recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Давраҳои мурофиаи гражданӣ** — давра дар мурофиаи гражданӣ маҷмӯи амалиётҳои ба ҳам алоқаманд
аст, ки барои ба даст овардани мақсади наздиктарин равона шудаанд.

Дар мурофиаи гражданӣ ҳафт давра мавҷуд аст:

1. Оғоз намудани парвандаи гражданӣ.
2. Тайёр намудани парвандаи гражданӣ ба муҳокимаи судӣ.
3. Муҳокимаи судии парвандаи гражданӣ.
4. Истеҳсолот дар суди инстансияи касатсионӣ.
5. Истеҳсолот дар суди инстансияи назоратӣ.
6. Истеҳсолот аз рӯи ҳолатҳои нав ошкоршуда.
7. Истеҳсолоти иҷрокунӣ.

Мафҳуми далелҳо дар мурофиаи гражданӣ аз мафҳуми далелҳо дар мурофиаи ҷиноятӣ моҳиятан фарқ накарда, махсусият дорад.
Мутобиқи м.57 КМГ маълумотҳои воқеа, ки дар асоси онҳо суд аз рӯи тартиби муайянкардаи қонун мавҷудият ё набудани ҳолатҳои асосноккуиандаи талабҳо ва норозигии тарафҳоро ва ҳолатҳои дигари барои ҳалли дурусти кор аҳамиятнокро муқаррар мекунад, далелҳо оид ба парвандаи гражданӣ мсбошанд.
Мавҷудият ё набудани ҳолатҳои асосноккунандаи талабҳои шахсони сеюм,
прокурор, мақомоти давлатӣ, мақомотм худидоракунии маҳаллӣ, корхонаҳо, муассисаҳо, ташкилотҳо ва шаҳрвандони ҷудогона ннз ҳангоми мутобиқик.2, м.5 КМГ дар мурофиаи гражданӣ иштирок намудани онҳо бо
далелҳо исбот карла мешаваид.
Сарчашмаи маълумотҳои воқей дар мурофиаи гражданӣ инҳоянд: нишондоди тарафҳо ва шахсони сеюм, баёноти шоҳидон, далелҳои хаттӣ, далелҳои ашёй ва хулосаи экспертҳо. Таҳлили қонунгузории мурофиавии гражданӣ нишон медиҳад, ки (қ.2 м.57 КМГ) нишондоди шахсони сеюм ва шахсони дигари иштирокчни парванда, хулосаи мақомоти идораи давлатӣ новобаста аз он ки қ.2 м.57 КМГ онҳоро ба инобат нагирифтааст, воситаҳои исботкунӣ ҳисоб мешаванд.

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқэҷодкунӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. – Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 139-140
Шинонидани коҷи зард дар Аризона, ИМА
**Хоҷагии ҷангал** — як соҳаи хоҷагии халқро гӯянд, ки ба омӯзиш, баҳисобгирӣ, таҷдиду парвариш, муҳофизати ҷангал аз сӯхтор ва зараррасону касалиҳо, истифодаи оқилона ва баланд бардоштани маҳсули он ва ғайра машғул аст.

Таърихи хоҷагии ҷангал дар Шӯравӣ
---------------------------------

Револютсияи Кабири Сотсиалисти Октябр моликияти хусусӣ будани ҷангалро барҳам дод. Соли 1923 Кодекси ҷангали РСФСР баромад. Минбаъд Комитети давлатии СССР оид ба Xоҷагии ҷангал ташкил карда шуд. Дар ноҳияҳои гуногуни мамлакат ҳоҷагиҳои ҷангал вазифаҳои гуногунро иҷро мекунанд. Онҳо дар ИҶШС 1 млрд 257 млн га ҷангалзор доранд.

### Хоҷагии ҷангали Тоҷикистон

Тоҷикистон республикаи камҷангали (2,9 %) СССР аст. Масоҳати умумии ҷангалзори он — 408 ҳаз. га (аз ҷумла 151 ҳаз. га арчазор, боқимондааш ҷангалзори паҳнбарг). Баъди арча пистазор (75 ҳаз. га), фарқ (46 ҳаз. га) ва чормағз (11 ҳаз. га) мавқеи асосӣ доранд (1981). Дар Тоҷикистон ҷангалзорҳои паҳнбарг, резабарг, арчазор, ҷангали сираки гармсер (шибляк) ва туғай (туронға, санҷид ва ғайра) мавҷуданд. Зиёда аз 90%-и ҷангалзор дар ноҳияҳои кӯҳсор (қаторкӯҳҳои Туркистон, Зарафшон, Ҳисор, Қаротегин, Дарвоз, Пётри 1) дар баландии то 3500 м аз с. б. дар водии дарёҳои Помир бошад, баландтар аз он ҷойгир шудаанд. Туғайзор асосан поёноби д-ҳои Кофарниҳон, Вахшу Панҷ ва соҳилҳои д. Сирро фаро гирифтааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Ӯғулой Шамсиддинова** - ходими давлатӣ ва ҷамъиятии ҶШС Тоҷикистон. Шаҳрванди фахрии шаҳри Хуҷанд (1977)

Зиндагинома
-----------

курсҳои муаллимтайёркунии Самарқандро хатм кардааст (1926). Фаъолияти кории Шамсиддинова ба ҳайси мудири клуби занони шаҳри Хуҷанд (1926-1927) оғоз ёфтааст. Дастурдеҳи шуъбаи округии ҲК (б) (1928-1929), комиссари халқии нигаҳдории тандурустии ҶШС Тоҷикистон (1928-1934), директори Донишкадаи олии омӯзгории Хуҷанд (1934-1935), минбаъд дар кори ҳизбӣ ва шӯравӣ буд (1936-1959). Аз соли 1959 дар нафақа буд.
Шаҳрванди фахрии ш. Ленинобод (1977). Яке аз кӯчаҳои Хуҷанд ба номи Ӯғулой Шамсиддинова гузошта шудааст. Вакили анҷумани IV шӯроҳои ҶШС Тоҷикистон (1931). Бо ордени «Нишони Фахрӣ», медалҳо ва ифтихорномаҳо сарфароз гардонида шудааст.

