**สัปปายะสภาสถาน** เป็นอาคารรัฐสภา ตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา บริเวณมุมตะวันตกเฉียงใต้ของสี่แยกเกียกกาย ระหว่างถนนทหารกับถนนสามเสน ในพื้นที่แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ปัจจุบันใช้เป็นที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาแทนอาคารรัฐสภาเดิม ด้วยมีพื้นที่ใช้สอย 424,000 ตารางเมตร ทำให้สัปปายะสภาสถานเป็นอาคารรัฐสภาที่ใหญ่ที่สุดในโลกแทนที่ทำเนียบรัฐสภาของโรมาเนีย และเป็นอาคารของรัฐที่ใหญ่ที่สุดเป็นอันดับที่สองของโลก เป็นรองเพียงอาคารเดอะเพนตากอนของสหรัฐซึ่งมีพื้นที่ 600,000 ตารางเมตร

โครงการเริ่มต้นในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2551 โดยมีการจัดการประกวดแบบและได้ผู้ชนะออกแบบคือกลุ่ม *สงบ ๑๐๕๑* ภายใต้การนำของธีรพล นิยม สถาปนิกและศิลปินแห่งชาติสาขาทัศนศิลป์ (สถาปัตยกรรม) ประจำปี พ.ศ. 2556 จากนั้นทางกลุ่มผู้ชนะจึงได้มีการทำสัญญาก่อสร้างขึ้นเมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. 2556 โดยมี บริษัท ซิโน-ไทย เอ็นจีเนียริ่งแอนด์คอนสตรัคชั่น จำกัด (มหาชน) เป็นผู้รับเหมาหลัก โครงการได้เริ่มวางเสาเข็มตั้งแต่วันที่ 8 มิถุนายน พ.ศ. 2556 และเดิมจะต้องเปิดใช้งานเมื่อปี พ.ศ. 2558 แต่การก่อสร้างไม่แล้วเสร็จ จึงมีการขยายสัญญาการก่อสร้างจำนวน 4 ครั้ง ทำให้เลื่อนมาเปิดใช้งานอย่างเต็มรูปแบบเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2564 แต่ยังไม่มีกำหนดส่งมอบงานมาจนถึงปัจจุบัน

การพัฒนาโครงการก่อสร้าง
-----------------------

โครงการก่อสร้างเริ่มต้นหลังจากที่มีการประกวดแบบชนะโดยทีม *สงบ ๑๐๕๑* โดยสถาปนิก 5 ท่านภายใต้ชื่อคณะ ประกอบด้วย ธีรพล นิยม, เอนก เจริญพิริยะเวศ, ชาตรี ลดาลลิตสกุล และ ปิยเมศ ไกรฤกษ์ ได้ออกแบบอาคารในรูปแบบโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก หลังจากนั้นได้เริ่มก่อสร้างโดยบริษัท ซิโน-ไทย เอ็นจีเนียริ่งแอนด์คอนสตรัคชั่น จำกัด (มหาชน) ในฐานะผู้รับเหมาหลัก โดยสัญญาก่อสร้าง เริ่มต้นในวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2556 ในวงเงินงบประมาณ 12,280,000,000 บาท และเวลาก่อสร้างตามสัญญา 900 วัน 

ที่ปรึกษาโครงการในนามมีนิติบุคคลร่วมทำงาน CAMA ประกอบด้วย 

* บริษัท ซีอีแอล เอ็นจิเนียส์ (CEL ENGINEERs )
* เอทีที คอนซัลแตนท์ จำกัด (ATT Consultants)
* บริษัท มิตรเทคนิคัลคอนซัลแท้นท์ จำกัด (MITR Technical Consultant)
* บริษัท สถาปนิก 49 จำกัด (Architects 49)

และผู้ควบคุมงานก่อสร้างในนาม นิติบุคคลร่วมทำงาน ATTA ประกอบด้วย 

* บริษัท อรุณ ชัยเสรี คอนซัลติ้ง เอนจิเนียร์ส จำกัด (Arunchaiseri Consulting Engineers)
* บริษัท เทสโก้ จำกัด (Tesco)
* บริษัท ไทยเอนยิเนียริ่ง คอนซัลแตนทส์ จำกัด (Thai Engineering Consultants)
* บริษัท สถาปนิกหนึ่งร้อยสิบ จำกัด (Architects 110)

