**วัดชัยพระเกียรติ** เป็นวัดราษฎร์ สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลศรีภูมิ อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่

ประวัติ
-------

วัดชัยพระเกียรติ เดิมชื่อ **วัดไชยปราเกียร** หรือ **วัดไชยผาเกียร** สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติระบุว่าตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2088 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2400 แต่จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ สันนิษฐานว่า มีมาอย่างน้อยตั้งแต่สมัยพระเมืองแก้วแล้ว เนื่องจากวัดนี้ปรากฏในโคลงนิราศหริภุญชัย ที่แต่งเมื่อ พ.ศ. 2060  ความว่า

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ๏ ทุงยูศรีเกิดใกล้ |  | ปราเกียร |
| สามสี่อาวาเจียน |  | จิ่มไหว้ |
| กุศลพี่ทำเพียร |  | นพราช เดียวเอ่ |
| มิใช่จงห้องใต้ |  | แต่พื้นรสาดล |
| — **โคลงนิราศหริภุญชัย** |

ประเสริฐ ณ นคร ระบุว่า คำว่า "ปราเกียร" ซึ่งชาวบ้านเรียก ปราเกี๋ยน อาจตรงกับวัดชัยพระเกียรติ หรือมิฉะนั้นก็อาจแปลได้ว่า ปราการ คือกำแพง วิจิตร ยอดสุวรรณ ระบุว่า วัดชัยพระเกียรติคงสร้างมาก่อนสมัยพระเมกุฏิสุทธิวงศ์ เพราะปรากฏในโคลงนิราศหริภุญชัย กวีได้แต่งเรื่องนี้ก่อนที่จะถึงสมัยพระเมกุฏิสุทธิวงศ์ แล้วมาได้รับการบูรณะในสมัยพระเจ้าเมกุฎสุทธิวงศ์

พ.ศ. 2060 "...เจ้า" และเจ้าพันจ่าพวกเรือของพระมหาเทวีเจ้า (สันนิษฐานว่าพระมหาเทวีเจ้าคือพระนางสิริยศวดีเทวี) ได้เป็นประธานในการหล่อพระพุทธรูปในอุโบสถของวัด (ปัจจุบันทางวัดเก็บรักษาในบริเวณอื่น)

พ.ศ. 2101 พระเจ้าบุเรงนอง กษัตริย์พม่าเสด็จยกทัพมาเมืองเชียงใหม่ ตั้งทัพอยู่ที่ยางพรัง พระแม่กุนิมนต์สมเด็จเจ้าศรีนันทะ วัดพระสิงห์, มหาสังฆราชาไชยประเกียรรัตนปัญญา, แม่กิมหาพุทธิมาหมื่นน้อง, มหาแม่หมากเลิก และเจ้าพญาแขกพุทธิมา, เจ้าแสนทวนญาณเสถียร, หมื่นล่ามแขกซ้าย, วชิรประหญา เป็นคณะทูตออกไปเจรจาความเมืองกับพระเจ้าบุเรงนอง พระเจ้าบุเรงนองตรัสกับคณะทูตให้พระแม่กุออกมานั่งร่วมอาสนา ก่อนที่จะออกทัพเข้าล้อมเมืองเชียงใหม่ จนอาณาจักรล้านนาเสียเอกราชให้กับพระองค์ ดังตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ว่า

> เจ้าฟ้าหงสาลวดยกริพลตามหลังแขกมารอดเมืองเชียงใหม่ เดือน ๗ ออก ๙ ฅ่ำ ตั้งทับอยู่ยังยางพรังที่น้ำบ่อกัณณิการ์ พระเปนเจ้าแม่กุจิ่งนิมนต์สมเด็จเจ้าสรีนันทะพระสิงห์ แล**มหาสังฆราชาไชยประเกียรรัตตนปัญญา** แม่กิมหาพุทธิมาหมื่นน้อง มหาแม่หมากเลิก แลเจ้าพระญาแขกพุทธิมา ๑ เจ้าแสนทวนญาณเสถียร ๑ หมื่นล่ามแขกซ้าย ๑ วชิรประหญา ๑ ไพไหว้เจ้าฟ้าหงสา เจ้าฟ้าหงสาว่าหื้อพระเปนเจ้าเมืองพิงเชียงใหม่ออกมานั่งร่วมอาสสนาเราเทิอะ ว่าฉันนี้ คันบัวรบัตฉันนี้ ค็จักเปนสุขแก่รัฏฐปัชชานราฏฐ์ทังมวลชะแล ว่าอั้น
> 
> — ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่

