กาเฟอีนเป็นสารกระตุ้นประสาทมีอยู่ตามธรรมชาติในกาแฟ ชา มาเต (*llex paraguariensis*) และพืชประเภทอื่น ๆ 
เป็นส่วนผสมของเครื่องบริโภคมากมาย โดยเฉพาะในเครื่องดื่มที่โฆษณาว่า เป็นเครื่องดื่มชูกำลัง
นอกจากนั้นแล้ว ยังมีกาเฟอีนในน้ำอัดลมเช่นโคคา-โคล่าและเป็ปซี่ โดยกำหนดในฉลากแสดงองค์ประกอบว่า เป็นเครื่องปรุงรส

กลไกการทำงานของกาเฟอีนแตกต่างจากยาเสพติดประเภทอื่น ๆ รวมทั้งโคเคนและแอมเฟตามีน
คือ กาเฟอีนมีฤทธิ์ระงับ (antagonization) การทำงานของหน่วยรับความรู้สึกของสาร adenosine ในระบบประสาท
และเพราะว่า adenosine เป็นสารพลอยได้ของการทำงานของเซลล์ ซึ่งมีฤทธิ์ต่อหน่วยความรู้สึกมีผลให้เกิดความรู้สึกเหนื่อยและความอยากจะนอน
ดังนั้น การเข้าไประงับหน่วยความรู้สึกจึงมีผลให้ระดับสารกระตุ้นประสาทตามธรรมชาติคือโดพามีนและ norepinephrine ดำรงอยู่ในระดับที่สูง.
ช่วงขณะที่กาเฟอีนกำลังออกฤทธิ์ กระบวนการ antagonization ของหน่วยรับความรู้สึกประเภท adenosine จะเพิ่มขึ้น และระดับสารสื่อประสาทก็จะเพิ่มขึ้นเช่นกัน

การทำงานของกาเฟอีน
------------------

การทำงานของกาเฟอีนเกิดจากทั้งการลดฤทธิ์ยับยั้งของ adenosine (โดยเป็น antagonist ต่อหน่วยรับความรู้สึก A1)
และการจำกัดการทำงานทางประสาท (โดยขัดขวางฤทธิ์ยับยั้งของหน่วยรับความรู้สึก A2A ซึ่งมีผลเป็นการลดระดับการทำงานของนิวรอนในวิถีประสาท striato-Gpe) 
มีหน่วยรับความรู้สึกของ adenosine อย่างน้อย 4 อย่าง และประเภท A1 และ A2A เป็นประเภทที่โดยทฤษฎีแล้ว กาเฟอีนเป็นตัวปฏิปักษ์ (antagonist). 
หน่วยรับความรู้สึกของ Adenosine A1 อยู่ที่เซลล์ก่อนไซแนปส์ (presynaptic) มีอยู่ในหลายเขตของสมอง รวมทั้งเปลือกสมองและฮิปโปแคมปัส
เมื่อรับสาร adenosine หน่วยรับความรู้สึกจะมีผลเป็นการยับยั้งการปล่อยสารสื่อประสาทโดพามีน กลูตาเมต และ acetylcholine (ดังนั้น กาเฟอีนซึ่งเป็น antagonist ต่อหน่วยรับความรู้สึก จึงมีผลทำให้ไม่เกิดการยับยั้งสารสื่อประสาท)
นอกจากนั้นแล้ว กาเฟอีนยังเป็นปฏิปักษ์ต่อสาร benzodiazepines อีกด้วย แม้ว่าจะอ่อนกว่าต่อ adenosine
คือ กาเฟอีนสามารถเข้าไปรบกวนฤทธิ์ของ benzodiazepines ที่บริโภคในเวลาเดียวกัน

ช่วงเวลาครึ่งชีวิต (half life) ของกาเฟอีนในผู้ใหญ่อยู่ที่ประมาณ 3.5-6 ช.ม. และต่างกันไปตามวัย
การตั้งครรภ์มีผลต่อช่วงเวลาครึ่งชีวิต คือในช่วงที่สุดแห่งการตั้งครรภ์ จะยาวนานถึง 10 ช.ม.
นอกจากนั้นแล้ว ช่วงเวลาครึ่งชีวิตในทารกในครรภ์ยังยาวนานกว่าปกติอีกด้วย เพราะว่า ทารกไม่มีเอนไซม์ในตับประเภท CYP1A2 และ CYP1A1 ที่ทำการย่อยสลายกาเฟอีน

