สถาปัตยกรรม
-----------

สถาปัตยกรรมในสมัยกรุงธนบุรีนั้น สมเด็จพระเจ้าตากสินรับสั่งให้มีการก่อสร้างจำนวนไม่น้อย เพราะต้องฟื้นฟูบ้านเมืองในช่วงสงครามให้กลับมาโดยเร็ว และเพื่อเป็นการเสริมสร้างบารมีและเป็นหน้าประวัติศาสตร์ด้านสถาปัตยกรรมในยุคสมัยของพระองค์ จึงมีการก่อสร้างสถาปัตยกรรมเป็นจำนวนมาก เช่น กำแพงพระนคร ป้อมปราการ พระราชวัง พระอารามต่าง ๆ สถาปัตยกรรมส่วนมากที่กล่าวมาล้วนสืบทอดมาจากสมัยกรุงศรีอยุธยาทั้งสิ้น เพราะเป็นช่วงเวลาที่คาบเกี่ยวกัน ส่วนต่าง ๆ เช่น ฐานอาคารและรูปทรงอาคารจะไม่แตกต่างจากกรุงศรีอยุธยามากนัก

สถาปัตยกรรมสมัยกรุงธนบุรีมักจะมีการบูรณะซ่อมแซมบูรณะ ไม่ว่าจะเป็นในยุคสมัยของสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีเอง หรือยุคสมัยต่อ ๆ มา ทำให้ไม่ค่อยเหลือเค้าโครงเดิม แต่ก็ยังมีสถาปัตยกรรมบางแห่งที่บูรณะแล้วยังปรากฏเค้าโครงเดิม เช่น ป้อมวิชัยประสิทธิ์ กำแพงพระราชวังเดิม พระตำหนักท้องพระโรงและพระตำหนักเก๋งคู่ในท้องพระโรงเดิม สร้างขึ้นในราวปี พ.ศ. 2310 ท้องพระโรงเป็นสถาปัตยกรรมแบบอยุธยาแต่ไม่มียอดปราสาท เดิมเป็นอาคารไม้ แต่สันนิษฐานว่ามีการบูรณะให้เป็นอาคารปูนในสมัยที่พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวประทับอยู่ในพระราชวังเดิม ส่วนวัดวาอาราม ที่ยังมีเค้าโครงเดิม ได้แก่ พระอุโบสถและพระวิหารน้อย วัดอรุณราชวราราม พระอุโบสถและพระวิหารเดิมวัดราชคฤห์ พระอุโบสถเดิมวัดอินทาราม ตำหนักแดงวัดระฆังโฆสิตาราม และพระอุโบสถวัดหงส์รัตนาราม

แผนผังการสร้างพระราชวังและวัดยังคงมีการรักษาขนบแบบกรุงศรีตอนปลาย มีอาคารขนาดไม่ใหญ่มาก สัดส่วนอาคารแคบยาว หน้าจั่วมีแบบมุขลดและแบบพรมพักตร์ หน้าบันทำเป็น 2 ชั้น ชั้นบนมีลวดลาย ชั้นล่างของหน้าบันมักฉาบเรียบและนิยมเจาะร่องหน้าต่าง 2 ช่อง ซึ่งได้แบบจากสมัยกรุงศรีอยุธยา

ประติมากรรม
-----------

มีการพบพระพุทธรูปสมัยกรุงธนบุรีอย่างน้อย 2 องค์ ในด้านรูปแบบยังไม่ปรากฏเอกลักษณ์ชัดเจน แต่เริ่มมีการสร้างพระพุทธรูปแทนตน โดยเปรียบเทียบส่วนที่เหมือนจากพุทธลักษณะ ส่วนเทคนิคยังคงใช้การหล่อสัมฤทธิ์เช่นสมัยกรุงศรีอยุธยา

จิตรกรรม
--------

จิตรกรรมพระพุทธศาสนา มุ่งสอนประชาชนให้เข้าใจพระพุทธศาสนาจากเรื่องไตรภูมิ กล้าตีความโดยใช้สัญลักษณ์เพื่อถ่ายทอดเนื้อหา รูปแบบการใช้สี มีการใช้สีมากกว่าสมัยกรุงศรีอยุธยา มักใช้สีแดงเป็นหลัก บางครั้งยังพบการไล่น้ำหนักสี ลักษณะรูปแบบในงานถ่ายทอดอารมณ์ ความรู้สึกที่ดูเข้มแข็ง ชัดเจน จริงจัง แม้ว่าจะได้รับอิทธิพลจากกรุงศรีอยุธยาตอนปลายและอิทธิพลของต่างชาติแต่ความอ่อนช้อยของเส้นและรูปแบบปรากฏให้เห็น จิตรกรรมในสมัยกรุงธนบุรีที่หลงเหลือมายังปัจจุบัน คือ ตำราภาพไตรภูมิ (ฉบับหลวง) ซึ่งเก็บรักษาไว้ที่หอสมุดแห่งชาติ

