**การบุกครองอินโดจีนฝรั่งเศสของญี่ปุ่น**(仏印進駐 Futsu-in shinchū) เป็นการเผชิญหน้าทางทหารในช่วงระยะสั้นระหว่างจักรวรรดิญี่ปุ่นและรัฐฝรั่งเศสในทางตอนเหนือของอินโดจีนฝรั่งเศส การต่อสู้ได้ดำเนินตั้งแต่วันที่ 22 ถึง 26 กันยายน ค.ศ. 1940 พร้อมกับยุทธการที่กวางสีตอนใต้ในสงครามจีน-ญี่ปุ่น

เป้าหมายหลักของญี่ปุ่นคือการขัดขวางต่อสาธารณรัฐจีนจากการนำเข้าอาวุธและเชื้อเพลิงผ่านทางอินโดจีนฝรั่งเศสที่ไปตามเส้นทางรถไฟสายคุนหมิง-ไฮฟอง จากท่าเรือไฮฟองของอินโดจีน ผ่านทางเมืองหลวงของฮานอยถึงเมืองคุนหมิงในยูนนานของจีน

แม้ว่าจะมีการตกลงกันระหว่างรัฐบาลฝรั่งเศสและญี่ปุ่นก่อนการสู้รบ ผู้มีอำนาจไม่สามารถควบคุมเหตุการณ์บนพื้นดินได้เป็นเวลาหลายวันก่อนที่ทหารจะหยุดยิง ตามข้อตกลงก่อนหน้านี้, ญี่ปุ่นได้รับอนุญาตให้ครองเมืองตังเกี๋ยในทางตอนเหนือของอินโดจีนและปิดกั้นจีนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เบื้องหลัง
----------

ในช่วงต้นปี 1940 กองทัพของจักรวรรดิญี่ปุ่น ได้ลงมาถึงตอนใต้ของมณฑลกวางสีในเขตเมืองหลงชู ซึ่งเป็นสถานที่ที่ทางหนึ่งของทางรถไฟสายคุณหมิง-ไฮฟอง โดยอยู่บริเวณเขตชายแดนกับเมืองพิงเซียง ซึ่งในตอนนั้นกำลังตัดทางรถไฟไปทางตะวันตกอันเป็นทางไปเมืองคุณหมิง ซึ่งทางรถไฟสายนี้เป็นทางที่สำคัญที่สุดที่รัฐบาลจีนจะสามารถติดต่อออกสู่ภายนอกได้อย่างปลอดภัยที่สุด

ในช่วงวันที่ 20 มิถุนายนปี 1940 ฝรั่งเศสเริ่มเพลี้ยพร้ำจากการบุกของเยอรมันเข้าไปทุกที ก่อนที่ในอีกไม่กี่วันต่อมารัฐบาลฝรั่งเศสออกเสียงส่งให้จอมพลฟีลิป เปแต็งขึ้นสู่ตำแหน่งประธานาธิบดีหลังการประกาศยอมแพ้ต่อนาซีเยอรมัน ซึ่งนี่นำไปสู่การล่มของสาธารณรัฐที่ 3 ชาวเมืองฝรั่งเศสส่วนมากยอมจำนนต่อเยอรมันแต่โดยดี ซึ่งกลุ่มรัฐบาลอาณานิคมตามที่ต่างๆ ก็ให้การสนับสนุนอำนาจของฟิลิป เปแต็งที่วีชี นำไปสู่การตั้งวิชีฝรั่งเศสนั่นเอง แต่ชาวฝรั่งเศสก็ไม่ได้ยอมจำนนต่อเยอรมันไปเสียหมด ชาวฝรั่งเศสส่วนหนึ่งอันนำโดยชาร์ล เดอ โกลได้หนีไปตั้งรัฐบาลพลัดถิ่นหรือฝรั่งเศสเสรีที่อังกฤษ

การเจรจาระหว่างจักรวรรดิญี่ปุ่น-ฝรั่งเศส
----------------------------------------

