***Nepenthes campanulata*** (มาจากภาษาละติน: *campanulatus* = ระฆัง), หรือ **Bell-Shaped Pitcher-Plant** (หม้อทรงระฆัง)  เป็นหม้อข้าวหม้อแกงลิงถิ่นเดียวของเกาะบอร์เนียว

ไฟป่าได้ทำลายถิ่นที่อยู่ของ *N. campanulata* ที่เรารู้เพียงแห่งเดียวไปในปี ค.ศ. 1983 และมันไม่เป็นที่แน่ใจว่ายังมีหม้อข้าวหม้อแกงลิงชนิดนี้ในที่แห่งอื่นอีกหรือไม่หรือมันได้สูญพันธุ์ไปแล้ว จนถึงปี ค.ศ. 1997 มันได้ถูกค้นพบอีกครั้งในระยะทางไม่กี่ร้อยกิโลเมตรห่างจากที่ตั้งแบบฉบับเดิม *N. campanulata* มีชื่ออยู่ในบัญชีแดงของIUCNปี ค.ศ. 2006

*N. campanulata* ไม่มีลูกผสมทางธรรมชาติ และไม่มีหน่วยอนุกรมวิธานต่ำกว่าระดับชนิด

ชื่อและการค้นพบ
---------------

*N. campanulata* ถูกเก็บได้ครั้งแรกในวันที่ 9 กันยายน ค.ศ. 1957 บนภูเขาอิลาส บันกาแอน (Ilas Bungaan) โดย เอ.เจ.จี. 'ด็อก' โคสเทอร์แมนส์ (A.J.G. 'Doc' Kostermans) หัวหน้าแผนกพฤกษศาสตร์ของสถาบันวิจัยป่าไม้ที่โบกอร์ (Bogor) ขณะเดียวกันคณะสำรวจเก็บตัวอย่างของ *N. mapuluensis* ได้ด้วย โคสเทอร์แมนส์เขียนถึงการค้นพบของเขาไว้ว่า:

> ฉันได้ทำงานของกรมป่าไม้ที่ซังกูลิรัง (Sangkulirang) และเมื่อเสร็จสิ้นฉันต้องการที่จะตรวจสอบเกี่ยวกับดอกไม้หิน "อิลาส บันกาแอน" ที่ตอนบนของแม่น้ำ หลังจาก 10 วันในการเดินทางฉันเห็นหินสีค่อนข้างเหลืองในครั้งแรก แล้วก็พบว่ามันคือใบของหม้อข้าวหม้อแกงลิงที่ขึ้นอยู่บนหินสูงที่ลาดชันซึ่งสูงขึ้นไป 50 ม. เราตัดไม้เพื่อสร้างบันไดแล้วปีนขึ้นไป หม้อข้าวหม้อแกงลิงนี้ไม่มีดอกหรือผลแต่เราพบถ้ำ ในถ้ำมีโลงศพที่คล้ายเรือที่สลักหัวสุนัขไว้ที่ปลายทั้งสองด้าน ภายในมีกระดูกที่ถูกตัดศีรษะ
> 
> 

*N. campanulata* ถูกแจกแจงลักษณะโดยไซเกะโอะ คุระตะ (Shigeo Kurata) ในปี ค.ศ. 1973 บนพื้นฐานตัวอย่างเพียงตัวอย่างเดียว ที่ชื่อ *Kostermans 13764* ที่ถูกเก็บรักษาที่หอพรรณไม้ของสวนพฤกษศาสตร์สิงคโปร์ ต้นแบบอื่นๆที่ถูกรักษาไว้มีดังนี้ : ตัวอย่างคู่ตัวอย่างต้นแบบถูกติดป้ายไว้ว่า "spec. nov.!" ถูกรักษาไว้ที่พิพิธภัณประวัติศาสตร์ธรรมชาติแห่งชาติในปารีส ตัวอย่างคู่ตัวอย่างต้นแบบมากกว่าสองตัวอย่างถูกเก็บรักษาไว้ที่สวนพฤกษศาสตร์นิวยอร์ก

ฉะนั้นคุระตะจึงแถลงถึงตัวอย่างว่าเป็นพืชถิ่นเดียวตามสถานที่พบเพียงแห่งเดียวนี้ โดยมีถ้อยคำแกลงดังนี้ : "สามารถสันนิษฐานได้ว่าเนื่องจากถิ่นอาศัยของมันตามที่บันทึกไว้น่าจะเป็นทรายและผาหินปูนที่ความสูง 300 ม."

