recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Говоров Леонид Александрович** (22 феврал 1897, Yaransky Uyezd[d], Vyatka Governorate[d] — 19 март 1955[…], Маскав) — фармондеҳи ҳарбии шӯравӣ, Маршали Иттиҳоди Шӯравӣ (1944), Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1945). Ширкаткунандаи Ҷанги якуми ҷаҳон.

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1918-19 дар сафи артиши адмирал А. В. Колчак хидмат карда, соли 1920 ихтиёран ба сафи Артиши Сурх гузашт. Хатмкардаи Академияи ҳарбии ба номи М. В. Фрунзе (1932) ва Академияи Ситоди генералӣ (1938). Дар ҷанги ИҶШС ва Финландия солҳои 1939-40 сардори ситоди артиллерии Артиши 7-ум буд. Ҷонишини нозири генералии Сарраёсати артиллерия (1940-41). Аз оғози ҶБВ (1941-45) дар Самти ғарб ҷангидааст. Аз 22 июли 1941 фармондеҳи Артиши 5-уми назди Маскав, аз апрели 1942 фармондеҳи лашкарҳои Ҷабҳаи Ленинград, аз июни 1942 то итмоми ҷанг фармондеҳи Ҷабҳаи Ленинград буд. Ба амалиёти рахна кардану (1943) барҳам задани (1944) муҳосираи Ленинград ва озодкунии давлатҳои назди Балтика, аз октябри 1944 ба амалиёти ҷабҳаҳои Ленинград, 2-юм ва 3-юми назди Балтика роҳбарӣ кардааст. Солҳои 1945-47 фармондеҳи воҳидҳои ҳарбии Округи ҳарбии Ленинград, сарнозири сипоҳҳои хушкигард, аз соли 1948 фармондеҳи сипоҳҳои мудофиа аз ҳуҷуми ҳавоӣ ва муовини вазири ҳарбӣ, аз соли 1954 сарфармондеҳи сипоҳи Мудофиа аз ҳуҷуми ҳавоӣ ва муовини вазири мудофиаи ИҶШС буд. Депутати Шӯрои Олии ИҶШС (даъватҳои 2-4).

Ҷоизаҳо
-------

Бо 5 ордени Ленин, ордени «Ғалаба», 3 ордени Байрақи Сурх, 2 ордени Суворов (дараҷаи 1), ордени Кутузов (дараҷаи 1), ордени Ситораи Сурх, 3 ордени хориҷӣ ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Осор
----

* В боях за город Ленина. Статьи. 1941—1945. Л. 1945.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3 4  Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (хорв.) — 2009.
3. 1 2  *Brozović D. Ladan T.* Hrvatska enciklopedija (хорв.) — LZMK, 1999. — 9272 с. — ISBN 978-953-6036-31-8
4. 1 2 3 4  Говоров Леонид Александрович // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Адабиёт
-------

* Маршал Говоров: К 100-летию со дня рождения/ Сост. М. Журавлёв. М. 1997;
* Априявский К. Э. Памяти выдающегося полководца Маршала Л. А. Говорова;
* Страницы возмездия, или От Ленинграда до Курляндского «котла»: 60-летию Великой Победы над фашизмом посвящается. Рига, 2005;
* Телицин В. Л. Маршал Говоров: От колчакского офицера до Маршала Советского Союза. М. 2008.

Сарчашма
--------

* Говоров Леонид Александрович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Набӣ Ҷумъа** - Узви Конфедератсияи байналхалқии журналистон мебошад.

Зиндагинома
-----------

Набӣ Ҷумъа 6-уми июни соли 1951 аз оилаи коргар дар шаҳри Истаравшан ба дуyё омадааст. Соли 1992 Донишгоҳи хоҷагии халқи шаҳри Тошкентро хатм кардааст. Иштирокчии ду семинар ва дорандаи сертификат аст. Узви Конфедератсияи байналхалқии журналистон мебошад.

Эҷодиёт
-------

Нахустин навиштаҳояш соли 1970 дар маҷаллаи «Хорпуштак» дарҷ гардидаанд. Сипас чакидаҳои қаламаш дар рӯзнома ва ҳафтаномаи «Адабиёт ва санъат», «Тоҷикистони советӣ», «Ҷумҳурият», «Тоҷикони Дунё», «Чархи гардун», «Оила», «Бизнес и политика», «Варзиш-Спорт», «Саломат бошед», «Корвони умед», «Мушфиқӣ», «Сухани Халқ», «Ҳамсояҳо», «Ҳақиқати Ленинобод», «Ҳақиқати Суғд», «Суғд», «Нилуфар», «Лаку Пак», «Овози Тоҷик», «Паёми
Истаравшан» рӯи чопро дидаанд. Ҳикояҳои ӯ дар маҷмӯаи дастҷамъии «Дастагул», «Уқобон», маҷаллаи «Хуҷанд», маҷаллаи адабӣ-фарҳангии байналмиллалии «Марворид» ва «Армуғони адибони Истаравшан», ки ба муносибати 2700-солагии шаҳри бостонии Кӯлоб бахшида шудааст, интишор ёфтааст. Инчунин мақолаҳояш дар китоби нависандаи шодравои Раҳим Ҳайдар бо номи «Маҳбуби дилдодагон» рӯзноманигор Сайфулло Маҳкамов бо номи «Ҷонфидо» ва нависанда Неъмати Бобоҷон «Хайрхоҳ» рӯи чопро дидааст. Маҷмӯаи аввалинашро ба номи «Хурӯсқанд чанд пул?» нашриёти «Адиб» соли 2006-ум ба табъ расонид.

Эзоҳ
----

Баёзи адибони Истаравшан - Душанбе: "Эҷод", 2009.- 288 саҳ.
**AvaTrade** — брокери онлайнӣ дар сегменти савдо дар Forex ва шартномаҳо ба фарқият (CFD) бо саридора дар Дублин, Ирландия мебошад. Тавассути платформаи савдои онлайнии он ва барномаҳои мобилии он ширкат бозорҳои сершумори савдоиро, аз он ҷумла, биржаҳои асъорӣ, ашёи зом, индексҳо, саҳмияҳо, ETF, Bitcoin ва облигатсияҳои давлатиро пешниҳод мекунад.

Ҷойгиршавӣ
----------

Саридораи AvaTrade дар Дублин, Ирландия қарор дорад, ширкати холдингии ширкат дар ҷазираҳои Виргинияи Британия, ҳамчунин идораҳо ва марказҳои фурӯш дар Токио (Япония), Милан (Италия), Париж (Франсия), Сидней (Австралия), Шанхай (Чин) ва Улан-Батор (Муғулистон) қарор доранд.

Танзимкунӣ
----------

AvaTrade дар ИА аз ҷониби Бонки Марказии Ирландия, дар Австралия -аз ҷониби Комиссияи оид ба коғазҳои қиматнок ва инвеститсияҳои Австралия, дар Япония - аз ҷониби Агентии хидматрасониҳои молиявӣ, Ассотсиатсияи фючерсҳои молиявии Япония ва Ассотсиатсияи фючерсҳои молии Япония, дар ҷазираҳои Виргинияи Британия - аз ҷониби Комиссия оид ба хидматрасониҳои моилявии ҷазираҳои Виргинияи Британия танзим карда мешавад. Ширкат хидматрасониҳои худро ба трейдерон аз кишварҳои гуногун, ба ғайр аз ИМА, Зеландияи Нав, Белгия пешниҳод мекунад. Созишномаҳои асосӣ дар бозорҳои АИ, Шарқи Наздик ва Осиё ба амал бароварда мешаванд.

