**ทางรถไฟสายชุมทางเด่นชัย–เชียงราย–เชียงของ** เป็นหนึ่งในโครงการของการรถไฟแห่งประเทศไทย และเป็น 1 ใน 2 ส่วนต่อขยายของทางรถไฟสายเหนือ มีวัตถุประสงค์รองรับการเดินทางและขนส่งสินค้าภาคเหนือ รวมถึงรองรับศูนย์เปลี่ยนถ่ายสินค้าเชียงของที่กำลังก่อสร้างจะเชื่อมการค้าระเบียงเศรษฐกิจแนวเหนือ–ใต้จากไทยไปลาว จีน เวียดนาม และเขตเศรษฐกิจตามนโยบายของรัฐบาล เดิมมีกำหนดการสร้างในปี พ.ศ. 2560 แต่เลื่อนออกไปในปี พ.ศ. 2564 ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2561 ครม. มีมติอนุมัติโครงการก่อสร้างรถไฟทางคู่สายเด่นชัย–เชียงราย–เชียงของ รวมระยะทาง 323 กม. วงเงินรวม 85,345 ล้านบาท ระยะเวลาดำเนินการ 7 ปี กระทรวงคมนาคมเร่งให้การรถไฟแห่งประเทศไทย เริ่มเวรคืนที่ดินและเปิดการประมูลภายในปี 2564 และมีกำหนดการก่อสร้าง 5 ปี เปิดบริการในปี 2571

ประวัติ
-------

โครงการก่อสร้างรถไฟทางคู่สายชุมทางเด่นชัย-เชียงราย-เชียงของ ระยะทาง 326 กิโลเมตร  ในอดีตรัฐบาลไทยได้ทำการศึกษาเส้นทางนี้มาตั้งแต่ปี 2503 และสำรวจพื้นที่ปี 2512 โดยกำหนดให้ใช้เส้นทางเด่นชัย – แพร่ – สอง – เชียงม่วน – ดอกคำใต้ – พะเยา – ป่าแดด – เชียงราย ระยะทางรวม 273 กิโลเมตร 

ต่อมาปี 2537-2538 การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ได้ว่าจ้างที่ปรึกษาทำการทบทวนผลการศึกษาได้ข้อสรุปว่าเส้นทางชุมทางเด่นชัย – แพร่ – สอง – งาว (ลำปาง) – พะเยา – เชียงราย ย่นระยะทางเหลือประมาณ 246 กิโลเมตร ทำให้ในปี 2539–2541 ใช้งบประมาณราว 2.2 ล้านบาท ทาง รฟท.จึงได้ว่าจ้างเอกชนให้สำรวจออกแบบและศึกษาผลกระทบ จนมีพระราชกฤษฎีกาเวนคืนที่ดินในปี 2544 กระทั่งปี 2547 รัฐบาลในขณะนั้นได้ให้ศึกษาความเหมาะสมอีกโดยให้เหตุผลว่าเพื่อให้เชื่อมกับจีนตอนใต้ กระทั่งปี 2551 ยังให้ศึกษาเพื่อให้เชื่อมชายแดน จ.เชียงราย และระบบรางของจีนได้ 

จนถึงปี 2553–2554 จึงเริ่มศึกษารถไฟแบบทางคู่ เพื่อให้มีขนาดกว้างขึ้นเป็น 1.435 เมตร และกรณีเส้นทางใน จ.เชียงราย ให้แยกเส้นทางไปยังท่าเรือแม่น้ำโขงเชียงแสนแห่งที่ 2 ต.บ้านแซว อ.เชียงแสน และสะพานข้ามแม่น้ำโขงไทย-ลาว ที่ อ.เชียงของ อีกด้วย 

ทั้งนี้ แนวเส้นทางล่าสุดที่ศึกษาจึงมีระยะทางรวมประมาณ 323.1 กิโลเมตร กำหนดให้มีทั้งหมด 26 สถานีผ่าน จ.แพร่ ลำปาง พะเยา และเชียงราย และมีการเจาะภูเขาเป็นอุโมงค์เพื่อเชื่อมเส้นทาง อ.เชียงของ

