recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Абуисо Муҳаммад Тирмизӣ** (ар. أبو عيسى الترمذي‎; 824, Тирмиз — 892, Шеробод) — донишманди ислом, гирдоварандаи ҳадис ва фақеҳи форс-тоҷик, муаллифи «Ҷомеъу-с-саҳеҳ» («Сунани Тирмизӣ»).

Зиндагинома
-----------

Номи комил: Муҳйиуддин Бузург Абуисо Муҳаммад ибни Мусо ибни Савра ибни Мусо ибни Заҳҳоки Зарифии Тирмизӣ.

Соли 824 дар деҳаи Буғ (ҳоло Шеробод)-и тобеи шаҳри Тирмиз ба дунё омадааст. Аслаш форс мебошад. То синни 26-солагӣ ба омӯзиши улуми динӣ, аз ҷумла назди Имом Бухорӣ (810—870), машғул буд. Минбаъд бо мақсади идомаи таҳсил дар талаби илм ба гӯшаҳои гуногуни Хилофати Араб сафар карда, доираи дониши хешро васеъ гардонид. Дар аснои сафар бо бисёр донишмандони маъруфи замона шиносоӣ пайдо кард. Ҳадисҳои наве ҷамъ овард, ки дар маҷмӯаҳои то он замон мураттабгардида дучор намеомаданд. Дар охири умр нобино шуд, аз ин рӯ, гоҳе бо лақаби «Зарир» низ ёд мешавад. Мазори Имом Тирмизӣ дар деҳаи Шерободи Ҷумҳурии Ӯзбекистон маъруф ва машҳур аст.

Сунани Тирмизӣ
--------------

Маҷмӯаи ҳадисҳои ҳамноми асари имом Бухорӣ «ал-Ҷомеъу-с-саҳиҳ» ("Сунани Тирмизӣ ") таълиф намуда, дар он кори оғозкардаи Имом Бухорӣ — таснифи ҳадисҳоро аз рӯи қоидаи «мусаннаф», яъне мувофиқи мавзӯъ, ба анҷом расонд.

Имом Тирмизӣ инчунин китобҳои «ал-Илал», «Таърих», «аш-Шамоилу-н-набавийя», «Зуҳд» ва ғайра навиштааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абуисо Муҳаммад Тирмизӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* *Али-заде, А. А.* Тирмизи Мухаммад : [арх. 1 октября 2011] // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007.

Пайвандҳо
---------

* Имам Ат-Тирмизи и его собрание хадисов // MuslimPress.Ru
**Сафармуҳаммад Рустам** (*Қодирӣ Сафармуҳаммади Баҳром*; 13 июли 1996, ноҳияи Ховалинг) — овозхони мусиқии попи тоҷикӣ.

Зиндагинома
-----------

Сафармуҳаммад Рустам 13 июли соли 1996 дар ноҳияи Ховалинг дар оилаи санъаткор таваллуд шудааст. Сафармуҳаммад аз синни хурдӣ ба суруд хондан завқи баланд дошт ва дар овони мактабӣ бо хоҳараш Меҳрнигори Рустам дуэте дар бораи хониши аъло сароидааст. Ӯ хатмкардаи мактаби миёнаи № 1-и шаҳри Душанбе ва риштаи дипломатияи Донишгоҳи Пекин аст. Падараш Баҳром Қодиров мутриби ансамбли «Дарё» соҳиби унвони фахрии «Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон» ҳастанд. Модараш Адибаи Рустам қаблан санъаткор буданд. Хоҳараш Меҳрнигори Рустам низ овозхони шинохта мебошад. Бобояш Рустами Абдураҳим (05.05.1938 — 25.10.1992) мутриби маъруф, дорандаи унвони фахрии «Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон» буд.

Эҷодиёт
-------

Соли 2017 дар озмуни байналмилалии «**Silk Way Star**» («**Ситораи Роҳи Абрешим**»), ки дар шаҳри Алматии Қазоқистон баргузор шуд, Ҷумҳурии Тоҷикистонро намояндагӣ кард.

### «Ситораи Роҳи Абрешим»

Дар озмун овозхонҳо аз 9 кишвари тӯли «Роҳи Абрешим» — Қазоқистон, Қирғизистон, Ӯзбекистон, Тоҷикистон, Тотористон, Бошқирдистон, Озарбойҷон, Гурҷистон ва Туркия иштирок карданд. Озмун иборат аз 12 давр буд ва шарти ширкат дар озмуни «**Silk Way Star**» ин буд, ки довталабон бояд тавони иҷрои тарона бо забонҳои гуногунро дошта бошанд. Сафармуҳаммад чунин сурудҳоро дар озмун иҷро намуд:

| Даврҳо | Номи суруд | Бо тоҷикӣ | Бо ҳамроҳии | Тарона аз |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | Шаби боронӣ |  | суруд: Зафар Абдуалимов
оҳанг: Меҳрнигори Рустам
матн: Орзу Исо |
| 2 | Қайтесің өзгені (Kaitesin özgeni) | Куҷоӣ |  | Бейбит Қушқалиев |
| 3 | All of me |  |  | Ҷон Легенд |
| 4 | Суранамын кечир мени |  |  | Мирбек Атабеков |
| 5 | Әке арманы |  |  | Нуржан Керменбаев |
| 6 | A whole new world |  |  | Бред Кейн ва Леа Салонга |
| 7 |  | Ватан |  | Тобиш Ҳилолӣ |
| 8 | Бір адам |  | gr. Turkiss | оҳанг: С.Бақытжан
матн: Д.Шеңгелбаев |
| 9 | Bile |  |  |  |
| 10 | Impossible |  |  | Ҷеймс Артур |
| 11 |  | Шабҳо |  | суруд: Сафармуҳаммад Рустам
матн: Орзу Исо |
| 12 |  | Қалъабандӣ | Парвин Юсуфӣ | суруд: Акашариф Ҷӯраев
матн: Мирзо Абдулқодири Бедил |
|

Пайвандҳо
---------

*
**Шуғнон** — қаторкӯҳест дар қисми ҷануби ғарбии Помир, дар ҳудуди ноҳияи Шуғнони ВМБК.

Дар байни водии рӯдҳои Ғунд ва Шаҳдара воқеъ гашта, аз ғарб ба шарқ (аз андароби рӯдҳои Ғунд ва Шаҳдара то болооби рӯди Тукдузбулод) ба масофаи бештар аз 80 км тул кашидааст. Бараш то 50 км. Баландии қаторкуҳ ба ҳисоби миёна 4000—5000 м, нуқтаи аз ҳама баландаш — рӯди Шахӣ (5704 м). Асосан аз гранит ва ҷинсҳои метаморфии синни токембрий — гнейс, варақсангҳои кристаллӣ, мармар таркиб ёфтааст. Релйефаш мураккаби душворгузар; нишебиҳояш дараҳои тангу чуҷури бисьёре доранд. Теға ва нишебиҳои баланди қаторкуҳ бо барфу пиряхҳо (масоҳати умумии пиряхҳо 150 км²) пушида шудаапд. Бисёр шохобҳои чапи рӯди Ғунд ва рости рӯди Шаҳдара (Вархидз, Дӯзах, Друмдара, Немос ва ғайра) оби худро аз ин пиряҳо мегиранд. Набототи қаторкӯҳи Шуғнон биёбонӣ ва нимбиёбонист. Дар нишебиҳо (то баландиҳои 3700—4000 м) асосан шибоғ, шура, хори болиштак ва дар доманакуху нишебиҳои паст ҷо-ҷо дарахту буттаҳои арча, мушол меруянд. Дар нишебии шимоли ғарбӣ қаторкуҳ Боғи ботаникии Помир воқеъ гаштааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Шуғнон / У. Олимов // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
**Ғано** (низ **Вогоду)**, **Гана** — давлати асримиёнагӣ (330—1076) дар Африқои Ғарбӣ.

Сарчашмаҳо
----------

Давлат дар болооби дарёҳои Сенегал ва Нигер таъсис ёфта, нахустин бор ҷуғрофиёнависони мусулмон ал-Фазорӣ ва ал-Бакрӣ дар бораи мавҷудияти Ғано маълумот додаанд.

