**ฮายาโอะ มิยาซากิ** (ญี่ปุ่น: 宮崎 駿; โรมาจิ: *Miyazaki Hayao*; เกิด 5 มกราคม พ.ศ. 2484) เป็นนักวาดมังงะ ผู้กำกับ และผู้สร้างอนิเมะชาวญี่ปุ่น ที่มีผลงานที่มีชื่อเสียงหลายเรื่อง จากการคร่ำหวอดในวิชาชีพเป็นเวลาราวห้าทศวรรษ มิยาซากิได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติว่าเป็นผู้สร้างภาพยนตร์อนิเมะ ร่วมกับอิซาโอะ ทาคาฮาตะ ผู้ร่วมก่อตั้งสตูดิโอจิบลิ ความสำเร็จของภาพยนตร์เหล่านี้ทำให้เขาได้รับการเปรียบเทียบกับวอลต์ ดิสนีย์ ซึ่งเป็นผู้สร้างแอนิเมชันชาวอเมริกัน กับ นิค พาร์ค ซึ่งเป็นผู้สร้างแอนิเมชันชาวอังกฤษ รวมถึง โรเบิร์ต เซเม็กคิส ผู้บุกเบิกการสร้างแอนิเมชัน *นิตยสารไทม์* ยกย่องว่าเขาเป็นบุคคลที่ทรงอิทธิพลมากที่สุดคนหนึ่ง

มิยาซากิเริ่มทำงานที่ โตเอแอนิเมชัน ในตำแหน่งศิลปินคนกลาง ในการสร้างภาพยนตร์ Gulliver's Travels Beyond the Moon เขาได้เสนอความคิดที่เป็นฉากจบของเรื่องได้ในที่สุด มิยาซากิทำงานในหลายหน้าที่ในวงการอนิเมะชันราวสิบปีจนกระทั่งได้มีผลงานกำกับภาพยนตร์เรื่องแรกคือ จอมโจรลูแปงที่ 3 ตอนปราสาทของคาริออสโตร ซึ่งเผยแพร่ใน พ.ศ. 2522 หลังจากความสำเร็จในภาพยนตร์เรื่องที่สอง มหาสงครามหุบเขาแห่งสายลม เขาจึงร่วมก่อตั้งสตูดิโอจิบลิ ซึ่งก็ได้ผลิตผลงานภาพยนตร์ของเขาออกมาอย่างต่อเนื่อง จนกระทั่งถึงเรื่องโมะโนะโนะเกะฮิเมะ (Princess Mononoke) มิยาซากิจึงเกษียณอายุงานตัวเองไปชั่วคราว หลังจากการพักช่วงสั้น ๆ มิยาซากิก็กลับมากำกับภาพยนตร์เรื่องเซ็น โทะ ชิฮิโระ โนะ คะมิกะกุชิ (Spirited Away) และผลิตภาพยนตร์ออกมาอีกอย่างต่อเนื่อง

ขณะที่ภาพยนตร์ของมิยาซากิประสบความสำเร็จในเชิงพาณิชย์และได้รับคำชื่นชมจากนักวิจารณ์ในญี่ปุ่นเป็นเวลายาวนาน เขาไม่เป็นที่รู้จักมากนักในโลกตะวันตกจนกระทั่งในปี พ.ศ. 2540 มิราแมกซ์ได้เผยแพร่ภาพยนตร์เรื่องโมะโนะโนะเกะฮิเมะของเขาออกไป โมะโนะโนะเกะฮิเมะเคยเป็นภาพยนตร์ที่ทำรายได้สูงที่สุดในญี่ปุ่นแห่ง พ.ศ. 2540 จนกระทั่งไททานิคมาทำลายสถิติลง โมะโนะโนะเกะฮิเมะยังเป็นภาพยนตร์อนิเมะเรื่องแรกที่ได้รับรางวัล Picture of the Year จาก เจแปนีส-อคาเดมีอะวอร์ด Spirited Away ภาพยนตร์เรื่องถัดไปของเขาทำลายสถิติรายได้ของไททานิคในญี่ปุ่นลง และกวาดรางวัล พิกเจอร์ออฟเดอะเยียร์ จาก เจแปน-อคาเดมี่อะวอร์ด และเป็นภาพยนตร์อนิเมะเรื่องแรกที่ได้รับรางวัลออสการ์ มิยาซากิยังมีผลงานภาพยนตร์อีกหลายเรื่องที่ได้รับการเสนอชื่อและได้รับรางวัลต่าง ๆ มากมาย