การติดกาเฟอีน
-------------

การติดกาเฟอีนทางกายหรือทางใจสามารถเกิดขึ้นเป็นผลจากการบริโภคมากเกินไป
ในการสัมภาษณ์ ศ.โรแลนด์ กริฟฟิธส์ ในแผนกจิตเวชและประสาทวิทยาศาสตร์ของโรงเรียนการแพทย์แห่งมหาวิทยาลัยจอห์นฮอปคินส์
ได้กล่าวว่า งานวิจัยหลายงานได้แสดงว่า ผู้ที่บริโภคกาเฟอีนอย่างน้อย 100 มิลลิกรัมต่อวัน (ประมาณ 1 ถ้วย)
สามารถเกิดการติดทางกาย
ซึ่งสามารถนำไปสู่อาการขาดยารวมทั้ง
ความปวดหัว ความเจ็บปวดและความตึงแน่นของกล้ามเนื้อ ภาวะง่วงงุน (lethargy) คลื่นไส้ อาเจียน อารมณ์ซึมเศร้า และความหงุดหงิด 
ศ. กริฟฟิธส์เชื่อมั่นว่า การขาดกาเฟอีนควรจะจัดเป็นโรคทางจิตวิทยา 
ตามงานวิจัยของเขา อาการขาดกาเฟอีนจะเกิดขึ้นภายใน 12-24 ช.ม. หลังจากเลิกบริโภค และสามารถเป็นอยู่ได้นานถึง 9 วัน 
การรับกาเฟอีนเข้าไปเรื่อย ๆ จะทำให้ร่างกายสร้างหน่วยรับความรู้สึกของ adenosine เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ในระบบประสาทกลาง
ซึ่งทำให้เกิดความไวต่อผลของสาร adenosine ขึ้นโดยสองด้าน
ด้านแรก จะทำให้ร่างกายดื้อต่อฤทธิ์กาเฟอีน
ด้านที่สอง จะทำให้อาการขาดกาเฟอีนรุนแรงขึ้น
เพราะร่างกายจะไวต่อผลของ adenosine เพิ่มขึ้นเมื่อหยุดการบริโภคกาเฟอีน
การดื้อกาเฟอีนสามารถเจริญขึ้นได้อย่างรวดเร็ว

การดื้อต่อฤทธิ์ต้านการง่วงนอนของกาเฟอีนเห็นได้หลังจากการบริโภคที่ 400 มิลลิกรัม 3 ครั้งต่อวันติดต่อกัน 7 วัน และการดื้อกาเฟอีนอย่างสิ้นเชิงเห็นได้หลังจากการบริโภคที่ 300 มิลลิกรัม 3 ครั้งต่อวันติดต่อกัน 18 วัน

ตาม *Journal of Caffeine Research (วารสารงานวิจัยเกี่ยวกับกาเฟอีน)* งานวิจัยหนึ่งพบว่ามีคนมากขึ้นที่ติดกาเฟอีน ซึ่งเป็นเหตุให้นักวิจัยพิมพ์บทความเตือนในหัวข้อ "Caffeine Use Disorder (โรคการใช้กาเฟอีน)"
คือ งานวิจัยนี้ ที่เขียนร่วมโดยศาสตราจารย์จิตวิทยาของมหาวิทยาลัยอเมริกัน (American University) ลอรา จูเลียโน แสดงว่ามีคนจำนวนเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ที่มีปัญหาเกี่ยวกับอาการขาดกาเฟอีน
และไม่สามารถลดระดับการบริโภค จัดเป็น "ความผิดปกติในการบริโภคกาเฟอีน" ที่อยู่ในระดับรุนแรง
ศ. จูเลียโนได้ให้ความแก่สื่อว่า 
"มีความเข้าใจผิดทั้งในผู้เชี่ยวชาญและทั้งบุคคลอื่น ๆ ว่า ไม่ยากที่จะเลิกกาเฟอีน
แต่ว่าในงานสำรวจประชากร ผู้บริโภคกาเฟอีนเป็นปกติ (ในชีวิตประจำวัน) มากกว่า 50 เปอร์เซนต์แจ้งว่า 
มีปัญหาในการเลิกหรือลดระดับการใช้กาเฟอีน
ผ่านงานวิจัยของเรา เราได้พบว่า คนที่ไม่สามารถเลิกหรือลดระดับการใช้กาเฟอีนโดยตนเองมีความสนใจที่จะรับการบำบัดจากมืออาชีพ
คล้ายกับการบำบัดที่บุคคลทั่วไปสามารถแสวงหาถ้าต้องการที่จะเลิกสูบบุหรี่หรือเลิกใช้ยาเส้น"
ศ. จูเลียโนยังยืนยันอีกด้วยว่า เรามักจะมองข้ามผลลบจากกาเฟอีน
เพราะว่า เป็น "ยาเสพติดที่สังคมยอมรับและมีการบริโภคอย่างกว้างขวาง ซึ่งได้ผสมผสานเข้ากับวัฒนธรรมประเพณีและชีวิตประจำวันของเราแล้วเป็นอย่างดี"

