**ไรทะเล** หรือ **อาร์ทีเมีย** หรือ **ไรน้ำเค็ม** หรือ **ไรน้ำสีน้ำตาล** (อังกฤษ: Brine shrimp, Sea-monkey) เป็นสัตว์น้ำจำพวกครัสเตเชียนสกุลหนึ่ง ที่นิยมใช้ในอุตสาหกรรมการประมงและเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ

ไรทะเล เป็นครัสเตเชียน ในสกุล *Artemia* ถือกำเนิดในบริเวณเมดิเตอร์เรเนียนมานานกว่า 5.5 ล้านปีมาแล้ว ลักษณะเป็นสัตว์สีน้ำตาลแดงหรือสีน้ำตาลส้ม ไม่มีเปลือกแข็งหุ้มตัว มีเพียงเนื้อเยื่อบาง ๆ เท่านั้นที่หุ้มตัว ว่ายน้ำเคลื่อนที่ในลักษณะหงายท้อง ลำตัวเรียวยาวคล้ายใบไม้แบ่งออกได้เป็น 3 ส่วน คือ ส่วนหัว แบ่งออกได้เป็น 6 ปล้อง ปล้องแรกเป็นที่ตั้งของตาเดียวและตารวม มีก้านตา 1 คู่ ปล้องที่ 2 เป็นที่ตั้งของหนวดคู่แรก ปล้องที่ 3 เป็นที่ตั้งของหนวดคู่ที่ 2 ปล้องที่ 4 เป็นกราม ปล้องที่ 5 เป็นฟันคู่แรก ปล้องที่ 6 เป็นฟันคู่ที่ 2 ส่วนอกแบ่งออกเป็น 11 ปล้อง แต่ละปล้องประกอบด้วยระยางค์ เป็นอวัยวะทำหน้าที่เกี่ยวกับการเคลื่อนที่ การหายใจและการกรองรวบรวมอาหาร ส่วนท้องแบ่งออกได้ 8 ปล้อง ปล้องแรกเป็นที่ตั้งของอวัยวะเพศ ปล้องที่ 2-7 ไม่มีระยางค์ ปล้องที่ 8 มีแพนหาง 1 คู่ โดยปกติเมื่อโตเต็มวัย เพศผู้จะมีขนาดเล็กกว่าเพศเมีย และจะมีหนวดคู่ที่ 2 ขนาดใหญ่กว่ารูปร่างคล้ายตะขอใช้เกาะจับเพศเมีย บริเวณปล้องแรกของส่วนท้องของเพศผู้จะมีอวัยวะเพศผู้อยู่ 1 คู่ ในเพศเมียตัวเต็มวัย หนวดคู่ที่ 2 จะมีขนาดเล็กลง และเปลี่ยนมาทำหน้าที่รับความรู้สึก บริเวณปล้องแรกของส่วนท้องจะมีอวัยวะเพศเมียทำหน้าที่เก็บตัวอ่อนหรือเก็บไข่ 

ไรทะเลสืบพันธุ์ได้ทั้งอาศัยเพศและไม่อาศัยเพศ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ ให้ลูกทั้งแบบเป็นตัว โดยจะมีไข่ฟักเป็นตัวภายในมดลูก ไข่ไม่มีเปลือกหนาแข็งหุ้ม สามารถวางไข่ได้ครั้งละ 300-500 ฟอง ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์, ความสมบูรณ์ของไรทะเล หรืออุณหภูมิของสภาพแวดล้อมที่อาศัย ใช้เวลาประมาณ 48 ชั่วโมง ในการฟักเป็นตัว

ไรทะเล มีถิ่นกำเนิดในทะเลสาบน้ำเค็ม ในสหรัฐอเมริกา, ยุโรป และจีน ไม่พบในประเทศไทย แบ่งออกได้เป็น 10 ชนิด ได้แก่

* *Artemia franciscana* Kellogg, 1906
* *Artemia gracilis* Verrill, 1869
* *Artemia monica* Verrill, 1869
* *Artemia parthenogenetica* Bowen and Sterling, 1978
* *Artemia persimilis* Piccinelli & Prosdocimi, 1968
* *Artemia salina* (Linnaeus, 1758)
* *Artemia sinica* Cai, 1989
* *Artemia tibetiana* Abatzopoulos, Bo Zhang, and Patrick Sorgeloos, 1998
* *Artemia tunisiana* Bowen and Sterling, 1978
* *Artemia urmiana* Gunther, 1900

ปัจจุบัน ไรทะเลสามารถเพาะขยายพันธุ์ได้ เป็นอาหารหลักของสัตว์น้ำขนาดเล็ก ทั้งสัตว์น้ำเศรษฐกิจและสัตว์น้ำสวยงาม ด้วยมีคุณค่าทางอาหาร โดยเฉพาะโปรตีนสูง โดยกระทำกันเป็นฟาร์มในน้ำที่เค็มจัด อีกทั้งไข่ของไรทะเลก็สามารถอบแห้ง เก็บไว้ในกระป๋องได้นานเป็นปี เมื่อนำออกมาฟัก ก็สามารถกระทำได้ง่าย

รูปภาพ
------

* ลักษณะไข่ของไรทะเลลักษณะไข่ของไรทะเล
* ไรทะเลมีชีวิตไรทะเลมีชีวิต
* บ่อเพาะไรทะเลในเชิงอุตสาหกรรมบ่อเพาะไรทะเลในเชิงอุตสาหกรรม
* ไรทะเลในตู้ปลาไรทะเลในตู้ปลา

อ้างอิง
-------

1. 1 2  จาก itis.gov (อังกฤษ)
2. ↑  F. A. Abreu-Grobois (1987). "A review of the genetics of *Artemia*". ใน P. Sorgerloo, D. A. Bengtson, W. Decleir & E. Jasper (บ.ก.). Artemia *Research and its Applications. Proceedings of the Second International Symposium on the Brine Shrimp* Artemia*, organised under the patronage of His Majesty the King of Belgium*. Vol. 1. Wetteren, Belgium: Universa Press. pp. 61–99. OCLC 17979639.`{{cite book}}`: CS1 maint: multiple names: editors list (ลิงก์)
3. ↑  Artemia : ไรทะเล

คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
***Artemia***

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Hatch Artimia การฟักไข่ไรทะเล(อาร์ทีเมีย)

 ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Artemia ที่วิกิสปีชีส์