Таърих
------

Дар ибтидо аксари сокинони давлати Ғано-ро халқияти сонинкиҳо ташкил дода, ба боварҳои қадимии суннатӣ эътиқод доштанд. Аз ҳудуди Ғано роҳи корвонгузари биёбони Саҳрои Кабир мегузашт, ки шимоли Африқоро бо соҳилҳои баҳри Миёназамин пайваст мекард. Новобаста ба мавҷудияти захираҳои фаровони тило, асоси иқтисодиёти давлати Ғаноро боҷҳои гумрукӣ ташкил медоданд. Пойтахти Ғано ш. Кумби Солеҳ маркази тило, устухони фил, намак ва ғуломон дар сари роҳи корвонгузар буд. Аз давраи ҳуҷуми арабҳо (734) барбарҳо ва арабҳо дар Ғано сокин шуда, тиҷорат ва идораи кишварро дар даст доштанд. Ба қавли ал-Бакрӣ арабҳо ва барбарҳо аксаран дар қисми ҳамвории пойтахти Ғано зиндагӣ карда, зиёда аз дувоздаҳ масҷид доштанд. Шуғли асосии сокинони Ғано заминдорӣ, чорводорӣ ва моҳигирӣ буд. Давраи авҷи шукуфоии давлати Ғано ба асрҳои 9-11 рост меомад, ки сонинкиҳо дар кишвар барбарҳоро аз ҳукумат маҳрум карда буданд. Давлати Ғано соли 1076 аз ҷониби ал-Моравидҳои ҳукмрони Марокаш ва Испания забт карда шуд. Бо тағйир ёфтани самти роҳи корвонгузар дар Африқои Ғарбӣ давлати Ғано таназзул ёфт. Аксари сокинони муқимии Ғано аз давраи истилои барбарҳо минтақаи сукунати худро тарк карда, баъдан ба давлати Мали асос гузоштанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гана // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Universalis

 |
**Фаридуни Хуршед** (тав. 19 декабри 1990 дар шаҳри Кӯлоб, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — овозхони сурудҳои эстрадии тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Фаридуни Хуршед 19 декабри соли 1990 дар шаҳри Кӯлоб, дар оилаи бастакор (композитор) таваллуд шудааст.
Фаридун дар айёми кӯдакӣ Фаррух ном дошт. Аз хурдӣ ба мусиқӣ машғул буд, бо фортепиано ва гитара мусиқӣ менавозад. Дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, факултаи иқтисодӣ таҳсил кардааст. Соли 2013 суруди «Э Мануелла»-ро бозхонӣ карда буд, ки ин боиси маъруфияташ байни ҳаводоронаш дар Тоҷикистон ва Россия гашт. Соли 2014 клипҳояш бо номҳои «Мерасад», «Ғами дил» сабт шуданд. Соли 2014 Фаридун бо гирифтани ҷоизаи «Big Apple Music Awards» дар шаҳри Ню Йорк, ИМА, дар номинатсияи «Кушодашавии сол» сазовор гардида буд. Пас аз як сол боз Фаридунро барои гирифтани ин ҷоизаи амрикои, ки аввалинбор дар Аврупо, шаҳри Ҳамбург баргузор гардид даъват карда буданд. Ғайр аз баҳои ҳакамон дар ин мусобиқаи мусиқӣ боз шумораи дискҳои сабти мусиқӣ ва маъруфияти овозхон дар интернет, шумораи клипҳо дар You Tube низ ба инобат гирифта мешаванд. Дар ин мусобиқаи мусиқӣ поп-овозхонҳо аз Тоҷикистон, Афғонистон, Эрон, Қафқоз ва кишварҳои Шарқи Наздик ширкат мекунанд. Фаридуни Хуршед соли 2015 ҷоизаи овозхони беҳтарини солро гирифт ва ҳамон сол дар шабакаи Tamoshow клипҳояш: «Шаби ҳиҷрон», «Ҳарфи дил», «Базми Арманӣ», «Тӯёна» ба намоиш гузошта шудаанд. Ҳамсараш Фарзонаи Хуршед мебошад. Тобистони соли 2015 духтаре бо номи Закия ва соли 2016 писаре бо номи Муҳаммад ба дунё овардаанд. Ҳамроҳи ҳамсараш Фарзонаи Хуршед дар мусобиқаи мусиқии «Big Apple Music Awards» иштирок карда, ҳарду соҳиби ҷоизаи овозхони беҳтарини сол дар Тоҷикистон гаштаанд.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

*
**Гурба** (лот. Felis catus), **пишак**, **пушак**, **синнавр**, **ҳирф** — ҷонвари хонагӣ. Ба оилаи гурбашаклҳои қатори дарандагон мансуб мебошад.

Ҳоло қариб 260 зоти гурба ба вуҷуд оварда шудааст. Гурбаро тақрибан 9500 сол қабл дар Шарқи Наздик хонагӣ кардаанд. Гурба ҳайвони чолок, ҳушёр ва тездав буда, бо ёрии чанголҳои гирояш ба дару девор ва дарахтон часпида мебарояд. Чанголҳои гурбаро рагу пайҳо ба дарун кашида меистанд ва фақат дар мавриди часпида баромадан ё доштани сайд берун меоянд. Ҳангоми роҳ рафтан, гурба нармаки панҷаашро ба замин гузошта, садо намебарорад. Мӯи баъзе гурбаҳо дарози пахмоқ, дигарашон кӯтоҳи маҳин аст. Рангаш сиёҳ, малла, хокистарӣ, сафеди хокистарӣ; гоҳе палангранг (ало, рах-рах) низ мешаванд. Сараш лунда, танаш калон (40-60 см), гардану пойҳояш боқувват; думаш дароз (25-41 см); модинааш нисбат ба нарина хурдтар аст. Вазнаш андаряк 2,5-6,5 кг (баъзан 9 кг ва бештар). Суфраи гӯши гурба то 180° ҳаракат мекунад. Шунавоии гурбаҳо хуб тараққӣ кардааст. Гурба дар 7-8-моҳагӣ болиғ мешавад. Давомоти ҳамлаш 55-60 рӯз; 3-8 гурбача мезояд. Муҳлати ширхорагии гурбачаҳо 8-10 ҳафта аст. Ғизои гурбаҳои хонагӣ гӯшт, гӯшти моҳӣ, шир, хӯрокҳои тайёри махсус ва ғ. мебошад. Гурбаҳо таъми турш, талх ва шӯрро ҳис мекунанд. Онҳо муш, калламуш ва дигар ҷонварони зараррасонро нобуд менамоянд. Дар ҳолати аз нигоҳубин маҳрум шудан, гурба гурехта ёбоӣ мешавад: парандаҳоро дошта мехӯрад, лонаи онҳоро вайрон карда, чӯҷаҳояшонро нобуд мекунад. Чунин гурбаҳо метавонанд паҳнкунандаи касалиҳои сироятӣ (калӣ ё ҷараб, шукуфаи мӯйчин) ва ангали (трихинеллёз, описторхоз дифиллобатриоз ва ғ.)-и одам ва ҳайвонот бошанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурба / А. Саидов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Библейская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Брокгауза и Ефрона
* Канадская
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* В. Даля
* Britannica (11-th)
* Britannica (онлайн)
* Pauly-Wissowa
* Universalis
* Швейцарский исторический

 |
| Орояшиносӣ | 
* Fossilworks

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX527377
* BNF: 12266539w
* GND: 4030046-8
* J9U: 987007284701205171
* LCCN: sh85021262
* NDL: 00568069
* NKC: ph1128717, ph115000

 |

 |
Ағбаи Анзоб дар қаторкуҳи Ҳисор
**Қаторкӯҳи Зарафшон** — қаторкӯҳи Ҳисору-Олой, дар ҷануби дарёи Зарафшон (Ӯзбекистону Тоҷикистон) мавқеъ гирифтааст.

Қаторкӯҳи Зарафшон 370 км дарозиро ташкил мекунад. Қуллаи баландтаринаш — ҝӯҳи Чимтарға (5489 м). Қариб 560 пирях дорад, ва масоҳати умумиашон 270 км²-ро ташкил мекунад.

Дар домани қаторкӯҳ бешаҳои камдарахт вуҷуд дорад — бештар дархтҳои арча, даштҳои кӯҳистонаш марғзорҳои Алпро монанди мекунад.

Нигаред
-------

* Мастчоҳ (дарё)
* Қаторкӯҳи Ҳисор


|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Абунасри Толиқонӣ Аҳмад ибни Иброҳим** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форс-тоҷик (асри 11).