ศิลปะประยุกต์และประณีตศิลป์
---------------------------

เครื่องเบญจรงค์สมัยกรุงธนบุรียังคงมีลวดลายแบบเดิม เช่น กระหนก เทพพนม นรสิงห์ นิยมชามทรงบัว การเคลือบภายในนิยมเคลือบขาวแทนสีเขียว ส่วนการผูกลายนั้นเป็นแบบเดียวกับกรุงศรีอยุธยา แต่ไม่สะบัดพลิ้วเท่ากับของเดิม รูปแบบลวดลายเริ่มมีการประดิษฐ์ให้ห่างจากความจริง นิยมลวดลายเครือเถากระหนกแทรกและนิยมการเขียนลายแบบลดรูป ถือได้ว่าครั้งกรุงธนบุรี กรมช่างสิบหมู่มีความเจริญรุ่งเรือง งานประณีตศิลป์ชิ้นสำคัญสมัยนี้ ได้แก่ ตู้พระไตรปิฎกลายรดน้ำ 4 ตู้ ในหอวชิรญาณ ซึ่งได้มาจากวัดราชบูรณะ วัดจันทาราม และวัดระฆังโฆสิตาราม

อ้างอิง
-------

1. ↑  ""พระราชวังเดิม" วังกรุงธนบุรี ที่ประทับกษัตริย์-เจ้านาย 2 ราชธานี". ประชาชาติธุรกิจ.
2. ↑  "สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชกับศิลปกรรมสมัยกรุงธนบุรี". มหาวิทยาลัยราชภัฎพิบูลสงคราม. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-06-06. สืบค้นเมื่อ 2021-06-06.
3. 1 2 3  "นิทรรศการดิจิทัลศิลปกรรมกรุงธนบุรี".

| * ด
* ค
* ก
ศิลปะไทย |
| --- |
| ยุคสมัย | 

|  |
| --- |
| 
* ทวารวดี
* ลพบุรี
* ศรีวิชัย
* หริภุญชัย
* อู่ทอง
* สุโขทัย
* ล้านนา
* อยุธยา
* ธนบุรี
* รัตนโกสินทร์
	+ ร่วมสมัย

 |
| ที่เกี่ยวข้อง | 
* ขอม
* ล้านช้าง

 |

 |
| ประเภท | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ทัศนศิลป์ | 

|  |  |
| --- | --- |
| จิตรกรรม | 
* แบบประเพณี
* แบบร่วมสมัย

 |
| ประติมากรรม | 
* นูนต่ำ
* นูนสูง
* ลอยตัว

 |
| สถาปัตยกรรม | 
* แบบประเพณี
* รัตนโกสินทร์
	+ แบบพระราชนิยม
	+ แบบคณะราษฎร
	+ แบบประยุกต์
	+ สมัยใหม่

 |
| ประณีตศิลป์ | 
* งานแกะสลัก
* ศิลปะผ้าทอ
* ศิลปะปูนปั้น
* ฯลฯ

 |

 |
| ศิลปะการแสดง | 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ดนตรี | 

|  |
| --- |
| 
* วงดนตรีไทย
	+ วงปี่พาทย์
	+ วงเครื่องสาย
	+ วงมโหรี
* วงดนตรีพื้นบ้าน
	+ วงสะล้อ ซอ ซึง
	+ วงโปงลาง
* เครื่องดนตรีไทย

 |
| เพลง | 
* เพลงไทยเดิม
* เพลงไทยสากล
	+ ลูกกรุง
	+ ลูกทุ่ง
	+ เพื่อชีวิต
	+ โฟล์กซองคำเมือง
	+ สตริง
	+ ร็อก
	+ ฮิปฮอป
	+ ฯลฯ
* เพลงพื้นเมือง

 |

 |
| นาฏศิลป์ | 
* รำ
* ระบำ
	+ ฟ้อน
	+ เซิ้ง
* ละคร
	+ ละครรำ
	+ ละครร้อง
* มหรสพ

 |
| ภาพยนตร์และละคร | 
* ภาพยนตร์
* ละครโทรทัศน์
* ละครเวที

 |

 |
| วรรณศิลป์ | 
* วรรณคดี
* วรรณกรรม

 |

 |
| อื่น ๆ | 
* ศิลปินแห่งชาติ
	+ รายชื่อ
* กรมศิลปากร

 |