**สุลต่านอัลดุล อะซีซ** (Abdul Aziz; (ภาษาตุรกีออตโตมัน: عبد العزيز / *`Abdü’l-`Azīz*) เป็นสุลต่านแห่งจักรวรรดิออตโตมาน ครองราชย์ระหว่าง พ.ศ. 2404 – 2419 ทรงขึ้นครองราชย์ต่อจากพระเชษฐาคือสุลต่านอับดุล เมจิดที่ 1 พระองค์ประสูติเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2372

ในรัชสมัยของพระองค์ จักรวรรดิออตโตมานถูกคุกคามจากตะวันตกสูงมาก ทำให้พระองค์ต้องสานต่องานทางด้านการปฏิรูปที่พระเชษฐาของพระองค์ริเริ่มไว้ พระองค์เสด็จไปปารีสและเวียนนาใน พ.ศ. 2410 ซึ่งนับเป็นสุลต่านแห่งจักรวรรดิออตโตมานพระองค์แรกที่เสด็จต่างประเทศ เมื่อกลับมาแล้ว ได้นำสถาปัตยกรรมแบบยุโรปมาใช้ในประเทศ นอกจากนั้น ในรัชสมัยของพระองค์ยังมีปัญหาด้านการคลังเนื่องจากการกู้เงินต่างประเทศมาใช้ในรัชกาลก่อนหน้า ใน พ.ศ. 2418 นั้น ยอดเงินกู้ของจักรวรรดิออตโตมานสูงถึง 200 ล้านปอนด์

นอกจากนั้น ในรัชสมัยของพระองค์เกิดการจลาจลหลายแห่ง เริ่มจากชาวคริสต์ในเกาะครีตประกาศเอกราช และขอไปรวมกับกรีซใน พ.ศ. 2410 สุลต่านทรงส่งกำลังไปปราบจน พ.ศ. 2411 จึงยอมให้ชาวคริสต์ร่วมปฏิบัติงานกับเจ้าหน้าที่ชาวเติร์กในการเก็บภาษีและตัดสินคดี และให้มีสภาผู้แทนที่มาจากการเลือกตั้งได้ ใน พ.ศ. 2418 เกิดจลาจลในบอสเนีย-เฮอร์เซโกวีนาซึ่งเกิดจากความขัดแย้งระหว่างชาวนาที่เป็นชาวคริสต์กับเจ้าของที่ดินที่เป็นมุสลิม ที่มีการขูดรีดภาษีชาวนา ทำให้มีผู้ลี้ภัยเข้าไปในเซอร์เบีย มอนเตเนโกร และออสเตรีย-ฮังการี มหาอำนาจในตะวันตกได้แก่ ออสเตรีย-ฮังการี เยอรมัน และรัสเซียพยายามขัดขวางการจลาจลโดยจัดการประชุมที่เบอร์ลิน พ.ศ. 2419 และประกาศเป็นบันทึกช่วยจำเบอร์ลิน เพื่อให้ผู้ลี้ภัยกลับถิ่นเดิมและดูแลการปฏิรูปให้ได้ผล อังกฤษไม่ยอมรับบันทึกช่วยจำ ทำให้วิกฤตการณ์ขยายตัวออกไป เกิดการฆ่าฟันชาวคริสต์ในบัลแกเรียหลายพันคน เพื่อตอบโต้ที่เจ้าหน้าที่ชาวเติร์กถูกชาวคริสต์สังหาร การที่สุลต่านอับดุล อะซีซไม่สามารถแก้ปัญหานี้ได้ ทำให้อัครมหาเสนาบดีมิตฮัต ปาชาก่อการรัฐประหาร ปลดพระองค์ลงจากตำแหน่งเมื่อ 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2419 และให้พระราชภาติยะของพระองค์ขึ้นครองราชย์แทนเป็นสุลต่านมูรัดที่ 5

