จิตรกรรมฝาผนังเรื่องรามเกียรติ์บนผนังวัดพระศรีรัตนศาสดาราม กรุงเทพมหานคร
**รามเกียรติ์** เป็นวรรณกรรมที่มีเค้าโครงมาจากเรื่องรามายณะซึ่งเป็นนิทานที่แพร่หลายอยู่ทั่วไปในภูมิภาคเอเชียใต้ ต่อมาอารยธรรมอินเดียได้แพร่สู่ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พ่อค้าชาวอินเดียได้นำวัฒนธรรมและศาสนามาด้วย ทำให้รามายณะแพร่หลายไปทั่วภูมิภาค กลายเป็นนิทานที่รู้จักกันเป็นอย่างดี และได้ปรับเปลี่ยนเนื้อหาให้สอดคล้องกับวัฒนธรรมของประเทศนั้นจนกลายเป็นวรรณคดีประจำชาติไป ดังปรากฏในหลายชาติ เช่น ไทย ลาว พม่า กัมพูชา มาเลเซีย อินโดนีเซีย ล้วนมีวรรณคดีเรื่องรามเกียรติ์เป็นวรรณคดีประจำชาติทั้งสิ้น

"รามเกียรติ์" มีเค้าโครงจากวรรณคดีอินเดียคือมหากาพย์รามายณะที่ ฤๅษีวาลมีกิ ชาวอินเดีย แต่งขึ้นเป็นภาษาสันสกฤต เมื่อประมาณ 2,400 ปีเศษ เชื่อว่าน่าจะเป็นที่รู้จักในหมู่ชาวไทยมาตั้งแต่สมัยโบราณ จากอิทธิพลของศาสนาพราหมณ์ฮินดู

รามเกียรติ์ในประเทศไทย
----------------------

สำหรับเรื่องรามเกียรติ์ของไทยนั้น มีมาตั้งแต่สมัยอยุธยา ในสมัยกรุงธนบุรี

สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีได้ทรงพระราชนิพนธ์สำหรับให้ละครหลวงเล่น ปัจจุบันมีอยู่ไม่ครบ ต่อมาในสมัยรัตนโกสินทร์รัชกาลที่ 1 ได้ทรงพระราชนิพนธ์ขึ้นเพื่อรวบรวมเรื่องรามเกียรติ์ ซึ่งมีมาแต่เดิมให้ครบถ้วนสมบูรณ์ตั้งแต่ต้นจนจบ

รามเกียรติ์ไทย มีต้นตอจากรามเกียรติ์เขมร (รามเกียรติ์เป็นคำที่ไทยยืมจากเขมรซึ่งเขียนว่ารามเกรฺติ์ (อ่าน เรียม-เกร์) ส่วนรามเกียรติ์เขมรรับมาอีกทอดหนึ่งจากรามายณะฉบับทมิฬของอินเดียใต้ ซึ่งเป็นเรื่องเล่าสู่กันฟังของชาวบ้าน แต่ไม่ใช่รามายณะฉบับที่นับถือเป็นคัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์ [จากหนังสือ**อุปกรณ์รามเกียรติ์** ของ เสฐียรโกเศศ (พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ.2495) สำนักพิมพ์ศยาม พิมพ์ครั้งที่สาม พ.ศ.2550 หน้า 85-89]

โดยสรุปแล้ว รามเกียรติ์ไทยไม่ได้รับโดยตรงจากรามายณะฉบับวาลมิกิจากอินเดียเหนือ ตามข้อมูลกระแสหลักของทางการไทยใช้ในการเรียนการสอนทั่วประเทศไทยจนถึงทุกวันนี้

แต่หลักฐานหลายด้านจากอินเดียบ่งชัดว่ารามเกียรติ์ไทยมีต้นตอจากรามายณะฉบับ "ทมิฬ" อินเดียใต้ แต่ผ่านกัมพูชา เรื่องนี้เป็นที่รับรู้ในหมู่นักค้นคว้าสมัยก่อน และนักวิชาการบางคนสมัยปัจจุบันซึ่งรวมแล้วมีไม่มากนัก นอกจากนั้นทางการในระบบการศึกษาไทยยังใช้ข้อมูลชุดเดิมและกีดกันข้อมูลใหม่

1. มหากาพย์รามายณะของฤๅษีวาลมิกิ ซึ่งอยู่อินเดียเหนือ เป็นรากเหง้าดั้งเดิมที่รับรู้แพร่หลายทั่วโลก