ตัวอย่างของ *N. campanulata* ขาดส่วนโครงสร้างดอกไป จนกระทั่งถูกค้นพบอีกครั้งในปี ค.ศ. 1997

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
-------------------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ตัวอย่างคู่ตัวอย่างต้นแบบของ N. campanulata ที่เก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณประวัติศาสตร์ธรรมชาติแห่งชาติ มันมาจากภูเขา Ilas Bungaan ที่ๆมันสูญพันธุ์ไปแล้ว |  | ตัวอย่างคู่ตัวอย่างต้นแบบของ N. campanulata ที่เก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณประวัติศาสตร์ธรรมชาติแห่งชาติ มันมาจากภูเขา Ilas Bungaan ที่ๆมันสูญพันธุ์ไปแล้ว |
| ตัวอย่างคู่ตัวอย่างต้นแบบของ *N. campanulata* ที่เก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณประวัติศาสตร์ธรรมชาติแห่งชาติ มันมาจากภูเขา Ilas Bungaan ที่ๆมันสูญพันธุ์ไปแล้ว |

*N. campanulata* เป็นไม้เลื้อยไต่ มีลำต้นที่สั้นทรงกระบอกสูง 20 ถึง 50 ซม. และหนา 4 มม. ใบคล้ายแผ่นหนังและไร้ก้าน แผ่นใบรูปช้อนถึงรูปใบหอก ยาว 12 ซม. และกว้าง 2 ซม. ปลายแผ่นใบมนและก้นปิดเล็กน้อย ฐานแผ่นใบเป็นแบบหุ้มลำต้น มีสองถึงสามเส้นใบตามยาวในแต่ละด้าน เส้นใบรูปขนนกไม่ชัดนัก สายดิ่งสั้นและแข็ง ยาวไม่เกิน 4 ซม.

ไม่เหมือนกับชนิดอื่นในสกุล *N. campanulata* มีหม้อเพียงชนิดเดียว ตามคำระบุชนิดแสดงให้เห็นว่ามันมีทรงรูประฆัง สีเขียวเหลืองสูงประมาณ 10 ซม. และเส้นผ่าศูนย์กลาง 5.5 ซม. มันไม่มีปีกริมขนฝอยแต่มีสันสองสันด้านหน้าแทน ภายในหม้อมีต่อมบริเวณในส่วนล่างสุดเท่านั้น ปากหม้อเป็นวงกลมและวางตัวตามแนวนอน เพอริสโตมมีขนาดเล็กประกอบไปด้วยฟันบางๆเป็นแนว ฝาเป็นรูปรีถึงรูปขอบขนานไม่มีรยางค์ เดือยเดี่ยวยาว 1 มม.ที่ฐานของฝา *N. campanulata* ไม่มีสิ่งปกคลุม

ต้นไม้กระจายพันธุ์โดยไหลใต้ดิน ต้นไม้ที่โตเต็มที่บ่อยครั้งพบเป็นกลุ่มก้อนที่เกิดจากการขึ้นของหม้อข้าวหม้อแกงลิงหลายๆจุด

การกระจายพันธุ์และถิ่นอาศัย
---------------------------

ประชากรของ *N. campanulata* แต่ดั้งเดิมตามตัวอย่างต้นแบบได้ถูกทำลายไปด้วยไฟป่าในปี ค.ศ. 1983 ประชากรเท่าที่รู้ทั้งหมดตายในปลายปี ค.ศ. 1991 หรือไม่ก็ต้นปี ค.ศ. 1992 ในเวลานั้น *N. campanulata* ถูกคิดว่าสูญพันธุ์ไปแล้ว ต่อมามันถูกค้นพบอีกครั้งในปี ค.ศ. 1997 โดยชีอัน ลีล์ (Ch'ien Lee) บนผาหินปูนของอุทยานแห่งชาติกูนุงมูลูในรัฐซาราวัก ระยะทางมากกว่า 400 กม.จากที่ตั้งแบบฉบับ