แนวคิดการออกแบบ
---------------

### ที่มา

อาคารรัฐสภาไทยได้เปลี่ยนสถานที่มาแล้วกว่า 2 ครั้ง สถานที่แรกคือ พระที่นั่งอนันตสมาคม ซึ่งใช้มาตั้งแต่หลังการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 จนในปี พ.ศ. 2517 จึงได้ย้ายไปที่อาคารรัฐสภาแห่งที่ 2 บริเวณข้างสวนสัตว์ดุสิต (สวนสัตว์เขาดิน) แต่เนื่องจากสถานที่ที่เริ่มคับแคบลงเมื่อจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฏร, สมาชิกวุฒิสภา และข้าราชการเพิ่มขึ้น ทำให้ทางรัฐสภาได้แก้ปัญหาโดยการเช่าพื้นที่บางส่วน จนต่อมาในปี พ.ศ. 2535 จึงเริ่มมีแนวคิดในการก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่

เจ้าหน้าที่ตำรวจรัฐสภา ยืนรักษาการณ์ระหว่างการชุมนุมบริเวณลานประชาชน หน้าอาคารสัปปายะสภาสถาน
ในปี พ.ศ. 2551 ได้มีการประชุมจัดหาสถานที่ก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่ โดยมีสมัคร สุนทรเวช นายกรัฐมนตรีในขณะนั้นเป็นประธาน และได้พิจารณาพื้นที่ก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่จำนวน 3 แห่ง ได้แก่ บริเวณที่ดินราชพัสดุถนนทหาร (เกียกกาย) แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต, ที่ดินบริเวณคลังเชื้อเพลิง แขวงคลองเตย เขตคลองเตย กรุงเทพมหานคร และที่ดินราชพัสดุกองคลังแสง กรมสรรพาวุธทหารบก ตำบลท่าทราย อำเภอเมืองนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี จนมีมติให้ใช้ที่ดินราชพัสดุถนนทหาร (เกียกกาย) เป็นสถานที่ในการก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่ในที่สุด

สัปปายะสภาสถานมีพื้นที่ดิน 119.6 ไร่ มีพื้นที่ใช้สอยในอาคาร 424,000 ตารางเมตร มีพื้นที่สีเขียวรวม 115,529 ตารางเมตร โดยใช้งบประมาณทั้งหมดราว 22,987 ล้านบาท มีความสูงจากฐานถึงยอดเจดีย์พระสุเมรุ 134.56 เมตร ภายในประกอบด้วยส่วนห้องประชุมสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา พิพิธภัณฑ์ ศูนย์ประชุม ห้องสัมมนา สโมสรจัดเลี้ยง ห้องทำงาน สส. และ สว.

ที่มาของมีการระบุว่า "สัปปายะสภาสถาน" หมายถึง สภาที่มีแต่ความสงบร่มเย็นสบาย

### แนวคิดและเทคโนโลยี

สถาปนิกได้ออกแบบนำเสนอคติและสัญลักษณ์ทางสถาปัตยกรรมของไทยในอดีตผสมผสานไปกับเทคโนโลยีการก่อสร้าง ระบบโครงสร้างทางสังคม และระบอบการปกครองแบบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นพระประมุขในปัจจุบัน ผ่านทางรูปแบบสถาปัตยกรรมสมัยใหม่บนพื้นฐานทางภาษาและฉันทลักษณ์ตามอย่างสถาปัตยกรรมไทยแบบประเพณี ตามคติไตรภูมิที่นอกจากจะแสดงเอกลักษณ์ทางจิตวิญญาณถึงความเป็นไทย ยังมีความหมายเพื่อให้บุคคลที่เข้ามาอยู่ในสภาสำนึกถึงบาปบุญคุณโทษ

นอกจากนี้ยังใช้แนวคิดของ "สถาปัตยกรรมสีเขียว" (Green Architecture) ซึ่งเห็นได้จากการปลูกต้นไม้ใหญ่ล้อมรอบอาคาร ในขณะเดียวกัน ก็มีการวิจารณ์ถึงความเหมาะสม จากการใช้ไม้สักจำนวนกว่า 5,000 ท่อน ซึ่งจะนำมาจากกรมอุตสาหกรรมป่าไม้ มาใช้ทำเสาประดับรอบอาคาร และฝ้าประดับห้องประชุมใหญ่ทั้งสอง รวมถึงการใช้ไฟฟ้าของอาคารเมื่อเปิดทำการ ที่มีความต้องการไฟฟ้าเทียบเท่ากับอำเภอถึงสองอำเภอ