Маҳсулоти савдоӣ ва платформаҳо
-------------------------------

AvaTrade савдои спотиро асосан тавассути MetaTrader 4 (MT4) ва таъминоти барномавии худии AvaTrader ба амал мебарорад. Дар моҳи апрели соли 2013 AvaTrade платформаи савдоии AvaOptions-ро оғоз намуд, ки ба мизоҷон харидан ва фурӯхтани FX Vanilla Options ва иҷро намудани амалиётҳои нисбатан душвори инвеститсионӣ ва хеҷкунӣ имкон медиҳад. Дар августи соли 2013 AvaTrade дуюмин форекс-брокер гардид, ки савдои онлайнӣ бо биткойнҳоро пешниҳод мекунад, ва савдои биткойнҳоро бо CFD дар платформаҳои AvaTrader ва MT4 пешкаш намуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  AvaTrade Review. *financebrokerage.com*. 8 июни 2021 санҷида шуд.
2. ↑  AvaTrade Review 2021. *comparebrokers.co*. 8 июни 2021 санҷида шуд.
3. ↑  AVATrade Обзор 2021. *fxempire.com*. 8 июни 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 16 апрели 2021.
4. ↑  AvaTrade Review. *publicfinanceinternational.org*. 8 июни 2021 санҷида шуд.
5. ↑  AvaTrade. *brokerguide.com*. 8 июни 2021 санҷида шуд.
6. ↑  AVATrade Broker Review. *forextrading.company*. 8 июни 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 27 феврали 2021.

Пайвандҳои беруна
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Инстаграм

 |
| Тасвир, видео ва садо | 
* YouTube
* YouTube

 |
**Омина бинти Ваҳб** (ар. آمنة بنت وهب‎, асри VI, эҳтимол Ясриб, ҳоз. Мадина, Арабистони Саудӣ — 577, ал-Абва, *ҳамон ҷо*) — ҳамсари Абдуллоҳ ибни Абдулмутталиб ва модари паёмбар Муҳаммад (с)  .

Зиндагинома
-----------

Омина бинти Ваҳб аз хонаводаи бонуфуз ва қабилаи Қурайш буд. Вай духтари Ваҳб ибни Абдулманоф, пешвои қавми Зуҳро, қабилаи Қурайш ва Барра бинти Абдулуззо аз қабилаи Абдулдар буд. Санаи дақиқи таваллуди Омина маълум нест  .

Ибни Саъд хабар медиҳад, ки ӯро амакаш Вуҳайб ибни Абдуманоф нигоҳубин мекард, ва ӯро ба Абдуллоҳ ибни Абдулмутталиб ва духтари худро ба Абдулмутталиб дод. Агар ин хабар дуруст бошад, пас ин метавонад як навъ одати фаромӯшшудаи издивоҷи пеш аз ислом бошад  .

Вақте ки Амина ҳанӯз ҳомиладор буд, шавҳараш Абдуллоҳ ба Сурия рафт, вале чун ба Ясриб расид, вафот кард. Тибқи суннати исломӣ, ҳангоми ҳомиладорӣ нуреро дид, ки аз ӯ меояд, ки қасрҳои Бусро дар Сурия равшан мекард  .

Пас аз ду моҳи марги Абдуллоҳ Омина писаре ба дунё омад, ки Муҳаммад ном дошт. Тибқи ривояте, ки дар он замон дар байни қурайш вуҷуд дошт, Муҳаммади хурдакакро ба бадавиён аз қабилаи Бани Саъд доданд, то ба воя расад. Дар биёбон мондан ба кӯдак имкон дод, ки забони арабӣ ва анъанаҳои арабиро омӯзад. Муҳаммадро Ҳалима бинти Абу Зуайб нигоҳубин мекард.

Ваҳте Муаммад 5 сола буд Омина ӯро ба наздаш гирифт. Тақрибан соли 577 ӯ ва писараш тасмим гирифтанд, ки ба Ясриб бираванд, то хешовандон ва қабри Абдуллоҳро зиёрат кунанд. Пас аз тақрибан як моҳ дар шаҳр мондан, онҳо ба сӯи Макка баргаштанд. Дар роҳ Омина сахт бемор шуд ва дар деҳаи ал-Абво байни Ясриб ва Макка вафот кард  .

Соли 1998 мақомоти Саудӣ қабри Амина бинти Ваҳбро, ки боқимондаҳояш дубора ба хок супурда шуданд, тахриб карданд

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑  *Али-заде А.* Абдуллах ибн Абд аль-Мутталиб (рус.) // *Исламский энциклопедический словарь* — М.: Ансар, 2007. — ISBN 978-5-98443-025-8
3. ↑  *Али-заде А.* Амина бинт Вахб (рус.) // *Исламский энциклопедический словарь* — М.: Ансар, 2007. — ISBN 978-5-98443-025-8
4. ↑  *Cook, Michael.* Muhammad. — New York: Oxford University Press, 1983. — ISBN 0-19-287605-8.
5. 1 2  Али-заде, 2007.
6. 1 2  Watt, W. Montgomery, 1986.
7. ↑  *Armstrong, Karen.* Muhammad: A Biography of the Prophet. — San Francisco: HarperSanFrancisco, 1993. — ISBN 0-06-250886-5.
8. ↑  *Гашков И.* Мавзолей Мухаммеда обещают не сносить.  Независимая газета (17 сентябри 2014). 11 Декабри 2016 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* Али-заде А. А. Амина бинт Вахб // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — ISBN 978-5-98443-025-8. (CC BY-SA 3.0)
* Āmina / Watt, W. Montgomery // Encyclopaedia of Islam. 2 ed : [англ.]. — Leiden : E.J. Brill, 1986. — Т. 1. — P. 438. (платн.)
**Маркази фарҳанги тоҷики Самарқанд** — номе марказе дар Самарқанд аст. Пас аз фурупошии Шӯравӣ ва истиқлоли Ӯзбекистон, дар пайи сиёсатҳое ӯзбексозии давлат ва адами таваҷӯҳ ба тоҷикон ки бузургтарин аққалият Ӯзбекистон аст заминасози хезишҳое аз сӯи тоҷикон шуд.

Дар пайи яке аз ин хезишҳо, шумораи аз ҷавонони Самарқанд дар соли 1991 ба таври худҷуш тазоҳуротеро тартиб доданд ки манҷур ба тасхири сохтумони аз замон шӯравии собиқ дар маҳаллаи Қушхузи Самарқанд шуд ва онҷоро пойгоҳи барои расидагӣ ба умури мардуми тоҷик қарор доданд. Ин созмон ҳеҷгоҳ аз сӯи давлати Ӯзбекистон ба расмият шинохта нашуд. Раёсати ин созмон то соли 2005 ба уҳдаи Ҳайёт Неъмат буд аммо пас аз ҳабси хонагии вай тавассути давлат ин марказ ба ҳолати ниматаътил даромад.

Раёсати кунунии ин маркаҳ ба уҳдаи Абдулваҳоб Воҳидов, устоди забони порсӣ дар Донишгоҳи Самарқанд аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз Википедиа порсӣ

Манбаъ
------

* Аз Википедиаи порсӣ مرکز فرهنگ تاجیک سمرقند
Normal bell curve showing statistics used in educational assessment and comparing various grading methods. The scales include *standard deviations, cumulative percentages, percentile equivalents, Z-scores, T-scores, standard nines,* and *percentages in standard nines.*
**Омор** ё **Статистика** (аз забони-лотинӣ|status - ҳолат) — яке аз илмҳои ҷамъиятиест, ки равандҳои гуногуни соҳаҳоро омӯхта, онҳоро аз ҷиҳати миқдор тавсиф медиҳад.

Таърих
------

Дар асрҳои миёна омор маънои ҳолати сиёсии давлатро дошт. Ба илм ин мафҳум дар садаи XVIII аз тарафи олими немис Гортфрид Ахенвал дароварда шуд.
Баробари тараққиёбии илми омор бо васеъшавии соҳаи амалии корҳои амалӣ мазмуни мафҳуми «омор» ҳам тағйир меёфт. Дар замони ҳозира мафҳуми «омор» бо 3 маънӣ кор фармуда мешавад:
1) оморро ҳамчун соҳаи фаъолияти амалӣ, ки ба бадасторӣ, коркард ва таҳлили маълумотҳои оммавӣ оид ба ҳодисаҳои гуногуни ҳаёти ҷамъиятӣ равона карда шудааст, мефаҳманд.
2) оморро маводи рақамӣ меноманд, ки он барои тавсифи ягон соҳаи ҳодисаҳои ҷамъиятӣ ё тақсимоти ҳудудии ягон нишондиҳанда хидмат менамояд.
3) омор ин соҳаи илм, фанни махсус ва мувофиқан фанни таълимӣ дар мактабҳои олӣ ва миёнаи махсус мебошад.

