พระพุทธนรสีห์ตรีโลกเชฏฐ์ พระประธานประจำพระอุโบสถ วัดชนะสงครามราชวรมหาวิหาร
พระพุทธนรสีห์ตรีโลกเชฏฐ์ ภายในพระอุโบสถ
**วัดชนะสงครามราชวรมหาวิหาร** เป็นวัดโบราณสร้างในสมัยอยุธยา ไม่ปรากฏหลักฐานการสร้าง เดิมเรียกว่าวัดกลางนา ต่อมายกสถานะเป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรมหาวิหาร

ประวัติ
-------

เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชเสด็จขึ้นครองราชสมบัติเป็นปฐมบรมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี มีพระราชประสงค์ที่จะสร้างสิ่งก่อสร้างขึ้นให้คล้ายคลึงกับกรุงศรีอยุธยามากที่สุด วัดที่ตั้งอยู่ใกล้พระบรมมหาราชวังได้ทรงปฏิสังขรณ์ใหม่ ตลอดจนเปลี่ยนชื่อวัดให้เหมาะสม โปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนชื่อวัดกลางนาเป็นวัดตองปุ และให้เป็นวัดพระสงฆ์ฝ่ายรามัญ เช่นเดียวกับวัดตองปุที่กรุงศรีอยุธยา เพื่อเทิดเกียรติทหารชาวรามัญในกองทัพสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท ซึ่งเป็นกำลังสำคัญในการต่อสู้กับพม่าในสงครามเก้าทัพ เมื่อ พ.ศ. 2328 สงครามที่ท่าดินแดงและสามสบ เมื่อ พ.ศ. 2329 และสงครามที่นครลำปางป่าซาง เมื่อ พ.ศ. 2330

ด้านหน้าของวัดชนะสงครามสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาทได้ทรงบูรณปฏิสังขรณ์วัดตองปุแล้วถวายเป็นพระอารามหลวงโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามใหม่ว่า วัดชนะสงคราม เพื่อเป็นอนุสรณ์ที่สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท ทรงมีชัยชนะต่อพม่าในการรบทั้ง 3 ครั้ง

วัดชนะสงครามได้รับการบูรณปฏิสังขรณ์มาโดยตลอด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งได้ทรงเริ่มดำเนินการก่อสร้างที่บรรจุพระอัฐิเจ้านายฝ่ายกรมพระราชวังบวรสถานมงคลที่เฉลียงพระอุโบสถด้านหลังตามพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงพระราชอุทิศพระราชทรัพย์ให้พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนเรศรวรฤทธิ์ดำเนินการ แต่การก่อสร้างมาแล้วเสร็จในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวซึ่งพระราชทานพระราชทรัพย์ให้ราชบัณฑิตยสภาก่อสร้าง ขณะนั้น สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพเป็นนายกราชบัณฑิตยสภาและสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงก่อสร้างจนเสร็จสิ้น ได้มีพิธีอัญเชิญพระอัฐิจากพระราชวังบวรสถานมงคลไปประดิษฐานใน พ.ศ. 2470

ปูชนียวัตถุ
-----------

หน้าต่างพระอุโบสถวัดชนะสงครามราชวรมหาวิหาร
1. พระประธานในพระอุโบสถ มีนามว่า พระพุทธนรสีห์ตรีโลกเชฏฐ์ เป็นพระพุทธรูปปูนปั้นแล้วบุด้วยดีบุกลงรักปิดทอง ปางมารวิชัย หน้าตักกว้าง 2.50 เมตร สูง 3.50 เมตร ประดิษฐานบนฐานสูง 1.30 เมตรมีพระอัครสาวกซ้ายขวานั่งประนมมือ 2 องค์ เป็นพระปูนปั้นเช่นกัน
2. พระพุทธรูปปูนปั้นและปางมารวิชัยเช่นเดียวกับพระปฏิมาจำนวน 25 องค์ ประดิษฐานรอบฐานชุกชี
3. เจดีย์ทรงจอมแห 2 องค์ อยู่ด้านหน้าพระอุโบสถและเจดีย์ทรงกลม 2 องค์อยู่ด้านหลังพระอุโบสถ