ภาพยนตร์ของมิยาซากิมักจะมีแก่นเรื่องที่คล้ายคลึงกัน เช่น ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติและเทคโนโลยี หรือ ความยากลำบากในการดำรงไว้ซึ่งจริยธรรมสันตินิยม ตัวละครเอกของเรื่องมักจะเป็นเด็กหญิงที่ห้าวหาญและเป็นอิสระ สะท้อนถึงความคิดสตรีนิยมของมิยาซากิ แนวคิดสังคมนิยมของมิยาซากิยังสะท้อนออกมาในภาพยนตร์ของเขาด้วย โดยเฉพาะภาพยนตร์เรื่องแรก ๆ มิยาซากิเป็นคนที่วิพากษ์ทุนนิยมและโลกาภิวัตน์อย่างเปิดเผยซึ่งอาจสังเกตได้จากงานภาพยนตร์ของเขาเช่นกัน ในขณะที่ภาพยนตร์สองเรื่องของเขา *จอมโจรลูแปงที่ 3 ตอนปราสาทของคาริออสโตร* และ *ลาพิวต้า พลิกตำนานเหนือเวหา* นำเสนอตัวร้ายตามแบบฉบับทั่วไป ภาพยนตร์เรื่องอื่น ๆ ของเขา เช่น *มหาสงครามหุบเขาแห่งสายลม* หรือ *Princess Mononoke* มิได้นำเสนอตัวร้ายที่เลวร้ายอย่างชัดแจ้ง หากแต่มีข้อดีข้อเสียที่หักล้างกันไป

ภาพยนตร์
--------

ผลงานส่วนใหญ่ของเขาประสบความสำเร็จทั้งในด้านรายได้และคำชื่นชมมาโดยตลอด ภาพยนตร์ของมิยาซากิมักเน้นที่ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ท่ามกลางภาพที่ยิ่งใหญ่และงดงามของธรรมชาติ รวมถึงการมองโลกที่เต็มไปด้วยเรื่องเลวร้ายด้วยสายตาที่ดีที่สุดเท่าที่มนุษย์คนหนึ่งจะทำได้ มิยาซากิเริ่มทำงานกับสตูดิโอโตเอะ ในค.ศ. 1965 ซึ่งที่นี่เขาได้พบกับอิซาโอะ ทาคาฮาตะ (Isao Takahata) ซึ่งนำไปสู่การก่อตั้งสตูดิโอจิบลิในช่วงต่อมา ภาพยนตร์เรื่องแรกที่เขากำกับคือ จอมโจรลูแปงที่ 3 ตอนปราสาทของคาริออสโตร (The Castle of Cagliostro) (1979) ผลงานชิ้นถัดมาทำให้เขากลายเป็นที่รู้จักในวงการก็คือ เนาซิก้าแห่งหุบผาสายลม (Nausicaä of the Valley of Wind) ซึ่งสร้างมาจากนิยายภาพที่เขาเป็นผู้แต่งขึ้นเอง ความสำเร็จและการได้รับการตอบรับของเนาซิก้า ทำให้เขากับทาคาฮาตะได้ก่อตั้งสตูดิโอจิบลิขึ้นมาภายใต้การสนับสนุนด้านการเงินของกลุ่มสิ่งพิมพ์โทคุมะ