Зиндагинома
-----------

Дар тазкираҳо аз ӯ чун шоири дарбори Салҷуқиён ва вазири машҳур – Низомулмулк (1017 – 1092) сухан меравад. Девонаш дастрас нагардидааст, вале қасоиди бисёре аз ӯ дар тазкираҳо омадааст, ки баъзеи онҳо дар мадҳи Низомулмулк мебошанд. Ба ғайр аз ин аз Абунасри Сарроҷ рубоиҳои панду андарзӣ, ишқӣ ва ғ. дастрас гардидаанд. Абёти зерин намунае аз эҷодиёти ӯст:

Накунад бо адӯ мудоро суд,
З-ӯ ба ҳар ҳол дур бояд буд.
Гарчи дорӣ ба ноз каждумро,
Бигазад, ҳар куҷо биёбад, зуд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абубакр Муҳаммад ибни Ямони Самарқандӣ** (форсӣ: ابوبکر محمد بن یمان سمرقندی‎; Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — фақеҳ, мутакаллим, муҳаддис ва аз уламои ҳанафимазҳаби форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Абубакр Муҳаммад ибни Ямони Самарқандӣ ҳаёти худро дар зодгоҳаш шаҳри Самарқанд, ки маркази илмӣ ва фарҳангии Мовароуннаҳр маҳсуб мегашт, гузаронидааст.

Таълифот
--------

* «Китобу-л-Анвор»
* «Китобу-л- Эътисом»
* «Китобу-р-оад ала-л-карромия»

Эзоҳ
----

1. ↑  *М. А. Наботов.* Нақши фақеҳ Абубакр Муҳаммад ибни Ямони Самарқандӣ дар ташаккул ва рушди мактаби ҳанафия дар ҳавзаи Мовароуннаҳр. *mit.tj*.  Маркази исломшиносӣ (12 Январ 2023). 6 марти 2024 санҷида шуд.
**Қаротоғ**, **Қаротов** — қаторкӯҳест дар соҳили рости ҷараёни миёнаи рӯди Вахш.

Дар ҳудуди ноҳияи Ёвон ва ноҳияи Абдураҳмони Ҷомии вилояти Хатлон. Аз шимол ба ҷануб (аз ағбаи Зардолу то обанбори Сарбанд) ба масофаи қариб 70 км тул кашидааст. Баландиаш то 1700 м. Қаторкуҳ аз таҳнишасти давраҳои юраи боло, табошир ва палеогену неоген таркиб ёфтааст. Дар нишебиҳо ҳар гуна алафҳои даштӣ, хорбуттаҳо ва ҷо-ҷо дарахтони арча, бодоми талхак, дулона меруянд. Дар Қаротоғ таҳнишастҳои юраи боло намаксанг ва таҳнишастҳои палеоген оҳаксангу доломит доранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Қаротоғ / У. Олимов // Ховалинг — Ҷӯяк. — Д. : СИЭСТ, 1988. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 8).
**Сайдалӣ Султонов** (тав. 5.06.1942, деҳаи Эловари ноҳияи Ваҳдат) — зистшиноси тоҷик, номзади илмҳои биологӣ (1975), дотсент (1984).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1960—1963 дар Раёсати сохтмони Ёвонтрести Тоҷикгидрострой ба сифати коргар фаъолият намудааст. Солҳои 1963—1968 дар шуъбаи биология ва химияи факултети география ва табиатшиносии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Баъди хатми аспирантура соли 1972 ба сифати муаллим, муаллими калон ва дотсенти кафедраи ботаникаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко фаъолият намудааст. Солҳои 1983—2005 мудири кафедраи ботаникаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Ҳамчунин солҳои 1991—1994 вакили мардумӣ аз ҳавзаи интихоботии № 28 деҳшӯрои Чӯянгарони ноҳияи Кофарниҳон (ҳоло Ваҳдат) интихоб шудааст. Доир ба флора ва набототи Тоҷикистон, масъалаҳои ҳифз ва истифодаи оқилонаи сарватҳои табии набототи ҷумҳурӣ тадқиқоти илмӣ бурдааст. Оид ба ин масъала зиёда аз 50 кори илмӣ-тадқиқотиро ба табъ расонидааст. Муаллифи 6 китоби дарсӣ, аз ҷумла «Ботаника барои синфҳои 5-6» (2001), «Ботаника барои синфи 5» (2005), «Ботаника барои синфи 6» (2005), «Биологияи умумӣ барои синфи 11» (2006), «Машғулиятҳои лабораторӣ аз фанни ботаника барои донишҷӯёни бахши аввали факултетҳои биологӣ» (2000), «Ботаника — дастури таълимӣ-методӣ доир ба машғулиятҳои лабораторӣ аз анатомия ва морфологияи рустаниҳо» (2009) ва 7 барномаи таълимӣ аз фанҳои биологӣ мебошад. Яке аз мураттибони Стандарти давлатии маълумот аз фанни биология барои мактабҳои таҳсилоти умумӣ аст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1989), ифтихорномаҳои КМ комсомоли Тоҷикистон ва ифтихорномаи Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон (1988) сарфароз карда шудааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

  

{{олим-нопурра
**Савринисо Сабзалиева** (27 январи 1948, Хоруғ — 4 майи 2020, Душанбе) — ҳунарпешаии театру синамо, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1991), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2006).

Зиндагинома
-----------

Соли 1967 Омӯзишгоҳи мусиқии ш. Душанбе ва 1974 Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзодаро ба охир расонда, дар Театри давлатии академии драмаи ба номи Лоҳутӣ ҳунарнамоӣ кардааст. Солҳои 1967—1969 дар Мактаби мусиқии бачагонаи ш. Хоруғ дарс додааст. Беҳтарин нақшҳоро дар спектаклҳои «Рӯдакӣ», «Отелло», «Амаки Ваня», «Электра», «Дод аз дасти ақл» офаридааст. Ҳамчун актрисаи кино муваффақ гардидааст. Ба ҳунараш бинандагон дар филмҳои тоҷикии «Духтарони суғдӣ», «Асрори нӯҳ пайғамбар», «Гумгаштапайдо», «Номзад», «Пуштаи хандақпеч», «Иштибоҳ», «Умеди охирин», «Панҷ тан дар пайроҳа», «Ҳеҷбудагон» (3 қисм), «Субҳи якуми ҷавонӣ», «Тулӯъ дар Ганг», «Зан аз дур», «Вохӯрӣ дар дараи марг», «Модар дар кано¬рам», «Ман-сарҳад», «Бача гум шуд» ва ғайра баҳои баланд додаанд. Дар сужаҳои киножурнали ҳаҷвии «Калтак», саҳнаю намоишҳои телевизионӣ нақшҳои зиёд иҷро кардааст. Саҳмаш дар дубляжи филмҳо ба забони тоҷикӣ калон аст.

Эзоҳ
----
**Ардавони III**, **Артабони IV** (паҳлавӣ: 𐭍𐭐𐭕𐭓, дар мутолеъоти қадимӣ ба иштибоҳ ба унвони **Ардавони IV** шинохта мешавад; асри I — 90) — писар ё бародари Балоши I. Дар замони кӯдакии Покур, муддати кӯтоҳе ба унвони подшоҳ (80 — 81 мелодӣ) ҳукумат кардааст.

Дар давраи вуҷудияташ барои тахту тоҷи Порт талошу муборизаҳо кардааст. Дар маъхазҳо дар бораи ҳолати подшоҳии ӯ маълумоти кофӣ нест.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Pas L. v.* Genealogics (ингл.) — 2003.
2. 1 2  Артабони IV // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
3. ↑  Schippmann, K. (1986). "Artabanus (Arsacid kings)". *Encyclopaedia Iranica, Vol. II, Fasc. 6*. pp. 647–650. .

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Pauly-Wissowa

 |
**Пахши рақамӣ**, **телевизиюни рақамӣ** (англ. Digital Television, **DTV**) — системаи телевизионие, ки дар он сигнали интиқолшавандаи телевизионӣ аз рақамҳои пайдарҳам пайвастаи импульсҳои электрикӣ иборат аст. Пахши рақамӣ сифати баланди интиқоли тасвири телевизиониро таъмин менамояд ва нисбат ба халалҳо устувор аст.