ถาวรวัตถุ
---------

1. พระอุโบสถ กว้าง 13 วา 2 ศอก ยาว 20 วา 2 ศอก สูงประมาณ 10 วา
2. ธรรมมาสน์ลายทอง สังเค็ด งานพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
3. ธรรมมาสน์กับหนังสือปาฎิโมกข์สมุดไทยพร้อมตู้ 1 ชุด สังเค็ดงานพระศพ สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมหลวงศรีรัตนโกสินทร์
4. เทียนสลักพร้อมตู้ลายทอง 1 ชุด สังเค็ดงานพระศพ สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมขุนศรีสัชนาลัย

พระปริตรามัญ
------------

โบราณประเพณีเก่าแก่ของไทยประการหนึ่ง ที่มีความสำคัญ และมีความหมายยิ่ง ต่อองค์พระมหากษัตริย์โดยตรง หากแต่ไม่ค่อยได้มีผู้ใดรู้จักเท่าใดนัก เนื่องจากเป็นพิธีที่ปฏิบัติกัน เฉพาะในหอศาสตราคม พระบรมมหาราชวัง และเป็นพิธีที่จัดทำขึ้นเฉพาะส่วนพระองค์เท่านั้น พิธีนี้มีความหมายอย่างยิ่งต่อพระราชกิจวัตรประจำวัน เนื่องจากเป็นพิธีที่สวดเพื่อทำน้ำพระพุทธมนต์ทูลเกล้าฯ ถวาย ส่วนหนึ่งสำหรับจัดเป็นน้ำสรงพระพักตร์ และน้ำโสรจสรง อีกส่วนหนึ่ง เพื่อประพรมพระที่นั่งองค์สำคัญ ในเขตพระราชฐานชั้นใน นอกจากนี้ พิธีดังกล่าว ยังมีลักษณะพิเศษอีกประการหนึ่งคือ จะนิมนต์เฉพาะพระสงฆ์มอญเข้ามาสวดบทสวดพระปริตรมอญเท่านั้น ความสำคัญของพิธีสวดพระปริตรรามัญ เพื่อทำน้ำพระพุทธมนต์ ในพระบรมมหาราชวังนั้น ปรากฏตามพระบรมราชาธิบาย ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวว่า 

"*ในพระราชนิเวศน์เวียงวัง ของพระเจ้าแผ่นดินสยาม ตามแบบแผนบุรพประเพณีสืบมา พระสงฆ์รามัญ ได้สวดพระปริตรตามแบบอย่างข้างรามัญ ถวายน้ำพระพุทธมนต์และน้ำสรงพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าแผ่นดิน และเป็นน้ำสำหรับสรงพระพักตร์ ประพรมเป็นทักษิณาวัฏรอบขอบ ในจังหวัดพระราชมหามณเฑียรนี้ทุกวัน เป็นการพระราชพิธีมีสำหรับบรมราชตระกูลสืบมาแต่โบราณ พระสงฆ์อื่น ๆ แม้นมีฐานันดรยศปรากฏด้วยเกียรติคุณ คือ เรียนรู้พระคัมภีร์ที่เป็นพระราชาคณะเปรียญ หรือที่เป็นอาจารย์บอกภาวนาวิธี หรือพระสงฆ์ที่รู้ประกอบวิทยามนต์ดล เป็นที่นับถือของคนเป็นอันมากก็ดี ก็ไม่มีราชบัญญัติ ที่จะได้รับวาระผลัดเปลี่ยนมาสวดพระปริตรถวายน้ำพระพุทธมนต์เลย เหตุอันนี้ได้ทรงพระราชดำริว่า ชะรอยจะมีเหตุวิเศษอย่างหนึ่งแต่โบราณรัชกาล เป็นมหัศจรรย์อยู่อย่างไรแน่แท้ เพราะว่าปกติธรรมดาคนชาวภาษาใด ประเทศใด ก็ย่อมนับถือพระสงฆ์และแพทย์หมอต่าง ๆ ตามประเทศ ตามภาษาของตัว ในการสวดและการบุญต่าง ๆ แลการปริตรรักษาตนรักษาไข้ แต่การซึ่งมีนิยมเฉพาะให้พระสงฆ์รามัญพวกเดียว ประจำสวดปริตรอย่างรามัญ ในพระราชวังนี้ จะมีความยืนยันมา ในพระราชพงศาวดาร หรือจดหมายเหตุการต่อมาเป็นแน่นอนก็ไม่มี* "

