|  |  |
| --- | --- |
| ค.ศ. | บทความนี้อ้างอิงคริสต์ศักราช/คริสต์ทศวรรษ/คริสต์ศตวรรษ ซึ่งเป็นสาระสำคัญของเนื้อหา  |

ข้อมูลเพิ่มเติม: Evoked potential

รูปคลื่นแสดงองค์ประกอบของ ERP หลายอย่าง รวมทั้ง N100 (ขึ้นป้ายว่า N1) และ P300 (ขึ้นป้ายว่า P3)
ให้สังเกตว่า ERP วาดให้ศักย์ลบอยู่ด้านบน นี่เป็นข้อปฏิบัติที่สามัญแม้จะไม่สากลในงานวิจัยเกี่ยวกับ ERP

**event-related potential** (ตัวย่อ **ERP**) หรือ **ศักย์ไฟฟ้าสมองสัมพันธ์กับเหตุการณ์** เป็นค่าการตอบสนองของสมอง เป็นผลโดยตรงต่อเหตุการณ์ทางการรับรู้ความรู้สึก ทางประชาน หรือทางระบบสั่งการ
โดยรูปนัย มันเป็นการตอบสนองทางสรีรวิทยาไฟฟ้าแบบเป็นพิมพ์เดียวกัน (stereotyped) ต่อตัวกระตุ้น
วิธีนี้ช่วยให้สามารถประเมินการทำงานของสมองโดยไม่ต้องผ่าต้องเจาะสรีระร่างกาย

ERP สามารถวัดโดยการบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG)
ส่วนการวัดสัญญาณที่เสมอกับ ERP คือ event-related field (ERF) ซึ่งทำด้วยการบันทึกสนามแม่เหล็กในสมอง (magnetoencephalography, ตัวย่อ MEG)
evoked potential และ induced potential เป็นรูปแบบย่อยของ ERP

ประวัติ
-------

ในปี 1924 จิตแพทย์ชาวเยอรมัน นพ.ฮานส์ เบอร์เกอร์ แสดงว่า สามารถบันทึกการทำงานทางไฟฟ้าของสมองมนุษย์โดยติดอิเล็กโทรดที่หนังศีรษะแล้วขยายสัญญาณ เป็นวิธีที่เรียกว่า การบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง (electroencephalogram ตัวย่อ EEG)
คือความเปลี่ยนแปลงทางศักย์ไฟฟ้าสามารถแสดงเป็นกราฟตามเวลา
หมอให้ข้อสังเกตว่า ศักย์ไฟฟ้าได้รับอิทธิพลภายนอกเช่นการกระตุ้นประสาทสัมผัส
EEG ในทศวรรษต่อ ๆ จึงใช้บันทึกคลื่นไฟฟ้าของสมอง
แต่การบันทึกคลื่นสมองที่สัมพันธ์กับกระบวนการทางประสาทโดยเฉพาะ ๆ ซึ่งเป็นประเด็นของการศึกษาทางประสาทวิทยาศาสตร์ประชาน (cognitive neuroscience) ก็ยังเป็นเรื่องยาก เพราะข้อมูล EEG อย่างเดียวไม่สามารถแยกแยะกระบวนการทางประสาทโดยเฉพาะ ๆ 

ERP จึงเป็นวิธีที่ดีกว่าเพื่อดึงข้อมูลทางความรู้สึก ทางประชาน และทางระบบประสาทสั่งการโดยเฉพาะ ๆ ด้วยเทคนิคการเฉลี่ยที่ทำง่าย ๆ 
ในระหว่างปี 1935-1936 คู่นักสรีรวิทยาชาวอเมริกัน (Hallowell Davis และภรรยาคือ Pauline Davis) เป็นพวกแรกที่ได้บันทึก ERP ในมนุษย์ที่ตื่นอยู่แล้วตีพิมพ์ผลงานในปี 1939
แต่เพราะสงครามโลกครั้งที่สอง จึงไม่มีงานทดลองต่อจากนั้นในช่วงคริสต์ทศวรรษ์ 1940 แต่งานวิจัยเกี่ยวกับการรับรู้ความรู้สึกก็กลับเพิ่มขึ้นอีกในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1950
ในปี 1964 นักประสาทสรีรวิทยาชาวอังกฤษเกรย์ วอลเตอร์ และผู้ร่วมงานได้เริ่มงานศึกษาที่แสดงองค์ประกอบ (component) ของ ERP เมื่อรายงานองค์ประกอบ ERP ทางประชานเป็นอย่างแรก ที่เรียกว่า contingent negative variation (CNV)
งานศึกษาในปี 1965 สร้างความก้าวหน้าเมื่อค้นพบองค์ประกอบ P3 ที่เกิดเมื่อตัดสินใจ
ต่อมาอีก 15 ปี งานวิจัยเกี่ยวกับองค์ประกอบ ERP ก็เป็นเรื่องนิยมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ 
ในคริสต์ทศวรรษ 1980 การมีคอมพิวเตอร์ที่ราคาไม่แพง ก็ได้เปิดประตูใหม่ให้แก่งานวิจัยทางประสาทวิทยาศาสตร์ปริชาน

