**คณะอนุญาโตตุลาการ**แห่งเว็บไซต์วิกิพีเดียภาษาอังกฤษเป็นคณะผู้เขียน (editor) ที่กำหนดคำวินิจฉัยชี้ขาดซึ่งมีผลผูกมัดในข้อพิพาทระหว่างผู้เขียนอื่นในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ จิมมี เวลส์ก่อตั้งคณะอนุญาโตตุลาการขึ้นเมื่อวันที่ 4 ธันวาคม 2546 โดยเป็นการขยายอำนาจตัดสินใจซึ่งเขาเคยถือในฐานะเจ้าของเว็บไซต์ คณะอนุญาโตตุลาการทำหน้าที่เสมือนศาลชั้นที่สุดสำหรับข้อพิพาทระหว่างผู้เขียน และได้ตัดสินมาแล้วหลายร้อยคดีตราบจนปัจจุบัน นักวิชาการผู้วิจัยเกี่ยวกับการระงับข้อพิพาทพิจารณาคณะอนุญาโตตุลาการเนื่องจากกิจกรรมของคณะฯ และยังได้รับรายงานในสื่อสาธารณะที่เชื่อมโยงกับคำวินิจฉัยคดีและข้อโต้เถียงที่เกี่ยวกับวิกิพีเดียหลายครั้ง

ประวัติ
-------

เมื่อเดือนตุลาคม 2546 Alex T. Roshuk ซึ่งขณะนั้นเป็นที่ปรึกษากฎหมายของมูลนิธิวิกิมีเดีย ร่างแบบร่างการไกล่เกลี่ยและการอนุญาโตตุลาการยาว 1,300 คำ โดยเป็นส่วนหนึ่งของการอภิปรายเรื่องมารยาทบนวิกิพีเดีย แบบร่างนี้วิวัฒนาเป็นคณะกรรมการไกล่เกลี่ยและคณะอนุญาโตตุลาการ ซึ่งจิมมี เวลส์ประกาศอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 4 ธันวาคม 2546 ต่อมา มโนทัศน์ "คณะอนุญาโตตุลาการ" มีชุมชนอื่นในโครงการที่มูลนิธิวิกิมีเดียดำเนินการรับไปใช้

เมื่อแรกก่อตั้ง คณะอนุญาโตตุลาการประกอบด้วยอนุญาโตตุลาการ 12 คน แบ่งเป็น 3 กลุ่ม กลุ่มละ 4 คน จนถึงปี 2551 คณะฯ ได้มีคำวินิจฉัยแล้ว 371 คดี โดยมีการแก้ไขตั้งแต่การตักเตือนไปจนถึงการห้าม (ban)

ความสนใจและข้อโต้เถียง
----------------------

การศึกษาทางสถิติใน *Emory Law Journal* ชี้ว่า คณะอนุญาโตตุลาการโดยทั่วไปยึดหลักการเพิกเฉยต่อเนื้อหาข้อพิพาทผู้ใช้และมุ่งให้ความสนใจความประพฤติของผู้ใช้ การศึกษาเดียวกันยังพบว่า แม้ทุกคดีจะมีการวินิจฉัยตามความเป็นจริง แต่มีความเชื่อมโยงระหว่างประเภทของความประพฤติที่เกิดขึ้นกับทางแก้และคำวินิจฉัยที่คณะอนุญาโตตุลาการกำหนด 

ในปี 2550 อนุญาโตตุลาการคนหนึ่งที่ใช้ชื่อผู้ใช้ Essjay ลาออกจากคณะอนุญาโตตุลาการและคณะฯ พบว่า เขาโกหกเกี่ยวกับวุฒิทางวิชาการและประสบการณ์อาชีพในการสัมภาษณ์กับ*เดอะนิวยอร์กไทมส์*ครั้งหนึ่ง ในเดือนพฤษภาคม 2552 อนุญาโตตุลาการคนหนึ่งที่ใช้ชื่อผู้ใช้ Sam Blacketer ลาออกจากคณะอนุญาโตตุลาาการหลังทราบว่าเขาปกปิดการแก้ไขในอดีตเพื่อให้ได้รับตำแหน่ง

ในปี 2552 คณะอนุญาโตตุลาการได้รับความสนใจจากสื่อหลังมีคำวินิจฉัยห้าม "เลขที่อยู่ไอพีทั้งหมดซึ่งศาสนจักรไซแอนโทโลจี [Church of Scientology] และที่มีความสัมพันธ์กับศาสนจักรฯ เป็นเจ้าของหรือดำเนินการ ตามการตีความอย่างกว้าง" โดยเป็นส่วนหนึ่งของคดีเกี่ยวกับไซแอนโทโลจีคดีที่สี่ การกระทำดังกล่าวมี "บรรทัดฐานน้อย" ในประวัติศาสตร์แปดปีของวิกิพีเดียและได้รับรายงานในสำนักข่าวสำคัญหลายแห่ง เช่น *เดอะนิวยอร์กไทมส์* *เอบีซีนิวส์* และ*เดอะการ์เดียน*

