สำหรับยุทธการที่เคียฟครั้งที่สอง ดูที่ ยุทธการที่เคียฟ (ค.ศ. 1943)

| * ด
* ค
* ก
แนวรบด้านตะวันออก |
| --- |
| 
**ค.ศ. 1941**
* *บาร์บารอสซา*
	+ แบรสต์
	+ เบียวิสตอค–มินสค์
	+ ระไซนี
	+ โบรดี
	+ เบสซาราเบีย
	+ ภัยพิบัติทาลลินน์
	+ เลนินกราด
	+ สโมเลนสค์ครั้งที่ 1
	+ ฮาร์คอฟครั้งที่ 1
	+ อูมัญ
	+ โอเดสซา
	+ เคียฟครั้งที่ 1
	+ เซวัสโตปอล
	+ รอสตอฟ
	+ มอสโก
* เคียร์ช
* ฟินแลนด์

**ค.ศ. 1942**
* ลูย์บัน
* รเจฟ
* โทโรเปตส์และฮอล์ม
* เดเมียนสค์
* ฮอล์มพ็อกเกต
* เวลีคีเยลูคี
* รเจฟ ฤดูร้อน 1942
* ฮาร์คอฟครั้งที่ 2
* *สีน้ำเงิน*
* คอเคซัส
* สตาลินกราด
	+ *ยูเรนัส*
	+ *มาร์ส*
	+ *พายุฤดูหนาว*
	+ *ลิตเติลแซเทิร์น*

**ค.ศ. 1943**
* *ไทดัลเวฟ*
* ฮาร์คอฟครั้งที่ 3
* คูสค์
* ฮาร์คอฟครั้งที่ 4
* สโมเลนสค์ครั้งที่ 2
* นีเปอร์ตอนล่าง
* เคียฟครั้งที่ 2

**ค.ศ. 1944**
* นีเปอร์และคาร์เพเทียน
* เลนินกราดและนอฟโกรอด
* คอร์ซุน-เชฟเชนคอฟสกี
* นาร์วา
* หย่อมฮูเบอ
* ไครเมีย
* ยาช–คีชีเนฟ
* คาเรเลีย
* *บากราติออน*
* ลวอฟและซานโดเมียร์ซ
* *ดอพเพลคอพฟ์*
* ยาช–คีชีเนฟครั้งที่ 2
* บอลติก
* ริกา
* ทาลลินน์
* มูนซุนด์
* เมเมล
* แดแบร็ตแซ็น
* ช่องดูกลา
* เบลเกรด
* เพ็ตซาโมและคิร์เคเนส
* เคอร์ลันด์
* ฮังการี
	+ บูดาเปสต์

**ค.ศ. 1945**
* วิสตูลาและโอเดอร์
* พอซนาน
* ปรัสเซียตะวันออก
* เคอนิชส์แบร์ค
* ไฮลีเกนไบล์
* ซัมลันด์
* พอเมอเรเนียตะวันออก
* คอลเบิร์ก
* *โซลสติส*
* ไซลีเซีย
* เบรสเลา
* ทะเลสาบบอลอโตน
* เวียนนา
* ที่ราบสูงซีโลว์
* ฮัลเบอ
* เบอร์ลิน
* เชโกสโลวาเกีย

**การสงครามทางเรือ:**
* ทะเลบอลติก
* ทะเลดำ
* มหาสมุทรอาร์กติก

 |

**ยุทธการเคียฟครั้งที่หนึ่ง** เป็นยุทธการที่เป็นการปิดล้อมทหารโซเวียตขนาดใหญ่โดยเยอรมันในแถบรอบเมืองเคียฟในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ซึ่งการล้อมนี้ถือว่ายาวที่สุดในประวัติศาสตร์การรบ (จากจำนวนทหาร) ปฏิบัติการเริ่มต้นตั้งแต่ 7 สิงหาคม ถึง 26 กันยายน ค.ศ. 1941 เป็นส่วนหนึ่งของปฏิบัติการบาร์บารอสซาในช่วงที่ฝ่ายอักษะบุกสหภาพโซเวียต ในประวัติศาสตร์การทหารของโซเวียต มันถูกเรียกว่า **ปฏิบัติการป้องกันเชิงกลยุทธ์เคียฟ** และวันเวลาในการรบค่อนข้างจะแตกต่าง คือ ตั้งแต่วันที่ 7 กรกฎาคม ถึง 26 กันยายน ค.ศ. 1941

