วิชฮาเซล หรือต้นวิชฮาเซล (**Witch-hazels** หรือ **witch hazels** (***Hamamelis**,*/ˌhæməˈmiːlɪs/)) เป็นพืชชนิดไม้ดอกในตระกูล Hamamelidaceae มีอยู่ 4 สปีชีส์ในอเมริกาเหนือ(*H. mexicana*, *H. ovalis*,*H. virginiana*, and *H. vernalis*) และหนึ่งสปีชีส์ในญี่ปุ่นและจีน สายพันธุ์อเมริกาเหนือในบางครั้งถูกเรียกว่า "ฤดูหนาวที่แบ่งบาน"

ที่มา
-----

ชื่อ *witch* ใน witch-hazel (วิชฮาเซล) อาจกล่าวได้ว่ามีต้นกำเนิดมาจากคำว่า *wiche* ที่เป็นภาษาอังกฤษในยุคกลาง, หรือคำว่า *wice* ที่เป็นภาษาอังกฤษโบราณ, หมายถึง "ความอ่อนโยน "หรือ "บิดงอ" และไม่เกี่ยวข้องกับคำว่าแม่มดหมายถึงผู้ฝึกเวท

"Witch hazel" ถูกใช้ในประเทศอังกฤษเป็นคำพ้องความหมายสำหรับ Wych Elm, Ulmus; ใช้กิ่งไม้เป็นดาวซิ่ง เหมือนกิ่งไม้สีน้ำตาลแดง (hazel twigs) ถูกนำมาใช้ในประเทศอังกฤษ ส่วนคำว่า "witch" ที่เป็นส่วนหนึ่งของชื่อ อาจจะได้รับอิทธิพลมาจากชาวบ้าน

การเจริญเติบโต
--------------

ต้นวิชฮาเซลเป็นพุ่มไม้ผลัดใบหรือต้นไม้เล็ก ๆ ที่เติบโตได้สูงถึง 10-25 ฟุต (3.0–7.6 เมตร) สูง 40 ฟุต (12 เมตร) ใบเรียงสลับเป็นวงรียาว 2-6 นิ้ว (5.1–15.2 ซม.) และกว้าง 1–4 นิ้ว (2.5–10.2 ซม.) มีขอบเรียบหรือเป็นคลื่น ชื่อสกุล Hamamelis หมายถึง "การออกดอกร่วมกับผลไม้" หมายถึงการที่ดอกและผลออกเกิดขึ้นพร้อมกัน

ต้นวิชฮาเซลจะออกดอกในเดือนกันยายน - พฤศจิกายนในขณะที่สายพันธุ์อื่นบานในช่วงเดือนมกราคม - มีนาคม ดอกไม้แต่ละดอกมีกลีบรูปเรียวยาวสี่กลีบมีความยาว 3⁄8–3⁄4 นิ้ว (0.95–1.91 ซม.) ซีดจนถึงเหลืองเข้มส้มหรือแดง ผลไม้นั้นมีสองส่วนคือแคปซูลยาว 3⁄8 นิ้ว (0.95 ซม.) บรรจุเมล็ดสีดำมันวาวเดี่ยวขนาด 1⁄4 นิ้ว (0.64 ซม.) ในแต่ละส่วน แคปซูลแยกระเบิดเมื่อครบกำหนดในฤดูใบไม้ร่วงประมาณ 8 เดือนหลังจากออกดอกนำเมล็ดออกด้วยแรงพอที่จะบินเป็นระยะทางไกลถึง 30 ฟุต (9.1 เมตร) ดังนั้นจึงมีทางเลือกอื่นชื่อ "Snapping Hazel"

จำพวก
-----

เมื่อก่อนต้นบุนนาคเปอร์เซีย ถือว่าเป็นต้นไม้ที่มีความเกี่ยวข้องกับ *Hamamelis persica* แต่ภายหลังมันได้รับการแต่งตั้งชื่อประเภทของมันเอง เป็น *Parrotia persica* เนื่องจากมันแตกต่างกันในดอกไม้ไม่มีกลีบ จำพวกพันธมิตรอย่างใกล้ชิดอื่น ๆ ได้แก่ *Parrotiopsis, Fothergilla* และ *Sycopsis* (ดูได้จาก Hamamelidaceae) 

ต้นวิชฮาเซล (Witch-hazels) นั้นไม่เกี่ยวข้องกับ *Corylus* hazels แม้ว่าพวกมันจะมีลักษณะที่คล้ายคลึงกันเพียงเล็กน้อย ซึ่งอาจทำให้หลายคนเชื่อว่าพวกมันเป็นพืชชนิดเดียวกัน

การเพาะปลูก
-----------

ต้นวิชฮาเซล (Witch-hazels) เป็นไม้ประดับที่นิยมปลูกกัน เนื่องจากชอบดินเป็นกรด และทนแล้งได้ดี ออกดอกเป็นกลุ่มดอกไม้สีเหลืองที่อุดมไปด้วยสีส้มหรือสีแดง ซึ่งเริ่มขยายตัวในฤดูใบไม้ร่วงเป็นหรือก่อนที่ใบไม้จะร่วงเล็กน้อย และต่อเนื่องไปจนตลอดฤดูหนาว 

