บทความนี้เกี่ยวกับอุทยานแห่งชาติในจังหวัดนครพนม สำหรับวนอุทยานในจังหวัดพะเยา ดูที่ วนอุทยานภูลังกา

**อุทยานแห่งชาติภูลังกา** ครอบคลุมพื้นที่อำเภอบ้านแพง จังหวัดนครพนม และอำเภอเซกา อำเภอบึงโขงหลง จังหวัดบึงกาฬ มีเนื้อที่ประมาณ 31,250 ไร่ หรือประมาณ 50 ตารางกิโลเมตร จุดเด่นที่น่าสนใจ คือ น้ำตกตาดขาม (อำเภอบ้านแพง จังหวัดนครพนม), น้ำตกตาดโพธิ์ (อำเภอบ้านแพง จังหวัดนครพนม), น้ำตกตาดวิมานทิพย์ (อำเภอบึงโขงหลง จังหวัดบึงกาฬ), น้ำตกกินนรี (อำเภอบึงโขงหลง จังหวัดบึงกาฬ) ตามลำดับ

ประวัติ
-------

ปี พ.ศ. 2527 กองอุทยานแห่งชาติได้สำรวจพื้นที่บริเวณป่าภูลังกา ท้องที่อำเภอบ้านแพง จังหวัดนครพนม พบมีสภาพที่เหมาะสม สามารถจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติได้ เนื่องจากสภาพป่าโดยทั่วไปเป็นป่าดิบเขา ป่าดงดิบ ป่าเบญจพรรณ และป่าแดงที่สมบูรณ์ มีสัตว์ป่าชุกชุม เป็นต้นกำเนิดของลำห้วยหลากสาย และมีจุดเด่นทางธรรมชาติ เช่น หน้าผา ถ้ำ น้ำตก อยู่หลายแห่ง 

กรมป่าไม้พิจารณาแล้ว เพื่อเป็นการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้และทิวทัศน์ธรรมชาติที่สวยงามเพื่อรักษาสมดุลทางธรรมชาติของระบบนิเวศน์ของพื้นที่ดังกล่าว ให้คงไว้ในรูปของอุทยานแห่งชาติ เพื่อประโยชน์แก่การศึกษาและรื่นรมย์ของประชาชนสืบไป จึงเห็นควรกำหนดพื้นที่บริเวณดังกล่าวเป็นอุทยานแห่งชาติตามนัยมาตรา 6 แห่ง พระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2504

อุทยานแห่งชาติภูลังกา ได้รับรางวัลอุทยานแห่งชาติสีเขียว (Green National Parks) ระดับทอง (ดีเยี่ยม) ประจำปี 2563

ลักษณะภูมิประเทศ
----------------

มีลักษณะเป็นภูเขาเรียงซ้อนกันตามแนวแม่น้ำโขง คือ ภูลังกาเหนือ ภูลังกากลาง และภูลังกาใต้ ทอดยาวตามแนวทิศเหนือกับทิศใต้และสลับด้วยเทือกเขาขนาดเล็กหลายลูกสลับซับซ้อนกันพร้อมทั้งทอดยาวตามแนวลำน้ำโขง มีความสูงจากระดับน้ำทะเล ที่จุดสูงสุดบนภูลังกาเหนือ สูง 563 เมตรจากระดับน้ำทะเล สภาพโดยทั่วไปของพื้นที่เป็นภูเขาหินทราย โดยแบ่งชั้นหินที่สำคัญออกเป็น 3 หมวด คือ หมวดหินโคราช หมวดหินภูพาน และหมวดหินภูกระดึง ลักษณะดินจะเป็นดินทรายมีการพังทลายปานกลาง ภูลังกาเป็นต้นกำเนิดของห้วยต่าง ๆ หลายสาย เช่น ห้วยทรายเหนือ ห้วยซ่าน ห้วยยางนกเหาะ หวยลังกา ห้วยขาม และห้วยทรายใต้ ซึ่งมีความสำคัญมากสำหรับราษฎรในที่ราบที่อยู่ใกล้เคียงในการทำการเกษตรกรรม และไหลลงสู่แม่น้ำโขง ที่อำเภอบ้านแพง จังหวัดนครพนม

