**เสือดาวแอฟริกา** (อังกฤษ: African leopard; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Panthera pardus pardus*) เป็นชนิดย่อยชนิดหนึ่งในบรรดา 8 ชนิดของเสือดาว จัดอยู่ในวงศ์เสือและแมว (Felidae)

ลักษณะและพฤติกรรม
-----------------

จัดเป็นเสือใหญ่อีกชนิดหนึ่งที่พบได้ทั่วไปในทวีปแอฟริกานอกเหนือจากสิงโต จัดเป็น 1 ใน 5 ของสัตว์ป่าผู้ยิ่งใหญ่แห่งแอฟริกา หรือ "บิ๊ก 5" ที่นักท่องเที่ยวต่างต้องการที่จะพบเห็นตัวในการเที่ยวแบบซาฟารี ซึ่งประกอบไปด้วยสิงโต, เสือดาว, ช้างป่า, ควายป่า และแรดขาว แต่เสือดาวนับเป็นสัตว์ป่าที่หาตัวได้ยากที่สุด เพราะมีทักษะในการหลบซ่อนตัวเก่งและมีพฤติกรรมที่อยู่ลำพังเพียงตัวเดียว นอกจากฤดูผสมพันธุ์ ที่จะอยู่เป็นคู่

เสือดาวแอฟริกาตัวผู้ มีน้ำหนักเมื่อโตเต็มที่ 50–80 กิโลกรัม ในขณะที่ตัวเมียประมาณ 32–55 กิโลกรัม ความสูงจากตีนจนถึงหัวไหล่ 60–70 เซนติเมตร ความยาวลำตัว 1.2–1.8 เมตร ความยาวหาง 70 เซนติเมตร–1 เมตร ถือเป็นเสือดาวชนิดย่อยที่มีขนาดใหญ่ที่สุด อายุโดยเฉลี่ย 12–15 ปี นอกจากนี้แล้ว เสือดาวแอฟริกายังเชื่อว่าเป็นต้นสายพันธุ์ของบรรดาเสือดาวทั้งหมดในปัจจุบัน โดยกำเนิดขึ้นเมื่อ 500,000 ปีที่แล้วที่ทวีปแอฟริกา ก่อนที่จะแพร่ขยายพันธุ์และถิ่นที่อยู่ออกไปในทวีปเอเชีย

เสือดาวแอฟริกาล่าสัตว์กินพืชอย่างทอมสันส์กาเซลล์, อิมพาลา, หมูป่า, กระต่ายป่า รวมถึงงูเหลือมกินเป็นอาหาร โดยมักเลือกเหยื่อขนาดกลางที่น้ำหนักไม่เกิน 200 กิโลกรัม แต่ก็อาจจะล่าเหยื่อขนาดใหญ่อย่างอีแลนด์ ที่มีน้ำหนักกว่า 900 กิโลกรัมได้ โดยใช้วิธีแอบซุ่มจู่โจมไม่ให้เหยื่อทันรู้ตัว โดยแอบย่องเข้าไปใกล้เหยื่อในระยะ 5–9 เมตร โดยใช้ลายตามลำตัวพรางตัว แล้วจึงพุ่งเข้าใส่ เสือดาวสามารถวิ่งได้เร็วประมาณ 60 กิโลเมตร/ชั่วโมง มีอาณาบริเวณหากินประมาณ 35–40 กิโลเมตร แต่จะไม่วิ่งไล่เหยื่อนานเท่าเสือชีตาห์ และเมื่อได้เหยื่อแล้วเมื่อกินไม่หมด และมีการเอาเหยื่อขึ้นไปซ่อนหรือแขวนไว้บนต้นไม้ เพื่อที่จะกลับมากินต่อในมื้อถัดไป แต่ถ้าล่าเหยื่อได้บนต้นไม้ จะลากลงมากินบนพื้น ซึ่งพฤติกรรมเช่นนี้ไม่พบในเสือดาวในทวีปเอเชีย นอกจากนี้แล้วเสือดาวยังสามารถว่ายน้ำ หาอาหารที่เป็นสัตวน้ำ เช่น ปู, ปลา หรือแม้แต่กระทั่งจระเข้ขนาดย่อม ๆ กินเป็นอาหารได้ด้วย รวมถึงแม้แต่ หมาจิ้งจอก หรือไฮยีน่าที่มารังควานได้ด้วย 

เสือดาวแอฟริกา กระจายพันธุ์ทั่วทวีปแอฟริกา ตั้งแต่ใต้สะฮาราเป็นต้นไป อาศัยอยู่ได้ในทุกภูมิประเทศทั้งทะเลทรายแห้งแล้ง จนถึงป่าโปร่ง หรือป่าทึบ และพบได้ในที่สูง โดยมีบันทึกว่าพบที่ความสูงถึง 5,700 เมตร (18,700 ฟุต) บนเนินภูเขาไฟที่ทิวเขารูเวนโซรีและเทือกเขาวีรุงกาในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก และกินน้ำที่มีอุณหภูมิสูงถึง 37 องศาเซลเซียส (99 ฟาเรนไฮต์) ได้ในอุทยานแห่งชาติวิรุงกา