พระพุทธเมืองรายเจ้า
-------------------

พ.ศ. 2108 สมัยพระนางวิสุทธิเทวี เจ้าทัพไชยพญาจ่าบ้าน (สังราม) ขุนนางล้านนา ร่วมกับพระนางวิสุทธิเทวี เสนาอามาตย์ และราษฎรทั้งหลาย ร่วมกันอัญเชิญพระพุทธรูปต่าง ๆ ที่ชำรุด มาหล่อรวมกันเป็นพระพุทธรูปองค์เดียว มีน้ำหนัก 2,000,000 ทอง เฉลิมพระนามว่า *พระพุทธเมืองรายเจ้า* นอกจากนี้ยังสร้างรั้วลงชาด ปิดทองคำล้อมพระมหาเจดีย์ และอธิษฐานขอให้ตนได้ไปเกิดในสวรรค์ ทันยุคพระศรีอาริยเมไตรย และถึงแก่นิพพาน

พระพุทธเมืองรายเจ้า หรือ *พระเจ้าห้าตื้อ* สร้างโดยเจ้าทัพไชยพญาจ่าบ้าน (สังราม) เมื่อ พ.ศ. 2108 เป็นพระพุทธรูปศิลปะล้านนา ปางมารวิชัย หล่อด้วยทองสำริด หนักประมาณ 5,000 กิโลกรัม ประทับอยู่ในซุ้มโขงภายในวิหาร บริเวณฐานมีจารึกอักษรพม่าและอักษรธรรมล้านนา ดังนี้

> ကောဇာသက္ကရာဇ် ၉၂၇ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း တစ်ဆယ့်သုံးရက်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ နေလွဲအင်္ဂါသခါနက္ခတ် လေးလုံးတတ္ထိ တစ်ဆယ့်တစ်ရက်၊ ကျိုင်းမယ် ဟူသော ပြည်ကြီးအလယ်၌ မင်းတကာထက် အလွန်မြတ်တော်မူသော အရှင်ဘဝရှင်မင်းတရားကြီး၊ ရွှေနန်းသခင်ဆင်ဖြူရှင်၊ အမတ်တော်မင်းဇေယျသရံပညာစာပန်၊ ဘုရားသာသနာတော် ၅၀၀၀ တည်သည်။ လူနတ်ဗြဟ္မာတို့၏ ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်စေလို၍၊ ဘုရားဆင်းတုပျက်စီးသည်များလို...၊ သဗ္ဗညုဘုရားရုပ်တုတော်...သည်၊ ကြေးအပိဿာ ....။
> 
> (แปล) ศักราช 927 วันพุธ ขึ้น 13 คํ่า เดือนบุษย ตอนบ่าย อังคารและศุกร์อยู่ในนักษัตร์ฤกษ์ที่ 4 ติถี 11 เจ้าไชยยะสรํพญาจาผัน ณ มหานครชื่อว่าเชียงใหม่ ผู้เป็นข้าหลวงในพระเจ้าช้างเผือกเจ้าหอคำมหาธรรมราชเจ้าชีวิตเหนือเจ้าเมืองทั้งปวง (พระเจ้าบุเรงนอง) มีความประสงค์ว่าควรจะให้มีสิ่งสักการะสำหรับคนเทวดาและพราหมณ์(ตลอด) 5,000 (พรรษาของพระศาสนา) อันศักดิ์สิทธิ์จึงได้รวบรวม (?) บรรดาพระพุทธรูปที่แตกหักและนำมาหล่อ (?) รูปพระพุทธสัพพัญญูเป็นทองสัมฤทธิ์มีนํ้าหนัก 5,000 (?) วิส จบ
> 
> 