ในวันที่ 19 มิถุนายน เมื่อฝรั่งเศสพ่ายแพ้นาซีเยอรมันในสมรถูมิยุโรป จักรวรรดิญี่ปุ่นได้ใช้โอกาสนี้ในการจะบุกอาณานิคมอินโดจีนของฝรั่งเศส โดยจักรวรรดิญี่ปุ่นที่กำลังติดพันกับศึกที่จีนอยู่นั้นได้ยื่นข้อเสนอแกมบังคับไปให้ ฌอร์ฌ คาทรู ข้าหลวงใหญ่แห่งอินโดจีนของฝรั่งเศสให้ยกเลิกการขนส่งเสบียงและอาวุธผ่านทางรถไฟไปให้จีน รวมทั้งยังให้ทหารอีก 40 นายภายใต้การประจำการของพลเอกอิสซึกุ นิชิฮาระ เข้าไปตรวจสอบภายในรัฐด้วย อเมริกานั้นเมื่อทราบข่าวก็เตือนไปถึงข้าหลวงของอินโดจีนว่าญี่ปุ่นเป็นพันธมิตรกับนาซีเยอรมัน การยอมทำตามอาจทำให้อินโดจีนของฝรั่งเศสสูญเสียอำนาจอธิปไตยไปได้ แต่ทว่ากองเรือและกองทัพบกของญี่ปุ่นก็จ่อเตรียมจะบุกเข้าไปทุกทีแล้ว แม้ฌ็อง เดอกูจะไม่อยากทำตามข้อเสนอของญี่ปุ่น แต่อาณานิคมนี้ก็ไม่สามารจะต่อกรกับการต่อสู้ระยะยาวได้ ฌ็อง เดอกูจึงต้องจำใจยอมทำตามคำขาดของญี่ปุ่นโดยรถไฟขบวนสุดท้ายที่ไปคุนหมิงนั้นเดินทางในวันที่ 20 หลังจากนั้นฌอร์ฌ คาทรูก็ลาออกจากตำแหน่งแทบจะในทันที

ฌ็อง เตอกูขึ้นมารับตำแหน่งข้าหลวงใหญ่แห่งอินโดจีนในเวลาต่อมา เขาพยายามจะดำเนินนโยบายโดยสานต่อกับสิ่งที่ข้าหลวงคนก่อนทำแต่ทว่ารัฐบาลจักรวรรดิญีปุ่นกลับยื่นคำขาดรอบที่สองเข้ามาอีก โดยการขอใช้ท่าเรือในทางใต้ของกวางโจวอันเป็นส่วนหนึ่งของอาณานิคมอินโดจีนให้มันเป็นฐานทัพเรือของญี่ปุ่น รวมทั้งให้ปิดชายแดนกับจีนเต็มรูปแบบ ในช่วงนี้เป็นช่วงที่กองทหารของพลเอกนิชิฮาระเข้ามาที่กรุงฮานอยพอดี ซึ่งเป็นเรื่องที่แปลกที่ชาวญี่ปุ่นส่วนใหญ่ไม่รู้ว่าเขานั้นมาทำไมแม้แต่ตัวของเขาเองก็ยังไม่รู้เหมือนกัน แต่เรื่องนี้ดูเหมือนจะไม่ไดแป็นที่สนใจมากเท่าไหร่ เพราะเมื่อข้อเสนอครั้งที่สามถูกส่งมาถึงมือของเตอกูมันคือการคุกคามอธิปไตยของฝรั่งเศสในภูมิภาคอินโดจีนชัดๆ เพราะคำขาดนี้คือการที่รัฐบาลญี่ปุ่นมีสิทธิ์ในการตั้งฐานทัพอากาศภายในอินโดจีนได้ 

ภายในรัฐบาล เตอกูพยายามที่จะโน้มน้าวกับคณะรัฐบาลให้ต่อต้านการเข้ามาและคำขาดของญี่ปุ่น แม้ลึกๆแล้วเขาเองก็เชื่อว่ารัฐบาลอาณานิคมไม่สามารถเอาชนะและหยุดยั้งการรุกรานของญี่ปุ่นได้ แต่เขาก็เชื่อว่า การเจรจาที่เข้มแข็งภายในรัฐบาลจะทำให้ญี่ปุ่นไม่กล้ารุกรานได้ ซึ่งรัฐบาลวิชีนั้นก็ได้ให้คำปรึกษาแกเขาในฐานะผู้นำรัฐบาลอาณานิคมให้ต่อต้านการเข้ามาของญี่ปุ่น โดยให้เหตุผลว่าอินโดจีนยังมีสหรัฐที่คอยสนับสนุนกำลังทหารรวมทั้งการโจมตีจากเครื่องบินอยู่ อีกทั้งยังมีกองทหารต่างด้าวที่มาจากจิบูติประจำการอยู่ในอินโดจีนกว่า 4000 ชีวิต ทำให้ที่อินโดจีนนั้นมีกองกำลังทหารกว่า 32,000 นาย จำนวนนี้ยังไม่รวมทหารจ้างและทหารที่ถูกส่งมาช่วยอีกกว่า 17,000 นายอีก เพียงแต่กองกำลังยุทโธปกรณ์ไปจนถึงกองกำลังทหารเองไม่ได้มีความพร้อมในการทำสงครามมากนัก

