**เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว** (อังกฤษ: Khao Soi Dao Wildlife Sanctuary) เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าในจังหวัดจันทบุรี มีพื้นที่ครอบคลุมเขาสอยดาวใต้ และเขาสอยดาวเหนือ ที่เป็นจุดสูงสุดสองแห่งในเทือกเขาจันทบุรี ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขาคาร์ดามอมซึ่งเป็นเทือกเขาหลักที่ตั้งอยู่ในประเทศกัมพูชา

พื้นที่ของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าประกอบไปด้วยป่าดิบชื้น ซึ่งเป็นป่าต้นน้ำของแม่น้ำจันทบุรี มีเนื้อที่ติดกับอุทยานแห่งชาติเขาคิชฌกูฏทางทิศใต้ ติดต่อกับอุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤๅไนทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ

ประวัติ
-------

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว ตั้งขึ้นเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเมื่อวันที่ 4 กันยายน พ.ศ. 2515 มีเนื้อที่ประมาณ 744.96 ตารางกิโลเมตร หรือ 465,602 ไร่ ภูมิประเทศส่วนใหญ่ประกอบด้วยภูเขา โดยในปี 2550 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาวถูกประกาศให้เป็น *พื้นที่สำคัญเพื่อการอนุรักษ์นก* (Important Bird Areas: IBAs) ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญระดับนานาชาติในการอนุรักษ์นก

ภูมิประเทศ
----------

พื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาวมีความลาดชันน้อย มีลักษณะเป็นแบบลูกคลื่นประกอบกับที่ลาดเชิงเขาต่อเนื่องจากภูเขา มีสายน้ำคือลำธารไหลต่อเนื่องตลอดทั้งปีจำนวน 2 สาย ซึ่งมีต้นน้ำมาจากเทือกเขาสอยดาว

ภูมิอากาศ
---------

พื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาวเป็นรูปแบบของภูมิอากาศแบบมรสุมเขตร้อน ได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ และลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ทำให้ประกอบด้วยฤดูที่โดดเด่นชัดทั้ง 3 ฤดู อุณหภูมิเฉลี่ย 26.8 องศาเซียลเซียส สูงสุดเฉลี่ย 31.6 องศาเซลเซียส

สัตว์ป่า
--------

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว เป็นเพียง IBA แห่งเดียวในประเทศไทยที่พบ นกกระทาดงจันทบูรณ์ (Chestnut-headed partridge) ซึ่งเป็นสัตว์ในกลุ่ม A2 คือกลุ่มที่มีการแพร่กระจายที่จำกัด (Restricted-range species) รวมถึงเป็นที่อยู่อาศัยของนกที่มีความสำคัญต่อการอนุรักษ์อีกหลายสายพันธุ์ ประกอบไปด้วย ไก่ฟ้าพญาลอ (*Lophura diardi*), นกกก (*Buceros bicornis*), นกคัคคูเหยี่ยวเล็ก (*Hierococcyx vagans*) ซึ่งที่กล่าวมานี้อยู่ในสถานะใกล้ถูกคุกคามในระดับโลก นอกจากนี้ยังมีนกที่มีสีสันสวยงามอย่าง นกแต้วแล้วใหญ่หัวสีน้ำเงิน (Blue-rumped Pittas) ซึ่งมีสถานะใกล้สูญพันธุ์ในประเทศไทย พบอาศัยอยู่เพียงที่นี่เท่านั้นเช่นกัน นอกจากนี้ยังพบนกอีกกว่า 128 ชนิดในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว อาทิ นกแก๊ก ไก่ป่า นกกระทาดง นกขุนทอง นกพญาปากกว้าง และนกอพยพต่าง ๆ

ไก่ฟ้าพญาลอ นกประจำชาติไทยเป็นสัตว์อีกชนิดที่อาศัยอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว
ในส่วนของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว พบหลากหลายชนิดเช่นกัน อาทิ ช้างป่า เก้ง หมูหริ่ง ชะมด อีเห็น แมวป่า ลิงกัง ลิงลม พญากระรอกดำ รวมไปถึงสัตว์ที่อยู่ในสถานะถูกคุกคามในระดับโลก ประกอบไปด้วย ช้างเอเชีย (*Elephas maximus indicus*), เสือโคร่ง (*Panthera tigris*), เสือไฟ (*Catopuma temminckii*) และกระทิง (*Bos gaurus*) ก็ถูกพบที่นี่เช่นกัน สำหรับสัตว์ประเภทลิงนั้น ชะนีมงกุฎ (*Hylobates pileatus*) ถือเป็นสัตว์อีกชนิดที่โดดเล่นสำหรับเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว

สำหรับสัตว์เลื้อยคลานที่พบในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว ประกอบไปด้ย ตัวเงินตัวทอง ตะกวด งูเหลือม งูหลาม งูจงอาง งูเขียวหางไหม้ เต่หวาย ตะกอง กิ้งก่าหนามเขา สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก อาทิ กบอกหนาม (สัตว์ประจำถิ่น) กบอ๋อง อึ่ง เขียด ปาดอีกหลายชนิด

ทรัพยากรป่าไม้
--------------

พื้นที่ป่าเกือบทั้งหมดของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาวเป็นป่าดิบชื้น ประกอบด้วยพันธุ์ไม้มีค่าหลากหลายชนิดขึ้นปะปนกันหนาแน่นพื้นที่ เป็นรูปแบบโครงสร้างป่าหลายชั้นเรือนยอด ประกอบด้วยไม้มีค่าทางเศรษฐกิจกระจายอยู่ทั่วไป

สถานที่ท่องเที่ยว
-----------------

การเดินทางมาท่องเที่ยวเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว หากเดินทางจากตัวจังหวัดจันทบุรีจะอยู่ห่างจากอำเภอเมืองจันทบุรีประมาณ 70 กิโลเมตร เดินทางมาตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 317 มุ่งหน้าจังหวัดสระแก้ว โดยเลี้ยวซ้ายที่กิโลเมตรที่ 22 ก่อนถึงตลาดปะตง และเดินทางเข้ามาอีก 4 กิโลเมตร จะถึงที่ทำการสำนักงานเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว

### น้ำตกเขาสอยดาว

น้ำตกเขาสอยดาว อยู่ภายในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว มีจำนวน 16 ชั้น เหมาะกับการชมผีเสื้อและศึกษาพรรณไม้ เนื่องจากมีพื้นที่ที่มีความหลากหลาย ทั้งป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง รวมถึงมีต้นไม้ยักษ์ หรือต้นพระเจ้าห้าพระองค์ อยู่ทางขวาของน้ำตกห่างไปประมาณ 200 เมตรจากน้ำตกชั้นแรก ลำต้นมีขนาดใหญ่ประมาณ 20 คนโอบ

การเยี่ยมชมน้ำตก นักท่องเที่ยวสามารถเดินเท้าขึ้นไปชมได้ถึงชั้นที่ 9 ระยะทางประมาณ 2.5 กิโลเมตร ใช้เวลาประมาณ 2 ชั่วโมง ส่วนชั้นที่ 10 - 16 จะต้องมีเจ้าหน้าที่นำทางขึ้นไป ระยะทางประมาณ 2 กิโลเมตร ใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง

การเดินทางมายังน้ำตกเขาสอยดาว ตัวน้ำตกห่างจากที่ทำการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาวประมาณ 4 กิโลเมตร เปิดให้เข้าชมเวลา 09.00 - 16.00 น.

### ศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าเขาสอยดาว

ศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าเขาสอยดาว อยู่ภายในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว สังกัดอยู่กับส่วนอนุรักษ์สัตว์ป่า สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่อนุรักษ์ที่ 2 (ศรีราชา) จัดตั้งขึ้นเพื่อเผยแพร่และให้ความรู้เกี่ยวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2533 ในชื่อ ศูนย์ศึกษาธรรมชาติสัตว์ป่าทรายขาว และเปลี่ยนมาใช้ชื่อปัจจุบันในปี พ.ศ. 2556 โดยกิจกรรมของศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าเขาสอยดาวประกอบไปด้วย กิจกรรมค่ายเยาวชนอนุรักษ์ธรรมชาติ การดูนก การศึกษาค้นคว้าวิจัย และการเดินป่าเพื่อศึกษาธรรมชาติ

การเดินทางมายังศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าเขาสอยดาว อยู่ห่างจากที่ทำการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาวประมาณ 500 เมตร เปิดทำการทุกวัน ไม้เว้นวันหยุดนักขัตฤกษ์ ตั้งแต่เวลา 08.30 - 17.00 น.