ผลทางพฤติกรรม
-------------

ได้มีการพบว่า กาเฟอีนมีฤทธิ์เท่ากับยา Modafinil ในผู้ใหญ่ผู้ตื่นอยู่ไม่ได้นอนกว่า 54 ช.ม. เพื่อที่จะรักษาความตื่นตัวทางประชาน
แต่ว่า เป็นยาที่อาจก่อให้เกิดความวิตกกังวล โดยเฉพาะในเยาวชน

เชิงอรรถและอ้างอิง
------------------

1. 1 2  Fisone G, Borgkovist A, Usiello A (2004). "Caffeine as a psychomotor stimulant: Mechanism of Action". *Cellular and Molecular Life Sciences*. **61** (7–8): 857–872. doi:10.1007/s00018-003-3269-3. PMID 15095008.
2. ↑  Astrid Nehlig; Jean-Luc Daval; Gérard Debry (May–August 1992). "Caffeine and the central nervous system: mechanisms of action, biochemical, metabolic and psychostimulant effects". *Brain Research Reviews*. Elsevier B.V. **17** (2): 139–170. doi:10.1016/0165-0173(92)90012-B. ISSN 0165-0173.
3. ↑  Brenda Eskenazi (December 22, 1993). "Caffeine During Pregnancy: Grounds for Concern?". *JAMA*. **270** (24): 2973–2974. doi:10.1001/jama.1993.03510240085039.
4. 1 2  Studeville, George (January 15, 2010). "Caffeine Addiction Is a Mental Disorder, Doctors Say". National Geographic. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2017-09-20. สืบค้นเมื่อ 2014-07-18.
5. ↑  Laura M. Juliano; Roland R. Griffiths (September 21, 2004). "A critical review of caffeine withdrawal: empirical validation of symptoms and signs, incidence, severity, and associated features". *Psychopharmacology*. **176** (1): 1–29. doi:10.1007/s00213-004-2000-x. eISSN 1432-2072.
6. ↑  Prasath, K. Hari; Sravanth, P. A.; Sudhir, A. Ram (2014). "TEA "AN ADDICTION NOR A MEDICINE"- A REVIEW" (PDF). *International Journal of Pharmacy*. **4** (3): 150–152. เก็บ (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2014-08-22. สืบค้นเมื่อ August 22, 2014. **อ้างอิง**:

	* Chou CC, Lin LL, Chung KT. Antimicrobial activity of tea as affected by the degree of fermentation and manufacturing season. *Int J Food Microbiol*, 48, 1999, 125–130.
	* Katiyar SK, Mukhtar H. Tea antioxidants in cancer chemoprevention. *J Cell Biochem* 27, 1997, S59–S67.
7. ↑  Ananya Mandal (February 26, 2019). "Caffeine Pharmacology". *News-Medical.Net*.
8. ↑  "Experts Warn Of 'Caffeine Use Disorder'". *CBS DC*. January 29, 2014. สืบค้นเมื่อ January 30, 2014.
9. ↑  Smith, Brett (January 29, 2014). "Researchers Say 'Caffeine Use Disorder' Is A Major Health Concern". *Red Orbit*. สืบค้นเมื่อ January 30, 2014.
10. ↑  "Do you have caffeine use disorder?". *Health 24*. January 29, 2014. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2014-02-01. สืบค้นเมื่อ January 30, 2014.
11. ↑  Nancy Wesensten; Gregory Belenky; Mary A. Kautz; David R. Thorne; Rebecca M. Reichardt; Thomas J. Balkin (October 19, 2001). "Maintaining alertness and performance during sleep deprivation: modafinil versus caffeine". *Psychopharmacology*. **159** (3): 238–247. doi:10.1007/s002130100916. ISSN 0033-3158.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Dawson Hedges, Colin Burchfield (September 22, 2005). "Mind, Brain and Drug: An Introduction to Psychopharmacology". Pearson Education, Inc. pp. 144–146 ISBN 978-0205355563.