Илми омор
---------

Илми омор, худ мубтано аст бар назарияи омор, ки шохаи аз риёзиёти корбур ба ҳисоб меояд. Дар назарияи омор, иттифоқоти тасодуфӣ ва илми қатъият тавассути назарияи эҳтимолот моделсозӣ мешаванд. Дар ин илм, мутолиа ва қазоват маъқул дар бораи мавзӯъҳои гуногун , бар мубтанои як ҷамъ анҷом мешавад ва қазоват дар мавриди як фарди хос аслан матраҳ нест.
Дар замони муосир ин илм барои ҷамъоварии маълумотҳои саҳеҳи рақамӣ барои раванди фаъолият ва натиҷаҳои ниҳоии корхонаву ташкилотҳо ба таври васеъ истифода бурда мешавад.

Нигаред
-------

* Нармафзори SPSS

| Шохаҳои асосии математика |
| --- |
| Мантиқи математикӣ • Назарияи маҷмӯъҳо • Алгебра (Алгебраи абстрактӣ - Алгебраи хаттӣ) • Назарияи ададҳо • Таҳлили математикӣ • Геометрия • Топология • Математикаи амалӣ • Назарияи эҳтимолият • Омор • Физикаи математикӣ |



  



|  |  |
| --- | --- |
| Омор | *Ин мақолаи нопурра дар бораи омор мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Ибни Ямини Шибурғонӣ** (форсӣ: ابن یمین شبرغانی‎) мутахаллис ба **Огоҳӣ** (форсӣ: آگاهی‎; ? — 1596, Шибурғон) — шоири мутасаввифи форс-тоҷик.

ЗИндагинома
-----------

Чанд гоҳ дар Бухоро таҳсили илм карда, ба қавли Мутрибӣ («Тазкирату-ш-шуаро») «дар ҳамаи улум мунтахаба гардидаанд ва симое дар илми тасаввуф яди байзо (муъҷиза) менамуданд». Ҳангоми таҳсил ба хидмату суҳбати мавлоно Хоҷагии Косонӣ (фавт байни 1542-49) муваффақ гардида, яке аз халифаҳои ӯ шинохта мешавад. Пас аз бозгашт дар Шибурғон масҷиду мадраса ва хонақоҳе бино карда, ба тадрису иршод машғул мешавад. Назар ба маълумоти Муҳаммад Яъқуби Воҳидӣ «Умарову ҳуккоми вақт ба Ибни Ямини Шибурғонӣ иродат доштанд ва ҳамвора аз маҷолису баёноти вай баҳраманд буданд, то ин ки дар соли 1005 ҳиҷрӣ вафот ёфт ва дар ҷавори хонақоҳаш, ки дар самти шимолу ғарби Шибурғон воқеъ аст, мадфун гардид. Мазори Ибни Ямини Шибурғонӣ дорои гунбадест ва мазори хоссу ом мебошад». Аз Ибни Ямини Шибурғонӣ илова ба маснавиҳои «Ҳафт маҷлис» ва «Маҷлисафрӯз», ки аз масъалаҳои гуногуни тасаввуф баҳс мекунанд, девони ашъоре боқист, ки аз ғазал, тарҷеъбанд, мухаммасу мустазод, рубоӣ ва ғайра иборат буда, тақрибан 3 ҳазор байтро дар бар гирифтааст. Ашъори Ибни Ямини Шибурғонӣ асосан ирфонист. Як идда муҳаққиқон, хусусан шарқшиносон, иштибоҳан девони И.-ро ба Ибни Ямини Фарюмадӣ нисбат додаанд. Мутрибӣ дар «Тазкирату-ш-шуаро» менависад, ки Ибни Ямини Шибурғонӣ рисолаи «Ҷоми ҷаҳоннамо»-и Шайх Ваҷеҳуддини Мусавиро шарҳ додааст. Вале ин асар то имрӯз нарасидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ибни Ямини Шибурғонӣ / С. Имронов // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Ибни Амин** (Асомиддин Ибни Амин, с.тав. 1898, ш.Исфара, с.ваф. 1992, ш.Исфара), мутриб (танбӯрӣ), донандаи суннатҳои дерини ҳавзаи иҷроии Исфара («Шашмақом»). Ба мусиқӣ, шеър аз овони ҷавонӣ ворид шуда, таҳсилро дар мад-расаи Хӯқанд (1906-1917) идома дода, аз муасси-сони сохттори нав дар Тоҷикистон буда, фаъолияти кориаш дар вазифаҳои котиби ҳизбӣ, котиби комсомол, сардори идораи корҳои дохилии ш. Исфара (1921-1924) сурат гирифта, он солҳо бо Айнӣ С. Лоҳутӣ, Ҳ.Карим, Ш.Ҳусейнзода ва диг. робитаи эҷодӣ дошта, шеърро хуб мегуфт. И.А. муддате сармуҳаррири «Коммунисти Исфара» (1932-1934), аз муассисони театри халқии Исфара буда, дар танзими барномаҳои ҳунарии он саҳ-ми хоса дорад. И.А. баробари танбӯрии соҳибҳунар будан, инчунин донандаи суннатҳои таърихии шеъру мусиқӣ («Шашмақом») аст.

Адабиёт
-------

Тадж. искусство, М. 2002; Таджикская музыка, Душ. 2003; Ҳакимов Н. «Шашмақом» дар қарни ХХ, Хуҷанд, 2006.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Шашмақом

Сарчашма
--------

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 79 ISBN 978-99947-49-13-3
*Дорандаи ҳар се дараҷаи ордени Шараф* **Глушков Иван Михаилович** (1910, деҳаи Покровкаи ноҳияи Грачевскийи вилояти Оренбург — 21.4.1984, ноҳияи Ҳисор) — фармондеҳи тӯпи полки 1174-уми артиллерии зиддитанкӣ, старшина.

Зиндагинома
-----------

Пеш аз ҶБВ (1941-45) механики совхоззи «Вахш»-и ноҳияи Қӯрғонтеппа буд. Соли 1941 ба Артиши Сурх даъват шуда, фармондеҳи тӯпи полки 1174-уми артиллерии зиддитанкӣ буд. Дар ҷангҳои назди шаҳри Қрими Куҳна, назди Балтика ва Берлин ҷасорату мардонагӣ нишон дода, 6 танк ва мошини зиреҳпӯш, чандин техникаи ҷангӣ ва бисёр фашистонро нобуд сохтааст. Пас аз ҷанг дар с-зи ба номи Куйбишеви ноҳияи Қӯрғонтеппа ва с-зи «Шаҳринав»-и ноҳияи Ҳисор (ҳоло ноҳияи Шаҳринав) кор кард. Аз соли 1966 нафақагир буд.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени Ситораи Сурх ва медалҳои ҷангӣ сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бозорбоева М. Бобохонов М. Сарбозони шуҷоъ. Д. 1989.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Глушков Иван Михаилович / Б. Аҳмадов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Омори гумру**

**кии савдои хориҷӣ** - дар дастрас намудани мақомоти давлатӣ ба иттилоот оид ба вазъи савдои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, бурдани назорат аз болои буҷети ҷумҳурӣ оид ба ворид гаштани пардохтҳои гумрукӣ, назорати асъорӣ, таҳлили вазъ ва инкишофи савдои хориҷии ҶТ, ҷамъ овардани маълумот оид ба интиқоли молу воситаи нақлиёт аз сарҳади гумрукии ҶТ ва таҳрири онҳо, пешниҳоду нашр кардани ин маълумотҳо ифода мегардад.

Нигаред низ
-----------

Омори махсуси гумрукӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 370
**Гурӯҳи фишоровар** — иттиҳодияи ҷамъиятии нисбатан маҳдуд, ки бо роҳи таъсиррасонии мақсаднок ба мақомоти гуногуни ҳокимият манфиатҳои хешро қонеъ мегардонад.

Гурӯҳи фишоровар дар тамоми давраҳои инкишофи ҷомеъа мавҷуд буд, аммо бештар дар шароити инкишофи иқтисодиёти бозоргонӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ фаъол гардид. Аксаран, фаъолияти гурӯҳи фишоровар тавассути воситаҳои сиёсию ҳизбӣ, мақомоти қонунбарор, намояндагони ҳокимият, намояндагии иҷтимоии сатҳи гуногун, бюрократияи муташаккил ва истифодаи васеи афкори умум амалӣ мегардад.