อ้างอิง
-------


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว**
1. ↑  "Google Travel". *www.google.com.sa*.
2. ↑  "จำนวนพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า - รายชื่อเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าของประเทศไทย - DNP Data Catalog". *catalog.dnp.go.th*.
3. ↑  "จำนวนพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า - พื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า พ.ศ. 2562 - DNP Data Catalog". *catalog.dnp.go.th*.
4. 1 2  "BirdLife Data Zone". *datazone.birdlife.org*.
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  "สำนักอนุรักษ์สัตว์ป่า :: กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช". *portal.dnp.go.th*.
6. ↑  "นกกระทาดงจันทบูรณ์ Chestnut-headed Partridge – ภาพถ่ายนกทุกชนิดที่พบในประเทศไทย".
7. ↑  "นกกระทาดงจันทบูรณ์ Chestnut-headed Partridge". *Birds of Thailand: Siam Avifauna*.
8. ↑  "[PDF] IBA Monitoring Form 2015. - สมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย - Free Download PDF". *hugepdf.com* (ภาษาอังกฤษ).
9. ↑  "นกคัคคูเหยี่ยวเล็ก Moustached Hawk Cuckoo". *Birds of Thailand: Siam Avifauna*.
10. ↑  "นกแต้วแล้วใหญ่หัวสีน้ำเงิน Blue-rumped Pitta". *Birds of Thailand: Siam Avifauna*.
11. ↑  "Birdwatching in Thailand; Locations, Khao Soi Dao, Chantaburi". *www.thaibirding.com*.
12. ↑  "ไก่ฟ้าพญาลอ". *biodiversity.forest.go.th*.
13. 1 2 3  "น้ำตกเขาสอยดาว ที่เที่ยวจันทบุรี เดินป่า ชมธรรมชาติ ของหน้าฝน ต้องที่นี่แหละ!". *travel.trueid.net*.`{{cite web}}`: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
14. 1 2 3 4  "น้ำตกเขาสอยดาว". *thai.tourismthailand.org* (ภาษาอังกฤษ).

| * ด
* ค
* ก
**เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าในประเทศไทย** |
| --- |
| ภาคเหนือ | ห้วยขาแข้ง • ลุ่มน้ำปาย • ภูเมี่ยง-ภูทอง • แม่ตื่น • เชียงดาว • สาละวิน • ดอยผาเมือง • ดอยผาช้าง • เขาสนามเพรียง • อมก๋อย • ดอยหลวง • แม่ยวมฝั่งขวา • อุ้มผาง • ตาเบาะ-ห้วยใหญ่ • เวียงลอ • แม่จริม • ภูผาแดง • แม่เลา-แม่แสะ • สะเมิง • ลำน้ำน่านฝั่งขวา • ดอยเวียงหล้า • สันปันแดน • ถ้ำเจ้าราม • น้ำปาด |
| ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ | ภูเขียว • ภูหลวง • ภูวัว • ยอดโดม • พนมดงรัก • ภูสีฐาน • ห้วยศาลา • ห้วยทับทัน-ห้วยสำราญ • ดงใหญ่ • ตาเบาะ-ห้วยใหญ่ • ภูค้อ-ภูกระแต • บุณฑริก-ยอดมน • ผาผึ้ง
อยู่ระหว่างการพิจารณา: • ภูซำผักหนาม |
| ภาคกลาง | เขาอ่างฤาไน • ซับลังกา • เขาสอยดาว • คลองเครือหวายเฉลิมพระเกียรติ • เขาเขียว-เขาชมภู่ • สลักพระ • ทุ่งใหญ่นเรศวร • อุทยานเสด็จในกรม กรมหลวงชุมพร ด้านทิศเหนือ • แม่น้ำภาชี |
| ภาคใต้ | คลองนาคา • คลองแสง • เขาบรรทัด • โตนงาช้าง • คลองพระยา • เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (ป่าพรุโต๊ะแดง) • คลองยัน • เขาประ-บางคราม • อุทยานเสด็จในกรม กรมหลวงชุมพร ด้านทิศใต้ • ทุ่งระยะ-นาสัก • ฮาลา-บาลา • ควนแม่ยายหม่อน • โตนปริวรรต
อยู่ระหว่างการพิจารณา: • กะทูน |
| *ระดับประเทศ* : อุทยานประวัติศาสตร์ **·**  อุทยานแห่งชาติ **·**  เขตห้ามล่าสัตว์ป่า
*ระดับโลก* : แหล่งมรดกโลกในไทย **·**  ความทรงจำแห่งโลกของไทย **·**  มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของไทย **·**  พื้นที่ชุ่มน้ำแรมซาร์ในไทย **·**  พื้นที่สงวนชีวมณฑลโลกในไทย **·**  อุทยานธรณีโลกในไทย |