Пайвандҳо
---------

* Википедияи руси - Стандарты телевизионного вещания
* Словари и энциклопедии на Академике - Цифровое вещание Бойгонӣ шудааст 8 июли 2014  сол.
* ТАДЖИКИСТАН ПЕРЕХОДИТ НА ЦИФРОВОЕ ВЕЩАНИЕ(пайванди дастнорас)

Эзоҳ
----

1. ↑  ТАДҚИҚОТИ БОЗОРИ ТЕЛЕВИЗИОНИИ ТОҶИКИСТОН. 11 май 2014 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 августи 2014.
**Сурхкӯҳ** — қаторкӯҳест дар қисми ҷанубу ғарби Тоҷикистон, дар байни водии рӯдҳои Элок (шохоби чапи Кофарниҳон) ва Вахш (обанбори Норак).

Аз Ҷанубу Ғарб ба Шимолу Шарқ ба масофаи тақрибан 60 км тӯл кашидааст. Баландиаш то 2963 м (кӯҳи Дарвоз). Қаторкӯҳ ба самти Ҷанубу Ғарб торафт паст шуда, дар наздикии шаҳри Норак ба ду шоха тақсим мешавад. Шохаи шимолиаш то ағбаи Зардолу (баландиаш 1610 м) кашол ёфта, дар он ҷо ба қаторкӯҳи Рангон мепайвандад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Қаторкӯҳ / Ю. С. Усков // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
**Ашӯрова Озодахон Машрабовна** (таваллуд 8. 6. 1970, шаҳри Конибодом) — ҳунарпеша, мақомсаро, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2011).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи омӯзишгоҳи касбҳои техникии Конибодом (1992) ва факултети мусиқии тоҷикии (мусиқии анъанавӣ) ДДСФТ ба номи М. Турсунзода (2000). Сабки мақомсароиро дар давраи донишҷӯӣ таҳти сарварии Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон Барно Исҳоқова омӯхтааст. Фаъолияи сарояндагиро соли. 1996 дар Ансамбли давлатии «Шашмақом»-и ба номи Ф. Шаҳобови Кумитаи давлатии радиошунавонӣ ва телевизиони Ҷумҳурии Тоҷикистон оғоз намуда, ҳамзамон солҳои 2003–2007 таҳсилро дар Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон идома додааст. Ҳоло ба ҳайси сарояндаи ансамбли «Шашмақом»-и ҳамин академия фаъолият менамояд.

Эҷодиёт
-------

О. Ашӯрова зиёда аз 100 суруди мардумӣ, классикӣ ва композиторони тоҷикро сурудааст. Махсусан шохаҳои овозии «Ушшоқ», «Муғулчаи Дугоҳ», «Сарахбори Ороми ҷон», «Ороми ҷон», «Уфари Ороми ҷон», ва ғ.-и «Шашмақом»-ро бо тозаҷӯиҳо иҷро намудааст. О. Ашӯрова дар баробари ин ба эҷодкорӣ машғул аст. Масалан, дар заминаи намуди «Ораз» силсилаи «Савти Ораз»-ро эҷод намуда, дар CD сабт кардааст. О. Ашӯрова ширкаткунанда ва дорандаи ҷоизаи озмуни байналмилалии «Шарқ тароналарӣ» (Самарқанд, 2003), Симпозиуми байналмилалии мақом (Исфара, 2003) ва ғ. аст. Ба мамлакатҳои Россия, ИМА, Белгия, Испания, Англия, Юнон, Миср, Эрон, Фаронса, Олмон, Словения, Норвегия, Ҳиндустон, Шветсия, Қазоқистон, Ӯзбекистон, Қирғизистон сафарҳои ҳунарӣ карда, мусиқии анъанави (классикӣ)-и тоҷикро муаррифӣ намудааст. Аз соли 2003 ҳар сол бо даъвати ҳукумати Фаронса дар шаҳрҳои ин мамлакат барномаҳои консертӣ баргузор менамояд.

Ҷоизаҳо
-------

Барандаи ҷоизаи Фестивал-озмуни умумииттифоқӣ дар шаҳри Маскав (1987). Соли 2008 сазовори ҷоизаи байналмилалии Грэми гардидааст. Аълочии радио ва телевизиони Ҷумҳурии Тоҷикистон. Бо медали «Хидмати шоиста» сарфароз гардидааст. / Н. Шарипов

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
Катибаи Бесутун, замони Ҳахоманишиён
**Катибаи Бесутун** ё **катибаҳои Дорои Бузург** — катибаҳои Бесутун ё «*катибаҳои Беҳсутун* » (кӯҳе дар шаҳристони Кирмоншоҳ). маҷмаъи бостонӣ дар шаҳристони Кирмоншоҳи Эрон вокеъ аст. Катиба дар баландии *як саду панҷ* метр аз замин дар кӯҳи Бесутун бо хати мехӣ ва ба се забон - форсии қадим, бобулӣ ва аламӣ ҳаккокӣ гардидааст. Ин маҷмаъи бостонӣ ёдмонҳое аз Ҳахоманишиёнро дар худ ҷой додааст ва аз ҳудуди соли 523—521 пеш аз милод ҳамвора мавриди таваҷҷуҳ будааст. Катиба бо фармони шоҳи Ҳахоманишиён Дopиуши Бузург (Дорои I) бунёд гардидааст. Солҳои 30—40-уми асри XIX аз ҷониби муҳақиқи англис Г. К. Роулинсон, катиба хонда шудааст ва бо ҳамин амал ба шурӯи хондани хати мехӣ дар хатҳои қадимаи халқҳои Шарқи Қадим такон додааст.

* 
* 
* 
* 
* 
*

Боз нигаред
-----------

* Нақши Рустам
* Каъбаи Зардушт

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз Википедиаи русӣ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская
* Большая китайская
* Большая российская (старая версия)
* Кругосвет
* Православная

 |
**Арташеси I** (Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — писари Аршаки I буда, с-ҳои 189—160 то м. ҳукмронӣ кардааст. Соли 190 то м. бар зидди Селевкиён шӯриш бардошта, пас аз пирӯзии римиҳо бар подшоҳи Селевкиён Антиох ба римиҳо пайваст ва худро подшоҳи Арманистон эълон кард. А. қаламрави худро аз ҳисоби Мод ва Ибрӣ (Гурҷистон) васеъ карда, пойтахтро аз ш. Армавир ба ш. тозабунёди Арташат (Артаксат) интиқол дод. Аз корҳои дигари А. гузарондани ислоҳоти замин буд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арташес / Қ. Расулиён // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Bomis —** як ширкати интернетист, ки 15 ноябри соли 1996 таъсис ёфтааст. Шуғли асосии ӯ фурӯши таблиғ дар портали ҷустуҷӯии Bomis.com буд.

Таърих
------

Он аз ҷониби Ҷимми Уэлс ва Тим Шелл[fr] таъсис дода шудааст ва барои лоиҳаҳои энсиклопедияи ғайритиҷоратии Nupedia ва Wikipedia дастгирӣ кардааст. Тим Шелл[fr] ҳоло директори генералии Бомис мебошад.

Дар вебсайти Bomis.com, ширкат феҳристҳо барои дархостҳои маъмули ҷустуҷӯиро таҳия ва нигоҳ медорад. Феҳристҳо ба гурӯҳҳо, аз қабили «Духтарон», «Фароғат», «Варзиш», «Порнографӣ», «Гуногун» ва «Фантастикаи илмӣ» тартиб дода шудаанд. Дар маҷмӯъ, Bomis.com ба дигар феҳристҳои онлайн монанд сохта шудааст. Аммо дар айни замон, Bomis.com яке аз аввалинҳо буд, ки маълумотро таҳти иҷозатномаи ройгони лоиҳаи Open Directory истифода кард.

 Ситораи порнографӣ Силвия Сент футболка бо тамғаи Bomis.com пӯшидааст

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Bomis.com
**Экватор** (лотинӣ: aequator — баробар тақсим кардан) географик экватор, экватори Замин.

￼Хатти истиво
Аз қитаҳои Замин дуриашон баробар як хати даврашакл. Даврзании Замин аз тири худ перпендикуляр ва аз марказ гузарандаи ҳудуд бо руи Замин ҷои расида. Дарозии хатти истиво 40 075 696 м. Хатти истиво саёраи заминро ба 2 қисм ҷудо мекунад, Шимолӣ ва Ҷанубӣ. Давлатҳои Дар хатти истиво наздик буда гарм мебошан. Дар хатти истиво шабу рӯз доимо баробар аст.