เกือบทั้งหมดของกองพลตะวันตกเฉียงใต้ ของ กองทัพแดง ถูกล้อม อย่างไรก็ตามการล้อมเคียฟก็ไม่สมบูรณ์และทหารโซเวียตบางส่วนสามารถหลบหนีไปได้หลังจากที่เยอรมันทำการรุกโอบล้อมในทางตะวันออกของเมือง รวมไปถึงฐานทัพใหญ่ของ จอมพลเซมิออน บูดิออนนืย, จอมพลเซมิออน ตีโมเชนโค และ ผู้ตรวจการทางการเมืองนีกีตา ครุชชอฟ ผู้บังคับบัญชาแห่งกองพลตะวันตกเฉียงใต้มิคาอิล เคอโพโนสซึ่งติดกับดักหลังแนวเยอรมันและถูกสังหารในระหว่างการต่อสู้

ความพ่ายแพ้ครั้งใหญ่ของกองทัพแดงในครั้งนี้โดยมีทหารถูกล้อมถึง 452,700 คน, ปืนใหญ่และปืนครก 2,642 กระบอก และรถถัง 64 คัน และมีทหารเพียง 15,000 คนที่สามารถหลุดรอดจากวงล้อม ในวันที่ 2 ตุลาคม กองพลตะวันตกเฉียงใต้สูญเสียรวมทั้งหมด 700,544 คน รวมถึงทหารที่เสียชีวิตถูกจับหรือสูญหาย 616,304 คน ในช่วงการรบ

ก่อนการรบ
---------

หลังจากการรุกอย่างรวดเร็วของกองทัพกลุ่มกลาง มุ่งไปสู่การทำลายส่วนกลางของ แนวรบด้านตะวันออก โดยโจมตีจุดยุทธศาสตร์สำคัญ ร่วมกับ กองทัพกลุ่มใต้ ในช่วงปลายเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1941 ทหารโซเวียตก็ถูกแบ่งออกเป็นสองส่วน จุดยุทธศาสตร์สำคัญเกือบทั้งหมดของกองพลตะวันตกเฉียงใต้ ในรอบเมืองเคียฟ  ซึ่งกำลังขาดแคลนยานเกราะและรถถัง

ในวันที่ 3 สิงหาคม ฮิตเลอร์ออกคำสั่งให้หยุดการรุกสู่มอสโกเป็นการชั่วคราวและสั่งให้เคลื่อนทัพลงใต้และโจมตีเคียฟในยูเครน อย่างไรก็ตามในวันที่ 12 สิงหาคม ค.ศ. 1941 คำสั่งส่งกำลังเสริมครั้งที่ 34 ก็ถูกดำเนินการแต่ก็ถูกต่อต้านโดยนายทหารภาคสนามบางส่วน แต่ฮิตเลอร์ก็มีความมั่นใจและเชื่อว่าจะสามารถทำลายจุดยุทธศาสตร์สำคัญของทหารโซเวียตได้ในทางด้านปีกขวาของกองทัพกลุ่มกลาง ในแถบรอบเมืองเคียฟ ก่อนจะทำการรุกสู่มอสโก และมีจอมพลที่ต่อต้านคือฟรันซ์ ฮัลเดอร์, เฟดอร์ ฟอน บอค, ไฮนซ์ กูเดเรียน ว่าควรรุกสู่มอสโกต่อไปแต่ฮิตเลอร์ไม่ฟังและสั่งให้ กลุ่มพันเซอร์ที่สอง และ กลุ่มพันเซอร์ที่สาม ของกองทัพกลุ่มกลาง ได้ถูกปรับเปลี่ยนให้ได้รับคำสั่งช่วยเหลือกองทัพกลุ่มเหนือ และ กองทัพกลุ่มใต้ ตามลำดับก่อนที่จะกลับมาอยู่กองทัพกลุ่มกลางร่วมกับกลุ่มพันเซอร์ที่สี่ ของกองทัพกลุ่มเหนือ ครั้งหนึ่งจุดประสงค์ของแม่ทัพกองทัพกลุ่มกลางเคยประสบความสำเร็จในการที่มีกลุ่มพันเซอร์สามกลุ่มภายใต้การควบคุมของ กองทัพกลุ่มกลาง ในการรุกสู่มอสโก ในขั้นต้น จอมพลฮัลเดอร์หัวหน้าของกองบัญชาการทหารสูงสุดของเยอรมัน ฝ่ายพนักงานทั่วไปและจอมพลบอค นายพลแห่งกองทัพกลุ่มกลาง เกิดความพึงพอใจในแผนการนี้แต่ก็ถูกต่อต้านเมื่อนำไปเทียบกับความเป็นจริง

