*บทความนี้มีชื่อเป็นภาษาอื่น หรือใช้อักษรในภาษาอื่น เนื่องจากต้องการคงไว้ตามต้นฉบับ หรือไม่มีชื่อภาษาไทยที่เหมาะสม*

บทความนี้อ้างอิงคริสต์ศักราช/คริสต์ทศวรรษ/คริสต์ศตวรรษ ซึ่งเป็นสาระสำคัญของเนื้อหา

**ad hominem** ซึ่งเป็นคำย่อจาก ***argumentum ad hominem*** เป็นรูปแบบการให้เหตุผลหลายอย่างซึ่งโดยมากเป็นเหตุผลวิบัติอรูปนัย
ปกติหมายถึงยุทธวิธีทางวาทศิลป์ที่ผู้พูดโจมตีอุปนิสัย แรงจูงใจ/เจตนา หรือลักษณะอื่นๆ ของอีกฝ่ายที่กำลังให้เหตุผล แทนที่จะโจมตีสาระของการให้เหตุผลเอง 
เป็นการเลี่ยงการสืบหาเหตุผลจริงๆ เป็นการเบี่ยงเบนความสนใจโดยโจมตีบุคคลและมักจะใช้อุปนิสัยหรือพื้นเพของฝ่ายตรงข้ามที่ไม่เข้าประเด็นแต่สร้างอารมณ์
มีรูปแบบสามัญคือ "ก" อ้าง "ข้อเท็จจริง" แล้ว "ข" ก็อ้างว่า "ก" มีนิสัย มีคุณสมบัติ มีรูปร่างกายเป็นต้นที่น่ารังเกียจ 
เป็นการพูดนอกประเด็นแล้วก็สรุปว่า "ก" พูดไม่ถูก โดยไม่กล่าวถึงประเด็นอะไรๆ ที่กำลังโต้แย้ง 

ในการโต้เถียงทางปรัชญาโดยเฉพาะบางอย่าง 
*ad hominem* อาจหมายถึงยุทธิวิธีทางวิภาษวิธีที่ใช้ความเชื่อและเหตุผลของอีกฝ่ายเพื่อโต้แย้งอีกฝ่ายเอง โดยไม่ได้ยอมรับความสมเหตุสมผลของความเชื่อและเหตุผล

มีการศึกษาการให้เหตุผลแบบ *ad hominem* มาอย่างช้าตั้งแต่สมัยกรีซโบราณแล้ว
นักปรัชญาชาวอังกฤษ จอห์น ล็อก ได้รื้อฟื้นการศึกษาเหตุผลวิบัตินี้ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 17 
นักการเมืองในปัจจุบันมักโจมตีฝ่ายตรงข้ามด้วย *ad hominem* โดยอาจสรุปลงเป็นชื่อเล่นที่ดูถูก

ประวัติ
-------

อาริสโตเติล (384-322 ก่อนคริสต์ศักราช) ได้เครดิตว่าเป็นผู้แยกแยะการให้เหตุผลที่โต้แย้งบุคคล กับที่โต้แย้งเหตุผล

การให้เหตุผลแบบ *ad hominem* ในรูปแบบต่างๆ ได้ศึกษามาตั้งแต่สมัยกรีซโบราณ เช่น ดังที่พบในงานของอาริสโตเติล
แต่ปกติก็จะไม่ใช่รูปแบบที่หมายถึงในปัจจุบัน

นักปรัชญาชาวอังกฤษจอห์น ล็อก และผู้รู้รอบด้านคือกาลิเลโอ กาลิเลอีได้รื้อฟื้นการศึกษาเหตุผลวิบัตินี้ในยุโรป แต่ก็ยังไม่ได้มุ่งเหตุผลวิบัติในรูปแบบที่หมายถึงในปัจจุบัน 
ต่อมาในกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 นักตรรกะชาวอังกฤษริชาร์ด เวตลีย์ จึงได้ให้นิยามกว้างๆ ที่เริ่มเข้ากันกับความหมายที่ใช้ในปัจจุบัน 
เขาระบุว่าเป็นการให้เหตุผลที่ "มุ่งสถานการณ์ อุปนิสัย ความเห็นที่ประกาศ หรือพฤติกรรมในอดีตของบุคคล"

ในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 เป็นอย่างช้า *ad hominem* ก็ได้ความหมายแล้วว่าเป็นเหตุผลวิบัติทางตรรกะ ซึ่งผู้โต้แย้งโจมตีฝ่ายตรงข้ามแทนที่จะพิสูจน์การให้เหตุผลว่าไม่ถูกต้อง
แต่ตอนปลายคริสต์ศตวรรษ นักปรัชญาชาวออสเตรเลียชาลส์ แฮมบลิน ก็ได้โต้แย้งนิยามทำนองนี้ 
เขาระบุว่า การโจมตีบุคคลเมื่อให้เหตุผล ไม่จำเป็นต้องทำให้เป็นเหตุผลวิบัติถ้าข้อความโจมตีนั้นๆ ไม่ได้ใช้เป็นข้อตั้งที่นำไปสู่ข้อสรุป 
แต่ข้อวิจารณ์นี้ก็ไม่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง
ในปัจจุบัน ยกเว้นในด้านปรัชญาโดยเฉพาะๆ 
คำนี้หมายถึงการโจมตีอุปนิสัยหรือลักษณะของบุคคลเพื่อใช้ปฏิเสธการให้เหตุผลของบุคคลนั้น

ศัพท์
-----

วลีภาษาละตินว่า *argumentum ad hominem* แปลว่า "การให้เหตุผลโต้แย้งบุคคล"
ส่วนวลี *ad mulierem* และ *ad feminam* ใช้เมื่อโต้แย้งผู้หญิงโดยเฉพาะ
แต่จริงๆ คำว่า *hominem* (มีรากเป็น *homo*) ก็มีเพศเป็นกลางอยู่แล้วในภาษาละติน

รูปแบบ
------

เหตุผลวิบัติ *ad hominem* จัดเป็นเหตุผลวิบัติอรูปนัย โดยเฉพาะจัดเป็นเหตุผลวิบัติโดยกำเนิด ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเหตุผลวิบัติโดยประเด็น

*ad hominem* อาจแบ่งเป็นหมวดต่างๆ เช่น *tu quoque*, ตามสถานการณ์, ผิดเพราะเป็นพรรคพวก และแบบด่าว่า 
ทั้งหมดมีโครงคล้ายกับ *ad hominem* ธรรมดา ซึ่งก็คือแทนที่จะโต้แย้งการให้เหตุผล แต่กลับไปโจมตีอุปนิสัยของอีกฝ่าย แล้วสรุปว่านี่เป็นเหตุผลเพียงพอเพื่อปฏิเสธข้ออ้างของอีกฝ่าย

### *Tu quoque*

*Ad hominem tu quoque* (แปลตามศัพท์ว่า "คุณเช่นกัน") เป็นการตอบโต้การถูกโจมตีด้วย *ad hominem* โดยโจมตีอีกฝ่ายหนึ่งกลับด้วย *ad hominem*
มีรูปแบบเป็น

* ก อ้างว่า *a*
* ข โจมตีลักษณะของ ก ว่ามีลักษณะ *x* ซึ่งแย่
* ก โจมตี ข กลับโดยอ้างว่าก็มีลักษณะ *x* เหมือนกัน