Экватори осмон -￼ сфераи осмон ҳамаи нуқтаҳои қитаҳои олам 90° доираи калонЭкватори осмон саёраи Заминро ба давраҳои Шимолӣ ва Ҷанубӣ ҷудо мекунад. .

Эзоҳ
----
**Зайтун** дарахтест ҳамешасабз. То 4-12м қат мекашад. Барги нештаршакл ё дарозрӯя (5-12см), гули сафед, меваи мудаввари сурхтоб ё сиёҳи донакдор (то 15г) донаки дарозрӯяи бӯртоби 1-2тухма дорад. Май-июн гулу, сентябр-декабр мева мекунад. Зайтун дарахти мевадиҳандаи гармобардор ва ба хушки тобовар мебошад. Зайтун 300—400 умр мебинад. Дар Тоҷикистон зайтунро намепарваранд, чунки онро сармо мезанад.

  

en:Oil

Тавсифи
-------

Дарахти зайтун, Olea europaea, дарахт ё буттаи ҳамешасабз аст, ки зодаи Аврупои Баҳри Миёназамин, Осиё ва Африқо аст. Он кӯтоҳ ва ҳамвор аст ва хеле кам аз 8-15 м (25-50 фут) баланд аст. Пичоттана, як навъи беназири 40,000 дарахт, ки танҳо дар наздикии Пичотта дар минтақаи Кампания дар ҷануби Италия мерӯяд, аксар вақт аз ин рақам бо диаметри танаи мувофиқ зиёдтар аст.

Гулҳои хурд, сафед ва пиннатӣ бо косача ва гулчаҳои даҳқисм, ду stamens ва стигмаҳои чангол одатан дар чӯби соли гузашта дар раемҳое пайдо мешаванд, ки аз ҷавфҳои баргҳо мерӯянд.

Равғани зайтун
--------------

Равғани зайтун равғани моеъест, ки аз зайтун тавассути пахш кардани тамоми зайтун ва истихроҷи равған ба даст меояд. Он одатан дар пухтупаз, пухтани хӯрок ё ҳамчун либоси салат истифода мешавад.

Истеҳсолкунандагони асосии Италия минтақаҳои Калабрия ва пеш аз ҳама Апулия мебошанд. Дар ин минтақаҳо миқдори зиёди равғани зайтуни бокира PDO ва PGI истеҳсол карда мешаванд. Равғани зайтуни бокира инчунин дар Тоскана истеҳсол карда мешавад, дар шаҳрҳо ба монанди Лукка, Флоренсия, Сиена, ки онҳо низ қисми ассотсиатсияи Citta del Olio мебошанд. Навъҳои маъмултарини зайтун, ки дар Тоскана мавҷуданд, Frantoyo, Lecchino ва Moraiolo мебошанд.

Таркиби равғани зайтун вобаста ба навъ, баландии афзоиш, вақти ҷамъоварӣ ва раванди истихроҷ фарқ мекунад. Он асосан аз кислотаи олеин (то 83%) бо камтар аз дигар кислотаҳои равғанӣ, аз ҷумла кислотаи линолӣ (то 21%) ва кислотаи пальмитӣ (то 20%) иборат аст. Равғани зайтуни бокира бояд на бештар аз 0,8% кислотаи озод ва хусусиятҳои таъми мева дошта бошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Olive Tree – the Tree of Life. *www.agrivi.com*. 8 феврали 2024 санҷида шуд.
2. ↑  What is special about olive trees?. *studybuff.com*. 8 феврали 2024 санҷида шуд.
3. ↑  Olea europaea. *www.nature-guide.info*. 8 феврали 2024 санҷида шуд.
4. ↑  Olive Tree. *www.learnaboutnature.com*. 8 феврали 2024 санҷида шуд.
5. ↑  How to plant, grow and prune an olive tree. *www.bunnings.com.au*. 8 феврали 2024 санҷида шуд.
6. ↑  Olive Oil. *www.worldanvil.com*. 8 феврали 2024 санҷида шуд.
7. ↑  Is there any gold in Italy? Of course: our olive oil. *italian-traditions.com*. 8 феврали 2024 санҷида шуд.
8. ↑  Discover Tuscany's extra virgin olive oil. *www.discovertuscany.com*. 8 феврали 2024 санҷида шуд.
9. ↑  The Art of Olive Oil: Delving into the Craftsmanship of Tuscany's Finest. *www.artisanoliveoilcompany.co.uk*. 8 феврали 2024 санҷида шуд.
10. ↑  Bioactive Compounds and Quality of Extra Virgin Olive Oil. *www.ncbi.nlm.nih.gov*. 8 феврали 2024 санҷида шуд.
**Душанбе Паллаев** (27.05.1950, деҳаи Вери н. Шуғнони ВМКБ) - овозхони тоҷик, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон (1991), Ҳофизи халқии Тоҷикистон (2010).

Зиндагинома
-----------

Дар Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии маданӣ-равшаннамоии н. Ленин (ҳоло Коллеҷи фарҳангӣ н. Рӯдакӣ) хондааст. Ба сифати сароянда дар Театри  мусиқӣ-мазҳакаи ш. Хоруғ кор карда, минбаъд мудири клуби деҳаи Чарсем ва директори Хонаи маданияти ҷамоаи Вери ноҳияи Шуғнон буд. Дар ҳамин ҷо ансамбли «Умед» таъсис дода, дар вилоят ва ҷумҳурӣ созу мусиқии кӯҳистонро муаррифӣ кард. Услубу равияи хоси овозхонӣ дорад. Одаму одамгарӣ, ҷавонмардӣ, дӯстӣ, Ватан, Модар, сулҳу субот, ишқу муҳаббатро тараннум менамояд, баъзе таронаҳои рӯҳбахшро ба оҳанг дароварда мехонад. «Зиндагӣ», «Хоруғи ман», «Тоҷикистон», «Хуш бод», «Бадахшонам», «Дӯстон», «Ҳасрат», «Саногӯи ту бод», «Пайғом» аз беҳтарин таронаҳояш ба шумор мераванд.

1. ↑  Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
Медали «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»
Парад дар Москва 2005
Парад дар Киев 2010
**Рӯзи Ғалаба** — иди ғалабаи ИҶШС аз болои миллатгароёнӣ Олмон дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ солҳои 1941—1945 мебошад. Рӯзи 9 май — Рӯзи Ғалаба дар Тоҷикистон, Русия, Украина ва дигар кишварҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ (СССР) ҷашн гирифта мешавад.

Таърих
------

Дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ ҳамаи халкҳои Иттиҳоди Шӯравӣ иштирок намуда барои мудофиаи мамлакати ягона мубориза бурдаанд ва дар ғалабаи Иттиҳоди Шӯравӣ бар Олмони фашистӣ саҳми хешро гузоштаанд. Аз ҷумла, дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ аз ҷанговарони Тоҷикистон 58 ҳазор нафарашон дар амалиётҳои ҷангӣ мардонигию шуҷоат нишон дода, сазовори ордену медалҳои давлатӣ гардиданд. 54 нафар фиристодагони Тоҷикистон ба унвони аз ҳама баланди давраи Иттиҳоди Шӯравӣ — Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ сазовор шуданд.

Баъд аз ба охир расидани ҷанг, **9 май** ҳамчун **Рӯзи Ғалаба — иди расмии ИҶШС** эълон гардид ва ҳар сол дар тамоми ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ҷашн гирифта мешуд.

Рӯзи Ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ (солҳои 1941—1945) аз ҷумлаи идҳои давраи шӯравӣ мебошад, ки дар Тоҷикистони муосир боқӣ мондааст.

Баргузории ид
-------------

**9 май** тибқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид», ҳамчун **Рӯзи Ғалабaи халқҳо дар Ҷанги Бузурги Ватани (1941—1945)** эълон гардида дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба иди расмии давлатӣ табдил ёфтаст ва ҳар сол ҷашн гирифта мешавад..

Ба муносибати Рӯзи Ғалаба дар шаҳру вилояту ноҳияҳои Тоҷикистон якчанд кучаҳову майдонҳо ва боғи Ғалаба дар Душанбе номгузорӣ шудааст. Дар арафаи ид ҳафтаи «Поси хотир» (аз Тоҷикистон 90 ҳазор нафар ҷанговарон дар амалиётҳои ҷангӣ вафот кардаанд)вохӯриҳо бо собиқадорони (ветеранҳои) ҷанг баргузор мегардиданд, ки барои тарбияи насли наврас нигаронида шуда буданд.

