สำหรับความหมายอื่น ดูที่ นาก (แก้ความกำกวม)
**นาก** (ไทยถิ่นเหนือ: *บ้วน*) เป็นสัตว์อยู่ในไฟลัมสัตว์มีแกนสันหลัง ชั้นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม อันดับสัตว์กินเนื้อ ในวงศ์ใหญ่ Mustelidae อันเป็นวงศ์เดียวกับวีเซลหรือเพียงพอน แต่นากจัดอยู่ในวงศ์ย่อย Lutrinae มีทั้งหมด 6 สกุล (ดูในตาราง) 

เป็นสัตว์บกที่สามารถว่ายน้ำและหากินในน้ำได้อย่างคล่องแคล่วมาก มีรูปร่างโดยรวมหัวสั้นและกว้างแบน หูมีขนาดเล็กซ่อนอยู่ใต้ขน นิ้วตีนทั้ง 4 ข้างมีพังผืดคล้ายตีนเป็ด ขนลำตัวสีน้ำตาลอมเทา มี 2 ชั้น ชั้นในละเอียด ชั้นนอกหยาบ ขาหลังใหญ่และแข็งแรงกว่า ขาหน้า ใช้ว่ายน้ำร่วมกับหาง มีฟันแหลมและแข็งแรง มีหนวดยาวใช้เป็นอวัยวะจับการเคลื่อนไหวของสิ่งที่อยู่ใต้น้ำและใช้เป็นประสาทสัมผัสเมื่อเวลาอยู่ในน้ำ ไล่จับปลาและสัตว์น้ำเล็ก ๆ เป็นอาหาร ในบางชนิดอาจกินสัตว์จำพวกอื่นที่มีขนาดใหญ่กว่าได้ด้วย ออกหากินทั้งในเวลากลางวันและกลางคืน มีพฤติกรรมอยู่รวมกันเป็นฝูงเล็ก ๆ ขุดรูอยู่ริมตลิ่งใช้เป็นรังสำหรับอาศัยและเลี้ยงดูลูก

นากจึงเป็นสัตว์ที่มีที่อยู่ในธรรมชาติใกล้กับแหล่งน้ำหรือพื้นที่ชุ่มน้ำต่าง ๆ หลากหลายประเภท เช่น บึง, ทะเลสาบ, ลำธาร, ป่าชายเลน แม้แต่พื้นที่เกษตรกรรมของมนุษย์ เช่น ท้องร่องในสวนผลไม้, นาข้าว หรือนากุ้ง เป็นต้น พบได้ทั่วโลก โดยชนิดที่ใหญ่ที่สุด คือ นากยักษ์ (*Pteronura brasiliensis*) พบในลุ่มแม่น้ำอเมซอนในทวีปอเมริกาใต้ บางชนิดพบในทะเล คือ นากทะเล (*Enhydra lutris*) ที่สามารถนอนหงายท้องบนผิวน้ำทะเลและเอาหินทุบเปลือกหอยกินเป็นอาหารได้ด้วย

นากมีความสำคัญต่อมนุษย์ คือ ในอดีตมีการล่าเพื่อเอาหนังและขนทำเป็นเสื้อขนสัตว์ โดยเฉพาะในทวีปยุโรปมีการล่าอย่างหนัก ทำให้นากหลายชนิดเกือบสูญพันธุ์ ซึ่งเสื้อขนสัตว์ 1 ตัว ต้องใช้ขนของนากมากถึง 40 ตัว จนทำให้ใกล้สูญพันธุ์ กระทั่งในปี ค.ศ. 1975 ทางกองทุนสัตว์ป่าโลก ได้เรียกร้องให้รัฐบาลประเทศต่าง ๆ ยกเลิกการค้าหนังนาก ซึ่งก็ได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดี ทำให้นากได้รับความคุ้มครอง แต่กระนั้นในบางพื้นที่ก็ยังคงมีการลักลอบกันอยู่

นากที่พบในประเทศไทย
-------------------

สำหรับในประเทศไทยพบนากทั้งหมด 4 ชนิด คือ

* นากเล็กเล็บสั้น (*Aonyx cinerea*)
* นากใหญ่ขนเรียบ (*Lutrogale perspicillata*)
* นากใหญ่ธรรมดา หรือ นากยุโรป (*Lutra lutra*)
* นากจมูกขน (*Lutra sumatrana*)

โดยทุกชนิดเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองทั้งหมด

พฤติกรรมและอุปนิสัย
-------------------

นาก เป็นสัตว์ที่มีความปราดเปรียวคล่องแคล่วว่องไวมาก ทั้งบนบกและในน้ำ เมื่อเวลาดำน้ำจมูกจะสามารถปิดได้เพื่อป้องกันน้ำเข้า นากสามารถดำน้ำได้ลึกถึง 60 ฟุต และกลั้นหายใจได้นานถึง 4 นาที ขณะที่ว่ายน้ำและดำน้ำ นากจะใช้วิธีเคลื่อนที่ด้วยการบิดตัวไปมาของลำตัวและหาง อีกทั้งนากสามารถยืนและเดินด้วย 2 เท้าหลังได้ด้วยเป็นระยะทางสั้น ๆ

นากหากินได้ทั้งกลางวันและกลางคืน โดยเฉพาะในเวลากลางคืน นากจะเดินทางเพื่อหากินได้ไกลถึง 20 กิโลเมตรหรือมากกว่านั้น โดยปกติแล้ว นากจะกินสัตว์น้ำต่าง ๆ เป็นหลัก แต่ก็สามารถล่าสัตว์บกขนาดใหญ่ เช่น เป็ด, ไก่, นกกระทา, กระต่าย เป็นอาหารได้ด้วย จึงมักเป็นศัตรูต่อมนุษย์ โดยเฉพาะผู้มีอาชีพเป็นเกษตรกร

ในเวลากลางคืน นากจะนอนหลับอยู่ในรูที่ขุดไว้ริมตลิ่ง หรือนอนตามซอกโคนต้นไม้หรือบางครั้งอาจจะขึ้นมานอนบนพื้นเปล่า ๆ ริมตลิ่งได้เช่นกัน แต่ไม่บ่อยนัก นากให้กำเนิดลูกได้ตลอดทั้งปี แต่ละครอกจะมีลูกประมาณ 3 ตัว จะออกลูกในรังที่อยู่ตามกอหญ้าหรือพืชน้ำต่าง ๆ ที่มีความสูงและรก โดยเฉพาะใต้ตลิ่งที่มีรากของต้นไม้ใหญ่ยึดไว้และมีทางเข้าออกใต้น้ำได้ จะเป็นที่ ๆ ทำรังอย่างดีที่สุด ลูกนากที่เกิดใหม่จะมีขนสีดำเป็นแววมัน และจะอาศัยอยู่ในรังประมาณ 5 สัปดาห์ โดยแม่นากจะนอนกกลูกเพื่อให้ความอบอุ่นอยู่เสมอ ส่วนนากตัวผู้ซึ่งเป็นพ่อ จะทำหน้าที่คอยส่งอาหารและดูแลความปลอดภัยให้ ลูกนากจะออกจากรังเมื่ออายุได้ 6–7 สัปดาห์ แต่จะยังอยู่ใกล้ชิดกับพ่อแม่ แม้จะว่ายน้ำได้เลย แต่ก็ไม่คล่องแคล่ว จึงต้องได้พ่อและแม่คอยสอนให้ ลูกนากเมื่อสัมผัสน้ำครั้งแรก จะไม่ค่อยกล้าลงน้ำ พ่อและแม่นากจึงต้องหลอกล่อเพื่อให้ลง และสอนว่ายน้ำให้

นากเป็นสัตว์ที่ร่าเริง และขี้เล่นมาก มีพฤติกรรมชอบเล่นสนุกอยู่เสมอ ๆ โดยเฉพาะการลื่นไถลลงมาตามทางลาดชันริมตลิ่ง เหมือนสไลเดอร์ในสวนน้ำ โดยการผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนขึ้นปีนตลิ่งครั้งละตัว แล้วใช้ 2 ตีนหลังผลักตัวเองแบบนอนหงายท้องราบหรือท้องคว่ำให้ไถลลงมา นอกจากนี้แล้วเมื่อเวลาเดินทาง นากบางครั้งก็จะใช้วิธีนี้เพื่อให้เร็วขึ้นด้วย

นอกจากนี้แล้ว นากยังมีพฤติกรรมที่ชอบคลุกตัวเองเข้ากับมูลของตัวเอง เพื่อให้มีกลิ่นประจำตัวติดตัวไปตลอดในฝูง เป็นการแสดงตนและประกาศอาณาเขต กองมูลของนากมักจะมีเศษชิ้นส่วนของปลา เช่น ก้าง, เกล็ด หรือเปลือกหอยที่ย่อยไม่หมดปะปนอยู่ด้วย ขณะที่นากเล็กเล็บสั้นเมื่อถ่ายแล้ว มักจะใช้หางตีให้กระจาย มูลของนากเล็กเล็บสั้นจึงมักจะกระจายเป็นชิ้นเล็ก ๆ ไม่อยู่เป็นกลุ่มก้อนเหมือนนากชนิดอื่น

จากความขี้เล่นและฉลาดของนาก นากจึงเป็นสัตว์ที่สามารถเลี้ยงให้เชื่องและนำมาแสดงโชว์ได้ตามสวนสัตว์หรือสถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำต่าง ๆ เช่นเดียวกับ โลมา หรือ แมวน้ำ ผู้ที่เคยเลี้ยงนากไว้เป็นสัตว์เลี้ยงต่างบอกกันว่า นากเป็นสัตว์ที่ซุกซน ขี้เล่น และเชื่องต่อผู้เลี้ยงมาก มีความเฉลียวฉลาดไม่แพ้สุนัขเลยทีเดียว แต่มีข้อเสีย คือ มีกลิ่นตัวที่เหม็นมาก และชอบส่งเสียงดังหนวกหู

อ้างอิง
-------


วิกิสปีชีส์มีข้อมูลภาษาอังกฤษเกี่ยวกับ ***lutrinae***

คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**นาก**

วิกิพจนานุกรม มีความหมายของคำว่า ***นาก***

1. 1 2 3  "Lutrinae". ระบบข้อมูลการจำแนกพันธุ์แบบบูรณาการ.
2. ↑   Malatesta, A. & Willemsen, G. F.: Algarolutra g.n. established for a fossil otter of the Sardinia island. Geologica Romana 25: 285-286 (1986)
3. ↑  Willemsen, G. F.: A revision of the Pliocene and Quaternary Lutrinae from Europe. Scripta Geologica vol 101 (1992).
4. 1 2  *นาก* หน้า 114-118, "สัตว์สวยป่างาม" (ชมรมนิเวศวิทยา มหาวิทยาลัยมหิดล, สิงหาคม 2518)
5. ↑  สัตว์ป่าคุ้มครอง

  


| * ด
* ค
* ก
วงศ์เพียงพอน (Family Mustelidae) |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| วงศ์ย่อย Lutrinae(นาก) | 

|  |  |
| --- | --- |
| สกุล *Aonyx* | 
* นากเล็กเล็บสั้นแอฟริกา (*A. capensis*)
* นากเล็กเล็บสั้น (*A. cinerea*)

 |
| สกุล *Enhydra* | 
* นากทะเล (*E. lutris*)

 |
| สกุล *Hydrictis* | 
* นากคอจุด (*H. maculicollis*)

 |
| สกุล *Lontra* | 
* นากแม่น้ำอเมริกาเหนือ (*L. canadensis*)
* นากทะเลอเมริกาใต้ (*L. felina*)
* นากแม่น้ำนีโอทรอปิคอล (*L. longicaudis*)
* นากแม่น้ำใต้ (*L. provocax*)

 |
| สกุล *Lutra* | 
* นากยุโรป (*L. lutra*)
* นากจมูกขน (*L. sumatrana*)

 |
| สกุล *Lutrogale* | 
* นากใหญ่ขนเรียบ (*L. perspicillata*)

 |
| สกุล *Pteronura* | 
* นากยักษ์ (*P. brasiliensis*)

 |

 |
| วงศ์ย่อย Mustelinae(แบดเจอร์) | 

|  |  |
| --- | --- |
| สกุล *Arctonyx* | 
* หมูหริ่ง (*A. collaris*)

 |
| สกุล *Eira* | 
* ไทย์รา (*E. barbara*)

 |
| สกุล *Galictis* | 
* ไกรซันเล็ก (*G. cuja*)
* ไกรซันใหญ่ (*G. vittata*)

 |
| สกุล *Gulo* | 
* วูล์ฟเวอรีน (*G. gulo*)

 |
| สกุล *Ictonyx* | 
* โพลแคทลายแถบสะฮารา (*I. libyca*)
* โพลแคทลายแถบ (*I. striatus*)

 |
| สกุล *Lyncodon* | 
* เพียงพอนพาตาโกเนีย (*L. patagonicus*)

 |
| สกุล *Martes* | 
* หมาไม้อเมริกา (*M. americana*)
* หมาไม้ (*M. flavigula*)
* บีชมาร์เทิน (*M. foina*)
* หมาไม้นิลกิรี (*M. gwatkinsii*)
* หมาไม้ต้นสน (*M. martes*)
* หมาไม้ญี่ปุ่น (*M. melampus*)
* ฟิชเชอร์ (*M. pennanti*)
* เซเบิล (*M. zibellina*)

 |
| สกุล *Meles* | 
* แบดเจอร์ญี่ปุ่น (*M. anakuma*)
* แบดเจอร์เอเชีย (*M. leucurus*)
* แบดเจอร์ยุโรป (*M. meles*)

 |
| สกุล *Mellivora* | 
* ฮันนี่แบดเจอร์ (*M. capensis*)

 |
| สกุล *Melogale(หมาหริ่ง)* | 
* หมาหริ่งบอร์เนียว (*M. everetti*)
* หมาหริ่งจีน (*M. moschata*)
* หมาหริ่งชวา (*M. orientalis*)
* หมาหริ่งพม่า (*M. personata*)

 |
| สกุล *Mustela(วีเซล, เพียงพอน)* | 
* เพียงพอนอเมซอน (*M. africana*)
* เพียงพอนภูเขา (*M. altaica*)
* เออร์มิน (*M. erminea*)
* โพลแคททุ่งหญ้าสเตปป์ (*M. eversmannii*)
* เพียงพอนโคลัมเบีย (*M. felipei*)
* เพียงพอนหางยาว (*M. frenata*)
* เพียงพอนญี่ปุ่น (*M. itatsi*)
* เพียงพอนท้องเหลือง (*M. kathiah*)
* เพียงพอนยุโรป (*M. lutreola*)
* เพียงพอนภูเขาอินโดนีเซีย (*M. lutreolina*)
* เพียงพอนตีนดำ (*M. nigripes*)
* เพียงพอนสีน้ำตาล (*M. nivalis*)
* เพียงพอนเหลือง (*M. nudipes*)
* โพลแคทยุโรป (*M. putorius*)
	+ เฟอเรท (*M. p. furo*)
* เพียงพอนไซบีเรีย (*M. sibirica*)
* เพียงพอนเส้นหลังขาว (*M. strigidorsa*)
* เพียงพอนอียิปต์ (*M. subpalmata*)

 |
| สกุล *Neovison* | 
* มิงค์อเมริกา (*N. vison*)
* มิงค์ทะเล (*N. macrodon († สูญพันธุ์ไปในศตวรรษที่ 19))*

 |
| สกุล *Poecilogale* | 
* เพียงพอนแถบแอฟริกา (*P. albinucha*)

 |
| สกุล *Taxidea* | 
* แบดเจอร์อเมริกา (*T. taxus*)

 |
| สกุล *Vormela* | 
* โพลแคทลายหินอ่อน (*V. peregusna*)

 |

 |

 |