ปัจจุบัน ERP เป็นวิธีที่ใช้มากที่สุดในสาขาประสาทวิทยาศาสตร์ปริชานเพื่อศึกษาสหสัมพันธ์ทางสรีรวิทยา (physiological correlate) ของการรับความรู้สึก การรับรู้ และปริชาน กับการแปลผลข้อมูล

การคำนวณ
--------

ERP สามารถวัดอย่างน่าเชื่อถือได้ด้วยการบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG) ซึ่งใช้อิเล็กโทรดติดหนังศีรษะบันทึกคลื่นสมองตามเวลา
คลื่น EEG สะท้อนการทำงานของกระบวนการในสมองเป็นพัน ๆ ที่เกิดพร้อมกัน
ซึ่งก็หมายความว่า การตอบสนองของสมองต่อตัวกระตุ้นเดี่ยว ๆ หรือเหตุการณ์ที่เป็นเป้าหมายปกติจะมองไม่เห็นในค่า EEG ที่บันทึกคราวเดียว
ดังนั้น เพื่อให้เห็นการตอบสนองของสมองต่อสิ่งเร้า จึงต้องทำการทดลองหลายรอบแล้วหาค่าเฉลี่ยของผลที่ได้ ซึ่งลบสัญญาณการทำงานของสมองที่เป็นไปโดยสุ่มออกไปได้ เหลือแต่รูปแบบคลื่นที่เป็นประเด็นคือ ERP

สัญญาณรบกวนที่เป็นค่าสุ่มรวมทั้งการทำงานของสมองพื้นหลังบวกกับสัญญาณทางชีวภาพอื่น ๆ (เช่น electrooculography, คลื่นไฟฟ้ากล้ามเนื้อ, คลื่นไฟฟ้าหัวใจ) และสัญญาณรบกวนทางไฟฟ้าแม่เหล็ก (เช่น ในสายหลอดไฟเรืองแสง) 
ล้วนแต่ทำให้สัญญาณที่ต้องการคือ ERP ไม่ชัด 
จากมุมมองทางวิศวกรรม สามารถนิยามอัตราสัญญาณต่อสัญญาณรบกวน (SNR) ของ ERP ที่บันทึก
เหตุผลที่การทำค่าเฉลี่ยเพิ่ม SNR ของ ERP คือทำให้ชัดขึ้นและตีความหมายได้ มีคำอธิบายง่าย ๆ ทางคณิตศาสตร์ถ้าสมมุติปัจจัยบางอย่างให้ง่าย ๆ ได้
ข้อสมมุติก็คือ

1. สัญญาณที่สนใจเป็นชุด ERP ที่ล็อกอยู่กับเหตุการณ์ (event-locked) โดยมีเวลาการตอบสนอง (latency) และรูปคลื่นที่ไม่เปลี่ยน
2. สัญญาณรบกวน (noise) สามารถประมาณได้ด้วยการแจกแจงปรกติที่มีค่าเฉลี่ยเป็น 0 มีค่าความแปรปรวน (variance) เป็น {\displaystyle \sigma ^{2}} ซึ่งไม่สัมพันธ์กับกันและกันระหว่างการทดลองและไม่ได้ล็อกเวลา (time-locked) กับเหตุการณ์ แต่ข้อสมมุตินี้ก็ละเมิดได้ง่าย ยกตัวอย่างเช่น ถ้าผู้ร่วมการทดลองขยับลิ้นเล็ก ๆ น้อย ๆ เมื่อนับสิ่งที่เป็นเป้าหมายในการทดลอง