ลักษณะภูมิอากาศ
---------------

ในพื้นที่มีสภาพภูมิอากาศ โดยทั่วไปแล้วจะมีสภาพอากาศใกล้เคียงกับบริเวณอื่น ๆ ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ส่วนสภาพอากาศบนยอดเขาจะมีลักษณะเป็นหิน ฤดูหนาวจะมีอากาศหนาวจัด ประมาณ 0-5 องศาเซลเซียส โดยอุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปีประมาณ 25-36 องศาเซลเซียส ฤดูฝนมีปริมาณน้ำมาก ประมาณ 1,860 มิลลิเมตรต่อปี

พืชพรรณและสัตว์ป่า
------------------

พื้นที่อุทยานแห่งชาติภูลังกาปกคลุมด้วยป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ และป่าเต็งรัง ดอกไม้ป่าที่มีอยู่โดยทั่วไป โดยเฉพาะกล้วยไม้ป่า รองเท้านารี เท่าที่พบในปัจจุบันส่วนมากจะเป็นกล้วยไม้ตระกูลหวายและแดงอุบล นอกจากนั้นภูลังกายังเป็นแหล่งสมุนไพรต่าง ๆ และว่านนานาชนิด

ภูลังกาในปัจจุบันเท่าที่พบและได้ข้อมูลจากชาวบ้าน ปรากฏว่ายังมีสัตว์ป่าประเภทสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เช่น หมูป่า ลิง อีเห็น เก้ง อยู่เป็นจำนวนมาก พร้อมทั้ง กระรอก กระแต บ่าง และนอกจากนี้ยังมีสัตว์ปีกจำพวกนกต่าง ๆ หลายชนิด ที่เด่น ๆ อีกจำพวกหนึ่งคือ สัตว์เลื้อยคลาน ได้แก่ กระท่าง และงู อีกหลาย ๆ ชนิด

อ้างอิง
-------

1. ↑  สถิติข้อมูลนักท่องเที่ยวในอุทยานแห่งชาติ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช สืบค้นวันที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2553

| * ด
* ค
* ก
อุทยานแห่งชาติในประเทศไทย |
| --- |
| ภาคเหนือ | 
* ขุนขาน
* ขุนแจ
* ขุนน่าน
* ขุนพะวอ
* ขุนสถาน
* เขลางค์บรรพต
* เขาค้อ
* คลองลาน
* คลองวังเจ้า
* แควน้อย
* แจ้ซ้อน
* ผาแดง
* ดอยขุนตาล
* ดอยจง
* ดอยผากลอง
* ดอยผ้าห่มปก
* ดอยภูคา
* ดอยภูนาง
* ดอยเวียงผา
* ดอยสอยมาลัย
* ดอยสุเทพ-ปุย
* ดอยหลวง
* ดอยอินทนนท์
* ต้นสักใหญ่
* ตากสินมหาราช
* ตาดหมอก
* ถ้ำปลา–น้ำตกผาเสื่อ
* ถ้ำผาไท
* ถ้ำสะเกิน
* ถ้ำหลวง-ขุนน้ำนางนอน
* ทุ่งแสลงหลวง
* นันทบุรี
* น้ำตกชาติตระการ
* น้ำตกบัวตอง–น้ำพุเจ็ดสี
* น้ำตกพาเจริญ
* น้ำตกแม่สุรินทร์
* น้ำหนาว
* ภูชี้ฟ้า
* ภูซาง
* ภูสอยดาว
* ภูหินร่องกล้า
* แม่เงา
* แม่จริม
* แม่ตะไคร้
* แม่โถ
* แม่ปิง
* แม่ปืม
* แม่เมย
* แม่ยม
* แม่วงก์
* แม่วะ
* แม่วาง
* แม่สะเรียง
* รามคำแหง
* ลานสาง
* ลำน้ำกก
* ลำน้ำน่าน
* เวียงโกศัย
* ศรีน่าน
* ศรีลานนา
* ศรีสัชนาลัย
* สาละวิน
* ห้วยน้ำดัง
* ออบขาน
* ออบหลวง

