**สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน** (อังกฤษ: State Audit Office of the Kingdom of Thailand) หรือ **สตง.** (SAO) เป็นองค์กรอิสระ อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน (คตง.) มีหน้าที่ดำเนินการเกี่ยวกับ การบริหารงานบุคคล การงบประมาณ การปฏิบัติงาน และการดำเนินการอื่น ที่เกี่ยวกับการตรวจเงินแผ่นดิน ตรวจสอบการใช้งบประมาณของรัฐบาล โดยมี **ผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน** (Auditor General) เป็นหัวหน้าสำนักงาน

ประวัติ
-------

การตรวจเงินแผ่นดินในประเทศไทย เริ่มขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตรา "พระราชบัญญัติสำหรับกรมพระคลังมหาสมบัติแลว่าด้วยกรมต่าง ๆ ซึ่งจะเบิกเงินส่งเงิน จุลศักราช 1237" ขึ้นในวันที่ 14 เมษายน พ.ศ. 2418

ในปี พ.ศ. 2476 รัฐสภาได้ตราพระราชบัญญัติว่าด้วยคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน พ.ศ. 2476 นับเป็นกฎหมายตรวจเงินแผ่นดินฉบับแรกภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง และมี หลวงดำริอิศรานุวรรต (หม่อมหลวงดำริ อิศรางกูร) เป็นประธานคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินคนแรก เมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ ปี พ.ศ. 2476

ต่อมามีการเปลี่ยนชื่อเป็น "สำนักงานคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน" สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี ใน ปี พ.ศ. 2495 ต่อมาในปี พ.ศ. 2515 ย้ายไปขึ้นตรงกับนายกรัฐมนตรีไทย จากนั้นได้มีการตราพระราชบัญญัติการตรวจเงินแผ่นดิน พ.ศ. 2522 พร้อมทั้งได้มีการเปลี่ยนแปลงชื่อหน่วยงานจาก "สำนักงานคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน" เป็น "สำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน"

สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน มีการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่โดยเป็นหน่วยงานของรัฐบาล ซึ่งรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 ได้กำหนดให้เป็นองค์กรตรวจสอบอิสระและเป็นกลาง ประกอบด้วย คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน ผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน และสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน โดยให้เสนอรายงานผลการปฏิบัติงานต่อสภาผู้แทนราษฎร วุฒิสภา และคณะรัฐมนตรี ตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการตรวจเงินแผ่นดิน พ.ศ. 2542 และพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการตรวจเงินแผ่นดิน พ.ศ. 2561 ในเวลาต่อมา

ผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน
------------------------

เมื่อรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 มีผลใช้บังคับ และกำหนดให้สำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน เป็นองค์กรอิสระ โดยมี คตง. 10 คน และผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน 1 คน จึงได้มีการสรรหาผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน แต่ประสบปัญหาล่าช้า เนื่องจากผู้สมัครขาดคุณสมบัติ จึงมีผู้เสนอชื่อให้คุณหญิงจารุวรรณ เมณฑกา เป็นผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน และได้รับเลือกเป็นผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดินคนแรก

หลังการรัฐประหารในปี 2549 ผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดินได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมการตรวจสอบการกระทำที่ก่อให้เกิดความเสียหายต่อรัฐ (คตส.) และให้ทำหน้าที่คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน ตั้งแต่วันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2549 จนกว่าจะมีคำสั่งเปลี่ยนแปลง

ต่อมาในปี 2553 สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาได้ตีความการปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งผู้ว่าการสำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ของคุณหญิงจารุวรรณ เมณฑกา ว่าพ้นจากตำแหน่งนับตั้งแต่วันที่มีอายุครบ 65 ปี พิศิษฐ์ ลีลาวชิโรภาส รองผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน ได้เรียกร้องให้คุณหญิงจารุวรรณ ปฏิบัติตามคำวินิจฉัยดังกล่าว จนเกิดความขัดแย้งกันภายใน สตง. กระทั่งในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2553 ศาลปกครองกลางได้ตัดสินให้การดำรงตำแหน่งผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดินของคุณหญิงจารุวรรณ สิ้นสิ้นลงเมื่อมีอายุครบ 65 ปีบริบูรณ์แล้ว