2. "ทมิฬ" อินเดียใต้ รับมหากาพย์รามายณะของวาลมิกิไปแต่งเติมตามความเชื่อของคนอินเดียใต้ (ซึ่งต่างจากอินเดียเหนือ) โดยกวีชาวทมิฬด้วยการเพิ่มประเพณีสีสันสนุกสนานโลดโผนตามคติทมิฬ

3. บ้านเมืองในอุษาคเนย์โบราณใกล้ชิดวัฒนธรรม "ทมิฬ" อินเดียใต้ ผ่านการค้าระยะไกลทางทะเลสมุทรกับสุวรรณภูมิ จึงรับรามายณะฉบับ "ทมิฬ" อินเดียใต้คล้ายคลึงกัน แล้วต่างดัดแปลงแต่งเติมตัดต่อตามต้องการของท้องถิ่นตน พร้อมกันนั้นมีการแลกเปลี่ยนกันเองด้วย รามเกียรติ์ไทยก็มีที่มาอย่างเดียวกับบ้านเมืองอุษาคเนย์อื่นๆ คือ มีต้นตอจาก "ทมิฬ" อินเดียใต้ โดยเข้าถึงกัมพูชาก่อน แล้วตกทอดถึงไทยในสมัยหลัง

มีสิ่งบ่งชี้ว่ารามเกียรติ์ของไทยเกี่ยวข้องกับรามายณะฉบับอินเดียใต้ ดังเห็นจากชื่อตัวละคร, ชื่อสถานที่ และเรื่องราวเฉพาะบางตอนในรามเกียรติ์ของไทย ที่ต่างไปจากรามายณะฉบับวาลมิกิ (จากบทความเรื่อง Thai Rãmakien : Its Close Link with South India by Chirapat Prapandvidya พิมพ์ในหนังสือ **65 ปีโบราณคดี** โดยสมาคมนักศึกษาเก่าคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ.2564 หน้า 31-74 แปลเก็บความและอธิบายความเพิ่มเติมโดย ศิริพจน์ เหล่ามานะเจริญ พิมพ์ใน**มติชน** ฉบับวันพฤหัสบดีที่ 26 สิงหาคม 2564 หน้า 13)

1. รามเกียรติ์ของไทย พระราชนิพนธ์ในแผ่นดิน ร.1 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ คงโครงเรื่องเดิมของรามายณะฉบับวาลมิกิเอาไว้ แต่มีรายละเอียดแตกต่างออกไปมากมาย

2. ยกย่องพระศิวะเป็นเทพสูงสุด แสดงให้เห็นว่ารามเกียรติ์ของไทยมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับอินเดียใต้ที่นับถือพระศิวะในฐานะเดียวกันนี้มาอย่างยาวนานจวบจนกระทั่งปัจจุบัน

3. หนุมานในรามเกียรติ์ของไทยเกิดจากน้ำกามของพระศิวะที่ฤๅษี 7 ตนรวบรวมจากยอดใบไม้, การมีตรีเป็นอาวุธ, มีขนสีขาว แสดงให้เห็นถึงความเอนเอียงไปทางศาสนาพราหมณ์-ฮินดู แบบไศวนิกาย ในอินเดียใต้

4. ชื่อตัวละครและสถานที่ในรามเกียรติ์ของไทย มีลักษณะใกล้เคียงกับภาษาทมิฬ ในอินเดียใต้

5. รายละเอียดต่างๆ ในรามเกียรติ์ของไทย แสดงให้เห็นว่าถูกสร้างขึ้นจากคำถ่ายทอดของผู้มีถิ่นกำเนิดหรือสืบทอดเชื้อสายมาจากอินเดียใต้ สอดคล้องกับกลุ่มพราหมณ์ในไทยที่มีถิ่นกำเนิดมาจากทางตอนใต้ของอินเดีย

พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยได้ทรงพระราชนิพนธ์บทละครเรื่องรามเกียรติ์ เพื่อให้ละครหลวงเล่น โดยได้ทรงเลือกมาเป็นตอนๆ ในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชนิพนธ์บทละครเรื่องรามเกียรติ์ โดยใช้ฉบับของอินเดีย (รามายณะ) มาพระราชนิพนธ์ ใช้ชื่อว่า "บ่อเกิดรามเกียรติ์"

ดูเพิ่ม
-------

* เรียมเกร์
* รามาวตาร
* โขน
* รายชื่อตัวละครในรามเกียรติ์

อ้างอิง
-------

1. ↑  รามเกียรติ์ไทย เพื่อความจงรักภักดี | สุจิตต์ วงษ์เทศ

หนังสืออ่านเพิ่ม
----------------

* Thai Ramayana (abridged) as written by King Rama I, ISBN 974-7390-18-3
* The story of Ramakian - From the Mural Paintings along the Galleries of the Temple of the Emerald Buddha, ISBN 974-7588-35-8