Парчами Ғалаба

Эзоҳ
----

1. ↑  Муҳимтарин саҳифаҳои таърихи халқи тоҷик. Мураттибон Ҳотамов Н. Б.Саъдиев Ш. С. Нашри дуюм. — Душанбе,2010.
2. ↑  Рӯзҳои Ид(пайванди дастнорас)

Пайвандҳо
---------

* Рӯзҳои Ид(пайванди дастнорас)
**Ҳайма Хотун** — тибқи ривоят зани Сулаймоншоҳ. Вай бо унвони «Девлет Ана» (модари давлат) маъруф будааст .

Инчунин, тибқи ривоятҳо, вай ё модари Эртоғрул ё модари аввалин султони Империяи Усмонӣ Усмони I. Аммо ягон солноманавис ин номро зикр накардааст. Илова бар ин, Сулаймоншоҳ, тавре ки собит шудааст, аҷдоди сулолаи усмонӣ нест. Сиккае ***ёфт шуд, ки бо навиштаҷоти Усмон б.*** ***Эртоғрул б.*** ***Гундуз Алп***, ки дар маҷмуаи осорхонаи Топкапӣ   маҳфуз аст.

Пажӯҳишгарон бар ин назаранд, ки ҷудо кардани воқеият аз афсона дар ҳикояҳо дар бораи давраи аввали таърихи Усмонӣ ниҳоят душвор ва  ғайриимкон аст.  Колин Имбер навиштааст, ки қариб ҳамаи ривоятҳо дар бораи Усмон, ки дар солномаҳои асри XV пайдо шудаанд, сохтаанд: «Таҳлили ибтидоии матнӣ нишон медиҳад, ки қариб ҳамаи «далелҳо» дар бораи Усмон Ғозӣ ва пайравони ӯ дар ҳақиқат афсона мебошанд» .

Номи Ҳайма дар мақолаи «Энсиклопедияи исломӣ» дар бораи Эртуғрул ва Усмон   зикр нашудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Alderson, Anthony Dolphin.* The Structure of the Ottoman Dynasty. — Oxf.: Clarendon Press, 1956. — P. 162.
2. ↑  HAYME HATUN DEVLET ANA. *Devlet-i Aliyye-i*. 21 октябри 2023 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 октябри 2023.
3. ↑  *Sakaoğlu, Necdet.* Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. — Oğlak Yayıncılık, 2015. — С. 28. — ISBN 978-9-753-29623-6.
4. 1 2  {{{заглавие}}}.
5. ↑  {{{заглавие}}}.
6. ↑  *Ихсаноглу Э.* История Османского государства, общества и цивилизации: В 2-х т. / Перевод с турецкого В. Б. Феоновой под ред. М. С. Мейера. — М.: Восточная литература, 2006. — Т. 1. — 603 с. — P. 5. — ISBN 5-02-018511-6.
7. ↑  *Финкель К.* История Османской империи: Видение Османа. — Москва: АСТ, 2017.
8. ↑  *İnalcık H.* Osman I : Islamansiklopedisi. — 2007. — Vol. 33. — P. 443—453. Архивировано из первоисточника 10 Декабри 2016.
**Абдулмаҷид Абҳарӣ** (? — қарни XII, Ғазна) — шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Дар шаҳри Ғазна таваллуд ёфта, то охири умр дар ҳамин ҷо зиндагӣ ва эҷод кардааст. Мувофиқи маълумоти тазкиранигор Муҳаммад Авфии Бухороӣ Абҳарӣ аз шоирони маъруфи дарбори Салчуқиён буда, ҷамолушшуаро унвон дошт. Муҳаммад Авфӣ ӯро чун «абҳари бӯстони фазл ва ахбори осмони ҳунар» тавсиф намуда, шеърҳояшро аз ҷиҳати бадеият «тарабангез»-у «ҷоновез» номидааст. Байтҳои зерин намунае аз ашъори ӯянд:

То ишқи ту дар дилам муҳайёст,
Бар дил баду неки ишқ пайдост.
То сабр дари салоҳ барбаст,
Андар дили ман ҳазор савдост.
То қофилаи висол бигзашт,
Овози фироқи дӯст бархост…

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абҳарӣ Абдулмаҷид // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Муҳаммад Авфӣ, Лубоб-ул-албоб, ҷ. 2. Лейден, 1903.
**Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ** (машҳур ба Котибии Хоразмӣ, Абӯабдуллоҳ Муҳаммад ибни Юсуф Котибии Хоразмӣ) - олим, мусиқишинос, муаррих ва қомуснигори тоҷик-форс.

Зиндагинома
-----------

Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ дар зодгоҳаш (Балх) асосҳои назарии илму фарҳангро меомӯ-зад, барои такмили дониш муддате ба Нишопур сафар мекунад. Дар Нишопур фаъолияти омӯзишии Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ вусъат ёфта, илмҳои дақиқу инсониро (фалсафа, риёзиёт, адабиёт, мусиқӣ) меомӯзад. Абӯабдуллоҳи Хоразмиро Нӯҳ ибни Насри Сомонӣ (943-954) ба сифати надим-коргузори дарбор даъват мекунад ва фаъолияти илмию адабиаш дар Бухоро рушд менамояд. Асари энсиклопедиаш «Мафотиҳу-л-улум (Калиди илмҳо)»-ро бо супоришу ба номи Наср ибни Исмоили Сомонӣ анҷом дода, ин асари ӯ бо номи «Қомуси Юсуфи Хоразмӣ» машҳур будааст. Давраи охири умрашро дар Хоразм гузаронида ва тахаллуси «Хоразмӣ»-ро мепазирад. Асари ӯ «Мафотиҳу-л-улум» аз аввалин донишномаҳоест, ки санъат ва илми мусиқиро баъди вуруди ислом дар мизони қомусӣ баррасӣ намудааст. Тавзеҳоти мӯҷази Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ дар бораи мусиқӣ дақиқ ва мӯътамаданд.

Адабиёт
-------

* Котибии Хоразмӣ, Мафотиҳу-л-улум, тар-ҷума ва тасҳеҳи Хидиеҷам, Теҳрон, 1346;
* Раджабов А. К истокам музыкальной культуры таджиков в IХ-Х вв. // Абӯ Али ибн Сино и его эпоха. - Душанбе, 1980;
* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ. 1. - Душушанбе, 1988.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Шашмақом

Сарчашма
--------

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. - Душанбе, 2009. - соли 16 ISBN 978-99947-49-13-3
**Алпарслон** (форсӣ: ألب أرسلان‎; *Муҳаммад ибни Чағрибек Довуд*; 1029 – 1072) — султони Салҷуқӣ. (ҳукумронӣ 1063 – 1072).

Зиндагинома
-----------

Бародари Туғрулбек – нахустин султони Салҷуқиёни Бузург. Лақабаш «Абу Шуҷоъ Изудуддавла, Зиёуддин». Алпарслон баҳори 1063 дар Қазвин бародараш Сулаймонро аз сари қудрат барканор карда, худ бар тахт нишаст. Алпарслон Хоҷа Низомулмулки Тусиро вазири худ таъ йин намуда, бо кумак ва ҳимояти ин вазир барои муттаҳид кардани ду бахши давлатдории Салҷуқиён (шарқӣ ва ғарбӣ) иқдом кард. Дар замони Алпарслон ва писараш Маликшоҳ, давлатдории бузурги Салҷуқиён ба авҷи худ расид.