Hamamelis virginiana ได้รับการแนะนำให้ปลูกในสวนของอังกฤษโดย Peter Collinson ซึ่งดูแลการติดต่อกับนักล่าพืชในอาณานิคมอเมริกา ปัจจุบันพบเห็นได้น้อยมากในการค้าหรือเรือนเพาะชำ ยกเว้นโครงการฟื้นฟูป่า/สัตว์ป่า และผู้ที่ชื่นชอบพืชพื้นเมือง ที่พบบ่อยคือ *H. mollis* ซึ่งมีดอกสีเหลืองสดใสที่ออกดอกในช่วงปลายฤดูหนาวแทนที่จะเป็นดอกสีเหลืองของ *H. virginiana* ซึ่งมีแนวโน้มที่จะหายไปท่ามกลางฤดูใบไม้ร่วงของพืช 

**ไม้พุ่มในสวน**

Charles Maries ที่เป็นนักล่าพืช ได้เก็บพืชชนิดนี้มาเพาะที่ Veitch Nurseries ในเขตจิ่วเจียง (Jiujiang) ของจีนในปี 1879 มันถูกทิ้งไว้ในแถวเรือนเพาะชำมานานหลายปี จนกระทั่งมีคนสังเกตเห็น และนำมาเผยแพร่และวางตลาดในปี 1902

มีการคัดเลือกสายพันธุ์จำนวนมากเพื่อใช้เป็นพุ่มไม้ในสวน หลายคนได้มาจากผสมคุณสมบัติของสองสายพันธุ์ที่แตกต่างกัน *H.* × *intermedia* Rehder (*H. japonica* × *H. mollis*). Jelena และ Robert de Belder แห่ง Arboretum Kalmthout ทำการคัดเลือกสายพันธุ์สีแดงที่ค้นพบสามครั้ง; ในครั้งแรก ที่มีดอกไม้สีบรอนซ์เป็นชื่อ 'Jelena'; ถัดไปด้วยดอกไม้สีแดงชื่อ 'ไดแอน' (ชื่อลูกสาวของพวกเขา); สุดท้ายด้วยดอกไม้สีแดงเข้มถูกเรียกว่า 'Livia' (ชื่อของหลานสาวของพวกเขา)

ภาพถ่าย
-------

* Hamamelis sp. flowers, Menai Bridge, Wales*Hamamelis* sp. flowers, Menai Bridge, Wales
* Hamamelis in Fürth City Park (Germany), 2004-02-08*Hamamelis* in Fürth City Park (Germany), 2004-02-08
* Hamamelis in the Colonial Park Arboretum and Gardens*Hamamelis* in the Colonial Park Arboretum and Gardens
* Hamamelis ×intermedia (H. japonica × H. mollis)*Hamamelis* ×*intermedia* (*H. japonica* × *H. mollis*)
* Hamamelis japonicaclose-up flowers*Hamamelis japonica*  
close-up flowers
* Hamamelis ×intermedia 'Jelena'*Hamamelis* ×*intermedia* 'Jelena'
* Hamamelis ×intermedia 'Diane'*Hamamelis* ×*intermedia* 'Diane'
* Hamamelis mollis tree in autumn*Hamamelis mollis* tree in autumn
* Hamamelis mollis in autumn*Hamamelis mollis* in autumn
* Hamamelis mollis leaves in autumn*Hamamelis mollis* leaves in autumn
* Winter-flowering in the Vogelsberg MountainsWinter-flowering in the Vogelsberg Mountains

แหล่งอ้างอิง
------------

1. ↑  *Sunset Western Garden Book,* 1995:606–607
2. ↑  Xie, Lei; Yi, Ting-Shuang; Li, Rong; Li, De-Zhu; Wen, Jun (2010). "Evolution and biogeographic diversification of the witch-hazel genus (Hamamelis L. Hamamelidaceae) in the Northern Hemisphere". *Molecular Phylogenetics and Evolution*. **56** (2): 675–689. doi:10.1016/j.ympev.2010.02.018. PMID 20171295.
3. ↑  *Hamamelis ovalis* S. W. Leonard (2006) เก็บถาวร 2015-09-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, GRIN Taxonomy for Plants
4. ↑  Noted in Ernest Thompson Seton, *The Book of Woodcraft and Indian Lore* (1921:422), but rare.
5. ↑  Andriote, J-M (6 November 2012). "The Mysterious Past and Present of Witch Hazel". The Atlantic. สืบค้นเมื่อ 13 April 2017.
6. ↑  Douglas Harper (2001). "witch hazel". *Online Etymology Dictionary*.
7. ↑  First occurrence 1541 (*OED*, *s.v.* "Witch hazel").
8. ↑  "Hiker's Notebook: Witch Hazel". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-04-24. สืบค้นเมื่อ 2019-02-03.
9. ↑  Alice M. Coats, *Garden Shrubs and Their Histories* (1964) 1992, *s.v.* "Hamamelis".