**อเมเนมเฮตที่ 3** (อียิปต์โบราณ: Ỉmn-m-hꜣt) หรือที่รู้จักในพระนาม **อเมเนมฮัตที่ 3** เป็นฟาโรห์แห่งอียิปต์โบราณพระองค์ที่หกจากราชวงศ์ที่สิบสองในช่วงสมัยราชอาณาจักรกลาง โดยฟาโรห์เซนุสเรตที่ 3 ซึ่งเป็นพระราชบิดาของพระองค์ ได้ครองพระราชบัลลังก์ในฐานะผู้สำเร็จราชการร่วมกับพระองค์เป็นระยะเวลายี่สิบปี ในรัชสมัยของพระองค์ พระราชอาณาจักรอียิปต์ได้รุ่งเรืองถึงจุดสูงสุดทางด้านวัฒนธรรมและเศรษฐกิจในช่วงสมัยราชอาณาจักรกลาง

รูปสลักจากพิพิธภัณฑ์ของสะสมอียิปต์โบราณเฮอร์มิเทจ
พระราโชบายทางการทหารและการภายในพระราชอาณาจักรที่ที่เข้มงวดรุนแรงของฟาโรห์เซนุสเรตที่ 3 ซึ่งได้ปราบปรามในดินแดนนิวเบียอีกครั้งและแย่งชิงอำนาจจากบรรดาผู้ปกครองท้องถิ่น ซึ่งส่งต่อให้ฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ขึ้นปกครองอียิปต์ในช่วงที่มีเสถียรภาพและสงบสุข พระองค์ได้ทรงนำความพยายามของพระองค์ไปสู่แผนการก่อสร้างที่ยิ่งใหญ่ โดยเน้นที่โอเอซิสแห่งไฟยุมโดยเฉพาะ ที่นี่พระองค์ได้ทรงอุทิศวิหารแด่กับเทพโซเบค และวิหารน้อยถวายแด่เทพีเรเนนูเทต ทรงโปรดให้สร้างรูปสลักขนาดมหึมาสองรูปของพระองค์ในเบียห์มู และทรงมีส่วนสนับสนุนในการขุดทะเลสาบโมเอริส พระองค์โปรดให้สร้างสร้างพีระมิดสองแห่งของพระองค์ที่ดาห์ชูร์และฮาวารา พระองค์จึงกลายเป็นฟาโรห์พระองค์แรกตั้งแต่รัชสมัยฟาโรห์สเนฟรูจากราชวงศ์ที่สี่ที่ได้ทรงโปรดให้สร้างพีระมิดมากกว่าหนึ่งแห่ง ใกล้กับพีระมิดในฮาวาราของพระองค์คือ พีระมิดแห่งเนเฟรูพทาห์ ซึ่งเป็นพระราชธิดาของพระองค์ และการได้มาซึ่งทรัพยากรสำหรับแผนการก่อสร้าง พระองค์ได้ใช้ประโยชน์จากเหมืองหินในอียิปต์ อัญมณีเทอร์ควอยซ์และแร่ทองแดงจากคาบสมุทรไซนาย เหมืองที่ยังใช้ประโยชน์อื่น ๆ รวมถึงเหมืองหินชีสต์ที่วาดิ ฮัมมามัต แร่อเมทิสต์จากเหมืองในวาดิ เอล-ฮูดิ หินปูนชั้นดีจากเหมืองในทูรา หินอลาบาสเตอร์จากเหมืองในฮัตนุบ หินแกรนิตสีแดงจากเหมืองในอัสวาน และหินไดโอไรต์จากเหมืองในนิวเบีย คลังจารึกขนาดใหญ่เป็นหลักฐานยืนยันถึงการทำกิจกรรมที่สถานที่เหล่านี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่เซราบิต เอล-คาดิม มีหลักฐานการเคลื่อนไหวทางทหารเพียงเล็กน้อยในรัชสมัยของพระองค์ แม้ว่าจะมีหลักฐานเพียงเล็กน้อยที่คุมมาในปีที่ 9 ของพระองค์ พระองค์ยังส่งคณะเดินทางไปยังดินแดนพุนต์อีกจำนวนหนึ่ง

โดยสรุปแล้ว ฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ทรงครองราชย์เป็นเวลาอย่างน้อย 45 ปี ถึงแม้ว่าบันทึกปาปิรุสที่กล่าวถึงปีที่ 46 ก็น่าจะเป็นของรัชสมัยของพระองค์เช่นกัน ในช่วงสิ้นรัชสมัยของพระองค์ พระองค์ทรงแต่งตั้งฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 4 ขึ้นเป็นผู้สำเร็จราชการร่วม ตามที่บันทึกไว้ในจารึกจากเซมนาในนิวเบีย ซึ่งปีที่ 1 ของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 4 เท่ากับปีที่ 44 หรือปีที่ 46–48 ของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 เวลาต่อมาฟาโรห์โซเบคเนเฟรูได้ทรงสืบทอดพระราชบัลลังก์ต่อจากฟาโรห์อเมนเนมเฮตที่ 4 ในฐานะผู้ปกครองพระองค์สุดท้ายของราชวงศ์ที่สิบสองแห่งอียิปต์

พระราชวงศ์
----------

สร้อยประดับพระอุราของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 จากสุสานของเจ้าหญิงเมเรเรต หนึ่งในพระภคินีหรือพระขนิษฐา
ฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 เป็นพระราชโอรสของฟาโรห์เซนุสเรตที่ 3 ซึ่งเป็นผู้ปกครองก่อนหน้าพระองค์ พระองค์มีพระภคินีและพระขนิษฐาหลายพระองค์คือ เจ้าหญิงเมเนต, เจ้าหญิงเมเรเรต, เจ้าหญิงเซเนตเซเนบติซิ, เจ้าหญิงซิตฮาธอร์ และเจ้าหญิงคเนเมต- ที่ทราบพระนามเพียงบางส่วน พระองค์มีพระมเหสีสองพระองค์ที่เป็นที่ทราบ คือ พระนางอาอัต และพระนางเคเนเมตเฟอร์เฮดเจต ซึ่งทั้งสองพระองค์ถูกฝังอยู่ในพีระมิดแห่งอเมเนมเฮตที่ 3 ที่ดาห์ชูร์ เฮเทปติ ซึ่งเป็นพระราชมารดาของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 4 ซึ่งอาจจะเป็นพระมเหสีอีกหนึ่งพระองค์ พระองค์มีพระราชธิดาหนึ่งพระองค์พระนามว่า เนเฟรูพทาห์ ซึ่งดูเหมือนจะทรงถูกเตรียมพร้อมเป็นอย่างดีในฐานะองค์รัชทายาท เนื่องจากพระนามของพระองค์ถูกใส่ไว้ในคาร์ทูช เดิมทีพระองค์ถูกฝังอยู่ที่พีระมิดแห่งที่สองของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ในฮาวารา แต่ในที่สุดก็พระศพก็ถูกย้ายไปที่พีระมิดของพระองค์เอง พระราชโอรส-ธิดาทั้งสองพระองค์ในฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ซึ่งก็ทรงได้ขึ้นครองราชย์เป็นฟาโรห์ คือ ฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 4 ผู้เป็นพระราชโอรส และฟาโรห์โซเบคเนเฟรู ผู้เป็นพระราชธิดา แต่ก็มีความเห็นที่ว่า ฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 4 อาจจะเป็นพระราชนัดดาแทน หลักฐานการฝังพระศพของเจ้าหญิงอีกสามพระองค์คือ เจ้าหญิงฮาธอร์โฮเทป, เจ้าหญิงนับโฮเทป และเจ้าหญิงซิตฮาธอร์ ที่ในพีระมิดแห่งดาห์ชูร์ แต่ไม่แน่ชัดว่าเจ้าหญิงเหล่านี้เป็นพระราชธิดาในฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 หรือไม่ เนื่องจากพีระมิดแห่งนี้ใช้สำหรับฝังพระศพของเชื้อพระวงศ์ตลอดราชวงศ์ที่สิบสามแห่งอียิปต์