Алпарслон бо хилофати Аббосиён сулҳ барқарор кард. Дар машриқ Хоразм ва Афғонистони Ғарбӣ аз тасарруфи Ғазнавиён озод ва ба давлати Салҷуқиён ҳамроҳ гардиданд. Алпарслон бо мақсади васеъ кардани қаламрави худ ба Гурҷистон (1063), Арманистон, (1064), Озарбойҷон (1065 – 1066), Осиёи Марказӣ юриш кард. Вай дар ин сол Хоразм, қалъаи Манқишлоқ ва тамоми манотиқи шимол шарқии дарёи Хазарро тасарруф намуд. Вилоятҳои Ҷанд ва Саброн низ тобеи Алпарслон шуданд. Алпарслон таваҷҷуҳи хосе ба давлатдории Византия дошт ва соли 1071 дар мавзее назди дарёчаи Ван сипоҳи Византияро шикаст дод. Бо ин иқдом вай дарвозаҳои он сарзаминро бар рӯи юришҳои туркон кушуд. Пас аз пирӯзиҳои пай дар пайи худ, Алпарслон саъй кард то иртиботи хубе бо умарои Самарқанд, Бухоро ва вилоятҳои Фарғонаву Туркистон дошта бошад. Ба ин манзур ӯ бо хонҳои қарохонӣ сиёсати оштиҷӯёнаро пеш гирифт. Вай бо духтари фармонравоии Кошғар ва Хутан – Қадрхон Юсуф издивоҷ кард ва писараш Маликшоҳ ҳам яке аз духтарони хони қарохониро ба занӣ гирифт. Бо вуҷуди ин дар охирҳои ҳукумати Алпарслон миёни салҷуқиён ва қарохониён ихтилофе ба миён омад. Тирамоҳи 1072 Алпарслон бо лашкари бисёре аз Ҷайҳун гузашта, ба тасарруфи шаҳрҳои Мовароуннаҳр оғоз кард ва сипоҳи ӯ то навоҳии Бухоро расид. Аммо ин лашкаркашӣ нима монд. Вайро ҷосусе захмӣ кард ва пас аз се - чаҳор рӯз даргузашт. Ӯро дар канори падараш дар Марв ба хок супурданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Артикулятсия** (лот. articulatio — аз articulare — ба ҷузъҳо ҷудо кардан) — услуби иҷрои пайиҳами як қатор овозҳо дар сози мусиқӣ ё ҳунари возхонӣ.

Навъҳои асосии артикулятсия: легато ва стаккато. Намудҳои дигари артикулятсияро аз рӯи дараҷа ва хусусияти ифода (мас. поп legato — ҷудо-ҷудо, вале на он қадар канда-канда, иҷро кардан, legatissimo — бо ҳамдигар пайваст ва ғайра) муайян мекунанд. Инчунин портаменто (аз як овоз лағжида ба овози дигар гузаштан) ва глисандо мавҷуданд. Артикулятсия аз ҷиҳати техникӣ бештар ба усулҳои ҳаракати дастон (китф, панҷа), зарб (ё фишор)-и ангуштон ва баргирифтани онҳо, тарзи кор фармудани камон ё мизроб, вале дар овозхонӣ ба воситаи узвҳои нутқ талаффуз намудани ин ё он овоз вобаста аст. Артикулятсияи дуруст дар навохтан ва сурудхонӣ аҳамияти калон дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Артикулятсия / Ш. Ҳабибов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Операи маҳакавӣ** — операе, ки мундариҷааш мазҳакавӣ буда, дар а. XVIII дар мамлакатҳои Аврупо ҳамчун намуди санъати демократӣ пайдо шудааст. Мундариҷаи Операи маҳакавӣ бештар ҳаҷвӣ буда, иқтибос аз ҳаёти халқ гирифта шудааст. Номераҳои мусиқӣ - арияҳо, ансамблҳо ва ғ. навбат ба навбат бо саҳнаҳои гапзанӣ, дар баъзе ҳолатҳо бо речитатив иҷро мешуданд: муаллифони О.м. ки дар а. XVIII навишта шудаанд, инҳоянд: дар Итолиё - Д. Перголези, Д. Чимароза, дар Фаронса - П.Монсини, А.Гретри, дар Австрия - Й. Ҳайдн, В.Мотсарт, дар Россия - М. Матинский, В.Пашкевич, Е. Фомин.
Дар Операи маҳакавӣ асрҳои XIX-XX одатан ҳама амалҳо бо мусиқӣ ҳамроҳ мешуданд, саҳнаҳои суханронӣ аз байн рафтанд. Намояндагони барҷаста: дар Италия – Ҷ.Росинни, Г.Донисетти, дар Фаронса – Ф. Обер, Ш.Гуно, дар Олмон – Р. Штраус, дар Чехия - Б.Сметана, дар Россия – М. Мусоргский, Н.Римский-Корсаков, дар замони Шӯравӣ – Прокофйев, Шебалин ва дар Ғарб – Кодай, Равел Операи маҳакавӣ офаридаанд.

Нигаред
-------

* Операи калон
* Опера-буффа

Эзоҳ
----

1. ↑   Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.282 – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Кругосвет
* Britannica (онлайн)

 |
**Фурқати Саид** (*Саидов Фурқатулло Фатҳуллоевич*; 05.10.1967, деҳаи Қади Ҷӯйбор, ноҳияи Шаҳринав) - овозхон, мақомсаро ва оҳангсози тоҷик. Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2013).

Зиндагинома
-----------

Соли 1993 Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзодаро хатм карда, дар дастаи мақомхонони Кумитаи телевизион ва радиои ҷумҳурӣ ба ҳайси сароянда (1993-2003) фаъолият намуда, 2005-2006 сармуҳаррири идораи мусиқии телевизиони тоҷикро ба ӯҳда дошт. Сурудҳои классикӣ ва халқиро хуб адо мекунад. «Ушшоқи Ҳисор», «Талқинчаи Сабо», «Мустазоди Рок», «Ушшоқи Хуқанд», «Савти Чоргоҳ» барин шохаҳои овозии «Шашмақом»-ро бо сабки хос суруда, ба хазинаи Радиои тоҷик ворид сохтааст. Мусаннифи чандин суруд, аз қабили «Зиндагӣ», «Эй Ватан», «Соҳибдилон», «Риштаи умр», «Ҳасрати дил», «Эй ёраки ҷон», «Интизорӣ», «Ба дӯст», «Дигар аст», «Ёди ту кунам», «Бекасӣ», «Сирри пинҳон», «Худо расид», «Эй санам», «Гули себ», «Танҳоӣ», «Бинои ишқ», «Шоми фироқ», «Масти шароб», «Ғарибӣ», «Шабнами гулҳо», «Риштаи ҷон», «Дил меравад», «Эй парӣ», «Янгамо», «Мутриби ишқ», «Шаби боронӣ», «Дили мо» ва ғайра мебошад.
**Матн ба садо** (англ. text-to-speech ё TTS аст) барномае аст, ки тибқи матн навишта шуда садои сухани инсонро тавлид мекунад. Садои TTS метавонад TTSF (садои зан), TTSM (садои мард), RoboSoft 1-6 (РобоСофт аз 1 то 6) бошад.

Ин барномаи барои корбарони нобиное ки аз компютер истифода мекунанд бакор меравад. Барнома дар вожаномаҳои ройонаӣ монанди Вожаномаи Ройонаии Бабилон барои талаффузи калимон бакор меравад.

Таърих
------

Пружаҳои форсӣ
--------------

Пружаи матн ба садои забони форсӣ дар мадрасаи улум шинохти маркази таҳқиқот физики назарӣ ва риёзиёт мавриди мутолиа қарор гирифта аст. Натиҷаи ин гурӯҳ ки муракаб аз доктор Шоҳин Руҳонӣ, доктор Абдулҳасин Абосиён ва дигарон шомил буда дар соли 2003 дар Irano-Armenian Workshop дар Арманистон ироя шуд. Баъдҳо яке аз аъзои гурӯҳ, Нимо Бидгадлӣ шомлу ба таври шахсӣ корро дунбол намуд ва натоиҷи кор худро дар нармафзори ба номи Fmail мунташир намуд.

Корҳои дигаре ҳам дар ин замина дар донишгоҳҳои дигар анҷом шудааст.

Нигаред
-------

* Забоншиносӣ

Пайвандҳо
---------

* Fmailer Бойгонӣ шудааст 30 Январ 2011  сол.
* Википедиаи Форсӣ
Ҳайкали В. И. Ленин
Даромадгоҳ ба Боғи Устод Рӯдакӣ дар Душанбе
**Боғи маданият ва истироҳат** — муассисаи фарҳангию маърифатӣ, ки бо мақсади баҳрабардории беҳтар аз шароити табиӣ ба хотири истироҳати фарҳангии мардум ва баргузории чорабиниҳои мухталифи фарҳангию маърифатӣ ва варзишию тандурустӣ таъсис меёбад.

