**หม่อมหลวงรุจิรา อิศรางกูร** (15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456 – 17 มิถุนายน พ.ศ. 2527) เป็นนักแสดงและนักพากย์ชาวไทย เจ้าของฉายา **"มนุษย์ 6 เสียง"** ทั้งในประเทศไทย ประเทศญี่ปุ่น และสหรัฐ

ประวัติ
-------

**หม่อมหลวงรุจิรา อิศรางกูร** (15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456 - 17 มิถุนายน พ.ศ. 2527) เป็นบุตรของหม่อมราชวงศ์สุดใจ อิศรางกูร กับสะอาด อิศรางกูร ณ อยุธยา เป็นนัดดาในหม่อมเจ้าน้อย อิศรางกูร และเป็นพระปนัดดาในสมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมขุนอิศรานุรักษ์ เขาเป็นนักแสดงมากความสามารถนับแต่ปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 เริ่มจากเล่นโขน-ละครหลวง นักแสดงเดี่ยว ตลกหน้าม่าน นักแสดงละครวิทยุ นักพากย์หนัง นักแสดงละครเวที จนถึงดาราหนัง ดาราละครทั้งจอเงินและจอแก้ว

ด้านชีวิตครอบครัว หม่อมหลวงรุจิรา สมรสกับ มารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยา นักแสดงเช่นกัน ศิลปินแห่งชาติ ปี 2542 มีบุตร-ธิดา 3 คน ซึ่งอยู่ในวงการบันเทิง ได้แก่ 

* อรสา อิศรางกูร ณ อยุธยา
* จีรศักดิ์ อิศรางกูร ณ อยุธยา
* จิระวดี อิศรางกูร ณ อยุธยา

ระยะหลังเกษียณการทำงาน ตั้งแต่ต้นทศวรรษ 2520 ป่วยและเสียชีวิตอย่างสงบด้วยโรคชรา เมื่อวันที่ 17 มิถุนายน พ.ศ. 2527 สิริอายุได้ 70 ปี

ผลงาน
-----

### โขน - ละครหลวง

ช่วงปลายสมัยรัชกาลที่ 6 - ต้นรัชกาลที่ 7 ขณะเขามีอายุได้ 10 ปี เริ่มหัดโขน ละครหลวง โดยฝึกโขน 8 ปี ได้ออกแสดงหน้าพระที่นั่งนับร้อยครั้ง และยังรับจ้างเล่นโขนตามงานวัดและหัวเมืองแถวกรุงเทพมหานคร เมื่อว่าง 

### นักแสดงเดี่ยว

เมื่อเขาเริ่มเป็นที่รู้จักของผู้ชมไม่นานนัก เขาได้ไปแนะนำตัวกับ แม่เลื่อน (เลื่อน ไวนุนานิน) พระเอกยอดนิยมของ ***ละครคณะแม่เลื่อน*** ละครชื่อดังแห่งยุค ที่เวิ้งนาครเขษม เขาขอแสดงละครเดี่ยวหน้าม่านสลับฉากประมาณ 20 นาที โดยใช้เพียงแก้วใบเดียวกับกล้องยานัตถุ์สำหรับเคาะแทนระฆังเริ่มแสดงบทรัก โศก ตลก ด้วยเสียงต่าง ๆ ไม่ซ้ำกันเป็น ***พระเอก นางเอก พ่อ แม่ ยาย และ เด็ก*** โดยผู้ชมปรบมือให้เป็นเวลานานด้วยความพอใจอย่างยิ่ง

### ตลกหน้าม่าน

เขาเริ่มก้าวสู่เวทีใหญ่ชั้นนำของเมืองไทย ในฐานะนักแสดงจำอวดหน้าม่าน โรงละครศาลาเฉลิมกรุง ทำให้มีชื่อเสียงมากขึ้น

### นักแสดงเดี่ยวละครวิทยุ

เขาได้พากย์ละครสั้นชุด ***มนุษย์ 6 เสียง*** กระจายเสียงแพร่หลายโด่งดังทั่วเมืองไทย 