ในวันที่ 30 สิงหาคม รัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศของญี่ปุ่น โยซึเกะ มัตซึกะ ได้ตกลงในข้อเสนอที่ตัวแทนรัฐบาลฝรั่งเศสเสนอมาในการหารือกันเกี่ยวกับเรื่องนี้ โดยญี่ปุ่นอ้างว่าจะขอใช้อินโดจีนของฝรั่งเศสเป็นทางผ่านไปตลอดช่วงเวลาการทำสงครามกับจีน ซึ่งรัฐบาลทั้งคู่ต่างก็เห็นพ้องกันว่าควรให้คนที่อยู่ในอินโดจีนเป็นคนเจรจาดีกว่า เพราะจะสะดวกรวดเร็วและยังรู้ถึงรายละเอียดต่างๆภายในภูมิภาค และการเจรจาระหว่างตัวแทนทหารของทั้งคู่ก็เริ่มขึ้นที่ฮานอยในวันที่ 3 กันยายน (ตัวแทนของฝรั่งเศสคือ ผู้บัญชาการสูงงสุดของกองมหารอินโดจีน Maurice Martin ส่วนทางญี่ปุ่นเป็นพลเอกนิชิฮาระ)

ในช่วงที่การเจรจากำลังเกิดขึ้น เตอกูและมาร์ติน(Maurice Martin)ได้พยายามถามไปยังนาซีเยอรมันว่าพวกเขานั้นจงใจแทรกแทรงในคำขาดที่ญี่ปุ่นยื่นให้หรือเปล่า แต่รัฐบาลนาซีเยอรมันหาได้ตอบกลับมาไม่ นั่นทำให้ทางเตอกูรีบไปขอความช่วยเหลือจากทั้งอังกฤษและสหรัฐผ่านทางกงสุลแต่ละประเทศภายในฮานอย ซึ่งรวมถึงจีนเองด้วย เพื่อให้พวกเขาเข้ามาช่วยต่อสู้เพื่อป้องกันการรุกรานจากญี่ปุ่น

วันที่ 6 กันยายน ทหารจากกองพลทหารราบที่ 22 ของจักรวรรดิญีปุ่นได้ทำการบุกยึดเมืองหนานหนิงและใช้เมืองนั้นเป็นฐานที่มั่น โดยหนานหนิงนั้นเป็นเมืองชายแดนที่อยู่ติดกับเมืองด่ง ด๋าง(Đồng Đăng)ของเวียดนาม โดยกองพลทหารราบที่ 22 นี้เป็นกองทหารย่อยในสังกัดกองทัพญี่ปุ่นในเขตจีนตอนใต้ โดยกองทหารนี้เป็นกองทหารที่ขึ้นชื่อในเรื่องความรุนแรงแถมยังเคยต่อสู้แบบที่เกิดที่มุกเดนมาแล้ว เหตุการการยึดเมืองหนานหนิง และส่วนหนึ่งของกองทหารพยายามลุกล้ำเข้ามาในด่ง ด๋างทำให้เกิดวิกฤติในเมืองขึ้น ฌ็อง เตอกูใช้การกระทำของญี่ปุ่นนี้ในการตัดจบการเจรจราที่กำลังดำเนินไปด้วยดีในวันที่ 18 กันยายน พลเอกนิชิฮาระได้ยื่นคำขาดต่อเตอกูว่าจะบุกเข้ามาโดยไม่สนข้อตกลงใดๆ หากยังไม่ทำเจรจาต่อ ภายในเวลา 22.00 น.ของวันที่ 22 กันยายน จากเหตุการณ์นี้เตอกูได้สั่งให้มีการลดกองทหารญีปุ่นที่ประจำการในอินโดจีนให้เหลือน้อยที่สุด