รัชสมัย
-------

สฟิงซ์นอนราบของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ซึ่งเป็นหนึ่งในสิ่งที่เรียกว่า "lสฟิงซ์ฮิกซอส"
ในปีที่ 20 แห่งการครองราชย์ของฟาโรห์เซนุสเรตที่ 3 พระองค์ทรงได้แต่งตั้งฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ผู้เป็นพระราชโอรส ขึ้นเป็นผู้สำเร็จราชการร่วม และดูเหมือนว่าการสำเร็จราชการร่วมครั้งนี้จะมีขึ้นจากตัวชี้วัดหลายประการ ถึงแม้ว่านักวิชาการบางคนจะไม่เห็นด้วยและบางคน กลับโต้แย้งในการครองราชย์เพียงพระองค์เดียวสำหรับฟาโรห์ทั้งสองพระองค์ ในอีกยี่สิบปีต่อมา ฟาโรห์เซนุสเรตที่ 3 และฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ได้ครองพระราชบัลลังก์ร่วมกัน โดยฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ได้ขึ้นเป็นกษัตริย์เช่นกัน ซึ่งสันนิษฐานได้ว่า ฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 เข้ามามีบทบาทหลักในปีที่ 19 ของฟาโรห์เซนุสเรตที่ 3 และเป็นปีที่ 1 ของ พระองค์ การครองราชย์ของพระองค์เป็นเวลาอย่างน้อย 45 ปี แม้ว่าจะมีเศษบันทึกปาปิรัสจากเอล-ลาฮูนที่กล่าวถึง 'ปีที่ 46 เดือน 1 แห่งอาเคต วันที่ 22' ซึ่งน่าจะเป็นวันที่พระองค์ยังปกครองอยู่เช่นกัน และภายในชามจากเกาะแอลเลเฟนไทน์ที่ได้บันทึกว่า ปีที่ 46 เดือนสามแห่งเพเรต ซึ่งเป็นระยะเวลาสูงสุดเท่าที่ทราบ คอร์เนลิอุส ฟอน พิลกริม นักไอยคุปต์วิทยาได้สนับสนุน แต่ถูกปฏิเสธโดยนักไอยคุปย์วิทยา โวลแฟรม กราเจ็ตสกี ซึ่งจัดให้อยู่ช่วงสมัยราชอาณาจักรกลางตอนต้น ในรัชสมัยที่ 30 ของพระองค์ พระองค์ทรงเฉลิมฉลองเทศกาลเซดตามที่กล่าวไว้ในจารึกหลายฉบับ รัชสมัยของพระองค์ได้สิ้นสุดลงหลังจากการสำเร็จราชการร่วมกับฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 4 ผู้เป็นพระราชโอรสเพียงระยะเวลาสั้น ๆ มีหลักฐานสนับสนุนในส่วนนี้มาจากจารึกที่เซมนา ซึ่งปีที่ 1 แห่งการครองราชย์ของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 4 เท่ากับปีที่ 44 หรือบางทีอาจจะปีที่ 46–48 ของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3

ฟาโรห์ทั้งพระองค์ได้ทรงปกครองอียิปต์ในช่วงเวลายุคทองของสมัยราชอาณาจักรกลาง ฟาโรห์เซนุสเรตที่ 3 ได้ทรงดำเนินการปฏิบัติการทางทหารเชิงรุก เพื่อยับยั้งการบุกรุกจากชนเผ่าในนิวเบีย การดำเนินการทางทหารนี้ดำเนินมาเป็นเวลาหลายปีและสร้างความรุนแรงต่อชนพื้นเมือง รวมถึงการสังหารบุรุษ การกดขี่สตรีและเด็ก และการเผาไร่นา นอกจากนี้ พระองค์ยังทรงส่งคณะเดินทางทางทหารไปยังซีเรีย-ปาเลสไตน์ ซึ่งเป็นศัตรูของอียิปต์ตั้งแต่รัชสมัยของฟาโรห์เซนุสเรตที่ 1 พระราโชบายภายในของพระองค์มุ่งเป้าไปที่การเพิ่มอำนาจของผู้ปกครองระดับท้องถิ่น โดยถ่ายโอนอำนาจกลับไปยังฟาโรห์ และเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ว่า พระองค์รงรื้อระบบการปกครองแบบมีผู้ปกครองท้องถิ่นหรือไม่ นอกจากนี้ พระองค์ยังเป็นต้นแบบของตัวละครในตำนาน เซซอสทริส ที่รจนาขึ้นโดย มาเนโท และเฮโรโดตัส จากผลของพระราโชบายการบริหารและการทหารของฟาโรห์เซนุสเรตที่ 3 ส่งผลให้ฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ทรงได้ขึ้นปกครองพระราชอาณาจักรอียิปต์ที่สงบสุขและมั่นคง

พระราชอาณาจักรกลางได้เจริญรุ่งเรืองที่ขีดสุดทางด้านวัฒนธรรมและเศรษฐกิจภายใต้ปกครองของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3  การใช้ประโยชน์จากเหมืองหินในอียิปต์และอัญมณีเทอร์ควอยซ์และแร่ทองแดงในคาบสมุทรไซนายถึงจุดสูงสุดในช่วงรัชสมัยของพระองค์ จารึกข้อความมากกว่า 50 ฉบับถูกจารึกไว้ที่เซราบิต เอล-คาดิม, วาดิ มักฮารา และวาดิ นาสบ์ ซึ่งได้มีการตั้งถิ่นฐานใกล้ถาวรก่อตัวขึ้นรอบตัวเหมืองหินเหล่านั้น เหมืองหินที่วาดิ ฮัมมามัต (หินซีสต์), วาดิ เอล-ฮูดิ (แร่อเมทิสต์), ทูรา (หินปูน), ฮัตนุบ (หินอลาบาสเตอร์), อัสวาน (หินแกรนิตสีแดง) และนิวเบีย (หินไดโอไรต์) ทั้งหมดก็ได้ถูกประโยชน์เช่นกัน ทั้งหมดนี้แสดงให้เห็นถึงการมีแผนการก่อสร้างที่ยิ่งใหญ่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการพัฒนาในไฟยุม แผนการก่อสร้างของพระองค์รวมถึงพระบรมราชานุเสาวรีย์ในคาตานา, เทล เอล-ยาฮูดัยยา, บูบาสติส การขยายวิหารแห่งเทพีฮาธอร์ที่เซราบิต เอล-คาดิม และวิหารแห่งเทพพทาห์ในเมมฟิส การก่อสร้างวิหารในกูบัน (Quban) และการเสริมกำลังป้อมปราการที่เซมนา จากเกาะแอลเลเฟนไทน์มีชิ้นส่วนของจารึกอาคารซึ่งมีอายุย้อนไปถึงถึงปีที่ 44 แห่งการครองราชย์ของพระองค์ พบจารึกที่คล้ายกันที่เมืองเอลกับ การค้นพบอีกอย่างหนึ่งที่เกาะแอลเลเฟนไทน์คือทับหลังประตูจากราชวงศ์ที่สิบเอ็ดแห่งอียิปต์ ซึ่งที่นั่นฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ได้เพิ่มคำจารึกลงช่วงปีที่ 34 แห่งการครองราชย์ของพระองค์ อย่างไรก็ตาม ไม่มีพื้นที่ใดที่ได้รับความสนใจมากเท่ากับโอเอซิสแห่งไฟยุม ซึ่งฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 มีความเกี่ยวข้องมากที่สุด

ในโอเอซิสแห่งไฟยุม พระองค์ได้ทรงโปรดให้สร้างวิหารขนาดใหญ่ที่อุทิศให้แด่เทพโซเบคที่คิมาน-ฟาราส พระองค์โปรดให้สร้างวิหารน้อยเพื่ออุทิศให้แด่เทพีเรเนนูเทตที่เมดิเนต มาดิ ในเบียห์มู พระองค์ทรงโปรดให้สร้างสิ่งก่อสร้างขนาดใหญ่ด้วยรูปสลักพระองค์หินควอตซ์ขนาดมหึมาสูง 12 ม. (39 ฟุต) สองรูป และทะเลสาบโมเอริส ซึ่งพระองค์ได้รับยืนยันว่าพระองค์เป็นผู้ทรงโปรดให้ขุดขึ้น ถึงแม้ว่าฟาโรห์เซนุสเรตที่ 3 จะทรงเป็นผู้ดำเนินการการก่อสร้างนี้มากน้อยเพียงใดนั้นยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด แต่ฟาโรห์เซนุสเรตที่ 3 ได้ทรงเฝ้าจับตาดูระดับน้ำท่วมของแม่น้ำไนล์อย่างใกล้ชิด ดังแสดงให้เห็นโดยจารึกที่คุมมาและเซมนา โดยระดับแม่น้ำไนล์สูงสุดอยู่ในปีที่ 30 แห่งการครองราชย์ของพระองค์ที่ 5.1 ม. (17 ฟุต) แต่ตามมาด้วยการลดลงอย่างมากจนวัดได้ 0.5 ม. (1.6 ฟุต) ในปีที่ 40 แห่งการครองราชย์ของพระองค์ ผลงานที่ยืนยงที่สุดของพระองค์คือ พีระมิดสองแห่งที่พระองค์โปรดให้สร้างขึ้นสำหรับพระองค์เอง ซึ่งเป็นฟาโรห์พระองค์ตั้งแต่รัชสมัยฟาโรห์สเนฟรูจากราชวงศ์ที่สี่ที่สร้างพีระมิดมากกว่าหนึ่งแห่ง พีระมิดของพระองค์ตั้งอยู่ที่ดาห์ชูร์และฮาวารา

* จารึกโดยฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ในวิหารน้อยแห่งเทพีเรเนนูเทตจารึกโดยฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ในวิหารน้อยแห่งเทพีเรเนนูเทต
* รูปสลักหินปูนรูปสิงโตนอนราลที่วิหารในเมดิเนต มาดิรูปสลักหินปูนรูปสิงโตนอนราลที่วิหารในเมดิเนต มาดิ