 |  |
| ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ | 
* แก่งตะนะ
* เขาพระวิหาร
* เขาใหญ่
* ตาดโตน
* ตาพระยา
* ทับลาน
* ไทรทอง
* นายูง-น้ำโสม
* น้ำพอง
* ป่าหินงาม
* ผาแต้ม
* ภูกระดึง
* ภูเก้า-ภูพานคำ
* ภูจองนายอย
* ภูเรือ
* ภูแลนคา
* ภูเวียง
* ภูผาเทิบ
* ภูผาม่าน
* ภูผายล
* ภูผาเหล็ก
* ภูพาน
* ภูลังกา
* ภูสระดอกบัว
* ภูสวนทราย
* ภูหินจอมธาตุ–ภูพระบาท

 |
| ภาคกลาง | 
* น้ำตกเจ็ดสาวน้อย
* น้ำตกสามหลั่น
* พุเตย

 |
| ภาคตะวันออก | 
* เขาคิชฌกูฏ
* เขาชะเมา-เขาวง
* เขาสิบห้าชั้น
* เขาแหลมหญ้า-หมู่เกาะเสม็ด
* น้ำตกคลองแก้ว
* น้ำตกพลิ้ว
* ปางสีดา
* หมู่เกาะช้าง

 |
| ภาคตะวันตก | 
* กุยบุรี
* แก่งกระจาน
* เขาสามร้อยยอด
* เขาแหลม
* เขื่อนศรีนครินทร์
* เฉลิมพระเกียรติไทยประจัน
* เฉลิมรัตนโกสินทร์
* ทองผาภูมิ
* ไทรโยค
* น้ำตกห้วยยาง
* ลำคลองงู
* หาดวนกร
* เอราวัณ

 |
| ภาคใต้ | 
* แก่งกรุง
* เขานัน
* เขาน้ำค้าง
* เขาปู่-เขาย่า
* เขาพนมเบญจา
* เขาลำปี-หาดท้ายเหมือง
* เขาสก
* เขาหลวง
* เขาหลัก-ลำรู่
* คลองพนม
* ตะรุเตา
* ใต้ร่มเย็น
* ทะเลบัน
* ธารเสด็จ-เกาะพะงัน
* ธารโบกขรณี
* น้ำตกซีโป
* น้ำตกทรายขาว
* น้ำตกโยง
* น้ำตกสี่ขีด
* น้ำตกหงาว
* บางลาง
* บูโด-สุไหงปาดี
* ลำน้ำกระบุรี
* ศรีพังงา
* สันกาลาคีรี
* สิรินาถ
* หมู่เกาะเภตรา
* หมู่เกาะชุมพร
* หมู่เกาะระนอง
* หมู่เกาะลันตา
* หมู่เกาะสิมิลัน
* หมู่เกาะสุรินทร์
* หมู่เกาะอ่างทอง
* หาดขนอม-หมู่เกาะทะเลใต้
* หาดเจ้าไหม
* หาดนพรัตน์ธารา-หมู่เกาะพีพี
* แหลมสน
* อ่าวพังงา
* อ่าวมะนาว-เขาตันหยง
* อ่าวสยาม

 |
| 
ระดับประเทศ
อุทยานประวัติศาสตร์
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า
เขตห้ามล่าสัตว์ป่า
ระดับโลก
แหล่งมรดกโลกในไทย
ความทรงจำแห่งโลกของไทย
มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของไทย
พื้นที่ชุ่มน้ำแรมซาร์ในไทย
พื้นที่สงวนชีวมณฑลโลกในไทย
อุทยานธรณีโลกในไทย
 |