ระวังสับสนกับ หมูหริ่ง

**อาร์ดวาร์ก** (อังกฤษ: aardvark; ชื่อวิทยาศาสตร์: *Orycteropus afer*) สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดหนึ่ง ในวงศ์ Orycteropodidae ในอันดับ Tubulidentata จัดเป็นเพียงชนิดเดียวเท่านั้นที่ยังคงดำรงเผ่าพันธุ์อยู่จนถึงปัจจุบัน ในวงศ์และอันดับนี้ จึงจัดเป็นฟอสซิลที่มีชีวิตชนิดหนึ่ง

เป็นสัตว์ที่อาศัยและกระจายพันธุ์ในทวีปแอฟริกา ตั้งแต่แอฟริกากลางลงไป อาร์ดวาร์ก มีชื่อเรียกในภาษาแอฟริคานส์ว่า "aarde varken" แปลว่า "หมูดิน" มีจมูกและส่วนปากยาวเป็นท่อเหมือนอาร์มาดิลโลหรือลิ่น มีฟันลักษณะเป็นรูปหกเหลี่ยมฝังตัวอยู่ด้านในของปาก ลักษณะเหมือนหมุดที่แบนราบ จำนวน 20 ซี่ และเคลือบไว้ด้วยเคลือบรากฟัน ซึ่งเป็นสารปกติที่อยู่ในฟัน ซึ่งฟันจะมีลักษณะเหมือนกับสัตว์ฟันแทะคือจะงอกขึ้นมาเรื่อย ๆ มีใบหูยาวเหมือนลา มีอุ้งเท้าคล้ายกับกระต่าย และมีหางคล้ายหนู

อาร์ดวาร์ก เป็นสัตว์ที่มีประสาทการรับกลิ่นและรับฟังอย่างดีเยี่ยม โดยหูสามารถรับฟังเสียงเคลื่อนไหวของแมลงซึ่งอยู่ใต้ดินได้ โดยจะออกหากินในเวลากลางคืนหรือพลบค่ำ ด้วยการสูดกลิ่นไปเรื่อย ๆ กินอาหารจำพวกแมลงที่อยู่ตามพื้นดิน เช่น มดหรือปลวก โดยใช้กรงเล็บที่แหลมคมขุดหรือเซาะทำลายจอมปลวก แล้วใช้ลิ้นเลียเข้าปาก ซึ่งวัน ๆ หนึ่งอาจเดินหากินได้ไกล 48 กิโลเมตร และกินปลวกได้มากถึงวันละ 5 ลิตร จัดว่าเป็นสัตว์ที่มีความสามารถในการหลบหลีกซ่อนตัวได้อย่างว่องไวมาก 

อาร์ดวาร์กจะเลี้ยงดูลูกอ่อนจนกระทั่งอายุได้ 6 เดือน แล้วจึงจะปล่อยให้ออกหากินเองเป็นอิสระ นอกจากนี้แล้วอาร์ดวาร์กยังมีความสัมพันธ์กับแตงกวาชนิดหนึ่ง คือ แตงกวาอาร์ดวาร์ก (*Cucumis humifructus*) เหตุที่ได้ชื่อนี้เพราะ อาร์ดวาร์กจะขุดดินลงไปกินแตงกวาชนิดนี้ในยามที่อาหารขาดแคลน แล้วจึงฝังมูลเอาไว้

การจำแนก
--------

สามารถแบ่งออกเป็นชนิดย่อยต่าง ๆ ได้ดังนี้ 

* *O. afer adametzi* Grote, 1921
* *O. afer aethiopicus* Sundevall, 1843
* *O. afer afer*  (Pallas, 1766)
* *O. afer angolensis* Zukowsky & Haltenorth, 1957
* *O. afer erikssoni* Lönnberg, 1906
* *O. afer faradjius* Hatt, 1932
* *O. afer haussanus* Matschie, 1900
* *O. afer kordofanicus* Rothschild, 1927
* *O. afer lademanni* Grote, 1911
* *O. afer leptodon* Hirst, 1906
* *O. afer matschiei* Grote, 1921
* *O. afer observandus* Grote, 1921
* *O. afer ruvanensis* Grote, 1921
* *O. afer senegalensis* Lesson, 1840
* *O. afer somalicus* Lydekker, 1908
* *O. afer wardi* Lydekker, 1908
* *O. afer wertheri* Matschie, 1898