ในวนที่ 18 สิงหาคม กองบัญชาการทหารสูงสุดเยอรมัน ส่งจดหมายการพิจารณาเกี่ยวกับจุดยุทธศาสตร์ถึงฮิตเลอร์ เกี่ยวกับปฏิบัติการในปฏิบัติการบาร์บารอสซา ในกระดาษเขียนเกี่ยวกับเรื่องการรุกสู่มอสโกและการโต้เถียงเกี่ยวกับว่าการที่กองทัพกลุ่มเหนือและกองทัพกลุ่มใต้มีความแข็งแกร่งพอที่จะบรรลุเป้าหมายหรือไม่ การที่กองทัพกลุ่มกลางขาดการสนับสนุน และ การชี้ถึงเวลาว่าจะสามารถยึดมอสโกได้อย่างเด็ดขาดในช่วงก่อนฤดูหนาวหรือไม่

วันที่ 20 สิงหาคม ฮิตเลอร์ปฏิเสธแผนการทำลายเขตอุตสาหกรรมที่สำคัญของโซเวียต ในวันที่ 21 สิงหาคม อัลเฟรด โยเดิล แห่ง กองบัญชาการกองทัพบกเยอรมัน ได้ออกคำสั่งของฮิตเลอร์ถึงจอมพล วัลเทอร์ ฟอน เบราชิทช์ ผู้บัญชาการกองทัพบก คำสั่งนั้นย่ำว่าต้องยึดมอสโกให้ได้ก่อนฤดูหนาวเท่านั้นและเป็นคำสั่งที่ค่อนข้างสำคัญมากก่อนจะนำทัพไปยึดคาบสมุทรไครเมีย กับแหล่งอุตสาหกรรมและถ่านหินในแถบลุ่มแม่น้ำแม่น้ำดอน ก่อนจะแยกกำลังไปยึดแหล่งน้ำมันในคอเคซัส ก่อนจะค่อยยึดส่วนที่เหลือของสหภาพโซเวียตต่อไปและทางด้านเหนือก็โอบล้อมเลนินกราด และเชื่อมกับทหารฟินแลนด์ส่วนอุตสาหกรรมอื่นๆจะเป็นหน้าที่ของกองทัพกลุ่มกลาง คือ การจัดสรรทรัพยากรกับทำลายกองพลรัสเซียที่ 5 และป้องกันการโต้กลับของโซเวียตในแถบภาคกลาง  ฟรานซ์ ฮอลเดอร์ ถึงกับตกตะลึงและไปอธิบายกับฮิตเลอร์ในภายหลังว่า"มันเพ้อฝันเกินไปและมันเป็นไปไม่ได้"แต่คำสั่งก็ถูกสั่งการออกไปและฮิตเลอร์เป็นคนเดียวที่ต้องรับความผิดชอบในคำสั่งนี้และทำให้เกิดความขัดแย้งภายในมากขึ้นและมันก็เป็นการสะท้อนในเจตนาของฮิตเลอร์ปฏิบัติการบาร์บารอสซา ที่กองบัญชาการทหารสูงสุดเยอรมัน ตระหนักมาตลอด เจอฮาร์ด เอนเจิล ในไดอารี่ของเขาลงวันที่ 21 สิงหาคม ค.ศ. 1941"มันเป็นวันที่เลวร้ายที่สุดของกองทัพบก". ฮอลเดอร์ประกาศลาออกและให้คำแนะนำแก่เบราชิทช์ แต่อย่างไรก็ตามแก่เบราชิทช์ก็ปฏิเสธและฮิตเลอร์ก็นิ่งเฉยต่อการกระทำของเขาจนในที่สุดฮอลเดอร์ก็ถอนใบลาออก 