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------


วิกิพจนานุกรม มีความหมายของคำว่า ***รามเกียรติ์***

* เนื้อเรื่องตอน หนุมานเข้ากรุงลงกา เก็บถาวร 2009-08-14 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน แปลเป็นภาษาอังกฤษโดย Dr. Theodora H. Bofman (อังกฤษ)
* ดู รายชื่อตัวละครในรามเกียรติ์ หากท่านต้องการทราบถึงตัวละครในรามเกียรติ์

| * ด
* ค
* ก
รามเกียรติ์ |
| --- |
| เค้าโครงต้นฉบับจากมหากาพย์รามายณะ |
| ฉบับ | 
* ฉบับบทละครพระราชนิพนธ์
* ฉบับบทพากย์กรุงเก่า
* จิตรกรรมฝาผนัง
* ฉบับการ์ตูน

 |
| ตัวละคร | 

|  |  |
| --- | --- |
| มเหศวรพงศ์ | 
* พระอิศวร
* พระอุมา
* พระขันทกุมาร
* พระพิฆเนศวร
* พระวิษณุ
* พระลักษมี
* พระมเหศวรี
* พระพรหม
* พระสุรัสวดี
* พระอินทร์
* พระนางสุจิตรา
* พระนางสุชาดา
* พระนางสุธรรมา
* พระนางสุนันทา
* พระจิตตุบท
* พระจิตตุบาท
* พระจิตตุราช
* พระจิตตุเสน
* พระอรชุน
* พระมาตุลี
* พระเวสสุญาณ
* พระวิศณุกรรม
* นางพระมณีเมขลา
* พระอาทิตย์
* พระจันทร์
* พระอังคาร
* พระพุธ
* พระพฤหัสบดี
* พระศุกร์
* พระเสาร์
* พระราหู
* พระเกตุ
* พระวายุ
* พระกาล
* พระพนัสบดี
* พระสมุทร
* พระอัคนี
* พระหิมพานต์
* พระพิรุณ
* พระมหาชัย
* พระธตรฐ
* พระวิรุฬหก
* พระวิรูปักษ์
* พระเวสสวัณ
* นางรัมภา
* นางอรุณวดี
* พระปัญจสีขร
* พระปรคนธรรพ
* พระยม

 |
| พงศ์นารายณ์ | 
* ท้าวอโนมาตัน
* นางมณีเกสร
* ท้าวอัชบาล
* นางเทพอัปสร
* ท้าวทศรถ
* นางเกาสุริยา
* นางไกยเกษี
* นางสมุทรชา
* พระราม
* พระพรต
* พระลักษมณ์
* พระสัตรุต
* นางสีดา
* พระมงกุฏ
* พระลบ
* สุมันตัน
* ท้าวโรมพัต
* นางอรุณวดี
* นางไกยเกษ
* นางประไภวดี
* ท้าวชนกจักรวรรดิ์
* ท้าวสุทรรศน์
* พระฤๅษีโคดม