พีระมิด
-------

### พีระมิดแห่งดาห์ชูร์

พีระมิดดำแห่งอเมเนมเฮตที่ 3
งานก่อสร้างพีระมิดที่ดาห์ชูร์ หรือ 'พีระมิดดำ' (อียิปต์โบราณ: *Sḫm Ỉmn-m-hꜣt* 'อเมเนมเฮต ผู้ทรงแข็งแกร่ง' หรือ *Nfr Ỉmn-m-hꜣt* 'อเมเนมเฮต ผู้ทรงสิริโฉม'/'สมบูรณ์พร้อมแห่งอเมเนมเฮต') ได้เริ่มขึ้นในปีแรกแห่งรัชสมัยฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 แกนพีระมิดสร้างด้วยอิฐโคลนทั้งหมดและทำให้มั่นคงแข็งแรงผ่านการสร้างแกนขั้นบันไดแทนที่จะเป็นโครงหิน โครงสร้างดังกล่าวถูกหุ้มด้วยหินปูนจากทูราสีขาวละเอียดหนา 5 ม. (16 ฟุต; 9.5 ลูกบาศก์) โดยยึดเข้าด้วยกันด้วยหมุดไม้ พีระมิดมีความยาวฐาน 105 เมตร (344 ฟุต; 200 ลูกบาศก์) ซึ่งเอียงไปทางยอดที่ระหว่าง 54°30′ ถึง 57°15′50″ ถึงความสูง 75 เมตร (246 ฟุต; 143 ลูกบาศก์) มีปริมาตรรวม 274,625 ลบ.ม. (9,698,300 ลบ.ฟุต) จุดสุดยอดของโครงสร้างได้รับการสวมมงกุฎพีระมิดด้วยหินแกรนิตสีเทาสูง 1.3 ม. (4.3 ฟุต) ปัจจุบันนี้อยู่ในพิพิธภัณฑ์อียิปต์ในกรุงไคโร หมายเลข เจอี 35133 พีระมิดมีแถบข้อความอักษรอียิปต์โบราณอยู่ทั้งสี่ด้าน การที่พระนามของเทพอามุนถูกลบออกไปแล้วนั้นเป็นผลจากฟาโรห์อาเคนอาเตน เมื่อครั้งตอนที่พระองค์ทรงปฏิรูปศาสนาอียิปต์โบราณ

มงกุฎพีระมิดของพีระมิดดำ
ด้านหน้าของพีระมิดมีวิหารฝังพระศพที่มีการออกแบบเรียบง่ายประกอบด้วยโถงถวายและลานเสาแบบเปิด รอบ ๆ มีกำแพงอิฐโคลนสองด้านล้อมรอบ จากวัดฝังพระศพมีทางเดินเปิดที่มีกำแพงอิฐโคลนนำไปสู่วิหารอีกแห่งหนึ่ง ด้านล่างพีระมิดได้มีกาีสร้างโครงสร้างพื้นฐานที่มีทางเดินและห้องต่างๆ ที่สลับซับซ้อน โดยมีห้องฝังพระศพสำหรับฟาโรห์และพระราชินีสองพระองค์ พระราชินีทั้งสองพระองค์คือ พระนางอาอัต และพระราชินีไม่ทราบพระนามถูกฝังไว้ที่นี่ และส่วนที่เหลือก็ถูกนำออกจากห้องฝังพระศพแล้ว แต่พระศพฟาโรห์ไม่ได้ถูกฝังที่นี่ ไม่นานหลังจากที่โครงสร้างเสริมพีระมิดสร้างเสร็จราวปีที่ 15 ของรัชสมัยฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 โครงสร้างพื้นฐานเริ่มที่จะหักโดยมีรอยแตกปรากฏขึ้นภายใน อันเป็นผลมาจากการซึมของน้ำใต้ดิน มีความพยายามอย่างเร่งด่วนเพื่อป้องกันการพังทลายของโครงสร้าง ซึ่งประสบความสำเร็จ แต่ในขณะที่ฟาโรห์สเนเฟรูตัดสินใจที่จะโปรดให้สร้างพีระมิดโค้งงอของพระองค์ ฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ก็ทรงเลือกที่จะโปรดให้สร้างพีระมิดหลังใหม่เช่นกัน

### พีระมิดแห่งฮาวารา

พีระมิดแห่งอเมเนมเฮตที่ 3 ในฮาวารา
พีระมิดแห่งที่สองตั้งอยู่ฮาวารา (อียิปต์โบราณ: ไม่แน่ชัด, อาจจะเป็น *ꜥnḫ Ỉmn-m-hꜣt* 'อเมเนมเฮต ผู้ทรงมีพระชนม์ชีพ') ในโอเอซิสแห่งไฟยุม พีระมิดมีแกนที่สร้างด้วยอิฐโคลนทั้งหมดหุ้มด้วยหินปูนจากทูราสีขาวละเอียด พีระมิดมีความยาวฐานระหว่าง 102 ม. (335 ฟุต; 195 ลูกบาศก์) และ 105 ม. (344 ฟุต; 200 ลูกบาศก์) โดยมีความเอียงที่ตื้นกว่าระหว่าง 48° ถึง 52° จนถึงความสูงสูงสุด 58 ม. (190 ฟุต; 111 ลูกบาศก์) มีปริมาตรรวม 200,158 ลบ.ม. (7,068,500 ลูกบาศก์ฟุต) มุมเอียงที่ตื้นขึ้นเป็นขั้นตอนหนึ่งเพื่อป้องกันการถล่มและหลีกเลี่ยงการเกิดความล้มเหลวซ้ำเหมือนที่ดาห์ชูร์ ภายในโครงสร้างย่อย ช่างก่อสร้างได้ใช้มาตรการป้องกันเพิ่มเติม เช่น ปูหลุมในห้องด้วยหินปูน ห้องฝังพระศพถูกสกัดจากบล็อกหินควอตซ์บล็อกเดียวขนาด 7 ม. (23 ฟุต) x 2.5 ม. (8.2 ฟุต) x 1.83 ม. (6.0 ฟุต) และหนักกว่า 100 ตัน (ราว 110 ตัน)

ก่อนที่พีระมิดจะวางวิหารฝังพระศพ ซึ่งได้รับการระบุว่าเป็น 'เขาวงกต' ซึ่งนักเดินทาง อย่างเช่น เฮโรโดตัสและสตราโบ ได้กล่าวถึงและเป็นรากฐานสำหรับ 'เขาวงกตแห่งไมนอส'  วิหารได้ถูกทำลายในสมัยโบราณและสามารถสร้างขึ้นใหม่ได้เพียงบางส่วนเท่านั้น แผนผังอาคารครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 28,000 ตร.ม. (300,000 ตารางฟุต) ตามบันทึกของสตราโบ วิหารนี้มีห้องมากเท่ากับเขตปกครองในอียิปต์ ขณะที่เฮโรโดตัสเขียนเกี่ยวกับการนำ 'จากลานสนามไปสู่ห้องต่างๆ รูปสลักหินปูนของเททพโซเบคและเทพีฮาธอร์อีกรูปก็ถูกค้นพบที่นี่ เช่นเดียวกับศาลเทพเจ้าที่ทำจากหินแกรนิตสองแห่งซึ่งแต่ละแห่งมีรูปสลักของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 จำนวนสองรูป กำแพงล้อมรอบทิศเหนือ-ทิศใต้ล้อมรอบพื้นที่ทั้งหมด ซึ่งวัดได้ 385 ม. (1,263 ฟุต) x 158 ม. (518 ฟุต) ทางเดินหลวงได้รับการระบุอยู่ใกล้กับมุมตะวันตกเฉียงใต้ของพีระมิด แต่ยังไม่ได้มีการตรวจสอบทั้งวิหารและทางเดินหลวง

### เนเฟรูพทาห์

พีระมิดแห่งเนเฟรูพทาห์ถูกสร้างขึ้น 2 กม. (1.2 ไมล์) ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของพีระมิดแห่งฮาวาราของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 พีระมิดแห่งนี้ถูกขุดค้นโดยนากิบ ฟารัก และซากี อิสกันเดอร์ ในปี ค.ศ. 1956 โครงสร้างส่วนบนของพีระมิดใกล้จะสูญหายไปโดยสิ้นเชิง และพบว่าโครงสร้างพื้นฐานเต็มไปด้วยน้ำใต้ดิน แต่การฝังพระศพของพระองค์ก็ไม่ถูกรื้อค้น รวมทั้งโลงพระศพและอุปกรณ์ในพิธีพระศพของพระองค์

การจัดคณะเดินทางไปต่างแดน
-------------------------

A map of expedition sitesเหมืองไซนายเหมืองไซนายทูราทูราเกเบล เซอิตเกเบล เซอิตฮัตนุบฮัตนุบวาดิ ฮัมมามัติวาดิ ฮัมมามัติอัสวานอัสวานวาดิ เอล-ฮูดิวาดิ เอล-ฮูดิเกเบล เอล-อัสร์เกเบล เอล-อัสร์เหมืองขุดในรัชสมัยของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3
### คณะเดินทางทางทหาร

มีหลักฐานน้อยมากที่เกี่ยวข้องการเดินทางทางทหารในช่วงรัชสมัยของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 จารึกชิ้นหนึ่งได้บันทึกภารกิจเล็ก ๆ ในช่วงที่ 9 มันถูกพบในนิวเบียใกล้กับป้อมปราการคุมมา ซึ่งปรากฏข้อความขนาดสั้นรายงานว่า ภารกิจทางทหารได้รับชี้แนะจาก*ปากของเนเคน* ซามอนต์ ซึ่งระบุว่าเขาได้ออกเดินทางไปทางเหนือพร้อมกับกองทหารเล็ก ๆ และไม่มีใครเสียชีวิต เมื่อกลับมาทางใต้

