จิตรกรรม *พะทรอคลัส* โดยฌัก-หลุยส์ ดาวีด
ในเทพปกรณัมกรีก **พะทรอคลัส** (อังกฤษ: Patroclus) หรือ **ปาโตรโกลส** (กรีกโบราณ: Πάτροκλος) เป็นสหายสนิทและเพื่อนร่วมออกศึกของอคิลลีส เขาเป็นโอรสของท้าวมานีเชียสแห่งแคว้นโอปุส ท้าวมานีเชียสยกเขาให้แก่ท้าวพีลยูสแห่งไทอา ซึ่งท้าวพีลยูสทรงตั้งชื่อเจ้าชายน้อยว่าพะทรอคลัส ทั้งอคิลลีสและพะทรอคลัสจึงเติบโตขึ้นมาด้วยกันตั้งแต่เด็ก พะทรอคลัสที่อายุมากกว่าจึงเป็นเสมือนพี่ชายและผู้ให้คำปรึกษาแก่อคิลลีส

ผู้เป็นดั่งพะโทรคลิสที่มีตัวตนอยู่จริง คือเฮฟีสเทียน สหายสนิทของอเล็กซานเดอร์มหาราช

สงครามกรุงทรอย
--------------

ในมหากาพย์อีเลียดบทสงครามกรุงทรอย เมื่อทหารทรอยสามารถผลักดันทหารกรีกเมอร์มิดอนจนเกือบจะถึงจุดเทียบกองเรือของทหารกรีกเมอร์มิดอน พะทรอคลัสเอ่ยปากกับอคิลลีสเพื่ออาสาจะนำทหารกรีกเมอร์มิดอนออกต่อต้านทหารทรอยให้ถอยห่างจากกองเรือ อคิลลีสยอมตามนั้น และมอบชุดเกราะของตนที่ได้รับมาจากพระบิดาให้แก่พะทรอคลัส เพื่อให้พะทรอคลัสปลอมตัวเป็นอคิลลีส อคิลลีสสั่งพะทรอคลัสกลับมาหาตนเมื่อผลักดันพวกรอยกลับไปได้แล้ว

เมื่อพะทรอคลัสใส่ชุดเกราะของอคิลลีสออกไปรบ สถานการณ์รบก็กลับตาลปัตร ทหารกรีกเมอร์มิดอนสามารถรุกตีจนทหารทรอยหนีกลับเข้ากำแพงเมือง แต่พะทรอคลัสไล่ตามทหารทรอยไปจนถึงหน้าประตูเมืองกรุงทรอย และฆ่าชาวทรอยและพันธมิตรไปมากมาย ซึ่งรวมถึงซาร์ปีดันบุตรแห่งซูส ทำให้ระหว่างต่อสู้นั้นเอง เทพอะพอลโลริบรอนความเก่งกาจของพะทรอคลัส เขาถูกฆ่าตายด้วยทวนโดยเจ้าชายเฮกเตอร์

ความสัมพันธ์กับอคิลลีส
----------------------

จิตรกรรม *ความตายของพะทรอคลัส* โดย Nikolay Ge
ความสัมพันธ์ที่แท้จริงระหว่างอคิลลีสกับพะทรอคลัสนั้นยังเป็นที่ถกเถียงกันทั้งในสมัยคลาสสิกและสมัยใหม่ ถึงแม้ในหนังสือ *Iliad* เน้นย้ำความสัมพันธ์จุดนี้ในแง่สหายผู้ภักดีเป็นพิเศษ แต่ก็ไม่ได้ระบุว่าทั้งสองเป็นคู่รักกัน ฝ่ายโฮเมอร์เองก็ไม่ได้กล่าวถึงว่าอคิลลิสและสหายพะทรอคลัสเป็นคู่รักเช่นกัน ถึงกระนั่น นักวิจารณ์สมัยคลาสสิกมักวิจารณ์ในมุมมองของวัฒนธรรมตนเท่านั้น แต่สำหรับวัฒนธรรมกรุงเอเธนส์ของกรีกในศตวรรษที่ 5 ก่อนคริสตกาล ความสัมพันธ์แบบลึกซึ้งระหว่างชาย-ชายจะเรียกว่า *เปเดราสตีส* (παίδἐραστής) อย่างเช่นที่เพลโตเคยสรุปไว้ในหนังสือ *Symposium* ว่าอคิลลีสกับพะทรอคลัสเป็นคู่รักกัน หรือสรุปไว้ในหนังสือ *Phaedrus* ว่าอคีลลิสนั้นมีอายุน้อยกว่าและมีรูปโฉมงามกว่าพะทรอคลัส ดังนั้นอคีลลิสจึงรับบทบาทผู้ถูกรัก (*eromenos*) และพะทรอคลัสรับบทบาทผู้รัก (*erastes*) แต่ขณะเดียวกัน สมัยกรีกโบราณไม่มีศัพท์ที่ใช้แบ่งแยกรักต่างเพศกับรักร่วมเพศอย่างชัดเจน จึงอาจอนุมานได้ทั้งสองทางไม่ว่าพวกเขาอาจชอบทั้งเพศชายและเพศหญิงก็ย่อมเป็นไปได้

อ้างอิง
-------

1. ↑  Lattimore, Richmond (2011). *The Iliad of Homer*. Chicago: The University of Chicago Press. pp. 474 b.23 l.85.
2. ↑  Finlay, Robert (1980). *Patroklos, Achilleus, and Peleus: Fathers and Sons in the Iliad*. The Classical World. pp. 267–273.
3. ↑  Lattimore, Richmond (2011). *The Iliad of Homer*. Chicago: The University of Chicago Press. pp. 353 b. 16 l. 64–87.
4. ↑  Smith, William. *Dictionary of Greek and Roman biography and mythology*. Boston: Little. p. 140.
5. ↑  Lattimore, Richmond (2011). *The Iliad of Homer*. Chicago: The University of Chicago Press. pp. 373 b. 16 l. 804–822.
6. ↑  Robin Fox (2011). *The Tribal Imagination: Civilization and the Savage Mind*. Harvard University Press. p. 223. ISBN 9780674060944. There is certainly no evidence in the text of the Iliad that Achilles and Patroclus were lovers.
7. ↑  Plato, *Symposium*, 180a; the beauty of Achilles was a topic already broached at *Iliad* 2.673–674.
8. ↑  Kenneth Dover, *Greek Homosexuality* (Harvard University Press, 1978, 1989), p. 1 *et passim*.