Адабиёт
-------

* А.Бобокалонов, Ҳ.Холҷӯраев, Ш.Шарипов. Роҳи пуршараф: Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров 80 сол. – Хуҷанд: Нури маърифат, 2012. – 500 с.

Эзоҳ
----

1. ↑
**Забеҳуллоҳи Сафо** (форсӣ: ذبیح‌الله صفا‎; 7 май 1911, Shahmirzad[d], Устони Симнон — 29 апрел 1999, Любек[d], Шлезвиг-Ҳолштайн) — пажӯҳишгар, тарҷумон, мусаҳҳеҳи мутун, устоди мумтози донишгоҳи Теҳрон, ҳамосапажӯҳ ва шахсияти барҷастаи адабӣ дар Эрони муосир ва мулаққаб ба «падари таърихи адабиёти Эрон», аз ҷумлаи нависандагони аслии Донишномаи Эронико. Аз таълифоти машҳури ӯ китобҳои "Таърихи адабиёт дар Эрон ва «Ҳамосасароӣ дар Эрон» аст.

Зиндагинома
-----------

Таълимотӣ ӣбтидоӣ ва миёнаро дар зодгоҳаш ва Бобул гирифта, Донишкадаи Теҳронро хатм намудааст. Дар донишкада Сафо рисолаи «Ҳамосасароӣ дар Эрон»-ро навишта, соҳиби унвони доктори илми адабиёт гардид ва дар ҳамин донишкада ба сифати муаллими адабиёт ба кор машғул шуд. Ӯ фаъолияти илмию адабиашро аз аввали солҳои 30 сар кардааст. Нахустин мақолаҳои илмӣ ва шеърҳояш дар маҷаллаву рӯзномаҳои «Меҳр», «Эрони имрӯз», «Таълим ва тарбият» мунташир шудаанд. Солҳои 40 дар таъсиси маҷаллаи илмиву адабии «Сухан» (1943) фаъолона иштирок карда, вазифаи сармуҳаррири онро ба уҳда дошт. Муҳимтарин асари тадқиқотии Сафо «Таърихи адабиёт дар Эрон» мебошад, ки муаллиф барои таълифи ин асар беш аз 20 соли умрашро сарф кардааст. Токунун се ҷилди ин асар нашр шудааст, ки дар он материалҳои зиёде доир ба таърихи адабиёти форс-тоҷик гирд оварда шудаанд. Тадқиқоти муқимми дигари Сафо «Таърихи улуми ақлӣ дар тамаддуни исломӣ то авосити қарни панҷуми ҳиҷрӣ» (1953), «Мухтасар дар таърихи таҳаввули назм ва насри порсӣ» (1952), «Ганҷи сухан» (хрестоматия иборат аз 3 ҷилд, назм), «Ганҷинаи сухан» (ҳрестоматия иборат аз 4 ҷилд, наср) мебошанд. Ба ғайр аз асарҳои илмию тадқиқоти дар маҷадлаву рӯзномаҳо ва тазкираҳо бисёр шеърҳои Сафо ба табъ расидаанд. "Ӯ ашъори худро бо сабку услуби шеъри классикӣ эҷод кардааст. Сафо бо тарҷума низ машғул шуда, баъзе асарҳои шоир ва публисисти франсавӣ Ламартинро ба забони форсӣ гардондааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Сафо Забеҳуллоҳ // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода | 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 120672703
* GND: 124941397
* ISNI: 0000 0001 2131 9107
* J9U: 987007267410505171
* LCCN: n84161221
* NLP: A30907329
* NTA: 112069851
* NUKAT: n2003020637
* LIBRIS: zw9dkwhh3sslt7n
* SUDOC: 028941152
* VIAF: 49247755
* WorldCat VIAF: 49247755

 |

 |
**Луис Алфредо Паласио Гонсалес** (исп. *Luis Alfredo Palacio González*, тав. 22 январи 1939, Гуаякил, Эквадор) — ҷарроҳи Эквадор - кардиолог, ноиби президенти Эквадор, солҳои 2003—2005, президенти Эквадор дар солҳои 2005—2007.

Ӯ маълумоти тиббии худро дар Гуаякил ва Кливленд гирифта, сипас дар Сент-Луис таълим гирифтааст. Вай дар Донишгоҳи Гуаякил дарс медод ва аз соли 1992 то 1996 вазири тандурустӣ буд. Дар соли 2002 ӯ пешниҳоди Люсио Гутиерресро барои номзад шудан ба ноиби президент пазируфт ва пирӯз шуд. Пас аз барканории Гутиеррес аз мақоми президентӣ дар соли 2005 бинобар талошҳояш барои ҷорӣ кардани вазъи фавқулодда, Конгресси Эквадор Паласиоро ба ҷои ӯ интихоб кард. Ҳукумати чапгароро ташкил карда, Паласио муҳлати президентии Гутиерресро дар соли 2007 ба поён расонд. Дар соли 2006 Паласио ба вазифаи Директори генералии Созмони Умумиҷаҳонии Тандурустӣ пешбарӣ карда шуд, аммо чанд ҳафта пеш аз овоздиҳӣ президент вайро бозпас гирифт ва изҳор дошт, ки мехоҳад тамаркузашро ба моҳҳои охири ҳукумат равона кунад .