ศาสตราจารย์ทางปรัชญาได้แสดงตัวอย่างของรูปแบบที่กล่าว คือ 
นักธุรกิจผู้เป็นนักการเมืองด้วยได้ไปให้การบรรยายที่มหาวิทยาลัยว่าบริษัทของเขาดีอย่างไร และว่าระบบบ้านเมืองกำลังดำเนินไปด้วยดีขนาดไหน 
นักศึกษาถามเขาว่า "มันจริงไหมว่า ท่าน สส. กับบริษัทของท่าน สส. ได้ขายอาวุธให้แก่ผู้ปกครองของประเทศโลกที่สาม ผู้ใช้อาวุธนั้นทำร้ายประชาชนของตนเอง"
นักธุรกิจตอบว่า "มันจริงไหมว่า มหาวิทยาลัยของนักศึกษาได้รับเงินทุนจากบริษัทเดียวกันที่นักศึกษาอ้างว่า ขายอาวุธให้แก่ประเทศเหล่านั้น นักศึกษาก็ไม่ใช่บริสุทธิ์ผุดผ่องเหมือนกัน"
การโจมตีแบบ *ad hominem* ของนักศึกษาเข้าประเด็นกับสิ่งที่นักธุรกิจพยายามจะแสดง ดังนั้นจึงไม่ใช่เหตุผลวิบัติ 
แต่การโจมตีนักศึกษาไม่เข้าประเด็นกับสิ่งที่กำลังพูดนั้น
ดังนั้น การโจมตีของนักธุรกิจแบบ *tu quoque* จึงเป็นเหตุผลวิบัติ

*tu quoque* ยังอาจมีนิยามอื่น
คือเป็นเหตุผลวิบัติที่เกิดเมื่อโต้แย้งการให้เหตุผลโดยอาศัยประวัติของอีกฝ่าย
เป็นการให้เหตุผลที่ไม่สมเหตุสมผลเช่นกันเพราะไม่ได้พิสูจน์ข้อตั้งเดิมว่าเป็นเท็จ 
แม้ข้อตั้งของเหตุผลวิบัติอาจจะเป็นจริง แต่ความจริงฝ่ายตรงข้ามก็อาจจะเป็นเพียงคนพูดอย่างทำอย่าง หรือว่าอาจจะเป็นคนที่ได้เปลี่ยนใจ แต่ก็ไม่ได้ทำข้อความดั้งเดิมให้น่าเชื่อถือน้อยลงในมุมมองของตรรกะ
ตัวอย่างคือ เมื่อแพทย์แนะนำให้คนไข้ลดน้ำหนัก แต่คนไข้อ้างว่าไม่จำเป็น เพราะหมอก็น้ำหนักเกินเหมือนกัน

### ตามสถานการณ์

ad hominem ตามสถานการณ์เป็นการให้เหตุผลว่า คนที่มีอะไรบางอย่างเช่น การงาน ความร่ำรวย ทรัพย์สมบัติ หรือความสัมพันธ์ จะมีโอกาสมีจุดยืนบางอย่างมากกว่า 
เป็นการโจมตีฝ่ายตรงข้ามว่ามีความเอนเอียง/อคติ
แต่ก็เหมือนกับ *ad hominem* ประเภทอื่นๆ ว่า การโจมตีสถานการณ์อาจจะเป็นเหตุผลวิบัติหรือไม่ก็ได้ 
เพราะความเอนเอียงไม่จำเป็นต้องทำให้การให้เหตุผลไม่สมเหตุสมผล ความเป็นเหตุผลวิบัติจึงไม่แน่นอน
นี่เหลื่อมกับเหตุผลวิบัติโดยกำเนิดซึ่งเป็นการให้เหตุผลว่าข้ออ้างไม่ถูกต้องเพราะแหล่งที่มา 
แต่ก็อาจเป็นการให้เห็นเหตุผลที่ดี ถ้าข้อตั้งถูกต้องและความเอนเอียงก็เข้าประเด็นกับการให้เหตุผล

ตัวอย่างง่ายๆ อย่างหนึ่งคือ พ่ออาจจะบอกลูกสาวว่าไม่ให้สูบบุหรี่เพราะจะเสียสุขภาพ เธอชี้ว่าแม้พ่อเองก็เป็นคนสูบบุหรี่ 
แต่นี่ก็ไม่ได้เปลี่ยนความเป็นจริงว่า การสูบบุหรี่อาจก่อโรคต่างๆ 
ความไม่คงเส้นคงว่าของพ่อไม่ใช่เหตุผลที่สมควรในการปฏิเสธข้ออ้างของเขา