7 ชั่วโมงครึ่งก่อนเส้นตายในคำขาด รัฐบาลอินโดจีนอนุมัติการประจำการของทหารญี่ปุ่น 5000 นายที่ตั๋งเกี๋ยเหนือแม่น้ำแดง รวมทั้งยังอนุญาตให้ใช้สนามบิน 4 สนามบินที่ตั้งอยู่ที่นั่น เพื่อย้ายกำลังพลอีกกว่า 25,000 นายจากอินโดจีนไปยังยูนนาน รวมทั้งส่งกองพลทหารราบที่ 22 ผ่านทางไฮฟองเพื่อไปที่ต่างๆของจีนต่อ ทว่ากองทัพญี่ปุ่นก็เตรียมการล่วงหน้าด้วยการเตรียมกองกำลังสะเทิ้นน้ำสะเทิ้นบกประจำการเตรียมที่เกาะไฮหนานไว้แล้ว เหลือก็แค่รอเวลาที่กำหนดในการบุกเท่านั้น

เปิดฉากรุกราน
-------------

ข้อตกลงที่ได้จากการเจรจาระหว่างสองตัวแทน ถูกกระจายสื่อสารไปตามหน่วยงานต่างๆของญี่ปุ่นในช่วง 21.00 น. อันเป็นหนึ่งชั่วโมงก่อนจะถึงเส้นตายในคำขู่ โดยคาดว่ากองทหารกลุ่มแรกจะออกจาประเทศไปโดยเรือ แต่ถึงกระนั้นผลของการเจรจานี้ไม่ได้รับการยอมรับจากกองพลทหารราบที่ 22 เพราะเห็นว่าตัวเองไม่ได้รับสิทธิประโยชน์จากการเจรจา ร่วมทั้งยังสั่งให้กองทหารราบที่ 5 ใต้ผู้บังคับบัญชาพลโทอาเคโตะ นากามูระ ส่งกองกำลังของตนข้ามชายแดนมายังด่ง ด๋างในช่วงสี่ทุ่ม

เมื่อกองกำลังของญี่ปุ่นบุกเข้ามายังด่ง ด๋าง ทหารฝรั่งเศสจึงเริ่มต่อสู้กับญี่ปุ่นจนการต่อสู้ลุกลามไปทั่วเมืองต่างๆทั่วทั้งชายแดน ที่หลั่งเซินอันเป็นเมืองหลักที่ประจำการของทหารฝรั่งเศสส่วนมากในชายแดนอินโดจีนได้ถูกกองทหารญี่ปุ่นล้อมเมืองเอาไว้ในทุกด้าน เมื่อไม่เห็นโอกาสชนะพวกเขาเลยยอมจำนนในวันที่ 25 กันยายน โดยก่อนจะยอมแพ้ก็มีการทำลายอาวุธของตัวเอง อย่างตัวปิดลูกกระสุนปืนใหญ่ของปืนใหญ่ 150 mm ก็ถูกทิ้งลงแม่น้ำเพื่อไม่ให้ญีปุ่นใช้ ซึ่งเป็นิวิธีเดียวกับที่ฝรั่งเศสเคยใช้กับจีนในตอนทำสงครามจีน-ฝรั่งเสสในปี 1884-1885

ในช่วงที่มีการต่อสู้ตามตะเข็บชายแดนอยู่นั้น รัฐบาลอินโดจีนประท้วงรัฐบาลญี่ปุ่นถึงการละเมิดการเจรจาของกองทัพญี่ปุ่น แต่ญี่ปุ่นไม่ได้ตอบโต้เรื่องนี้ พวกเขาใช้ฝูงบินที่ประจำการอยู่บนกองเรือที่มารออยู่ในอ่าวตังเกี๋ยอยู่ก่อนแล้วในการโจมตีเมืองท่า และมีเป้าหมายสำคัญในการยกพลขึ้นบกบนแผ่นดินเวียดนาม แน่นอนว่ารัฐบาลอินโดจีนไม่ยอมรับเรื่องนี้แน่ แต่พวกเขาก็ไม่สามารต้านทานกับกองทัพของจักรวรรดิญีปุ่นได้ พวกเขาสามารถขึ้นฝั่งได้ที่เมืองด่งถัก ทางตอนใต้ของไฮฟอง ซึ่งในช่วงบ่ายของวันนั้นก็มีกองกำลังกว่า 4500 คน และรถถังอีกกว่า 12 คันเข้ามาอยู่ในดินแดนเวียดนามแล้ว

การต่อสู้ได้จบลงในเย็นของวันที่ 26 กันยายน โดยญี่ปุ่นได้ยึดฐานทัพอากาศไกแลมนอกกรุงฮานอย ยึดเมืองตามแนวเส้นทางรถไฟไฮฟองตามตะเข็บชายแดน รวมทั้งยังตรึงกำลังพลไว้ที่เมืองท่าไฮฟอง และฮานอยไม่ต่ำกว่า 500 คนในแต่ละเมือง