สุลต่านอับดุล อะซีซสวรรคตเมื่อ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2419 หลังการสละราชสมบัติ โดยใช้กรรไกรตัดที่ข้อมือทั้งสองข้างขณะถูกคุมขังในหอคอย ทำให้เกิดความกังขาว่าทรงทำเช่นนั้นได้อย่างไร การชันสูตรพระศพไม่ได้รับอนุญาต เอกสารที่เป็นทางการระบุว่าทรงปลงพระชนม์ชีพเอง และพระบรมศพถูกฝังที่กรุงคอนสแตนติโนเปิล โดยมีทั้งผู้ที่เชื่อว่าทรงปลงพระชนม์ชีพเองและถูกลอบปลงพระชนม์ ต่อมาในรัชสมัยของสุลต่านอับดุล ฮามิดที่ 2 ที่ครองราชย์ต่อจากสุลต่านมูรัดที่ 5 ได้กล่าวหาว่ามิตฮัต พาชาเป็นผู้ลอบปลงพระชนม์สุลต่านอับดุล อะซีซ และพิพากษาให้เนรเทศปาชาไปยังคาบสมุทรอาระเบียใน พ.ศ. 2424 ก่อนที่พาชาจะถูกลอบสังหารที่นั่นในอีกสองปีต่อมา

พระบรมวงศานุวงศ์
----------------

อ้างอิง
-------

* สาคร ช่วยประสิทธิ์. สุลต่านอับดุล อะซีซ ใน สารานุกรมประวัติศาสตร์สากลสมัยใหม่: เอเชีย เล่ม 1 อักษร A-B ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. กทม.ราชบัณฑิตยสถาน. 2539. หน้า 2-4

1. ↑  Hoiberg, Dale H. บ.ก. (2010). "Abdülaziz". *Encyclopædia Britannica*. Vol. I: A-ak Bayes (15th ed.). Chicago, IL: Encyclopædia Britannica Inc. pp. 21. ISBN 978-1-59339-837-8.
2. ↑  Garo Kürkman, (1996), *Ottoman Silver Marks*, p. 46
3. ↑  Bozdağ, İsmet (2000). *Sultan Abdülhamid'in Hatıra Defteri*. İstanbul: Pınar Yayınları. p. 223. ISBN 9753520344.

  


| * ด
* ค
* ก
สุลต่านแห่งออตโตมัน / เคาะลีฟะฮ์ |
| --- |
| 
* ราชวงศ์

 |
| 
* ออสมันที่ 1
* ออร์ฮานที่ 1
* มูรัดที่ 1
* บาเยซิดที่ 1
* *ช่วงว่างระหว่างรัชกาล*
* เมห์เหม็ดที่ 1
* มูรัดที่ 2
* เมห์เหม็ดที่ 2
* มูรัดที่ 2
* เมห์เหม็ดที่ 2
* บาเยซิดที่ 2
* เซลิมที่ 1§
* สุลัยมานที่ 1
* เซลิมที่ 2
* มูรัดที่ 3
* เมห์เหม็ดที่ 3
* อาเหม็ดที่ 1
* มุสตาฟาที่ 1
* ออสมันที่ 2
* มุสตาฟาที่ 1
* มูรัดที่ 4
* อิบราฮิม
* เมห์เหม็ดที่ 4
* สุลัยมานที่ 2
* อาเหม็ดที่ 2
* มุสตาฟาที่ 2
* อาเหม็ดที่ 3
* มะห์มูดที่ 1
* ออสมันที่ 3
* มุสตาฟาที่ 3
* อับดุล ฮามิดที่ 1
* เซลิมที่ 3
* มุสตาฟาที่ 4
* มะห์มูดที่ 2
* อับดุล เมจิดที่ 1
* อับดุล อะซีซ
* มูรัดที่ 5
* อับดุล ฮามิดที่ 2
* เมห์เหม็ดที่ 5
* เมห์เหม็ดที่ 6
* อับดุล เมจิดที่ 2 (ดํารงตําแหน่งเคาะลีฟะฮ์เท่านั้น)

 |
| § เคาะลีฟะฮ์แห่งออตโตมันพระองค์แรก |