Таърих
------

Боғи маданият ва истироҳати аввалин соли 1936 дар шаҳри Сталинобод (Душанбе) кушода шуд. Боғ пайроҳаву хиёбон, гулгаштҳо, шипангу коху толорҳои осоишӣ, майдончаҳои варзишӣ ва ғ. дорад, ки барои истироҳат ва машқу таълими мардум дар назар дошта шудаанд. Боғ минбаъд номи В. И. Ленинро гирифтааст. Дар гулгашти асосӣ, маркази боғ ҳайкали В. И. Ленин гузошта шуда буд. Боғ дорои толори хониш, стансияи техникҳои ҷавон, хонаи варзиш, кинотеатри тобистона, майдончаҳои варзишии волейбол, баскетбол, футбол ва ғ. буд. Дар он инчунин маҳфилҳои драма, хор ва рақс амал мекарданд.

Дар деҳистонҳои Тоҷикистон нахустин Боғ (Боғи колхозӣ) с. 1937 дар колхози Ворошилови ноҳияи Ленинобод (ҳозира ноҳияи Ғафуров) ба масоҳати 25 га бунёд шуд. То соли 1939 дар ҷумҳурӣ 4 адад ва соли 1948 16-то боғ вуҷуд дошт, ки 8-тои он (дар Сталинобод, Қӯрғонтеппа, Ленинобод, Конибодом, Исфара, Панҷакент, Кӯлоб, Хоруғ) доимо фаъол ва боқимонда (Балҷувон, Кӯктош, Қизилмазор, Регар, Сарихосор, Шаҳритуз, Ғарм) дар вазъи таъсисёбӣ буданд. Боғҳои маданият ва истироҳат баъдан дар тамоми шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ барпо шуданд, ки дар онҳо мулоқоту суҳбату суханрониҳо ва як қатор маъракаҳои омӯзишиву фарҳангиву варзишӣ баргузор мегардиданд. Дар Б. театри тобистона таъсис ёфт, ки дар саҳнаи он намоиши спектаклу инссенировкаҳо, озмуни дастаҳои ҳунарии ҳаваскор, карнавалҳо ва диг. чорабиниҳои театрӣ гузаронда мешуданд. Хидмати Б. ба мардум пас аз соҳибистиқлолии Тоҷикистон низ коста нашуд.

Имрӯз дар ҷумҳурӣ 44 боғи фарҳангиву фароғатӣ дар ба рӯи мардум боз кардаанд, аз ҷумла 17-то дар вилояти Хатлон, 13-то дар вилояти Суғд, 2-то дар ВМКБ, 8-то дар ноҳияҳои тобеи марказ ва 4-то дар шаҳри Душанбе. Ба ифтихори 20-солагии Истиқлоли давлатии ҶТ соли 2012 дар шаҳри Душанбе Боғи "Пойтахт" кушода шуд, ки бо маҷмӯи аттраксиону арғунчакҳои замонавӣ, майдончаҳои афсонавӣ ва фаввораҳои рангаи мусиқӣ дар Осиёи Марказӣ назир надорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Боғи маданият ва истироҳат // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Салия Мамаджанова, Рустам Мукимов. Архитектура и градостроительство Душанбе (история, теория и практика). — Душанбе, 2008. — С. 278

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Аҳмад ибни Умар ибни Алӣ Низомии Арӯзии Самарқандӣ** (форсӣ: احمد بن عمر بن علی نظامی عروضی سمرقندی‎; 1110, Самарқанд — 1161, Хоразм) — шоир, нависанда, ҳаким ва донишманди форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Тақрибан солҳои 90 асри 11 дар Са­марқанд ба дунё омада, то нимаи дуюми асри 12 дар шаҳрҳои гуногуни Мовароуннаҳру Хуросон, бештар дар қисмати шимолу ғарбии Афғонистон (Бомиён, Фирузкӯҳ) зистааст. Дар бораи Низомии Арӯзии Самарқкндӣ чанде аз тазки­раҳо ва маъхазҳои адабӣ маълумот медиҳанд.

Тафсилоти пурратари тарҷумаи ҳоли Низомии Арӯзии Самарқандӣ дар асари худаш — «Чаҳор мақола» дарҷ гардидааст. Айёми ҷавонӣ ва таҳсили ӯ дар Самарқанд гузаштааст. Ҳангоми сафар дар шаҳри Балх ба сӯҳбати Умари Хайём расидааст. Баъд аз ин вохӯрӣ Хайёмро устоди худ меҳисобид. Соли 1136 қабри Хайёмро зиёрат карда тафсилоти вохӯрӣ ва сӯҳбаташро бо Хайём дар «Чаҳор мақола» бо ҳаяҷони зиёде ҳикоят кардааст. Тақрибан солҳои 1116/17 Низомии Арӯзии Самарқандӣ ба хидмати дарбори султон Санҷар ба ҳаволии Тӯс рафта, қасидае ба амирушшуаро Муиззӣ пешкаш карда, аз носозгории рӯзгораш ба Муиззӣ шикоят мебарад. Низомии Арӯзии Самарқандӣ 45 соли умри худро дар хидмати дарбори Ғуриён гузаронидааст. Ҳангоми дар Бомиён дар хидмати Фах- руддини Масъуд буданаш «Чаҳор мақола»-ро таълиф намуда, ба писа­ри ҳокими мазкур Абулҳасан Алӣ мебахшад.

Низомии Арӯзии Самарқандӣ марди донишманд, соҳибзавк ва дӯстдори аҳли илму адаб буд. Дар «Чаҳор мақола» тасдиқ мекунад, ки аз ҳар навъи дониш, яъне дабирӣ, шоирӣ, табибӣ ва илми нуҷум баҳравар аст. Осори манзуми Низомии Арӯзии Самарқандӣ асосан тавассути «Чаҳор мақола» то замони мо раси­дааст. Аз ҳунари шоирии Низомии Арӯзии Самарқандӣ яке аз ҳикоятҳои «Чаҳор мақола» шаҳодат медиҳад. Дар яке аз маҷлисҳои дарбори Қутбуддин ном ҳокиме аз авлоди Ғуриён Низомии Арӯзии Самарқандӣ дар ҳузури амир Амид Сафиуддин ном шахсе бадоҳатан шеъре гуфта мақоми худро дар байни ду шоири дигар, ки «Низомӣ» тахаллус доштаанд, баён медорад. Низомии Арӯзии Самарқандӣ дар таърихи илму маданияти мо аз ҷумлаи шахсони пешқадамест, ки ба хидматҳои адабию илмии Рӯдакӣ, Хайём, Ибни Сино барин нобиғаҳо баҳои баланд додааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4  Record #90056222 // VIAF(бис.) — [Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
2. 1 2 3 4   (ингл.)
3. 1 2  Encyclopædia Iranica (ингл.) / N. Sims-Williams, A. Ashraf, H. Borjian, M. Ashtiany — USA: Columbia University, 1982. — ISSN 2330-4804

Адабиёт
-------

* Низомии Арӯзии Самарқандӣ // Лениннома — Муҳит. — Д. : СИЭСТ, 1983. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 4).


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Ислама (2 изд.)
* Britannica (онлайн)
* De Agostini

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* ISNI: 0000000080403096
* J9U: 987007575617805171
* LCCN: n2006058798
* NTA: 119941074
* LIBRIS: qn25bnt82gls20w
* SUDOC: 120547929
* VcBA: 495/35362
* VIAF: 90056222
* WorldCat VIAF: 90056222

 |

 |
**Lenins Weg** *(Роҳи Ленин) —* рӯзномаи иҷтимоӣ-сиёсии ҷумҳуриявӣ ба забони олмонӣ, ки дар ҶШС Озарбойҷон нашр мешуд. Органи матбуоти комитети вилоятии КМ ҲК (б) Озарбойҷон буд.

Тираж дар соли 1936 3000 нусха буд.

Нашри рӯзнома аз соли 1932 оғоз шудааст. Рӯзнома дар Ҳеленендорф ва ноҳияи Нариманов (холо дар Боку) чоп мешуд. 21 май соли 1936 мувофиқи карори КМ ҲК(б) Озарбойҷон «Дар бораи рӯзномаи ҷумҳуриявии ба забони немисии «Ленинс вег» рӯзнома ҷумҳуриявӣ шуда, тиражи он ба 3 ҳазор нусха расонда шуд. 

Нависанда ва шоири барҷастаи немис Ф.И.Бах муҳаррири рӯзнома буд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Немецкие поселения в Азербайджане в годы Советской власти (1920-1941) : автореферат дисс. ... кандидата исторических наук : 07.00.02. 23 Январ 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 марти 2016.