 |
| พรหมพงศ์และอสุรพงศ์ | 
* พระสหบดี
* พระจัตุรพักตร์
* นางมลิกา
* ท้าวมาลีวราช
* ท้าวสหมลิวัน
* ท้าวลัสเตียน
* นางศรีสุนันทา
* นางจิตรมาลี
* นางสุวรรณมาลัย
* นางวรประไภ
* นางรัชฎา
* กุเปรัน
* ทัพนาสูร
* อัศธาดา
* มารัน
* ทศกัณฐ์
* กุมภกรรณ
* พิเภก
* ขร
* ทูต
* ตรีเศียร
* นางสำมนักขา
* นางมณโฑ
* นางกาลอัคคีนาคราช
* อินทรชิต
* ทศพิน
* บรรลัยกัลป์
* สหัสกุมาร
* สิบรถ
* นางสุพรรณมัจฉา
* ทศคีรีวัน
* ทศคีรีธร
* นางจันทวดี
* นางคันธมาลี
* นางตรีชฎา
* นางรัชฎาสูร
* นางสุวรรณกันยุมา
* นางเบญกาย
* มังกรกัณฐ์
* แสงอาทิตย์
* วิรุณจำบัง
* ตรีเมฆ
* กุมภกาศ
* อดูล
* วรณีสูร
* ยามลิวัน
* กันยุเวก
* วิรุณมุข
* กากนาสูร
* สวาหุ
* มารีศ
* เจษฎา
* ชิวหา
* นนยวิก
* วายุเวก
* มโหทร
* เปาวนาสูร
* การุณราช
* กาลสูร
* นนทจิตร
* นนทไพรี
* นนทยักษ์
* นนทสูร
* พัทกาวี
* ภานุราช
* มหากาย
* อิทธิกาย
* รณศักดิ์
* รณสิทธิ์
* โรมจักร
* เวรัมภ
* ศุกสารณ์
* ไวยวาสูร
* สุขาจาร
* อสูรกำปั่น
* กุมภาสุร
* ฤทธิกัน
* สารัณทูต
* วิชุดา
* วายุพักตร์
* นางอากาศตะไล
* ผีเสื้อสมุทร
* ท้าวจักรวรรดิ
* นางวัชนีสูร
* สุริยาภพ
* บรรลัยจักร
* นนยุพักตร์
* รัตนมาลี
* นางนนทการ
* มารกบิล
* เมฆสูร
* วิษณุราช
* วรไกรสูร
* สุพินสัน
* อสุรพัตร
* ราหู
* มัฆวาน
* มหายมยักษ์
* นางจันทรประภาศรี
* นางพิรากวน
* ไมยราพณ์
* ไวยวิก
* จิตรกูฏ
* จิตรไพรี
* ตรีพัท
* เมฆนาท
* รามสูร
* ปโรต
* พระพิราพ
* เหรันต์
* หิรันตยักษ์
* ปทูตทันต์
* อสุรพักตร์
* นนทุก
* ปักหลั่น
* กุมพล
* กุมภัณฑ์นุราช
* นางบุษมาลี
* นางวานริน
* นางเสาวรี
* นางสุวรรณมาลี
* อัศมุขี
* ตรีบุรัม
* อนุราช
* รัตนา
* ทินสูร
* กุเวรนุราช
* ตรีปักกัน
* กาลวิก
* กาลจักร
* คนธรรพ์นุราช
* จันทา
* วิรุณพัท
* อสูรวายุภักษ์
* วิรุฬหก
* จักรวรรดิ
* สัตลุง
* ไพจิตราสูร
* สัทธาสูร
* อัศกรรณมาลาสูร
* มหาบาลเทพาสูร
* มูลพลัม
* สหัสเดชะ
* ไวยตาล

 |
| วานรพงศ์ | 
* ชามพูวราช
* พาลี
* สุครีพ
* ชมพูพาน
* หนุมาน
* องคต
* มัจฉานุ
* อสุรผัด
* ท้าวมหาชมพู
* นิลพัท
* นิลนนท์
* เกยูร
* โกมุท
* ไชยามพวาน
* มาลุนทเกสร
* วิมล
* ไวยบุตร
* สัตพลี
* สุรกานต์
* สุรเสน
* นิลขัน
* นิลปานัน
* นิลปาสัน
* นิลราช
* นิลเอก
* วิสันตราวี
* กุมิตัน
* เกสรทมาลา
* มายูร
* ญาณรสคนธ์
* ทวิพัท
* ปิงคลา
* มหัทวิกัน
* วาหุโรม
* อุสุภศรราม
* มากัญจวิก
* โชติมุข
* นิลเกศี

 |
| ฤาษีและคนธรรพ์ | 
* ฤๅษีอจนคาวี
* ฤๅษียุทธอักขระ
* ฤๅษีทะหะ
* ฤๅษียาคะ
* ฤๅษีสุทรรศน์
* ฤๅษีสุไข
* ฤๅษีอังคตะ
* ฤๅษีสรภังค์
* ฤๅษีโรมสิงห์
* ฤๅษีวตันตะ
* ฤๅษีวชิร
* ฤๅษีวิสุทธิ
* ฤๅษีโคดม
* ฤๅษีสุธามันตัน
* ฤๅษีอังคต
* ฤๅษีนารท
* ฤๅษีโคบุตร
* ฤๅษีกาล
* ฤๅษีกไลโกฏ
* ฤๅษีภารัทวาช
* ฤๅษีวัชอัคคี
* ฤๅษีวสิษฐ์
* ฤๅษีสวามิตร
* ฤๅษีสุเมธ
* ฤๅษีอมรเรศ
* ฤๅษีปรเมศ
* ฤๅษีทิศไพ
* ฤๅษีคาวิน
* ฤๅษีสุขวัฒน
* ฤๅษีโควินท์
* ฤๅษีวัชมฤค
* ฤๅษีชฎิล
* ฤๅษีสุธรรม
* ฤๅษีสิทธิโคดม
* ประโคนธรรพ

 |

 |