**การปฏิวัติสีส้ม** (ยูเครน: Помаранчева революція, อักษรโรมัน: *Pomarancheva revoliutsiia*) เป็นการประท้วงที่นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองอย่างรุนแรงภายในประเทศยูเครนตั้งแต่ปลายเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2547 จนถึงเดือนมกราคม พ.ศ. 2548 ซึ่งมีการขยายตัวเป็นอย่างมากโดยเป็นผลมาจากความมุ่งหมายของประชาชนทั่วไป ซึ่งมีสาเหตุจากผลการเลือกตั้งประธานาธิบดียูเครน พ.ศ. 2547 รอบที่สองซึ่งถูกอ้างว่ามีการทุจริตขนานใหญ่ รวมไปถึงการโกงเลือกตั้งและการข่มขู่ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง การประท้วงในครั้งนี้มีผู้ร่วมประท้วงหลายพันคนต่อวัน ซึ่งส่วนใหญ่ปักหลักอยู่ที่กรุงเคียฟ เมืองหลวงของยูเครน โดยใช้วิธีการต่าง ๆ ได้แก่ การดื้อแพ่ง การยึดพื้นที่ประท้วง และการนัดหยุดงานทั่วไป

การประท้วงเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วหลังมีการรายงานจากผู้สังเกตการณ์ทั้งในและนอกประเทศรวมถึงความรู้สึกของสาธารณชนทั่วไป ซึ่งมองว่าผลการเลือกตั้งรอบที่สองเมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2547 ระหว่างผู้นำทั้งสองซึ่งได้แก่ วิกตอร์ ยุชแชนกอ และวิกตอร์ ยานูกอวึช ถูกเจ้าหน้าที่โกงเพื่อสนับสนุนฝ่ายผู้นำคนที่สอง การประท้วงซึ่งเกิดขึ้นทั่วประเทศบรรลุวัตถุประสงค์เมื่อผลการเลือกตั้งรอบที่สองในครั้งนั้นเป็นโมฆะ และศาลสูงสุดยูเครนได้สั่งให้จัดการเลือกตั้งใหม่ในวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2547 โดยการเลือกตั้งใหม่ในครั้งนี้ก็มีผู้สังเกตการณ์จากทั้งในและนอกประเทศเข้ามาจับตาสังเกตการณ์อย่างเข้มข้น ผลการเลือกตั้งในครั้งใหม่นี้มีกระแสตอบรับว่าเป็นไปอย่างเสรีและยุติธรรม และปรากฏว่ายุชแชนกอชนะการเลือกตั้งด้วยคะแนนเสียงร้อยละ 52 ในขณะที่ยานูกอวึชได้คะแนนเสียงเพียงร้อยละ 44 ส่งผลให้ทางการประกาศให้ยุชแชนกอเป็นฝ่ายชนะอย่างเป็นทางการ และเมื่อเขาเริ่มเข้ารับตำแหน่งเมื่อ 23 มกราคม พ.ศ. 2548 ในกรุงเคียฟ การปฏิวัติสีส้มก็ได้ยุติลง แต่ต่อมา การประท้วงดังกล่าวถูกมองในแง่ลบจากแวดวงกลุ่มผู้สนับสนุนรัฐบาลในประเทศเบลารุสและประเทศรัสเซีย

ในการเลือกตั้งประธานาธิบดียูเครน พ.ศ. 2553 ยานูกอวึชได้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดียูเครนต่อจากยุชแชนกอ หลังจากที่ คณะกรรมการเลือกตั้งกลางและผู้สังเกตการณ์นานาชาติรายงานว่าการเลือกตั้งในครั้งนั้นเป็นไปอย่างยุติธรรม

อ้างอิง
-------

1. ↑  Kuzio, Taras (March 2007). "Oligarchs, Tapes and Oranges: 'Kuchmagate' to the Orange Revolution". *Journal of Communist Studies and Transition Politics* (ภาษาอังกฤษ). **23** (1): 30–56. doi:10.1080/13523270701194839. ISSN 1352-3279.
2. ↑  Karatnycky, Adrian (2005). "Ukraine's Orange Revolution". *Foreign Affairs*. **84** (2): 35–52. doi:10.2307/20034274. ISSN 0015-7120. JSTOR 20034274.
3. ↑  Andrew Wilson, "Ukraine's 'Orange Revolution' of 2004: The Paradoxes of Negotiation", in Adam Roberts and Timothy Garton Ash (eds.), *Civil Resistance and Power Politics: The Experience of Non-violent Action from Gandhi to the Present*, Oxford University Press, 2009, pp. 295–316. เก็บถาวร 20 มีนาคม 2017 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
4. ↑  Karatnycky, Adrian (2015-09-15). "Ukraine's Orange Revolution". *Foreign Affairs: America and the World* (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). ISSN 0015-7120. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 23 May 2020. สืบค้นเมื่อ 2020-05-28.
5. ↑  Paul Quinn-Judge, Yuri Zarakhovich, The Orange Revolution เก็บถาวร 23 กรกฎาคม 2019 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, *Time*, 28 November 2004
6. ↑  Ukraine is Not Russia:Comparing Youth Political Activism เก็บถาวร 16 พฤษภาคม 2014 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน by Taras Kuzio, Johns Hopkins University Press, 2006  
(ในภาษารัสเซีย) «В оранжевых и радужных трусах» *In orange and red shorts* เก็บถาวร 29 มกราคม 2013 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, Vzglyad (25 January 2013)
7. ↑  Polityuk, Pavel; Balmforth, Richard (15 February 2010). "Yanukovich declared winner in Ukraine poll". *The Independent*. London. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 5 July 2018. สืบค้นเมื่อ 7 September 2017.  
"Viktor Yanukovych sworn in as Ukraine president". *BBC News*. 25 February 2010. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 5 July 2018. สืบค้นเมื่อ 24 January 2011.