งานสถาปัตยกรรม และการออกแบบ
---------------------------

### การประกวดแบบ

สัปปายะสภาสถาน ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2566 มุมมองจากโรงพยาบาลยันฮี

โครงการรัฐสภาแห่งใหม่เป็นการประกวดแบบครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งของประเทศนับตั้งแต่การประกวดแบบสนามบินสุวรรณภูมิ ชิงเงินรางวัลชนะเลิศการประกวดแบบสูงถึง 200 ล้านบาท มีผู้ส่งเข้าประกวดทั้งหมด 133 ราย และผ่านเข้าในรอบสุดท้ายทั้งหมด 5 ราย ได้แก่

* กลุ่มนายธีรพล นิยม - ทีมสงบ 10151
* บริษัทสถาปนิก 49 จำกัด (A49)
* กลุ่มนายธรรมศักดิ์ อังศุสิงห์
* บริษัทดีไซน์ 103 อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด
* ผศ.วิเชษฐ์ สุวิสิทฐ์ จากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร

โดยเมื่อวันที่ 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2552 ก็ได้มีการตัดสินคัดเลือกแบบของธีรพล นิยม โดยมีกรรมการ 12 คนประกอบไปด้วย สมาชิกวุฒิสภา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ผู้เชี่ยวชาญด้านต่าง ๆ ด้านสถาปัตยกรรมสถาน สภาวิศวกรรม และศิลปินแห่งชาติ พิจารณาการประกวดโครงการก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่

### การออกแบบ

สัปปายะสภาสถาน ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2566 มุมมองจากฝั่งชุมชนมัสยิดบางอ้อ

สัปปายะสภาสถาน ใช้เวลาออกแบบพร้อมเขียนแบบก่อสร้างเพียง 7 เดือน ทำให้ต้องใช้ทีมงานที่เป็นสถาปนิกในทุกภาควิชากว่า 200 คน รวมถึงวิศวกรและผู้เชี่ยวชาญแขนงงานต่าง ๆ จากองค์กรต่าง ๆ มากกว่า 20 องค์กร โดยต้องทำแบบก่อสร้างกว่า 6,000 หน้า และ รายการประกอบแบบกว่า 1 หมื่นแผ่น

ในส่วนงานสถาปัตยกรรมไทยยังได้ รศ. ดร.ภิญโญ สุวรรณคีรี และเผ่า สุวรรณศักดิ์ศรี ผู้เชี่ยวชาญด้านสถาปัตยกรรมไทยและศิลปินแห่งชาติสาขาสถาปัตยกรรมไทย ร่วมให้คำแนะนำและออกแบบ

ในด้านงานภูมิสถาปัตยกรรมทั้ง ท่าเรือ ลานประชาธิปไตย สวนภายนอก สนามรัฐสภา ลานประชาชน ออกแบบหลักโดย ปิยเมศ ไกรฤกษ์ จาก บลูแพลนเนตดีไซน์ อินเตอร์เนชั่นแนล

การก่อสร้าง
-----------

สัปปายะสภาสถาน ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2563 มุมมองจากสถานีบางอ้อ
พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวเมื่อครั้งยังดำรงพระอิสริยยศเป็น สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินไปทรงประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์อาคารรัฐสภาแห่งใหม่ในวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2553 และลงเสาเข็มในวันที่ 8 มิถุนายน พ.ศ. 2556 โดยมี บริษัท ซิโน-ไทย เอ็นจีเนียริ่งแอนด์คอนสตรัคชั่น จำกัด (มหาชน) เป็นผู้ดำเนินการก่อสร้าง

จากสัญญาการว่าจ้าง บริษัทต้องสร้างให้เสร็จภายใน 900 วัน หรือสิ้นสุดลงในวันที่ 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2558 แต่ก็ไม่เสร็จทันกำหนด จึงมีการขยายสัญญาหลายรอบ โดยสัญญาล่าสุดมีกำหนดการส่งงานภายใน 2,764 วัน หมายความว่าจำเป็นต้องสิ้นสุดลงในวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2563 แต่สุดท้ายก็ไม่เสร็จทันกำหนด ทำให้ผู้รับเหมาต้องถูกปรับเป็นรายวันตามจำนวนวันที่ก่อสร้างหลังจากสิ้นสุดสัญญา ผู้รับเหมาก่อสร้างอาคารรัฐสภาแล้วเสร็จเมื่อวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2564 และเปิดใช้งานอย่างเต็มรูปแบบเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม แต่เนื่องจากการระบาดทั่วประเทศไทยของโควิด-19 และยังมีหลายจุดที่ผู้รับเหมาต้องดำเนินการแก้ไข จึงเลื่อนการส่งมอบออกไปอย่างไม่มีกำหนดมาจนถึงปัจจุบัน

ส่วนปัญหาที่ทำให้การก่อสร้างล่าช้า อ้างจาก นายจเร พันธ์เปรื่อง เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรในขณะนั้น และวิศวกร ว่าเป็นเพราะการส่งมอบพื้นที่ไม่เป็นไปตามสัญญา พื้นที่บางส่วนยังไม่ได้รับมอบคืนจากหน่วยงานเดิม การขนย้ายดินออกจากพื้นที่ก่อสร้างไม่เป็นไปตามแผน ปัญหาอุทกภัยปี พ.ศ. 2554 และการระบาดของโควิด-19 ซึ่งส่งผลกระทบกับกลุ่มผู้รับเหมาด้วย และจากปัญหาดังกล่าว ทำให้วิลาศ จันทรพิทักษ์ อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกรุงเทพมหานครของพรรคประชาธิปัตย์ ร้องเรียนต่อคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ให้ตรวจสอบการทุจริตในการก่อสร้างอาคารรัฐสภาของผู้รับเหมา

การใช้งาน
---------

สัปปายะสภาสถาน สร้างบนพื้นที่ขนาด 123 ไร่ มีเนื้อที่กว่า 424,000 ตารางเมตร โดยใช้งบประมาณทั้งหมดราว 12,000 ล้านบาท สามารถรองรับผู้คนได้มากกว่า 5 พันคน รองรับการจอดรถได้มากกว่า 2 พันคัน[] ภายในอาคารประกอบไปด้วย โถงรับรอง ส.ส. และ ส.ว. ห้องประชุมของ ส.ส. หรือที่เรียกว่า "ห้องพระสุริยัน", ห้องประชุม ส.ว. หรือที่เรียกว่า "ห้องพระจันทรา", โถงรัฐพิธี, พิพิธภัณฑ์ประชาธิปไตย, ห้องอาหาร ส.ส. ห้องอาหาร ส.ว. ในส่วนของดาดฟ้าอาคาร ประกอบด้วยกำแพงแก้วล้อมรอบส่วนเจดีย์และพิพิธภัณฑ์ชาติไทย

* การประชุมของคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์การประชุมของคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์
* การประชุมของคณะกรรมาธิการการที่ดิน ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมการประชุมของคณะกรรมาธิการการที่ดิน ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

กระแสวิจารณ์
------------

### การออกแบบ

สัปปายะสภาสถาน ถูกวิจารณ์อย่างกว้างขวาง ทั้งการวิจารณ์ว่าออกแบบที่เหมือน "วัด" จากมุมมองสถาปนิก รศ.ชาตรี ประกิตนนทการ อาจารย์จากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ก็ได้ออกมาวิจารณ์ว่า "ใช้ความหมายเดิม ๆ ศีลธรรมเป็นเรื่องจอมปลอม ไม่คำนึงถึงปัญหาความขัดแย้งทางศาสนาของสังคม และการใช้งานไม่เอื้อให้เป็นพื้นที่ของประชาชนอย่างแท้จริง" และกล่าวเสริมต่อว่า "การใช้แนวคิดด้านพระพุทธศาสนามากเกินไปจนไม่มีมุมมองด้านประชาธิปไตยและการออกแบบที่ยังคงยวนอยู่ในกรอบของภาษาความเป็นไทยทางสถาปัตยกรรมที่ตื้นเขินและไม่มีอยู่จริง" รศ.ชาตรี ประกิตนนทการ อาจารย์ประจำคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร วิจารณ์ว่าการออกแบบสัปปายะสภาสถานไม่มีการยึดโยงกับประชาชน และให้ความรู้สึกเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์มากกว่าทำให้ประชาชนเกิดการตระหนักรู้ความเป็นเจ้าของอำนาจอธิปไตย