เหตุการณ์สืบเนื่อง
------------------

บทความหลัก: กรณีพิพาทอินโดจีน
หลังการต่อสู้ที่เกิดขึ้นในเมืองหลั่งเซิน รัฐบาลญี่ปุ่นได้ประกาศคำขอโทษพร้อมส่งเมืองและเหล่านักโทษให้กลับสู่อาณัติของรัฐบาลอาณานิคมอีกครั้งในวันที่ 5 ตุลาคม 

การจะบุกลึกลงไปทางตอนใต้ของอินโดจีนเป็นสิ่งที่ญีปุ่นยังไม่สามารถกระทำได้ในทันที เพราะกองกำลังของฝรั่งเศสถูกส่งไปเสริมกำลังอีกกว่า 4,000 นาย รวมทั้งการบุ่มบ่ามโจมตีเข้าไปอาจจะกระทบกับความสัมพันธ์ระหว่าง ญี่ปุ่น อังกฤษ อเมริกาได้ ทำให้ญี่ปุ่นต้องให้ความสนใจปัญหาของโซเวียตที่กำลังลุกล้ำเข้ามาในเขตอิทธิพลแมนจูเรียของญีปุ่นก่อน แต่ว่าจุดเปลี่ยนของการศึกนี้ก็เกิดขึ้นเมื่อกองทัพนาซีเปิดฉากจู่โจมโซเวียตในปฏิบัติการบาบารอสซ่า นั่นทำให้รัฐบาลญี่ปุ่นเปิดการลุกลงไปในเอเชียเพื่อแย่งชิงทรัพยากรอันอุดมสมบูรณ์ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เนื่องด้วยการที่สหรัฐไม่ยอมส่งทรัพยากรโดยเฉพาะอย่างยิ่ง "น้ำมัน" มาให้กับญี่ปุ่นในการทำศึกกับจีน รวมทั้งยีงปิดเส้นทางการค้าของญีปุ่นนั่นทำให้ญี่ปุ่นต้องใช้มาตรการเพื่อแย่งชิงทรัพยากร โดยในช่วงการบุกอินโดจีนนั้นกองกำลังกว่า 140,000 นายได้เริ่มบุกยึดอินโดจีนตั้งแต่วันที่ 28 กรกฎาคม 1941 แม้ชาวฝรั่งเศสจะยังคงมีอิทธิพลในรัฐบาลอาณานิคมแต่หลังจากการรัฐประหารของญี่ปุ่นในปี 1945 ทำให้พวกพนักงานชาวฝรั่งเศสส่วนมากโดนปลด และแทนที่ด้วยชาวญี่ปุ่นแทน

อ้างอิง
-------

1. ↑  立川京一 1999, pp. 43. sfn error: no target: CITEREF立川京一1999 (help)
2. ↑  Jean-Philippe Liardet, *L'Indochine française pendant la Seconde Guerre mondiale* เก็บถาวร 5 กุมภาพันธ์ 2012 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

* *Conflict in Indochina*, French newsreels archives (Les Actualités Mondiales), 15 January 1941

