**นิโคติน** () เป็นสารประกอบชนิดหนึ่ง ไม่มีสี ซึ่งพบในต้นยาสูบทุกสายพันธุ์ และความเข้มข้นจะมีมากในใบยาสูบมากกว่าส่วนอื่นๆ เมื่อนำใบยาสูบมาตากแห้งแล้ว จะมีนิโคตินประกอบอยู่ 0.3-5% ของน้ำหนักทั้งหมด ปฏิกิริยาทางจะเกิดขึ้นที่รากของต้น และเปลี่ยนมาสะสมที่ใบ นิโคตินมีฤทธิ์เป็นพิษกับระบบประสาท และถือเป็นสิ่งเสพติดอย่างหนึ่ง แต่ถ้าได้รับในจำนวนไม่มาก จะก่อให้เกิดการกระตุ้น แต่ถ้าได้รับในจำนวนมาก อาจจะถึงตายได้ โดยเมื่อได้รับมากถึงจำนวนหนึ่ง จะเปลี่ยนจากการกระตุ้นสมองเป็นการกดสมอง

สารนิโคติน ยังสามารถพบได้ในพืชจำพวกอื่นอีกคือ พืชตระกูล (nightshade) ได้แก่ มะเขือเทศ, มันฝรั่ง, มะเขือม่วง, พริกไทยเขียว และในใบของต้น Coca แต่พบว่ามีจำนวนเพียงเล็กน้อยเมื่อเทียบกับน้ำหนัก

ประวัติและที่มาของนิโคติน
-------------------------

ที่มาของนิโคตินคือชื่อสามัญของต้นยาสูบ *Nicotiana tabacum* ซึ่ง นาย Jean Nicot เป็นผู้ตั้งขึ้น เป็นบุคคลที่ส่งเมล็ดยาสูบจากไปในปี ค.ศ. 1550 และโปรโมตให้ใช้ใบยาสูบเป็นยา สามารถแยกนิโคตินออกมาได้สำเร็จเมื่อปี ค.ศ. 1828 สูตรโมเลกุลได้ถูกค้นพบในปี ค.ศ. 1843 และสังเคราะห์ขึ้นได้เป็นครั้งแรกในปี ค.ศ. 1904

เคมีของนิโคติน
--------------

นิโคตินเป็นสารที่มีลักษณะเป็นน้ำมัน แต่สามารถดูดซับและละลายในน้ำได้ สามารถทะลุผ่านผิวหนังของคนและสัตว์ได้ง่าย และระเหยได้ง่ายที่อุณหภูมิห้อง เนื่องจากนิโคตินเป็นสารประกอบไนโตรเจนที่เป็น จึงสามารถทำปฏิกิริยากับได้เป็นเกลือนิโคตินซึ่งมีสภาพเป็นของแข็งที่ละลายน้ำได้ เนื่องจากนิโคตินในรูปของเบสอิสระจะสามารถถูกเผาไหม้และระเหยไปได้ที่อุณหภูมิ 95 องศาเซลเซียส ดังนั้นนิโคตินที่อยู่ในบุหรี่จึงสามารถระเหยไปได้เมื่อถูกเผาไหม้ อย่างไรก็ตาม ปริมาณของนิโคตินที่ได้รับจากการสูบบุหรี่นั้นมากพอที่จะทำให้เกิดผลต่อร่างกายได้

เภสัชวิทยา
----------

ในด้าน นิโคตินสามารถแพร่เข้าสู่กระแสเลือดได้อย่างรวดเร็ว และยังสามารถแพร่ผ่าน (blood-brain barrier)ได้อีกด้วย ซึ่งโดยเฉลี่ย นิโคตินจะใช้เวลาประมาณ 7 วินาทีในการเข้าสู่สมอง ในขณะที่ของนิโคตินในร่างกายมนุษย์อยู่ที่ประมาณ 2 ชั่วโมง ปริมาณของนิโคตินที่จะเข้าสู่ร่างกายโดยการสูบบุหรี่จะขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ อาทิ ชนิดของยาสูบ ชนิดของไส้กรอง ปริมาณของควันบุหรี่ที่สูดเข้าไป

ในด้านการออกฤทธิ์ นิโคตินจะออกฤทธิ์ผ่านทาง (Nicotinic acetylcholine receptors)ซึ่งผลของการจับกันระหว่างนิโคตินในปริมาณน้อยกับตัวรับนี้จะทำให้มีการหลั่งของฮอร์โมน (Adrenaline) เพิ่มมากขึ้น ส่งผลให้มีการเพิ่มอัตราการเต้นของ และอัตราการหายใจ รวมทั้งเพิ่มปริมาณของน้ำตาลในกระแสเลือดด้วย แต่หากได้รับนิโคตินในปริมาณมาก จะทำให้เกิดการระงับการทำงานของตัวรับแอเซทิลโคลีนดังกล่าว และทำให้เกิดอาการพิษจากนิโคตินได้ 

ผลกระทบที่เด่นชัดอย่างหนึ่งของนิโคตินคืออาการเสพติด ซึ่งงานวิจัยพบว่าเกิดจากการที่นิโคตินไปกระตุ้นวงจรประสาทที่เกี่ยวข้องกับความรู้สึกพึงพอใจ ซึ่งคาดว่าจะเกี่ยวข้องกับผลของนิโคตินต่อการเพิ่มขึ้นของสารสื่อประสาท (Dopamine) ซึ่งเกี่ยวข้องกับวงจรประสาทดังกล่าว