*ad hominem* โดยสถานการณ์ อาจไม่ใช่เหตุผลวิบัติ 
เช่นในกรณีที่ ก โจมตีบุคลิกภาพของ ข ผู้มีข้ออ้าง 1 โดยที่บุคลิกภาพของ ข ก็เข้าประเด็นกับข้ออ้าง 1 ด้วย 
มีตัวอย่างเป็นพยานในศาล ถ้าพยานเคยถูกจับได้ว่าโกงและโกหกมาก่อน ศาลควรจะเชื่อคำของพยานว่าเป็นความจริงเลยหรือไม่ ไม่ควร

### ผิดเพราะเป็นพรรคพวก

การโทษว่าผิดเพราะเป็นพรรคพวก (guilt by association) เป็นการโทษอีกฝ่ายว่าผิดเพราะมีความสัมพันธ์กับบุคคลหรือกลุ่มที่ถูกดิสเครดิตไปแล้ว อาจจัดเป็นเหตุวิบัติแบบ *ad hominem* รูปแบบหนึ่งที่โจมตีแหล่งที่มาเพราะมีความคิดเห็นคล้ายกัน
โดยมีรูปแบบดังต่อไปนี้

1. ก อ้างว่า 1
2. ก มีความสัมพันธ์กับกลุ่ม ข ซึ่งมีชื่อเสียงไม่ดี
3. ดังนั้น ความเห็นของ ก จึงไม่น่าเชื่อถือ

มีตัวอย่างเป็นการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐ พ.ศ. 2551 ที่ผู้สมัครชิงตำแหน่งรองประธานาธิบดีแซราห์ เพลิน โจมตีบารัก โอบามาว่าได้เคยร่วมงานกับบิล แอรส์ ผู้เป็นผู้นำกลุ่มก่อการร้าย Weather Underground ตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1960
แม้โอบามาจะได้ประณามการก่อการร้ายทุกอย่าง ฝ่ายตรงข้ามก็ยังโทษเขาฐานเป็นพรรคพวก
ความผิดฐานเป็นพวกมักใช้ในการโต้แย้งทางสังคมและการเมือง 
โดยยังเกิดหลังเหตุการณ์สำคัญๆ อีกด้วยเช่น เรื่องอื้อฉาวหรือการก่อการร้าย 
ตัวอย่างเช่น การโจมตีคนอิสลามในสหรัฐได้เกิดมากสุดหลังวินาศกรรม 11 กันยายน

### *ad hominem* แบบด่าว่า

*ad hominem* แบบด่าว่าจัดว่าแย่สุดในลำดับขั้นความขัดแย้งกันของเกรแฮม (Graham's Hierarchy of Disagreement)

*ad hominem* แบบด่าว่าเป็นการโจมตีอุปนิสัยของฝ่ายตรงข้ามโดยตรง 
นอกจากจะเป็นเหตุผลวิบัติแล้วยังไร้ประโยชน์อีกด้วย เพราะจะคุยกันดีๆ ไม่ได้หลังจากนั้น
ประเด็นสำคัญในการตรวจสอบว่าเป็นเหตุผลวิบัติแบบ *ad hominem* หรือไม่ก็คือให้ดูว่า คำกล่าวโทษบุคคลนั้นจริงหรือไม่และเข้าประเด็นกับการให้เหตุผลหรือไม่ 
ตัวอย่างก็คือการซักพยานในศาล ที่ทนายซักค้านพยาน แล้วแสดงว่าพยานได้ถูกตัดสินในอดีตว่าโกหกศาล
ถ้าข้อสรุปของทนายคือพยานกำลังโกหก นี่ก็จะเป็นเหตุผลวิบัติ 
แต่ถ้าข้อสรุปก็คือพยานเชื่อถือไม่ได้ นี้ไม่ใช่เหตุผลวิบัติ

