บทความนี้เกี่ยวกับความหนาแน่นของมวล สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ความหนาแน่น (แก้ความกำกวม)

**ความหนาแน่น** (อังกฤษ: density) เป็นการวัดมวลต่อหนึ่งหน่วยปริมาตร โดยสัญลักษณ์สำหรับความหนาแน่นมักใช้เป็น *ρ* (อักษรกรีกพิมพ์เล็กของโร) และยังสามารถใช้อักษรละตินพิมพ์ใหญ่ *D* ได้ด้วยเช่นกัน เนื่องจากนิยามของความหนาแน่นคือ มวลหารด้วยปริมาตร ดังนั้นจึงเขียนเป็นสมการออกมาได้เป็น

{\displaystyle \rho ={\frac {m}{V}}}
โดยที่

*ρ* คือ ความหนาแน่น (หน่วยเป็น กิโลกรัมต่อลูกบาศก์เมตร)
*m* คือ มวล (หน่วยเป็น กิโลกรัม)
*V* คือ ปริมาตร (หน่วยเป็น ลูกบาศก์เมตร)
ความหนาแน่นของสารขึ้นอยู่กับอุณหภูมิและความดัน โดยทั่วไปการเปลี่ยนแปลงปัจจัยเหล่านี้ส่งผลต่อสารที่เป็นสถานะของแข็งและของเหลวเพียงเล็กน้อย แต่มีผลกับสารสถานะแก๊สเป็นอย่างมาก โดยที่การเพิ่มความดันของสารจะทำให้ปริมาตรของสารลดลง แต่จะเพิ่มความหนาแน่นแทน และการเพิ่มอุณหภูมิของสาร (ซึ่งมีข้อยกเว้นเล็กน้อย) จะทำให้ปริมาตรของสารเพิ่มขึ้น แต่จะทำให้ความหนาแน่นลดลง 

ซึ่งสารส่วนใหญ่เช่นของเหลวและแก๊ส เมื่อได้รับความร้อนจากด้านล่าง ความร้อนจะถูกส่งผ่านจากด้านล่างไปยังด้านบน อันเนื่องมาจากการลดของความหนาแน่นในของเหลวที่ได้รับความร้อนนั้น ด้วยเหตุนี้จึงทำให้สารที่มีความร้อนต่ำกว่า มีความหนาแน่นสูงกว่า

เครื่องมือวัดความหนาแน่น
------------------------

เครื่องมือที่ใช้วัดความหนาแน่นของของเหลวคือ พิคโนมิเตอร์ (pycnometer) เครื่องมือวัดความหนาแน่นของก๊าซคือ แก๊สพิคโนมิเตอร์ (gas pycnometer)

ความหนาแน่นของสสารต่าง ๆ
------------------------

สสารที่มีความหนาแน่นสูงสุดที่รู้จักกัน คือสสารที่อยู่ในดาวนิวตรอนที่เรียกว่านิวตรอเนียม) ใจกลางหลุมดำ ตามทฤษฎีสัมพัทธภาพทั่วไป ไม่มีปริมาตร ดังนั้นจึงไม่สามารถหาความหนาแน่นได้

สสารที่หนาแน่นที่สุดที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติบนโลก คือ ธาตุอิริเดียม มีความหนาแน่นประมาณ 22560 kg/m3.

ตารางความหนาแน่นของสสารชนิดต่าง ๆ:

|  |  |
| --- | --- |
| **สสาร** | **ความหนาแน่นในหน่วย kg/m3** |
| ออสเมียม | 22610 |
| อิริเดียม | 22560 |
| แพลทินัม | 21450 |
| ทองคำ | 19300 |
| ทังสเตน | 19250 |
| ยูเรเนียม | 19050 |
| ปรอท | 13580 |
|
| แพลเลเดียม | 12023 |
| ตะกั่ว | 11340 |
| เงิน | 10490 |
| ทองแดง |   8960 |
| โคบอลต์ |   8900 |
| เหล็ก |   7870 |
| ดีบุก |   7310 |
| สังกะสี |   7130 |
| โครเมียม |   7190 |
| ไทเทเนียม |   4507 |
| เพชร |   3500 |
| อะลูมิเนียม |   2700 |
| โบรอน |   2340 |
| แมกนีเซียม |   1740 |
| น้ำทะเล |   1025 |
| น้ำ |   1000 |
| โซเดียม |   971 |
| น้ำแข็ง |   917 |
|
| ลิเทียม |   534 |
| เอทิลแอลกอฮอล์ |   790 |
|
| น้ำมันเบนซินหรือน้ำมัน |   730 |
|
| แอโรเจล |   3.0 |
|
| ก๊าซ ใด ๆ |   0.0446 เท่าของมวลโมเลกุลเฉลี่ย, ดังนั้นอยู่ระหว่าง 0.09 ถึงประมาณ 10.0 (ที่ความดันและอุณหภูมิมาตรฐาน) |
| ตัวอย่างเช่น อากาศ |   1.2 |

  


|  |
| --- |
| **ความหนาแน่นของอากาศ *ρ* เทียบกับอุณหภูมิ °C**  |
| *T* ในหน่วย °C | *ρ* ในหน่วย kg/m3 |
| - 10 | 1.341 |
| - 5 | 1.316 |
| 0 | 1.293 |
| + 5 | 1.269 |
| + 10 | 1.247 |
| + 15 | 1.225 |
| + 20 | 1.204 |
| + 25 | 1.184 |
| + 30 | 1.164 |

สังเกตว่าอะลูมิเนียมมีความหนาแน่นต่ำเมื่อเทียบกับโลหะชนิดอื่น ๆ เครื่องบินจึงทำจากอะลูมิเนียม นอกจากนี้อากาศก็มีความหนาแน่นถึงแม้ว่าจะมีค่าน้อยก็ตาม แอโรเจล (Aerogel) เป็นของแข็งที่หนาแน่นน้อยที่สุดในโลก

ดูเพิ่ม
-------

* รายการธาตุเคมี
* แรงลอยตัว
* อุณหภูมิและความดันมาตรฐาน

อ้างอิง
-------

1. ↑  *The National Aeronautic and Atmospheric Administration's* *Glenn Research Center*. "Gas Density Glenn research Center". grc.nasa.gov. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ เมษายน 14, 2013.