ผลงานเรื่องต่อมาของมิยาซากิซึ่งถือเป็นเรื่องแรกกับสตูดิโอจิบลิอย่างเป็นทางการคือ *ลาพิวตา: คาสเซิลอินเดอะสกาย* (*Laputa: Castle in the Sky*) (1986) เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับการผจญภัยของเด็กชายหญิงคู่หนึ่งเพื่อตามหาปราสาทลอยฟ้าในตำนานลาพิวตา ได้รับการตอบรับจากผู้ชมไม่แพ้เนาซิก้า ความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในแนวภาพยนตร์ของมิยาซากิเกิดขึ้นใน *โทนาริ โน โต๊ะโตะโระ* (1988) เรื่องราวความสัมพันธ์ระหว่างเด็กหญิงสองคนพี่น้องกับตัวโต๊ะโตะโระ ไม่มีการผจญภัยที่น่าตื่นเต้นที่ผู้ชมคาดหวังไว้เหมือนภาพยนตร์สองเรื่องก่อนหน้า โดยเน้นถึงการผจญภัยของเด็กสองคน ในโลกแห่งใหม่ เน้นที่ความเรียบง่ายและน่าประทับใจของเรื่องราว ทำให้เมื่อออกฉายครั้งแรกจึงไม่ประสบความสำเร็จเรื่องรายได้มากนัก แต่กลับได้รับคำชมอย่างมากมายโดยเฉพาะจาก คุโรซะวะ อะกิระปรมาจารย์แห่งวงการภาพยนตร์ญี่ปุ่นถึงกับยกย่องให้เป็น 1 ใน 100 ภาพยนตร์ที่เขาชื่นชอบ แต่อย่างไรก็ตามมิยาซากิก็กลับมาประสบความสำเร็จในแง่การตอบรับจากผู้ชมอีกครั้งด้วยภาพยนตร์ *กิกิส์ดีลิเวอรีเซอร์วิส* (*Kiki's Delivery Service*) เรื่องราวในช่วงเปลี่ยนผ่านจากเด็กหญิงสู่วัยรุ่นของแม่มดน้อยฝึกหัด ที่ต้องจากบ้านมาเพื่อเรียนรู้ที่จะอยู่ในโลกกว้างด้วยตัวของเธอเอง

ภาพยนตร์เรื่องถัดมาของมิยาซากิคือ *พอร์โค รอสโซ*  *(Porco Rosso)*  เรื่องราวของนักบินในยุคสงครามในยุโรป หลังจากที่ถูกสาปให้เป็นหมู พอร์โคได้กลายมาเป็นนักล่าโจรสลัด เนื้อเรื่องค่อนข้างต่างออกไปจากภาพยนตร์เรื่องอื่น ๆ ของเขา กล่าวคือ มิยาซากิยอมรับว่า *พอร์โค รอสโซ* คือ "หนังส่วนตัว" ของเขา ซึ่งสะท้อนถึง 2 สิ่งในความเป็นตัวมิยาซากิเองนั่นคือ ความหลงใหลในเครื่องบินโบราณ กับ หมู (มิยาซากิชอบวาดภาพล้อตนเองเป็นหมูเหมือนตัวเอกของหนัง พอร์โค รอสโซ) ความแตกต่างของเรื่องนี้จากเรื่องอื่น ๆ ก็คือตัวละครเอกไม่ได้เป็นเด็กผู้หญิงรวมถึงตัวหนังเองไม่น่าจะจัดประเภทให้เป็นภาพยนตร์สำหรับเด็กได้ เมื่อ พอร์โค รอสโซออกฉายประสบความสำเร็จเหนือความคาดหมายของตัวเขาเองด้วย ต่อมาปี ค.ศ. 1997 มิยาซากิกำกับเรื่อง *เจ้าหญิงโมะโนะโนะเกะ*  *(Princess Mononoke)*  ภาพยนตร์ย้อนยุคที่ฉีกแนวไปใช้ ในยุคมุโระมะจิ ยุคญี่ปุ่นโบราณ เป็นฉากหลังซึ่งต่างไปจากภาพยนตร์แอนิเมชันญี่ปุ่น ส่วนใหญ่ที่นิยมให้ท้องเรื่องอยู่ในโลกอนาคต *เจ้าหญิงโมะโนะโนะเกะ*ประสบความสำเร็จอย่างมากทั้งคำชมเชยและรายได้ รวมถึงกลายเป็นภาพยนตร์ที่ทำรายได้สูงที่สุดในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นในขณะนั้น (ภายหลัง *ไททานิค* ได้ขึ้นมาเป็นอันดับหนึ่งแทน) และส่งผลให้ชื่อของมิยาซากิกลายเป็นที่รู้จักมากขึ้นในนานาประเทศ