Ҳадафи асосии гурӯҳи фишоровар бо роҳҳои гуногун муваффақ гардидан ба қабули қарори дилхоҳ мебошад. Маъмулан, фаъолияти гурӯҳи фишоровар чандон дурудароз набуда, баробари дарёфти роҳҳои ҳалли масъалаи мушаххас қать мегардад. Гурӯҳи фишоровар бештар дар замони инкишофи номутаносиби ҷомеа, махсусан, дар давраи буҳронҳо ва гардишҳои сиёсӣ ташаккул меёбад. Гурӯҳи фишоровар на танҳо ба маъмурон, амалдорони давлатӣ, сарварони сиёсӣ фишор меорад, балки ниҳодҳои гуногуни давлатию ҷамъиятиро маҷбур месозад, ки дар ҳалли масъалаҳо гузашт ва созиш намоянд. Ниҳодҳои бузурги сиёсию ҷамъиятӣ низ гоҳе гурӯҳи фишороварро ташкил карда, бо истифода аз хидмати гурӯҳи фишоровар ба ҳадафҳои сиёсии худ наздик мешаванд, ба гурӯҳи фишоровар маслиҳатҳо ва супоришҳо дода, фаъолияти онро идора менамоянд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурӯҳи фишоровар / Г. Зокиров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гурӣ** (гурҷӣ: გორი) — шаҳр дар ҷануби Гурҷистон, маркази ноҳияи Шида Картли.

Ҷуғрофиё
--------

Дар водии Картли, дар ҷои ба ҳам пайвастшавии д-ҳои Кура ва Лиахвии Калон воқеъ гардидааст. Шаҳрро аз ҷануб ва ғарб кӯҳҳо иҳота кардаанд. Аз Гурӣ то Тифлис 76 км, то Схинвал 33 км. Аҳолиаш 54,7 ҳазор нафар (2014), асосан гурҷиҳо, инчунин осетинҳо, арманиҳо, яҳудиён ва русҳо зиндагӣ мекунанд.

Таърих
------

Гурӣ яке аз қадимтарин шаҳрҳои Гурҷистон буда, дар солномаҳо аввали асри 7 зикр шудааст. Соли 1292 аланҳо бо роҳбарии шоҳзода Багатар шаҳр — қалъаи Гуриро бо замин ва маҳаллаҳои аҳолинишини атрофаш ғасб намуданд. Соли 1306 охирин шоҳи аланҳо Багатар вафот кард. Шоҳи Гурҷистон Георгийи V соли 1326 баъди муҳосираи сесола Гуриро ишғол намуда, осетинҳоро то дарёи Дарял, дараҳои Арагв ва Ксан таъкиб кард Соли 1477 шоҳи давлати Оққуюнлу ногаҳон шаҳрро бе ҷанг ишғол намуд, вале ба зудӣ онро тарк кард. Дар миёнаи асри 16 Гуриро шоҳи Эрон Таҳмоспи I ишғол намуд. Охири асри 16 Гурӣ ба мавзеи амалиётҳои ҳарбии туркҳои усмонӣ табдил ёфт. Соли 1599 шоҳи Гурҷистон Симони I ногаҳон ба Гурӣ ҳамла карда, гарнизони (лашкари) туркҳои усмониро шикаст дод. Соли 1614 шоҳи Эрон Аббоси I Гуриро ба даст оварда, забткориҳои минбаъдаи мамлакатро аз ҳамин ҷо идома дод. Солҳои 1723-36 Гурӣ таҳти тасарруфи туркони усмонӣ буд. Соли 1736 ба Гурӣ форсҳо соҳиб шуданд. Охири асри 18 Гурӣ комилан аз истилогарон озод шуд. Аз соли 1801 шаҳр. Соли 1920 дар натиҷаи заминҷунбӣ сахт хароб гардид. Августи 2008 дар давраи авҷи муноқишаҳои мусаллаҳона дар Осетияи Ҷанубӣ Гуриро муваққатан артиши Русия ишғол намуд. Гурӣ истгоҳи р. о. дорад. Аз ҳудуди Гурӣ шоҳроҳи автомобилгарди Тбилиси — Ткибул мегузарад. Комбинати бофандагӣ, заводҳои асбобсозӣ ва шпалсозӣ, саноати хӯрокворӣ, Институти педагогӣ, омӯзишгоҳҳои тиббӣ, мусиқӣ, Театри драмаи ба номи Г. Эристав, осорхонаҳои инфиродии И. В. Сталин (зодаи ҳамин шаҳр аст) ва таърихӣ-мардумшиносӣ дорад. Соли 2007 дар Гурӣ аввалин супермаркети шабакаи миллии «Populi» кушода шуд. Аз ёдгориҳои таърихӣ дар маркази Гурӣ, дар доманаи кӯҳи начандон баланд харобаҳои қалъаи Гориссих (асри 7) боқӣ мондаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гори // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гурӯҳи Ли** — маҷмӯъе (гурӯҳе), ки дорои хусусиятҳои ба ҳам мутобиқи сохтори гурӯҳӣ ва бисёршаклии таҳлилӣ аст. Гурӯҳи Ли вобаста ба он ки бисёршаклии таҳлилии он дар кадом майдон муайян шудааст, ҳақиқӣ ва комплексӣ мешавад.

Мафҳумҳои асосии назарияи Гурӯҳи Ли ба риёзиёт солҳои 70 асри 19 аз тарафи математики норвегиягӣ Марий Софус Ли дохил карда шудаанд. Гурӯҳи Ли дар алоқамандӣ бо проблемаи ҳалшавандагии муодилаҳои дифференсиалӣ дар квадратура ва таҳқиқи гурӯҳи бефосилаи табдилот ба вуҷуд омадааст. Дар ибтидо Гурӯҳи Ли ҳамчун гурӯҳи минтақавии (локалӣ)-и табдилот, яъне, чун оилаи табдилоти таҳлилии минтақавии фазои n — ченаи Rn (ё Cn), ки ба системаи охирноки параметрҳо вобаста аст, муайян шуда буд. Дар ин маврид талаб карда мешуд, ки параметри ҳосили зарби табдилот бо параметрҳои зарбшавандаҳо тавассути функсияҳои таҳлилӣ ифода карда шавад.

Ба таҳқиқи мунтазами сохтори глобалии Гурӯҳи Ли бори аввал Э. Картан ва Г. Вейл оғоз намудаанд. Аввалин гузориши муосири назарияи Гурӯҳи Лиро соли 1938 Л. С. Понтрягин пешниҳод карда буд. Ба туфайли татбиқи Гурӯҳи Ли дар физика зарраи бунёдии нав Ω-гиперон кашф гардидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурӯҳи Ли / Ш. Халилов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Britannica (онлайн)
* Universalis
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX535210
* BNF: 11946908c
* GND: 4035695-4
* J9U: 987007529233305171
* LCCN: sh85076786
* NDL: 00567368
* NKC: ph117709
* SUDOC: 02742474X

 |

 |
**Воркута́** (нен. Варкута, кумӣ Вӧркута) — шаҳр дар Русия, дар Ҷумҳурии Коми, 904 км шимолу шарқи Сиктивкар.