Эзоҳ
----

1. ↑  Declina presidente de Ecuador a dirección de la OMS. 17 апрели 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 1 феврали 2014.

Пайвандҳо
---------

* Тарҷумаи расмӣ
**Султон Воҳидов** (10.1.1937, деҳаи Понғози ноҳияи Ашт — 29.11.1992, ҳамон ҷо) — адабиётшиноси тоҷик, доктори илмҳои филология (1990), профессор (1993).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултаи таъриху филологияи Институти давлатии педагогии шаҳри Ленинобод (ҳоло ДДХ; 1959). Муаллими мактаби миёна дар ноҳияҳои Ҷиргатол ва Ашт (1959-61), аспиранти УДТ (1961-64), лаборанти калони бахш (сектор)-и робитаҳои адабии ИЗА ба номи Рӯдакии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон (ҳоло ИЗАШМХ); (1964-65), муаллими калон, дотсент, профессори кафедраи таърихи адабиёти классикии УДТ (1965-92). Нахустин мақолаи илмии Султон Воҳидов' «Ҷомӣ ва Лутфӣ» соли 1964 дар матбуот чоп шуд.

Фаъолияити илмӣ
---------------

Муаллифи зиёда аз 200 мақолаи илмист оид ба масъалаҳои таърихи адабиёти форс-тоҷик. Самти асосии таҳқиқоти Султон Воҳидов' дар оғози кор омӯзиши робитаҳои адабии халқҳои тоҷику ӯзбек буд. Ӯ асари Алишери Навоӣ «Хамсату-л-мутаҳаййирин»-ро (1966; зери роҳбарии профессор Ш. Ҳусейнзода) мавриди омӯзиш қарор додааст. Баъдан ба омӯзиши тазкираи Муҳаммад Авфии Бухороӣ «Лубобу-л-албоб» ва тазкиранигорӣ дар адабиёти форс-тоҷик машғул шуд. Султон Воҳидов' дар бораи адибони гумноми асрҳои 17 ва 19 ноҳияи Ашт таҳқиқот анҷом дода, намунаҳои ашъори Маъдан ва девони ашъори шоири номаълуми садаи XIX Муҳаммадшокири Ғарибии Аштиро манзури хонандагон гардонд. Китобҳои «Устод Айнӣ ва адабиёти асри Х» (1364 ҳ. ш.), "Назаре ба нашрҳои «Лубобу-л-албоб» (1365 ҳ. ш.)-ро дар Кобул ба табъ расондааст. Дар китоби «Дурдонаҳои наср» (Д. 1991) пораҳои аз осори Камолуддин Абдулвосеи Низомӣ, Ҳусайн Воизи Кошифӣ, Хондамир таҳиякардаи ӯ (ба алифбои русиасос) чоп шудаанд. Литсейи № 4 ҷамоати деҳоти Понғози ноҳияи Ашт ба номи Султон Воҳидов' гузошта шудааст.

Осор
----

* Равобити адабии халқҳои тоҷик ва ӯзбек дар асри XV. Д. 1974;
* Ҳаёт ва фаъолияти адабии Муҳаммад Авфӣ. Д. 1989;
* Ғарибии Аштӣ//Илм ва ҳаёт. Д. 1991, № 9.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Камолиддинов Б. Ёди дӯсти меҳрубон. Султони сухан. Д. 1997;
* Азимов Н. Симои Ашт. Д. 2001;
* Фурӯғи ҳусни маънӣ (аз рӯзгор ва осори профессор Султон Воҳидов). Д. 2007.

Сарчашма
--------

* Воҳидов Султон / М. Маҳмудов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Андрес Лууре** (эстонӣ: Andres Luure; 22 майи соли 1959) — риёзидон, тарҷумон, файласуф ва нависандаи эстонӣ.

Зиндагинома
-----------

Андрес Лууре 22-уми майи соли 1959 ба дунё омадааст. Солҳои 1979–1983 дар факултети механика ва математикаи Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М. В. Ломоносов таҳсил намудааст. Соли 1998 дараҷаи магистр дар соҳаи риёзиёт дар Донишгоҳи Таллин гирифтааст. Соли 2006 рисолаи доктории (PhD) худро дар Донишгоҳи Тарту дифоъ кардааст. Аз соли 2009 дотсенти Донишгоҳи Таллин мебошад.

Дар Википедиа
-------------

Андрес Лууре аз марти соли 2008 корбари Википедиа мебошад. Зери ники Andres маълум аст. То моҳи марти соли 2019 зиёда аз 455 ҳазор вироишро дар сатҳи Википедиа сабт кардааст, аз ҷумла 385 675 вироиш дар Википедияи Эстонӣ анҷом додааст.

Ҷоиза
-----

* Фидоии Сол (2008)

Эзоҳ
----

1. ↑  эстонская Википедия — 2002.
2. ↑  Andres Luure Бойгонӣ шудааст 28 августи 2017  сол. Eesti Humanitaarinstituut
3. ↑  Данные глобальной учётной записи
4. ↑  Aasta vabatahtlikud 2008. 27 марти 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 январи 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Фейсбук

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* ISNI: 0000 0001 1140 0382
* NUKAT: n2007279332
* VIAF: 161931512
* WorldCat VIAF: 161931512

 |
**Падарсолор** (форсӣ: پدرسالار‎) — маҷмӯаи телевизионии драма, маҳсули соли 1374 ба таҳиякунндагӣ ва коргардонии Акбар Хоҷуйӣ аст.