อนึ่ง เมื่อมีการเสด็จพระราชดำเนินประทับแรมราตรี ณ ตำบลใดเป็นทางไกล คือเสด็จไปการสงคราม หรือแทรกโพนช้างในแผ่นดินก่อน ๆ พระสงฆ์รามัญสวดพระปริตรนี้ ก็ต้องตามเสด็จพระราชดำเนินด้วยทุกครั้ง เมื่อครั้งแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระนารายณ์มหาราชเจ้า เสด็จไปประทับอยู่กรุงลพบุรี 8 เดือน ในฤดูแล้งทุกปี ก็ได้อาราธนาพระสงฆ์รามัญวัดตองปุให้ตามเสด็จขึ้นไปตั้งอารามชื่อวัดตองปุ อยู่สวดพระปริตรถวายพระพุทธมนต์ทุกวัน อารามนั้นก็มีปรากฏจนทุกวันนี้ แลน้ำพระพุทธมนต์พระปริตรนี้ ย่อมเป็นที่เห็นว่ามีอำนาจป้องกันอุปัทวันตรายต่าง ๆ ได้จริง ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งได้ดำรงสิริ รัตนราไชยสวริยาธิปัตย์ เถลิงถวัลยราช ณ กรุงเทพมหานคร อมรรัตนโกสินทร์มหินทราอยุธยานี้ ก็ได้ทรงถือน้ำพระพุทธมนต์ประปริตรที่พระสงฆ์รามัญสวดถวายนั้น เป็นน้ำสรงพระพักตร์และน้ำสรงมาทุกพระองค์ สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพได้นิพนธ์อธิบายเพิ่มเติม ถึงราชประเพณีดังกล่าวในหนังสือ "ตำนานพระปริต" โดยแสดงให้เห็นว่า แม้ปกติจะมีการแต่งตั้งตำแหน่งพระครูปริตไทย 4 รูป และพระครูปริตมอญ 4 รูป สำหรับสวดทำน้ำพระพุทธมนต์ในงานพระราชพิธีโดยทั่วไปแล้วนั้น แต่สำหรับพิธีสวดทำน้ำพระพุทธมนต์ที่หอศาสตราคม ในพระบรมมหาราชวังนั้นมีเฉพาะพระครูปริตมอญเท่านั้นเข้ามาสวดทุกวัน ดังความว่า

"*แต่การสวดพระปริตทำน้ำพระพุทธมนตร์ ถือเป็นการสำคัญในราชประเพณีอย่างหนึ่ง มีตำแหน่งพระครูพระปริตไทย 4 รูป พระครูพระปริตมอญ 4 รูป สำหรับสวดทำน้ำพระพุทธมนตร์ ในบรรดางานพระราชพิธีซึ่งมีสรงมุรธาภิเษก พระราชาคณะไทยรูป 1 มอญรูป 1 กับพระครูพระปริต 8 รูปนั้นสวดทำน้ำพระพุทธมนตร์สำหรับสรงมุรธาภิเษกทุกงาน และโดยปกติพระครูพระปริตมอญต้องเข้ามาสวดทำน้ำพระพุทธมนตร์ที่หอศาสตราคม ทุกวัน น้ำมนตร์พระปริตนั้น ส่วนหนึ่งแบ่งส่งไปสำหรับเป็นน้ำสรงพระพักตร์และโสรจสรง อีกส่วนหนึ่งในบาตร 2 ใบให้สังฆการีถือตามพระครูพระปริต 2 รูป เข้าไปเดินประพรมด้วยกำหญ้าคาที่ในพระราชวังเวลาบ่าย 14 นาฬิกา ทุกวันเป็นนิตย์มาแต่โบราณ* "

