**เรอเน เดการ์ต** (ฝรั่งเศส: *René Descartes*) เป็นนักปรัชญา และนักคณิตศาสตร์ผู้มีชื่อเสียงในต้นยุคสมัยใหม่ของอารยธรรมตะวันตก โดยนอกจากจะเป็นผู้ที่บุกเบิกปรัชญาสมัยใหม่แล้ว เดการ์ตยังเป็นผู้บุกเบิกวิชาเรขาคณิตวิเคราะห์ โดยเป็นผู้คิดค้นระบบพิกัดแบบคาร์ทีเซียนซึ่งเป็นรากฐานของการพัฒนาด้านแคลคูลัสต่อมา

เดการ์ตได้รับการยกย่องให้เป็นบุคคลที่สำคัญที่สุดคนหนึ่งในประวัติศาสตร์ตะวันตกสมัยใหม่ แนวคิดของเขามีผลต่อนักคิดร่วมสมัยไปถึงนักปรัชญารุ่นต่อ ๆ มา โดยรวมเรียกว่าปรัชญากลุ่มเหตุผลนิยม (rationalism) ซึ่งเป็นแนวคิดปรัชญาหลักในยุโรปสมัยศตวรรษที่ 17 และ 18

ประวัติ
-------

เดการ์ตเกิดที่ประเทศฝรั่งเศสในปีค.ศ. 1619(พ.ศ. 2162)เขาได้เดินทางไปยังประเทศเยอรมนีและในวันที่ 10 พฤศจิกายน ในปีนี้เองที่เขาได้มองเห็นแนวคิดใหมของคณิตศาสตร์และระบบทางวิทยาศาสตร์ จากนั้นในปี ค.ศ. 1622 เขาได้เดินทางกลับไปยังฝรั่งเศส ในปี ค.ศ. 1627 เดการ์ตได้อยู่ในเหตุการณ์ยึดเมืองลาโรแชล (La Rochelle) ที่นำโดยบาทหลวงรีชลีเยอ (Richelieu)

เรอเน เดการ์ตเสียชีวิตเนื่องจากปอดบวมในวันที่ 11 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1650 (พ.ศ. 2193) ที่กรุงสต็อกโฮล์ม ประเทศสวีเดน เนื่องจากเขาเป็นชาวแคทอลิกในประเทศโปรเตสแตนต์ ศพของเขาจึงถูกฝังที่สุสานสำหรับทารกที่ไม่ได้ผ่านพิธีรับศีล หลังจากนั้นศพของเขาบางส่วนถูกนำไปประกอบพิธีที่ฝรั่งเศส และในช่วงปฏิวัติฝรั่งเศสศพของเขาก็ถูกย้ายไปฝังที่พาเทนอลในปารีส ร่วมกับนักคิดชาวฝรั่งเศสผู้ยิ่งใหญ่ท่านอื่น ๆ เมืองเกิดของเขาได้รับการเปลี่ยนชื่อเป็น *La Haye - Descartes*

ผลงานที่สำคัญ
-------------

*Principia philosophiae*, 1685
เดการ์ตได้รับการยกย่องว่าเป็นนักคิด "แห่งยุคสมัยใหม่" คนแรก เนื่องจากเป็นผู้วางรากฐานทางปรัชญาให้กับวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ ในหนังสือ *การครุ่นคิดเกี่ยวกับปรัชญาที่หนึ่ง* (*Meditations on First Philosophy*) เดการ์ตพยายามหากลุ่มของหลักการที่สามารถเชื่อถือได้ว่าจริง **โดยปราศจากข้อสงสัย** เขาได้ใช้วิธีการที่เรียกว่า กังขาคติเชิงวิธีวิทยา (Methodological Skepticism) กล่าวคือ เขาจะสงสัยกับทุก ๆ ความคิดที่สามารถจะสงสัยได้

เขายกตัวอย่างของการฝัน:

> ในความฝัน ประสาทสัมผัสต่าง ๆ ของเราอาจรับรู้อะไรได้เหมือนจริง แต่สิ่งที่เรารับรู้นั้นล้วนไม่มีอยู่จริง ดังนั้น เราจึงไม่สามารถรับประกันได้ว่าข้อมูลที่ได้จากประสาทสัมผัสนั้น เป็นสิ่งที่ต้องเป็นความจริง ไม่แน่ว่าอาจมี "ผู้จ้องทำลายที่ร้ายกาจ" ที่สามารถปิดบังเราจากการรับรู้ธรรมชาติที่แท้จริงของสรรพสิ่งได้ เมื่ออาจมีความเป็นไปได้เหล่านี้แล้ว จะเหลืออะไรบ้างที่เราสามารถเชื่อได้อย่างแท้จริง?
> 
> 

เดการ์ตพบความเป็นไปได้เพียงข้อเดียว:

> ถ้าฉันถูกหลอกได้ นั่นแปลว่า "ฉัน" จะต้องมีอยู่จริง วาทะที่โด่งดังของความคิดนี้คือ "*je pense donc je suis"* (หรือ "เพราะฉันคิด ฉันจึงมีอยู่")
> 
> 

(คำพูดนี้ไม่ได้ถูกเขียนไว้ใน *การครุ่นคิด* แต่เขาได้เขียนไว้ในงานชิ้นก่อน *Discourse on Method*)

ดังนั้น เขาจึงสรุปว่าเขาสามารถแน่ใจได้ว่าเขามีอยู่จริง แต่คำถามก็คือเขานั้นมีอยู่ในรูปแบบใด? การที่ประสาทสัมผัสบอกว่าเรามีร่างกายอยู่นั้น ก็ไม่ใช่สิ่งที่จริงแท้ดังที่เขาได้พิสูจน์มาแล้ว เดการ์ตส์สรุปที่จุดนี้ว่า เขาสามารถกล่าวได้แค่ว่าเขาเป็น 'อะไรบางสิ่งที่กำลังคิด' เท่านั้น การกำลังคิดนั้นเป็นแก่นสารที่แท้ของเขา เนื่องจากว่าเป็นสิ่งเดียวเท่านั้นที่อยู่เหนือการสงสัยใด ๆ ทั้งสิ้น

เขาอธิบายเพิ่มเติมเพื่อแสดงขีดจำกัดของประสาทสัมผัส โดยยกตัวอย่างของขี้ผึ้ง เขาพิจารณาชิ้นขี้ผึ้งชิ้นหนึ่ง ประสาทสัมผัสของเขาบอกให้ทราบถึงลักษณะต่าง ๆ ของขี้ผึ้งก้อนนั้น เช่นรูปร่าง ผิว ขนาด สี กลิ่น และอื่น ๆ อย่างไรก็ตามเมื่อเขานำขี้ผึ้งนั้นเข้าใกล้ไฟ ลักษณะต่าง ๆ เหล่านี้ก็เปลี่ยนแปลงไปโดยสิ้นเชิง แต่ก้อนขี้ผึ้งก้อนนี้อย่างไรก็เป็นก้อนเดิม แต่ว่าประสาทสัมผัสของเขานั้นบอกว่าลักษณะของมันไม่เหมือนเดิมแล้ว ดังนั้นการจะเข้าใจธรรมชาติของขี้ผึ้งได้นั้น เขาไม่สามารถใช้ประสาทสัมผัสได้ เขาจะต้องใช้จิต เขาสรุปว่า:

> ดังนั้น สิ่งที่ฉันคิดว่าฉันเห็นด้วยตานั้น จริงแล้วฉันรู้มันโดยผ่านทางเครื่องมือสำหรับตัดสินใจ นั่นก็คือจิตของฉัน
> 
> 

เขาใช้วิธีในลักษณะนี้ในการสร้างระบบความรู้ โดยละทิ้งสัญชาน (ข้อมูลที่ได้จากการรับรู้ผ่านทางประสาทสัมผัสทั้งห้า) เนื่องจากเชื่อถือไม่ได้ และยอมรับความรู้ที่สร้างผ่านทางการนิรนัยเท่านั้น ในช่วงกลางของ *การครุ่นคิด* เขายังได้อ้างว่าได้พิสูจน์การมีอยู่ของพระเจ้าที่มีเจตนาดี ผู้มอบจิตที่สามารถทำงานได้ให้กับเขารวมถึงระบบรับรู้ และจะไม่หลอกลวงเขา ดังนั้นเขาจึงสามารถแสดงความเป็นไปได้ในการสร้างความรู้เกี่ยวกับโลก โดยใช้การนิรนัย *ร่วมกับ* ข้อมูลที่ได้จากการรับรู้ผ่านทางประสาทสัมผัส

นักคณิตศาสตร์ยกย่องเดการ์ตจากการค้นพบเรขาคณิตวิเคราะห์ ในยุคสมัยของเดการ์ตนั้น เรขาคณิตซึ่งศึกษาเกี่ยวกับเส้นและรูปร่าง กับพีชคณิตที่ศึกษาเกี่ยวกับตัวเลข ถูกจัดว่าเป็นสาขาย่อยของคณิตศาสตร์ที่ไม่เกี่ยวข้องกันเลย เดการ์ตส์แสดงวิธีการแปลงปัญหาในเรขาคณิตมากมาย ให้เป็นปัญหาทางพีชคณิต โดยใช้ระบบพิกัดคาร์ทีเซียนในการอธิบายปัญหา

ทฤษฎีของเดการ์ตเป็นพื้นฐานของแคลคูลัสของนิวตันและไลบ์นิซ ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของคณิตศาสตร์สมัยใหม่ ทั้ง ๆ ที่งานในส่วนนี้เดการ์ตตั้งใจจะใช้เพื่อเป็นเพียงแค่ตัวอย่าง ในหนังสือ *Discourse on Method* เท่านั้น