Дар соҳили дарёи Воркута (ҳавзаи Печора), 160 км шимолтари доираи қутбӣ, дар минтақаи яхбандии бисёрсола воқеъ гаштааст. Аҳолиаш 61,6 ҳазор нафар (январи 2015). Истгоҳи охирини р. о. аз Котлас. Фурудгоҳ дорад. Соли 1931 ҳамчун шаҳрак дар робита ба оғози кор дар кони ангиштсанг (солҳои 1930–40 садаи XX дар он маҳбусон кор мекарданд) пайдо шудааст. Аз соли 1942 шаҳр. Воркута маркази бузурги истеҳсоли ангишт ва ташкилию хоҷагидории Ҳавзаи ангишти Печора мебошад. Корхонаи асосиаш – «Воркутаугол». Ангишт бо тарзи конӣ дар шароити иқлими шадиди Заполярия (он сӯйи қутб) истихроҷ карда мешавад. Қатъи истихроҷи ангишт дар баъзе конҳо боиси хеле кам шудани аҳолии Воркута ва шаҳракҳои коргарони атрофи он гардидааст. Дар Воркута заводҳои семент, комбинати чӯб, фабрикаи дӯзандагӣ, корхонаҳои саноати хӯрокворӣ мавҷуданд. Дар атрофи маркази ҷамъиятиву маъмурии шаҳр конҳои алоҳидаи ангишт бо шаҳракҳои ангиштканон ҷойгир шудаанд. Ҳамаи иморатҳо дар рӯйи сутунҳо сохта шудаанд. Дар Воркута Институти таҳқиқоти илмии Печора оид ба ангишт, экспедитсияи геофизикӣ ва ҷустуҷӯи нафту гази Воркута, Институти кӯҳкорӣ (филиали Донишгоҳи кӯҳкории Санкт-Петербург), осорхонаи кишваршиносии байниноҳиявӣ, театрҳои драмаву лӯхтак фаъолият доранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Воркута // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Авҷ** - дар анъанаи мусиқии тоҷик нуқтаи олии инкишофи иҷроии мусиқист. Авҷ маҳсули мутассили маҳорати иҷроии асари мусиқист.

Авҷ дар маданияти мусиқии тоҷик мавқеи хоса касб намуда, мавриди пазириши устодони мусиқӣ дар анъанаи иҷроист. Авҷ дар мусиқии классикии тоҷик чун меъёри хосу тазйинии иҷроӣ қабул шудааст. Агар аз нигоҳи ҳофиз Авҷ як навъ санҷиши маҳорату малака ва истеъдоди сарояндагӣ бошад, аз нигоҳи шунаванда Авҷ «мағзи» асари мусиқӣ, лаҳзаи гуворотаринест, ки шунавандаро ба олами зебоиманишии гуворо, эҳсоси тоза расонида, ӯро ба кашфиёти нави маънавӣ водор месозад. Маҳз аз ин рӯ, шунавандаи мусиқифаҳм аз оғози асар мунтазири расидан ба нуқтаи олии он – Авҷ мешавад.
Оҳангсозони анъанавӣ ин навъи шаклгирии асарҳои мусиқӣ, вижагиҳои интизории нуқтаи олии инкишофи асарҳоро аз тарафи шунаванда-гон ба инобат гирифта, бошуурона ҳамин намуд асарҳоро офаридаанд. Зина ба зина, пай дар пай иртифоъи оҳанг аз як тараф тафаккуру ҳиссиёти шунавандаро ба дарку маърифати асар тайёр намояд, аз тарафи дигар ин нуқтаи олии асар ба «нуқтаи таносуби тилоӣ» рост меояд, ки аз заминаи илмӣ доштани ин тарзи шаклбандии иҷрои асарҳои суннатӣ далолат медиҳад.
Авҷ дар санъати овозхонии анъанавии тоҷик чун навъи хоси тазйин мавқеи муҳим касб карда-аст. Авҷ зимни ин чун порчаи нисбатан мустақили шаклан муайян, нуқтаи олӣ ва ё баландтарини суруд ва ё оҳанг буда, таърихи қадим дорад. Дар Бухоро - маркази фарҳанг ва анъанаҳои мусиқии классикии тоҷик сарояндагони касбӣ таҷриба ва маҳорати Авҷсароиро аз насл ба насл идома ва ривоҷу равнақ дода, як мактаби хоси «Авҷсароӣ»-ро рӯи саҳна овардаанд.
Таваҷҷуҳи хоси аҳли санъати овозхонӣ ба Авҷсароӣ на танҳо дар таълими намудҳои куҳани он, балки дар рушду равнақи эҷодии намудҳои нави он асос меёбад. Чунин муҳит ба сарояндагон шароит фароҳам меовард, ки онҳо баҳри нишон додани имконияту хусусиятҳои овоз ва маҳорати баланди худ ҳар гуна мусобиқоти ҳунарӣ ташкил намоянд.

Нигаред низ
-----------

* Шашмақом
* Авҷи Зебопарӣ
* Авҷи турк

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 21-22 ISBN 978-99947-49-13-3
**Ҷорҷ Кадл Прайс** (15 январи 1919 - 19 сентябри 2011 ) – нахуствазири аввалини Белиз, яке аз муборизони асосии барои истиқлоли кишвар.

Зиндагинома
-----------

Дар Белиз аз Уилям ва Ирен Прайс, ҳанг. тав. Эскаланта, таваллуд шудааст. Соли 1947 ҳангоми интихоб шуданаш ба Шӯрои шаҳри Белиз машғули сиёсат шуд. Пас аз се сол, 29 сентябри соли 1950, ӯ Ҳизби Халқиро таъсис дод, ки вай дар тӯли чаҳор даҳсола роҳбарӣ карда, аз Британияи Кабир истиқлоли сиёсӣ ва иқтисодӣ ба даст овард, тавре ки маълум аст, Белиз мустамликаи Гондураси Бритониё буд.

Таҳсил ва оғози фаъолияти сиёсӣ
-------------------------------

Вай дар Коллеҷи Saint John's (SJC) дар Белиз таҳсил кардааст. Пас аз хатм, Прайсро соҳибкори маҳаллӣ Роберт Сидни Туртон ҳамчун котиби шахсии худ киро кард. Прайс якчанд хатмкардагони SJC-ро гирд овард, ки баъзеи онҳо баъдтар аъзои ПНП шуданд, ки дар интихоботи маҷлисҳои шаҳрии 1944 ва 1947 ширкат варзиданд.

Карераи минбаъдаи сиёсӣ
-----------------------

Прайс соли 1950 ёвари котиб шуд ва худи ҳамон сол дар як баромади машҳур эълом дошт, ки ваҳдати миллӣ ҳадафи ҳизби ӯст. Дар ин миён болоравии нархҳо бузургтарин мушкилот дар иқтисод буд. Прайс пас аз мубоҳисаи роҳбарӣ дар соли 1956 раҳбари ҳизб шуд.

Соли 1954 ба Шӯрои қонунгузории Мустамлика интихоб шудааст, вай инчунин солҳои 1956-1962 мири шаҳри Белиз буд. Дар соли 1956, Прайс инчунин раҳбари ҳизби ПНП шуд. Вай ҳамчун сарвазир аз соли 1961 ба ҳукумате сарварӣ мекард, ки бо Британияи Кабир музокиротро барои истиқлол оғоз намуд. Вай соли 1964 дубора сарвазир интихоб шуд.

Белиз соли 1981 истиқлол ба даст овард ва Прайс то соли 1984 нахуствазир ва вазири корҳои хориҷии кишвар шуд. Пас аз шикасти ПНП дар интихоботи соли 1984 аз ҷониби Ҳизби Муттаҳидаи Демократӣ ва раҳбари он Мануэл Эскивел, вай то замони барқарор шудани мақоми сарвазирӣ дар соли 1989 дар оппозисиюн буд ва дар он ҷо то соли 1993 кор карда, дубора ба ҷои Эсквивел омад.

Соли 1982 Прайс узви Шӯрои хусусии Шоҳигарии Муттаҳида шуд. Моҳи октябри соли 1996 вай истеъфо аз вазифаи раҳбари ҳизбро эълон кард ва 10 ноябри соли 1996 ба ҷои ӯ расман Саид Мӯсо таъйин шуд.

Ҷоизаҳо
-------

Дар моҳи сентябри соли 2000, Прайс аввалин шахсе шуд, ки шарафи олии Белиз, ордени Қаҳрамони Миллиро ба даст овард, зеро ӯ нақши роҳбарикунанда дошт ва барои кишвараш ба истиқлол ноил гардид. Вай чунин мукофотҳоро дар дигар кишварҳои ҳавзаи Кариб ва Амрикои Марказӣ низ ба даст овардааст.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Рӯйхати сарвазирони Белиз



1. 1 2  *Brozović D. Ladan T.* Hrvatska enciklopedija (хорв.) — LZMK, 1999. — 9272 с. — ISBN 978-953-6036-31-8
2. 1 2  Munzinger Personen (нем.)
3. ↑
**Авҷӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум), шоири тоҷик (асри 16). Дар Бухоро ба дунё омада, дар назди тазкиранигор Хоҷа Ҳасани Нисорӣ таҳсил кардааст. Ба сабаби тангдастӣ ба Балх рафтааст. Тазкиранигори дигари садаи XVI Мутрибӣ Авҷиро чун шахсияти эҷодкори мумтоз, ашъорашро «ҷонпарвар» тавсиф намудааст. Аз девонаш иттилое нест. Намунаҳои ашъораш ба тавассути тазкираҳо боқӣ мондаанд.