เมื่อมีการสวดพระปริตรเป็นพิธีหลวง จึงได้ทรงแต่งตั้งพระครูพระปริตรประจำพระราชวัง สำหรับการสวดพระปริตร และสวดพระพุทธมนต์สำหรับทำน้ำมนต์ และสำหรับเสกทรายโดยเฉพาะ โดยมีพระสงฆ์ฝ่ายรามัญ 4 รูป ซึ่งแต่เดิมจำพรรษาอยู่ตามวัดต่าง ๆ ที่สังกัดอยู่ในคณะรามัญนิกาย เช่น วัดบวรมงคล วัดราชคฤห์ วัดชนะสงคราม เป็นต้น ต่อมาภายหลังได้เปลี่ยนแปลง เป็นพระสงฆ์มอญจากวัดชนะสงครามเพียงอารามเดียว ทั้งนี้สาเหตุอาจเนื่องมาจากการจัดเวรหมุนเวียนพระแต่ละแห่งเกิดความไม่ สะดวก หรือเป็นเพราะหลังสงครามโลกครั้งที่สอง มีพระที่สวดพระปริตรรามัญหลบภัยสงครามไปอยู่ตามวัดในต่างจังหวัด จะเหลืออยู่ก็แต่ที่วัดชนะสงคราม จึงได้สวดวัดเดียวนับแต่นั้นมา

ตำแหน่งพระครูปริตรรามัญทั้ง 4 รูป ได้แก่

1. พระครูราชสังวร
2. พระครูสุนทรวิลาส
3. พระครูราชปริต
4. พระครูสิทธิเตชะ

ตำแหน่ง พระครูปริตรามัญทั้งหมดนี้ ปัจจุบันประจำอยู่ที่วัดชนะสงคราม รับหน้าที่เข้าไปสวดพระปริตรทำน้ำพระพุทธมนต์ ในพระบรมมหาราชวังที่หอศาสตราคมเรื่อยมา จนกระทั่งถึง พ.ศ. 2489 ปรากฏว่า พระสงฆ์ที่สามารถสวดพระปริตรามัญได้นั้น มีน้อยรูปลง ไม่พอจะผลัดเปลี่ยนกัน พระครูราชสังวร (พิศ อายุวฑฺฒโก) ผู้รักษาการเจ้าอาวาสวัดชนะสงครามในครั้งนั้น จึงได้มีหนังสือถึงกรมการศาสนา ขอลดวันสวดลงมา เหลือสวดเฉพาะวันธรรมสวนะเท่านั้น พิธีเริ่มแต่เวลา 13 นาฬิกา พระสงฆ์ 4 รูปพร้อมด้วยพระครูปริตรผู้เป็นประธาน 1 รูป สวดพระปริตรอย่างภาษารามัญที่หอศาสตราคม เมื่อเสร็จราว 14 นาฬิกา มีเจ้าหน้าที่ถือบาตรน้ำมนต์นำพระ 2 รูป ไปประพรมน้ำพระพุทธมนต์รอบหมู่พระมหามณเฑียรเป็นเสร็จพิธี
ในการสวดพระปริตรามัญที่หอศาสตราคม ในชั้นเดิม มีการหมุนเวียนผลัดเปลี่ยนกันระหว่างพระครูปริตทั้ง 4 รูป ในการไปสวดแต่ละวันโดยแบ่งกันรับผิดชอบตามวัน-เวลา ดังนี้

1. พระครูราชสังวร รับผิดชอบวันธรรมสวนะขึ้น 8 ค่ำ
2. พระครูสุนทรวิลาส รับผิดชอบรวันธรรมสวนะขึ้น 15 ค่ำ
3. พระครูราชปริต รับผิดชอบวันธรรมสวนะแรม 8 ค่ำ
4. พระครูสิทธิเตชะ รับผิดชอบวันธรรมสวนะแรม 15 ค่ำ

โดยที่พระครูปริตทั้ง 4 รูป จะทำหน้าที่เป็นประธานในการสวดแต่ละครั้ง ซึ่งจะมีพระมอญอีก 4 รูปมาสวดร่วมด้วย รวมเป็นสวด 5 รูปในแต่ละวัน

ปัจจุบัน พระสงฆ์มอญมีจำนวนลดน้อยลงโดยลำดับ เช่นเดียวกับพระสงฆ์ไทย สืบเนื่องจากสาเหตุหลายประการ แม้แต่ในวัดชนะสงคราม ซึ่งเป็นพระอารามหลวงที่พระสงฆ์มอญ มีบทบาทโดยตรงกับราชประเพณีสำคัญดังกล่าว ก็กำลังประสบสภาพการณ์เช่นเดียวกัน

ลำดับเจ้าอาวาส
--------------

| ลำดับ | เจ้าอาวาส | วาระ (พ.ศ.) |
| --- | --- | --- |
| 1 | พระมหาสุเมธาจารย์ | 2325 — 2363 |
| 2 | พระสุเมธาจารย์ | 2363 — 2383 |
| 3 | หม่อมเจ้าพระศีลวราลังการ (สอน) | 2383 — 2410 |
| 4 | พระสุเมธาจารย์ (ศรี) | 2410 — 2455 |
| 5 | พระประสิทธิศีลคุณ (พุธ) | 2455 — 2456 |
| 6 | พระครูภาวนาพิจารณ์ (ลืม) (รักษาการ) | 2457 — 2459 |
| 7 | พระพิศาลสมณกิจ (ริด) | 2459 |
| 8 | พระสุเมธมุนี (ลับ สงฺกิจโจ) | 2460 — 2485 |
| 9 | พระธรรมทัศนาธร (ทองสุก สุทัสโส) | 2492— 2508 |
| 10 | สมเด็จพระมหาธีราจารย์ (นิยม ฐานิสฺสโร) | 2509 — 2554 |
| 11 | พระธรรมวชิรมงคล (กฤช กิตฺติวํโส) | 2555 — ปัจจุบัน |

การศึกษาพระปริยัติธรรม
----------------------

วัดชนะสงครามเป็นวัดที่ประสบความสำเร็จสูงมากในการจัดการศึกษาพระปริยัติธรรม มีพระภิกษุสามเณรสอบเปรียญธรรมได้ปีละจำนวนมาก แม้แต่สามเณรผู้สอบได้เปรียญ 9 ประโยคและได้รับพระราชทานอุปสมบทในพระบรมราชานุเคราะห์ก็มีมากกว่าวัดอื่น ๆ หลายวัด วัดชนะสงครามยังคงให้
ความสำคัญแก่การศึกษาปริยัติธรรมโดยเฉพาะสายภาษาบาลีอย่างคงเส้นคงวา มีชาวพุทธผู้ชำนาญภาษาบาลีจำนวนมาก เคยศึกษาที่วัดชนะสงคราม
มาก่อน

อ้างอิง
-------

1. ↑  ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศกระทรวงธรรมการ แผนกกรมสังฆการี เรื่อง จัดระเบียบพระอารามหลวง เก็บถาวร 2011-11-09 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, เล่ม ๓๒, ตอน ๐ ก, ๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๕๘, หน้า ๒๘๙
2. ↑  "สำเนาที่เก็บถาวร". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2007-09-28. สืบค้นเมื่อ 2007-08-07.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* วัดชนะสงคราม เก็บถาวร 2013-01-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* วัดชนะสงครามราชวรมหาวิหาร (ทำเนียบวัดไทย)
* ภาพถ่ายทางอากาศของ วัดชนะสงครามราชวรมหาวิหาร

* แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ วัดชนะสงครามราชวรมหาวิหาร
	+ ภาพถ่ายดาวเทียมจากวิกิแมเปีย หรือกูเกิลแมปส์
	+ แผนที่จากลองดูแมป หรือเฮียวีโก
	+ ภาพถ่ายทางอากาศจากเทอร์ราเซิร์ฟเวอร์

พิกัดภูมิศาสตร์: 13°45′38″N 100°29′44″E﻿ / ﻿13.760431°N 100.495597°E﻿ / 13.760431; 100.495597