### คาบสมุทรไซนาย

กิจกรรมของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ในคาบสมุทรซีนายได้รับการยืนยันอย่างแน่ชัดว่า ได้มีการออกเดินทางไปยังวาดิ มักฮารา ในปีที่ 2, 30 และ 41–43 โดยมีการเดินทางเพิ่มอีกหนึ่งครั้งในปีที่ 20 + x ที่ยังไม่ทราบ วิหารแห่งเทพฮาธอร์ได้รับการตกแต่งระหว่างการเดินทางในปีที่ 2 ซึ่งเป็นการเดินทางเดียวที่มีการขุดทองแดง จารึกที่เกี่ยวข้องซึ่งพบในอายน์ ซุคนา ชี้ให้เห็นว่า การเดินทางนี้เริ่มขึ้นที่เมืองเมมฟิสและอาจจะข้ามทะเลแดงไปยังคาบสมุทรไซนายโดยทางเรือ การเดินทางครั้งเดียวในวาดิ นาสบ์ ได้รับการยืนยันในปีที่ 20 แห่งการครองราชย์ของพระองค์ ได้มีการเดินทางไปยังเซราบิต เอล-คาดิมมากถึง 18 ถึง 20 ครั้ง ซึ่งได้รับการยืนยันในรัชสมัยของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 คือ ในปีที่ 2, 4–8, 13, 15, 20, 23, 25, 27, 30, 38, 40, 44, และอาจเป็นไปได้ในปีที่ 18, 29 และ 45 ปี ควบคู่ไปกับ 10 + x และ x + 17 ปี และมีจารึกมากมายที่ไม่สามารถระบุช่วงเวลาได้

### อียิปต์

จารึกหนึ่งฉบับที่บันทึกขึ้นในปีที่ 43 แห่งรัชสมัยของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 มาจากทูรา และหมายถึงการขุดหินปูนที่นั่นเพื่อสร้างวัดฝังพระศพ ไม่ว่าจะที่ดาห์ชูร์หรือฮาวารา และจารึกมาจากเทือกเขาเกเบล เซอิต ซึ่งอยู่ห่างจากราส กาเรบไปทางทิศใต้ราว 50 กม. (31 ไมล์) บนชายฝั่งทะเลแดงแสดงกิจกรรมที่เหมืองกาเลนาที่นั่น จารึกที่ระบุเวลาเพียงบางส่วนที่บอกว่ามันถูกจารึกไว้ช่วงหลังปีที่ 10 แห่งการครองราชย์

มีการบันทึกการเดินทางหลายครั้งไปยังวาดิ ฮัมมามัต ซึ่งเป็นแหล่งที่ขุดเจาะหิน ช่วงเวลาดังกล่าวย้อนไปจนถึงปีที่ 2, 3, 19, 20 และ 33 จารึกสามชิ้นจากปีที่ 19 ได้บันทึกเกี่ยวกับทาสกรรมกรและทหารที่จ้างงาน และผลของความพยายามส่งผลให้มีการสร้างรูปสลักฟาโรห์อิริยาบถประทับนั่งสูง 2.6 ม. (8.5 ฟุต) จำนวน 10 รูป รูปสลักถูกส่งไปยังเขาวงกตที่ฮาวารา มีการเดินทางไปยังวาดิ เอล-ฮูดิเพียงไม่กี่ครั้ง ซึ่งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของอัสวานที่ชายแดนทางใต้ของอียิปต์ซึ่งเป็นแหล่งขุดแร่อเมทิสต์ จารึกนี้มีอายุย้อนไปจนถึงปีที่ 1, 11, 20 และ 28 มีการเดินทางไปยังวาดิ อาบู อะกัก ซึ่งใกล้กับอัสวานในปีที่ 13

### นิวเบีย

ทางตะวันตกเฉียงเหนือของอาบู ซิมเบล และทางตะวันตกของทะเลสาบนาสเซอร์ เป็นที่ตั้งของเหมืองหินเกเบล เอล-เอสร์ ในนิวเบียล่าง ซึงเป็นที่รู้จักกันดีว่าเป็นแหล่งของหินไดออไรต์สำหรับรูปสลักอิริยาบถประทับนั่งของฟาโรห์คาเฟรจำนวนหกรูป สถานที่ดังกล่าวยังเป็นแหล่งของหินไนส์และแร่รัตนชาติแคลเซโดนีในช่วงสมัยราชอาณาจักรกลางอีกด้วย แหล่งขุดแร่แคลเซโดนี ยังเป็นที่รู้จักกันในนาม 'สันเขาจารึก' เนื่องจากเป็นสถานที่ซึ่งที่มีจารึกและการถวายเครื่องบูชาตามคำปฏิญาณ จารึกเก้าชิ้นเหล่านี้มีอายุย้อนไปถึงรัชสมัยฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 โดยเฉพาะช่วงปีที่ 2 และ 4

### พุนต์

จารึกถูกค้นพบที่เมอร์ซา ซึ่งอยู่บนชายฝั่งทะเลแดงโดยโรซานนา พิเรลลี ในปี ค.ศ. 2005 ซึ่งมีรายละเอียดเกี่ยวกับการเดินทางไปยังพุนต์ ในรัชสมัยของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ได้มีการจัดคณะเดินทางโดยเซเนเบฟ เจ้าพนักงานราชสำนักชั้นในช่วงรัชสมัยของพระองค์ ซึ่งแบ่งออกเป็นสองคณะเดินทาง ซึ่งคณะเดินทางแรกนำโดยอเมนโฮเทป และได้มุ่งหน้าไปยังพุนต์ เพื่อหาซื้อเครื่องหอม และคณะเดินทางที่สองนำโดยเบเนสุ ซึ่งเดินทางไปยังเหมืองที่เรียกว่า เบีย-พุนต์ เพื่อจัดหาโลหะที่แปลกใหม่ มีการเดินทางทั้งหมดระหว่างสองถึงห้าครั้ง ซึ่งจัดขึ้นระหว่างรัชสมัยของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 มีการค้นพบจารึกสองชิ้นจากเหมืองดังกล่าวมีการระบุช่วงเวลาและกิจกรรมที่นั่นในปีที่ 23 และ 41 แห่งการครองราชย์ของพระองค์

การพัฒนาชลประทานในไฟยุม
-----------------------

ในช่วงรัชสมัยของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 พระองค์ยังคงดำเนินแผนพัฒนาที่ริเริ่มโดยฟาโรห์เซนุสเรตที่ 2 เพื่อเชื่อมโยงโอเอซิสแห่งไฟยุม กับบาห์ร ยูสเซฟ แผนพัฒนานี้ได้มีการเวนคืนที่ดินบริเวณปลายน้ำริมทะเลสาบโมเอริส เพื่อพัฒนาพื้นที่ทางการเกษตร หุบเขาที่ก่อตัวขึ้นตามธรรมชาติยาว 16 กม. (9.9 ไมล์) และกว้าง 1.5 กม. (0.93 ไมล์) ถูกตัดเป็นคลองเพื่อเชื่อมที่ราบลุ่มกับบาห์ร ยูสเซฟ คลองที่ถูกตัดนั้นมีความลึก 5 ม. (16 ฟุต) และให้ตลิ่งชันในอัตราส่วน 1:10 และความเอียงเฉลี่ย 0.01° ตลอดความยาวของคลอง เป็นที่รู้จักกันในนามว่า *เมอร์-เวอร์* หรือ คลองขนาดใหญ่ พื้นที่นี้ยังคงใช้งานต่อไปจนกระทั่งถึง 230 ปีก่อนคริสตกาล เมื่อแม่น้ำไนล์สาขาย่อยในบริเวณลาฮูนได้เหือดแห้งไป

ประติมากรรม
-----------

ฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 และฟาโรห์เซนุสเรตที่ 3 เป็นที่มีหลักฐานที่ดีที่สุดในช่วงสมัยราชอาณาจักรกลางด้วยจำนวนของรูปสลัก โดยมีรูปสลักประมาณ 80 รูปที่สามารถกำหนดผู้สร้างได้ ประติมากรรมของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ผู้เป็นผู้สืบทอดพระราชบัลลังก์จากฟาโรห์เซนุสเรตที่ 3 รูปสลักของพระองค์มีลักษณะที่เป็นธรรมชาติมากขึ้น ในขณะที่ยังคงรักษาภาพลักษณ์ในอุดมคติ มีการใช้หินหลากหลายรูปแบบสำหรับประติมากรรมของฟาโรห์ มากกว่าที่ฟาโรห์พระองค์ใดมาก่อน นอกจากนี้ พระองค์ก่อเกิดประติมากรรมประเภทใหม่และการตีความใหม่ ซึ่งหลายชิ้นได้รับแรงบันดาลใจจากผลงานที่เก่ากว่ามาก ลักษณะพระพักตร์กว้างสองประเภทสามารถระบุถึงฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ได้:

