| ที่อยู่อาศัยใต้ทะเล |
| --- |
| ชะวากทะเลของแม่น้ำแคลมัท สหรัฐอเมริกา |
| * เขตชายฝั่ง
* เขตน้ำขึ้นถึง
* ชะวากทะเล
* ป่าสาหร่าย
* พืดหินปะการัง
* Ocean banks
* ไหล่ทวีป
* เขตทะเลตื้น
* ช่องแคบ
* เขตท้องทะเล
* Oceanic zone
* ภูเขาใต้ทะเล
* ปล่องแบบน้ำร้อน
* Cold seeps
* เขตอยู่ใต้น้ำ
* เขตอยู่ก้นทะเล
 |
| * ด
* ค
* ก
 |

บริเวณปากชะวากทะเล
ชะวากทะเลบริเวณปากน้ำรีโอเดลาปลาตา (Río de la Plata) อเมริกาใต้
ชะวากทะเลบริเวณปากแม่น้ำนิท (Nith River) สกอตแลนด์
ภาพถ่ายดาวเทียมแสดงลักษณะชะวากทะเล บริเวณปากแม่น้ำแอมะซอน
**ชะวากทะเล** (อังกฤษ: Estuary) คือ บริเวณส่วนล่างของปากแม่น้ำที่มีความกว้างมากจนมีลักษณะคล้ายอ่าว ตอนบนของชะวากทะเลนั้นจะตอบแหลมเป็นรูปกรวยและจะค่อยขยายขนาดออกไปเมื่อเข้าหาในส่วนที่เป็นทะเลมากขึ้น บริเวณนี้เป็นบริเวณที่มีการผสมกันระหว่างน้ำจืดกับน้ำเค็ม เนื่องจากเป็นพื้นที่บริเวณปากแม่น้ำยุบตัวลงสู่แนวชายฝั่งทะเลจึงได้รับอิทธิพลของน้ำทะเล ตัวอย่างของชะวากทะเลในประเทศไทย ได้แก่ บริเวณปากแม่น้ำกระบุรี จังหวัดระนอง และ ปากแม่น้ำเวฬุ จังหวัดจันทบุรี โดยชะวากทะเลที่ใหญ่ที่สุดในโลก คือ ชะวากทะเลเซนต์ลอว์เรนซ์ ในประเทศแคนาดา ที่มีความกว้างถึง 145 กิโลเมตร และ ชะวากทะเลที่ยาวที่สุดในโลก คือ ชะวากอ่าวอ๊อบ สหพันธรัฐรัสเซีย

ชะวากทะเล เป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่บริเวณชายฝั่งทะเลที่มีแม่น้ำหรือลำธารไหลผ่านเชื่อมต่อลงสู่ทะเล ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เกิดขึ้นบริเวณรอยต่อระหว่างสภาพแวดล้อมแบบทางน้ำและสภาพแวดล้อมแบบทะเล จึงทำให้พื้นที่ในบริเวณนี้ได้รับทั้งอิทธิพลจากทะเลอันได้แก่ น้ำขึ้น - น้ำลง, คลื่นและการไหลเวียนของน้ำเกลือ รวมถึงอิทธิพลจากแม่น้ำอันได้แก่ ตะกอนและการไหลเวียนของน้ำจืด ซึ่งการที่มีน้ำจืดและน้ำเค็มไหลเวียนแบบนี้นั้นส่งผลให้พื้นที่ชะวากทะเลประกอบด้วยธาตุอาหารที่สำคัญจำนวนมาก จึงเป็นพื้นที่ที่เหมาะสมต่อการเป็นแหล่งอาศัยของสิ่งมีชีวิตหลากหลายชนิดได้

ชะวากทะเลที่พบในปัจจุบันนั้นส่วนใหญ่เป็นชะวากทะเลที่เกิดขึ้นในช่วงยุคโฮโลซีน (Holocene) โดยการไหลท่วมของแม่น้ำหรือการกัดเซาะจากธารน้ำแข็งในช่วงที่มีก่รเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเลในช่วงประมาณ 10,000 - 12,000 ปีที่ผ่านมา และการจำแนกลักษณะของชะวากทะเลนั้นจะอาศัยลักษณะทางธรณีสัณฐานหรือรูปแบบการไหลของน้ำในการจำแนก ซึ่งหมายถึงการจำแนกเป็นอ่าว (Bay) หรือลากูน (Lagoon) เป็นต้น