* ประวัติวัดมอญ เก็บถาวร 2007-09-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* พิธีสวดพระปริตรรามัญ เก็บถาวร 2007-09-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

| * ด
* ค
* ก
ไหว้พระ 9 วัด กรุงเทพมหานคร |
| --- |
| ฝั่งพระนคร | 
* วัดชนะสงครามราชวรมหาวิหาร
* ศาลเจ้าพ่อเสือ (เสาชิงช้า)
* ศาลหลักเมืองกรุงเทพมหานคร
* วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร
* วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร
* วัดพระศรีรัตนศาสดาราม
* วัดราชนัดดารามวรวิหาร (ในบางตำรา)

 |  |
| ฝั่งธนบุรี | 
* วัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร
* วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร
* วัดกัลยาณมิตรวรมหาวิหาร

 |

| * ด
* ค
* ก
เขตพระนคร |
| --- |
| แขวง | 
* ชนะสงคราม
* ตลาดยอด
* บวรนิเวศ
* บางขุนพรหม
* บ้านพานถม
* พระบรมมหาราชวัง
* วัดราชบพิธ
* วัดสามพระยา
* วังบูรพาภิรมย์
* ศาลเจ้าพ่อเสือ
* สำราญราษฎร์
* เสาชิงช้า

 |
| ประวัติศาสตร์ | 

|  |  |
| --- | --- |
| การปกครอง | 
* อำเภอชนะสงคราม กรมนครบาล
* อำเภอพระนคร จังหวัดพระนคร
* เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

 |
| สถานที่สำคัญ | 
* รายชื่อโบราณสถาน
* ป้อมพระสุเมรุ
* ป้อมมหากาฬ
* พระบรมมหาราชวัง
* สะพานพระพุทธยอดฟ้า
	+ ปฐมบรมราชานุสรณ์
* อนุสรณ์สถาน 14 ตุลา
* อนุสาวรีย์ทหารอาสา
* อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย

 |

 |
| ภูมิศาสตร์ | 
* เกาะรัตนโกสินทร์
* แม่น้ำเจ้าพระยา
* คลอง
	+ คูเมืองเดิม
	+ ผดุงกรุงเกษม
	+ รอบกรุง

 |
| เศรษฐกิจ | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| คมนาคม | 

|  |  |
| --- | --- |
| ถนน | 
* กรุงเกษม
* ข้าวสาร
* จักรเพชร
* เจริญกรุง
* เจ้าฟ้า
* ดินสอ
* ตรีเพชร
* ตะนาว
* ตานี
* ตีทอง
* บ้านหม้อ
* บำรุงเมือง
* บูรพา
* ประชาธิปไตย
* พระจันทร์
* พระพิทักษ์
* พระพิพิธ
* พระสุเมรุ
* พระอาทิตย์
* พาหุรัด
* เฟื่องนคร
* มหรรณพ
* มหาไชย
* มหาราช
* ราชดำเนิน
* ราชินี
* วิสุทธิกษัตริย์
* ศิริพงษ์
* สนามไชย
* สามเสน
* สิบสามห้าง
* หน้าพระธาตุ
* หน้าพระลาน
* หลวง
* อัษฎางค์
* อุณากรรณ

 |
| แยก | 
* รายชื่อทางแยก
* แยกคอกวัว
* แยกป้อมมหากาฬ
* แยกพาหุรัด
* แยกสามยอด
* แยกสำราญราษฎร์
* แยกสี่กั๊กพระยาศรี
* แยกวงเวียน รด. และแยกท้ายวัง
* เสาชิงช้า
* อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย

 |
| สะพาน | 
* สะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา
	+ พระราม 8
	+ สมเด็จพระปิ่นเกล้า
	+ พระพุทธยอดฟ้า
	+ พระปกเกล้า
* สะพานข้ามคลอง
	+ เจริญรัช
	+ เจริญศรี 34
	+ เฉลิมวันชาติ
	+ ช้างโรงสี
	+ เทเวศรนฤมิตร
	+ ผ่านฟ้าลีลาศ
	+ ภาณุพันธุ์
	+ มอญ
	+ มัฆวานรังสรรค์
	+ หัน
	+ อุบลรัตน์
	+ โอสถานนท์

 |
| รถไฟฟ้า | 
* สายเฉลิมรัชมงคล
	+ สามยอด
	+ สนามไชย
* *สายฉลองรัชธรรม*
* *สายสีส้ม*