* Boissarie, Delphine. "Indochina during World War II: An Economy under Japanese Control", *Economies under Occupation: The hegemony of Nazi Germany and Imperial Japan in World War II*, ed. Marcel Boldorf and Tetsuji Okazaki (Routledge, 2015), pp. 232–44.
* Dreifort, John E. "Japan's Advance into Indochina, 1940: The French Response", *Journal of Southeast Asian Studies*, **13**, 2 (1982), pp. 279–95.
* Ehrengardt, Christian-Jacques. "Ciel de feu en Indochine, 1939–1945", *Aéro Journal*, **29**, 1 (2003), pp. 4–26.
* Gunn, Geoffrey C. *Rice Wars in Colonial Vietnam: The Great Famine and the Viet Minh Road to Power*. Rowman and Littlefield, 2014.
* Hata, Ikuhiko. "The Army's Move into Northern Indochina", *The Fateful Choice: Japan's Advance into Southeast Asia, 1939–1941*, ed. James W. Morley (New York: 1980), 155–63.
* Hsu Long-hsuen and Chang Ming-kai; trans. Wen Ha-hsiung. *History of the Sino-Japanese War (1937–1945)*, 2nd ed. (Taipei:Chung Wu Publishing, 1971).
* Marr, David G. *Vietnam, 1945: The Quest for Power* (Berkeley: University of California Press, 1995).
* Michelin, Franck. "The Pacific War started in Indochina: the Occupation of French Indochina and the Route to Pearl Harbor", *Vietnam-Indochina-Japan's relation during the Second World War Document and Interpretation* (Waseda University Institute of Asia-Pacific Studies, 2017), pp. 54–59.
* Murakami, Sachiko. *Japan's Thrust into French Indochina, 1940–1945*. Ph.D. diss. New York University, 1981.
* Murakami, Sachiko. "Indochina: Unplanned Incursion", in Hilary Conroy and Harry Wray (eds.), *Pearl Harbor Re-examined: Prologue to the Pacific War* (University of Hawaii Press, 1990), pp. 141–50.
* Porch, Douglas. *The French Foreign Legion: A Complete History of the Legendary Fighting Force* (Skyhorse, 2010).
* Tarling, Nicholas. "The British and the First Japanese Move into Indo-China", *Journal of Southeast Asian Studies*, **21**, 1 (1990), pp. 35–65.
* Yoshizawa, Minami. "The Nishihara Mission in Hanoi, July 1940", *Indochina in the 1940s and 1950s*, ed. Shiraishi Takeshi and Furuta Motoo (Ithaca, N.Y.: 1992), pp. 9–54.

* "Occupation of French Indochina" เก็บถาวร 2012-03-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, *Nippon News*, No. 18. in the official website of NHK.
* *Conflict in Indochina*, French newsreels archives (*Les Actualités Mondiales*), 15 January 1941
* Hsu Long-hsuen, and Chang Ming-kai, *History of The Sino-Japanese War (1937–1945)* 2nd Ed. 1971. Translated by Wen Ha-hsiung, Chung Wu Publishing; 33, 140th Lane, Tung-hwa Street, Taipei, Taiwan, Republic of China. Pg. 317
* 立川京一『第二次世界大戦とフランス領インドシナ 「日仏協力」の研究』（彩流社、2000年） ISBN 4-88202-644-9

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Prisoners of the Japanese
* (ฝรั่งเศส) French Indochina during World War II (dossier), Dr. Jean-Philippe Liardet เก็บถาวร 2012-02-05 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* "Occupation of French Indochina" เก็บถาวร 2012-03-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, *Nippon News*, No. 18. in the official website of NHK.

| * ด
* ค
* ก
สงครามโลกครั้งที่สอง |
| --- |
| 
* ทวีปเอเชียและแปซิฟิก
* ทวีปยุโรป
	+ ตะวันตก
	+ ตะวันออก
* แอฟริกา ตะวันออกกลาง และเมดิเตอร์เรเนียน
	+ แอฟริกาเหนือ
	+ แอฟริกาตะวันออก
	+ อิตาลี
* แอฟริกาตะวันตก
* แอตแลนติก
* ทวีปอเมริกาเหนือ
* ทวีปอเมริกาใต้