ถ้ากำหนดลำดับการทดลองเป็น {\displaystyle k} กำหนดเวลาที่ผ่านไปหลังเหตุการณ์ {\displaystyle k}th เป็น {\displaystyle t} ค่าบันทึกของการทดลองแต่ละการทดลอง ๆ สามารถกำหนดเป็น {\displaystyle x(t,k)=s(t)+n(t,k)} โดย {\displaystyle s(t)} ก็คือสัญญาณ ERP ที่ต้องการและ {\displaystyle n(t,k)} ก็คือสัญญาณรบกวน (noise) ให้สังเกตว่า ตามข้อสมมุติที่ว่ามาแล้ว สัญญาณไม่ได้ขึ้นกับการทดลองใดทดลองหนึ่ง แต่สัญญาณรบกวนจะขึ้น

ค่าเฉลี่ยของการทดลอง {\displaystyle N} ครั้งก็คือ

{\displaystyle {\bar {x}}(t)={\frac {1}{N}}\sum \_{k=1}^{N}x(t,k)=s(t)+{\frac {1}{N}}\sum \_{k=1}^{N}n(t,k)}
ค่าคาดหมายของ {\displaystyle {\bar {x}}(t)} (ตามที่หวัง) ก็คือสัญญาณ ERP เองซึ่งก็คือ {\displaystyle \operatorname {E} [{\bar {x}}(t)]=s(t)}

ความแปรปรวน (variance) ของมันก็คือ

{\displaystyle \operatorname {Var} [{\bar {x}}(t)]=\operatorname {E} \left[\left({\bar {x}}(t)-\operatorname {E} [{\bar {x}}(t)]\right)^{2}\right]={\frac {1}{N^{2}}}\operatorname {E} \left[\left(\sum \_{k=1}^{N}n(t,k)\right)^{2}\right]={\frac {1}{N^{2}}}\sum \_{k=1}^{N}\operatorname {E} \left[n(t,k)^{2}\right]={\frac {\sigma ^{2}}{N}}}
เพราะเหตุนี้ แอมพลิจูดสัญญาณรบกวนของค่าเฉลี่ยการทดลอง {\displaystyle N} ครั้งจึงคาดหมายว่าจะเบี่ยงเบนไปจากค่ามัชฌิม (mean) ซึ่งก็คือ {\displaystyle s(t)} โดยน้อยกว่าหรือเท่ากับ {\displaystyle \sigma /{\sqrt {N}}} ในกรณี 68%
คือโดยเฉพาะ ค่าเบี่ยงเบนในกรณี 68% จะเป็น {\displaystyle 1/{\sqrt {N}}} ของค่าเบี่ยงเบนที่ได้ในการทดลองเดี่ยว ๆ (คือ {\displaystyle \sigma /{\sqrt {N}}})
โดยค่าเบี่ยงเบนที่ใหญ่กว่าคือ {\displaystyle 2\sigma /{\sqrt {N}}} จึงคาดได้ว่าจะครอบคลุม 95% ของแอมพลิจูดสัญญาณรวบกวนที่เป็นไปได้

สัญญาณรบกวนที่มีแอมพลิจูดกว้าง (เช่น สัญญาณเนื่องกับการกะพริบตาหรือการเคลื่อนไหว) บ่อยครั้งใหญ่กว่าสัญญาณ ERP ที่ต้องการมาก
จึงต้องเอาออกก่อนทำการเฉลี่ย
ซึ่งทำได้ด้วยมือ (คือใช้ตาตรวจ) หรือใช้ระบบอัตโนมัติที่อาศัยขีดแบ่งตายตัวที่กำหนดไว้ล่วงหน้า (เช่น จำกัดแอมพลิจูดมากสุดหรือจำกัดความชัน) หรือขีดแบ่งที่เปลี่ยนไปตามเวลาที่ได้จากสถิติของชุดการทดลอง[*แหล่งข้อมูลที่ตีพิมพ์เอง?*]

