**ข้ออักเสบ** (อังกฤษ: Arthritis) เป็นกลุ่มของภาวะที่เกิดการทำลายข้อต่อของร่างกาย ข้ออักเสบมีได้มากกว่าร้อยรูปแบบ โดยรูปแบบที่พบมากที่สุดคือข้อเสื่อม (osteoarthritis) ซึ่งเกิดจากการบาดเจ็บของข้อต่อ การติดเชื้อของข้อและอายุ ส่วนข้ออักเสบรูปแบบอื่นเช่นข้ออักเสบรูมาตอยด์ โรคข้อสะเก็ดเงิน จากภาวะภูมิต้านตนเอง ข้ออักเสบติดเชื้อ โรคเกาต์ซึ่งเกิดจากการสะสมของผลึกกรดยูริกในข้อและทำให้เกิดการอักเสบ นอกจากนี้ยังมีการสะสมของผลึกแคลเซียมไพโรฟอสเฟตซึ่งเรียกว่า โรคเกาต์เทียม

ประวัติและการตรวจร่างกาย
------------------------

โรคข้ออักเสบทั้งหมดจะมาด้วยอาการปวด ซึ่งรูปแบบการปวดจะแตกต่างกันตามชนิดของข้ออักเสบและตำแหน่ง ข้ออักเสบรูมาตอยด์มักมีอาการปวดตอนเช้า ในระยะแรกผู้ป่วยมักบอกว่าอาการปวดหายไปหลังจากอาบน้ำตอนเช้า ในผู้สูงอายุหรือเด็กอาจไม่ได้มาด้วยอาการปวด เพราะผู้สูงอายุมักขยับร่างกายได้น้อย ส่วนในเด็กเล็กผู้ป่วยจะปฏิเสธที่จะใช้แขนขาข้างที่เป็น

ข้อมูลเกี่ยวกับประวัติการเจ็บป่วยช่วยบอกการวินิจฉัยโรคได้ โดยลักษณะสำคัญคือเวลาและความเร็วขณะเกิดอาการ รูปแบบของข้อที่เกี่ยวข้อง ความสมมาตร อาการปวดข้อตอนเช้า ความรู้สึกข้อตึงยึดหรือล็อกเมื่อไม่ได้ทำกิจกรรม ปัจจัยที่กระตุ้นหรือทุเลาอาการ และอาการในระบบอื่นๆ การตรวจร่างกายจะช่วยยืนยันการวินิจฉัยหรืออาจบ่งถึงโรคทางกายอื่นที่ทำให้เกิดอาการที่ข้อ ภาพถ่ายรังสีมักใช้เพื่อติดตามอาการหรือประเมินความรุนแรงของโรค

การตรวจเลือดและเอกซเรย์ที่ข้อที่เป็นมักทำเพื่อให้ได้การวินิจฉัยแน่นอน การตรวจเลือดทำเมื่อสงสัยข้ออักเสบบางอย่าง อาทิ รูมาตอยด์ แฟกเตอร์, แอนตินิวเคลียร์แฟกเตอร์ (ANF) และแอนติบอดีจำเพาะอื่น

ชนิดของข้ออักเสบ
----------------

* ข้ออักเสบปฐมภูมิ
	+ ข้อเสื่อม
	+ ข้ออักเสบรูมาตอยด์
	+ ข้ออักเสบติดเชื้อ
	+ เกาต์และเกาต์เทียม
	+ ข้ออักเสบในวัยเยาว์
	+ โรคสติลล์
	+ กระดูกสันหลังอักเสบยึดติด

* ข้ออักเสบทุติยภูมิ
	+ ลูปัส อีริทีมาโตซัส
	+ กลุ่มอาการเอห์เลอส์-แดนลอส
	+ ซาร์คอยโดซิส
	+ จ้ำเลือดฮีน็อช-เชินไลน์
	+ โรคข้อสะเก็ดเงิน
	+ โรคข้อแบบปฏิกิริยา
	+ ฮีโมโครมาโตซิส
	+ ตับอักเสบ
	+ วิจิเนอร์ แกรนูโลมาโตซิส (และกลุ่มอาการหลอดเลือดอักเสบอื่น)
	+ โรคไลม์
	+ ไข้เมดิเตอร์เรเนียนที่เป็นกันในครอบครัว
	+ Hyperimmunoglobulinemia D with recurrent fever
	+ TNF receptor associated periodic syndrome
	+ โรคลำไส้อักเสบ (รวมทั้งโรคโครห์นและลำไส้ใหญ่อักเสบแบบมีแผล)

* โรคที่มีอาการแสดงคล้ายข้ออักเสบ
	+ นิ้วปุ้ม
	+ มัลติเพิล ไมอิโลมา
	+ โรคกระดูกพรุน
	+ อีริทีมา อินเฟ็กทิโอซัม (โรคที่ห้า)

การรักษา
--------

วิธีการรักษาแตกต่างกันออกไปตามชนิดของข้ออักเสบ ได้แก่ กายภาพบำบัด การปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต โรคข้ออักเสบพบได้บ่อยในผู้สูงอายุและยังพบมากใน
ผู้หญิงมากกว่าในผู้ชาย การรักษา เช่น การออกกำลังกายและการควบคุมน้ำหนัก การใช้อุปกรณ์พยุง ยา และอาหารเสริม การผ่าตัดเปลี่ยนข้อมักทำในข้ออักเสบที่มีการสึกกร่อน

โดยทั่วไปแล้วมีการศึกษาแสดงว่าการออกกำลังกายที่ข้อต่อที่เป็นสามารถทำให้อาการปวดทุเลาอย่างมากในระยะยาว นอกจากนี้การออกกำลังกายที่ข้อที่อักเสบช่วยรักษาข้อต่อรวมทั้งสุขภาพโดยรวมของบุคคลนั้น

อ้างอิง
-------

1. ↑  WebMd Arthritis Basics
2. ↑  "Australian Longitudinal Study Report 36" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2015-03-04. สืบค้นเมื่อ 2014-12-24.
3. ↑  Ettinger Wh, Jr; Burns, R; Messier, SP; Applegate, W; Rejeski, WJ; Morgan, T; Shumaker, S; Berry, MJ et al. (1997). "A randomized trial comparing aerobic exercise and resistance exercise with a health education program in older adults with knee osteoarthritis. The Fitness Arthritis and Seniors Trial (FAST)". JAMA : the journal of the American Medical Association 277 (1) : 25–31. doi:10.1001/jama.277.1.25. PMID 8980206