นอกจากนี้ในช่วงก่อนการเลือกแบบได้มีการตั้งกระทู้ในเว็บไซต์พันทิปดอดคอม ในการโหวต 5 แบบสุดท้าย จากผู้โหวตทั้งหมด 168 คน ผลปรากฏว่าเสียงโหวตส่วนใหญ่ตกไปที่แบบที่ 5 ของ ผศ.วิเชษฎ์ สุวิสิทฐ์ ในขณะที่แบบของทีมสงบอยู่ในอันดับที่ 2

รวมถึงการวิจารณ์ถึงความเหมาะสมและความคุ้มค่าในการก่อสร้างซึ่งต้องใช้งบประมาณสูง

### การเวนคืนที่ดิน

มีการเวนคืนที่ดินส่วนของ ชุมชนตระกูลดิษฐ์ ซึ่งมีประชากร 40 ครอบครัว โดยในเวลาต่อมารัฐสภาได้ทำข้อตกลงกับชาวบ้าน และทำการสร้างบ้านทาวน์เฮ้าส์ 2 ชั้น บริเวณพื้นที่ราชพัสดุ บริเวณแผนก ซ่อมบำรุงเรือ กองร้อยขนส่งเรือ (ฝั่งวัดแก้วฟ้าจุฬามณี) เนื้อที่ประมาณ 4 ไร่ ซึ่งเป็นพื้นที่ของแผนกซ่อมบำรุง กองร้อยขนส่งเรือ

ชุมชนบ้านพักองค์การทอผ้า มีจำนวนประชากร 93 ครอบครัว ทางรัฐสภาได้ทำข้อตกลงคล้ายกับชุมชนตระกูลดิษฐ์ โดยจะไปปลูกสร้างในพื้นที่แผนกซ่อมบำรุงเรือกองร้อยขนส่งเรือ (ฝั่งวัดแก้วฟ้าจุฬามณี) โดยจะแบ่งพื้นที่ให้ครอบครัวละ 12 ตารางวา

มีการรื้ออาคารเรียนอายุกว่า 80 ปี ของโรงเรียนโยธินบูรณะออกทั้งหมดเพื่อใช้ก่อสร้างอาคารรัฐสภา โดยในวันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2559 ซึ่งเป็นวันเปิดเทอมวันแรกของปีการศึกษา ได้มีพิธีส่งมอบพื้นที่โรงเรียนโยธินบูรณะเดิมให้กับสำนักงานเลขาธิการรัฐสภาเพื่อใช้ในการก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่ โดยโรงเรียนโยธินบูรณะได้ย้ายไปสร้างใหม่บนถนนประชาราษฎร์สาย 1

อ้างอิง
-------

1. 1 2  ส่อง"อาคารรัฐสภาใหม่"ติดปัญหาเดิม รื้อย้ายได้แค่จิ๊บจ๊อย ไซต์ก่อสร้างดีเลย์ส่อเสร็จไม่ทันปี"58. *ประชาชาติ*. วันที่ 28 ก.พ. 2557.
2. ↑  "การก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่เริ่มวางเสาเข็มอาคารแล้ว". *ข่าวรัฐสภา*. 23 สิงหาคม 2013. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 20 พฤษภาคม 2016. สืบค้นเมื่อ 19 พฤษภาคม 2016.
3. 1 2 3  ไขปมรัฐสภาใหม่ พื้นที่จอดรถ ล่องหน-ต่ำเกณฑ์ *ประชาชาติธุรกิจ*. 26 มีนาคม 2561]
4. 1 2  "ล้วงสถิติ 'มหากาพย์' รัฐสภาใหม่ 'สัปปายะสภาสถาน'". *วอยซ์ทีวี*. 27 มีนาคม 2018. สืบค้นเมื่อ 13 มกราคม 2019.
5. ↑  ประกาศสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร เรื่อง ผลการประกวดการออกแบบอาคารรัฐสภาแห่งใหม่ ขั้นตอนที่ ๒ เข้าถึงเมื่อ วันที่ 2 ธ.ค. 2552.
6. ↑  ความเป็นมาของโครงการ. *โครงการก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่*. รัฐสภาไทย. 2 กันยายน 2554.
7. 1 2  รายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม (รายงานสรุปสำหรับผู้บริหาร) สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. เมษายน 2554
8. 1 2  ถอดรหัสสถาปนิกการเมือง สร้างสัปปายะสภาสถาน, *สมาคมสถาปนิกสยาม*. 22 สิงหาคม 2553. เก็บถาวร 16 ตุลาคม 2015 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
9. ↑  ฮวงจุ้ยรัฐสภาใหม่ จะพาไทยพ้นวิกฤติ. *ไทยรัฐ*. 4 ธันวาคม 2552.
10. ↑  คติ และ สัญลักษณ์ ในการออกแบบสถาปัตยกรรมของสัปปายะสภาสถาน, มนัสพงษ์ สงวนวุฒิโรจนา. พ.ศ. 2556.
11. ↑  5 บิ๊กสถาปนิกเข้ารอบสุดท้ายออกแบบรัฐสภาใหม่ ลุ้นชิงดำรับเงิน 200 ล้าน. *ประชาชาติธุรกิจ*. 25 สิงหาคม 2552.
12. 1 2  ไขคำตอบ รัฐสภาใหม่ ‘สัปปายะสภาสถาน’ ออกแบบคล้ายวัด ช่วยลดโกงจริงหรือ?. *อิศรานิวส์*. 6 พฤษภาคม 2559.
13. ↑  "ASA Seminar Session No.5 "๑๐ เหตุผลว่าทำไม ถึงออกแบบรัฐสภาแห่งใหม่ให้เป็นเหมือนวัด"". งานสถาปนิก : ASA EXPO. สืบค้นเมื่อ 28 May 2023.
14. ↑  "อาคารรัฐสภาแห่งใหม่ สัปปายะสภาสถาน". สถาบันอาศรมศิลป์. สืบค้นเมื่อ 28 May 2023.
15. ↑  โครงการสัมนาเชิงวิชาการ เปิดโลกสู่ศตวรรษที่ 21 กับสถาปัตยกรรม เก็บถาวร 2022-09-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ปีที่ 4 ครั้งที่ 2 สาขาวิชาสถาปัตยกรรมผังเมือง – คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการออกแบบ (rmutr.ac.th).
16. ↑  ประธานรัฐสภาถือฤกษ์ 08.39 น. ตอกเสาเข็มสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่. *มติชน*. 27 กรกฎาคม 2556.
17. ↑  "iCONS : โรดแมปหมื่นล้าน สัปปายะสภาสถาน". *ไอคอนส์*. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 21 พฤษภาคม 2016. สืบค้นเมื่อ 20 พฤษภาคม 2016.
18. ↑  "เปิดสาเหตุขยายสัญญารอบ 4 - มหากาพย์ก่อสร้างรัฐสภาใหม่คืบหน้าร้อยละ 73". *วอยซ์ทีวี*. 2020-03-31. สืบค้นเมื่อ 2023-08-19.`{{cite news}}`: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
19. ↑  ""วัชระ"แฉหนังสือเลขาฯสภาแจ้งเรียกค่าปรับ"ซิโน-ไทย"วันละ 12 ล้าน". *ฐานเศรษฐกิจ*. 2021-01-11. สืบค้นเมื่อ 2023-08-19.`{{cite news}}`: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
20. ↑  "เปิดรัฐสภาเต็มรูปแบบ 1 พ.ค. 64 เพิ่มภาพประชาชนสวมหน้ากากอนามัยในจิตรกรรมฝาผนัง". สำนักข่าวทูเดย์. 2021-04-12. สืบค้นเมื่อ 2023-08-19.`{{cite news}}`: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
21. ↑  "'ชวน'ฟิตตรวจอาคารรัฐสภาใหม่ส่งมอบล่าช้า หลังขยายเวลาก่อสร้าง 4 ครั้ง". *วอยซ์ทีวี*. 2022-12-09. สืบค้นเมื่อ 2023-08-19.`{{cite news}}`: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
22. 1 2  "ทวี ชี้ รัฐจ่อเสียค่าโง่ซ้ำซ้อน ก่อสร้างอาคารรัฐสภากว่า 1 หมื่ล". *โพสต์ทูเดย์*. 2023-01-18. สืบค้นเมื่อ 2023-08-19.`{{cite news}}`: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
23. 1 2  ""วิลาศ" ขยี้ 3เรื่องพิรุธ โครงการสร้างรัฐสภาใหม่ ส่ง "ป.ป.ช." แล้ว". *กรุงเทพธุรกิจ*. 2023-06-19. สืบค้นเมื่อ 2023-08-19.`{{cite news}}`: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
24. ↑  "หลายเรื่องน่ารู้ กับ "สัปปายะสภาสถาน" รัฐสภาแห่งที่ 3 ของไทย". *BuilderNews*. 2021-05-04. สืบค้นเมื่อ 2023-08-19.`{{cite news}}`: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
25. ↑  เปิดรายงาน "มหาดไทย" เทียบคำพูด "จเร"ไฉน"รัฐสภาใหม่"สร้างช้านับปี?. *อิศรานิวส์*. 20 มิถุนายน 2558.
26. ↑  รัฐสภาแห่งใหม่ มหากาพย์ที่ยังไม่สิ้นสุด. *สำนักข่าวไทย*. 27 กรกฎาคม 2015.
27. 1 2  สัปปายะสภาสถาน รัฐสภาใหม่ วิดีทัศน์แนะนำโครงการ. 11 กันยายน 2011. – ทางยูทูบ.
28. ↑  "สัปปายะสภาสถาน...ที่นี่ มณฑลศักดิ์สิทธิ์ ?!?". *ผู้จัดการรายวัน*. 9 ธันวาคม 2009. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 20 พฤษภาคม 2016. สืบค้นเมื่อ 19 พฤษภาคม 2016.
29. ↑  สัมภาษณ์ ชาตรี ประกิตนนทการ: แบบรัฐสภาใหม่ ความหมายเดิม ๆ. สัมภาษณ์โดย ภฤศ ปฐมทัศน์. *ประชาไท*. 13 ธันวาคม 2009.
30. ↑  ประชาธิปไตยที่ตีนเขา (พระสุเมรุ). ชาตรี ประกิตนนทการ. สืบค้นเมื่อ 20 พฤษภาคม 2559.
31. ↑  "สัปปายะสภาสถาน: รัฐสภาแห่งใหม่และความหมายที่สูญหายของประชาชน".
32. ↑  มาโหวตแบบรัฐสภาใหม่ที่เข้ารอบ 5 ทีมสุดท้ายกันครับ. *พันทิป*. 27 พฤศจิกายน 2552.
33. 1 2  การเตรียมการ. *โครงการก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่*. รัฐสภาไทย. 2 กันยายน 2554.
34. ↑  เด็กโยธินบูรณะยังอาลัยร.ร.เก่าแม้ที่ใหม่สวยงาม. *คมชัดลึก*. 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2559.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ **สัปปายะสภาสถาน**

* เว็บไซต์รัฐสภาไทย
* แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ สัปปายะสภาสถาน
	+ ภาพถ่ายดาวเทียมจากวิกิแมเปีย หรือกูเกิลแมปส์
	+ แผนที่จากลองดูแมป หรือเฮียวีโก
	+ ภาพถ่ายทางอากาศจากเทอร์ราเซิร์ฟเวอร์

พิกัดภูมิศาสตร์: 13°47′45″N 100°31′03″E﻿ / ﻿13.795815°N 100.517437°E﻿ / 13.795815; 100.517437

| * ด
* ค
* ก
เขตดุสิต |
| --- |
| แขวง | 
* ดุสิต
* วชิรพยาบาล
* สวนจิตรลดา
* สี่แยกมหานาค
* ถนนนครไชยศรี

 | ที่ตั้งของเขตดุสิตในกรุงเทพมหานคร |
| ประวัติศาสตร์ | 
* รายชื่อโบราณสถาน
* จังหวัดพระนคร (อำเภอดุสิต)
* เขตดุสิต
* พระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี พ.ศ. 2549

 |
| ภูมิศาสตร์ | 
* แม่น้ำเจ้าพระยา
* คลองบางซื่อ
* คลองมหานาค
* คลองผดุงกรุงเกษม

 |
| เศรษฐกิจ | 

|  |  |
| --- | --- |
| คมนาคม | 
* ถนน
	+ ประชาราษฎร์ สาย 1
	+ ทหาร
	+ ประดิพัทธิ์
	+ สามเสน
	+ อำนวยสงคราม
	+ เศรษฐศิริ
	+ นครไชยศรี
	+ สุโขทัย
	+ ราชวิถี
	+ ศรีอยุธยา
	+ พิษณุโลก
	+ นครสวรรค์
	+ อู่ทองนอก
	+ อู่ทองใน
	+ ราชดำเนินนอก
	+ นครราชสีมา
	+ กรุงเกษม
	+ ขาว
	+ สวรรคโลก
	+ เทอดดำริ
	+ พระรามที่ 5
	+ พระรามที่ 6
	+ เตชะวณิช
	+ เขียวไข่กา
* สะพานกรุงธนบุรี
* รายชื่อทางแยก
	+ แยกนางเลิ้ง
	+ แยกการเรือน
	+ แยกเกียกกาย
	+ แยกขัตติยานี
	+ แยกบางกระบือ
	+ แยกยมราช
	+ แยกสุโขทัย
	+ แยกเสาวนี
	+ แยกอุภัยเจษฎุทิศ
* ทางรถไฟ
	+ สายเหนือ
	+ สายตะวันออกเฉียงเหนือ
	+ รถไฟชานเมือง รฟท.
	+ *รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง* (โครงการ)
	+ สถานีสามเสน
	+ *สถานีจิตรลดา* (ไม่เปิดให้บริการทั่วไป)
	+ ที่หยุดรถยมราช
	+ *รถไฟฟ้ามหานคร สายฉลองรัชธรรม* (โครงการ)
* เรือด่วนเจ้าพระยา

 |
| การท่องเที่ยว | 
* วัง
	+ ดุสิต
		- พระบรมรูปทรงม้า
		- อนันตสมาคม
		- จิตรลดารโหฐาน
	+ ศุโขทัย
	+ สวนกุหลาบ
	+ ปารุสกวัน
	+ จันทรเกษม
	+ กรมหลวงชุมพรเขตรอุดมศักดิ์
	+ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์
	+ สวนสุนันทา
* ~~สวนสัตว์ดุสิต~~
* อุทยานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร

 |
| การสื่อสาร | 
* สถานีวิทยุกระจายเสียงรัฐสภา
* สถานีวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา

 |

 |
| สังคม | 

|  |  |
| --- | --- |
| การศึกษา | 
* มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
* มหาวิทยาลัยสวนดุสิต
* มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช
* มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
* วิทยาลัยเทคโนโลยีจิตรลดา
* วิทยาลัยอาชีวศึกษาอาชีวศิลป์
* วิทยาลัยเทคโนโลยีวิมลบริหารธุรกิจ
* วิทยาลัยเทคโนโลยีพณิชยการสามเสน
* โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร
* โรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย
* โรงเรียนจิตรลดา
* โรงเรียนเซนต์คาเบรียล
* โรงเรียนเซนต์ฟรังซีสซาเวียร์คอนแวนต์
* โรงเรียนวัดราชาธิวาส
* โรงเรียนราชวินิต มัธยม
* โรงเรียนราชินีบน
* โรงเรียนโยธินบูรณะ
* โรงเรียนราชวินิต
* โรงเรียนพันธะวัฒนา
* โรงเรียนพันธะศึกษาพิทยา
* โรงเรียนทีปังกรวิทยาพัฒน์
* โรงเรียนสาธิต มรภ.สวนสุนันทา
* โรงเรียนสาธิตละอออุทิศ
* โรงเรียนกันตะบุตร
* หอสมุดแห่งชาติ
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ช้างต้น

 |
| กีฬา | 
* ~~สนามม้านางเลิ้ง~~

 |
| วัฒนธรรม | 
* บ้านมนังคศิลา
* วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม
* วัดราชาธิวาส
* วัดน้อยนพคุณ
* วัดเทวราชกุญชรวรวิหาร
* วัดราชผาติการามวรวิหาร
* วัดนักบุญฟรังซีสเซเวียร์
* วัดคอนเซ็ปชัญ

 |
| ความมั่นคง | 
* ทหาร
	+ กองทัพภาคที่ 1
		- กองพลที่ 1 รักษาพระองค์
			* กองพันทหารม้าที่ 4 รักษาพระองค์
	+ กรมการทหารสื่อสาร
	+ กรมการขนส่งทหารบก
	+ กองพลทหารปืนใหญ่ต่อสู้อากาศยาน
	+ กรมสรรพาวุธทหารบก
	+ กรมสวัสดิการทหารบก
* ตำรวจ
	+ กองบัญชาการตำรวจนครบาล
	+ กองบังคับการตำรวจนครบาล 1
	+ สน.สามเสน
	+ สน.ดุสิต

 |
| การเมือง | 
* ทำเนียบรัฐบาลไทย
* สัปปายะสภาสถาน (อาคารรัฐสภาแห่งใหม่)
* สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร
* สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา
* กระทรวงศึกษาธิการ
* บ้านพิษณุโลก

 |

 |
| หมวดหมู่ หมวดหมู่ |