พิษวิทยา
--------

ค่า LD50 ของนิโคตินคือ 50 mg/kg ในหนูขนาดกลาง และ 3 mg/kg ในหนูขนาดเล็ก สำหรับมนุษย์พบว่าปริมาณของนิโคตินที่ 40-60 mg สามารถทำให้ถึงตายได้ 
ดังนั้นนิโคตินจึงจัดว่าเป็นสารที่มีพิษอย่างมากเมื่อเทียบกับสารเสพติดชนิดอื่น

การประยุกต์ใช้ในการรักษา
------------------------

การใช้นิโคตินในการรักษาแบบพื้นฐาน คือการให้นิโคตินในผู้เสพติดเพื่อลดการสูบบุหรี่ซึ่งเป็นอันตรายต่อสุขภาพมากกว่า ซึ่งการให้นิโคตินในลักษณะนี้มักอยู่ในรูปของหมากฝรั่ง แผ่นติดผิวหนัง หรือยาพ่นจมูก อย่างไรก็ตาม มีความพยายามที่จะประยุกต์ใช้นิโคตินในทางการรักษาโรคอื่นๆเพิ่มมากขึ้น เนื่องจากพบว่าผู้ที่ไม่สูบบุหรี่มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคมากกว่าผู้สูบบุหรี่ 
เช่นในโรคพาร์กินสัน
และโรคอัลไซเมอร์

อ้างอิง
-------

1. ↑  
Okamoto M. Kita T. Okuda H. Tanaka T. Nakashima T. (1994). "Effects of aging on acute toxicity of nicotine in rats". *Pharmacol Toxicol*. **75** (1): 1–6.`{{cite journal}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
2. ↑  
Fratiglioni, L (August 2000). = Citation "Smoking and Parkinson's and Alzheimer's disease: review of the epidemiological studies". *Behav Brain Res*. **113** (1–2): 117–120. PMID: 10942038. สืบค้นเมื่อ 2006-11-06. `{{cite journal}}`: ตรวจสอบค่า `|url=` (help); ไม่รู้จักพารามิเตอร์ `|coauthors=` ถูกละเว้น แนะนำ (`|author=`) (help)
3. ↑  Thompson, Carol. "Parkinson's disease is associated with non-smoking". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2006-10-19. สืบค้นเมื่อ 2006-11-06. `{{cite web}}`: Cite ไม่รู้จักพารามิเตอร์ว่างเปล่า : `|coauthors=` (help)
4. ↑  Thompson, Carol. "Alzheimer's disease is associated with non-smoking". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2006-10-14. สืบค้นเมื่อ 2006-11-06. `{{cite web}}`: Cite ไม่รู้จักพารามิเตอร์ว่างเปล่า : `|coauthors=` (help)

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Guardian article: "Nicotine could soon be rehabilitated as a treatment for schizophrenia, Alzheimer's and Parkinson's diseases, as well as hyperactivity disorders."
* Nicotine Therapy for ADNFLE: "Nicotine as an antiepileptic agent in ADNFLE: An n-of-one study"
* Minna, John D.: "Nicotine exposure and bronchial epithelial cell nicotinic acetylcholine receptor expression in the pathogenesis of lung cancer"
* West, Kip A. et al.: "Rapid Akt activation by nicotine and a tobacco carcinogen modulates the phenotype of normal human airway epithelial cells"

| * ด
* ค
* ก
สาขาวิชาของเคมี |
| --- |
| 
* ตารางธาตุ
* รายชื่อโมเลกุลชีวภาพ
* รายชื่อสารประกอบอนินทรีย์
* รายชื่อสารประกอบอินทรีย์

 |
| เคมีเชิงฟิสิกส์ | 
* เคมีควอนตัม
* เคมีนิวเคลียร์
* เคมีเฟมโต
* เคมีสถานะแข็ง
* เคมีแสง
* จลนศาสตร์เคมี
* ธรณีเคมี
* ฟิสิกส์เชิงเคมี
* **ไฟฟ้าเคมี**
* วิทยาศาสตร์พื้นผิว
* สเปกโทรสโกปี
* อุณหเคมี

 |  |
| เคมีอินทรีย์ | 
* เคมีของฟุลเลอรีน
* เคมีคลินิก
* เคมีชีวภาพ
* เคมีชีวอินทรีย์
* **เคมีพอลิเมอร์**
* เคมีฟิสิกัลเชิงชีวภาพ
* เคมีอินทรีย์เชิงฟิสิกส์
* **ชีวเคมี**
* ประสาทชีวเคมี
* เภสัชเคมี
* เภสัชศาสตร์
* เคมีอินทรีย์สังเคราะห์
* เคมีของสารผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ

 |
| เคมีอนินทรีย์ | 
* เคมีของคลัสเตอร์
* เคมีเรติคิวลา
* เคมีโลหอินทรีย์
* ชีวอนินทรีย์เคมี
* **วัสดุศาสตร์**
* สารประกอบโคออร์ดิเนชัน

 |
| อื่น ๆ | 
* การตรวจทางเคมี
* เคมีการคำนวณ
* เคมีของแอกทิไนด์
* เคมีจักรวาล
* เคมีเชิงทฤษฎี
* เคมีดาราศาสตร์
* เคมีดิน
* เคมีเปียก
* **เคมีวิเคราะห์**
* เคมีศึกษา
* เคมีสิ่งแวดล้อม
* เคมีสีเขียว
* เคมีอาหาร
* ซูปราโมเลกุลาร์เคมี

 |
| 
* หมวดหมู่ **หมวดหมู่**
* สถานีย่อย **สถานีย่อย**

 |