พ.ศ. 2561  ครม. มีมติอนุมัติโครงการก่อสร้างรถไฟทางคู่สายเด่นชัย–เชียงราย–เชียงของ ประกอบด้วย สถานี 26 สถานี ลานขนถ่ายสินค้า 4 แห่ง ลานกองเก็บตู้สินค้า 1 แห่ง ก่อสร้างอุโมงค์รถไฟ 4 อุโมงค์ ก่อสร้างถนนยกข้ามทางรถไฟ 40 แห่ง และถนนลอดใต้ทางรถไฟ 102 แห่ง โครงการเริ่มเริ่มต้นจาก จ.แพร่, จ.ลำปาง, จ.พะเยา, จ.เชียงราย จนถึงเชียงของ 

19 มีนาคม 2564 การรถไฟแห่งประเทศไทยเริ่มเปิดซองประมูลด้วยระบบจัดซื้อจัดจ้างอิเล็กทรอนิกส์ (e–bidding) ตั้งแต่วันที่ 19 มีนาคมถึง วันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2564 และยื่นข้อเสนอวันที่ 18 พ.ค. 2564 แบ่งการก่อสร้างออกเป็น 3 สัญญา คือ สัญญาที่ 1 ช่วงเด่นชัย–งาว ระยะทาง 103 กม. สัญญาที่ 2 ช่วงงาว–เชียงราย ระยะทาง 132 กม. และสัญญาที่ 3 ช่วงเชียงราย–เชียงของ ระยะทาง 87 กม. โดยมีกำหนดการก่อสร้าง 5 ปี กำหนดเปิดให้บริการปี 2571

27 มิถุนายน 2564 เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษา เผยแพร่กำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืนในท้องที่บางส่วนในท้องที่ อ.เด่นชัย อ.สูงเม่น อ.เมืองแพร่ อ.หนองม่วงไข่ อ.สอง **จ.แพร่** อ.งาว **จังหวัดลำปาง** อ.เมืองพะเยา อ.ดอกคำใต้ อ.ภูกามยาว **จ.พะเยา** และ อ.ป่าแดด อ.เทิง อ.เมืองเชียงราย อ.เวียงชัย อ.เวียงเชียงรุ้ง อ.ดอยหลวง อ.เชียงของ **จ.เชียงราย**  เพื่อดำเนินโครงการก่อสร้างทางรถไฟสายเด่นชัย–เชียงราย–เชียงของ พ.ศ. 2564 ทั้งนี้ พรฎ.ฉบับนี้มีผลบังคับใช้วันถัดไปนับตั้งแต่ประกาศในราชกฤษจานุเบกษา (28พ.ค.64)  โดยมีพื้นที่ที่จะเวนคืนกว่า 10,000 ไร่ ที่ดิน 7,000 แปลง 

16 ธันวาคม 2564 นายนิรุฒ มณีพันธ์ ผู้ว่าการรถไฟแห่งประเทศไทย อนุมัติสั่งจ้างก่อสร้างโครงการก่อสร้างรถไฟทางคู่สายเด่นชัย–เชียงราย–เชียงของ วงเงินก่อสร้าง 72,920 ล้านบาท จากผู้รับจ้างก่อสร้าง จำนวน 3 สัญญา คือ สัญญาที่ 1 ช่วงเด่นชัย–งาว มี บมจ.อิตาเลียนไทย ดีเวล๊อปเมนต์ (ITD) ร่วมกับ บมจ.เนาวรัตน์พัฒนาการ สัญญาที่ 2 งาว–เชียงราย มีกลุ่มกิจการร่วมค้า CKST ประกอบด้วย บมจ. ช.การช่างร่วมกับ และบมจ.ซิโน–ไทย เอ็นจิเนียริ่ง แอนด์ คอนสตรัคชั่น และสัญญาที่ 3 เชียงราย–เชียงของ กลุ่มกิจการร่วมค้า CKST ประกอบด้วย บมจ. ช.การช่างร่วมกับ และบมจ.ซิโน–ไทย เอ็นจิเนียริ่ง แอนด์ คอนสตรัคชั่น 