Хулосаи достон
--------------

Достони филм дар бораи падари миёнасоле ба номи Асадуллоҳ аст. Асадуллоҳхон падари меҳрубон, хонаводадӯст, дилсӯз ва дар айни ҳол сахтгир ва пурсалобат аст. Ба бовари ӯ ҳамаи писаронаш пас аз издивоҷ мебоист дар хонаи бисёр бузурги ӯ зиндагӣ кунанд. Ӯ чунин сиёсатеро дар мавриди ду духтараш Меҳрӣ ва Зарӣ дар пеш нагирифта ва ба ҳамин ҷиҳат онҳо дорои зиндагии мустақил ҳастанд.

Моҷарои аслии филм аз издивоҷи охирин фарзанди ӯ Носир оғоз мешавад. Носир, ки бо духтарамуи худ Озар васлат карда, ба ночор бояд ҳамонанди ду бародар бузургтари худ дар хонаи падарӣ зиндагӣ кунад. Аммо ҳамсараш Озар, ки шоғул аст ва истиқлолталаб — зиндагӣ дар хонаи падаршурро мантиқӣ намедонад ва шурӯи як зиндагии комилан мустақил ва ба дур аз дахолатҳои дигаронро талаб мекунад. Озар ба шиддат пой ин хостааш меистад ва таҳти ҳеч унвон аз мавзеъаш ақибнишинӣ намекунад. Аз тарафи дигар Асадуллоҳхон низ мувофиқат бо Озарро навъе шикаст ва заъф таъбир намуда ва аз сӯистфодаи эҳтимолии фарзандони дигараш дар оянда нигарон аст.

Ихтилофи назарҳо ба тадриҷ боло мегирад то ҷое, ки Мавлуд (хоҳарзани Асадуллоҳ), ки душмании деринае бо ӯ дорад фурсатро ғанимат мешумурад ва барои интиқом аз Асадуллоҳхон дастбакор мешавад. Мавлуд барои иҷрои нақшаҳои худ аз вуҷуди духтараш Заҳро (ки арӯси Асадуллоҳхон аст) истифода мекунад.

Бозигарон
---------

* Муҳаммадалӣ Кишоварз дар нақши Асадуллоҳ Воизён
* Ҳамида Хайрободӣ дар нақш Мулук (ҳамсари Асадуллоҳхон)
* Ҷамила Шайхӣ дар нақши Мавлуд (хоҳарим Мулук)
* Сиёомак Атласӣ дар нақши Мустафо (бародарм Асадуллоҳхон)
* Озито Лочинӣ дар нақши Маъсума (ҳамсари Мустафо)
* Хусрав Шуҷоъзода дар нақши Ҷамол (писари бузурги Асадуллоҳхон)
* Ктоюн Риёҳӣ дар нақши заҳро (ҳамсари ҷамол)
* Маҳмуди Покният дар нақши Ҷалол (писари Асадуллоҳхон)
* Акрам Муҳаммадӣ дар нақши Заҳро (ҳамсари Ҷалол)
* Фараҳноз Мунофии Зоҳир дар нақши Меҳрӣ (духтар Асадуллоҳхон)
* Маҳмуд Ҷаъфарӣ дар нақши Акбар (ҳамсари Меҳрӣ)
* Парасту Гулистонӣ дар нақши Зарӣ (духтари Асадуллоҳхон)
* Ҳасан Меҳмонӣ дар нақши оқои Муҳаммадӣ (ҳамсари Зарӣ)
* Носир Ҳошимӣ дар нақши носир (писари кӯчаки Асадуллоҳхон)
* Каманд Амирслимонӣ дар нақши Озар (ҳамсари Носир)

Вокуниши мардум
---------------

Ба гуфтаи Носир Ҳошимӣ, бозигари нақши Носир, дар замони пахш ин маҷмӯа, хонум Каманд Амирсулаймонӣ ба далели доштани шахсияти лаҷбоз ва якданда дар достони филм, тавассути як ронандаи тарили таҳдид шуда буд. Ҳамчунин, баъзе аз мардум бо дидан Носир Ҳошимӣ дар сатҳи шаҳр, ӯро ба бозгашт ба хонаи падар ва эҳтиром ба бузургтар сифориш мекарданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  нусхаи бойгонӣ. 11 августи 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 24 сентябри 2015.

Пайвандҳо
---------

* «Падарсолор»(англ.) дар вебгоҳи Internet Movie Database
* Иттилооти лукишн дар сайти хабаргузори Меҳр Бойгонӣ шудааст 3 Декабри 2011  сол.
Қаламҳои ранга
**Қалам** (ар. قلم‎) *Мадод* (порсӣ:مداد) — найи тарошидаро гӯянд, ки бо он хат менависанд. Ба маънои васеъаш қалам гуфта милаеро меноманд, ки аз ангишт, қӯрғошим, графит ва ранги хушк тайёр карда мешавад.

Таърихи қалам
-------------

Намунаҳои он, ки аз штифтҳои филизӣ, қӯрғошим ва нуқрагин иборатанд, дар асрҳои XII—XVI истифода мешуданд. Дар асри XIV ба истилоҳ қалами италиявӣ пайдо шуд, ки аз гили сиёҳи варақсанг сохта шуда буд.
Аз садаи XVI қаламҳои графитӣ ва қаламҳое, ки аз хокаи устухони сӯхта ва ширеши рустанӣ сохта шуда буданд, маъмул гардиданд. Соли 1790 қаламҳои чӯбинро олими франсавӣ Н. Кант ихтироъ кард. Дар айни замон ихтироъкори чех Й. Гартмурт милаҳои аз омехтаи граффити кӯфта ва гил тайёркардаро пешниҳод намуд, ки он асоси истеҳсоли технологияи қалами механикӣ ё автоматӣ дар нимаи асри XIX ба вуҷуд омада, дар асри XX васеъ паҳн гардид.

