**ราชวงศ์หรยังกะ** (อังกฤษ: Haryanka dynasty) เป็นราชวงศ์ที่ 3 ที่ปกครองแผ่นดินอินเดีย มีศูนย์กลางอยู่ที่เมืองมคธ โดยราชวงศ์นี้ถูกสถาปนาต่อจากการล่มสลายของ ราชวงศ์ปรัทโยต และ ราชวงศ์พฤหทรถะ ราชวงศ์นี้มีศูนย์กลางอยู่ที่เมือง ราชคฤห์ ซึ่งมีอาณาเขตใกล้เคียงกับเมืองปัฏณา ใน อินเดียปัจจุบัน โดยมีพระเจ้าพิมพิสารเป็นผู้ก่อตั้งราชวงศ์นี้

ในบันทึกทางศาสนาพุทธ มหาวงศ์ กล่าวว่า พระเจ้าพิมพิสารขึ้นครองราชย์ต่อจากพระเจ้าภัททิยะ เมื่ออายุได้ 15 พระชันษา

เมื่อราชวงศ์นี้ล่มสลายลง ราชวงศ์ที่ครองแผ่นดินมคธต่อคือ ราชวงศ์ศิศุนาค

รายพระนามกษัตริย์
-----------------

### พระเจ้าพิมพิสาร

ดูบทความหลักที่: พระเจ้าพิมพิสาร
พระเจ้าพิมพิสาร แห่ง มคธทรงประทับอยู่ที่เวฬุวัน; ศิลปกรรมจาก สาญจี
พระเจ้าพิมพิสารครองราชย์ตั้งแต่ปี 545-493 ก่อนคริสตกาล ขอบเขตของอาณาจักรของพระองค์ถูกกล่าวถึงใน *มหาวงศ์* พระองค์มีที่ปรึกษาคนสำคัญคือ โสณโกฬิวิสะ, สุมานะ, อำมาตย์โกลิยะ, กุมภโกสกะ และ ชีวก

ทั้งตำราทางศาสนาเชนและตำราทางศาสนาพุทธอ้างว่ากษัตริย์เป็นสาวกของพวกศาสนานั้น โดย *อุตตรธัมมยานาสูตร* กล่าวว่าพระองค์เป็นสาวกของ มหาวีระ ในขณะที่  *พระสุตตันตปิฎก*  กล่าวว่าพระองค์และ พระเขมาเถรี พระมเหสีเป็นสาวกของ พระโคตมพุทธเจ้า ในตอนหลังได้กล่าวเพิ่มเติมว่าพระองค์ทรงมีรับสั่งแต่งตั้ง ชีวกโกมารภัจจ์ เพื่อช่วยเหลือ *พระภิกษุสงฆ์*  และพระองค์ยังได้อภิเษกกับ พระนางโกศลเทวี พระขนิษฐาของ พระเจ้าปเสนทิโกศล อีกด้วย

อ้างอิงจากบันทึกของ George Turnour และ N.L. Dey กล่าวว่าพระเจ้าพิมพิสาร มีพระบิดาคือ **พระเจ้าภัททิยะ** แต่ ปุราณะ เรียกพระนามว่า **เหมชิต, เกษมชิต, กเษตโรจา** และตำราภาษาทิเบตกล่าวถึงเขาว่า **มหาปัทมะ**

### พระเจ้าอชาตศัตรู

ดูบทความหลักที่: พระเจ้าอชาตศัตรู
พระเจ้าอชาตศัตรูใชแคทะพัลต์บุกตีเมืองลิจฉวี
พระเจ้าอชาตศัตรูครองราชย์ตั้งแต่ปี 493-462 ก่อนคริสตกาล พระองค์ทรงอภิเษกกับ พระนางวชิรา องค์หญิงแห่งแคว้นโกศล

ในข้อมูลบางส่วนกล่าวว่าพระเจ้าพิมพิสารถูกคุมขังและถูกพระเจ้าอชาตศัตรูสังหาร เพื่อความยิ่งใหญ่ของราชวงศ์ พระเจ้าอชาตศัตรูมีชีวิตอยู่ร่วมสมัยกับ มหาวีระ (599–527 ปีก่อนคริสตกาล) และ พระโคตมพุทธเจ้า (563–483 ปีก่อนคริสตกาล) พระองค์ทรงทำสงครามกับ แคว้นวัชชี ที่ปกครองโดย พระเจ้าลิจฉวี และพิชิต เมืองเวสาลี ได้สำเร็จ

### พระเจ้าอุทัยภัทร

ดูบทความหลักที่: พระเจ้าอุทัยภัทร
พระเจ้าอุทายิน หรือ พระเจ้าอุทัยภัทร ได้รับการกล่าวถึงในตำราพุทธศาสนาและเชนในฐานะรัชทายาทของพระเจ้าอชาตศัตรู อย่างไรก็ตาม  *ปุรณะ*  กล่าวถึงเขาในฐานะกษัตริย์องค์ที่สี่รองจาก พระเจ้าทาสกะ

### กษัตริย์รุ่นหลัง

*ปุรณะ* กล่าวว่า **นันทิวรธัน** และ **มหานันทิน** ว่าเป็นเชื้อสายของของพระเจ้าอุทัยภัทร แต่ในบันทึกของศาสนาพุทธกล่าวว่า **พระเจ้าอนุรุทธะ, พระเจ้ามุณฑะ** และ พระเจ้านาคทาสกะ เป็นรัชทายาทของพระเจ้าอุทัยภัทร

อ้างอิง
-------

1. Schwartzberg, Joseph E. (1978). *A Historical atlas of South Asia*. Chicago: University of Chicago Press. p. 145, map XIV.1 (a). ISBN 0226742210.
2. ↑  Schwartzberg, Joseph E. (1978). *A Historical atlas of South Asia*. Chicago: University of Chicago Press. p. 145, map XIV.1 (a). ISBN 0226742210.
3. ↑  Rao 2012, p. 92.
4. ↑  Raychaudhuri 1972, pp. 97
5. 1 2  Upinder Singh 2016, p. 270.
6. ↑  Upinder Singh 2016, pp. 270–271.
7. ↑  Raychaudhuri 1972, p. 105ff
8. 1 2  Upinder Singh 2016, p. 271.
9. 1 2  Upinder Singh 2016, p. 273.

### แหล่งอ่านเพิ่มเติม

* Raychaudhuri, H.C. (1972), *Political History of Ancient India*, Calcutta: University of Calcutta
* Bhargava, P.L. *The origins of the Nanda* (PDF), คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2017-01-15, สืบค้นเมื่อ 2021-04-24
* Singh, Upinder (2016), *A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century*, Pearson, ISBN 978-81-317-1677-9
* Rao, B .V. (2012), *World history from early times to A D 2000*, Sterling Publishers Pvt. Ltd, ISBN 9788120731882