|  |  |
| --- | --- |
| ค.ศ. | บทความนี้อ้างอิงคริสต์ศักราช/คริสต์ทศวรรษ/คริสต์ศตวรรษ ซึ่งเป็นสาระสำคัญของเนื้อหา  |

**ยุทธนาวีที่ตราฟัลการ์** (อังกฤษ: Battle of Trafalgar, 21 ตุลาคม ค.ศ. 1805) เป็นการกระทำยุทธนาวีระหว่าง ราชนาวีอังกฤษกับกองเรือผสมของกองทัพเรือฝรั่งเศสร่วมกับกองทัพเรือสเปน ในช่วงสงครามประสานมิตรครั้งที่สาม (สิงหาคม-ธันวาคม 1805) ใน สงครามนโปเลียน (1803–1815)

กองเรือราชนาวีอังกฤษที่มีเรือรบแนวเส้นประจัญบาน 27 ลำภายใต้บัญชาการของพลเรือโทลอร์ดเนลสัน สามารถมีชนะเหนือกองเรือผสมฝรั่งเศส-สเปน 33 ลำ ภายใต้บัญชาการของ *พลเรือโท ปีแยร์-ชาร์ล วีลเนิฟว์* แห่งกองทัพเรือฝรั่งเศส ที่ชายฝั่งทางตะวันตกเฉียงใต้ของสเปน ทางตะวันตกของแหลมตราฟัลการ์ ซึ่งกองเรือฝรั่งเศสสูญเสียเรือรบไปถึง 22 ลำโดยที่ไม่สามารรถจมเรือรบอังกฤษแม้แต่ลำเดียว

ชัยชนะที่งดงามของอังกฤษครั้งนี้เป็นการยืนยันฐานะของราชนาวีอังกฤษที่ได้สั่งสมมาตลอดศตวรรษที่ 18 ในฐานะกองทัพเรือที่ทรงแสนยานุภาพที่สุด

จุดเริ่มต้น
-----------

หลังการปฏิวัติฝรั่งเศส จักรวรรดิฝรั่งเศสที่ 1 ภายใต้การนำของ จักรพรรดินโปเลียน โบนาปาร์ต กลายเป็นประเทศที่มีชื่อเสียงด้านการทหารโดดเด่นไปทั่วทวีปยุโรป นโปเลียนต้องการจะบุกเกาะอังกฤษเนื่องด้วยเชื่อว่าอังกฤษนั้นมีกองทัพบกที่อ่อนแอ และอังกฤษถือเป็นภัยคุกคามที่น่าเกรงสำหรับฝรั่งเศส เพราะอังกฤษมีกองทัพเรือที่ขึ้นชื่อว่าทรงแสนยานุภาพที่สุดในโลก ที่กองเรือฝรั่งเศสเคยพ่ายแพ้มาแล้วอย่างหมดท่า ซึ่งด้วยราชนาวีอังกฤษนี้เองทำให้อังกฤษมีศักยภาพพอที่จะโจมตีฝรั่งเศสรวมไปถึงประเทศใกล้เคียงได้อย่างง่ายดาย ดังนั้นแล้วฝรั่งเศสจึงหันไปร่วมมือกับสเปนที่เป็นพันธมิตร ซึ่งกองทัพเรือสเปนก็จัดว่าน่าเกรงขาม

เหตุการณ์
---------

### ก่อนการปะทะ

ราชนาวีอังกฤษสามารถปิดล้อมทะเลของฝรั่งเศสได้ ซึ่งนั่นเองส่งผลกระทบต่อการพาณิชย์ของฝรั่งเศสอย่างมาก ฝรั่งเศสเองก็เร่งระดมทรัพยากรป้อนกองทัพเรืออย่างมหาศาล กองทัพเรือฝรั่งเศสสามารถฝ่าวงล้อมของราชนาวีอังกฤษไปรวมกับกองเรือสเปนที่คาดิซได้ ในขณะที่นโปเลียนซ้อมกองทัพบกรออยู่ที่ชายฝั่งทางเหนือของฝรั่งเศส เตรียมยกพลขึ้นบกที่เกาะอังกฤษ 

พลเรือโทลอร์ดเนลสัน นำกองเรืออังกฤษไล่ตามกองเรือฝรั่งเศสที่ฝ่าวงล้อมมาได้ จนมาถึงคาดิซ ที่นั่นราชนาวีอังกฤษสามารถโอบล้อมกองเรือผสมฝรั่งเศส-สเปนไว้ได้ กองเรือผสมสามารถที่จะฝ่าวงล้อมหลวมๆของเนลสันมาได้ และมุ่งหน้าไปยังมหาสมุทรแอตแลนติก เพื่อที่กองเรือผสมจะไปรวมกับกองเรือฝรั่งเศสอีก 8 ลำ ซึ่งนั่นมากพอที่จะทลายแนวป้องกันช่องแคบอังกฤษ ลอร์ดเนลสัน นำกองเรืออังกฤษตามกองเรือผสมมาทัน ที่ตราฟัลการ์ โดยที่อังกฤษมีเรือรบ 27 ลำ และกองเรือผสมมี 33 ลำ

### แผนของลอร์ดเนลสัน

แผนภาพแสดงสถานการณ์ราวเที่ยงวัน   
   กองเรืออังกฤษ   เรือรบฝรั่งเศส   เรือรบสเปน
โดยทั่วไปแล้ว การกระทำยุทธนาวีของยุโรปสมัยนั้น จะทำใช้การแปรขบวนแบบ *แนวเส้นประจัญบาน* (อังกฤษ: line of battle, ↑↓) ที่กองเรือของทั้งสองฝั่งจะแล่นสวนกันในทางขนาน และแต่ละฝ่ายจะระดมยิงปืนใหญ่กราบเรือใส่กัน กองเรือทั้งสองจะแล่นเป็นเส้นขนานกันไปยิงปืนใหญ่แลกกันไป 

คืนก่อนการรบ ลอร์ดเนลสัน ได้ร่วมวางแผนกับเหล่าผู้บัญชาการเรือ และเขาไม่ยอมใช้วีธีการรบแบบที่ว่านี้ เพราะกองเรือฝ่ายตรงข้ามมีเรือมากกว่า และเรือหลายลำของกองเรือฝ่ายตรงข้ามนั้นมีขนาดและปริมาณปืนมากกว่าของกองเรืออังกฤษด้วย เนลสันจึงตัดสินใจจะแบ่งกองเรือของเขาออกเป็นสองกระบวน โดยที่กองเรือทั้งสองกระบวนนี้จะพุ่งไปตัดกับกระบวนของกองเรือผสมฝรั่งเศส-สเปนจากด้านข้าง ซึ่งการกระทำเช่นนั้นเป็นการบีบให้กองเรือผสมต้องสู้ ไม่สามารถแล่นหนีได้ แต่แผนนี้มีจุดด้อยตรงที่ว่า ระหว่างพุ่งเข้าหากองเรือผสม กองเรืออังกฤษจะถูกระดมยิงใส่โดยที่ไม่สามารถตอบโต้ได้เลย ซึ่งแน่นอนว่าเรือที่นำกระบวนกองเรืออังกฤษนั้นจะเสียหายมากที่สุด มีโอกาสสูงที่จะอัปปางก่อนถึงกองเรือผสม

### วันปะทะ

พลเรือโท ลอร์ดเนลสัน (ล่างขวา) ถูกยิงขณะที่บัญชาการอยู่บนดาดฟ้าเรือ *HMS Victory*
เช้าวันรุ่งขึ้นกองเรืออังกฤษทำตามแผน ลอร์ดเนลสัน นำเรือธงของตนชื่อ เรือหลวงวิกตอรี (*HMS Victory*) มาเป็นเรือหัวกระบวนในแถวแรก คอลลิงวูด รองแม่ทัพของเนลสันก็นำเรือของตน *HMS Royal Sovereign* มานำหัวกระบวนในแถวที่สอง กองเรืออังกฤษพุ่งฝ่าดงกระสุนเข้าหากองเรือผสม ก่อนเข้าปะทะเนลสันให้ธงสัญญาณของเรือหลวงวิคตอรีแปรสัญญาณว่า "อังกฤษหวังว่าทุกนายจะทำตามหน้าที่" (England expects that every man will do his duty)

เนื่องจากวันนั้นกระแสลมอ่อน กองเรืออังกฤษใช้เวลาเกือบชั่วโมงในการฝ่าเข้าหากองเรือผสม เรืออังกฤษบางลำโดนยิงเสากระโดงหักแล่นไปไหนไม่ได้ แต่เนื่องจากกองเรืออังกฤษเข้าปะทะเป็นเส้นตรง กองเรือผสมจึงยิงได้แต่เรืออังกฤษลำหน้าๆเท่านั้น เมื่อกระบวนเรืออังกฤษสามารถทะลวงกระบวนทัพของกองเรือผสมได้ ก็เปิดฉากระดมยิงปืนใหญ่ทั้งสองกราบใส่กองเรือผสม โดยที่เรืออังกฤษลำหลังๆซึ่งไม่ได้รับความเสียหายเลยก็รีบเข้ามาช่วยระดมยิงกองเรือผสม ผลก็คือกระบวนทัพของกองเรือผสมส่วนกลางกับส่วนหลังนั้นโดนกองเรืออังกฤษเข้าโจมตีโดยที่กองเรือผสมส่วนหน้าไม่สามารถช่วยเหลือได้ เพราะการจะช่วยกองเรือส่วนหลังจะต้องกลับไปอ้อมเรือมาซึ่งเสียเวลามากและคงจะไม่ทันการ ดังนั้นแล้ว กองเรือส่วนหน้าจึงตัดสินใจหนีไป ระหว่างการรบนี้ ลอร์ดเนลสันถูกยิงเข้ากระทบหัวไหล่ทะลุตัดกระดูกสันหลัง เขาถูกนำพาตัวลงไปห้องใต้ดาดฟ้าทันที การรบดำเนินไปจนชัยชนะมาเยือนราชนาวีอังกฤษ หลังเนลสันทราบผลการรบ เขาก็ถึงแก่กรรมราว 16.30 น. ราวสามชั่วโมงหลังถูกยิง

### หลังการปะทะ

ภายหลังข่าวชัยชนะไปถึงกรุงลอนดอน ชาวอังกฤษปลาบปลื้มยินดีในชัยชนะครั้งนี้เป็นอย่างมาก อังกฤษไม่ต้องกลัวการยกพลขึ้นบกของนโปเลียนอีก เนื่องด้วยกองเรือที่เหลือของฝรั่งเศสนั้นไม่มากพอที่จะพิชิตอังกฤษอีกต่อไป

เมื่อนโปเลียนสูญเสียกองเรือผสมนี้ไป ทำให้ความหวังของนโปเลียนที่จะยึดเกาะอังกฤษก็ล่มไปด้วย กองทัพของนโปเลียนที่รอบุกอังกฤษ ซึ่งตอนแรกตั้งชื่อว่า *Armée de l'Angleterre* (กองทัพแห่งอังกฤษ) ถูกเปลี่ยนชื่อใหม่เป็น *Grande Armée* (กองทัพใหญ่) แล้วนำทัพนี้เดินทางไปทางตะวันออก ซึ่งกองทัพของนโปเลียนนี้สามารถพิชิตดินแดนต่างๆได้อย่างไพศาล จนกลายเป็นที่หวั่นเกรงไปทั้งทวีป

อ้างอิง
-------

1. ↑  Adkin 2007, p. 524 harvnb error: no target: CITEREFAdkin2007 (help).
2. 1 2  Adkins 2004, p. 190 harvnb error: no target: CITEREFAdkins2004 (help).
3. ↑  Hibbert 1994, p. 376 harvnb error: no target: CITEREFHibbert1994 (help).

คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**ยุทธนาวีที่ตราฟัลการ์**

| * ด
* ค
* ก
สงครามนโปเลียน |
| --- |
| 
* **สหสัมพันธมิตรครั้งที่สาม**
* **สหสัมพันธมิตรครั้งที่สี่**
* **สงครามคาบสมุทร**
* **สหสัมพันธมิตรครั้งที่ห้า**
* **การรุกรานรัสเซียโดยฝรั่งเศส**
* **สหสัมพันธมิตรครั้งที่หก**
* **สหสัมพันธมิตรครั้งที่เจ็ด**

 |
| คู่สงคราม | 

|  |  |
| --- | --- |
| ฝรั่งเศสรวมถึง รัฐบริวารและพันธมิตร | 
* ฝรั่งเศส
* กองทหารชาวโปแลนด์
* อิตาลี
* ฮอลแลนด์
* อิทรูเรีย
* สมาพันธ์สวิต
* เนเปิลส์
* สมาพันธรัฐแห่งแม่น้ำไรน์
	+ บาวาเรีย
	+ ซัคเซิน
	+ เวสต์ฟาเลีย
	+ เวือร์ทเทิมแบร์ค
* เดนมาร์ก–นอร์เวย์
* จักรวรรดิออตโตมัน
* เปอร์เซีย
* สเปน

 |
| กองทัพประสานมิตร | 
* สหราชอาณาจักร
* ออสเตรีย
* รัสเซีย
* ปรัสเซีย
* สเปน
* โปรตุเกส
* ซิซิลี
* รัฐสันตะปาปา
* จักรวรรดิออตโตมัน
* เปอร์เซีย
* ซาร์ดิเนีย
* สวีเดน
* สหเนเธอร์แลนด์
* เบราน์ชไวค์
* ฮันโนเฟอร์
* นัสเซา
* ฝรั่งเศสนิยมบูร์บง

 |

 |
| ผู้นำทางการเมืองและการทหาร | 

|  |  |
| --- | --- |
| ฝรั่งเศสรวมถึง รัฐบริวารและพันธมิตร | 
* นโปเลียนที่ 1 แห่งฝรั่งเศส
* หลุยส์-อาแล็กซ็องดร์ แบร์ตีเย
* ฌออากีม มูว์รา
* หลุยส์-นีกอลา ดาวู
* ฌ็อง ลาน
* อ็องเดร มาเซนา
* มีแชล แน
* ฌ็อง-เดอ-ดีเยอ ซูลต์
* โฌแซ็ฟ โบนาปาร์ต
* หลุยส์ โบนาปาร์ต
* เยอโรม โบนาปาร์ต
* ยูแซฟ ปอญาตอฟสกี
* เออแฌน เดอ โบอาร์แน
* มัคซีมีลีอานที่ 1 โยเซ็ฟ แห่งบาวาเรีย
* ฟรีดริช เอากุสท์ที่ 1 แห่งซัคเซิน
* ฟรีดริชที่ 1 แห่งเวือร์ทเทิมแบร์ค
* เฟรเดอริกที่ 6 แห่งเดนมาร์ก

 |
| กองทัพฝ่ายประสานมิตร | 
* ดยุกแห่งเวลลิงตัน
* โฮราชิโอ เนลสัน
* ฟรันทซ์ที่ 2 แห่งโรมันอันศักดิ์สิทธิ์
* อาร์ชดยุกคาร์ล
* เจ้าชายแห่งชวาร์ทเซินแบร์ค
* อาร์ชดยุกยอห์นแห่งออสเตรีย
* อเล็กซานเดอร์ที่ 1 แห่งรัสเซีย
* มีฮาอิล คูตูซอฟ
* ไมเคิล อังเดรีย บาร์เคลย์ เดอ โทลล์
* เจ้าชายบากราตีออน
* กราฟแห่งเบ็นนิชเซิน
* ฟรีดริช วิลเฮ็ล์มที่ 3 แห่งปรัสเซีย
* เก็พฮาร์ท ฟ็อน บลึชเชอร์
* ดยุกแห่งเบราน์ชไวค์
* เฟร์นันโดที่ 7 แห่งสเปน
* มารีอาที่ 1 แห่งโปรตุเกส
* เจ้าชายฌูเอา
* วิลเลิม เจ้าชายแห่งออเรนจ์
* มกุฎราชกุมารคาร์ล โยฮัน แห่งสวีเดน
* หลุยส์ที่ 18 แห่งฝรั่งเศส

 |

 |