ผลงานเขียน
----------

* *Discourse on Method* (ค.ศ. 1637, พ.ศ. 2180) : เขียนด้วยภาษาฝรั่งเศส
* *La Géométrie* (ค.ศ. 1637, พ.ศ. 2180)
* *การครุ่นคิดทางปรัชญาที่หนึ่ง* (*Meditations on First Philosophy*) (ค.ศ. 1641, พ.ศ. 2184) , หรือที่รู้จักในอีกชื่อหนึ่งว่า 'Metaphysic meditations' เป็นงานเขียนด้วยภาษาละติน
* *Les Principes de la philosophie* (ค.ศ. 1644, พ.ศ. 2187) งานที่เขียนสำหรับนักเรียน

ดูเพิ่ม
-------

* บารุค สปิโนซา
* ความสัมพันธ์แบบทวิภาค (en:Dualistic interactionism)
* ดาวเคราะห์น้อย 3587 เดการ์ต (en:3587 Descartes )
* en:Defect (geometry)

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Discourse On the Method เก็บถาวร 2004-10-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - ที่ Project Gutenberg
* Selections from the Principles of Philosophy เก็บถาวร 2004-11-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - ที่ Project Gutenberg

| * ด
* ค
* ก
นักปรัชญาตะวันตกคนสำคัญ |
| --- |
| 
ก่อนโสกราตีส · เธลีส · โสกราตีส · เพลโต · อาริสโตเติล · เอพิคิวรัส · โพลตินัส · พีร์โร · ออกัสตินแห่งฮิปโป · โบอีเทียส · อัลฟาราบี · แอนเซล์มแห่งแคนเทอร์เบอรี · ปีแยร์ อาเบลา · อะเวร์โรอีส · ไมมอนิดีส · ทอมัส อไควนัส · อัลแบร์ตุส มาญุส · ดันส์ สโกตัส · รามอง ยูย์ · วิลเลียมแห่งออกคัม · โจวันนี ปีโก เดลลา มีรันโดลา · มาร์ซิลิโอ ฟิชีโน · มีแชล เดอ มงตาญ · เรอเน เดการ์ต · โทมัส ฮอบส์ · แบลซ ปัสกาล · บารุค สปิโนซา · จอห์น ล็อก · นีโกลา มาลบรองช์ · กอทท์ฟรีด ไลบ์นิซ · จัมบัตติสตา วีโก · ชูเลียง โอเฟรย์ เดอ ลา เมตรี · จอร์จ บาร์กลีย์ · มงแต็สกีเยอ · เดวิด ฮูม · วอลแตร์ · ฌ็อง-ฌัก รูโซ · เดอนี ดีเดอโร · แฮร์เดอร์ · อิมมานูเอล คานต์ · เจเรอมี เบนทัม · ฟรีดริช ชไลเออร์มาเคอร์ · โยฮัน ก็อทลีพ ฟิชเทอ · เฮเกิล · ฟรีดริช ชิลเลอร์ · ฟรีดริช ฟอน ชเลเกิล · อาเทอร์ โชเพนเฮาเออร์ · เซอร์เอิน เคียร์เกอกอร์ · เฮนรี เดวิด ทอโร · ราล์ฟ วอลโด เอเมอร์สัน · จอห์น สจวร์ต มิลล์ · คาร์ล มาคส์ · มีฮาอิล บาคูนิน · ฟรีดริช นีทเชอ · วลาดีมีร์ โซโลวีฟ · วิลเลียม เจมส์ · วิลเฮล์ม ดิลเทย์ · เพิร์ซ · กอทท์ลอบ เฟรเกอ · เอดมุนด์ ฮุสเซิร์ล · อองรี แบร์ซง · แอนสท์ คัสซิเรอร์ · จอห์น ดิวอี · เบนาเดตโต โกรเช · โคเซ ออร์เตกา อี กัสเซต · แอลฟริด นอร์ท ไวต์เฮด · เบอร์ทรันด์ รัสเซลล์ · ลุดวิจ วิทท์เกนชไตน์ · แอนสท์ บลอค · เกออร์ก ลูคัช · มาร์ติน ไฮเดกเกอร์ · รูดอล์ฟ คาร์นาพ · ซีโมน แวย · มอรีซ แมร์โล-ปงตี · ฌ็อง-ปอล ซาทร์ · ไอย์น แรนด์ · ซีมอน เดอ โบวัวร์ · จอร์จ บาไตลล์ · ธีโอดอร์ อดอร์โน · มักซ์ ฮอร์คไฮเมอร์ · ฮานนาห์ อเรนดท์ · กอร์เนลีอุส กาสโตรีอาดิส |  |