ในวันที่ 23 สิงหาคม ฟรานซ์ ฮอลเดอร์ เรียกประชุมกับจอมพลบอค และจอมพลกูเดเรียนใน บารีซอฟ (ใน สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเบียโลรัสเซีย) และหลังจากการไปพบฮิตเลอร์ที่ฐานทัพในปรัสเซียตะวันออกกับจอมพลกูเดเรียนและระหว่างการพบ ฮิตเลอร์ และ กูเดเรียน และต่อต้านข้อเสนอของฟรานซ์ ฮอลเดอร์ และ วัลเทอร์ ฟอน เบราชิทช์ และกูเดเรียนได้รับอนุญาตจากฮิตเลอร์ให้นำทัพในการรุกสู่มอสโก และปฏิเสธการต่อต้าน ฮิตเลอร์อ้างว่าการตัดสินใจของตนจะทำให้ภาคเหนือ (รัฐบอลติก) กับ ภาคใต้ (ยูเครน) ในโซเวียตตะวันตก และยังพูดว่า "การยึดมอสโก มีความสำคัญมากกว่าปัญหาอื่นๆ" และยังพูดอีกว่า "มันไม่ใช่ปัญหาใหม่เลยแต่ความเป็นจริงมันบอกว่ามันมีโอกาสตั้งแต่เราเริ่ม (ปฏิบัติการบาร์บารอสซา) แล้ว" นอกจากนี้ยังมีการโต้แย้งว่าตอนนี้อยู่ในสภาวะขั้นวิกฤตเพราะโอกาสในการโอบล้อมทหารโซเวียตในจุดยุทธศาสตร์แทบเรียกว่า"เป็นเพียงแค่ความไม่คาดฝันเท่านั้น และมันเป็นการบรรเทาจากถูกทหารโซเวียตถ่วงเวลาในภาคใต้เท่านั้น" ฮิตเลอร์ประกาศว่า "คัดค้านในการที่เสียเวลาไปทำลายทหารโซเวียตทางยูเครน จนทำให้การรุกสู่มอสโกล่าช้าหรือการที่ยานเกราะขาดการสนับสนุนตามเทคนิคสามารถส่งไปได้แต่ไม่สมบูรณ์" ฮิตเลอร์ ย้ำว่าครั้งหนึ่งปีกของกองทัพกลุ่มกลางทำลายจุดยุทธศาสตร์สำคัญโดยเฉพาะทางภาคใต้และได้รับอนุญาตให้กลับไปนำการรุกสู่มอสโกและการรุกครั้งนี้สรุปโดยความว่า"ต้องไม่พลาด" ในความเป็นจริงฮิตเลอร์เตรียมออกคำสั่งย้ายกลุ่มพันเซอร์ของจอมพลกูเดเรียนไปทางภาคใต้ กูเดเรียนกลับไปยังกลุ่มพันเซอร์ของเขากลุ่มพันเซอร์ที่สอง และเริ่มการรุกสู่ภาคใต้และเริ่มความพยายามในการปิดล้อมจุดยุทธศาสตร์สำคัญของโซเวียต