มิยาซากิเคยประกาศจะหยุดกำกับภาพยนตร์ ก่อนจะเปลี่ยนใจมากำกับเรื่อง *สปิริตเต็ดอเวย์* อันเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับเด็กผู้หญิงคนหนึ่งที่พลัดหลงเข้าไปในดินแดนประหลาดของ เทพเจ้า ภาพยนตร์เรื่องนี้สามารถทำลายสถิติรายได้สูงสุดถึง 30.4 ล้ายเยน นำไททานิคได้ และได้รับรางวัลออสการ์สาขาภาพยนตร์แอนิเมชันยอดเยี่ยมในปี ค.ศ. 2002

ภาพยนตร์เรื่องล่าสุดของเขาคือ *ฮาวล์สมูฟวิงแคสเสิล* จากบทประพันธ์ของ ไดแอนา ไวนน์ โจนส์ เป็นเรื่องของเด็กสาวคนหนึ่งที่ถูกสาปให้เป็นหญิงชราแล้วต้องออกเดินทางหาพ่อมดผู้เป็นเจ้าของปราสาทเดินได้เพื่อถอนคำสาปให้ตน *ฮาวล์สมูฟวิงแคสเสิล*ออกฉายในญี่ปุ่นปลายปี ค.ศ. 2004 ซึ่งก็ประสบความสำเร็จตามความคาดหมาย และจะนำเข้าไปฉายในสหรัฐโดยดิสนีย์ในปี ค.ศ. 2005 หลังมิยาซากิหยุดพักการทำงานแอนิเมชันอีกครั้ง เขาก็กลับมาสร้างผลงานชิ้นล่าสุด *โปเนียว ธิดาสมุทรผจญภัย* ซึ่งทำให้สตูดิโอจิบลิกลับมาประสบความสำเร็จอีกครั้ง หลังกระแสตอบรับที่ไม่ดีนักกับภาพยนตร์อนิเมะที่กำกับโดยบุตรชาย

มังงะ
-----

ชื่อของมิยาซากิมักถูกอ้างถึงในฐานะผู้กำกับภาพยนตร์แอนิเมชัน ทั้งที่จริง ๆ แล้วตัวเขาเองก็มีผลงานนิยายภาพที่เป็นที่รู้จักไม่แพ้ภาพยนตร์ นั่นคือมังงะหรือนิยายภาพเรื่อง *เนาซิก้าแห่งหุบผาสายลม* มิยาซากิเขียนเรื่องนี้เป็นมังงะก่อน ขณะที่เขาไม่มีงานทางทีวีและภาพยนตร์ เมื่อ *เนาซิก้าแห่งหุบผาสายลม*ตีพิมพ์ไปได้ประมาณ 1 ปีก็เริ่มเป็นที่นิยม ทางนิตยสารอะนิเมจ (Animage) จึงขอให้มิยาซากินำมาทำเป็นภาพยนตร์ (ทั้ง ๆ ที่ก่อนหน้านี้เคยขอไว้ว่าอย่าทำเรื่องนี้เป็นภาพยนตร์) เมื่อภาพยนตร์ออกฉาย (เนื้อหาอ้างอิงประมาณ เล่มที่ 1 และ 2 ของการ์ตูน) และประสบความสำเร็จ จึงเป็นที่มาของการก่อตั้งสตูดิโอจิบลิในเวลาต่อมา ระหว่างที่เขากำกับภาพยนตร์เรื่องอื่น ๆ มิยาซากิก็ยังเขียนเนาซิก้าอย่างต่อเนื่องใช้เวลาเกือบ 13 ปี กว่าที่เขาจะตัดสินใจจบการ์ตูนชุดนี้ลง ทั้งนั้นทั้งนี้เนื้อหาของเนาซิก้า ในฉบับการ์ตูนจะแตกต่างไปจากฉบับภาพยนตร์มาก ทั้งในแง่ความซับซ้อนของเรื่องและความคิดของผู้ประพันธ์เอง ถือได้ว่าเนาซิก้า ฉบับนิยายภาพ (7 เล่ม) เป็นงานที่มีสะท้อนตัวตนและความคิดของมิยาซากิได้มากที่สุด