29 ธันวาคม 2564 ที่การรถไฟแห่งประเทศไทย นายนิรุฒ มณีพันธ์ ผู้ว่าการรถไฟแห่งประเทศไทย ได้ร่วมลงนามสัญญาจ้างก่อสร้างโครงการก่อสร้างรถไฟทางคู่สายเด่นชัย–เชียงราย–เชียงของ ตลอดจนมีการลงนามข้อตกลงคุณธรรม (Integrity Pact) ความร่วมมือป้องกันการทุจริตในการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ ระหว่างการรถไฟแห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นเจ้าของโครงการ 

เมื่อโครงการแล้วเสร็จจะรองรับการเดินทาง การค้าชายแดน การท่องเที่ยว และโลจิสติกส์ภาคเหนือตอนบน รวมถึงรองรับศูนย์เปลี่ยนถ่ายสินค้าเชียงของ เชื่อมการค้าระเบียงเศรษฐกิจแนวเหนือ–ใต้จากประเทศไทย ไปยังลาว พม่า และจีนตอนใต้ และจะช่วยผลักดันเขตเศรษฐกิจพิเศษจังหวัดเชียงรายที่รัฐบาลกำลังผลักดันให้เกิดได้เร็วขึ้น

พื้นที่ที่เส้นทางผ่าน
---------------------

|
|  |
|  |
| เขต / อำเภอ | จังหวัด |
|
|  |
| เชียงแสน / ดอยหลวง / เวียงเชียงรุ้ง / เชียงของ / เวียงชัย / เมืองเชียงราย / ป่าแดด / เทิง | เชียงราย |
| ภูกามยาว / เมืองพะเยา / ดอกคำใต้ | พะเยา |
| งาว | ลำปาง |
| สอง / หนองม่วงไข่ / เมืองแพร่ / สูงเม่น / เด่นชัย | แพร่ |
|  |

รายชื่อสถานีรถไฟเส้นทางชุมทางเด่นชัย-เชียงราย-เชียงของ
ดูบทความหลักที่: รายชื่อสถานีรถไฟ สายเหนือ § ช่วงสถานีรถไฟเด่นชัย - เชียงราย - เชียงของ

อ้างอิง
-------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  ครม.ไฟเขียว รถไฟทางคู่ เด่นชัย-เชียงราย-เชียงของ สร้างปี 62
7. ↑  ครม.อนุมัติทางคู่เด่นชัย-เชียงราย-เชียงของ
8. ↑  "คลอดแล้วพรฎ.เวนคืน ทางคู่เด่นชัย-เชียงของหมื่นไร่". *thansettakij* (ภาษาอังกฤษ). 2021-05-28.
9. ↑  "เคาะแล้ว 2 ทางคู่ "เด่นชัย/บ้านไผ่" 1.28 แสนล้านลงนามสร้าง ม.ค.65". *Prachachat*. 25 ธันวาคม 2021.
10. ↑  "สิ้นสุดการรอคอย การรถไฟฯ ลงนามสัญญาจ้างก่อสร้างโครงการรถไฟสายใหม่ 2 เส้นทาง สายเด่นชัย-เชียงราย-เชียงของ และสายบ้านไผ่-มหาสารคาม-ร้อยเอ็ด-มุกดาหาร-นครพนม". *ทีมพีอาร์การรถไฟแห่งประเทศไทย*. 29 ธันวาคม 2021.
11. ↑  ลงพื้นที่เวนคืน 4 จังหวัดเหนือ สร้างรถไฟทางคู่สายมาราธอน เด่นชัย-เชียงราย-เชียงของ

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* ฐานข้อมูลการขนส่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* แผนที่แสดงเส้นทางรถไฟสายชุมทางเด่นชัย-เชียงราย-เชียงของ ที่กูเกิล แผนที่

| * ด
* ค
* ก
 การรถไฟแห่งประเทศไทย |
| --- |
| 
* ประวัติ
	+ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน
* รายชื่อผู้ว่าการ
* รายชื่อสถานีรถไฟ
	+ สถานีที่ยกเลิก
* พาหนะ
	+ ตู้โดยสาร
* อุบัติเหตุ