* ความสูญเสีย
* ยุทธนาการทางทหาร
* การประชุม
* ผู้บัญชาการทหาร

 |
| ประเทศผู้เข้าร่วม | 

|  |  |
| --- | --- |
| สัมพันธมิตร(ผู้นำ) | สหราชอาณาจักร (จักรวรรดิบริติช) **·**  ฝรั่งเศส **·**  สหภาพโซเวียต **·**  สหรัฐ (ปวยร์โตรีโก) **·**  จีน **·**  โปแลนด์ **·**  แคนาดา **·**  ออสเตรเลีย **·**  นิวซีแลนด์ **·**  แอฟริกาใต้ **·**  เชโกสโลวาเกีย **·**  นอร์เวย์ **·**  เบลเยี่ยม **·**  เนเธอร์แลนด์ **·**  ลักเซมเบิร์ก **·**  อียิปต์ **·**  กรีซ **·**  ยูโกสลาเวีย **·**  เอธิโอเปีย **·**  ฟิลิปปินส์ **·**  อิตาลี (หลังกันยายน 1943) **·**  โรมาเนีย (หลังสิงหาคม 1944) **·**  บัลแกเรีย (หลังกันยายน 1944) **·**  ฟินแลนด์ (หลังกันยายน 1944) **·**  เม็กซิโก **·**  บราซิล **·**  ฝรั่งเศสเสรี **·**  รัฐบาลชั่วคราวแห่งสาธารณรัฐฝรั่งเศส **·**  คิวบา **·**  เซาเทิร์นโรดีเชีย **·**  อินเดีย |
| อักษะ(ผู้นำ) | เยอรมนี **·**  อิตาลี **·**  ญี่ปุ่น **·**  บัลแกเรีย **·**  ฟินแลนด์ **·**  ฮังการี **·**  โรมาเนีย **·**  ไทย **·**  อิรัก **·**  ฝรั่งเศสเขตวีชี **·** แมนจูกัว **·**  สาธารณรัฐสังคมอิตาลี **·**  ฟิลิปปินส์ **·**  อินเดียเสรี **·**  รัฐบาลชาตินิยมปฏิรูปจีน **·**  รัฐเอกราชโครเอเชีย **·**  รัฐพม่า **·**  แอลเบเนีย **·**  สโลวาเกีย **·**  จักรวรรดิเวียดนาม **·**  รัฐผู้พิทักษ์แห่งเซอร์เบีย **·**  กัมพูชา **·**  หลวงพระบาง **·**  รัฐเฮลเลนิก **·**  อินโดจีนของฝรั่งเศส |
| การต่อต้าน | ออสเตรีย **·**  แถบทะเลบอลติก **·** ดินแดนเช็ก **·** เดนมาร์ก **·**  ฝรั่งเศส **·**  เยอรมนี **·**  กรีซ **·**  อิตาลี **·**  ชาวยิว **·**  เกาหลี **·**  เนเธอร์แลนด์ **·**  นอร์เวย์ **·**  โปแลนด์ **·**  ไทย **·**  สหภาพโซเวียต **·**  สโลวาเกีย **·**  ยูเครน **·**  เวียดนาม **·**  ยูโกสลาเวีย |

 |
| แง่มุม | 

|  |  |
| --- | --- |
| ทั่วไป | การโจมตีอเมริกาเหนือ **·**  บลิทซ์ครีค **·**  เปรียบเทียบยศทหาร **·**  วิทยาการรหัสลับ **·**  แนวหลัง **·**  อิสริยาภรณ์ **·**  ยุทโธปกรณ์ **·** การผลิตทางทหาร **·**  ทรัพย์เชลยนาซี **·**  เทคโนโลยี **·**  สงครามเบ็ดเสร็จ **·**  การทิ้งระเบิดทางยุทธศาสตร์ |
| ผลที่ตามมา | ผลกระทบ **·**  การขับไล่ชาวเยอรมัน **·**  ปฏิบัติการคลิปหนีบกระดาษ **·**  การยึดครองเยอรมนี **·**  แผนมอร์เกนเธา **·**  การเปลี่ยนแปลงดินแดน **·**  การยึดครองของโซเวียต: โรมาเนีย, ฮังการี, รัฐบอลติก **·**  การยึดครองญี่ปุ่น **·**  สงครามอินโดจีนครั้งที่หนึ่ง **·**  สงครามเย็น **·**  การปลดปล่อยอาณานิคม **·**  วัฒนธรรมร่วมสมัย |
| อาชญากรรมสงคราม | ฝ่ายสัมพันธมิตร (สหภาพโซเวียต **·**  สหราชอาณาจักร **·**  สหรัฐ) **·**  เยอรมนี (แรงงานเกณฑ์ **·**  ฮอโลคอสต์ **·**  การฟ้องร้อง) **·**  อิตาลี **·**  ญี่ปุ่น (การสังหารหมู่ที่หนานจิง **·**  หน่วย 731 **·**  การฟ้องร้อง) **·**  อาชญากรรมสงครามโดยโครเอเชีย (การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวเซิร์บ **·**  การประหัตประหารชาวยิว) **·**  อาชญากรรมสงครามโดยโรมาเนีย |

 |
| ลำดับเหตุการณ์ | 

|  |  |
| --- | --- |
| สาเหตุ | 
* สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง
* ทวีปแอฟริกา
* ทวีปเอเชีย
	+ ฮาลฮิน กอล
* ทวีปยุโรป
	+ ปฏิบัติการฮิมเลอร์

 |
| 1939 | 
* โปแลนด์
* สงครามลวง
* Battle of South Guangxi
* สงครามฤดูหนาว
* แอตแลนติก
* ยุทธการฉางชาครั้งแรก
* การรุกฤดูหนาว ค.ศ. 1939–40