Аз рӯйи хусусияти навишт ва технологияи истеҳсол қаламҳоро ба графитӣ (сиёҳ), ранга, нусхабардорӣ ва ғайра; аз рӯйи таъйиноташ мактабӣ, канселярӣ, нақшакашӣ, расмкашӣ, дуредгарӣ, пардозӣ, ретушӣ (бо қалам ислоҳ кардани суратҳои фотографӣ) ва нишонагузор ҷудо мекунанд.

Қаламҳои графитии нақшакашии дараҷаи сахтиашон гуногун истеҳсол мешаванд; дараҷаи дуруштӣ бо ҳарфи М — (мягкий) нарм, Т — (твердый) сахт ва МТ (средней твёрдости) нимсахт ва бо рақами пеш аз ҳарф омада ишора мешавад. Рақами калон дараҷаи калони сахтӣ ё нармиро ифода мекунад. Қаламҳои автоматии дучор ё якчандмила низ истеҳсол карда мешаванд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. — Душанбе: «Ирфон», 2015, — с. 312

Пайвандҳо
---------

* «Возьмите в руки карандаш», автор Л. Стрельникова Бойгонӣ шудааст 20 марти 2007  сол. Химия и Жизнь № 7, 1982 г. с. 38-43.
* Коллекция карандашей (экс)СССР.(рус.)
* «The Pencil Pages»(англ.) — Сайт дар бораи қаламҳо.

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Қалам***
**Бусалик (Абусалик)** – номи мусиқидон ва шоири машҳури форс-тоҷик (ас.10), мақоми саввум дар таркиботи «Дувоздаҳмақом» (садаҳои 12-17 ва ибтидои ас.18). 
Бинобар ба тавсифи манобеи мусиқӣ мақоми *Бусалик* дорои авзону навоҳои мутанаввеъ ва усулан шодона будааст. Дар таркиботи «Шашмақом» бо ин ном шоха ва гӯшаи созию овозӣ амал надорад ва шояд тағйири номӣ ворид шудааст.

Адабиёт
-------

Фарҳанги Ананд Роҷ, Лакҳнав, 1984; Фарҳанги Рашидӣ, Теҳрон, 1958; Фарҳанги форсӣ, Теҳрон,1961; Фарҳанги Амид, Теҳрон, 1966; Фарҳангномаи мусиқии Эрон, Теҳрон, 1375; Вожаномаи мусиқии Эронзамин, Теҳрон, 1375; Абдулқодири Мароғӣ, Мақосид-ул-алҳон, Теҳрон, 1356; Маҳмуди Ҳусайнӣ, Қонуни илмӣ ва амалии мусиқӣ, таҳия ва таҳқиқи Аскаралӣ Раҷабов, Душ. 1987; Ражабов И. Мақомлар масаласига доир, Тош. 1963; Мусиқӣ луғати, Тош.-т, 1987

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Шашмақом

Сарчашма
--------

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 49-50 ISBN 978-99947-49-13-3
**Ҳусайн Пажмони Бахтиёрӣ** (форсӣ: حسین پژمان بختیاری‎; октябри 1900 — 21 апрел 1974) — тарҷумон, нависанда, таронасаро ва шоири муосири аҳли Эрон.

Зиндагинома
-----------

Ҳусайни Бахтиёрӣ (ки баъдҳо бо номи Пажмони Бахтиёрӣ шинохта шуд) дар обони 1279 шамсӣ дар маҳаллаи Ҳасанободи Теҳрон ба дунё омадааст. Ӯ танҳофарзанди Алимуродхон Миранҷи Бахтиёрӣ (машрутахоҳ ва аз хонҳои Эли Бахтиёрӣ) ва Оламтоҷ Қоиммақомӣ (мутахаллис ба Жола Қоиммақомӣ) буд. Падараш дар давраи Музаффаруддиншоҳ барои тасаддии маносиби низоми ба Теҳрон муҳоҷират кард ва соҳиби унвони лашкарии Миранҷ (сартап) шуд. Ҳангоме, ки Пжмон як сол дошт, волидайни ӯ аз якдигар ҷудо шуданд. Модараш хонаро тарк кард ва дигар иҷоза надоданд писарашро бубинад. Танҳоӣ, асари мондагоре бар кӯдакии Пажмон гузошт ва дар шеърҳои ӯ ҳам боқӣ монд. Пажмон дар 27-солагӣ модарашро пайдо кард ва то поёни умр модараш, дар канори ӯ зиндагӣ кард.