 |
| รถไฟระหว่างเมือง | 

|  |  |
| --- | --- |
| **สายเหนือ** | 
* สายหลักเชียงใหม่
* สายสวรรคโลก
* (รายชื่อสถานี)
* โครงการ
	+ *เด่นชัย–เชียงราย–เชียงของ*
	+ *นครสวรรค์–แม่สอด*

 |
| **สายตะวันออกเฉียงเหนือ** | 
* สายหลักอุบลราชธานี
* สายหลักหนองคาย
* สายลำนารายณ์
* สายเขากระโดง
* สายเวียงจันทน์
* (รายชื่อสถานี)
* โครงการ
	+ *บ้านไผ่–นครพนม*

 |
| **สายใต้** | 
* สายหลักสุไหงโก-ลก
* สายธนบุรี
* สายสุพรรณบุรี
* สายมรณะ
* สายคีรีรัฐนิคม
* สายกันตัง
* สายนครศรีธรรมราช
* สายปาดังเบซาร์
* (รายชื่อสถานี)

 |
| **สายตะวันออก** | 
* สายหลักอรัญประเทศ
* สายแม่น้ำ
* สายชุมทางคลองสิบเก้า–ชุมทางแก่งคอย
* สายท่าเรือแหลมฉบัง
* สายชายฝั่งทะเลตะวันออก
* สายมาบตาพุด
* สายปอยเปต
* (รายชื่อสถานี)

 |
| **สายแม่กลอง** | 
* สายวงเวียนใหญ่–มหาชัย
* สายบ้านแหลม–แม่กลอง

 |

 |
| รถไฟชานเมือง | 
* ขบวนรถชานเมือง
	+ รายชื่อสถานี
* รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง
	+ สายสีแดงเข้ม
	+ สายสีแดงอ่อน
* รถไฟฟ้าแอร์พอร์ต เรล ลิงก์
	+ สายซิตี้

 |
| รถไฟความเร็วสูง | 
* *สายเหนือ*
* *สายตะวันออกเฉียงเหนือ*
* *สายใต้*
* *เอชเอสอาร์ เชื่อม 3 สนามบิน*

 |
| เส้นทางที่ยกเลิก | 

|  |  |
| --- | --- |
| สายเหนือ | 
* ชุมทางบางซื่อ–พหลโยธิน
* บ้านหมี่–หมวดผลิตศิลาบ้านหมี่
* ปากน้ำโพ–ท่าข้าวกำนันทรง
* แม่เมาะ–เหมืองแม่เมาะ
* หนองเต่า–เขาทับควาย
* หัวหวาย–ท่าตะโก
* หัวหวาย–บ้านปลายราง

 |
| สายตะวันออกเฉียงเหนือ | 
* บุ่งหวาย–บ้านโพธิ์มูล
* หนองคาย–ตลาดหนองคาย

 |
| สายใต้ | 
* ธนบุรีเก่า–ธนบุรี
* ชะอวด–คลองท่าเสม็ด
* ชุมทางหาดใหญ่–สงขลา
* น้ำตกไทรโยคน้อย–ด่านเจดีย์สามองค์
* สระโกสินารายณ์–สยามคราฟท์
* สุไหงโก-ลก–ปาซีร์มัซ

 |
| สายตะวันออก | 
* ชุมทางบางซื่อ–คลองตัน
* หัวลำโพง–ปากน้ำ
* อรัญประเทศ–มงคลบุรี

 |
| สายแม่กลอง | 
* ปากคลองสาน–วงเวียนใหญ่

 |

 |
| ขบวนรถไฟ | 
* รถด่วนพิเศษซีเอ็นอาร์
	+ ทักษิณารัถย์
	+ อีสานมรรคา
	+ อีสานวัตนา
	+ อุตราวิถี
* รถด่วนพิเศษทักษิณ
* รถด่วนพิเศษระหว่างประเทศ
* อีสเทิร์นแอนด์โอเรียนทัลเอ็กซ์เพรส
* ยกเลิก
	+ รถด่วนพิเศษนครพิงค์

 |
| หน่วยงานอื่น | 
* โรงเรียนวิศวกรรมรถไฟ
* โรงพยาบาลบุรฉัตรไชยากร
* บริษัท เอสอาร์ที แอสเสท จำกัด

 |
| การขนส่งระบบรางในประเทศไทย |