กองทัพส่วนใหญ่ของ กลุ่มพันเซอร์ที่สอง และ กองพลที่สอง ถูกโดดเดี่ยวจากกลุ่มกองทัพกลางและถูกส่งไปยังแนวรบด้านใต้ และภารกิจในการโอบล้อมIts mission was to encircle the กองพลตะวันตกเฉียงใต้ ซึ่งถูกควบคุมโดยบูดิออนนืยและเชื่อมต่อกับกลุ่มพันเซอร์ที่หนึ่ง แห่ง กองทัพกลุ่มใต้ ภายใต้การควบคุมของนายพลฟอน ไคลสท์ ที่เคลื่อนพลมาจากทางด้านตะวันออกเฉียงใต้

ยุทธการ
-------

กูเดเรียนกำลังควบคุมกลุ่มพันเซอร์ของเขาในช่วงปฏิบัติการใกล้เมืองเคียฟ
กองทัพพันเซอร์ได้เริ่มบุกทันที่ ในวันที่ 17 กันยายน กลุ่มพันเซอร์ที่หนึ่งภายได้การนำของนายพลฟอน ไคลสท์ นำกองทัพข้าม แม่น้ำนีเปอร์ และโจมตี กองพลตะวันตกเฉียงใต้ของเซมิออน บูดิออนนืย ในวันที่ 16 กันยายนกลุ่มพันเซอร์ที่สอง ภายใต้การนำของไฮนซ์ กูเดเรียน นำกองทัพเข้าทางใต้ ของเมือง Lokhvitsa, 120 ไมล์ หลังเมืองเคียฟ. เซมิออน บูดิออนนืยโดนขับออกจากการปฏิบัติหน้าที่ตามคำสั่งของสตาลินในวันที่ 13 กันยายน

หลังจากการโจมตีที่ล้มเหลวของกองทัพโซเวียต กองทัพที่ 6 และ 17 ของเวร์มัคท์ได้เรื่มโจมตีเคียฟในวันที่ 19 กันยายน, เคียฟ ล้มเหลวในการบุกโจมตีกลับและการสู้รบยังดำเนินต่อไป ในที่สุดหลังจาก 10 วันในการสู้รบอย่างหนักและดุเดือดนครเคียฟก็แตกกองทัพตะวันออกชุดสุดท้ายในเคียฟก็ยอมจำนน ในวันที่ 26 กันยายน เวร์มัคท์จับเชลยทหารของกองทัพแดงได้ประมาณ 600,000 นาย

หลังการรบ
---------

หลังจากการรบชาวโซเวียต 107,540 คน ได้รับ เหรียญ "สำหรับการป้องกันที่เคียฟ" จากการสู้รบในวันที่ 21 มิถุนายน 1941
หลังจากที่สงครามโลกครั้งที่สองจบลง ผู้บัญชาการทหารสูงสุดของเยอรมนีได้กล่าวว่า ปฏิบัติการในเคียฟ ควรถูกเลื่อนออกและเริ่ม ยุทธการมอสโก ซึ่งควรเริ่มในเดือนกันยายนและตุลาคม *เวร์มัคท์* ก็จะสามารถบุกและยึดมอสโกได้ในช่วงก่อนฤดูหนาว

อ้างอิง
-------

1. 1 2  Glantz 1995, p. 293.
2. ↑  "1941". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 25 October 2012. สืบค้นเมื่อ 9 August 2014.
3. 1 2  Krivosheev 1997, p. 260.
4. ↑  Liedtke 2016, p. 148.
5. ↑  Krivosheev 1997, p. 114.
6. ↑  Glantz 2011, pp. 54–55.
7. ↑  Clark 1965, p. 130.
8. ↑  Clark 1965, p. 101.
9. ↑  Glantz 2011, p. 55.
10. 1 2  Glantz 2011, p. 56.
11. ↑  Glantz 2011, p. 57.
12. ↑  Glantz 2011, p. 60.
13. 1 2 3 4  Glantz 2011, p. 58.
14. 1 2  Glantz 2011, p. 59.
15. ↑  Guderian 1952, p. 200. sfn error: no target: CITEREFGuderian1952 (help)
16. ↑  Guderian 1952, pp. 202. sfn error: no target: CITEREFGuderian1952 (help)
17. ↑  Clark 1965, p. 111,139.
18. ↑  Clark 1965, p. 133.
19. ↑  Clark 1965, p. 135,141.
20. ↑  Glantz 2001, p. 23.

