัด เมื่อรักษาตาเหล่ของวัยทารกก่อนอายุ 12 เดือน
ส่วนงานศึกษาอีกงานหนึ่งรายงานผลดีระยะยาวสำหรับตาเหล่เข้าของวัยทารกที่รักษาก่อนอายุ 24 เดือน ไม่ว่าจะด้วยการผ่าตัดหรือการฉีดโบทูลินั่ม ท็อกซิน

### การใช้ระหว่างหรือหลังการผ่าตัด

โบทูลินั่ม ท็อกซินได้ใช้หลังการผ่าตัดเพื่อทำตาให้ตรงยิ่งขึ้นสำหรับคนไข้ตาเหล่ที่ผ่าตัดแก้น้อยไปหรือเกิน
ซึ่งช่วยกำจัดการเห็นภาพซ้อนหลังผ่าตัดได้อย่างรวดเร็ว แต่อาจต้องฉีดหรือผ่าตัดซ้ำ
และพิจารณาว่า มีประโยชน์เป็นพิเศษสำหรับคนไข้ที่เห็นภาพเดียวด้วยตาสองข้าง
การรักษาตาเหล่เข้าที่เกิดหลังผ่าตัด สำเร็จผลมากกว่ารักษาตาเหล่ออกหลังผ่าตัด
ท็อกซินบางครั้งจะใช้ร่วมกับการผ่าตัดในกรณีที่เหล่ไปทางด้านข้างค่อนข้างมาก และการผ่าตัดกล้ามเนื้อทั้งสองข้างไม่สามารถทำได้เพราะเหตุต่าง ๆ

ผลข้างเคียง
-----------

ผลข้างเคียงที่สามัญที่สุดคือหนังตาตก (Ptosis) และการแก้น้อยหรือมากเกิน
ผลข้างเคียงที่สามัญต่อ ๆ มารวมทั้งการเห็นภาพซ้อนและตาเหล่ขึ้น
โดยผลข้างเคียงจะหายไปภายใน 3-4 เดือน
ผลข้างเคียงที่อาจทำให้การเห็นเสียหายมีน้อย และการรักษาพิจารณาโดยทั่วไปว่าปลอดภัย แม้จะทำอย่างซ้ำ ๆ

Bupivacaine
-----------

ยังมีการตรวจสอบยาฉีดเข้ากล้ามเนื้อตาคือ bupivacaine ว่าสามารถรักษาตาเหล่บางอย่างได้หรือไม่ ไม่ว่าจะโดยลำพังหรือร่วมกับโบทูลินั่ม ท็อกซิน
Bupivacaine เป็นยาชาเฉพาะที่ซึ่งมีพิษต่อกล้ามเนื้อและต่อระบบประสาทพอสมควร
การฉีดเข้าไปในกล้ามเนื้อทำให้ใยกล้ามเนื้อเสื่อมอย่างน่าทึ่งติดตามด้วยการอักเสบ
ซึ่งทำให้กล้ามเนื้อหนาและแข็งแรงขึ้น
ความหนาขึ้นของกล้ามเนื้อที่ฉีด bupivacaine จะสามารถเห็นได้จากภาพ MRI
และโดยอัลตราซาวนด์

นักวิชาการยังกำลังตรวจสอบการฉีด Bupivacaine เพื่อรักษาตาเหล่
งานศึกษาบางงานก็ใช้การฉีดยานี้อย่างเดียวเพื่อรักษา
งานอื่นก็ได้ฉีดโบทูลินั่ม ท็อกซินเข้าในกล้ามเนื้อที่เป็นเป้า แล้วตามด้วยการฉีด bupivacaine ในกล้ามเนื้อตรงกันข้าม

ประวัติ
-------

แอลัน สก็อตต์ เป็นบุคคลแรกที่ฉีดโบทูลินั่ม ท็อกซิน เข้าในกล้ามเนื้อตาตั้งแต่ต้นคริสต์ทศวรรษ 1970
และได้ตีพิมพ์ผลงานในปี พ.ศ. 2524
ซึ่งเป็นงานวิจัยทางคลินิกแรกในเรื่องนี้

ส่วนผลของการฉีด Bupivacaine เข้าที่กล้ามเนื้อตา ปรากกฎเป็นครั้งแรกเพราะเป็นเหตุให้เกิดตาเหล่หลังผ่าตัด โดยเป็นภาวะแทรกซ้อนของการผ่าตัดต้อกระจก เนื่องจากความเป็นพิษต่อกล้ามเนื้อของ Bupivacaine ที่ใช้เป็นยาชาเฉพาะที่ และฉีดเข้าในกล้ามเนื้อตาโดยบังเอิญ