สถานะ
-----

ถึงแม้ว่าจะมีการระบุสถานะว่าเป็นสัตว์ที่มีความเสี่ยงต่ำจากการสูญพันธุ์ก็ตาม จากการศึกษาของนักวิทยาศาสตร์ของมหาวิทยาลัยวิทวอเทอร์สแรนด์ ของแอฟริกาใต้ ด้วยการติดชิปเพื่อติดตามศึกษาชีวิตความเป็นอยู่ของอาร์ดวาร์กกลุ่มหนึ่งราว ๆ หนึ่งปี พบว่า อาร์ดวาร์กอาจเป็นสัตว์ที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ในอนาคตได้ เนื่องจากไม่สามารถปรับตัวได้ทันกับสภาพอากาศที่ร้อนขึ้นในทวีปแอฟริกาก่อให้เกิดปัญหาภัยแล้งและทุพภิกขภัย ส่งผลกระทบต่อมดและปลวกที่เป็นอาหารหลักลดจำนวนลง แม้ว่าอาร์ดวาร์กจะปรับตัวให้ออกมาหากินในเวลากลางวันที่มีอากาศร้อนก็ตาม โดยอุณหภูมิในร่างกายของอาร์ดวาร์กในเวลากลางคืนจะลดลง แต่ทว่าก็ไม่สามารถที่จะปรับตัวได้ทันได้ กอรปกับปัญหาอย่างอื่น เช่น การที่โพรงที่อยู่อาศัยโดนสัตว์ชนิดอื่นแย่งชิงไป รวมถึงถิ่นที่อาศัยที่ถูกทำลายและการถูกจับเพื่อการบริโภคเนื้อสัตว์ป่าอีกด้วย

รูปภาพ
------

* ขณะหลับขณะหลับ
* ส่วนกะโหลกและฟันส่วนกะโหลกและฟัน
* อาร์ดวาร์กและลูกอ่อนอาร์ดวาร์กและลูกอ่อน

อ้างอิง
-------

1. ↑  Lindsey, P.; Cilliers, S.; Griffin, M.; Taylor, A.; Lehmann, T.; & Rathbun, G. (2008). "Orycteropus afer". *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2008*. สืบค้นเมื่อ 29 December 2008.`{{cite web}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
2. ↑  *Mammal Species of the World*, A Taxonomic and Geographic Reference, 3rd edition, 2005 ISBN 0801882214
3. ↑  "Tubulidentata (Aardvarks)". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2014-11-01. สืบค้นเมื่อ 2012-10-30.
4. ↑  aard·vark (ärdvärk)
5. ↑  "อาร์ดวาร์กหมูดินจอมขุด ปีนี้มาแปลก...เกิดมาไร้ขน". *ไทยรัฐ*.
6. ↑  "*Orycteropus afer*". ระบบข้อมูลการจำแนกพันธุ์แบบบูรณาการ.
7. ↑  หน้า 7 โลกาภิวัฒน์ GLOBALIZATION, *หมูดินกำลังทรมานจากสภาพอากาศที่ร้อนขึ้นในแอฟริกา*. "ทันโลก". **ไทยรัฐ**ปีที่ 68 ฉบับที่ 21752: วันศุกร์ที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2560 แรม 4 ค่ำ เดือน 9 ปีระกา

คอมมอนส์ มีภาพและสื่อเกี่ยวกับ:  
***Orycteropus afer***

แหล่งข้อมูลอื่น
---------------

 ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Orycteropus afer ที่วิกิสปีชีส์