 |
| 1940 | 
* การบุกครองเดนมาร์กของเยอรมนี
* การทัพนอร์เวย์
* การบุกครองลักเซมเบิร์กของเยอรมนี
* เนเธอร์แลนด์
* เบลเยียม
* ฝรั่งเศส
* Battle of Zaoyang–Yichang
* ยุทธเวหาที่บริเตน
* แอฟริกาเหนือ
* West Africa
* บริติชโซมาลิแลนด์
* Hundred Regiments Offensive
* รัฐบอลติก
* Eastern Romania
* อินโดจีน
* กรีซ
* *เข็มทิศ*

 |
| 1941 | 
* Battle of South Henan
* Battle of South Shanxi
* แอฟริกาตะวันออก
* ยูโกสลาเวีย
* Shanggao
* กรีซ
* เกาะครีต
* อิรัก
* สหภาพโซเวียต
	+ Summer War
* ฟินแลนด์ (*Silver Fox*)
* Lithuania
* ซีเรียและเลบานอน
* เคียฟ
* อิหร่าน
* เลนินกราด
* Gorky
* มอสโก
* เซวัสโตปอล
* เพิร์ลฮาร์เบอร์
* ฮ่องกง
* ฟิลิปปินส์
* ยุทธการฉางชาครั้งที่สอง
* มาลายา
* Borneo (1941–1942)
* Greek famine of 1941–1944

 |
| 1942 | 
* พม่า
* ยุทธการฉางชาครั้งที่สาม
* ทะเลชวา
* ทะเลคอรัล
* กาซาลา
* Dutch Harbor
* Attu (occupation)
* Kiska
* Zhejiang-Jiangxi
* มิดเวย์
* รเจฟ
* *สีน้ำเงิน*
* สตาลินกราด
* สิงคโปร์
* แซ็ง-นาแซร์
* เดียป
* อัลอะละมัยน์
* กัวดัลคะแนล
* *คบเพลิง*
* Chinese famine of 1942–1943

 |
| 1943 | 
* ตูนิเซีย
* Battle of West Hubei
* คูสค์
* สโมเลนสค์
* Gorky
* หมู่เกาะโซโลมอน
* Attu
* เกาะซิซิลี
* *Cottage*
* นีเปอร์
* อิตาลี
	+ การสงบศึกแคสบิเล
* Gilbert and Marshall Islands
* พม่า
* Northern Burma and Western Yunnan
* Changde
* Bengal famine of 1943

 |
| 1944 | 
* Monte Cassino / Anzio
* นาร์วา
* คอร์ซุน-เชฟเชนคอฟสกี
* *Tempest*
* *อิจิโกะ*
* *โอเวอร์ลอร์ด*
* *เนปจูน*
* หมู่เกาะมาเรียนาและปาเลา
* *บากราตีออน*
* ยูเครนตะวันตก
* Tannenberg Line
* วอร์ซอ
* Eastern Romania
* เบลเกรด
* ปารีส
* *ดรากูน*
* Gothic Line
* *มาร์เก็ตการ์เดน*
* Estonia
* *Crossbow*
* *Pointblank*
* Lapland
* ฟิลิปปินส์ (ค.ศ. 1944–1945)
* เลย์เต
* Syrmian Front
* ฮังการี
	+ บูดาเปสต์
* พม่า (ค.ศ. 1944–1945)
* อาร์แดน
	+ *โบเดินพลัทเทอ*
* Dutch famine of 1944–1945

 |
| 1945 | 
* วิสตูลา–โอเดอร์
* มะนิลา
* อิโวะจิมะ
* Project Hula
* การบุกครองเยอรมนี
* โอกินาวะ
* Guangxi
* West Hunan
* อิตาลี (ฤดูใบไม้ผลิ ปี ค.ศ. 1945)
* เบอร์ลิน
* เชโกสโลวาเกีย
* การยอมจำนนของเยอรมนี
	+ เอกสาร
* บอร์เนียว
* Taipei
* Naval bombardment of Japan
* แมนจูเรีย
* การทิ้งระเบิดปรมาณู
	+ อภิปราย
* เกาะซาฮาลินใต้
* หมู่เกาะคูริล
	+ Shumshu
* Vietnamese famine of 1945
* การยอมจำนนของญี่ปุ่น
	+ ปฏิญญาพ็อทซ์ดัม
	+ เอกสาร
	+ End of World War II in Asia

 |

 |
| หมวดหมู่ **·**  สถานีย่อย
 คำจำกัดความ **·**   ตำรา **·**   คำคม **·**   เอกสารต้นฉบับ **·**   สื่อ **·**  หัวข้อข่าว |