Пажмон даврони кӯдакиашро дар сарзамини Эли Бахтиёрӣ гузаронд ва дар шашсолагӣ вориди мактабхонае дар шаҳри Даштак шуд. Нуҳсола буд, ки падараш фавт кард…

Эзоҳ
----

1. ↑  *Encyclopaedia Iranica Foundation.* Welcome to Encyclopaedia Iranica(англ.). *iranicaonline.org*. 15 ноябри 2022 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* MusicBrainz

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* SUDOC: 125086989

 |
Созҳои мусиқӣ: рубоб ва дутор дар Тоҷикистон
**Рубоби алт**, сози торӣ- мизробии мусиқиест аз оилаи рубобҳо, ки дар нимаи дуюми садаи XX нав ихтироъ шудааст. Шаклу намуду сохташ ба монанди рубоби қашғарӣ ва он дастаи кӯтоҳтар дошта ҷӯршавиаш низ фарқ карда меистад. Ин соз сетор дошта гӯшакҳояш металӣ сохта шудаанд. Дигар фарқияташ дар он аст, ки сози мазкур тембри мулоим дорад. Нотаи ин соз дар калиди скрипка сабт шуда дар гурӯҳи рубобҳои регистри мобайниро фаро мегирад. Рубоби алт бо кварта ҷӯр мешавад: тори якум (ҷуфт)нотаи ре- октаваи якум, тори дуюм (ҷуфт) нотаи ля- октаваи хурд ва тори сеюм нотаи ми-и октаваи хурд. Диапазонаш (фосилаи мобайнии садои овозаш аз ҳама паст ва аз ҳама боло) аз ми-и октаваи хурд то ре-и октаваи сеюмро дар бар мегирад. Дар он навохтани асарҳои техникӣ навохтанаш қулай аст. Рубоби алтро чун сози якканавозӣ ва дар мактабҳои мусиқӣ истифода бурдан мувофиқи мақсад аст. Сози мазкур дар Тоҷикистону Ӯзбекистон маъмул аст.

Нигаред низ
-----------

* рубоб,
* рубоби прима,
* рубоби қашғарӣ,
* рубоби бадахшӣ (аз рубоби бадахшонӣ) нав сохта ихтироъ карда шудаанд.

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик Ҷ.3. - Душанбе,2004
* Вьзго Т.С. Музыкальные инструменты средней Азии // Исторические очерки.-М, «Музыка», 1980;
* Петросян А.И Инструментоведение // Узбекские народные инструменты.-Ташкент, 1980;
* Ҷӯрахон Обидпур. Дарси рубоб. - Душанбе-1969,1982

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.

Пайвандҳо
---------
**Эпизод** (юнонӣ, episodien — он чӣ воқеъ гардидааст, саҳнае аз саҳнаҳо) — воқеае, ки дар сужети асари эпикӣ бо чанд воқеа алоқаманд мебошаду баъд аҳамияти мустақилона касб карда бошад.
Қисмати таркибии асари бадеӣ, ки дар маҷмӯи он мазмуни сужет шакл мегирад. Як лаҳзаи хурди филм ва ё нақл.

Намуна аз адабиёт
-----------------

Масалан, эпизоди (саҳнаи) дастгир шудани Восеъ аз тарафи дастаи ҷосусони беки Балҷувон аз романи «Восеъ» — и Сотим Улуғзода ва ё худ дар филми ҳаштқисмаи "Звёздные войны" ҳар як қисми алоҳидаро **эпизод** меноманд.

Сарчашма
--------

* «Луғати мухтасари истилоҳоти адабиётшиносӣ» (саҳ. 169)

* Википедияи русӣ
Созҳои мусиқӣ: рубоб ва дутор дар Тоҷикистон
**Рубоби прима**, сози торӣ мизроби мусиқиест аз оилаи рубобҳо тахминан баъди солҳои 50-уми садаи XX нав ихтироъ шудааст. Косахонаи он ба мисли косахонаи рубоби қашғарӣ буда, дастааш хеле кӯтоҳ аст. Рубоби прима чор тор дошта ба мисли ғижжак бо квинта ҷӯр карда мешавад: тори якум ми-и октаваи дуюм, тори дуюм ля- и октаваи якум, тори сеюм ре-и октаваи якум ва тори чорум сол-и октаваи хурд. Нотаи он дар калиди скрипка сабт шуда, мувофиқи навишташ садо мабарорад. Ин соз дар гурӯҳи рубобҳо дар оркестр овозҳои аз ҳама регистри баландро фаро мегирад ва ва нисбати дигар оилаи созҳои мазкур аз ҷиҳати иҷрои асарҳои техникӣ бартарии калон дорад. Рубоби прима асосан сози оркестрӣ буда, вазифаи якканавозиро иҷро мекунад. Тарзу услуби навохтан дар он ба мисли рубобҳост, вале ангушгузориаш ба ғижжак шабоҳат медиҳад. Диапазонаш хеле васеъ буда, аз нотаи сол-и октаваи хурд то нотаи ми- и октаваи чорумро дарбар мегирад. Гӯшакҳои ин намуди рубоб металлӣ мебошад. Дар рубоби прима иҷрои аккордҳои се чор овоза имконпазир аст.
Дар нимаи дуюми садаи XX омӯзгорону навозандагони касбӣ, ки ҳам дар ташвиқу тарғиби ин соз ва ҳам тайёр намудани муттахасисон камар бастанд, дар ҷумҳури зиёд шуданд Гулсара Обидова, А.Амонов, М. Юсупов, А.Мансуров ва ғ. барои рубоби прима композиторон махсус асар эҷод намудаанд: консерт барои рубоби прима ва оркестри созҳои миллӣ В.Князев, «Песаи консертӣ» -и М.Атоев ва Б. Хабибов.

Нигаред низ
-----------

* рубоб,
* рубоби қашғарӣ
* рубоби метсосопранӣ,
* рубоби алт,
* рубоби бадахшӣ (аз рубоби бадахшонӣ) нав сохта ихтироъ карда шудаанд.

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик Ҷ.3. - Душанбе,2004
* Вьзго Т.С. Музыкальные инструменты средней Азии // Исторические очерки.-М, «Музыка», 1980;
* Петросян А.И Инструментоведение // Узбекские народные инструменты.-Ташкент, 1980;
* Ҷӯрахон Обидпур. Дарси рубоб. - Душанбе-1969,1982

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.