การตั้งชื่อองค์ประกอบ
---------------------

รูปคลื่น ERP ประกอบด้วยคลื่นศักย์ไฟฟ้าในทางบวกและทางลบ โดยมีชุด "องค์ประกอบ" (component) เป็นมูลฐาน
แม้องค์ประกอบ ERP บางอย่างจะเรียกเป็นอักษรย่อ (เช่น CNV, ERN) โดยมากก็เรียกด้วยอักษรตัวเดียว (N/P) ซึ่งระบุขั้ว (ลบ/บวก) ตามด้วยตัวเลขซึ่งระบุเวลาที่ล่วงไปหลังการแสดงตัวกระตุ้น (latency) มีหน่วยเป็นมิลลิวินาที หรือตามด้วยตัวเลขระบุอันดับในรูปคลื่น
ยกตัวอย่างเช่น ยอดในทางลบซึ่งเป็นยอดสำคัญแรกในรูปคลื่นและเกิดที่ 100 มิลลิวินาทีหลังจากแสดงตัวกระตุ้น บ่อยครั้งเรียกว่า N100 (ซึ่งระบุว่าเกิด 100 มิลลิวินาทีหลังตัวกระตุ้นและมีค่าลบ) หรือ N1 (ระบุว่ามันเป็นยอดแรกและมีค่าลบ)
ยอดแรกนี้มักตามด้วยยอดบวกซึ่งปกติเรียกว่า P200 หรือ P2
เวลาหลังจากตัวกระตุ้นขององค์ประกอบ ERP มักจะต่าง ๆ กัน โดยเฉพาะองค์ประกอบหลัง ๆ ที่สัมพันธ์กับการแปลทางประชาน
ยกตัวอย่างเช่น องค์ประกอบ P300 อาจมียอดในพิสัย 250-700 มิลลิวินาที

ข้อดีข้อเสีย
------------

### เทียบกับการวัดพฤติกรรม

เทียบกับวิธีการวัดทางพฤติกรรม ERP ให้ข้อมูลการแปลผลของระบบประสาทอย่างต่อเนื่องระหว่างเวลาที่แสดงสิ่งเร้ากับการตอบสนอง ทำให้สามารถระบุได้ว่า 
การเปลี่ยนปัจจัยต่าง ๆ ทางการทดลองมีผลต่อการแปลผลระยะไหน
ข้อดีอีกอย่างเหนือวิธีการวัดทางพฤติกรรมก็คือ อาจให้ข้อมูลการแปลผลตัวกระตุ้นแม้พฤติกรรมจะไม่ได้เปลี่ยนไป
แต่เพราะ ERP มีขนาดเล็กมาก จึงต้องทำการทดลองเป็นจำนวนมากเพื่อให้วัดมันได้อย่างถูกต้อง

### เทียบกับการวัดทางประสาทสรีรภาพอื่น ๆ

#### การต้องเจาะต้องผ่า

ไม่เหมือนกับการวัดด้วยไมโครอิเล็กโทรดซึ่งต้องสอดเข้าไปในสมอง และการถ่ายภาพรังสีระนาบด้วยการปล่อยโพซิตรอน (PET) ที่ต้องฉายรังสี ERP ใช้การบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมองซึ่งเป็นหัตถการที่ไม่ต้องตัดต้องผ่า (non-invasive)

#### รายละเอียดเชิงพื้นที่และเวลา

ERP ให้รายละเอียดเชิงเวลาได้ดี เพราะความเร็วการบันทึกจำกัดด้วยอัตราการชักตัวอย่างที่อุปกรณ์บันทึกสามารถทำได้ เทียบกับการวัดอาศัยเลือด (เช่น fMRI, PET และ fNIRS) ที่จำกัดเพราะการเปลี่ยนแปลงของออกซิเจนในเลือดเนื่องกับการทำงานของเซลล์ประสาทคือ Blood-oxygen-level dependent (BOLD) เป็นไปช้ากว่า
ถึงกระนั้น รายละเอียดเชิงพื้นที่จะแย่กว่าวิธีการวัดอาศัยเลือด เพราะจริง ๆ แล้วการระบุต้นกำเนิดของสัญญาณ ERP เป็นการหาเหตุจากรายละเอียดที่สังเกตเห็น (inverse problem) ที่ทำไม่ได้อย่างแน่นอนเพียงแต่ประมาณได้
ดังนั้น ERP จึงให้คำตอบได้ดีถ้าเป็นคำถามเกี่ยวกับความเร็วของประสาท แต่ไม่ค่อยเหมาะเพื่อระบุตำแหน่งประสาทที่ทำงาน