 |
| เรือ | 
* เรือด่วนเจ้าพระยา
	+ ท่าช้างวังหลวง
	+ ท่าเตียน
* เรือข้ามฟากไปท่าวังหลัง
	+ ท่าพระจันทร์

 |

 |
| การท่องเที่ยว | 
* **พระบรมมหาราชวัง**
* พระราชวังบวรสถานมงคล
* วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร
* วัดพระศรีรัตนศาสดาราม
* วังบูรพาภิรมย์
* วังสราญรมย์
* สนามหลวง
* เสาชิงช้า
* ถนนข้าวสาร
* *รายชื่อวัง*

 |
| ธุรกิจ | 
* คลองถม
* ไชน่าเวิลด์
* ดิโอลด์สยามพลาซ่า
* ตลาดตรอกหม้อ
* ตลาดยอดพิมาน
* ตั้งฮั่วเส็ง
* ท่าเตียน
* บางลำพู
* บ้านหม้อ
* ปากคลองตลาด
* พาหุรัดพลาซ่า
* เมก้าพลาซ่า
* โรงแรมรัตนโกสินทร์
* เวิ้งนครเขษม
* ห้างไนติงเกล

 |

 |
| สังคม | 

|  |  |
| --- | --- |
| การศึกษา | 
* *รายชื่อสถานศึกษา*
* มหาวิทยาลัย
	+ ธรรมศาสตร์ (ท่าพระจันทร์)
	+ ศิลปากร (วังท่าพระ)
* วิทยาลัยนาฏศิลป
* โรงเรียน
	+ ราชินี
	+ สตรีวิทยา
	+ สวนกุหลาบวิทยาลัย
* พิพิธภัณฑ์
	+ นิทรรศน์รัตนโกสินทร์
	+ พระนคร
	+ หอศิลป
	+ ศิลป์ พีระศรี อนุสรณ์
	+ เหรียญกษาปณานุรักษ์
	+ สวนกุหลาบ
* หอสมุดเมืองกรุงเทพมหานคร
* ศูนย์การเรียนรู้ ธนาคารแห่งประเทศไทย

 |
| วัฒนธรรม | 

|  |
| --- |
| 
* ท่าราชวรดิฐ
* ประตูฝรั่ง
* โรงละครแห่งชาติ
* ลานพลับพลามหาเจษฎาบดินทร์
* ศาลาเฉลิมกรุง
* สนามหลวง
* สวนสราญรมย์
* สวนสันติชัยปราการ
* เสาชิงช้า
* หอภูวดลทัศนัย
* อนุสาวรีย์หมู
* อุทกทาน

 |
| วัด | 
* ชนะสงคราม
* บวรนิเวศ
* พระเชตุพน
* พระศรีรัตนศาสดาราม
* มกุฏกษัตริย์
* มหรรณพาราม
* ราชนัดดา
	+ โลหะปราสาท
* ราชบพิธ
* ราชบุรณะ
* ราชประดิษฐ
* สามพระยา
* สุทัศน์
* *รายชื่อวัด*

 |
| มัสยิด | 
* จักรพงษ์
* บ้านตึกดิน

 |
| ศาลเจ้า | 
* เจ้าบ้านหม้อ
* เจ้าพ่อเขาตก
* เจ้าพ่อครุฑ
* เจ้าพ่อเสือ
* เจ้าพ่อหนู
* เจ้าพ่อหอกลอง
* เจ้าแม่ทับทิม
* เจ้าแม่สาวิตรี
* หลักเมือง

 |

 |
| ราชการ | 
* ทำเนียบองคมนตรี
* กระทรวง
	+ กลาโหม
	+ เกษตรและสหกรณ์
	+ มหาดไทย
* กรม
	+ ข่าวทหารบก
	+ แผนที่ทหาร
	+ พระธรรมนูญ
	+ ศิลปากร
	+ สวัสดิการทหารเรือ
* กองบัญชาการกองทัพบก
* ธนาคารแห่งประเทศไทย
* ศาลฎีกา
* ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร
* สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
* หน่วยบัญชาการรักษาดินแดน

 |

 |
| หมวดหมู่ หมวดหมู่ |