Пайвандҳо
---------
**Бабуин**, павиани зард (лот. Papio cynocephalus) — як навъ маймун. Мансуби ҷинси павианҳост. Дарозии баданаш 75 см, думаш – 60 см, рангаш зард. Бабуин дар Африқои Марказӣ ва Шарқӣ паҳн гаштааст; дар дашту минтақаҳои кӯҳӣ сукунат дорад. Ҳайвони чолок, серҳаракат аст. Бабуинҳо гурӯҳ-гурӯҳ (ҳар гурӯҳ тақр. аз 80 сар бабуин иборат аст) мегарданд. Сардори ҳар гурӯҳ бабуинҳои наринаи калон мебошанд. Онҳо «аъзо»-и гурӯҳро аз хатар ҳифз мекунанд. Ғизои бабуинҳо решаи рустанӣ, мева, ҳашарот, ҷонварони хурд мебошанд. Ба ҷуворимакказор ва киштзори арзан хисороти зиёд меорад. Бабуинро дар ҳайвонотхонаҳо низ нигоҳ медоранд

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Мори Ҷаъфарӣ** — чанд навъ мори заҳрдорест аз ҷинси шибо (масалан, Vupera raddei, Vupera ursini ва ғайраҳо). Vupera raddei дар Арманистон, ноҳияҳои ҳамшафати Туркия, Эрон маскун аст. Дарозиаш:100 ё 110 см. Рангаш хокистарии тира, пушташ холҳои норанҷии ҷигаритоб дорад. Ҷойи сукунаташ бешазори кӯҳи, шах ва ҷойҳои серсанг мебошад. Аз хоби зимистони моҳҳои апрел май мехезад. Мори шабгард аст. Vupera ursini аз кишварҳои Европаи Ғарби то Шарқи Қазоқистон, кӯҳсори Кавказ-у Тёншон сукунат дорад. Онро соли 1870 дар ҳоволии шаҳри Хуҷанд А.А. Кушачевич доштааст. Чунин морро соли 1954 дар деҳаи Ҷӯйлангар-и райони Хавос-и ҶШС Ӯзбекистон низ мушоҳида кардаанд. Дарозиаш 35ё 55 см. Рангаш хокистари ё бӯртоб, пушташ рахи морпечи тира дорад. Дар даштҳо ва найзор зиндагӣ мекунад. Вақти говгум ва шабона (рӯзҳои абрнок инчунин рӯзона) мегардад. Ғизояш ҳашорот, мушу калламуш ва дигар зараррасонҳои хоҷагии қишлоқ, инчунин калтакалос мебошад.
Мори Ҷаъфарӣ ҳайвонотро бештар баҳорон ва тирамоҳ мегазад. Ҳодисаҳои аз газидани Мори Ҷаъфарӣ нобуд шудани чорво низ маълум аст. Мори Ҷаъфарӣ дар Тоҷикистон мори хеле кам ёфт аст.

Эзоҳ
----
**Масур** ё **Калъаи-Мансур**  ( форсӣ: ماسور‎ ) - шаҳр дар ғарби Эрон, дар устони Луристон. Он қисмате аз Шаҳристони Хуррамобод аст. То соли 2006, шумораи аҳолӣ 15,037 нафар буд  .

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар қисми марказии Луристон, дар баландкӯҳи Загрос, дар баландии 1,184 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст . Мосур тақрибан 700 метр дар ҷанубу ғарби маркази шаҳристон Хоррамобод, ва 365 км дар ҷанубу ғарбии пойтахти кишвар, Теҳрон, ҷойгир аст.

Сарчашмаҳо
----------

* Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон

Эзоҳ
----

1. ↑  Физико-географические данные (англ.)
2. ↑  World Gazetteer (англ.)
3. ↑  Физико-географические данные (англ.)

  



| Шаҳрҳои устони Луристон |
| --- |
| Азно | Алегӯдарз | Бурӯҷирд | Пули Духтар | Хуррамобод | Дурӯд | Мосур | Нуробод | Кӯҳдашт |
**Итсҳак "Бужи" Ҳерсог** (зод. 22 сентябр 1960, Pardes Hanna-Karkur[d], Haifa District[d]) — сиёсатмадор ва арбоби давлатии Исроил, президенти кунунии Исроил, ҷонибдори ҳалли сулҳонаи муноқишаи Фаластин ва Исроил дар асоси «ду давлат барои ду халқ». Вай ба ҳайси раиси ҳизби лейборист, раҳбари оппозисиюни Кнессет ва вазири амнияти иҷтимоӣ кор кардааст. 2 июни соли 2021, вай президенти Исроил интихоб шуд ва 9 июл ба кор шурӯъ мекунад.

Зиндагинома
-----------

Итсҳак Ҳерсог соли 1960 дар Тел-Авив, дар оилаи Хаим Ҳерсог ва Ора Ҳерсог таваллуд шудааст. Бобои ӯ Итсҳак Айзиг Ҳерзог раввини асосии равобити Ирландия ва Исроил буд. Ӯ ҷияни Абба Эвен аст.

Итсҳак таҳсили қонунро дар Донишгоҳи Тел-Авив ва Донишгоҳи Корнелл дар Ню-Йорк анҷом додааст. Вай дар қисми 8200-и хадамоти иктишофии ҳарбии Исроил хидмат кардааст. Майор дар захира.