Ин рубоӣ аз ӯст:

Ҷоне дорам, ки толиби озор аст,

Дарде дорам, ки аз даво безор аст.

Гӯше дорам, ки нағмаи ғамшунав аст,

Чашме дорам, ки чашми ҳасратбор аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Гайда́й Леони́д И́ович** (30 январи 1923, Свободний, губернияи Амур — 19 ноябри 1993, Маскав) — коргардони филм, ҳунарпеша, филмноманависи рус. Артисти халқии ИҶШС (1989). Иштирокдори ҶБВ (1941–1945).

Зиндагинома
-----------

Пас аз хатми Институти умумииттифоқии давлатии кинематография (бахши коргардонӣ) аз соли 1955 дар киностудияи «Мосфилм» кор кардааст. Нахустин бор ҳунари хешро дар филми «Домод аз он дунё» (1958) намоиш дод. Филмҳои дар жанри мазҳакаи ҳаҷвӣ бо усулҳои назарфиреб ва шигарфҳои кинои беовози солҳои 1920, инчунин тақлидҳои ҳаҷвомез дар мавзӯъҳои рӯз банаворгирифтааш Леонид Гайдайро шуҳратманд гардониданд.

Леонид Гайдай дар киноновеллаи «Саг Барбос ва кросси ғайриодӣ» (дар маҷмӯаи «Комилан ҷиддӣ», 1961) образҳои Балбес, Трус ва Бивалийро дар ҳамкорӣ бо ҳунарпешагони маъруф Ю. Никулин, Г. Витсин ва Е. Моргунов офарид, ки баъдан онҳо дар филмҳои дигари Леонид Гайдай («Шаробпазҳо», 1962; «Амалиёти Ы...», 1965; «Асири Қафқоз...», 1967) ва дигар коргардонҳо (Э. Рязанов, Е. Карслова) дар байни бинандагони сершумор маъруф гаштанд. Филмҳои таҳиякардаи Леонид Гайдай бо возеҳии манзараҳои кинематографӣ, шаклҳои фасеҳ ва ҳассосияти хислатҳои персонажҳо фарқ мекунанд. Бисёр филмҳои ӯ («Мардуми корчаллон», 1963; «Дасти алмосӣ», 1968, Ҷоизаи давлатии ИҶШС, 1970 ва ғайра) ба фонди тилоии кинои Иттиҳоди Шӯравӣ дохил шудаанд. Леонид Гайдай дар филмбардории осори И. Илф ва Е. Петров («12 курсӣ», 1971), М. Булгаков («Иван Василевич касби худро иваз мекунад», 1973), М. Зошенко («Ин ғайримумкин аст!», 1975) аз воситаҳои тасвири тақлиди масхараомез ва хандаовар истифода кардааст. Ӯ солҳои 1980 бештар барои киножурнали ҳаҷвии «Фитил» саҳнаҳо ба навор бардошт. Корҳои маъруфи ӯ дар охири умр: «Барои гӯгирд» (1982, аз рӯйи асари М. Лассиле), «Спортлото – 82» (1982), «Ҳавои хуб дар Дерибасковский...» (1992). Леонид Гайдай муаллифи сенарияи аксари филмҳои ба саҳна гузоштааш мебошад. Филмҳои Леонид Гайдай дар байни тамошобинони тоҷик маҳбубияти хосса доранд.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.

Сарчашма
--------

* Гайдай Леонид Иович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* AllMovie
* Česko-Slovenská filmová databáze
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Кинопоиск

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Кругосвет
* Литовская универсальная
* Современной Украины

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 6003590
* BNF: 14680247m
* CiNii: DA15764392
* GND: 119084279
* ISNI: 0000 0001 1062 5643
* J9U: 987007339758705171
* LCCN: nr96043998
* LNB: 000183634
* NKC: xx0169042
* NLP: A30468140
* NTA: 307344355
* NUKAT: n2011108159
* VIAF: 51951859
* WorldCat VIAF: 51951859

 |

 |
**Ага́ва** (лот. Agáve) — як ҷинси рустанӣ. Пояаш кӯтоҳ, баргаш ғафси хордор. Баъди 6 – 15 сол гул мекунад. Гулпояаш дароз (то 12 м), сергул (то 17 ҳазор гул дорад). Пас аз расидани ҳосил қисми рӯизаминии агава мемирад (дар баъзе намудҳо аз реша рустании нав месабзад). Дар Мексика зиёда аз 300 намуди агаваи худрӯй дучор меояд. Ба Европа агава баъди кашфи Америка оварда шудааст. Хусусан агаваи америкоӣ маъмул аст. Онро барои ороиши кӯчаю хиёбонҳо мепарваранд. Аз барги агава ресмонҳои гуногун, аз партовҳояш коғаз истеҳсол мекунанд. Нӯшокиҳои спиртии пуаке, текила, маскал аз афшураи агаваи сиёҳтоб тайёр карда мешаванд. Аз решаи баъзе намудҳои агава доруҳои гормонӣ истеҳсол менамоянд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Маълумот дар бораи ҷинси *Agave* дар пойгоҳи маълумотҳои *Index Nominum Genericorum* Ассотсиатсияи байналмилалии табақабандии растаниҳо (IAPT).(англ.)

Сарчашма
--------

* Агава // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Авшон** (навъи ангур), **аршон**, **афшон** — навъе аз ангурҳои маҳаллии пешпазак, ки дар хоҷагиҳои Хуҷанду Конибодом парвариш мекунанд.

Селексияи халқӣ. Токаш миёнасабз, баргаш панҷпарраи мудаввар, канорҳояш ба боло тоб хӯрдаанд. Гулаш якҷинсаи модина; барои хуб гардолуд шудани он навъҳои Чиллагии сафед ва Дороии сурх аҳамияти калон доранд. Хӯшааш миёнаҳаҷм (вазнаш 180—230 г), махрутшакл (дарозиаш 15 — 17, бараш 10 — 12 см). Ғужбаш зич (вазни 100-тоаш 195—215 г), лӯнда ё дарозрӯя, сабзи сафедтоб; ғужмаш маҳин ва шаффоф. Гӯшташ хамираки карсосӣ, ширин ва хуштамъ. Ҳангоми кандан бинобар сустии думчааш қисми зиёди ғужмҳо мерезанд («афшон» ном гирифтанаш низ аз ҳамин ҷост). Меваи пухтагиаш 16 — 17 % қанд, 3,5 — 4,2 г/л туршӣ дорад. Даври нашваш 105—110 рӯз. Ниҳолаш баъди 2 — 3 соли шинондан самар меорад. To oxири тирамоҳ 80 — 85 фоизи нартҳояш мерасанд. Навдаҳои аз буғумҳои поёнӣ ва миёна (аз буғумҳои 2 то 12) сабзида самари бештар медиҳанд.

Барои гирифтани ҳосили фаровон ва хушсифат авшонро бо навъҳои Чиллагии сафед ва кишмиши сиёҳ якҷоя парвариш кардан мувофиқи мақсад аст. Барои ба ҷойҳои дур кашондан ва мавиз кардан мувофиқ нест. Авшонро бештар сокинони шаҳри Хуҷанд, ноҳияи Бобоҷон Ғафуров, инчунин дар хоҷагиҳои Хуҷанду Конибодом парвариш мекунанд. Авшони хуҷандӣ ва авшони хӯшакалон бештар маъмуланд. Токаш аз сармо ва касалиҳои занбӯруғӣ (ҷел ва қарасон) зарар мебинад.