### การให้เหตุผลโดยอาศัยการยอมรับ (argument from commitment)

การให้เหตุผลแบบ *ad hominem* โดยอาศัยการยอมรับ (argument from commitment) เป็นการให้เหตุผลที่สมเหตุสมผลโดยเป็นยุทธวิธีทางวิภาษวิธี ที่ใช้ความเชื่อ ความเชื่อมั่น และข้อสมมุติของอีกฝ่ายเพื่อโต้แย้งกับบุคคลนั้นเอง 
คือใช้เหตุผลซึ่งอาศัยสิ่งที่อีกฝ่ายเชื่อว่าเป็นจริง 
เป็นรูปแบบที่พบในการโต้แย้งทางปรัชญาโดยเฉพาะๆ ก่อนคริสต์ศตวรรษที่ 20
มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า *ex concessis* argument (แปลว่า การให้เหตุผลจากสิ่งที่ได้ยอมรับแล้ว)

ในการโต้แย้ง
------------

เหตุผลวิบัติแบบ *ad hominem* จัดว่าไม่สุภาพ และไม่ช่วยสร้างบรรยากาศที่ดีในการโต้แย้ง
เป็นการโจมตีอุปนิสัยของอีกฝ่าย ผู้มักจะรู้สึกว่าต้องป้องกันตนเองจากการถูกกล่าวโทษว่าพูดอย่างทำอย่าง 
มันได้ผลจนถูกนำไปใช้ทางการเมืองอย่างแพร่หลาย
แต่เพราะมองว่าไม่ดีและเป็นลูกเล่นสกปรก จึงได้ชื่อไม่ดีว่าเป็นเหตุวิบัติอย่างแน่นอน

นักเขียนเรื่องการเมืองอิสราเอลได้อธิบายรูปแบบการโจมตีอีกสองอย่างที่สามัญในช่วงการเลือกตั้ง 
ซึ่งอาศัยความจำที่มีร่วมกันระหว่างผู้โจมตีกับผู้ฟัง 
อย่างแรกคือ *ad hominem* โดยแบบอย่าง คือแบบอย่างหรือประวัติที่เคยมีมาก่อนของอีกฝ่ายทำให้อีกฝ่ายไม่คู่ควรกับตำแหน่ง
เช่น "คู่แข่งของผมผิดพลาด (ตามการกล่าวหา) ในอดีต ดังนั้นเขาจึงผิดพลาดในปัจจุบัน"
อย่างที่สองเป็น *ad hominem* โดยพฤติกรรม คือ "คู่แข่งของผมไม่ได้ให้เหตุผลอย่างบังควรในอดีต ดังนั้นตอนนี้ เขาก็ไม่บังควรเหมือนกัน"
การโจมตีเช่นนี้อาศัยการที่ผู้ฟังไม่เห็นอย่างชัดเจนว่าทั้งสองฝ่ายกล่าวข้อความเท็จมากน้อยขนาดไหน

ข้อวิจารณ์ในความเป็นเหตุผลวิบัติ
--------------------------------

การให้เหตุผลแบบ *ad hominem* จริงๆ ไม่ได้เป็นเหตุวิบัติเสมอไป ในบางกรณี พฤติกรรม อุปนิสัย แรงจูงใจเป็นต้น อาจเป็นประเด็นที่ถูกต้องตามเหตุผลและเข้าประเด็น
เช่น เมื่อมันเกี่ยวกับการพูดอย่างทำอย่างของบุคคลนั้น

ดูเพิ่ม
-------

* iconสถานีย่อยปรัชญา

* การอ้างอำนาจ
* ข่าวปลอม
* เรดเฮร์ริง
* ชื่อเสียง
* หุ่นฟาง

อ้างอิง
-------

1. ↑  
Walton 2001, p. 208; Tindale 2007, p. 82.
2. ↑  Tindale 2007, p. 82.
3. ↑  Nuchelmans 1993, p. 43.
4. ↑  Walton 2001, pp. 208–210.
5. ↑  van Eemeren & Grootendorst 2015, pp. 615–626.
6. ↑  Walton 2001, p. 210.
7. ↑  Tindale 2007, p. 91.
8. ↑  
Olivesi 2010; Sommers 1991.
9. ↑  Lewis & Short 1879, p. 859-860.
10. ↑  
Walton 2008, p. 190; Bowell & Kemp 2010, pp. 201-213; Copi 1986, pp. 112-113.
11. ↑  van Eemeren 2001, p. 142.
12. ↑  
Wrisley 2019, p. 88; Walton 2015, pp. 431-435; Lavery & Hughes 2008, p. 132.
13. ↑  Wrisley 2019, p. 89.
14. ↑  Wrisley 2019, pp. 89–91.
15. ↑  Tindale 2007, pp. 94–96.
16. ↑  
Walton 1998, pp. 18-21; Wrisley 2019, pp. 77-78.
17. ↑  Walton 2001, p. 211.
18. ↑  Walton 2001, p. 213.
19. 1 2  Walton 1998, pp. 18–21.
20. 1 2  Kolb 2019, pp. 351–352.
21. ↑  Tindale 2007, pp. 92–93.
22. ↑  Hansen 2019, 1. The core fallacies.
23. ↑  Walton 2006, p. 123.
24. ↑  Wrisley 2019, pp. 86–87.
25. ↑  Merriam-Webster 2019, note1.
26. ↑  Walton 2001.
27. ↑  Weston 2018, p. 82.
28. ↑  Walton 2006, p. 122.
29. ↑  Orkibi 2018, pp. 497–498.
30. ↑  Walton 2008, p. 170.

### อ้างอิงอื่นๆ

* Bowell, Tracy; Kemp, Gary (2010). *Critical Thinking: A Concise Guide*. Abingdon, Oxon: Routledge. ISBN 978-0-415-47183-1.
* Copi, Irving M. (1986). *Informal Logic*. Macmillan. ISBN 978-0-02-324940-2.
* Hansen, Hans (2019). "Fallacies". ใน Zalta, Edward N. (บ.ก.). *The Stanford Encyclopedia of Philosophy*.
* Kolb, Leigh (2019). "Guilt by Association". ใน Robert Arp; Steven Barbone; Michael Bruce (บ.ก.). *Bad Arguments: 100 of the Most Important Fallacies in Western Philosophy*. Wiley Blackwell. pp. 351–353. doi:10.1002/9781119165811.ch83. ISBN 978-1-119-16580-4. S2CID 187211421.
* Lavery, Jonathan; Hughes, Willam (2008-05-27). *Critical Thinking, fifth edition: An Introduction to the Basic Skills*. Broadview Press. ISBN 978-1-77048-111-4.
* Lewis, Charlton; Short, Charles (1879). *A Latin Dictionary*. Nigel Gourlay. ISBN 9781999855789.
* Merriam-Webster (2019). "Definition of Ad Hominem". สืบค้นเมื่อ 2020-01-08.
* Nuchelmans, Gäbriel (1993). "On the Fourfold Root of the *Argumentum ad Hominem*". ใน Krabbe, Erik C. W.; Dalitz, Renée José; Smit, Pier (บ.ก.). *Empirical Logic and Public Debate*.
* Olivesi, Aurélie (2010-04-05). "L'interrogation sur la compétence politique en 2007 : une question de genre ?". *Quaderni* (ภาษาฝรั่งเศส) (72): 59–74. doi:10.4000/quaderni.486. ISSN 0987-1381.
* Orkibi, Eithan (2018-02-27). "Precedential Ad Hominem in Polemical Exchange: Examples from the Israeli Political Debate". *Argumentation*. **32** (4): 485–499. doi:10.1007/s10503-018-9453-2. ISSN 0920-427X. S2CID 254261480.
* Sommers, Christina (March 1991). "Argumentum ad feminam". *Journal of Social Philosophy* (ภาษาอังกฤษ). **22** (1): 5–19. doi:10.1111/j.1467-9833.1991.tb00016.x. ISSN 0047-2786.
* Taylor, Charles (1995). "Explanation and Practical Reason". *Philosophical Arguments*. Harvard University Press. pp. 34–60. ISBN 9780674664760.
* Tindale, Christopher W. (2007-01-22). *Fallacies and Argument Appraisal*. Cambridge University Press. ISBN 978-1-139-46184-9.
* van Eemeren, F. H. (2001). *Crucial Concepts in Argumentation Theory*. Amsterdam University Press. ISBN 978-90-5356-523-0.
* van Eemeren, Frans H.; Grootendorst, Rob (2015). "The History of the Argumentum Ad Hominem Since the Seventeenth Century". *Argumentation Library*. Cham: Springer International Publishing. doi:10.1007/978-3-319-20955-5\_32. ISBN 978-3-319-20954-8. ISSN 1566-7650.
* Walton, Douglas N. (1998). *Ad Hominem Arguments*. University of Alabama Press. ISBN 978-0-8173-0922-0.
* Walton, Douglas N. (2001). "Argumentation Schemes and Historical Origins of the Circumstantial Ad Hominem Argument" (PDF). *Argumentation*. **15** (2): 207–221. doi:10.1023/A:1011120100277. ISSN 0920-427X. S2CID 16864574.
* Walton, Douglas N. (2006). *Fundamentals of Critical Argumentation*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-82319-7.
* Walton, Douglas N. (2008). *Informal Logic: A Pragmatic Approach*. Cambridge University Press.
* Walton, Douglas N. (2015-04-27). "informal logic". ใน Audi Robert (บ.ก.). *The Cambridge Dictionary of Philosophy*. Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-01505-0.
* Weston, Anthony (2018). *A Rulebook for Arguments*. Hackett Publishing Company, Incorporated. ISBN 978-1-62466-655-1.
* Wong, Andrew David (2017). *Unmitigated Skepticism: The Nature and Scope of Pyrrhonism* (PDF) (วิทยานิพนธ์). University of California.
* Wrisley, George (2019). "Ad Hominem: Circumstantial". ใน Robert Arp; Steven Barbone; Michael Bruce (บ.ก.). *Bad Arguments: 100 of the Most Important Fallacies in Western Philosophy*. Wiley Blackwell. pp. 77–82. doi:10.1002/9781119165811.ch9. ISBN 978-1-119-16580-4. S2CID 171674012.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Ad hominem ที่ PhilPapers
* Argumentum Ad Hominem

| * ด
* ค
* ก
เหตุผลวิบัติ |
| --- |
| แบบรูปนัย | 

|  |  |
| --- | --- |
| In propositional logic | 
* Affirming a disjunct
* Affirming the consequent
* Denying the antecedent
* Argument from fallacy
* Masked man
* Mathematical fallacy

 |
| In quantificational logic | 
* Existential
* Illicit conversion
* Proof by example
* Quantifier shift

 |
| Syllogistic fallacy | 
* Affirmative conclusion from a negative premise
* Exclusive premises
* Existential
* Necessity
* Four terms
* Illicit major
* Illicit minor
* Negative conclusion from affirmative premises
* Undistributed middle

 |

 |
| แบบอรูปนัย | 

|  |  |
| --- | --- |
| การพูดกำกวม | 
* Equivocation
* ความสมมูลเท็จ
* การให้แหล่งข้อมูลเท็จ
* การอ้างคำพูดนอกบริบท
* Loki's Wager
* No true Scotsman
* Reification

 |
| การให้เหตุผลเป็นวง | 
* การให้เหตุผลเป็นวง / Begging the question
* Loaded language
	+ Leading question
* Compound question / Loaded question / Complex question
* No true Scotsman

 |
| ทางเลือกเป็นคู่ | 
* ทวิบถเท็จ
	+ เหตุผลวิบัติโดยอุดมคติเพ้อฝัน
* การไม่ยอมรับคู่ทางเลือก
* Suppressed correlative

 |
| Illicit transference | 
* Composition
* Division
* Ecological

 |
| *Secundum quid* | 
* Accident
* Converse accident

 |
| การวางนัยทั่วไปที่บกพร่อง | 
* หลักฐานโดยเรื่องเล่า
* ความเอนเอียงโดยการสุ่มตัวอย่าง
	+ เหตุผลวิบัติโดยหลักฐานไม่สมบูรณ์
	+ McNamara
* เหตุผลวิบัติโดยอัตราพื้นฐาน / Conjunction
* Double counting
* แนวเทียบปลอม
* Slothful induction
* ข้อยกเว้นอันท่วมท้น