ชะวากทะเลเป็นพื้นที่มีประชากรมาอาศัยอยู่จำนวนมาก คือประมาณร้อยละ 60 จากประชากรทั้งหมดของโลกที่ชอบอาศัยตามแนวชายฝั่งทะเลและชะวากทะเล เป็นผลให้พื้นที่ชะวากทะเลนี้ได้รับผลกระทบเป็นอย่างมาก เพราะได้รับผลกระทบจากปัจจัยต่างๆได้แก่ การตกตะกอนของตะกอนจากการพังทลายของหน้าดินเนื่องจากการตัดไม้ทำลายป่า การเพิ่มความเข้มข้นของปริมาณสารเคมีในระบบนิเวศจากสิ่งปฏิกูลและมูลสัตว์ (Eutrophication) มลพิษจากโลหะหนัก, สารพีซีบีเอส (PCBs), ธาตุกัมมันตรังสีและสารประกอบไฮโดรคาร์บอนจากสิ่งปฏิกูล และแนวกั้นน้ำหรือเขื่อนที่ใช้ในการควบคุมปริมาณการไหลของน้ำ

การจำแนกชนิดของชะวากทะเล
------------------------

ชะวากทะเลสามารถจำแนกโดยอาศัยลักษณะทางธรณีสัณฐาน ออกเป็นชนิดต่าง ๆ ได้ 4 ประเภท ดังนี้

ชะวากทะเลแบบร่องน้ำจมตัว (Drowned river valleys-type estuaries)
ชะวากทะเลชนิดนี้ส่วนมากจะเกิดขึ้นในช่วงเวลาประมาณ 6,000 ถึง 15,000 ปีที่ผ่านมา หรือในช่วงปลายของ Wisconsin glaciation (เป็นช่วงเวลาที่ระดับน้ำทะเลทั่วโลกเพิ่มขี้นประมาณ 100 ถึง 130 เมตร) เมื่อระดับน้ำทะเลลดลงจึงได้มีการเกิดลักษณะชะวากทะเลเช่นนี้ขึ้น นอกจากนี้แล้วการทรุดตัวของบริเวณชายฝั่งยังช่วยให้เกิดชะวากทะเลแบบร่องน้ำจมตัวได้อีกด้วย โดยลักษณะเช่นนี้มักเกิดขึ้นในที่ราบต่ำ ขนาดกว้าง มีความลึกไม่มากนัก มักพบได้ตามแนวชายฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติก สหรัฐอเมริกา ตัวอย่างเช่น Chesapeake Bay, Delaware Bay, Galveston Bay และ Tampa Bay

ชะวากทะเลแบบลากูน (Lagoon-type estuaries)
ชะวากทะเลชนิดนี้จะได้รับอิทธิพลของน้ำทะเลน้อยมาก เนื่องจากในบริเวณนั้นมีเกาะสันดอน (Barrier islands) หรือจะงอยทราย (Sand spit) เป็นตัวกั้นอิทธิพลจากน้ำทะเลเอาไว้ จะมีช่องแคบๆเท่านั้นที่ติดต่อกับน้ำทะเล โดยมากมักจะพัฒนาอยู่บนบริเวณชายฝั่งที่มีความมั่นคงทางธรณีแปรสัณฐานสูง และมีการสะสมตัวของตะกอนตามแนวชายฝั่ง แต่จะต้องมีอัตราของน้ำขึ้นน้ำลงไม่เกิน 4 เมตร และเกาะสันดอนที่เกิดร่วมกันนั้นมักจะเกิดขึ้นในบริเวณทะเลน้ำตื้นคือลึกไม่เกิน 5 ถึง 10 เมตร และมีกระแสที่มากระทำขนานกับแนวชายหาด โดยมากจะพบตามแนวชายฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติก สหรัฐอเมริกา ตัวอย่างเช่น Barnegat Bay นิวเจอร์ซีย์, Laguna Madre เท็กซัส และ Pamlico Sound นอร์ทแคโรไลนา

ชะวากทะเลแบบฟยอร์ด (Fjord-type estuaries)
ชะวากทะเลชนิดนี้เกิดขึ้นในบริเวณที่เป็นร่องลึกเนื่องจากการกัดเชาะของธารน้ำแข็ง ร่องลึกดังกล่าวมีลักษณะเป็นรูปตัวยู บริเวณตื้นของชะวากทะเลชนิดนี้จะมีลักษณะเป็นปากอ่าว และมักจะได้รับผลจากการไหลเวียนของกระแสน้ำขึ้นน้ำลงจากน้ำลึกไปยังน้ำตื้นบริเวณชะวากทะเล พบได้ตามแนวชายฝั่งของอะแลสกา ตะวันออกของแคนาดา กรีนแลนด์ ไอร์แลนด์ นิวซีแลนด์ และนอร์เวย์