Адабиёт
-------

* Токпарварӣ, Сталинобод, 1948;
* Ампелография СССР. Малораспространенные сорта винограда, т. I, М. 1963.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

Эзоҳ
----
**Ададҳои сода** — ададҳои бутуни мусбати аз як калонро гӯянд, ки ғайр аз худашон ва адади 1 дигар тақсимкунандае надоранд. Масалан 2, 3, 5, 7, 11, 13 ва ғайра Мафҳуми ададҳои сода соли дар омӯхтани тақсим шавандагии ададҳои натуралӣ (ададҳои бутуни мусбат) роли муҳим мебозад. Маҳз теоремаи асосии назарияи тақсимшавандагӣ исбот мекунад, ки ҳар адади бутуни мусбатро (ғайр аз 1) фақат бо як тарз ба зарбкунандаҳои аз ададҳои сода иборатбуда ҷудо кардан мумкин аст. Шумораи ададҳои сода беинтиҳо зиёд мебошад, ки инро математики Юнони Қадим Уқлидус (асри 3 то м.) исбот карда буд. Ҷойгиршавии ададҳои сода дар қатори ададҳои натуралӣ яке аз масъалаҳои муҳим ва душвори назарияи ададҳо ҳисоб мешавад. Дар ин бобат тадқиқоти П. Л. Чебишев ҷолиби диққатанд. Калонтарин адади содае, ки соли 2009 муқаррар шудааст, 243112609 – 1 мебошад. Дар системаи даҳӣ он аз 12 978 189 рақам иборат аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Адами ҳузур** (алиби) (аз лотинӣ alibi – дар ҷои дигар) — дар ҳуқуқи ҷиноятӣ исботи мустақими ҳузур надоштани муҷрим – шахси шубҳанок ё судшаванда дар ҷойи ҷиноят дар лаҳзаи содир шудани он. Адами ҳузур танҳо далели аз тарафи шахси муайян дар ҷойи ҳодиса содир намудани амали мушаххаси ҷиноиро таъйид менамояд. Агар шахс ибтикорманди ҷинояти содиршуда бошад, ӯро аз ҷавобгарии ҷиноӣ озод намекунад. Адами ҳузур бояд ҳаматарафа ва дақиқан бо дигар далелу исботҳо санҷида шавад. Ба ҳайси исботи мустақим адами ҳузур бояд ё комилан тасдиқ гардад ё билкулл рад карда шавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Адажио**, **ададжо** (италиявӣ adagio — оҳиста, ором) — дар мусиқӣ: 1) ифодаи суръати ором, шабеҳ ба қадаммонии суст.

Ин истилоҳро садаи XVII дар Италия барои ифодаи ибтидои суръати мавзуни мусиқӣ истифода кардаанд. Дар садаи XIX маънои пешинаи адажио тағйир ёфта, минбаъд суръати оҳистаю ороми мусиқиро ифода мекардагӣ шуд; 2) ифодаи пйесаҳое, ки дар ин суръат эҷод шудаанд ва номи муайян надоранд. Адажио дар осори классикони Вена ва романтикон барои ифодаи эҳсосоти лирикӣ истифода мешуд. Қисман дар услуби адажио сарахбори асарҳои симфонии классикӣ (масалан симфонияи № 104-и И. Гайдн, № 39-и В. Мотсарт, № 1, 2, 3, 4-и Л. Бетховен ва дигарон) навишта шудаанд; 3) рақси мавзуну ором дар балет ба монанди рақси якка ва дукасаи (дуэти) классикӣ; 4) қисми дарси рақси классикӣ, ки машқҳои мавзуну ором дошта, барои баланд бардоштани малакаю маҳорати раққосӣ ба шогирдон кумак менамояд. Дар эҷодиёти композиторони тоҷик низ мавқеи муайян дорад. Ф. Баҳор қисми сеюми симфонияи № 2-и худро дар шакли адажио эҷод кардааст. Балетҳои «Лайлӣ ва Маҷнун»-и С. Баласанян, «Марги судхӯр», «Рубоиёти Хайём», «Хотираи дил»-и Т. Шаҳидӣ дорои адажиоҳои балетианд. Т. Шаҳидӣ адажиоро дар кантатаи хореографии «Ибни Сино» низ истифода бурдааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Адажио // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ҳуқуқ ба фаъолияти соҳибкорӣ** - ҳар як шаҳрванд тибқи Конститутсия
ва қонунҳои Тоҷикистон хуқуқ ба фаъолияти соҳибкорӣ дорад. Ҳуқуқ ба
фаъолияги соҳибкорӣ ин фаъолияти ташаббускорона ва мустақилонаи
шахс, ки баҳри гирифтани даромад ва фоида татбиқ мегардад ва аз номи худ,
аз рӯи таваккал ва масъулияти молумулкии худ, ё аз ном ва ҷавобгарии
молумулкии шахси ҳуқуқӣ - корхона ба амал бароварданро пешбинӣ мекунад. Констигутсияи ҶТ барои таҳкими ин намуди ҳуқуқ хуқуқ ба моликияти хусусӣ ва тарзи татбиқи онро муқаррар кардааст.

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 519
**Ҳуқуқ ба муҳити зист** - дар асоси қонун дар бораи санитарияи давлатӣ аз соли 1994 шаҳрвандон ба муҳити мусоиди зист (муҳити табиии атроф, шароити меҳнат, истиқомат, маишат, истироҳат, таълиму тарбия ва ғ), ҳуқуқ доранд. Ин хуқуқ бо роҳи амалӣ гардонидани маҷмӯи тадбирҳо оид ба пешгирӣ намудани таъсири омилҳои номусоиди муҳити зист ба инсон аз тарафи корхонаҳо ташкилотҳо ва шаҳрвандон, иҷрои талаботи қонунгузории санитарӣ таъмин карда мешавад. Шаҳрвандон ба сари вақт пурра ҷуброн кардани зарари ба саломатии онҳо расонидашуда ҳуқуқ доранд.

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 517
**Адами қатъият** (адами зарурат) (ба англисӣ: Indeterminism) нақизи ҳатмият ё қатъият ва ҷабри илмӣ аст ва иборат аст аз эътиқод ба инки падидорҳои табиӣ ва инсонӣ тобеӣ қонун ва низом нест.

Адами қатъият (ғайр қатъият) бар ду қисм аст:

```
**1- адами қатъияти зеҳнӣ**, ки иборат аст аз эътиқод ба инки ақл наметавонад аз ҳаводиси табиат хабар диҳад, зеро илал ва маълулоти табииро намешиносад. Ақл ба пайрави табиат аз як низоми собит, имон дорад, аммо ба мавқеи худ мутаваҷҷеҳ мешавад, ки ба шинохти ин низом қодир нест. Инсонҳо ба таъбир ва тафсирҳои зеҳнии худ аз мавқеият вокуниш нишон медиҳан.

**2- адами қатъияти айнӣ**, ки иборат аст аз нафйи мутлақи қатъияти падидорҳои табиӣ ва инсонӣ. Баъзе донишмандони ҷадид, қатъият ва ҷабри илмиро мавриди интиқод қарор дода ва гуфтаанд дар табиат маҷмӯаҳои аз неруҳое вуҷуд дорад, ки аз таркиби онҳо натиҷаҳое ба вуҷуд меояд, ки имконашон дар ҳадди баробарӣ аст ва ҳеҷяк бар дигаре тарҷеҳ надорад. Онҳо ин маҷмӯаҳоро марказҳои бетаин номидаанд.
```

Мӯътақидон ба бетаинии зеҳн мушоҳида кардаанд, ки нотавонии ақл аз иҳота бар умур, иллати ноогоҳии он аст, аммо мӯътақидон ба бетаинии айнӣ мӯътақиданд нотавонии ақл аз огоҳ шудан бар умури ноши аз табиати ашёъ аст. Зеро дар назари онон ҳаракот заррот ва аҷзои атомҳо тобеи низоми собите нест. Ин бетаиинии навъи дувум, роҳро барои озодӣ боз мекунад, ба тавре ки иродаи инсон, дар партави он, қодир аст, ки афъоли худро худ биёфринад. Бо вуҷуди ин, ақида ба бетаинӣ мӯҷиби қавл ба ихтиёре аст, ки эҷоб мекунад, ки иродаи иллати аввалӣ ва ғайр ба асбоб ва шурути пешин бошад. Инро бетаинии мутлақ гӯянд ва ин мафҳум ҷавоби манфии ихтиёр аст. Зеро бетаинӣ, феъли иродиро ҳамчун ҳодисаи беиллат менамоёнад, аммо ихтиёр иродаро иллати аввалии феъл қарор медиҳа.