* รูปแบบการแสดงออก: พระพักตร์ของฟาโรห์แสดงให้เห็นกล้ามเนื้อ โครงสร้างกระดูก และร่องที่ใบหน้าชัดเจน เห็นได้ชัดว่ารูปแบบนี้ได้รับแรงบันดาลใจจากรูปปั้นของฟาโรห์เซนุสเรตที่ 3

* รูปแบบที่ทำให้เป็นมนุษย์: พระพักตร์ถูกทำให้เรียบง่ายขึ้นโดยไม่มีการริ้วและร่องหรือมีเพียงเล็กน้อย และมีไม่การเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจนระหว่างคุณสมบัติต่างๆ โดยทั่วไปแล้วสิ่งเหล่านี้มีการแสดงออกที่นุ่มนวลและดูอ่อนเยาว์กว่า

* ประติมากรรมประเภทแสดงออกในโคเปนเฮเกนประติมากรรมประเภทแสดงออกในโคเปนเฮเกน
* ประติมากรรมประเภททำให้เป็นมนุษย์ในมิวนิกประติมากรรมประเภททำให้เป็นมนุษย์ในมิวนิก
* รูปสลักส่วนหัวขนาดครึ่งของจริงจากหินไดโอไรต์ลายจุดจากพิพิธภัณฑ์โบราณคดีอียิปต์เพทรี, กรุงลอนดอนรูปสลักส่วนหัวขนาดครึ่งของจริงจากหินไดโอไรต์ลายจุดจากพิพิธภัณฑ์โบราณคดีอียิปต์เพทรี, กรุงลอนดอน
* ฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ทรงแต่งกายด้วยหนังเสือดำจากพิพิธภัณฑ์อียิปต์ กรุงไคโรฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ทรงแต่งกายด้วยหนังเสือดำจากพิพิธภัณฑ์อียิปต์ กรุงไคโร
* รูปสลักหินแกรนิตจากพิพิธภัณฑ์ของสะสมศิลปะอียิปต์โบราณเฮอร์มิเทจ เมืองเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กรูปสลักหินแกรนิตจากพิพิธภัณฑ์ของสะสมศิลปะอียิปต์โบราณเฮอร์มิเทจ เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก
* รูปสลักส่วนพระเศียรของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ทำจากหินอลาบาสเตอร์ ในพิพิธภัณฑ์ลูฟวร์ กรุงปารีสรูปสลักส่วนพระเศียรของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ทำจากหินอลาบาสเตอร์ ในพิพิธภัณฑ์ลูฟวร์ กรุงปารีส

ข้าราชบริพารในรัชสมัย
---------------------

ราชมนตรีนามว่า เคติ (*H̱ty*) ซึ่งขึ้นมาทำหน้าที่ประมาณปีที่ 29 ในรัชสมัยของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ได้ปรากฏบนบันทึกกระดาษปาปิรุสจากเอล-ลาฮูน ซึ่งเป็นบันทึกเอกสารทางธุรกิจที่เขียนโดยราชมนตรีในราชสำนัก เพื่อหารือเกี่ยวกับการจ่ายเงินของพี่น้องสองคนชื่อว่า ไอย์-เซเนบ (*Ỉhy-snb*) สำหรับการทำงานของพวกเขา สมัยนั้น พี่ชายคนหนึ่งของไอย์-เซเนบนามว่า อังค์-เรน (*ꜥnḫ-rn*) ซึ่งเป็น 'ผู้ช่วยฝ่ายพระคลัง' แต่ต่อมาก็มีบันทึกปาปิรุสที่มีพินัยกรรมของเขาลงช่วงเวลาในปีที่ 44 ในรัชสมัยของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 เขาได้กลายมาเป็น ' หัวหน้าฝ่ายงาน บันทึกปาปรุสอย่างหลังนี้ได้ระบุไว้สองช่วงเวลาคือ ปีที่ 44, เดือนที่ 2 แห่งเชมู, วันที่ 13 และปีที่ 2, เดือนที่ 2 แห่งอาเคต, วันที่ 18 ช่วงเวลาหลังนั้นหมายถึงการครองราชย์ของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 4 หรือฟาโรห์โซเบคเนเฟรู ยังมีบันทึกอักษรเฮียราติกอีกชิ้นหนึ่งและรายการหินปูนที่ไอย์-เซเนบ และอังค์-เรน ปรากฏอยู่ พี่ชายอีกคนนามว่า ไอย์-เซเนบ วาห์ (Wꜣḥ) เป็นนักบวชแห่งวาบและเป็น 'หัวหน้าคณะนักบวชแห่งเซปดู เจ้าแห่งตะวันออก'

คนุมโฮเทป (*H̱nmw-ḥtp*) เป็นข้าราชการที่ดำรงตำแหน่งอย่างน้อยสามทศวรรษตั้งแต่ปีที่ 1 แห่งรัชสมัยของฟาโรห์เซนุสเรตที่ 2 จนถึงรัชสมัยของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ในช่วงต้นรัชสมัยฟาโรห์เซนุสเรตที่ 2 เขามีตำแหน่งเป็นมหาดเล็ก แต่ในช่วงบั้นปลายของชีวิต เขามีตำแหน่งเป็นราชมนตรีและเจ้าพนักงานราชสำนักชั้นสูง หลุมฝังศพของเขาในดาห์ชูร์ที่ยังเป็นหลักฐานยืนยันถึงตำแหน่งอื่นๆ อีกหลายตำแหน่ง รวมทั้ง "ข้าราชการระดับสูง" "ผู้ถือตราพระราชลัญจกร" "หัวหน้าคณะนักบวช" "เจ้าแห่งความลับ" และ "ผู้ดูแลนคร"

ราชมนตรีอีกคนหนึ่งที่สามารถสืบทราบได้ในรัชสมัยคือ อเมนิ (*Ỉmny*) อเมนิได้ปรากฏบนจารึกสองชิ้นจากอัสวาน พบชิ้นแรกโดยฟลินเดอร์ส เพทรี บนถนนระหว่างฟิเลและ อัสวาน และชิ้นที่สองพบโดยแฌ็ค เดอ มอร์แกง บนฝั่งขวาของแม่น้ำไนล์ระหว่างบาร์และอัสวาน จารึกมีชื่อของสมาชิกในครอบครัวของเขา รวมทั้งภรรยาของเขานามว่า เซโฮเทปอิบเร เนฮิ (*Sḥtp-ỉb-rꜥ Nḥy*) ผู้ที่ปรากฏบนจารึกในพิพิธภัณฑ์แห่งชาติโคเปนเฮเกนด้วย

ผู้ดูแลพระคลังมหาสมบัตินามว่า อิเคอร์โนเฟรต (*Y-ẖr-nfrt*) ซึ่งขึ้นมาทำหน้าที่ในช่วงปีแรก ๆ ของรัชสมัยของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 จากจารึกพิธีศพในพิพิธภัณฑ์อียิปต์ในกรุงไคโร ข้าราชการคนนี้เป็นหนึ่งในผู้มีหลักฐานยืนยันที่ดีที่สุดในช่วงสมัยราชอาณาจักรกลาง แม้ว่าจะไม่ทราบเกี่ยวกับครอบครัวของเขาก็ตาม จารึกพิธีศพของเขามีอายุย้อนไปถึงปีแรกของรัชสมัยของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 และมีชื่อของเขาพร้อมกับชื่อตำแหน่งสามตำแหน่ง คือ 'ผู้ถือตราพระราชลัญจกรแห่งกษัตริย์อียิปต์ล่าง', 'พระสหายคนเดียวแห่งกษัตริย์' และ 'ผู้ดูแลพระคลังมหาสมบัติ' ข่าวถูกกล่าวถึงในจารึกพิธีศพของ อเมนิ (*Ỉmny*) ผู้มีตำแหน่งเป็น 'เสนาธิการสำนักราชมนตรี' ส่วนหลังของจารึกเล่าถึงการเข้างานของอิเกอร์โนเฟรต และซาเซเทต (*Sꜣ-sṯt*) ในงานเลี้ยงฉลองที่อไบดอสตามพระราชโองการของฟาโรห์เซนุสเรตที่ 3 หลังจากการเดินการทางทหารต่อนิวเบียในปีที่ 19 และอเมนิยังถูกกล่าวถึงใน 'จารึกแห่งซาเซเทต' ซึ่งบันทึกช่วงเวลาปีแรกของรัชสมัยของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3 ซึ่งเขายังคงดำรงตำแหน่งเดิม ซึ่งได้ระบุว่าซาเซเทตมีตำแหน่งเป็น 'เสนาธิการสำนักดูแลพระคลังฯ' บนจารึกนั้น

สิ่งประดิษฐ์คิดค้น
------------------

บันทึกปาปิรัสทางคณิตศาสตร์แห่งไรนด์ คิดว่าเขียนขึ้นในช่วงรัชสมัยของฟาโรห์อเมเนมเฮตที่ 3