> ศรีศุภมัสตุ จุลศักราชได้ 927 ตัว ในปีฉลูสนำกัมโพชพิสัย ไทยว่าปีดับเป้า เข้าในกัตติกามาส ศุกลปักษ์พิสัย ไทยว่าเดือนยี่ ออก 3 คํ่า พรํ่าได้วันศุกร์มิสงสัย ไทยว่าวันรวายยี ยามกลองแลง แลเป็นศุภวารวันดีอันยิ่ง จึงเจ้าทัพไชยสังรามจ่าบ้าน ผู้เป็นข้าอโนชิตแห่งสมเด็จพระธรรมิกราชาธิราชเจ้า เจ้าช้างเผือกหอคำตนประเสริฐ ลาเลิศอุตตมกว่าท้าวพระยาทั้งหลาย หมายแต่งไว้ให้อยู่รักษาพุทธศาสนาแลประชาราษฎร์ทั้งหลายในนพบุรีศรีมหานครเวียงพิงค์เชียงใหม่ยิ่ง จึงรำเพิงเถิงคุณพุทธศาสนา ใคร่หื้อพระพุทธจำเริญจึงจัด......หมายบุญราศีทั้งมวลแก่สมเด็จพระมหาเทวีเจ้าตนเป็นเหง้า (พระนางวิสุทธิเทวี) ในนพบุรีแลท้าวพระยาเสนาอามาตย์ สมณประชาราษฎร์ทั้งหลายก็หมายมีสมานฉันท์อันยิ่ง จึงจักสรุปเอายังพุทธรูปทั้งหลายหมู่เป็นจลาจลอันตรายแตกบ่หื้อย่อนเสีย? รอมเอามาหื้อเป็นพุทธรูปไว้ดังเก่าเล่า จึงจักวางกรรมการไว้แก่หมื่นหลวงเหล็ก หมื่นหลวงจ่าบ้าน หมื่นหนังสือ แลชาวจ่าบ้าน แลขุนอังวะ (ขุน)หงสาทั้งหลาย แรกตั้งไว้ในวันอัน......... นี้ไซร้เถิงเดือนบุษยมาส ไทยว่าเดือนสี่ ออกสิบสามคํ่า เม็ง...4 ไทยวันกาบเส็ด ยามตูดซ้าย ได้หล่อพุทธรูปองค์นี้ มีคณนานํ้าหนักมีพอ ๒๐๐๐๐๐๐ ทอง ลวดฉลองเบิกพระนามพระองค์นี้ ชื่อพระพุทธเมืองรายเจ้าไว้ เพื่อหื้อเป็นที่ไหว้แก่คนแลเทพดาต่อเท้าห้าพันพระวัสสาแล ด้วยเตชกุศลเจตนาอันได้สร้างพระพุทธเมืองรายองค์นี้ กับได้สร้างลำเจียงหางไสคำเป็นลำแวดพระมหาเจดีย์เจ้านี้ไซร้ เจ้าทัพไชยสังรามจ่าบ้านก็ยังตั้งปรารถนาไว้ว่า ในอัตภาวะอันนี้หื้อมีชีวิตอันยืนตามเขตแล้ว ครั้นจุติก็หื้อเกิดในสวรรค์เทวโลกเป็นต้นดาวดึงสาแลดุสิตา หื้ออยู่ตามอายุเวียงแก้ว เมื่ออริยเมไตรยาลงมาเป็นพระ หื้อข้าเกิดร่วมวันทันยาม หื้อเกิดในกระกูลอันประเสริฐคือท้าวพระยา.........ใหญ่? เมื่อใดพระตรัสสัพพัญญูแล้วขอหื้อบวชข้าด้วย ว่าเอหิภิกขุในสำนักพระเมไตรย แลรอดนิพพานกับพระพุทธเจ้าเทอญ
> 
>

อาคารเสนาสนะ
------------

วิหารหลังใหม่ สร้างแทนของเดิมที่ผุพังไป หน้าบันลวดลายพรรณพฤกษาและเทพนม ประดับด้วยช่อฟ้า ใบระกาและหางหงส์ทำเป็นรูปพญานาค ประตูลงรักปิดทองทำเป็นรูปเทวดายืน ภายในวิหารประดิษฐานพระพุทธเมืองรายเจ้า มีภาพจิตรกรรมฝาผนังพุทธประวัติตอนตรัสรู้และเรื่องมหาเวสสันดรชาดก ฝีมือบุญปั๋น พงษ์ประดิษฐ์ 

เจดีย์ทรงลังกา มีฐานเขียงสี่เหลี่ยม ฐานบัวลูกแก้วสี่เหลี่ยมย่อเก็จ ชั้นมาลัยเถาเหลี่ยมซ้อนกัน 5 ชั้น องค์ระฆังทรงกลม บัลลังก์ย่อเหลี่ยม ปล้องไฉน ปลียอด และฉัตร

อ้างอิง
-------

1. ↑  "วัดชัยพระเกียรติ". สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
2. ↑
3. ↑
4. 1 2  "โคลงนิราศหริภุญชัย". วัชรญาณ.
5. ↑  "คำอธิบายประกอบของ นายวิจิตร ยอดสุวรรณ". วชิรญาณ.
6. ↑  ฮันส์ เพนธ์. คำจารึกที่ฐานพระพุทธรูปในนครเชียงใหม่. กรุงเทพฯ : สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, 2519.
7. ↑  *ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ฉบับ เชียงใหม่ 700 ปี*. เชียงใหม่ : ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่ สถาบันราชภัฏเชียงใหม่, 2538. ISBN 974-8150-62-3
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑  "วัดชัยพระเกียรติ อ.เมืองเชียงใหม่". มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-10-23. สืบค้นเมื่อ 2021-10-23.

คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**วัดชัยพระเกียรติ**