**วงศ์ข้าวเย็นเหนือ** หรือ **Smilacaceae** เป็นวงศ์ของพืชมีดอก รวมอยู่ในวงศ์ Liliaceae แต่เคยแยกเป็นสปีชีส์ต่างหาก ลักษณะที่ต่างจากพืชชนิดอื่นในวงศ์ Liliaceae คือมีเซลล์เวสเซลที่แท้จริงในเนื้อเยื่อลำเลียง และมีเส้นใบเรียงแบบร่างแห  ระบบ APG II ยังบันทึกให้วงศ์นี้จัดอยู่ในอันดับ Liliales ในกลุ่มพืชใบเลี้ยงเดี่ยว โดยมีสองสกุลคือ *Heterosmilax* และ *Smilax*

อนุกรมวิธาน
-----------

ระบบ APG II ในปี ค.ศ. 2003 (ไม่เปลี่ยนแปลงจากระบบ APG ในปี ค.ศ. 1998) กำหนดให้วงศ์นี้อยู่ในอันดับ Liliales ในเคลดโมโนคอต (พืชใบเลี้ยงเดี่ยว) ก่อนหน้านี้เป็นวงศ์ที่มีสองสกุลคือ *Heterosmilax* และ *Smilax* แต่จากการศึกษาดีเอ็นเอแสดงให้เห็นว่า *Heterosmilax* เกิดขึ้นจาก *Smilax* และทั้งสองสกุลนี้ได้ถูกรวมเข้าด้วยกันแล้ว ส่งผลให้ *Smilax* เป็นสกุลเดียวในวงศ์ Smilacaceae ที่มีชนิดที่รู้จักประมาณ 210 สปีชีส์ พืชในวงศ์มีกำเนิดทั่วทั้งเขตร้อนและเขตอบอุ่นของโลก สมาชิกของวงศ์นี้มักจะมีรากที่มีเนื้อไม้และลำต้นแบบเถาวัลย์หรือไม้เถา โดยบางชนิดที่เป็นไม้เถาเนื้อแข็งนั้นมักจะมีหนาม ในขณะที่ชนิดอื่น ๆ เป็นไม้ล้มลุกคลุมพื้นดินและไม่มีหนาม

ลักษณะเฉพาะ
-----------

สมาชิกของวงศ์นี้มีตั้งแต่ไม้ล้มลุกจนกระทั่งไม้เถาเนื้อแข็ง เติบโตจากเหง้าและมักมีหนามบนลำต้นและ/หรือบนใบ ใบไม้เป็นแบบเรียงสลับอย่างง่าย มีลักษณะขอบใบจักหนาม (spinose-serrate) สมาชิกบางพันธุ์ในวงศ์นี้มีใบคล้ายแผ่นหนัง (coriaceous) ลักษณะเส้นใบมีตั้งแต่เส้นใบรูปฝ่ามือจนถึงแบบร่างแห มือเกาะไม้เลื้อยคู่หนึ่งมักปรากฏขึ้นใกล้ฐานของก้านใบ ประเภทของช่อดอกสำหรับพืชในวงศ์นี้เป็นช่อซี่ร่ม ดอกเห็นไม่เด่นชัด สมมาตรตามรัศมี และไม่สมบูรณ์เพศ ประกอบด้วย กลีบรวม 6 กลีบ, เกสรตัวผู้ 6 อัน และเกสรตัวเมีย 3 อัน ผลของสมาชิกทั้งหมดในวงศ์ข้าวเย็นเหนือ (Smilacaceae) เป็นผลมีเนื้อหลายเมล็ด (เบอร์รี) มีจำนวน 1-3 เมล็ดต่อผล ต่อมน้ำต้อยตั้งอยู่ที่ฐานของกลีบรวม

สกุล
----

สกุลทั้งสองในวงศ์มีดอกแยกเพศอยู่ต่างต้นและเกือบจะจำแนกไม่ออก แต่ดอกมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน ดอกของสกุล *Heterosmilax* มีลักษณะเชื่อมติดกันเป็นรูปหลอดทรงขวดลึกที่มีต่อมน้ำต้อยที่ยื่นออกมา และเกสรตัวผู้เชื่อมต่อกันที่ฐาน ในขณะที่ดอกของสกุล *Smilax* มักจะมีขนาดเล็ก ที่มีส่วนดอกที่ไม่ได้เชื่อมติดกัน *Smilax* เป็นสกุลที่ใหญ่กว่าและกระจายอย่างกว้างขวางกว่า *Heterosmilax* โดย *Heterosmilax* มีเพียงสิบสองสายพันธุ์ซึ่งอยู่เฉพาะในบริเวณประเทศจีน, ญี่ปุ่น, เขตร้อนของเอเชีย, สิงคโปร์, มาเลเซีย และหมู่เกาะใกล้เคียง

อ้างอิง
-------

1. ↑  Stevens, P. F. (2001). "Smilacaceae". *Angiosperm Phylogeny Website*. missouribotanicalgarden.org. สืบค้นเมื่อ 9 July 2013.
2. ↑  "Smilacaceae". *Flora of North America*. สืบค้นเมื่อ 2008-01-14.
3. ↑  Qi, Zhechen; Cameron, Kenneth M.; Li, Pan; Zhao, Yunpeng; Chen, Shichao; Chen, Guangcun; Fu, Chengxin (December 2013). "Phylogenetics, character evolution, and distribution patterns of the greenbriers, Smilacaceae (Liliales), a near-cosmopolitan family of monocots". *Botanical Journal of the Linnean Society*. **173** (4): 535–548. doi:10.1111/boj.12096.
4. ↑  Christenhusz, M. J. M. & Byng, J. W. (2016). "The number of known plants species in the world and its annual increase". *Phytotaxa*. Magnolia Press. **261** (3): 201–217. doi:10.11646/phytotaxa.261.3.1.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**วงศ์ข้าวเย็นเหนือ**

* Castner, James L. Photographic Atlas of Botany and Guide to Plant Identification. Feline Press. 2004. (ISBN 0-9625150-0-0)
* Smilacaceae เก็บถาวร 2006-05-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). *The families of flowering plants เก็บถาวร 2007-01-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน: descriptions, illustrations, identification, information retrieval.* Version: 9 March 2006.  เก็บถาวร 2007-01-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.
* links at CSDL, Texas เก็บถาวร 2007-08-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

  


|  |  |
| --- | --- |
| การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน | 
* Wikidata: Q162141
* Wikispecies: Smilacaceae
* EoL: 8171
* EPPO: 1SMIF
* FloraBase: 22766
* FNA: 10827
* Fossilworks: 55853
* GBIF: 7702
* GRIN: 1042
* iNaturalist: 60747
* IPNI: 77126730-1
* IRMNG: 119543
* ITIS: 43339
* NBN: NHMSYS0000066737
* NCBI: 4703
* NZOR: b1fd9b0c-d441-4a2a-a4cd-892cf044ed6e
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:77126730-1
* Tropicos: 42000383
* VASCAN: 222
* Watson & Dallwitz: smilacac
* WoRMS: 414888

 |