เสือดาวแอฟริกาล่าเหยื่อเป็นแอนทิโลป
ขณะพุ่งใส่เหยื่อ
แม้จะเป็นสัตว์นักล่าขั้นสูงสุด แต่บางครั้งเสือดาวแอฟริกาก็ถูกสิงโตล่าเป็นอาหารได้ ลูกเสือที่ยังเล็กก็ตกเป็นอาหารของสิงโตและไฮยีน่าได้เช่นกัน รวมถึงถูกล่าโดยมนุษย์เพื่อความต้องการหนังที่มีลวดลายสวยงาม โดยหนังของเสือดาวแอฟริกาใช้เป็นเครื่องแต่งกายในพิธีกรรมทางศาสนาของชนพื้นเมืองแถบแอฟริกา คือ ชนเผ่าซูลู เสือดาวแอฟริกาตัวเมียที่มีลูกอ่อน จะย้ายที่อยู่ตลอดเวลารวมถึงคาบลูกไปหลบซ่อนตามที่ต่าง ๆ อยู่เสมอ โดยจำนวนของเสือดาวแอฟริกาในธรรมชาติ ปัจจุบันไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด

การจำแนก
--------

เสือดาวที่พบในทวีปแอฟริกา บางครั้งยังถูกจำแนกออกเป็นชนิดย่อย ๆ ต่าง ๆ ได้มากกว่านี้ คือ

* เสือดาวแอฟริกากลาง *P. p. pardus* (Linnaeus, 1758): ซูดานและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก
* เสือดาวบาร์บารี *P. p. panthera* (Schreber, 1777): แอฟริกาเหนือ
* เสือดาวป่าแอฟริกาตะวันตก *P. p. leopardus* (Schreber, 1777): ป่าดิบของแอฟริกากลางและแอฟริกาตะวันตก
* เสือดาวแหลม *P. p. melanotica* (Günther, 1885): แอฟริกาใต้
* เสือดาวแอฟริกาตะวันออก *P. p. suahelica* (Neumann, 1900): แอฟริกาตะวันออก
* เสือดาวโซมาลี *P. p. nanopardus* (Thomas, 1904): เขตแห้งแล้งของโซมาเลีย
* เสือดาวรูเวนโซรี *P. p. ruwenzori* (Camerano, 1906): เทือกเขารูเวนโซรีและวิรุงกา
* เสือดาวแอบิสซิเนีย *P. p. adusta* (Pocock, 1927): ที่ราบสูงเอธิโอเปีย
* เสือดาวแอฟริกาตะวันตก *P. p. reichenovi* (Cabrera 1927): ทุ่งหญ้าซะวันน่าของคาเมอรูน
* เสือดาวแซนซิบาร์ *P. p. adersi* (Pocock, 1932): เกาะอังกูจา แซนซิบาร์

แต่จากการวิเคราะห์ทางพันธุกรรมพบว่า เสือดาวแอฟริกาทั้งหมดมีสายพันธุ์กรรมใกล้ชิดกันมากที่สุด โดยเสือดาวที่พบในแถบแอฟริกาใต้ เป็นเสือดาวที่มีอุปนิสัยขี้อายและมักอาศัยอยู่ตามแถบภูเขาสูง และมีขนาดลำตัวเล็กกว่าเสือดาวแอฟริกาที่อาศัยอยู่ในทุ่งหญ้า

อ้างอิง
-------

1. 1 2  Henschel, P. Hunter, L. Breitenmoser, U. Purchase, N. Packer, C. Khorozyan, I. Bauer, H. Marker, L. Sogbohossou, E. Breitenmoser-Würsten, C. (2008). [[[:แม่แบบ:IUCNlink]] "***Panthera pardus***"]. International Union for Conservation of Nature and Natural Resources. `{{cite web}}`: ตรวจสอบค่า `|url=` (help)CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
2. 1 2 3 4 5 6  หน้า 100-119, *ก้าวย่างจากเงื้อมเงา* โดย ริชาร์ด คอนนิฟฟ์. **เนชั่นแนลจีโอกราฟิก ฉบับภาษาไทย** ฉบับที่ 173: ธันวาคม 2558
3. 1 2  *สามเหลี่ยมโอคาแวนโก ตอนที่ 4*, สุดหล้าฟ้าเขียว. สารคดีโดย ปองพล อดิเรกสาร ทางช่อง 3: เสาร์ที่ 21 ธันวาคม 2556
4. ↑  เสือดาวจากเว็บไซต์สวนสัตว์อุบลราชธานี. สืบค้น 17 ตุลาคม 2556.
5. ↑  Nowell, K. Jackson, P. (1996) *Leopard Panthera pardus* In *Wild Cats: status survey and conservation action plan.* IUCN/SSC Cat Specialist Group, Gland, Switzerland.
6. ↑  ปองพล อดิเรกสาร. *สัตว์ป่าแอฟริกา*. กรุงเทพฯ : เอเรียสบุ๊คส์, 2553. 272 หน้า. หน้า 132-133. ISBN 978-616-90508-0-3
7. ↑  Sunquist, M. E. Sunquist, F. C. (2009) *Family Felidae (Cats)* Pages 137 in: Don E. Wilson, Russell A. Mittermeier (Eds.) *Handbook of the Mammals of the World*, Volume 1: *Carnivores*; Lynx Edicions. ISBN 978-84-96553-49-1
8. ↑  Uphyrkina, O. Johnson, W. E. Quigley, H. B. Miquelle, D. G. Marker, L. Bush, M. E. O'Brien, S. J. (2001) Phylogenetics, genome diversity and origin of modern leopard, *Panthera pardus* เก็บถาวร 2020-04-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. Molecular Ecology (2001) 10: 2617−2366.

คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
***Panthera pardus pardus***

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

 ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Panthera pardus pardus ที่วิกิสปีชีส์