บรรณานุกรม
----------

* Read, Anthony (2005). *The Devil's Disciples: Hitler's Inner Circle*. W W Norton & Co. ISBN 0-3933-2697-7.
* Glantz, David (2001). *The Soviet–German War 1941–1945: Myths and Realities: A Survey Essay*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 22 July 2017. สืบค้นเมื่อ 21 July 2016.
* Clark, Alan (1965). *Barbarossa: The Russian–German Conflict, 1941–45*. London: William Morrow and Company.
* Glantz, David (2011). *Barbarossa Derailed: The Battle for Smolensk, Volume 2*. Birmingham: Helion & Company. ISBN 978-1-9060-3372-9.
* Glantz, David (1995). *When Titans Clashed: How the Red Army Stopped Hitler*. Lawrence: University Press of Kansas. ISBN 0-7006-0899-0.
* Krivosheev, Grigori F. (1997). *Soviet Casualties and Combat Losses in the Twentieth Century*. London: Greenhill Books. ISBN 1-85367-280-7.
* Liedtke, Gregory (2016). *Enduring the Whirlwind: The German Army and the Russo-German War 1941–1943*. Helion and Company. ISBN 978-1910777756.

หนังสือเพิ่มเติม
----------------

* Erickson, John (1975). *The Road to Stalingrad, Stalin's War with Germany*. New York: Harper & Row. ISBN 0-06-011141-0.
* Stahel, D. (2012). *Kiev 1941: Hitler's Battle for Supremacy in the East*. London: Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-01459-6.

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

Freier, Thomas (2009). "10-Day Medical Casualty Reports". *Human Losses in World War II*. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 22 October 2012.

| * ด
* ค
* ก
สงครามโลกครั้งที่สอง |
| --- |
| 
* ทวีปเอเชียและแปซิฟิก
* ทวีปยุโรป
	+ ตะวันตก
	+ ตะวันออก
* แอฟริกา ตะวันออกกลาง และเมดิเตอร์เรเนียน
	+ แอฟริกาเหนือ
	+ แอฟริกาตะวันออก
	+ อิตาลี
* แอฟริกาตะวันตก
* แอตแลนติก
* ทวีปอเมริกาเหนือ
* ทวีปอเมริกาใต้

* ความสูญเสีย
* ยุทธนาการทางทหาร
* การประชุม
* ผู้บัญชาการทหาร

 |
| ประเทศผู้เข้าร่วม | 

|  |  |
| --- | --- |
| สัมพันธมิตร(ผู้นำ) | สหราชอาณาจักร **·**  ฝรั่งเศส **·**  สหภาพโซเวียต **·**  สหรัฐ **·**  จีน **·**  โปแลนด์ **·**  แคนาดา **·**  ออสเตรเลีย **·**  นิวซีแลนด์ **·**  แอฟริกาใต้ **·**  เชโกสโลวาเกีย **·**  นอร์เวย์ **·**  เบลเยี่ยม **·**  เนเธอร์แลนด์ **·**  ลักเซมเบิร์ก **·**  อียิปต์ **·**  กรีซ **·**  ยูโกสลาเวีย **·**  เอธิโอเปีย **·**  ฟิลิปปินส์ **·**  อิตาลี (หลังกันยายน 1943) **·**  เม็กซิโก **·**  บราซิล **·**  ฝรั่งเศสเสรี **·**  รัฐบาลชั่วคราวแห่งสาธารณรัฐฝรั่งเศส **·**  คิวบา **·**  เซาเทิร์นโรดีเชีย **·**  อินเดีย |
| อักษะ(ผู้นำ) | เยอรมนี **·**  อิตาลี **·**  ญี่ปุ่น **·**  บัลแกเรีย **·**  ฟินแลนด์ **·**  ฮังการี **·**  โรมาเนีย **·**  ไทย **·**  อิรัก **·**  ฝรั่งเศสวิชี **·** แมนจูกัว **·**  สาธารณรัฐสังคมอิตาลี **·**  ฟิลิปปินส์ **·**  อินเดียเสรี **·**  รัฐบาลแห่งชาติจีนซึ่งจัดระเบียบใหม่ **·**  รัฐเอกราชโครเอเชีย **·**  รัฐพม่า **·**  แอลเบเนีย **·**  สโลวาเกีย **·**  จักรวรรดิเวียดนาม **·**  รัฐผู้พิทักษ์แห่งเซอร์เบีย |
| การต่อต้าน | ออสเตรีย **·**  แถบทะเลบอลติก **·** ดินแดนเช็ก **·** เดนมาร์ก **·**  ฝรั่งเศส **·**  เยอรมนี **·**  กรีซ **·**  อิตาลี **·**  ชาวยิว **·**  เกาหลี **·**  เนเธอร์แลนด์ **·**  นอร์เวย์ **·**  โปแลนด์ **·**  ไทย **·**  สหภาพโซเวียต **·**  สโลวาเกีย **·**  ยูเครน **·**  เวียดนาม **·**  ยูโกสลาเวีย |