เชิงอรรถและอ้างอิง
------------------

1. 1 2 3 4 5  Rowe, FJ; Noonan, CP (2017). "Botulinum toxin for the treatment of strabismus". *Cochrane Database Syst Rev*. **3**: CD006499. doi:10.1002/14651858.CD006499.pub4. PMID 28253424.`{{cite journal}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
2. 1 2 3 4 5 6  "Chapter 25: Chemodenervation of Extraocular Muscles - Botulinum Toxin" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2014-04-13. สืบค้นเมื่อ 2017-11-30. pages 559-565. In: Gunter K. von Noorden, Emilio C. Campos: *Binocular Vision and Ocular Motility: Theory and Management of Strabismus* เก็บถาวร 2014-04-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, Sixth Edition. Ophthalmology Books & Manuals (Cyber Sight), Orbis International
3. 1 2  Flanders, M; และคณะ (1987-06). "Injection of type A botulinum toxin into extraocular muscles for correction of strabismus". *Can. J. Ophthalmol*. pp. 212–217. PMID 3607594. `{{cite web}}`: `|url=` ไม่มีหรือว่างเปล่า (help); ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|date=` (help)
4. 1 2 3  Kowal, L; Wong, E; Yahalom, C (2007-12-15). "Botulinum toxin in the treatment of strabismus. A review of its use and effects". *Disabil Rehabil*. pp. 1823–1831. doi:10.1080/09638280701568189. PMID 18033607. `{{cite web}}`: `|url=` ไม่มีหรือว่างเปล่า (help)CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
5. ↑  Peiter Saunte, Jon; Holmes, Jonathan M. (2014). "Sustained improvement of reading symptoms following botulinum toxin A injection for convergence insufficiency". *Informa Healthcare*. **22** (3): 95–99. doi:10.3109/09273972.2014.907815.
6. 1 2  Ripley, L; Rowe, FJ (July–September 2007). "Use of botulinum toxin in small-angle heterotropia and decompensating heterophoria: a review of the literature". *Strabismus*. pp. 165–171. doi:10.1080/09273970701506094. PMID 17763254. `{{cite web}}`: `|url=` ไม่มีหรือว่างเปล่า (help)CS1 maint: date format (ลิงก์) CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
7. ↑  
Thouvenin, D; Lesage-Beaudon, C; Arné, JL (2008-01). "(translated from French) Botulinum injection in infantile strabismus. Results and incidence on secondary surgery in a long-term survey of 74 cases treated before 36 months of age". *J Fr Ophtalmol*. pp. 42–50. PMID 18401298. `{{cite web}}`: `|url=` ไม่มีหรือว่างเปล่า (help); ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|date=` (help)CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
8. ↑  
de Alba Campomanes, AG; Binenbaum, G; G, Campomanes Eguiarte (2010-04). "Comparison of botulinum toxin with surgery as primary treatment for infantile esotropia". *J AAPOS*. pp. 111–116. doi:10.1016/j.jaapos.2009.12.162. PMID 20451851. `{{cite web}}`: `|url=` ไม่มีหรือว่างเปล่า (help); ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|date=` (help)CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
9. ↑  McNeer, KW; Tucker, MG; Guerry, CH; Spencer, RF (2003). "Incidence of stereopsis after treatment of infantile esotropia with botulinum toxin A". *Journal of Pediatric Ophthalmology and Strabismus*. **40** (5): 288–92. PMID 14560837.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
10. ↑  Gursoy, Huseyin; Basmak, Hikmet; Sahin, Afsun; Yildirim, Nilgun; Aydin, Yasemin; Colak, Ertugrul (2012). "Long-term follow-up of bilateral botulinum toxin injections versus bilateral recessions of the medial rectus muscles for treatment of infantile esotropia". *Journal of American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus*. **16** (3): 269–273. doi:10.1016/j.jaapos.2012.01.010. ISSN 1091-8531. PMID 22681945.
11. ↑  Wutthiphan, S. (2008). "Botulinum toxin A in surgically overcorrected and undercorrected strabismus". *J. Med. Assoc. Thai*. **91** (Suppl. 1): 86–91. PMID 18672599.
12. ↑  Minguini, Nilza; และคณะ (2012-03). "Surgery with intraoperative botulinum toxin-A injection for the treatment of large-angle horizontal strabismus: a pilot study". *Clinics (Sao Paulo)*. **67** (3): 279–282. doi:10.6061/clinics/2012(03)13. PMC 3297039. PMID 22473411. `{{cite journal}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|date=` (help)
13. ↑  Hoyt, Creig S (2007-02). "A problem! Now a solution?". *British Journal of Ophthalmology*. **91** (2): 127–128. doi:10.1136/bjo.2006.111096. `{{cite journal}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|date=` (help)
14. 1 2  Hopker, LM; Zaupa, PF; Lima Filho, AA; Cronemberger, MF; Tabuse, MK; Nakanami, CR; Allemann, N.; Mendonça, TS (March–April 2012). "Bupivacaine and botulinum toxin to treat comitant strabismus". *Arquivos Brasileiros de Oftalmologia*. **75** (2): 111–115. doi:10.1590/s0004-27492012000200008. PMID 22760802.`{{cite journal}}`: CS1 maint: date format (ลิงก์)
15. ↑  
Scott, AB; Miller, JM; Shieh, KR (2009-04). "Bupivacaine injection of the lateral rectus muscle to treat esotropia". *J AAPOS*. **13** (2): 119–122. doi:10.1016/j.jaapos.2008.10.016. `{{cite journal}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|date=` (help)
16. ↑  
Miller, JM; Scott, AB; Danh, KK; Strasser, D; Sane, M (2013-12). "Bupivacaine injection remodels extraocular muscles and corrects comitant strabismus". *Ophthalmology*. **120** (12): 2733–2740. doi:10.1016/j.ophtha.2013.06.003. PMID 23916485. `{{cite journal}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|date=` (help)
17. ↑  Scott, AB; Miller, JM; Shieh, KR (2009-12). "Treating strabismus by injecting the agonist muscle with bupivacaine and the antagonist with botulinum toxin". *Transactions of the American Ophthalmological Society*. **107**: 104–109. PMC 2814569. PMID 20126486. `{{cite journal}}`: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: `|date=` (help)
18. ↑  Scott, AB (1981). "Botulinum toxin injection of eye muscles to correct strabismus". *Trans Am Ophthalmol Soc*. **79** (79): 734–770. PMC 1312202. PMID 7043872.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Reassessing Botulinum Toxin for Childhood Strabismus (Gabrielle Weiner interviewing Alejandra de Alba Campomanes, David G. Hunter, and Gregg T. Lueder), Clinical Update: Pediatrics, *EyeNet Magazine*, August 2012 (American Academy of Ophthalmology)