|  |  |
| --- | --- |
| ค.ศ. | บทความนี้อ้างอิงคริสต์ศักราช/คริสต์ทศวรรษ/คริสต์ศตวรรษ ซึ่งเป็นสาระสำคัญของเนื้อหา  |

มหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งชาทร์ของสมัยกอทิกตอนกลางราว ค.ศ. 1194 ถึง ค.ศ. 1260
**สถาปัตยกรรมกอทิกฝรั่งเศส** (อังกฤษ: French Gothic architecture) เป็นลักษณะสถาปัตยกรรมที่รุ่งเรืองในฝรั่งเศสระหว่าง ค.ศ. 1140 จนถึง ค.ศ. 1500

ลำดับสมัยของสถาปัตยกรรมกอทิกฝรั่งเศส
------------------------------------

สมัยของสถาปัตยกรรมกอทิกฝรั่งเศสแบ่งออกเป็น:

* **สถาปัตยกรรมกอทิกตอนต้น** (Early Gothic)
* **สถาปัตยกรรมกอทิกตอนกลาง** (High Gothic)
* **สถาปัตยกรรมแรยอน็อง** (Rayonnant)
* **สถาปัตยกรรมกอทิกตอนปลาย** หรือ **สถาปัตยกรรมกอทิกวิจิตร** (Late Gothic หรือ Flamboyant)

การแบ่งนี้เป็นการแบ่งที่ได้ผลแต่ก็ยังมีบางกรณีที่ยังเป็นที่โต้แย้งกันอยู่ การก่อสร้างสิ่งก่อสร้างแบบกอทิกมักจะใช้เวลานานที่อาจจะคาบลักษณะสถาปัตยกรรมหลายสมัย และผู้ก่อสร้างก็มักจะมิได้ทำตามความประสงค์ของแผนงานที่วางไว้ในสมัยก่อนหน้านั้น ลักษณะเด่นของสถาปัตยกรรมในสิ่งก่อสร้างหนึ่งจึงอาจจะแปรเปลี่ยนไปตามสมัยและอัธยาศัยของผู้สร้าง ฉะนั้นจึงยากที่จะกำหนดสิ่งก่อสร้างว่าเป็นลักษณะแท้ของสถาปัตยกรรมสมัยใดสมัยหนึ่งของสถาปัตยกรรมกอทิก ฉะนั้นการระบุสมัยจึงมีประโยชน์ต่อการระบุส่วนหนึ่งส่วนใดของโครงสร้างมากกว่าที่จะระบุทั้งโครงสร้างโดยรวม

สถาปัตยกรรมแบบกอทิก
-------------------

### สถาปัตยกรรมกอทิกตอนต้น

ทางเดินกลางที่มีผนังข้างสี่ชั้นที่ประกอบด้วย หน้าต่างชั้นบน และ ระเบียงแนบ ใต้ เพดานโค้งแหลมหกแฉก
สถาปัตยกรรมกอทิกตอนต้นเริ่มต้นขึ้นราว ค.ศ. 1140 ที่มีลักษณะเด่นคือการใช้โค้งแหลม และ การวิวัฒนาการจากสถาปัตยกรรมโรมาเนสก์ตอนปลาย สถาปนิกสร้างผนังให้สูงขึ้นโดยการแบ่งออกเป็นสี่ระดับชั้น: ชั้นซุ้มโค้งและเสา (Arcade), แกลอรี (Gallery), ระเบียงแนบ (Triforium), และช่องรับแสง (Clerestory) ตามลำดับ ส่วนการรับน้ำหนักของผนังและกำแพงก็ใช้การค้ำยันแบบใหม่ที่เรียกว่าครีบยันแบบปีกนกซึ่งมีวิวัฒนาการถึงจุดสูงสุดในสมัยสถาปัตยกรรมกอทิกตอนกลางในคริสต์ศตวรรษที่ 13 เพดานโค้งที่ใช้เป็นแบบเพดานโค้งแหลมหกแฉก (Sexpartite vault) ที่มีสันแยกออกจากศูนย์กลางหกสัน

### สถาปัตยกรรมกอทิกตอนกลาง

ลักษณะของสถาปัตยกรรมของคริสต์ศตวรรษที่ 13 วางรากฐานของความมีสัดส่วนและรูปทรงของสถาปัตยกรรมกอทิกตอนต้น และวิวัฒนาการต่อไปเพื่อให้สิ่งก่อสร้างมีลักษณะเบาขึ้นและ สูงสง่าขึ้น โครงสร้างของกำแพงก็ลดจากสี่ชั้นมาเป็นสามชั้น: ชั้นซุ้มโค้งและเสา, หน้าต่างชั้นบน และระเบียงแนบ หัวเสาที่ใช้ก็เล็กลงเพื่อไม่ให้กีดขวางทัศนะเมื่อมองสูงขึ้นไปบนตัวอาคาร หน้าต่างชั้นบนเปลี่ยนจากบานเดียว หรือ ช่องบนกำแพง เป็นสองบานที่เชื่อมต่อกันด้วยหน้าต่างกุหลาบ เพดานโค้งสันลดจากหกแฉกเป็นสี่แฉก การใช้ครีบยันแบบปีกนกก็วิวัฒนาการดีขึ้นจนถึงจุดสูงสุด และ หลังจากที่ใช้กับมหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งปารีสและมหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งชาทร์แล้ว การใช้ครีบยันที่ว่านี้ก็กลายเป็นบัญญัติของการค้ำยันผนังหรือกำแพงที่สูง เพราะเป็นสิ่งที่ช่วยรับน้ำหนักขณะที่เป็นสิ่งตกแต่งสิ่งก่อสร้างเพื่อความสวยงามด้วยในขณะเดียวกัน