ขณะที่ผลงานมังงะเรื่องอื่น ๆ (หรือจริง ๆ แล้วควรเรียกว่า "บทความภาพ" อาจเหมาะสมกว่า) ของมิยาซากิก็มี People of the Desert, Journey of Shuna(เป็นต้นแบบของ Princess Momonoke), Daydream Data Note (การ์ตูนสั้น ๆ เกี่ยวกับเครื่องบิน, เรือรบ, รถถัง ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 มีเรื่อง "The Age of Seaplane" ที่เป็นต้นฉบับของ Porco Rosso), Tiger in the Mud, Returns of Huns, To My Sister (การ์ตูนสั้น 8 หน้าจบ) รวมถึงการเขียนภาพหน้าปกให้กับหนังสือวรรณกรรมต่าง ๆ นอกจากนี้ยังมีผลงานรวมเล่มภาพสตอรี่บอร์ดที่มิยาซากิเขียนไว้ตั้งแต่สมัยทำงานทีวีอยู่ด้วย

รายชื่อผลงาน
------------

มิยาซากิที่งาน ซานดิเอโก คอมิก-คอน อินเตอร์เนชั่นแนล 2009
#### ผู้กำกับภาพยนตร์, นักเขียนบทภาพยนตร์ และสตอรี่บอร์ด

* *Lupin III Part I* อนิเมะซีรีส์ 1971-1972 (with อิซาโอะ ทาคาฮาตะ)
* *Yuki's Sun* ค.ศ. 1972 (Pilot film for a never-realized anime series)
* *Future Boy Conan* อนิเมะซีรีส์ ค.ศ. 1978
* *The Castle of Cagliostro* ภาพยนตร์ ค.ศ. 1979
* *Lupin III Part II* อนิเมะซีรีส์ 1980 (2 episodes in season 4 under the pseudonym Tsutomu Teruki)
* *Sherlock Hound* อนิเมะซีรีส์ 1984

#### ภาพยนตร์ที่กำกับ/เขียนบทโดยมิยาซากิ

* *มหาสงครามหุบเขาแห่งสายลม* ค.ศ. 1984
* *ลาพิวต้า พลิกตำนานเหนือเวหา* ค.ศ. 1986
* *โทโทโร่เพื่อนรัก* ค.ศ. 1988
* *แม่มดน้อยกิกิ* ค.ศ. 1989
* *พอร์โค รอสโซ สลัดอากาศประจัญบาน* ค.ศ. 1992
* *เจ้าหญิงจิตวิญญาณแห่งพงไพร* ค.ศ. 1997
* *มิติวิญญาณ* ค.ศ. 2001 (ชนะรางวัลออสการ์ สาขาภาพยนตร์แอนิเมชันยอดเยี่ยม ค.ศ. 2002)
* *ปราสาทเวทมนตร์ของฮาวล์* ค.ศ. 2004 (ได้รับการเสนอเข้าชิงรางวัลออสการ์ สาขาภาพยนตร์แอนิเมชันยอดเยี่ยม ค.ศ. 2005)
* *โปเนียว ธิดาสมุทรผจญภัย* ค.ศ. 2008
* *อาริเอตี้ มหัศจรรย์ความลับคนตัวจิ๋ว* ค.ศ. 2010
* *ป๊อปปี้ ฮิลล์ ร่ำร้องขอปาฏิหาริย์* ค.ศ. 2011
* *ปีกแห่งฝัน วันแห่งรัก* ค.ศ. 2013
* *เด็กชายกับนกกระสา* ค.ศ. 2023 (ชนะรางวัลออสการ์ สาขาภาพยนตร์แอนิเมชันยอดเยี่ยม ค.ศ. 2023)

#### ภาพยนตร์สั้น

* "On Your Mark", 1995 music video for *Chage and Aska*
* "The Whale Hunt", 2001 (Short film exclusive to the พิพิธภัณฑ์จิบลิ)
* "Koro's Big Day Out", 2001 (Short film exclusive to the Ghibli Museum)
* "Mei and the Kittenbus", 2002 (Short film exclusive to the Ghibli Museum)
* "Imaginary Flying Machines", 2002 (Short film exclusive to the Ghibli Museum as a part of the exhibited material)
* "Ornithopter Story: Fly! Hiyodori Tengu Go!", 2002 (Short film exclusive to the Ghibli Museum as a part of the exhibited material)
* "Monmon the Water Spider", 2006 (Short film exclusive to the Ghibli Museum)
* "House-hunting", 2006 (Short film exclusive to the Ghibli Museum)
* "The Day I Harvested A Planet", 2006 (Short film exclusive to the Ghibli Museum)
* "Film Guruguru", ? (Short film exclusive to the Ghibli Museum as a part of the exhibited material)

#### ผลงานอื่น

* *Hols: Prince of the Sun*, 1968 film: Key animation, storyboards, scene design
* *Puss 'n Boots*, 1969 film: Key animation, storyboards, design
* *Flying Phantom Ship*, 1969 film: Key animation, storyboards, design
* (ญี่ปุ่น: Animal Treasure Island; โรมาจิ: *どうぶつ宝島*; ทับศัพท์: Dōbutsu Takarajima) , 1971: Story consultant, key animation, storyboards, scene design
* (ญี่ปุ่น: Ali Baba and the Forty Thieves; โรมาจิ: *アリババと40匹の盗賊*; ทับศัพท์: Aribaba to Yonjūbiki no Tozuku) , 1971 film: Organizer, key animation, storyboards
* *Panda! Go, Panda!*, 1972 short film: Concept, screenplay, storyboards, scene design, key animation
* (ญี่ปุ่น: Panda! Go, Panda! and the Rainy-Day Circus; โรมาจิ: *パンダコパンダ 雨降りサーカスの巻*; ทับศัพท์: Panda Kopanda: Amefuri Sākasu no Maki) , 1973 short film: Screenplay, storyboards, scene design, art design, key animation
* *Heidi, Girl of the Alps*, 1974 anime series: Scene design, layout
* *3000 Leagues in Search of Mother*, 1976 anime series: Scene design, layout
* *Anne of Green Gables*, Episodes 1-15, 1979 anime series: Scene design, layout
* *Pom Poko* , Executive Producer, Story concept
* *Whisper of the Heart*, 1995 film: Screenwriter, storyboards, executive producer, sequence director
* *The Cat Returns*, 2002 film: Executive Producer, Project Concept Designer
* *The Borrower Arrietty*, 2010 film: Executive Producer, screenwriter, animation planning supervisor
* *Kokurikozaka Kara*, 2011 film: Planning, screenwriter

ผลตอบรับ
--------

ผลตอบรับ ทั้งคำวิจารณ์และรายได้ จากการกำกับภาพยนตร์ทั้งหมด 10 เรื่องของ ฮายาโอะ มิยาซากิ

| ปี | เรื่อง | รอตเทนโทเมโทส์ | เมทาคริติก | ทุนสร้าง | รายได้ทั่วโลก |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1984 | *มหาสงครามหุบเขาแห่งสายลม* |  89% (8.20/10) (18 รีวิว) |  | 86 (7 รีวิว) | $1,000,000 | $2,340,981 |
| 1986 | *ลาพิวต้า พลิกตำนานเหนือเวหา* |  96% (7.50/10) (26 รีวิว) | 78 (7 รีวิว) | $3,300,000 | $15,542,039 |
| 1988 | *โทโทโร่เพื่อนรัก* |  94% (8.40/10) (53 รีวิว) | 86 (15 รีวิว) | $3,700,000 | $45,140,200 |
| 1989 | *แม่มดน้อยกิกิ* |  98% (8.10/10) (41 รีวิว) | 83 (15 รีวิว) | $6,900,000 | $48,150,365 |
| 1992 | *พอร์โค รอสโซ สลัดอากาศประจัญบาน* |  95% (8.10/10) (20 รีวิว) | 83 (11 รีวิว) | $9,200,000 | $58,990,641 |
| 1997 | *เจ้าหญิงจิตวิญญาณแห่งพงไพร* |  93% (8.00/10) (110 รีวิว) | 76 (29 รีวิว) | $23,500,000 | $169,785,704 |
| 2001 | *มิติวิญญาณมหัศจรรย์* |  97% (8.60/10) (188 รีวิว) | 96 (41 รีวิว) | $19,000,000 | $355,475,917 |
| 2004 | *ปราสาทเวทมนตร์ของฮาวล์* |  87% (7.50/10) (181 รีวิว) | 80 (40 รีวิว) | $24,000,000 | $236,214,446 |
| 2008 | *โปเนียว ธิดาสมุทรผจญภัย* |  91% (7.60/10) (172 รีวิว) | 86 (29 รีวิว) | $34,000,000 | $204,826,668 |
| 2013 | *ปีกแห่งฝัน วันแห่งรัก* |  88% (7.90/10) (179 รีวิว) | 83 (41 รีวิว) | $30,000,000 | $136,533,257 |
| เฉลี่ย และ รวม |  93% (8.00/10) | 84 | $154.6 ล้าน | $1,273,000,218 |