### ค่าใช้จ่าย

งานวิจัยที่ใช้ ERP มีค่าใช้จ่ายน้อยกว่างานที่ต้องใช้การสร้างภาพวิธีอื่น ๆ เช่น fMRI, PET และ MEG
เพราะการซื้อและการบำรุงรักษาเครื่อง EEG มีค่าใช้จ่ายน้อยกว่า

ERP ในการตรวจรักษา
------------------

แพทย์และประสาทแพทย์บางครั้งจะใช้ภาพกระดานหมากรุกที่กะพริบเป็นตัวกระตุ้นทางตาเพื่อตรวจความเสียหายหรือการบาดเจ็บในระบบการเห็น
ในคนปกติ นี้จะก่อการตอบสนองเป็นอย่างดีในเปลือกสมองส่วนการเห็นปฐมภูมิ (primary visual cortex หรือ V1) ในสมองกลีบท้ายทอย

ความผิดปกติขององค์ประกอบ ERP ได้พบในงานวิจัยทางการแพทย์เมื่อมีปัญหาทางประสาทเช่น

* โรคซนสมาธิสั้น (ADHD)
* ภาวะสมองเสื่อม (dementia)
* โรคพาร์คินสัน
* โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง (MS)
* การบาดเจ็บที่ศีรษะ
* โรคหลอดเลือดสมอง
* โรคย้ำคิดย้ำทำ (OCD)

ERP ในงานวิจัย
--------------

ERP ใช้อย่างกว้างขวางในสาขาประสาทวิทยาศาสตร์ จิตวิทยาปริชาน (cognitive psychology) ประชานศาสตร์ และจิตสรีรวิทยา (psychophysiology)
นักจิตวิทยาเชิงทดลอง (experimental psychology) และนักประสาทวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบสิ่งเร้าหลายอย่างที่ก่อการตอบสนองของ ERP ที่เชื่อถือได้จากผู้ร่วมการทดลอง
เวลาการตอบสนองเช่นนี้เชื่อว่า เป็นค่าวัดระยะการสื่อสารหรือระยะแปลผลในสมอง
ในตัวอย่างกระดานหมากรุกที่กล่าวด้านบนในบุคคลปกติ การตอบสนองของเปลือกสมองส่วนการเห็นปฐมภูมิอยู่ที่ราว ๆ 50-70 มิลลิวินาที
นี่ดูเหมือนจะบ่งเวลาที่ใช้เพื่อถ่ายโอนตัวกระตุ้นทางตาคือแสงที่เข้ามาในตาให้เป็นกระแสประสาทแล้วส่งไปถึงเปลือกสมอง

อีกอย่างหนึ่ง การตอบสนองที่เรียกว่า P300 จะเกิดราว ๆ 300 วินาทีในการทดลองที่ให้ตัวกระตุ้นซ้ำ ๆ 
โดยขัดไม่ค่อยบ่อยด้วยตัวกระตุ้นที่ผิดไป (ซึ่งเรียกว่า oddball paradigm) ไม่ว่าตัวกระตุ้นจะเป็นทางไหน เช่น ทางตา ทางสัมผัส ทางหู ทางจมูก ทางการรู้รส เป็นต้น
เพราะนี่เป็นความไม่แปรเปลี่ยนโดยทั่วไปไม่ว่าจะมีตัวกระตุ้นเช่นไร จึงเข้าใจว่า องค์ประกอบ P300 สะท้อนการตอบสนองทางประชานในระดับการแปลผลที่สูงขึ้นต่อตัวกระตุ้นที่ไม่คาดหวังหรือที่เด่น (salient)
การตอบสนอง P300 ยังได้ศึกษาในเรื่องการตรวจหาข้อมูลและความจำในสมอง
เพราะ P300 คงเส้นคงวามากต่อตัวกระตุ้นใหม่ ๆ จึงสามารถสร้างตัวต่อประสานระหว่างสมองกับคอมพิวเตอร์อาศัยมันได้ 
เช่น เมื่อบุคคลมองที่ตัวอักษรที่ต้องการเป็นลำดับต่อ ๆ กันในเมทริกซ์ แล้วจัดให้แถวและสดมภ์ของเมทริกซ์กะพริบโดยสุ่ม การตอบสนองแบบ P300 จะเกิดเมื่อแถวหรือสดมภ์ซึ่งมีอักษรที่กำลังมองกะพริบ ซึ่งในที่สุดทำให้คอมพิวเตอร์ระบุอักษรที่ต้องการได้