*N. campanulata* เป็นหม้อข้าวหม้อแกงลิงพื้นราบ เป็นพืชขึ้นบนหินที่ความสูงระหว่าง 300 ถึง 500 ม.จากระดับน้ำทะเล อาศัยในที่เปียกชื้น หรือบริเวณที่เกิดมอสส์บนผาและเป็นชนิดเดียวที่ขึ้นบนหินปูน

อนุกรมวิธาน
-----------

ในการแจกแจงลักษณะของ *N. campanulata* คุระตะเสนอว่ามันอาจเป็นญาติใกล้ชิดกับ *N. inermis* พืชถิ่นเดียวของสุมาตรา แต่นักอนุกรมวิธานอื่นๆไม่เห็นด้วยกับสมมุติฐานนี้ ทั้งสองชนิดอาจจะคล้ายกันในโครงสร้างทั่วไปอย่างเช่นลักษณะของหม้อ อย่างไรก็ตาม มันไม่เฉพาะแต่เพียงแบ่งแยกได้ตามระยะทางตามภูมิศาสตร์เท่านั้น อีกทั้งยังมีถิ่นอาศัยแต่ต่างกันอย่างสิ้นเชิง *N. campanulata* เป็นหม้อข้าวหม้อแกงลิงพื้นราบถิ่นเดียวที่ขึ้นบนหินปูน แต่ทว่า *N. inermis* เติบโตแบบอิงอาศัยที่ความสูง 1500 ถึง 2600 ม.

ดูเพิ่ม
-------

**I.** **^** โคสเทอร์แมนส์สำรวจภูเขาอิลาส บันกาแอนระหว่างวันที่ 8 กันยายน ถึง 19 กันยายน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการสำรวจตอนเหนือของบอร์เนียว

**II.** **^** ในภาษาอินโดนีเซียสำหรับคำว่า "ดอกไม้หิน (Ilas Bungaan)" : *ilas* แปลว่า "หิน" และ *bungaan* แปลว่า "ดอกไม้"

อ้างอิง
-------

  

1. 1 2 3 4  Phillipps, A. & A. Lamb 1996. *Pitcher-Plants of Borneo*. Natural History Publications (Borneo) , Kota Kinabalu.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Clarke, C.M. 1997. *Nepenthes of Borneo*. Natural History Publications (Borneo) , Kota Kinabalu.
3. 1 2  Hilton-Taylor, C. (2006). *Nepenthes campanulata*. *2006 IUCN Red List of Threatened Species*. IUCN 2006. Retrieved on 06 May 2006.
4. 1 2  Specimen Details: *Nepenthes campanulata* Kurata (NY Specimen ID: 39331). The New York Botanical Garden.
5. 1 2 3 4  Kurata, S. 1973. *Nepenthes* from Borneo, Singapore and Sumatra. *Gardens' Bulletin Singapore* **26** (2) : 227–232.
6. ↑  Specimen Details: *Nepenthes campanulata* Kurata (NY Specimen ID: 39332). The New York Botanical Garden.
7. 1 2 3  Lee, C.C. 2006. Species profile: *Nepenthes campanulata* เก็บถาวร 2020-09-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. WildBorneo.
8. 1 2  Clarke, C.M. & C.C. Lee 2004. *Pitcher Plants of Sarawak*. Natural History Publications (Borneo) , Kota Kinabalu.
9. 1 2  Nerz, J. 1994. *Nepenthes*-discussion. Carnivorous Plant Mailing List.
10. ↑  Steiner, H. 2002. *Borneo: Its Mountains and Lowlands with their Pitcher Plants*. Toihaan Publishing Company, Kota Kinabalu.
11. ↑  Hansen, E. 2001. Where rocks sing, ants swim, and plants eat animals: finding members of the *Nepenthes* carnivorous plant family in Borneo. *Discover* **22** (10) : 60–68.
12. ↑  Lee, C.C. 2004. New records and a new species of *Nepenthes* (Nepenthaceae) from Sarawak. *Sandakania* **15**: 93–101. Abstract
13. ↑  Clarke, C.M. 2001. *Nepenthes of Sumatra and Peninsular Malaysia*. Natural History Publications (Borneo) , Kota Kinabalu.
14. ↑  van Steenis-Kruseman, M.J. *et al.* 2006. Cyclopaedia of Malesian Collectors: André Joseph Guillaume Henri Kostermans เก็บถาวร 2020-09-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. Nationaal Herbarium Nederland.

คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
**Nepenthes campanulata**

| * ด
* ค
* ก
สปีชีส์ของหม้อข้าวหม้อแกงลิง |
| --- |
| สปีชีส์ | 
* *N. adnata*
* *N. adrianii*
* *N. alata*
* *N. albomarginata*
* *N. ampullaria*
* *N. anamensis*
* *N. angasanensis*
* *N. argentii*
* *N. aristolochioides*
* *N. attenboroughii*
* *N. beccariana*
* *N. bellii*
* *N. benstonei*
* *N. bicalcarata*
* *N. bokorensis*
* *N. bongso*
* *N. boschiana*
* *N. burbidgeae*
* *N. burkei*
* *N. campanulata*
* *N. carunculata*
* *N. chaniana*
* *N. clipeata*
* *N. copelandii*
* *N. danseri*
* *N. deaniana*
* *N. densiflora*
* *N. diatas*
* *N. distillatoria*
* *N. dubia*
* *N. edwardsiana*
* *N. ephippiata*
* *N. eustachya*
* *N. eymae*
* *N. faizaliana*
* *N. fallax*
* *N. flava*
* *N. fusca*
* *N. glabrata*
* *N. glandulifera*
* *N. globosa*
* *N. gracilis*
* *N. gracillima*
* *N. gymnamphora*
* *N. hamata*
* *N. hirsuta*
* *N. hispida*
* *N. hurrelliana*
* *N. inermis*
* *N. insignis*
* *N. izumiae*
* *N. jacquelineae*
* *N. jamban*
* *N. junghuhnii*
* *N. khasiana*
* *N. klossii*
* *N. lamii*
* *N. lavicola*
* *N. lingulata*
* *N. longifolia*
* *N. lowii*
* *N. macfarlanei*
* *N. macrophylla*
* *N. macrovulgaris*
* *N. madagascariensis*
* *N. mantalingajanensis*
* *N. mapuluensis*
* *N. masoalensis*
* *N. maxima*
* *N. merrilliana*
* *N. mikei*
* *N. mindanaoensis*
* *N. mira*
* *N. mirabilis*
* *N. mollis*
* *N. muluensis*
* *N. murudensis*
* *N. naga*
* *N. neoguineensis*
* *N. northiana*
* *N. ovata*
* *N. paniculata*
* *N. papuana*
* *N. pectinata*
* *N. peltata*
* *N. pervillei*
* *N. petiolata*
* *N. philippinensis*
* *N. pilosa*
* *N. platychila*
* *N. rafflesiana*
* *N. rajah*
* *N. ramispina*
* *N. reinwardtiana*
* *N. rhombicaulis*
* *N. rigidifolia*
* *N. rowanae*
* *N. sanguinea*
* *N. saranganiensis*
* *N. sharifah-hapsahii*
* *N. sibuyanensis*
* *N. singalana*
* *N. smilesii*
* *N. spathulata*
* *N. spectabilis*
* *N. stenophylla*
* *N. sumatrana*
* *N. surigaoensis*
* *N. talangensis*
* *N. tenax*
* *N. tentaculata*
* *N. tenuis*
* *N. thorelii*
* *N. tobaica*
* *N. tomoriana*
* *N. treubiana*
* *N. truncata*
* *N. veitchii*
* *N. ventricosa*
* *N. vieillardii*
* *N. villosa*
* *N. vogelii*
* *N. xiphioides*

 |
| ลูกผสมทางธรรมชาติ | 
* *N. × alisaputrana*
* *N. × bauensis*
* *N. × cantleyi*
* *N. × cincta*
* *N. × ferrugineomarginata*
* *N. × ghazallyana*
* *N. × harryana*
* *N. × hookeriana*
* *N. × kinabaluensis*
* *N. × kuchingensis*
* *N. × merrilliata*
* *N. × mirabilata*
* *N. × pangulubauensis*
* *N. × pyriformis*
* *N. × sarawakiensis*
* *N. × trichocarpa*
* *N. × truncalata*
* *N. × trusmadiensis*
* *N. × tsangoya*
* *N. × ventrata*

 |
| หัวข้อที่เกี่ยวข้อง | 

|  |
| --- |
| 
* *Nepenthes* taxonomy
* *Nepenthes* infauna
* The Nepenthaceae of the Netherlands Indies

 |

 |