Аз соли 1999 то 2001 Ҳерсог ҳамчун котиби ҳукумат дар назди сарвазир Эҳуд Барак кор мекард. 2000—2003 - Раиси Маъмурияти миллии мубориза бо маводи мухаддир. Соли 2003 ӯ ба Кнессет интихоб шуд. Дар соли 2005 ӯ ба аввалин вазифаи вазирии худ таъйин шуд.

17 январи соли 2011 ӯ аризаи истеъфо аз вазифаи вазири амнияти иҷтимоиро пешниҳод кард. Пас аз интихоботи дохилии ҳизбӣ, ки 22 ноябри соли 2013 баргузор шуд, ӯ вазифаи раиси Ҳизби Авода ва Роҳбари Оппозисиюни Кнессетро гирифта, аз Шели Яхимович пеш гузашт.

Моҳи сентябри соли 2015 Ҳерсог аз роҳбарияти кишвар даъват кард, ки гурезаҳои суриягиро ба Исроил роҳ диҳанд.

1 августи соли 2018 Ҳерсог сарвари Агентии яҳудиёни "Сохнут" интихоб шуд.

2 июни соли 2021 Ҳерсог ҳамчун президенти ёздаҳуми давлати Исроил интихоб шуд.

Ҳаёти шахсӣ
-----------

Итсҳак Ҳерсог бо адвокат Михал издивоҷ кардааст, ҳамсарон се писар доранд. Вай дар хонаи кӯдакии худ дар Тсахала[en] дар Тел-Авив зиндагӣ мекунад .

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4  חה"כ יצחק הרצוג — Knesset.
2. 1 2  Munzinger Personen (нем.)
3. ↑  Issac Herzog elected 11th President of Israel in wide margin, *The Jerusalem Post | JPost.com*. Проверено 2 июни 2021.
4. ↑  Герцог призвал Израиль принять на своей территории сирийских беженцев "Израиль 24 | Информационно-аналитический портал. 2 июни 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 24 июни 2016.
5. ↑  ‏סופי: הרצוג יכהן כיו"ר הסוכנות(ибрӣ). 15 Декабри 2018 санҷида шуд.
6. ↑  *Sarid, Yossi. Is this security?,* Haaretz*(22 August 2008). Проверено 26 марти 2015.*

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Фейсбук
* Инстаграм

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Кинопоиск

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Краткая еврейская

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 14594067p
* ISNI: 0000 0000 8169 7516
* J9U: 987007299493905171
* LCCN: nr2004014209
* VIAF: 100328159
* WorldCat VIAF: 100328159

 |

 |
Исҳоқ Перлман
**Исҳоқ Перлман** - **Itzhak Perlman** (ибрӣ: יצחק פרלמן; таваллуд 31 август, 1945) ғижжакнавоз, кондуктор ва мастер класси Исроили-Амрикоӣ мебошад. Ӯ ҳамчун виртуози садаи XX ба шумор меравад.

Ҳаёти кӯдакӣ
------------

Перлман дар Тел Авив, Фаластини Бритониё таваллуд шудааст, ки онҷо бори аввал пас аз шунидани ғижжак дар радио шавқу рағбат ба ғижжакнавози пайдо кард. Пеш аз муҳоҷират ба Амрико вай дар Академияи Мусиқӣ дар Тел Авив дар Мактаби Ҷуиллиард бо устоди машҳури ғижжакнавоз Ивар Галамият ва бо ёвараш Дороти Делей таҳсил кард.

Пайвандҳо
---------

* IMG Artists Biography Бойгонӣ шудааст 13 июни 2011  сол.
* Official Myspace page
* Itzhak Perlman biography in the World Concert Artist directory
* Itzhak Perlman interview on The Charlie Rose Show Бойгонӣ шудааст 19 феврали 2014  сол. (Video) 8-9-2010
* Itzhak Perlman & John Williams interview on The Charlie Rose Show Бойгонӣ шудааст 19 январи 2011  сол. (Video) 8-8-1997
«**Бедории тоҷик**» — рӯзномаи Бюрои ташкилии фирқаи иштирокиюн (Ҳизби коммунистӣ)-и Кумитаи иҷроияи марказӣ ва Шӯрои марказии Иттифоқи касабаи Тоҷикистон.

Таърих
------

Ҳанӯз дар ҷамъомади аввалини бюрои ҳизбии Бюрои ташкилии ҲК (б) Ӯзбекистон дар Тоҷикистон, ки 10 декабри соли 1924 баргузор гардид, масъалаи беҳтар кардани вазъи матбуот мавриди муҳокима қарор ёфт. Он вақт ду номгӯй рӯзномаи тоҷикӣ: *«Овози Шарқ»* ва *«Овози тоҷик»* нашр мешуд. Бюрои ташкилии коммунистони тоҷик аз ҲК (б) Ӯзбекистон хоҳиш кард, ки яке аз матбааҳои дар Самарқанд будаи Туркистонро ба ихтиёри ҶМШС Тоҷикистон диҳад.

Баҳори соли 1925 бюро ва ҳукумати Тоҷикистон аз Тошканд ба Душанбе кӯчид. Аз ҳамон вақт тамоми кӯшиш ба он равона гардид, ки дар пойтахт матбааи боиқтидоре ташкил карда шавад. Комитети инқилобии Тоҷикистон 11 апрели соли 1925 дар бораи ба Душанбе кӯчонидани матбааи Самарқанд қарор қабул кард. Ва дар воқеъ ҳам, қисме аз лавозимоти «Овози тоҷик» ба Душанбе оварда шуд.

Нашрияи нахустин
----------------

Тайёрӣ ба нашри шумораи аввали нахустин рӯзномаи ҳукуматӣ бо забони тоҷикