**แม่น้ำหาน** (จีนตัวย่อ: 韩江; จีนตัวเต็ม: 韓江; พินอิน: *Hán Jiāng*) ตั้งอยู่ทางตะวันออกของมณฑลกวางตุ้ง ประเทศจีน มีความยาวรวมประมาณ 470 กิโลเมตร เป็นแม่น้ำที่ยาวที่สุดเป็นอันดับสองในมณฑลกวางตุ้ง รองจากแม่น้ำจู และเป็นแม่น้ำสายเดียวที่มีพื้นที่ลุ่มน้ำหลักและปากแม่น้ำทั้งหมดไหลลงสู่ทะเลอยู่ภายในมณฑลกวางตุ้ง กระแสน้ำหลักของแม่น้ำหานที่อยู่ในมณฑลกวางตุ้งนี้เกิดจากแม่น้ำสาขาหลักสองสายคือ แม่น้ำเหมย์ แม่น้ำทิง และลำน้ำสาขาสั้น ๆ คือ แม่น้ำเหมย์ถาน มาบรรจบที่ซานเหอป้า (三河坝) อำเภอต้าปู้ เมืองเหมย์โจว แล้วไหลลงใต้ผ่านเมืองแต้จิ๋ว และผ่านสามเหลี่ยมปากแม่น้ำฮั่นในเขตเฉิงไห่และเขตหลงหูของซัวเถาเข้าสู่ทะเลจีนใต้

ชาวแต้จิ๋วเรียกแม่น้ำสายนี้ว่า "แม่น้ำแม่"

ประวัติ
-------

ก่อนสมัยราชวงศ์ถัง แม่น้ำหานถูกเรียกว่า *แม่น้ำปีศาจ* (*恶溪*) (*เอ้อซี* หรือ *ลำน้ำเอ้อ* (จีนตัวย่อ: 恶溪; จีนตัวเต็ม: 惡溪; พินอิน: *È Xī* แปลตามตัว *แม่น้ำที่ดุร้าย*)) หรือ *แม่น้ำจระเข้* (*鳄溪*) (ในที่นี้หมายถึง ความดุร้ายของจระเข้ ซึ่งออกเสียง เอ้อ เช่นเดียวกัน) (จระเข้ในภาษาจีนคือ *เอ้อยฺหวี* (จีนตัวย่อ: 鳄鱼; จีนตัวเต็ม: 鱷魚; พินอิน: *èyú*))

ต่อมาเมื่อหาน ยฺวี่ (韩愈 ) นักเขียน กวี และข้าราชการของราชวงศ์ถัง ถูกลดตำแหน่งและถูกเนรเทศไปประจำที่เมืองชายแดนห่างไกลในขณะนั้นคือ เมืองแต้จิ๋ว ภายหลังหาน ยฺวี่ได้สร้างระบบชลประทาน ขุดลอกแม่น้ำหาน และจัดระเบียบแม่น้ำที่ไหลเชี่ยวและน้ำท่วมบ่อยนี้ใหม่ทำให้กลายเป็นแม่น้ำที่มีคุณประโยชน์ต่อริมสองฝั่ง (ตามเรื่องเล่าพื้นบ้านระบุว่า หาน ยฺวี่ ได้สั่งให้ดำเนินการกวาดล้างตะโขง (*Hanyusuchus*) ทั้งหมดในแม่น้ำออกไป) และรวมทั้งยังได้ปฏิรูประบบการศึกษาของภูมิภาคเฉาช่าน (แต้ซัว) อย่างจริงจัง ผู้คนจึงเปลี่ยนชื่อแม่น้ำเป็น*แม่น้ำหาน* (*韩江*; *หานเจียง*) และภูเขาอีกแห่งหนึ่งเป็น*เขาหาน* (*韩山*; *หานชาน*) เพื่อเป็นเกียรติแก่คุณูปการที่เขามีต่อภูมิภาคนี้

พื้นที่ลุ่มน้ำ
--------------

ต้นน้ำ (แม่น้ำสาขา) ของแม่น้ำหานคือ แม่น้ำเหมย์ ซึ่งมีต้นน้ำทางตะวันออกเฉียงใต้ของอำเภอจื่อจิน เหอหยวน มณฑลกวางตุ้ง, แม่น้ำทิง ซึ่งมีต้นน้ำทางตอนเหนือของเหมย์โจวและบางส่วนในมณฑลฝูเจี้ยนทางตะวันตก และแม่น้ำเหมย์ทาน ซึ่งมีต้นน้ำจากภูเขาแนวสันปันน้ำทางตอนใต้ของฝูเจี้ยน ต้นน้ำสาขาทั้งสามมาบรรจบกันที่เมืองซานเหอป้า อำเภอต้าปู้ ก่อตัวเป็นแม่น้ำหานซึ่งมีลำธารสายหลักยาว 470 กิโลเมตร โดยไหลลงใต้ผ่านเฉาโจว (แต้จิ๋ว) และไหลลงสู่ทะเลโดยแบ่งออกเป็นแม่น้ำสายย่อยหลายสายคือ แม่น้ำเป่ย์ซี (北溪) (หรือเรียก แม่น้ำตงหลี่), แม่น้ำตงซี (东溪) (หรือเรียก แม่น้ำเหลียนหยาง) และแม่น้ำซีซี (西溪) ซึ่งแบ่งออกอีกเป็นสามสาขาย่อยคือ แม่น้ำเหมย์ซี, แม่น้ำซินจิน และแม่น้ำไว่ชา 

แม่น้ำหานมีแม่น้ำสาขาอื่นตลอดลำน้ำ 53 สาย มีพื้นที่อ่างเก็บกักน้ำมากกว่า 100 ตารางกิโลเมตรในพื้นที่ลุ่มน้ำในมณฑลกวางตุ้ง และครอบคลุมพื้นที่ลุ่มน้ำของแม่น้ำสาขาต่าง ๆ เช่น แม่น้ำอู่หฺวา, แม่น้ำหนิงเจียง, แม่น้ำฉือคู, แม่น้ำทิง, แม่น้ำเหม่ย์ถาน เป็นต้น ซึ่งมีพื้นที่ลุ่มน้ำสาขาของแต่ละสายมากกว่า 1,000 ตารางกิโลเมตร 

แม่น้ำหานเป็นระบบแม่น้ำที่ใหญ่เป็นอันดับสองในมณฑลกวางตุ้ง โดยมีพื้นที่ลุ่มน้ำทั้งสิ้น 30,112 ตารางกิโลเมตร โดยมากกว่าร้อยละ 70 อยู่ในมณฑลกวางตุ้ง และประมาณร้อยละ 30 อยู่นอกกวางตุ้ง โดยพื้นที่ลุ่มน้ำสาขาที่ใหญ่ที่สุดสองแห่งคือ พื้นที่ลุ่มแม่น้ำทิงซึ่งคิดเป็น 11,802 ตารางกิโลเมตร พื้นที่ของลุ่มแม่น้ำเหมย์ที่ 13,929 ตารางกิโลเมตร รวมทั้งพื้นที่ลุ่มน้ำในส่วนปลายน้ำในดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำอีก 1,035 ตารางกิโลเมตร แม่น้ำหานมีปริมาณน้ำมากเทียบกับแม่น้ำอื่น เช่นแม่น้ำหวย โดยแม่น้ำหานมีพื้นที่ลุ่มน้ำเพียงร้อยละ 18 ของแม่น้ำหวย แต่ปริมาณน้ำจะเท่ากับร้อยละ 85 ของแม่น้ำหวย

ระเบียงภาพ
----------

* แผนที่เขตเฉิงไห่ในสมัยราชวงศ์หมิง แสดงแนวเขตสามเหลี่ยมปากแม่น้ำหาน และปากแม่น้ำต่าง ๆ ของแม่น้ำนี้แผนที่เขตเฉิงไห่ในสมัยราชวงศ์หมิง แสดงแนวเขตสามเหลี่ยมปากแม่น้ำหาน และปากแม่น้ำต่าง ๆ ของแม่น้ำนี้
* ชาวบ้านกำลังถีบระหัดวิดน้ำบนฝั่งซ้ายของแม่น้ำหานช่วงก่อนถึงซัวเถาชาวบ้านกำลังถีบระหัดวิดน้ำบนฝั่งซ้ายของแม่น้ำหานช่วงก่อนถึงซัวเถา
* ทิวทัศน์ยามค่ำของแม่น้ำสาขาของแม่น้ำหาน (แม่น้ำเหมย์) ที่เหมย์โจวทิวทัศน์ยามค่ำของแม่น้ำสาขาของแม่น้ำหาน (แม่น้ำเหมย์) ที่เหมย์โจว
* สะพานกว่างจี้ ทอดข้ามแม่น้ำหานที่เมืองแต้จิ๋วสะพานกว่างจี้ ทอดข้ามแม่น้ำหานที่เมืองแต้จิ๋ว
* ทิวทัศน์ของแม่น้ำหานและเมืองแต้จิ๋ว มองจากวัดหานยฺวี่ทิวทัศน์ของแม่น้ำหานและเมืองแต้จิ๋ว มองจากวัดหานยฺวี่
* ภาพถ่ายทางอากาศของแม่น้ำหานภาพถ่ายทางอากาศของแม่น้ำหาน

อ้างอิง
-------

1. 1 2 3 4 5 6  "韩江流域". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-04-11. สืบค้นเมื่อ 2022-03-27.
2. ↑  "三河古镇：汇三江流碧 扼埔邑咽喉". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-11-18. สืบค้นเมื่อ 2022-03-27.
3. ↑  "潮汕母亲河韩江入选年度全国"最美家乡河"！\_广东网". *www.gdongw.com*.
4. ↑  ""韩江"考辨". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-03-05. สืบค้นเมื่อ 2011-01-29.
5. ↑  Teochews Can Take Pride in Successes