**สิทธิพิเศษถอนเงิน** (อังกฤษ: special drawing rights, ย่อ: XDR หรือ SDR) เป็นสินทรัพย์ทุนสำรองเงินตราระหว่างประเทศเพิ่มที่กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) นิยามและรักษาไว้ มูลค่าของสิทธิฯ ขึ้นอยู่กับตะกร้าเงินตราระหว่างประเทศสำคัญที่ IMF ทบทวนทุกห้าปี ตามการทบทวนซึ่งจัดทำเมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน 2558 ตะกร้า XDR ประกอบด้วยเงินตราห้าสกุลดังนี้ ดอลลาร์สหรัฐ ($) 41.73%, ยูโร (€) 30.93%, ปอนด์สเตอร์ลิง (£) 8.09%, เยนญี่ปุ่น (¥) 8.33% และล่าสุดคือ หยวนจีน (¥) 10.92% น้ำหนักที่ให้กับเงินตราแต่ละสกุลในตะกร้า XDR ปรับเพื่อให้คิดความโดดเด่นปัจจุบันของเงินตรานั้น ๆ ในแง่การค้าระหว่างประเทศและทุนสำรองแลกเปลี่ยนระหว่างประเทศประจำชาติต่าง ๆ

XDR มิใช่เงินตราโดยสภาพ แต่แทนเงินตราที่ประเทศสมาชิก IMF ถือซึ่งสามารถแลกเปลี่ยนได้ เนื่องจาก XDR สามารถแลกเปลี่ยนเป็นเงินตราห้าสกุลข้างต้นเท่านั้น XDR แท้จริงจึงแทนการอ้างสิทธิ์โดยศักยะต่อทุนสำรองเงินตราระหว่างประเทศที่มิใช่ทองคำของประเทศสมาชิก IMF ซึ่งปกติถือในรูปเงินตราเหล่านี้

XDR สร้างขึ้นในปี 2512 เพื่อเสริมการขาดแคลนสินทรัพย์ทุนสำรองเงินตราระหว่างประเทศที่ต้องการ กล่าวคือ ทองคำและดอลลาร์สหรัฐ สิทธิพิเศษถอนเงินแสดงด้วยรหัสเงินตรา XDR ตาม ISO 4217

IMF เป็นผู้จัดสรร XDR ให้แก่ประเทศต่าง ๆ โดยภาคเอกชนไม่มีสิทธิใช้หรือถือครอง ในเดือนสิงหาคม 2552 มีจำนวน XDR อยู่ประมาณ 21,400 ล้านหน่วย ระหว่างวิกฤตการณ์การเงินโลก พ.ศ. 2552 มีการจัดสรร XDR เพิ่มอีก 182,600 ล้าน XDR เพื่อ "ให้สภาพคล่องแก่ระบบเศรษฐกิจโลกและส่งเสริมทุนสำรองอย่างเป็นทางการของประเทศสมาชิก" ต่อมาเนื่องจากผลกระทบจากโควิด-19 นักเศรษฐศาสตร์และรัฐมนตรีการคลังของหลายประเทศยากจน ร้องขอประเทศสมาชิกให้จัดสรรเพิ่มอีกเป็นมูลค่า 4 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐเพื่อช่วยในการฟื้นตัว ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2021 กลุ่มประเทศ G24 และประเทศอื่นตกลงกันที่จะเสนอให้จัดสรร XDR เพิ่มอีกในมูลค่า 5 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ

ประวัติ
-------

สิทธิพิเศษถอนเงินถูกสร้างขึ้นโดยกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ในปี ค.ศ. 1969 โดยเดิมตั้งใจให้เป็นสินทรัพย์ทุนสำรองเงินตราระหว่างประเทศภายใต้ระบบเบรตตันวูดส์ โดยกำหนดอัตราแลกเปลี่ยนไว้ที่ 1 XDR เท่ากับ 1 ดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งเท่ากับทอง 0.888671 กรัม หลังจากการล่มสลายของระบบในต้นยุค 1970s SDR สำคัญน้อยลง และบทบาทหลักกลายเป็นหน่วยวัดหน่วยวัดมูลค่า (unit of account) ตั้งแต่ ค.ศ. 1972

IMF เองก็เรียกบทบาทในปัจจุบันของ XDR ว่า ไม่สำคัญ โดยประเทศที่พัฒนาแล้วซึ่งถือ XDR เป็นจำนวนมากไม่น่าจะใช้ประโยชน์ใดๆ ผู้ใช้หลักของ XDR น่าจะเป็นประเทศกำลังพัฒนาซึ่งมองเป็น "วงเงินราคาถูก"