องค์ประกอบ ERP อื่น ๆ ที่ใช้บ่อย ๆ ในงานวิจัยโดยเฉพาะในสาขาภาษาศาสตร์ประสาทวิทยารวมทั้ง ELAN, N400 และ P600/SPS

ดูเพิ่ม
-------

* Evoked potential
* Somatosensory evoked potential

อ้างอิง
-------

1. 1 2  Luck, Steven J. (2005). *An Introduction to the Event-Related Potential Technique*. The MIT Press. ISBN 978-0-262-12277-1.
2. ↑  Brown, Colin M; Peter Hagoort (1999). "The cognitive neuroscience of language". ใน Brown, Colin M; Hagoort, Peter (บ.ก.). *The Neurocognition of Language*. New York: Oxford University Press. p. 6.`{{cite book}}`: CS1 maint: multiple names: editors list (ลิงก์)
3. ↑  Walter, W. Grey; Cooper, R.; Aldridge, V. J.; McCallum, W. C.; Winter, A. L. (July 1964). "Contingent Negative Variation: An Electric Sign of Sensori-Motor Association and Expectancy in the Human Brain". *Nature*. **203** (4943): 380–384. Bibcode:1964Natur.203..380W. doi:10.1038/203380a0. PMID 14197376.
4. ↑  Sutton, S.; Braren, M.; Zubin, J.; John, E. R. (1965-11-26). "Evoked-Potential Correlates of Stimulus Uncertainty". *Science*. **150** (3700): 1187–1188. Bibcode:1965Sci...150.1187S. doi:10.1126/science.150.3700.1187. PMID 5852977.
5. ↑  Handy, T. C. (2005). *Event Related Potentials: A Methods Handbook*. Cambridge, Massachusetts: Bradford/MIT Press.`{{cite book}}`: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์) แม่แบบ:Pn
6. ↑  Coles, M. G. H.; Rugg, M. D. (1995). "Event-related brain potentials: An introduction". ใน Rugg, M. D.; Coles, M. G. H. (บ.ก.). *Electrophysiology of mind: Event-related brain potentials and cognition*. Oxford psychology series, No. 25. New York: Oxford University Press. pp. 1-26.
7. ↑  "ERP\_REJECT, rejection of outlier trials from ERP studies". Matlab File Exchange. สืบค้นเมื่อ 2011-12-30.
8. ↑  Luck, S.J.; Kappenman, E.S. บ.ก. (2012). *The Oxford Handbook of Event-Related Potential Components*. Oxford University Press. p. 664. ISBN 9780195374148.
9. ↑  For discussion of ERP component naming conventions see Luck, Steven (2005), *An Introduction to the Event-Related Potential Technique*, MIT Press, pp. 10-11.
10. ↑  Haider, Ali; Fazel-Rezai, Reza (2017). "Application of P300 Event-Related Potential in Brain-Computer Interface". *Event-Related Potentials and Evoked Potentials*. doi:10.5772/intechopen.69309. ISBN 978-953-51-3639-2.
11. ↑  Luck, Steven (2005). "Comparison with Behavioral Measures". *An Introduction to the Event-Related Potential Technique*. MIT Press. pp. 21-23.
12. ↑  
Johnstone, Stuart J.; Barry, Robert J.; Clarke, Adam R. (April 2013). "Ten years on: A follow-up review of ERP research in attention-deficit/hyperactivity disorder". *Clinical Neurophysiology*. **124** (4): 644–657. doi:10.1016/j.clinph.2012.09.006.
13. ↑  
Barry, Robert J; Johnstone, Stuart J; Clarke, Adam R (February 2003). "A review of electrophysiology in attention-deficit/hyperactivity disorder: II. Event-related potentials". *Clinical Neurophysiology*. **114** (2): 184–198. doi:10.1016/S1388-2457(02)00363-2.
14. ↑  Boutros, Nashaat; Torello, Michael W.; Burns, Elizabeth M.; Wu, Shu-Shieh; Nasrallah, Henry A. (June 1995). "Evoked potentials in subjects at risk for Alzheimer's Disease". *Psychiatry Research*. **57** (1): 57–63. doi:10.1016/0165-1781(95)02597-P.
15. ↑  S, Prabhakar; Syal, P; Srivastava, T (2000-07-01). "P300 in newly diagnosed non-dementing Parkinson's disease : effect of dopaminergic drugs". *Neurology India*. **48** (3): 239–42. PMID 11025627.
16. ↑  Boose, Martha A.; Cranford, Jerry L. (1996). "Auditory Event-Related Potentials in Multiple Sclerosis". *Otology & Neurotology*. **17** (1): 165–70. PMID 8694124.
17. ↑  Duncan, Connie C.; Kosmidis, Mary H.; Mirsky, Allan F. (2008-06-28). "Event-related potential assessment of information processing after closed head injury". *Psychophysiology*. **40** (1): 45–59. doi:10.1111/1469-8986.00006. PMID 12751803.
18. ↑  D'Arcy, Ryan C.N; Marchand, Yannick; Eskes, Gail A; Harrison, Edmund R; Phillips, Stephen J; Major, Alma; Connolly, John F (April 2003). "Electrophysiological assessment of language function following stroke". *Clinical Neurophysiology*. **114** (4): 662–672. doi:10.1016/S1388-2457(03)00007-5.
19. ↑  Hanna, Gregory L.; Carrasco, Melisa; Harbin, Shannon M.; Nienhuis, Jenna K.; LaRosa, Christina E.; Chen, Poyu; Fitzgerald, Kate D.; Gehring, William J. (September 2012). "Error-Related Negativity and Tic History in Pediatric Obsessive-Compulsive Disorder". *Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry*. **51** (9): 902–910. doi:10.1016/j.jaac.2012.06.019. PMC 3427894. PMID 22917203.
20. ↑  McCormick, Brian (2006). "Your Thoughts May Deceive You: The Constitutional Implications of Brain Fingerprinting Technology and How It May Be Used to Secure Our Skies". *Law & Psychology Review*. **30**: 171–84.
21. ↑  Farwell, L.A.; Donchin, E. (December 1988). "Talking off the top of your head: toward a mental prosthesis utilizing event-related brain potentials". *Electroencephalography and Clinical Neurophysiology*. **70** (6): 510–23. doi:10.1016/0013-4694(88)90149-6. PMID 2461285.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* Steven J. Luck: *An Introduction to the Event-Related Potential Technique, Second edition เก็บถาวร 2018-03-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน*. Cambridge, Massachusetts: The MIT Press, 2014. ISBN 9780262525855.
* Todd C. Handy: *Event-Related Potentials : A Methods Handbook*. Cambridge, Massachusetts: The MIT Press (B&T), 2004.
* Luck, S.J. and Kappenman, E.S. ed. (2012). The Oxford Handbook of Event-Related Potential Components. Oxford University Press. pp. 664. ISBN 9780195374148.
* Fabiani, Monica; Gratton, Gabriele; Federmeier, Kara D. (2007). "Event-Related Brain Potentials: Methods, Theory, and Applications". ใน Cacioppo, John T.; Tassinary, Louis G.; Berntson, Gary G. (บ.ก.). *Handbook of Psychophysiology* (3rd ed.). Cambridge: Cambridge University. pp. 85–119. ISBN 978-0-521-84471-0.
* Polich, John; Corey-Bloom, Jody (2005-12-01). "Alzheimers Disease and P300: Review and Evaluation of Task and Modality". *Current Alzheimer Research*. **2** (5): 515–25. doi:10.2174/156720505774932214. PMID 16375655.
* Zani A. & Proverbio A.M. (2003) *Cognitive Electrophysiology of Mind and Brain*. Academic Press/Elsvier.
* Kropotov J. (2009)" Quantitative EEG, Event-Related Potentials and Neurotherapy" Academic Press/Elsvier.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

* - ERP Summer School 2017 was held in The School of Psychology, Bangor University from 25-30 June 2017
* EEGLAB Toolbox - A freely available, open-source, Matlab toolbox for processing and analyzing EEG data
* ERPLAB Toolbox - A freely available, open-source, Matlab toolbox for processing and analyzing ERP data
* The ERP Boot Camp เก็บถาวร 2016-11-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - A series of training workshops for ERP researchers led by Steve Luck and Emily Kappenman
* Virtual ERP Boot Camp - A blog with information, announcements, and tips about ERP methodology