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **ลำดับ** (สมัย)  | **รูป** | **รายนาม** | **เริ่มวาระ** | **สิ้นสุดวาระ** |
| **1** |  | **คุณหญิง จารุวรรณ เมณฑกา** | 31 ธันวาคม พ.ศ. 2544 | 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 |
| **2** |  | **พิศิษฐ์ ลีลาวชิโรภาส** | 25 กันยายน พ.ศ. 2557 | 25 กันยายน พ.ศ. 2560 |
| **3** |  | **ประจักษ์ บุญยัง** | 27 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2561 | ปัจจุบัน |
|

คณะกรรมการการตรวจเงินแผ่นดิน
----------------------------

ดูเพิ่ม: คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน

อ้างอิง
-------

1. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, พระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2559 เล่ม 132 ตอนที่ 91ก วันที่ 25 กันยายน 2558
2. ↑   ประกาศพระราชโองการ แต่งตั้งผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน (นายประจักษ์ บุญยัง) เล่ม ๑๓๕ ตอน ๔๙ ง พิเศษ หน้า ๑ ๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๖๑
3. ↑  ประกาศ ตั้งประธานคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน
4. ↑  "พระบรมราชโองการ ประกาศ แต่งตั้งผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน (นางจารุวรรณ เมณฑกา)" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2015-09-30. สืบค้นเมื่อ 2011-10-07.
5. ↑  ประกาศคณะปฏิรูปการปกครองในระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ฉบับที่ ๓๐ เรื่อง การตรวจสอบการกระทำที่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่รัฐ
6. ↑  ประกาศคณะปฏิรูปการปกครองในระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ฉบับที่ ๑๒ เรื่อง ให้พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญบางฉบับมีผลใช้บังคับต่อไป
7. ↑  "เปิดคำวินิจฉัยกฤษฎีกา'จารุวรรณ'พ้นผู้ว่าสตง". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-02-04. สืบค้นเมื่อ 2011-10-07.
8. ↑  "ศาลปกครองพิพากษา'จารุวรรณ'พ้นตำแหน่งผู้ว่าสตง". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-10-22. สืบค้นเมื่อ 2010-11-08.
9. ↑  คสช.ตั้ง "พรชัย จำรูญพานิชย์กุล" นั่งรักษาการผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน
10. ↑  โปรดเกล้าฯแต่งตั้ง'ประจักษ์ บุญยัง'เป็นผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน

ดูเพิ่ม
-------

* คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน
* ผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน

วิกิซอร์ซ
* วิกิซอร์ซมีงานที่เกี่ยวข้องกับ คำสั่งศาลรัฐธรรมนูญที่ 57/2555

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* เว็บไซต์สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน เก็บถาวร 2006-04-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

| * ด
* ค
* ก
กระทรวงและองค์กรตามรัฐธรรมนูญของรัฐบาลไทย |
| --- |
| กระทรวง | 
* กระทรวงกลาโหม
* กระทรวงการคลัง
* กระทรวงการต่างประเทศ
* กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา
* กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
* กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
* กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
* กระทรวงคมนาคม
* กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
* กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
* กระทรวงพลังงาน
* กระทรวงพาณิชย์
* กระทรวงมหาดไทย
* กระทรวงยุติธรรม
* กระทรวงแรงงาน
* กระทรวงวัฒนธรรม
* กระทรวงศึกษาธิการ
* กระทรวงสาธารณสุข
* กระทรวงอุตสาหกรรม
* สำนักนายกรัฐมนตรี

 |  |
| อดีต | 
* กระทรวงทหารเรือ
* กระทรวงนครบาล
* กระทรวงโยธาธิการ
* กระทรวงวัง
* กระทรวงมุรธาธร
* กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ
* ทบวงมหาวิทยาลัย
* กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

 |
| องค์กรตามรัฐธรรมนูญ | 

|  |  |
| --- | --- |
| ศาล | 
* ศาลปกครอง
* ศาลยุติธรรม
* ศาลทหาร
* ศาลรัฐธรรมนูญ

 |
| องค์กรอิสระ | 
* คณะกรรมการการเลือกตั้ง
	+ กกต.
* ผู้ตรวจการแผ่นดิน
	+ สผผ.
* คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ
	+ ป.ป.ช.
* คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน
	+ สตง.
* คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

 |
| องค์กรอัยการ | 
* อัยการสูงสุด
	+ สนง.

 |

 |
| 
* **หมวดหมู่**
* **องค์กรตามรัฐธรรมนูญ**

 |