1. ↑  Самияи Пурмуҳаммадӣ, Фиребурзи Боқирӣ. Асарбахши омӯзиши зеҳни огоҳӣ бар пардозиши шинохти худкор, мутолиоти равоншиносӣ, давраи 11, шумора 3, поизи 1394, сафҳаи 141–159
2. ↑  Ҷамил Салибо - Манучеҳр Сонеъи Дарҳбидӣ, Фарҳанги фалсафӣ, интишороти Ҳикмат - Теҳрон, чопи: аввал, 1366 с 543٬544
**Ҳуқуқ ба муттаҳидшавӣ** — яке аз ҳуқуқҳои сиёсии шаҳрвандон мебошад. Шаҳрванд ҳақ дорад дар ташкили ҳизбҳои сиёсӣ, иттифоқҳои касаба ва дигар иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ иштирок намояд, ихтиёран ба онҳо дохил ва аз онҳо ҳориҷ гардад. Ҳуқуқи мазкур ба шаҳрвандон имкон медихад, ки берун аз таркиби давлат иттиҳодияҳо ташкил намоянд ва барои ташаккул ва изҳори иродаи халқ мусоидат кунанд. Таъсисдиҳандагон, аъзо ва иштирокчиёни иттиҳодияҳои
ҷамъиятӣ, бояд шаҳрвандони ба синни 18-солагӣ расида, аъзо ва иштирокчиёни иттиҳодияҳои ҷамъиятии ҷавонон шахсони 14-сола, иттиҳодияҳои бачагона бошад, 10-солаҳо бошанд.
Ҳуқуқи шаҳрвандон ба муттаҳидшавӣ дар иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ аз
санадҳои муҳими байналмилалӣ дар бораи ҳуқуқу озодиҳои инсон бармеоянд. Ба ҳеч гуна маҳдудкунии ин ҳуқуқ, ғайр аз ҳолатҳои бо қонун барои таъмини бехатарии давлат ва ҷамъият, тартиботи ҷамъиятӣ, ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои шахсони дигар пешбинишуда роҳ дода намешавад. Дар баъзе кишварҳо ин ҳуқуқ нисбат ба хизматчиёни ҳарбй ва кормандони полис маҳдуд карда шудааст, ки он низ мазмуни муайяни иҷтимоию сиёсӣ дорад.

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 517 - 518
**Ҳуқуқ ба ҳимояи Ватан** — Конститутсия ба сифати вазифаи муқаддаси шаҳрванд ҳифзи ватан, ҳимояи манфиати давлат, таҳкими истиқлол, амният ва иқтидори мудофиавии онро муқаррар кардааст (моддаи 43). Ин вазифаҳоро муқаддас эълон кардани Конститусия моҳияту таъйиноти онҳоро муайян менамояд. Ҳар як давлат барои ҳимояи истиқлоли худ чораҳои имконпазирро раво мебинад. Дар андешидани ин чораҳо шаҳрванд субъекти фаъол буда, ҳам ба воситаи намояндагон ва ҳам бевоснта дар ҳалли масъалаҳои Ҳимояи Ватан ва пурзӯр кардани иқтндори мудофиавии он иштирок
менамояд. Яке аз шаклҳои иҷрои вазифаҳои номбурда хидмат дар сафи Кувваҳои Мусаллаҳи ҷумҳурӣ мебошад, ки тартиби он бо қонунҳо муайян карда мешавад. Дар низоми қонунгузории ҳарбй қонун дар бораи уҳдадории умумии ҳарбй ва хидмати ҳарбй мавқеи калон дорад. Муқаррар карда шудаасг,
ки шаҳрвандони то рӯзи даъват синнашон ба 18-солагӣ расида ба хидмати муҳлатноки ҳарбй даъват карда мешаванд. Хидмати ҳақиқии ҳарбй аз вақти савгандёдкунӣ оғоз меёбад. Дар савганди ҳарбй тайёр будани ҳар як хидматчии ҳарбй ба ҳифзи ватан, ҳимояи истиқлолу амнияти он
ботантана ифода меёбад.

Нигаред низ
-----------

* Ҳимояи Ватан

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 520
**«Ҳуқуқ ва қонун»** - ақида ва назарияест, ки аз замонҳои қадим то ин
ҷониб ҷой дорад. Атрофи он дар таърих ду равияи ҳуқуқӣ ташаккулу инкишоф ёфтааст: 

1. равияи легистй (аз калимаи - қонун)
2. юридикӣ (аз калимаи - ҳуқуқ).

Равияи якум ҳуқуқ ва қоиуиро як мешуморад. Равияи дуюм (иазарияҳои пештараи ҳуқуқи фитрй, ҳоло фалсафаи ҳуқуқ) ҳуқуқ ва қонунро аз ҳам ҷудо мекунақд. Тафовути ҳуқуқ ва қоиуи ақидаи пешқадам ва демократии иисоиият буда, асос ва сарчашмаи як қатор арзишҳои умумибашарӣ гардидааст, аз қабили ҳуқуқи фитрӣ ва ҳуқуқи позитивӣ, мафҳуми васеи (ғайрисиифӣ, ғайрисиёсии) ҳуқуқ, ҳуқуқҳои фитрӣ, ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрванд, қонуни ҳуқуқӣ ва м.и. Ҷумҳурии Тоҷикистон имрӯз бо назардошти талаботҳои тафовути ҳуқуқ ва қонун як зумра гояву арзишҳои пешбарандаи инсониро эътироф намудаааст (қонуни ҳуқуқӣ, ҳуқуқу озодиҳои фитрии инсон, қонунияти ҳуқуқӣ ва конститутсионӣ ва ғайра).

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 520
**Ҳуқуқ ба дахлнопазирии шахс** - дахлнопазирии шахс аз тарафи давлат бо чораҳои махсуси ташкилию ҳуқуқӣ кафолат дода мешавад. Бе қарори суд ё иҷозати прокурор хеч касро ҳабс кардан мумкин нест. Мувофиқи қонун прокурор вазифадор аст, ки ҳар як шахсро, ки хилофи қонун аз озо дӣ маҳрум шудааст ё зиёда аз муҳлати бо қонун ё ҳукми суд пешбинишуда дар ҳабс нигоҳ дода ешавад, дарҳол озод намояд. Кофтукови шахс дар асоси меъёрҳои ҳуқуқи мурофиаи ҷиноятӣ ба амал бароварда мешавад. Бе қарори махсус ва иҷозати прокурор кофтукови шахсро танҳо дар ду ҳолат гузаронидан мумкин аст, аввал дар ҳолати дастгир ва ҳабс кардан ва дуввум дар сурати мавчуд будани тахминҳои асоснок оид ба ҷой доштани чиз ё ҳуҷҷатҳои барои парвандаи ҷиноятӣ аҳамиятнок. Кофтукови шахсро фақат аз тарафи шахси ҳамҷинси вай ва дар ҳузури шахсони холис гузаронидан мумкин аст..

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқҳои инсон

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 515
**Ҳавзаи интихоботӣ** - воҳиди марзие, ки аз он як ё якчанд вакил ба парлумон ё дигар мақомоти намояндагӣ интихоб мешавад. Тақсими марзи кишвар ба ҳавзаҳои интихоботӣ барои гузаронидани интихобот тибқи низоми интихоботии мажоритарӣ ҳамеша зарурат дорад.
Давраи дуюми маъракаи интихобот ташкили ҳавза ва маҳалҳои интихобот мебошад. Барои интихоби вакилони Маҷлиси намояндагон 41 ҳавзаи марзии якмандатӣ ташкил карда мешавад. Ҳавзаҳои интихоботиро Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ бо пешниҳоди Президенти ҶТ ташкил медиҳад.
Тафовути шумораи интихобкунандагони ҳавзаи интихоботӣ метавонад аз 15 то 20%-ро тафсил диҳад.
Дар асоси қонуни интнхобот барои интихоботи вакипони Маҷлиси маҳаллии ВМКБ, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе на бештар аз 70 ҳавзаи интихобот, ба Маҷлиси вакилони халқи шаҳр, ноҳия на бештар аз 40 ҳавзаи интихоботӣ ташкил мегардад.

Нигаред низ
-----------

* Интихобот

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 504