สิ่งก่อสร้างที่เด่นๆ
--------------------

มหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งคูทองซ์
### สถาปัตยกรรมกอทิกตอนต้น

* มุขตะวันออกของมหาวิหารแซ็ง-เดอนี
* มหาวิหารแซ็งเตเตียนแห่งซ็องส์
* มหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งล็อง
* ด้านหน้าของมหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งชาทร์
* มหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งปารีส
* มหาวิหารแซ็งต์ฌ็อง-บาติสต์แห่งลียง
* มหาวิหารแซ็งเตเตียนแห่งตูล

### สถาปัตยกรรมกอทิกตอนกลาง

* ตัวสิ่งก่อสร้างหลักของมหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งชาทร์ (ค.ศ. 1194-ค.ศ. 1260)
* มหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งอาเมียง
* มหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งปารีส
* มหาวิหารแซ็งเตเตียนแห่งบูร์ฌ

### สถาปัตยกรรมแรยอน็อง

* ทางเดินกลางของมหาวิหารแซ็ง-เดอนี
* มหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งแร็งส์
* วิหารแซ็งต์-ชาแปล

### สถาปัตยกรรมกอทิกตอนปลาย

* หอเหนือของมหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งชาทร์
* หน้าต่างกุหลาบของมหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งอาเมียง
* ด้านหน้าของน็อทร์-ดามแห่งรูอ็อง
* วัดเซนต์มากลูแห่งรูอ็อง
* แขนกางเขนด้านใต้ของมหาวิหารแซ็ง-ปีแยร์แห่งโบแว

นอกไปจากลักษณะแบบกอทิกดังกล่าวแล้ว ก็ยังมีอีกแบบหนึ่งที่เรียกว่า **สถาปัตยกรรมกอทิกเมรีดียอนาล** (*Gothique Méridional*) หรือสถาปัตยกรรมกอทิกตอนใต้ ที่ตรงข้ามกับสถาปัตยกรรมกอทิกตอนเหนือ **สถาปัตยกรรมกอทิกแซ็ปต็องทรียอนาล** (*Gothique Septentrional*) ลักษณะสถาปัตยกรรมแบบนี้จะมีลักษณะเด่นคือ ทางเดินกลางที่กว้าง และไม่มีแขนกางเขน ตัวอย่างที่สำคัญได้แก่

* วัดน็อทร์-ดามแห่งลามูกีเยที่นาร์บอน (Notre-Dame-de-Lamouguier)
* วัดแซ็งต์-มารีที่ แซ็ง-แบร์ทร็อง-เดอ-กอแม็งฌ์

อ้างอิง
-------

* Bony, Jean (1985). French Gothic Architecture of the Twelfth and Thirteenth Centuries. ISBN 0-520-05586-1.
* Gothic Architecture in Catholic Encyclopedia

ดูเพิ่ม
-------

* สถาปัตยกรรมกอทิก
* สถาปัตยกรรมแรยอน็อง

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ สถาปัตยกรรมกอทิกฝรั่งเศส
 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ มหาวิหารในฝรั่งเศส

| * ด
* ค
* ก
ประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม |
| --- |
| สถาปัตยกรรมตะวันตก/ศิลปะตะวันตก - สถาปัตยกรรมตะวันออก/ศิลปะตะวันออก |
| ประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม **·**  ลำดับเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม **·**  ประวัติศาสตร์การก่อสร้าง |
| ยุคหินใหม่ **·**  อียิปต์โบราณ **·**  อาร์มีเนีย **·**  คอปติก **·**  จีน  **·**  ญี่ปุ่น  **·**  ทราวิฑ **·**  มายา **·**  ซูเมอร์ **·**  คลาสสิก **·**  เมโสอเมริกา **·**  กรีกโบราณ **·**  โรมัน **·**  อินคา **·**  ซาสซานิยะห์ **·**  ไบแซนไทน์ **·**  อิสลาม **·**  เนวารี **·**  พุทธศาสนา **·**  โซมาลี **·**  ก่อนโรมาเนสก์ **·**  เปอร์เซีย **·**  โรมาเนสก์ (นอร์มัน) **·**  โรมัน-กอทิก **·**  กอทิก **·**  โหยสละ **·**  วิชัยนคร **·**  จาลุกยะตะวันตก **·**  เรอแนซ็องส์ (ปัลลาดีโอ) **·**  ออตโตมัน **·**  บาโรก **·**  ฟื้นฟูคลาสสิก **·**  ฟื้นฟูเรอแนซ็องส์ **·**  ฟื้นฟูกอทิก **·**  เหตุผลนิยม **·**  สมัยใหม่ **·**  เบาเฮาส์ **·**  บรูทัลลิสต์ **·**  หลังสมัยใหม่ |
| **หัวข้อที่เกี่ยวข้อง**: สถาปัตยกรรมแบบอิตาลี **·**  ศาสนสถาน  **·**  ส่วนประกอบของสิ่งก่อสร้าง  **·**  สิ่งตกแต่ง |


| * ด
* ค
* ก
สถาปัตยกรรมกอทิกของประเทศต่าง ๆ |
| --- |
| 

อังกฤษ · 
ฝรั่งเศส · 
อิตาลี · 
โปแลนด์ · 
โปรตุเกส · 
สเปน
 |