ชะวากทะเลแบบผลจากธรณีแปรสัณฐาน (Tectonically produced estuaries)
ชะวากทะเลชนิดนี้เกิดจากการทรุดตัว หรือแผ่นดินถูกตัดจากทะเลโดยการเคลื่อนที่ของแผ่นดินที่เกี่ยวข้องกับรอยเลื่อน ภูเขาไฟ และแผ่นดินถล่ม น้ำท่วมจากระดับน้ำทะเลที่เพิ่มขึ้นในยุคโฮโลซีนซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยสร้างชะวากทะเล ตัวอย่างเช่น อ่าวแซนแฟรนซิสโกที่เกิดขึ้นจากการเคลื่อนที่ของเปลือกโลกตามแนวรอยเลื่อนแซนแอนเดรอัส

อ้างอิง
-------

1. ↑  Rossignol, Anne. The Lower Estuary and the Gulf of the St. Lawrence: book of oceanography. Rimouski: INRS-Oceanology. p. 64.
2. ↑
3. ↑
4. ↑  "สำเนาที่เก็บถาวร". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-02-09. สืบค้นเมื่อ 2019-02-07.
5. ↑  "สำเนาที่เก็บถาวร". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-02-07. สืบค้นเมื่อ 2019-02-07.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

เนื้อหาโดยส่วนใหญ่ดัดแปลงและแปลมาจาก Estuary ใน 

 เก็บถาวร 2015-06-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

| * ด
* ค
* ก
สมุทรศาสตร์กายภาพ |
| --- |
| มหาสมุทรของโลก | 
* มหาสมุทรแปซิฟิก
* มหาสมุทรแอตแลนติก
* มหาสมุทรอินเดีย
* มหาสมุทรอาร์กติก
* มหาสมุทรใต้

 |
| ประเภท | 
* ทะเลปิด
* ทะเลสาบปิด
* ทะเลเปิด
* ทะเลสาบเปิด
* ทะเลชายขอบทวีป‎
* ทะเลสาบ‎
* ทะเลสาบน้ำเค็ม‎
* ทะเลสาบน้ำจืด‎
* เจ็ดสมุทร

 |
| ระดับชั้นน้ำทะเล | 
* ท้องทะเล
* เขตมีแสง
	+ ท้องทะเลตื้น
* ทะเลลึก
* เขตไร้แสง
	+ ท้องทะเลลึกปานกลาง
	+ ท้องทะเลลึก
	+ เขตความลึกก้นสมุทร

 |
| คลื่น | 
* คลื่นใต้น้ำ
* คลื่นสึนามิ

 |
| กฎหมายทะเล | 
* เส้นฐาน
* น่านน้ำภายใน
* น่านน้ำอาณาเขต
* เขตต่อเนื่อง
* เขตเศรษฐกิจจำเพาะ
* น่านน้ำนานาชาติ‎
* การขนส่งทางน้ำนานาชาติ‎
* การประมง‎
* สนธิสัญญาควบคุมอาวุธบนพื้นสมุทร

 |
| ลักษณะภูมิประเทศ | 
* ไหล่ทวีป
* ลาดทวีป
* ลาดตีนทวีป
* ก้นสมุทร
* เนินตะกอนรูปพัดก้นสมุทร
* หุบผาชันใต้ทะเล
* เขายอดราบใต้สมุทร
* แอ่งสมุทร
* ที่ราบก้นสมุทร
* ภูเขาใต้ทะเล
* ภูเขาไฟใต้ทะเล
* ร่องลึกก้นสมุทร
* เทือกเขากลางสมุทร
* พืดหินปะการัง
* อะทอลล์
* ลากูน
* ทะเล
* อ่าว

 |
| การแปรสัณฐานแผ่นธรณีภาค | 
* ธรณีวิทยาทางทะเล
* การขยายตัวของพื้นมหาสมุทร
* ปล่องแบบน้ำร้อน

 |
| ปรากฏการณ์ | 
* น้ำขึ้นลง
* เอลนีโญ
* ลานีญา
* การกัดเซาะชายฝั่ง
* กระแสน้ำย้อนกลับ

 |
| กระแสน้ำมหาสมุทร | 
* กระแสน้ำกินี
* กระแสน้ำญี่ปุ่น
* กระแสน้ำมหาสมุทร
* กระแสน้ำแลบราดอร์
* กระแสน้ำศูนย์สูตรเหนือ
* กระแสน้ำเบงเกวลา

 |
| ธรณีสัณฐาน | 
* เนินทราย
* เนินทรายรูปพระจันทร์เสี้ยว
* เกาะ
* เกาะเล็ก
* เกาะหินโด่ง
* คอคอด
* ฟยอร์ด
* เฟิร์ธออฟฟอร์ธ
* สะพานแผ่นดิน
* สันดอนจะงอย
* สันดอนเชื่อมเกาะ
* หาด
* ดอนทรายใต้น้ำ
* กลุ่มเกาะ‎
* คาบสมุทร‎
* ช่องแคบ‎
* ชะวากทะเล‎
* ชายฝั่ง‎
* ชายหาด‎
* ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำ‎
* ถ้ำ‎
* หน้าผา‎
* แหลม‎

 |