 |
| ลำดับเหตุการณ์ | 

|  |  |
| --- | --- |
| สาเหตุ | สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง **·**  ทวีปแอฟริกา **·**  ทวีปเอเชีย **·**  ทวีปยุโรป |
| เรียงตามปี | 1939 **·**  1940 **·**  1941 **·**  1942 **·**  1943 **·**  1944 **·**  1945 |

 |
| แง่มุม | 

|  |  |
| --- | --- |
| ทั่วไป | การโจมตีอเมริกาเหนือ **·**  บลิทซ์ครีค **·**  เปรียบเทียบยศทหาร **·**  วิทยาการรหัสลับ **·**  แนวหลัง **·**  อิสริยาภรณ์ **·**  ยุทโธปกรณ์ **·** การผลิตทางทหาร **·**  ทรัพย์เชลยนาซี **·**  เทคโนโลยี **·**  สงครามเบ็ดเสร็จ **·**  การทิ้งระเบิดทางยุทธศาสตร์ |
| ผลที่ตามมา | ผลกระทบ **·**  การขับไล่ชาวเยอรมัน **·**  ปฏิบัติการคลิปหนีบกระดาษ **·**  การยึดครองเยอรมนี **·**  แผนมอร์เกนเธา **·**  การเปลี่ยนแปลงดินแดน **·**  การยึดครองของโซเวียต: โรมาเนีย, ฮังการี, รัฐบอลติก **·**  การยึดครองญี่ปุ่น **·**  สงครามอินโดจีนครั้งที่หนึ่ง **·**  สงครามเย็น **·**  การปลดปล่อยอาณานิคม **·**  วัฒนธรรมร่วมสมัย |
| อาชญากรรมสงคราม | เยอรมนี (ฮอโลคอสต์ **·**  การฟ้องร้อง) **·**  อิตาลี **·**  ญี่ปุ่น (หน่วย 731 **·**  การฟ้องร้อง) **·**  ฝ่ายสัมพันธมิตร **·**  สหภาพโซเวียต **·**  สหราชอาณาจักร **·**  สหรัฐ |

 |
| หมวดหมู่ **·**  สถานีย่อย
 คำจำกัดความ **·**   ตำรา **·**   คำคม **·**   เอกสารต้นฉบับ **·**   สื่อ **·**  หัวข้อข่าว |

| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน แก้ไขสิ่งนี้ที่วิกิสนเทศ |
| --- |
| นานาชาติ | 
* FAST

 |
| ประจำชาติ | 
* สเปน
* ฝรั่งเศส
* BnF data
* เยอรมนี
* อิสราเอล
* สหรัฐ

 |

พิกัดภูมิศาสตร์: 50°27′13″N 30°30′59″E﻿ / ﻿50.4536°N 30.5164°E﻿ / 50.4536; 30.5164