 0–59% คำวิจารณ์ที่นักวิจารณ์ไม่ชอบ  60–100% คำวิจารณ์ที่นักวิจารณ์ชอบ  

สีแดง 0–19 คำวิจารณ์ที่นักวิจารณ์ไม่ชอบเลย 20–39 คำวิจารณ์ที่นักวิจารณ์ไม่ชอบ สีส้ม 40–60 คำวิจารณ์ที่นักวิจารณ์ให้ปานกลาง สีเขียว 61–80 คำวิจารณ์ที่นักวิจารณ์ชอบ 81–100 คำวิจารณ์ที่นักวิจารณ์ชอบมาก  

$ ดอลลาร์สหรัฐ

อ้างอิง
-------

1. ↑  Tim Morrison (2006-11-13). "Hayao Miyazaki: In an era of high-tech wizardry, the anime auteur makes magic the old way". Time Asia. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2006-11-22. สืบค้นเมื่อ 2007-02-19.
2. ↑  Lee, Stan (2005-04-18). "The 2005 TIME 100: Hayao Miyazaki". Time. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-10-08. สืบค้นเมื่อ 2009-07-15.
3. ↑   เก็บถาวร 2008-12-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, 30th of November, A NEPPU INTERVIEW WITH MIYAZAKI HAYAO.
4. ↑  Coranto Archive
5. ↑  "สำเนาที่เก็บถาวร". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-12-06. สืบค้นเมื่อ 2011-02-08.
6. ↑  "ฮายาโอะ มิยาซากิ". *รอตเทนโทเมโทส์*.
7. ↑  "ฮายาโอะ มิยาซากิ". *เมทาคริติก*.

หนังสืออ่านเพิ่มเติม
--------------------

* Cavallaro, Dani (2006). *The Animé Art of Hayao Miyazaki*. Jefferson, NC: McFarland & Company, Inc. ISBN 978-0786423699. OCLC 62430842.
* Miyazaki, Hayao (2009). *Starting Point: 1979–1996*. Beth Cary and Frederik L. Schodt, trans. Foreword by John Lasseter. San Francisco: VIZ Media. ISBN 9781421505947. OCLC 290477195.
	+ Miyazaki, Hayao (1996). (ญี่ปุ่น: Shuppatsuten, 1979–1996; โรมาจิ: *出発点—1979~1996*). Tokyo: Studio Ghibli, Inc./Hatsubai Tokuma Shoten. ISBN 978-4198605414. OCLC 37636025. Original Japanese edition.
* Odell, Colin, & Le Blanc, Michelle (2009). *Studio Ghibli: The Films of Hayao Miyazaki and Isao Takahata*. Harpenden, Hertfordshire, England: Kamera. ISBN 9781842432792. OCLC 299246656.
* Schodt, Frederik L. (1996) Dreamland Japan