  


| * ด
* ค
* ก
ความผิดปกติที่เกี่ยวข้องกับสารออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท (F10–F19, 291–292; 303–305) |
| --- |
| ทั่วไป | 
* SID
	+ Substance intoxication / การใช้ยาเกินขนาด
	+ Withdrawal
	+ โรคจิตชักนำโดยสาร
* SUD
	+ Substance abuse
	+ Physical dependence / Substance dependence

 |
| แอลกอฮอล์ | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| SID | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| โรค | 

|  |  |
| --- | --- |
| ความผิดปกติของระบบประสาท | 
* Alcoholic hallucinosis
* กลุ่มอาการขาดแอลกอฮอล์
* Fetal alcohol spectrum disorder (FASD)
* กลุ่มอาการทารกในครรภ์ได้รับแอลกอฮอล์ (FAS)
* Korsakoff's syndrome
* Wernicke–Korsakoff syndrome
* Wernicke's encephalopathy

 |
| ระบบย่อยอาหาร | 
* Alcohol flush reaction
* Alcoholic hepatitis
* โรคตับจากแอลกอฮอล์

 |
| ระบบประสาท | 
* Alcohol dementia
* Alcoholic hallucinosis
* อาการเมาค้าง

 |
| ระบบหัวใจและหลอดเลือด | 
* Alcoholic cardiomyopathy

 |

 |

 |
| SUD | 
* โรคพิษสุรา
* Alcohol dependence
* Alcohol abuse

 |

 |
| โอปิออยด์ | 
* SID
	+ Opioid overdose
* SUD
	+ Opioid dependence

 |
| กาเฟอีน | 
* SID
	+ Effect of caffeine on memory
	+ ความผิดปรกติในการนอนชักนำโดยกาเฟอีน
* SUD
	+ การติดกาเฟอีน

 |
| กัญชา | 
* SID
	+ Short-term effects of cannabis
	+ Cannabis withdrawal
* SUD
	+ Cannabis addiction

 |
| ยาระงับประสาท /ยานอนหลับ | 
* *เบ็นโซไดอาเซพีน:* SID
	+ Benzodiazepine overdose
	+ กลุ่มอาการขาดยาเบ็นโซไดอาเซพีน
* SUD
	+ Benzodiazepine misuse
	+ การติดยาเบ็นโซไดอาเซพีน
* *บาร์บิทูเรต:* SID
	+ Barbiturate overdose
* SUD
	+ Barbiturate dependence

 |
| โคเคน | 
* SID
	+ Cocaine intoxication
* SUD
	+ Cocaine dependence

 |
| สารกระตุ้น | 
* SID
	+ Stimulant psychosis
* SUD
	+ Amphetamine dependence

 |
| สารก่อประสาทหลอน | 
* SID
	+ Hallucinogen persisting perception disorder

 |
| ยาสูบ | 
* SID
	+ Nicotine poisoning
	+ Nicotine withdrawal

 |
| สารระเหย | 
* การสูดดมสารระเหย: พิษของโทลูอีน

 |
| หลายชนิด | 
* Poly drug use

 |
| 

---

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| กล่องท้ายเรื่องที่เกี่ยวกับ:จิตวิทยา/จิตเวชศาสตร์ | 

|  |
| --- |
| กระบวนการทางจิต |
| โรค (ย้ำคิดย้ำทำ, ความผิดปกติของพัฒนาการทุกด้าน, อารมณ์, การใช้สารออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท, สมาธิสั้น, ทักษะการเรียน, การหลับ), อาการ/ชื่อบุคคล, อาการของศีรษะ/คอ |
| หัตถการ (การตรวจประเมิน/จิตบำบัด), ยา (N5A/5B/5C/6A/6B/6D) |

 |

 |