อ้างอิง
-------

1. ↑  Schneider 2006, pp. 173–174. sfn error: no target: CITEREFSchneider2006 (help)
2. 1 2 3 4 5  Leprohon 2013, p. 59. sfn error: no target: CITEREFLeprohon2013 (help)
3. 1 2 3 4 5  von Beckerath 1984, p. 199. sfn error: no target: CITEREFvon\_Beckerath1984 (help)
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Leprohon 2001, p. 69
5. ↑  Dodson & Hilton 2004, pp. 93 & 96–98.
6. ↑  Dodson & Hilton 2004, p. 93, 95–96 & 99.
7. ↑  Roth 2001, p. 440
8. ↑  Grajetzki 2006, p. 58
9. ↑  Dodson & Hilton 2004, p. 95.
10. ↑  Dodson & Hilton 2004, pp. 93 & 95.
11. ↑  Callender 2003, p. 158
12. ↑  Dodson & Hilton 2004, pp. 92 & 95–98.
13. ↑  Schneider 2006, pp. 172–173.
14. ↑  Saladino Haney 2020, pp. 39–97.
15. 1 2 3 4 5  Schneider 2006, p. 173.
16. 1 2  Simpson 2001, p. 455.
17. ↑  Griffith 1897, p. 40; Griffith 1898, p. Pl. XIV.
18. ↑  Grajetzki 2006, p. 180.
19. ↑  Grajetzki 2006, p. 60.
20. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  Grimal 1992, p. 170.
21. ↑  Ryholt 1997, p. 212.
22. ↑  Murnane 1977, pp. 12–13 & footnote. 55.
23. 1 2  Grimal 1992, p. 168.
24. 1 2  Callender 2003, p. 154.
25. 1 2  Callender 2003, p. 155.
26. ↑  Grimal 1992, p. 167.
27. ↑  Grimal 1992, p. 166.
28. 1 2 3  Callender 2003, p. 156.
29. 1 2  Clayton 1994, p. 87.
30. 1 2  Clayton 1994, pp. 87–88.
31. 1 2 3 4  Callender 2003, pp. 156–157.
32. 1 2  Callender 2003, p. 157.
33. ↑  Leprohon 1999, p. 54.
34. ↑  Grajetzki 2006, p. 59.
35. ↑  Zecchi 2010, p. 38.
36. ↑  Clayton 1994, p. 88.
37. ↑  Callender 2003, pp. 157–158.
38. 1 2  Verner 2001, p. 421
39. ↑  Lehner 2008, p. 16.
40. ↑  Allen 2008, p. 31.
41. 1 2  Lehner 2008, p. 179.
42. 1 2  Verner 2001, p. 422.
43. 1 2  Verner 2001, p. 465.
44. 1 2  Lehner 2008, p. 17.
45. ↑  Verner 2001, pp. 422–423.
46. 1 2 3  Verner 2001, p. 423.
47. 1 2  Lehner 2008, p. 180.
48. ↑  Verner 2001, pp. 424–426.
49. ↑  Lehner 2008, pp. 179–180.
50. ↑  Verner 2001, p. 424.
51. 1 2  Verner 2001, p. 427.
52. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Lehner 2008, p. 181.
53. ↑  Verner 2001, pp. 427–428.
54. ↑  Verner 2001, p. 428.
55. 1 2  Verner 2001, p. 428.
56. 1 2  Verner 2001, p. 430.
57. 1 2 3  Verner 2001, p. 431.
58. ↑  Verner 2001, pp. 431–432.
59. ↑  Farag & Iskander 1971.
60. ↑  Hölzl 1999, p. 437.
61. ↑  Hintze & Reineke 1989, pp. 145–147.
62. ↑  Gardiner, Peet & Černý 1955, pp. 66–71.
63. ↑  Tallet 2002, pp. 371–372.
64. ↑  Tallet 2002, p. 372.
65. ↑  Gardiner, Peet & Černý 1955, p. 76.
66. ↑  Mumford 1999, p. 882.
67. ↑  Gardiner, Peet & Černý 1955, pp. 78–81, 90–121, 133–134, 141–143.
68. 1 2  Uphill 2010, p. 46.
69. ↑  Castel & Soukiassian 1985, pp. 285 & 288.
70. ↑  Mahfouz 2008, p. 275, footnote 130.
71. 1 2  Seyfried 1981, pp. 254–256.
72. ↑  Couyat & Montet 1912, pp. 40–41 & 51.
73. ↑  Shaw & Jameson 1993, p. 97.
74. ↑  Seyfried 1981, pp. 105–116.
75. ↑  Sadek 1980, pp. 41–43.
76. ↑  Rothe, Miller & Rapp 2008, pp. 382–385 & 499.
77. ↑  Shaw et al. 2010, pp. 293–294.
78. ↑  Darnell & Manassa 2013, pp. 56–57.
79. ↑  Darnell & Manassa 2013, p. 58.
80. ↑  Mahfouz 2008, pp. 253, 259–261.
81. ↑  Bard, Fattovich & Manzo 2013, p. 539.
82. ↑  Bard, Fattovich & Manzo 2013, p. 537.
83. ↑  Mahfouz 2008, pp. 253–255 & 273–274.
84. ↑  Callender 2003, pp. 152–153 & 157.
85. ↑  Callender 2003, p. 152.
86. ↑  Chanson 2004, p. 544.
87. ↑  Gorzo 1999, p. 429.
88. ↑  Chanson 2004, pp. 545.
89. 1 2  Connor 2015, p. 58.
90. ↑  Connor 2015, pp. 58 & 60.
91. ↑  Connor 2015, p. 59.
92. 1 2  Connor 2015, pp. 60–62.
93. ↑  Grajetzki 2009, p. 34.
94. 1 2  Griffith 1897, p. 35.
95. ↑  Griffith 1897, pp. 35–36.
96. ↑  Griffith 1897, pp. 31 & 35.
97. ↑  JGU n.d. Person PD 189.
98. ↑  Griffith 1897, pp. 31–35; Griffith 1898, p. Plate XII
99. ↑  Griffith 1897, p. 34.
100. ↑  JGU n.d. Person PD 189.
101. ↑  JGU n.d. Person wꜥb; ḥrj-sꜣ n spdw nb jꜣbtt jḥjj-snb/wꜣḥ.
102. ↑  Allen 2008, pp. 29–31.
103. ↑  Allen 2008, p. 29.
104. ↑  Allen 2008, pp. 32.
105. ↑  JGU n.d. Person DAE 161.
106. ↑  de Meulenaere 1981, p. 78–79.
107. ↑  JGU n.d. Person PD 116.
108. ↑  Petrie 1888, p. Pl. VI, no. 137.
109. ↑  de Morgan et al. 1894, pp. 29–31, no. 10.
110. ↑  JGU n.d. Person PD 116.
111. ↑  Thirion 1995, p. 174.
112. 1 2  Tolba 2016, p. 135.
113. ↑  Universität zu Köln 2021.
114. ↑  Tolba 2016, pp. 138–139.
115. ↑  JGU n.d. Person PD 27.
116. ↑  MAH 2021.
117. ↑  JGU n.d. Person PD 551.
118. 1 2  Louvre 2021.
119. ↑  JGU n.d. Person PD 94.
120. ↑  Clagett 1989, p. 113.

ที่มา
-----

* "136780: Stele". *Arachne*. Universität zu Köln. 2021. สืบค้นเมื่อ September 13, 2021.
* Bard, Kathryn; Fattovich, Rodolfo; Manzo, Andrea (2013). "The ancient harbor at Mersa/Wadi Gawasis and how to get there: New evidence of Pharaonic seafaring expeditions in the Red Sea". ใน Förster, Frank; Riemer, Heiko (บ.ก.). *Desert Road Archaeology in Ancient Egypt and Beyond*. Cologne: Heinrich-Barth-Institut. pp. 533–557. ISBN 9783927688414.
* Callender, Gae (2003). "The Middle Kingdom Renaissance (c. 2055–1650 BC)". ใน Shaw, Ian (บ.ก.). *The Oxford History of Ancient Egypt*. Oxford: Oxford University Press. pp. 137–171. ISBN 978-0-19-815034-3.
* Chanson, Hubert (2004). *Hydraulics of Open Channel Flow*. Amsterdam: Elsevier/Butterworth-Heinemann. ISBN 9780750659789.\* Clagett, Marshall (1989). *Ancient Egyptian Science: A Source Book*. Philadelphia: American Philosophical Society. ISBN 9780871691842.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Amenemhat (III) Nimaatre
* The Pyramid of Amenemhet III from Talking Pyramids