 |
| Ambiguity | 
* Accent
* ความแม่นยำเท็จ
* Moving the goalposts
* Quoting out of context
* Slippery slope
* Sorites paradox
* Syntactic ambiguity

 |
| การให้เหตุที่น่าสงสัย | 
* Animistic
	+ Furtive
* สหสัมพันธ์ชี้ว่าเป็นเหตุ
	+ *Cum hoc*
	+ *Post hoc*
* เหตุผลวิบัติของนักการพนัน
	+ Inverse
* เหตุผลวิบัติเพราะการคืนสภาพ
* มีเหตุเดียว
* Slippery slope
* เหตุผลวิบัตินักแม่นปืนชาวเท็กซัส

 |
| การยกหรืออ้าง | 
* Law/Legality
* ก้อนหิน / Proof by assertion

|  |  |
| --- | --- |
| ผลที่ตามมา | 
* *Argumentum ad baculum*
* ความปรารถนา

 |
| อารมณ์ | 
* Fear
* Flattery
* ความใหม่
* Pity
* Ridicule
* Think of the children
* In-group favoritism
* Invented here / Not invented here
* Island mentality
* การอ้างความจงรักภักดี
* Parade of horribles
* Spite
* Stirring symbols
* Wisdom of repugnance

 |

 |
| เหตุผลวิบัติโดยอาศัยกำเนิด | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Ad hominem* | 
* Appeal to motive
* Association
	+ *Reductio ad Hitlerum*
		- Godwin's law
	+ *Reductio ad Stalinum*
* Bulverism
* Poisoning the well
* Tone
* *Tu quoque*
* Whataboutism

 |
| 
* อำนาจหน้าที่/ความเชี่ยวชาญ
	+ Accomplishment
	+ *Ipse dixit*
	+ Poverty / Wealth
* Etymology
* ธรรมชาติ
* Tradition / ความใหม่
	+ Chronological snobbery

 |

 |
| การยกผลที่ตามมา | 
* *Argumentum ad baculum*
* ความปรารถนาหรือความเชื่อที่อยู่เหนือเหตุผล

 |
| เหตุผลวิบัติโดยไม่เข้าประเด็น | 
* *Ad nauseam*
	+ Sealioning
* ทางสายกลาง
* *Argumentum ad populum*
* การอ้างก้อนหิน / Proof by assertion
* ข้อสรุปนอกประเด็น
* อาศัยเรื่องเล่า
* อาศัยการไม่พูดถึง
* อาศัยการไร้หลักฐานคัดค้าน
* Invincible ignorance
* Moralistic / Naturalistic
* Motte-and-bailey fallacy
* การใช้เหตุผลโดยเข้าข้าง
* เรดเฮร์ริง
	+ Two wrongs make a right
* กรณีพิเศษ
* หุ่นฟาง
* สำนวนจำเจ
* I'm entitled to my opinion

 |

 |
| 
* หมวดหมู่ Category

 |

| * ด
* ค
* ก
เทคนิกการโฆษณาชวนเชื่อ |
| --- |
| 
* *Ad hominem*
* Appeal to fear
* Atrocity propaganda
* Bandwagon effect
* Big lie
* Blood libel
* Buzzword
* การเซ็นเซอร์
* เหตุผลวิบัติโดยหลักฐานไม่สมบูรณ์
* Code word
* Demonizing the enemy
* Disinformation
* Dog-whistle politics
* Doublespeak
* Fake news
* Flag-waving
* Framing
* Gish gallop
* Glittering generality
* Historical negationism
* Historical revisionism
* Ideograph
* Indoctrination
* Lawfare
* Loaded language
* นิวสปีก
* Obscurantism
* Plain folks
* Propaganda of the deed
* การประชาสัมพันธ์
* Rally 'round the flag effect
* Slogan
* Spin
* Weasel word
* Whataboutism

 |