ในเดือนกรกฎาคม 2555 คณะอนุญาโตตุลาการห้าม Ashley van Haeften ประธาน Wikimedia UK เนื่องจาก "การละเมิดจารีตและนโยบายของวิกิพีเดียหลายครั้ง" ทว่าแม้จะมีการห้ามดังกล่าว คณะกรรมการ Wikimedia UK ยัง "เห็นพ้องต้องกันในมุมมองที่ว่าคำวินิจฉัยนี้ไม่ส่งผลต่อบทบาทของเขาในฐานะผู้จัดการดูแลทรัพย์สินของมูลนิธิ" ในวันที่ 2 สิงหาคม 2555 van Haeften ลาออกจากตำแหน่งประธาน Wikimedia UK เขาไม่ต้องการอยู่เพื่อให้เกิด "ความแบ่งแยกในชุมชน WMUK ต่อบทบาทของเขาในฐานะประธาน" การลาออกดังกล่าวมีขึ้นหลังมีการเรียกการประชุมใหญ่วิสามัญเพื่ออภิปรายเหตุการณ์ล่าสุดเกี่ยวกับการห้ามนี้

อ้างอิง
-------

1. ↑  Schiff, Stacy (2006-12-02). "Know-alls". *The Age*. Fairfax Digital Network. สืบค้นเมื่อ 2009-06-15.
2. 1 2  Wales, Jimmy (2003-12-04). "WikiEN-l Wikiquette committee appointments". *Wikipedia*. Wikimedia Foundation. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-09-17. สืบค้นเมื่อ 2009-06-09.
3. 1 2 3 4  Hoffman, David A. (2010). "Wikitruth Through Wikiorder". *Emory Law Journal*. **59** (2010). SSRN 1354424. `{{cite journal}}`: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ `|coauthors=` ถูกละเว้น แนะนำ (`|author=`) (help)
4. 1 2 3 4  Cohen, Noam (2009-06-07). "The Wars of Words on Wikipedia's Outskirts". *The New York Times*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-06-12. สืบค้นเมื่อ 2009-06-09.
5. 1 2  Welham, Jamie (2009-06-08). "Wikipedia sentinel quits after 'sock-puppeting' scandal". *The New Zealand Herald*. APN Holdings NZ Limited. สืบค้นเมื่อ 2009-06-09. `{{cite web}}`: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ `|coauthors=` ถูกละเว้น แนะนำ (`|author=`) (help)
6. ↑  Moore, Matthew (2009-05-30). "Church of Scientology members banned from editing Wikipedia". *The Daily Telegraph*. Telegraph Media Group Ltd. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-06-02. สืบค้นเมื่อ 2009-06-09.
7. ↑  Roshuk, Alex T. (2008). "Law office of Alex T. Roshuk". เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-06-29. สืบค้นเมื่อ 2009-06-14.
8. ↑  Hyatt, Josh (2006-06-01). "Secrets of Greatness: Great Teams". *Fortune*. Time Warner. สืบค้นเมื่อ 2009-06-15.
9. ↑  Lamb, Gregory M. (2006-01-05). "Online Wikipedia is not Britannica - but it's close". *The Christian Science Monitor*. สืบค้นเมื่อ 2009-06-15.
10. ↑  Williams, Sam (2004-04-27). "Everyone is an editor". *Salon.com*. Salon Media Group. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-09-21. สืบค้นเมื่อ 2009-06-09.
11. ↑  Cohen, Noam (2007-03-12). "After False Claim, Wikipedia to Check Degrees". *The New York Times*. สืบค้นเมื่อ 2009-06-14.
12. ↑  Hafner, Katie (2006-06-17). "Growing Wikipedia Refines Its 'Anyone Can Edit' Policy". *The New York Times*. สืบค้นเมื่อ 2009-06-09.
13. ↑  Cohen, Noam (2007-03-05). "A Contributor to Wikipedia Has His Fictional Side". *The New York Times*. สืบค้นเมื่อ 2009-06-09.
14. 1 2  Fitzsimmons, Caitlin (2009-05-29). "Wikipedia bans Church of Scientology from editing". *The Guardian*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-06-11. สืบค้นเมื่อ 2009-06-14.
15. ↑  Heussner, Ki Mae (2009-05-29). "Wikipedia Blocks Church of Scientology From Editing Entries". ABC News. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-06-02. สืบค้นเมื่อ 2009-06-14. `{{cite web}}`: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ `|coauthors=` ถูกละเว้น แนะนำ (`|author=`) (help)
16. ↑  Wikipedia. "Chairman of Wikipedia charity banned after pornography row". Telegraph. สืบค้นเมื่อ 2012-09-25.
17. ↑  "50 shades of Wikipedia? UK head banned after bondage porn ties". Fox News. สืบค้นเมื่อ 2012-09-25.
18. ↑  "Wikimedia UK board supports chairman banned from editing Wikipedia". Civilsociety.co.uk. สืบค้นเมื่อ 2012-09-25.
19. ↑  "A message from Jon Davies, Chief Executive of Wikimedia UK | Wikimedia UK Blog". Blog.wikimedia.org.uk. 2012-08-02. สืบค้นเมื่อ 2012-09-25.
20. ↑  Wikipedia. "Wikipedia charity chairman resigns after pornography row". Telegraph. สืบค้นเมื่อ 2012-09-25.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* หน้าคณะอนุญาโตตุลาการแห่งวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ (อังกฤษ)