  


| * ด
* ค
* ก
ฟาโรห์ |
| --- |
| 

| ยุคก่อนราชวงศ์ ถึง ช่วงต่อที่หนึ่ง   (<3150–2040 ปีก่อน ค.ศ.) |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ยุค | 

|  |  |
| --- | --- |
| ราชวงศ์ | * ฟาโรห์   (ชาย
* หญิง ♀)
* *ไม่ทราบ*
 |

 |
| ก่อนราชวงศ์ (ก่อน 3150 ปีก่อน ค.ศ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| อียิปต์ล่าง | 
* *เฮดจู ฮอร์*
* *นิ ฮอร์ฅ*
* *นิ นิธ*
* *เซคา*
* *คายู*
* *ตีอู*
* *เธช*
* *เนเฮบ*
* *วาสเนอร์*
* *ฮัต ฮอร์*
* *เมค*
* ดับเบิลฟอลคอน
* *วาช*

 |
| อียิปต์บน | 
* *อา*
* *นิ้วหอยทาก*
* *ปลา*
* *เพน-อาบู*
* *สัตว์*
* *นกกระสา*
* *สุนัข*
* *โค*
* *สกอร์เปียนที่ 1*
* *ค็อกโคได*
* ไอรี-ฮอร์
* กา
* *สกอร์เปียนที่ 2*
* นาร์เมอร์ / เมเนส

 |

 |
| ต้นราชวงศ์ (3150–2686 ปีก่อน ค.ศ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| I | 
* นาร์เมอร์ / เมเนส
* ฮอร์-อฮา
* ดเจอร์
* ดเจต
* เดน
* อเนดจิบ
* เซเมอร์เคต
* กาอา
* *สเนเฟคา*
* *ฮอรัส เบิร์ด*

 |
| II | 
* โฮเทปเซเคมวี
* เนบรา
* นิเนทเจอร์
* *บา*
* *นุบเนเฟอร์*
* *ฮอรัส ซา*
* *เวเนก-เนบตี*
* *วัดจ์เนส*
* *เซเนดจ์*
* เซธ-เพอร์อิบเซน
* เซเคมอิบ-เพอร์เอนมาอัต
* *เนเฟอร์คาเรที่ 1*
* *เนเฟอร์คาโซคาร์*
* *ฮูดเจฟาที่ 1*
* คาเซเคมวี

 |

 |
| ราชอาณาจักรเก่า (2686–2181 ปีก่อน ค.ศ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| III | 
* โจเซอร์
* เซเคมเค็ต
* ซานาคท์
* *เนบคา*
* คาบา
* *เซดจ์เอส*
* *กาเฮดเจต*
* ฮูนิ

 |
| IV | 
* สเนฟรู
* คูฟู
* เจดีเฟร
* คาเฟร
* *บากา*
* เมนเคอเร
* เชปซีสกาฟ
* *ทัมฟิส*

 |
| V | 
* ยูเซอร์คาฟ
* ซาฮูเร
* เนเฟออิร์คาเร
* เนเฟเรเฟร
* เชปเซสคาเร
* นูเซอร์เร ไออิน
* เมนเคาฮอร์
* เจดคาเร
* อูนัส

 |
| VI | 
* เตติ
* ยูเซอร์คาเร
* เปปิที่ 1
* เมเรนเรที่ 1
* เปปิที่ 2
* เมเรนเรที่ 2
* เนทเจอร์คาเร ซิ'พทาห์
* *เนเฟอร์คา*
* *เนเฟอร์*

 |

 |
| ช่วงต่อที่หนึ่ง (2181–2040 ปีก่อน ค.ศ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| * VII
* VIII
 | 
* เมนกาเร
* เนเฟอร์เคาเรที่ 2
* ‎เนเฟอร์เคาเรที่ 3
* ดเจดคาเร เซไม
* เนเฟอร์เคาเรที่ 4
* เมเรนฮอร์
* เนเฟอร์คามิน
* ไนคาเร
* เนเฟอร์เคาเรที่ 5
* เนเฟอร์คาฮอร์
* เนเฟอร์เคาเรที่ 6
* เนเฟอร์คามิน อนู
* คากาเร
* เนเฟอร์คาอูเร
* เนเฟอร์เคาฮอร์
* เนเฟอร์ไอร์คาเร
* *วัดจ์คาเร*
* *คูอิเกอร์*
* *คูอิ*
* *ไอย์ทเจนู*

 |
| * IX
 | 
* เมริอิบเร เคติ
* เนเฟอร์เคาเรที่ 7
* เนบคาอูเร เคติ
* เซทุต
* *อิมโฮเทป*

 |
| * X
 | 
* เมริฮาจฮอร์
* เนเฟอร์เคาเรที่ 8
* วาคาเร เคติ
* เมรีคาเร

 |

 |

 |

 |
| 

| ราชอาณาจักรกลาง และ ช่วงต่อที่สอง   (2040–1550 ปีก่อน ค.ศ) |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ยุค | 

|  |  |
| --- | --- |
| ราชวงศ์ | * ฟาโรห์   (ชาย
* หญิง ♀)
* *ไม่ทราบ*
 |

 |
| ราชอาณาจักรกลาง  (2040–1802 ปีก่อน ค.ศ) | 

|  |  |
| --- | --- |
| XI | 
* เมนทูโฮเตปที่ 1
* อินโยเตฟที่ 1
* อินโยเตฟที่ 2
* อินโยเตฟที่ 3
* เมนทูโฮเตปที่ 2
* เมนทูโฮเตปที่ 3
* เมนทูโฮเตปที่ 4

 |
| นูเบีย | 
* เซเกอเซนิ
* กาคาเร อินิ
* ไอย์อิบเคนต์เร

 |
| XII | 
* อเมเนมเฮตที่ 1
* เซนุสเรตที่ 1
* อเมเนมเฮตที่ 2
* เซนุสเรตที่ 2
* เซนุสเรตที่ 3
* อเมเนมเฮตที่ 3
* อเมเนมเฮตที่ 4
* โซเบกเนเฟรู ♀
* *เซอังค์คิบรา*

 |

 |
| ช่วงต่อที่สอง (1802–1550 ปีก่อน ค.ศ) | 

|  |  |
| --- | --- |
| XIII | 
* *เซเคมเร คูทาวี เซเบคโฮเตป*
* โซนเบฟ
* เนไรคาเร
* อเมเนมเฮตที่ 5
* อเมนีกีเมา
* โฮเทปอิบเร
* รูฟอิน
* อเมเนมเฮตที่ 6
* เนบนูนิ
* เซเฮเทปอิบเร
* เซวัดจ์คาเร
* เนเจมอิบเร
* คาอังค์เร โซเบคโฮเทป
* เรนเซเนบ
* ฮอร์
* คาบาว
* ดเจดเคเปอร์เร
* เซบคาย
* เซดเจฟาคาเร
* *เวกาฟ*
* เคนด์เจอร์
* อิมย์เรเมสชาว
* เซฮเตปคาเร อินเตฟ
* เมริบเร
* เซเบคโฮเตปที่ 3
* เนเฟอร์โฮเตปที่ 1
* ซิฮาเธอร์
* เซเบคโฮเตปที่ 4
* เมอร์โฮเทปเร โซเบคโฮเทป
* คาร์โฮเทปเร โซเบคโฮเทป
* ไอบิอายู
* อัยย์
* เมอร์โฮเทปเร ไออิน
* เซวัดจ์ตู
* ไอเนด
* โฮริ
* เมอร์คาวเร โซเบคโฮเทป
* เมอร์เซฟเสสเร ไออิน
* ซวาเฮนเร เซเนบมิอู
* เมอร์เคปเปอร์เร
* เมอร์คาเร
* เซวัตจ์เร เมนทูโฮเตป
* เซเฮเควนเร เซนค์พตาร์ไฮ

 |
| XIV | 
* *ยากบิม เซเคมเร*
* *นูบวอเซอร์เร ยาอัมมู*
* *คาเรห์ คาวอเซอร์เร*
* *อัมมู เอโฮเทปเร*
* *มาอัยย์เบร เชชิ*
* เนเฮซี
* คาเคเรวเร
* เนเบฟาว์เร
* เซเฮบเร
* เมอร์ดเจฟาเร
* เซวัดจ์คาเรที่ 3
* เนบดเจฟาเร
* เนบเซนเร
* เซเคเปอร์เอนเร
* เบบนุม
* เอเปปิ
* *นูยา*
* *วาซาส*
* *เชเนฮ์*
* *เซนเซก*
* *คามูเร*
* *ยากาเรบ*
* *ยาคุบ-ฮาร์*

 |
| XV | 
* *ชาเรค*
* *เซมเคน*
* *เอเปอร์-อนัท*
* *ซาลิทิส*
* ซาคิร์-ฮาร์
* คยาน
* *ยานาสซิ*
* อเปปิ
* คามูดิ

 |
| XVI | 
* ดเจฮูติ
* เซเบคโฮเตปที่ 8
* เนเฟอร์โฮเตปที่ 3
* เมนทูโฮเทไป
* เนบิไรรอที่ 1
* เนบิไรรอที่ 2
* เซเมนเร
* เบไบอังค์
* เชดวาสท์
* เดดูโมสที่ 1
* เดดูโมสที่ 2
* มอนตูเอมซาฟ
* เมอร์อังค์เร เมนทูโฮเตป
* *เซนุตเรสที่ 4*
* *เปปิที่ 3*

 |
| อไบดอส | 
* *เซเนบคาย*
* *เวปวาเวทเอมซาฟ*
* *พันน์เจนี*
* *สนาอิบ*

 |
| XVII | 
* ราโฮเทป
* *เนบมาอัตเร*
* เซเบคเอมซาฟที่ 1
* เซเบคเอมซาฟที่ 2
* เซเคมเร เวปมาต อินเตฟ
* นูเคอร์เปอร์เร อินเตฟ
* เซเคมเร เฮรูเฮอร์มาต อินเตฟ
* เซนัคท์เอนเร อาโมส
* เซเคนเอนเร ทาโอ
* คาโมส