หนึ่งในเหตุผลที่ XDR ไม่ได้ถูกใช้งานในฐานะของทุนสำรองระหว่างประเทศอย่างแพร่หลายก็เพราะ XDR ต้องถูกแปลงเป็นสกุลเงินก่อนจึงจะใช้ได้ และเนื่องจากภาคเอกชนไม่ได้เป็นผู้ถือ XDR ผู้ถือของ XDR มีได้แค่ประเทศสมาชิก, ตัว IMF เอง และองค์กรอีกจำนวนหนึ่งที่ได้รับการอนุญาตโดย IMF ทำให้การใช้งานหลักของทุนสำรองระหว่างประเทศอย่าง การแทรกแซงตลาด การเสริมสภาพคล่อง หรือการควบคุมอัตราแลกเปลี่ยนเพื่อให้เป็นประโยชน์ต่อการส่งออก ไม่สามารถทำได้โดยตรงผ่าน XDR ด้วยเหตุนี้ IMF จึงเรียก XDR ว่า "สินทรัพย์ทุนสำรองที่ไม่สมบูรณ์"

อีกเหตุผลหนึ่งก็คือจำนวนของ XDR ยังน้อยเกินไป ณ ค.ศ. 2011 XDR เป็นสัดส่วนเพียง 4% ของทุนสำรองเงินตราระหว่างประเทศทั่วโลก ซึ่งทุนสำรองเงินตราระหว่างประเทศที่ดีจำเป็นจำต้องมีสภาพคล่องที่เพียงพ แต่เนื่องจากประมาณของ XDR ที่น้อย จึงอาจถูกมองว่าเป็นสินทรัพย์ขาดสภาพคล่อง IMF กล่าวว่าการเพิ่มจำนวนของ XDR อย่างเป็นทางการเป็นเงื่อนไขที่ต้องทำก่อนที่จะทำให้ XDR มีบทบาทที่มากขึ้นในฐานะของสินทรัพย์ทุนสำรองทางเลือก

อ้างอิง
-------

1. ↑  IMF Executive Board Completes the 2015 Review of SDR Valuation, IMF Press Release No. 15/543, December 1, 2015
2. 1 2  Currency Amounts in New Special Drawing Rights (SDR) Basket, IMF Update December 30, 2010
3. ↑  "IMF's Executive Board Completes Review of SDR Basket, Includes Chinese Renminbi, Press Release No. 15/540, November 30, 2015". International Monetary Fund.
4. 1 2  "Factsheet: Special Drawing Rights (XDRs)". International Monetary Fund. March 31, 2011. สืบค้นเมื่อ June 18, 2011.
5. ↑  "Table A.1 (E): Currency and funds codes list" (MS Excel file). SIX Interbank Clearing Ltd, the ISO 4217 Maintenance Agency.
6. 1 2 3  Williamson 2009, p. 5
7. ↑  "Special drawing right (SDR) - factsheet". *www.imf.org*. International monetary fund. สืบค้นเมื่อ 30 October 2018.
8. ↑  Fred Bergsten (December 10, 2007). "How to solve the problem of the dollar". *Financial Times*. `{{cite web}}`: `|url=` ไม่มีหรือว่างเปล่า (help)
9. ↑  Williamson 2009, p. 2
10. ↑  Williamson 2009, p. 1
11. ↑  McKinnon, Ronald (Spring 2009), "Reconsidering XDRs", *Harvard International Review*, p. 7, สืบค้นเมื่อ June 19, 2011[*ลิงก์เสีย*]
12. ↑  *Annual report: 2000 : making the global economy work for all*. International Monetary Fund. 2000. p. 74. ISBN 9781557759511.
13. ↑  "Enhancing International Monetary Stability" 2011, p. 7
14. ↑  "Enhancing International Monetary Stability" 2011, p. 4
15. 1 2  "Enhancing International Monetary Stability" 2011, p. 6

  

### งานที่อ้างถึง

* Strategy, Policy, and Review Department (January 7, 2011). *Enhancing International Monetary Stability: A Role for the XDR?* (PDF). International Monetary Fund. p. 1. สืบค้นเมื่อ June 19, 2011. `{{cite conference}}`: `|author=` มีชื่อเรียกทั่วไป (help)CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
* *Financial Organization and Operations of the IMF: Pamphlet No. 45* (PDF) (6th ed.). International Monetary Fund. January 7, 2011.
* Williamson, John (June 2009). "Policy Brief: Drawing Rights" (PDF). The Peterson Institute for International Economics. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2010-06-22. สืบค้นเมื่อ 2010-07-04.