**จุฬาราชมนตรี** เป็นผู้นำกิจการศาสนาอิสลามในประเทศไทย และเป็นตำแหน่งฝ่ายมุสลิมให้ข้อปรึกษาด้านศาสนาอิสลามแก่รัฐบาลไทย โดยเฉพาะแก่กระทรวงมหาดไทยและกระทรวงวัฒนธรรม มีประวัติมาแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา ในทำเนียบศักดินาของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทำเนียบตำแหน่งขุนนาง ซึ่งในชั้นหลังเรียกว่า "กรมท่าขวา" มี "พระจุลาราชมนตรี" เป็นหัวหน้าฝ่ายแขก คู่กับ หลวงโชฎึกราชเศรษฐี หัวหน้าฝ่ายจีน

จุฬาราชมนตรีในยุคประชาธิปไตย
----------------------------

หลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง ตำแหน่งจุฬาราชมนตรีได้มีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมที่เคยแต่งตั้งโดยพระมหากษัตริย์และเป็นคนในสายสกุลเฉกอะหมัดที่นับถือนิกายชีอะหฺมาตลอด เปลี่ยนมาเป็นการเลือกตั้งโดยตัวแทนคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดและผู้ที่ได้รับเลือกเป็นผู้นับถือนิกายสุหนี่ซึ่งเป็นชนส่วนใหญ่ของมุสลิมในประเทศไทย

เริ่มแรกในรัฐบาลของนายปรีดี พนมยงค์ ได้รื้อฟื้นตำแหน่งจุฬาราชมนตรีเมื่อ พ.ศ. 2488 โดยให้เป็นที่ปรึกษาราชการขององค์พระมหากษัตริย์ ในด้านกิจการศาสนาอิสลาม จนกระทั่ง พ.ศ. 2491 รัฐบาลของจอมพล ป. พิบูลสงคราม ได้เปลี่ยนให้จุฬาราชมนตรีเป็นที่ปรึกษากรมการศาสนาในกระทรวงศึกษาธิการ อย่างไรก็ดีหลังจากที่การประกาศใช้พระราชบัญญัติการบริหารองค์กรศาสนาอิสลาม พ.ศ. 2540 ได้มีการระบุไว้ในกฎหมายนี้ว่า จุฬาราชมนตรีเป็นผู้นำกิจการศาสนาอิสลามในประเทศไทย ซึ่งมีหน้าที่ดังต่อไปนี้

* ให้คำปรึกษา และความเห็นต่อทางราชการเกี่ยวกับศาสนาอิสลาม
* แต่งตั้งผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อให้คำปรึกษาเกี่ยวกับบัญญัติศาสนาอิสลาม
* ประกาศผลการดูดวงจันทร์เพื่อกำหนดวันสำคัญทางศาสนา
* ออกประกาศเกี่ยวกับวินิจฉัยตามบัญญัติแห่งศาสนาอิสลาม
* เป็นประธานอำนวยการจัดงานเมาลิดกลางแห่งประเทศไทย

กฎหมายฉบับนี้ ยังให้มีการจัดตั้งคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทยให้เป็นกิจลักษณะ โดยมีจุฬาราชมนตรีเป็นประธานและกรรมการอื่นจากผู้แทนของคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดและกรรมการที่จุฬาราชมนตรีเสนอชื่อ ซึ่งจะมีบทบาทในด้านการบริหารองค์กรศาสนาอิสลาม ขณะที่สำนักจุฬาราชมนตรีนั้นเป็นหน่วยธุรการของจุฬาราชมนตรี

หลังจากประกาศใช้กฎหมายดังกล่าวไม่นานนายประเสริฐ มะหะหมัด จุฬาราชมนตรีในขณะนั้นได้ถึงแก่อนิจกรรม และผู้ที่ได้รับเลือกให้เป็นจุฬาราชมนตรีคนต่อมาคือนายสวาสดิ์ สุมาลยศักดิ์ ขณะมีอายุได้ 94 ปีเศษ ซึ่งเป็นจุฬาราชมนตรีคนแรกที่ได้รับการเลือกตั้งตามกฎหมายฉบับนี้ โดยดำรงตำแหน่งจนถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2553 และวันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2553 ที่ประชุมคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดทั่วประเทศได้มีมติให้นายอาศิส พิทักษ์คุมพล เป็นผู้สมควรดำรงตำแหน่งจุฬาราชมนตรีต่อจากนายสวาสดิ์ สุมาลยศักดิ์ และได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็นจุฬาราชมนตรีคนที่ 18 เมื่อวันที่ 6 มิถุนายน พ.ศ. 2553 และในวันอาทิตย์ที่ 22 ตุลาคม 2566 เวลา 10.32 น นายอาศิส พิทักษ์คุมพล ได้ถึงแก่อนิจกรรมลง

รายชื่อจุฬาราชมนตรี
-------------------

บทความหลัก: รายนามจุฬาราชมนตรี

อ้างอิง
-------


* เอกราช มูเก็ม. จุฬาราชมนตรี ประวัติศาสตร์ผู้นำไทยมุสลิมจากสมัยอยุธยาถึงยุคทักษิณ. กทม. ร่วมด้วยช่วยกัน. 2549

หน้า 59-65

* จุฬาราชมนตรีแห่งราชอาณาจักรไทย เว็บไซต์สำนักจุฬาราชมนตรี

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* muslimcampus.com เก็บถาวร 2007-08-05 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ

| * ด
* ค
* ก
จุฬาราชมนตรี (รายนาม) |
| --- |
| 

| สมัยอยุธยา |
| --- |
| เจ้าพระยาบวรราชนายก (เฉกอะหมัด) · พระยาจุฬาราชมนตรี (แก้ว) · พระยาจุฬาราชมนตรี (สน) · พระยาจุฬาราชมนตรี (เซน) |

 |
| 

| สมัยรัตนโกสินทร์ |
| --- |
| พระยาจุฬาราชมนตรี (ก้อนแก้ว) · พระยาจุฬาราชมนตรี (อากายี) · พระยาจุฬาราชมนตรี (เถื่อน) · พระยาจุฬาราชมนตรี (น้อย) · พระยาจุฬาราชมนตรี (นาม) · พระยาจุฬาราชมนตรี (สิน อหะหมัดจุฬา) · พระยาจุฬาราชมนตรี (สัน อหะหมัดจุฬา) · พระจุฬาราชมนตรี (เกษม อหะหมัดจุฬา) · พระจุฬาราชมนตรี (สอน อหะหมัดจุฬา) · แช่ม พรหมยงค์ · ต่วน สุวรรณศาสน์ · ประเสริฐ มะหะหมัด · สวาสดิ์ สุมาลยศักดิ์ · อาศิส พิทักษ์คุมพล · อรุณ บุญชม |

 |
| หมวดหมู่:จุฬาราชมนตรี |