 |

 |

 |

 |
| 

| ราชอาณาจักรใหม่ และ ช่วงต่อที่สาม   (1550–664 ปีก่อน ค.ศ.) |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ยุค | 

|  |  |
| --- | --- |
| ราชวงศ์ | * ฟาโรห์   (ชาย
* หญิง ♀)
* *ไม่ทราบ*
 |

 |
| ราชอาณาจักรใหม่ (1550–1070 ปีก่อน ค.ศ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| XVIII | 
* อาโมสที่ 1
* อเมนโฮเตปที่ 1
* ทุตโมสที่ 1
* ทุตโมสที่ 2
* แฮตเชปซุต ♀
* ทุตโมสที่ 3
* แอเมนโฮเทปที่ 2
* ทุตโมสที่ 4
* แอเมนโฮเทปที่ 3
* แอเคนาเทน
* *สเมงห์คาเร*
* เนเฟอร์เนเฟรูอาเตน ♀
* ทุตอังค์อามุน
* ไอย์
* โฮเรมเฮบ

 |
| XIX | 
* แรเมซีสที่ 1
* เซติที่ 1
* แรเมซีสที่ 2
* เมร์เนปทาห์
* อเมนเมสเซ
* เซติที่ 2
* ซิพตาห์
* ทวอสเรต ♀

 |
| XX | 
* เซทนัคห์เต
* แรเมซีสที่ 3
* แรเมซีสที่ 4
* แรเมซีสที่ 5
* แรเมซีสที่ 6
* แรเมซีสที่ 7
* แรเมซีสที่ 8
* แรเมซีสที่ 9
* แรเมซีสที่ 10
* แรเมซีสที่ 11

 |

 |
| ช่วงต่อที่สาม (1069–664 ปีก่อน ค.ศ) | 

|  |  |
| --- | --- |
| XXI | 
* สเมนเดส
* อเมเนมนิซู
* ซูเซนเนสที่ 1
* อเมเนมโอเป
* โอซอร์คอน ผู้อาวุโส
* ซิอามุน
* ซูเซนเนสที่ 2

 |
| มหาปุโรหิตแห่งอามุน | 
* เฮริฮอร์
* *พิอังค์*
* พิเนดเจมที่ 1
* มาซาเฮอร์ตา
* ดเจดคอนซูเอฟอังค์
* เมนเคเปอร์เร
* สเมนเดสที่ 2
* พิเนดเจมที่ 2
* *ซูเซนเนสที่ 3*

 |
| XXII | 
* โชเชงค์ที่ 1
* โอซอร์คอนที่ 1
* โชเชงค์ที่ 2
* *ทุตเคเปอร์เร โชเชงค์*
* ทาเคลอตที่ 1
* โอซอร์คอนที่ 2
* โชเชงค์ที่ 3
* โชเชงค์ที่ 4
* ปามิ
* โชเชงค์ที่ 5
* *เปดูบาสต์ที่ 2*
* โอซอร์คอนที่ 4

 |
| XXIII | 
* ฮาร์เซียเซ
* ทาเคลอตที่ 2
* เปดูบาสท์ที่ 1
* โชเชงค์ที่ 6
* โอซอร์คอนที่ 3
* ทาเคลอตที่ 3
* รุดอามุน
* *โชเชงค์ที่ 7*
* เมนเคเปอร์เร อีนี

 |
| XXIV | 
* เทฟนัคต์
* บาเคนเรเนฟ

 |
| XXV | 
* ปิเย
* เชบิตคู
* ชาบาคา
* ทาฮาร์กา
* ทันต์อมานิ

 |

 |

 |

 |
| 

| ยุคปลาย และ ยุคเฮลเลนิสต์   (664–30 ปีก่อน ค.ศ) |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ยุค | 

|  |  |
| --- | --- |
| ราชวงศ์ | * ฟาโรห์   (ชาย
* หญิง ♀)
* *ไม่ทราบ*
 |

 |
| ยุคปลาย (664–332 ปีก่อน ค.ศ) | 

|  |  |
| --- | --- |
| XXVI | 
* เนโชที่ 1
* ซามาเจิกที่ 1
* เนโชที่ 2
* ซามาเจิกที่ 2
* วาอิบเร
* อามาซิสที่ 2
* ซามาเจิกที่ 3

 |
| XXVII | 
* แคมไบซีสที่ 2
* ปาดิบาสเตตที่ 3
* ดาไรอัสที่ 1
* *พซัมติกที่ 4*
* เซิร์กซีส
* อาร์ตาเซิร์กซีสที่ 1
* ดาไรอัสที่ 2

 |
| XXVIII | 
* อไมร์เตอุส

 |
| XXIX | 
* เนเฟริเตสที่ 1
* ฮาคอร์
* พซัมมูธิส
* เนเฟริเตสที่ 2

 |
| XXX | 
* เนคทาเนโบที่ 1
* ทีออส
* เนคทาเนโบที่ 2

 |
| XXXI | 
* อาร์ตาเซิร์กซีสที่ 3
* คาบาช
* อาร์เซส
* ดาไรอัสที่ 3

 |

 |
| เฮลเลนิสต์ (332–30 ปีก่อน ค.ศ) | 

|  |  |
| --- | --- |
| อาร์กีด | 
* อเล็กซานเดอร์มหาราช
* ฟิลิปที่ 3 แอร์ริดีอัส
* อเล็กซานเดอร์ที่ 4

 |
| ทอเลมี | 
* ทอเลมีที่ 1
* ทอเลมีที่ 2
* อาร์ซิโนเอที่ 2 ♀
* ทอเลมีที่ 3
* เบเรนิซที่ 2 ♀
* ทอเลมีที่ 4
* อาร์ซิโนเอที่ 3 ♀
* ทอเลมีที่ 5
* คลีโอพัตราที่ 1 ♀
* ทอเลมีที่ 6
* คลีโอพัตราที่ 2 ♀
* ทอเลมีที่ 7
* ทอเลมีที่ 8
* คลีโอพัตราที่ 3 ♀
* ทอเลมีที่ 9
* คลีโอพัตราที่ 4 ♀
* ทอเลมีที่ 10
* เบเรนิซที่ 3 ♀
* ทอเลมีที่ 11
* ทอเลมีที่ 12
* คลีโอพัตราที่ 5 ♀
* เบเรนิซที่ 4 ♀
* *คลีโอพัตราที่ 6* ♀
* คลีโอพัตราที่ 7 ♀
* ทอเลมีที่ 13
* อาร์ซิโนเอที่ 4 ♀
* ทอเลมีที่ 14
* ทอเลมีที่ 15

 |

 |

 |

 |
| 

| ยุคโรมัน   (30 ปีก่อน ค.ศ.–ค.ศ. 313) |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ยุค | 

|  |  |
| --- | --- |
| ราชวงศ์ | * ฟาโรห์   (ชาย
* หญิง ♀)
* *ไม่ทราบ*
 |

 |
| โรมัน (30 ปีก่อน ค.ศ.–ค.ศ. 313) | 

|  |  |
| --- | --- |
| XXXIV | 
* เอากุสตุส
* ติแบริอุส
* กาลิกุลา
* เกลาดิอุส
* แนโร
* กัลบา
* ออโท
* *วิแต็ลลิอุส*
* แว็สปาซิอานุส
* ติตุส
* ดอมิติอานุส
* แนร์วา
* ไตรยานุส
* ฮาดริอานุส
* อันโตนีนุส ปิอุส
* ลูกิอุส เวรุส
* มาร์กุส เอาเรลิอุส
* ก็อมมอดุส
* *แปร์ตินักส์*
* *แป็สเกนนิอุส นิแกร์*
* แซ็ปติมิอุส แซเวรุส
* แกตา
* การากัลลา
* มากรีนุส
* ดิอาดูแมนิอานุส
* *เอลากาบาลุส*
* *แซเวรุส อาแล็กซันแดร์*
* *มักซิมินุส ทรากส์*
* *กอร์ดิอานุสที่ 1*
* *กอร์ดิอานุสที่ 2*
* *พูพิเอนัส*
* *บาลบินัส*
* *กอร์ดิอานุสที่ 3*
* ฟิลิปปุส
* เดซิอัส
* *แตรโบนิอานุส กัลลุส*
* *ไอมิลิอานุส*
* วาแลริอานุส
* *มากริอานุส มินอร์*
* *กวีเอตุส*
* *ลูกิอุส มุสซิอุส ไอมิลิอานุส*
* *กัลลิเอนุส*
* *เกลาดิอุส กอทิกุส*
* *กวีนติลลุส*
* *เอาเรลิอานุส*
* *ตากิตุส*
* ปรอบุส
* *การุส*
* *การินุส*
* *นุเมริอานุส*
* ดิออเกลติอานุส
* มักซิมิอานุส
* กาเลริอุส
* มาซิมินุส ดาซา

 |

 |

 |

 |
| 

| พงศาวลีราชวงศ์ |
| --- |
| 
* 1st
* 2nd
* 3rd
* 4th
* 11th
* 12th
* 18th
* 19th
* 20th
* 21st to 23rd
* 24th
* 25th
* 26th
* 27th
* 30th
* 31st
* อาร์กีด
* ทอเลมี

 |

 |
| ลำดับราชวงศ์และฟาโรห์แห่งอียิปต์โบราณ |