### นักพากย์หนัง

จากความแรงของชื่อเสียงทำให้ มร.เค แอลลี ผู้จัดการโรงหนังศาลาเฉลิมนคร (โรงหนังวังเจ้าปรีดา ใกล้กองปราบสามยอด) เชิญเป็นนักพากย์หนังฝรั่งประจำโรง เมื่ออายุได้ราว 19-20 ปี เริ่มด้วยหนังรายได้สูงสุดของฮอลลีวู้ด ***ศพอาบยา*** ทางโรงขึ้นป้ายรองจากชื่อเรื่องว่า "***พากย์โดย มนุษย์ 6 เสียง*** "ผลปรากฏว่า โปรแกรมยืนโรงยาวนานมากเพราะคนดูมืดฟ้ามัวดินแน่นทุกรอบทุกวัน (เข้าใจว่าจะเป็นภาพยนตร์สยองขวัญของยูนิเวอร์แซล *The Mummy* ค.ศ. 1932 / พ.ศ. 2475 ที่กำลังโด่งดังมากในขณะนั้น)

ปรากฏการณ์ผู้ชมล้นหลามอีกครั้ง คือเมื่อโรงหนังที่จังหวัดปราจีนบุรี เชิญไปพากย์เรื่อง ***สวรรค์ในอก นรกในใจ*** รอบพิเศษโดยยินดีออกค่าใช้จ่ายและค่าเดินทางให้ทั้งหมด ในวันฉายมีคนดูรวมทั้งจากจังหวัดใกล้เคียงมารอหน้าโรงนับเป็นชั่วโมง

หลังสงครามมหาเอเซียบูรพา ผลงานเด่น (ในนาม รุจิรา - มารศรี) เช่น หนังญี่ปุ่น ***ไอ้โจรนกกระจอก*** ที่โรงหนังโอเดียน เรียกเสียงฮาตั้งแต่ตราบริษัทนำไตเติ้ล และหนังอินเดีย ***ธรณีกรรแสง*** ฉายนานถึงสองเดือนเศษ ที่โรงหนังศาลาเฉลิมกรุง ทำรายได้ถล่มถลายราว 4 ล้านบาท (ตั๋วราคา 5 - 12 บาท) ทางโรงมอบแหวนเพชรให้หนึ่งวงเป็นรางวัลพิเศษนอกจากค่าพากย์รายสัปดาห์ ส่วนหนังฝรั่งก็ยังพากย์นับแต่หนังฮอลลีวู้ดกลับมาฉายในเมืองไทยอีกครั้ง ซึ่งมีผู้นิยมไม่แพ้หนังเสียงในฟิล์มต้นฉบับ

### ดาราละครเวที

ช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ความรุ่งโรจน์ในอาชีพการแสดงมาถึงจุดสูงสุดเมื่อรับบทพระเอกละครเวทีเรื่อง *วนิดา* ที่ศาลาเฉลิมนคร ขณะทำงานควบคู่กับอาชีพนักพากย์ไปพร้อม ๆกัน และได้พบรักกับ มารศรี อิศรางกูร ซี่งเป็นนักแสดงละครเวที หลังจากแต่งงาน ทั้งคู่ยังเป็นนักพากย์ชั้นแนวหน้าของเมืองไทยมาโดยตลอดในนาม***รุจิรา - มารศรี*** จนถึงยุคภาพยนตร์ ช่วงต้นทศวรรษ 2500

### ดาราภาพยนตร์

หนังเรื่องแรก ๆ เช่น *พระเจ้ากรุงธนบุรี (2495)* ร่วมกับ ถนอม อัครเศรณี,สวลี ผกาพันธุ์ *วายร้ายตลาดเก่า (2504)* ร่วมกับพร้อมสิน สีบุญเรือง และสมชาย อาสนจินดา ระยะต่อมามักแสดงแนวตลก เช่น *ม้ามืด (2513)* ,*มันมากับความมืด (2514)* และอีกหลายเรื่องก่อนเกษียณวงการ เช่น *ยิ้มสวัสดี (2521)*,*สาวเครือฟ้า (2523)*

บทออกแนวตลกที่แสดงได้อย่างโดดเด่น ได้แก่ มหาเถรกุโสดอ ใน *ผู้ชนะสิบทิศ (2509-2510)* ,ท่านขุนชราอดีตทหารผ่านศึกสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ใน *เป็ดน้อย (2511)* ,ท่านขุนเพลย์บอยรุ่นใหญ่พ่อพระเอกหนุ่มเพลย์บอย ใน *เกาะสวาท หาดสวรรค์ (2512)* ฯลฯ 