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* The Official Studio Ghibli Site (Japanese)
* Miyazaki Information at Nausicaa.net
* Profile at Japan Zone
* Interview in *The Guardian*
* August 1997 interview - (*Nikkei Entertainment*)
* ฮายาโอะ มิยาซากิ ที่เครือข่ายข่าวอนิเมะ
* ฮายาโอะ มิยาซากิ ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส

| * ด
* ค
* ก
สตูดิโอจิบลิ |
| --- |
| 
* รายชื่อผลงาน

 |
| บุคคล | 

|  |  |
| --- | --- |
| ผู้ก่อตั้ง | 
* ฮายาโอะ มิยาซากิ
* โทชิโอะ ซูซูกิ
* อิซาโอะ ทากาฮาตะ

 |
| อื่น ๆ | 
* โจ อิซาอิชิ
* คัตสึยะ คนโด
* โยชิฟูมิ คนโด
* คิตาโร โคซากะ
* โกโร มิยาซากิ
* ฮิโรยูกิ โมริตะ
* โทโมมิ โมจิซูกิ
* โยชิอากิ นิชิมูระ
* คาซูโอะ โองะ
* ยาซูโอะ อตสึกะ
* โยชิโนริ คานาดะ
* ฮิโรมาซะ โยเนบายาชิ

 |

 |
| Films | 

|  |  |
| --- | --- |
| Feature films | 
* *ลาพิวต้า พลิกตำนานเหนือเวหา*
* *โทโทโร่เพื่อนรัก*
* *สุสานหิ่งห้อย*
* *แม่มดน้อยกิกิ*
* *ในความทรงจำที่ไม่มีวันจาง*
* *พอร์โค รอสโซ สลัดอากาศประจัญบาน*
* *สองหัวใจ หนึ่งรักเดียว*
* *ปอมโปโกะ ทานูกิป่วนโลก*
* *วันนั้น...วันไหน หัวใจจะเป็นสีชมพู*
* *เจ้าหญิงจิตวิญญาณแห่งพงไพร*
* *ยามาดะ ครอบครัวนี้ไม่ธรรมดา*
* *มิติวิญญาณมหัศจรรย์*
* *เจ้าแมวยอดนักสืบ*
* *ปราสาทเวทมนตร์ของฮาวล์*
* *ศึกเทพมังกรพิภพสมุทร*
* *โปเนียว ธิดาสมุทรผจญภัย*
* *อาริเอตี้ มหัศจรรย์ความลับคนตัวจิ๋ว‎*
* *ป๊อปปี้ ฮิลล์ ร่ำร้องขอปาฏิหาริย์*
* *ปีกแห่งฝัน วันแห่งรัก*
* *เจ้าหญิงกระบอกไม้ไผ่*
* *ฝันของฉันต้องมีเธอ*
* *อาย่ากับเหล่าแม่มด*
* *เด็กชายกับนกกระสา*

 |
| Short films | 
* *Nandarō*
* *On Your Mark*
* *Ghiblies*
* *Ghiblies Episode 2*
* *Imaginary Flying Machines*
* *The Whale Hunt*
* *Koro's Big Day Out*
* *เมและรถบัสแมวน้อย*
* *Looking for a Home*
* *The Day I Harvested a Planet*
* *The Night of Taneyamagahara*
* *Water Spider Monmon*
* *Iblard Jikan*
* *A Sumo Wrestler's Tail*
* *Giant God Warrior Appears in Tokyo*
* *Boro the Caterpillar*
* *Zen - Grogu and Dust Bunnies*

 |

 |
| วิดีโอเกม | 
* *Jade Cocoon: Story of the Tamamayu*
* *Jade Cocoon 2*
* *Magic Pengel: The Quest for Color*
* *Ni no Kuni*
	+ *Dominion of the Dark Djinn*
	+ *Wrath of the White Witch*

 |
| การผลิตอื่น ๆ | 
* *Shiki-Jitsu* (สตูดิโอคาจิโนะ)
* *โกสต์ อิน เดอะ เชลล์ 2: อินโนเซนส์*
* *Ronja, the Robber's Daughter*
* *เต่าแดง*

 |
| บทความที่เกี่ยวข้อง | 
* รถบัสแมว
* พิพิธภัณฑ์จิบลิ
* ห้องสมุดพิพิธภัณฑ์จิบลิ
* จิบลิพาร์ก
* *The Kingdom of Dreams and Madness*
* *มหาสงครามหุบเขาแห่งสายลม*
* Nausicaa.net
* สตูดิโอคาจิโนะ
* สตูดิโอโพน็อก
* ซูซูวาตาริ
* Topcraft
* *The Last Unicorn*

 |
| 
* **หมวดหมู่ หมวดหมู่**

 |