งานพากย์ (ลงฟิล์ม) แทนเสียงดารานักแสดงบทต่าง ๆ เช่น *เขาชื่อกานต์ (2516)*

ผลงานภาพยนตร์
-------------

* เงิน เงิน เงิน (2508)
* สอยดาว สาวเดือน (2512)
* เกาะสวาท หาดสวรรค์ (2512)
* ละครเร่ (2512)
* สายใจ (2512)
* เด็กวัด (2512)
* เรารักกันไม่ได้ (2513)
* รักเธอเสมอ (2513)
* ม้ามืด (2513)
* ปี่แก้วนางหงษ์ (2513)
* แม่นาคพระนคร (2513)
* น้องนางบ้านนา (2514)
* รักข้ามขอบฟ้า (2514)
* ดวงใจสวรรค์ (2514)
* ลูกสาวกำนัน (2514)
* สองฝั่งโขง (2514)
* จอมเจ้าชู้ (2514)
* ในสวนรัก (2514)
* ยั่วรัก (2514)
* มดตะนอย (2514)
* วิวาห์พาฝัน (2514)
* มันมากับความมืด (2514)
* ทุ่งเศรษฐี (2514)
* กว่าจะรักกันได้ (2514)
* เทพบุตรจอมโกง (2514)
* ขวัญใจลูกทุ่ง (2515)
* มนต์รักดอกคำใต้ (2515)
* กระท่อมปรีดา (2515)
* วิวาห์ลูกทุ่ง (2515)
* หยาดฝน (2515)
* ระเริงชล (2515)
* กลิ่นร่ำ (2515)
* แสนทนง (2515)
* ไอ้บ้านนอก (2515)
* เหลือแต่รัก (2516)
* เด่นดวงเดือน (2516)
* เจ้าปลิวสิงห์สุพรรณ (2516)
* สักขีแม่ปิง (2516)
* สายชล (2516)
* ดอนโขมด (2516)
* บุษบาขายรัก (2517)
* ขัง 8 (2517)
* นี่หรือผู้หญิง (2517)
* เศรษฐีรัก (2518)
* ใจรัก (2518)
* เผ็ด (2518)
* ดับสุริยา (2519)
* 17 ทหารกล้า (2519)
* แม่ม่ายใจถึง (2519)
* บ้องไฟ (2519)
* เงินคือพระเจ้า (2520)
* พ่อนกฮูก (2520)
* อย่านึกว่าหมู (2520)
* แหย่หนวดเสือ (2520)
* มนต์รักนักรบ (2520)
* ข้าวก้นบาตร (2520)
* สิงห์รถบรรทุก (2520)
* สิงห์เดนตาย (2520)
* พ่อครัวหัวป่าก์ (2521)
* มือปืนนักบุญ (2521)
* ลูกโดด (2521)
* ดวงเศรษฐี (2521)
* เพชรมหากาฬ (2521)
* มนต์รักแผ่นดินทอง (2521)
* มือปืนเลือดเดือด (2521)
* วัยแตกเปลี่ยว (2521)
* ผู้แทนมาแล้ว (2521)
* บุษบาก๋ากั่น (2521)
* ไอ้ขุนทอง (2521)
* เอ็ม.16 (2521)
* เสียสาว (2521)
* ยิ้มสวัสดี (2521)
* อะไรกันวะ (2521)
* เพียงคำเดียว (2522)
* ตะเคียนคะนอง (2522)
* นายอำเภอปฏิวัติ (2522)
* สู้อย่างสิงห์ (2523)
* ภูตพิศวาส (2523)
* เครือฟ้า (2523)
* ผัวนอกคอก (2523)
* สิงห์แม่น้ำแคว (2523)
* จากครูด้วยดวงใจ (2523)
* กามนิต วาสิฏฐี (2524)
* ปีศาจเมียน้อย (2524)
* รักโอ้รัก (2524)
* วัยสะรุ่น (2525)
* มนต์รักลูกทุ่ง (2525)
* พันท้ายนรสิงห์ (2525)

ผลงานละครโทรทัศน์
-----------------

* พล นิกร กิมหงวน (2518)
* ห้วงรัก เหวลึก (2523)

อ้างอิง
-------

1. ↑  ธนาทิพ ฉัตรภูมิ ,ตำนานโรงหนัง ,เวลาดี 2547 ISBN 974-9659-11-2 หน้า 148-149
2. ↑  ธนาทิพ ฉัตรภูมิ ,หน้า 53
3. ↑  ธนาทิพ ฉัตรภูมิ ,หน้า 53
4. ↑  thaifilmdb.com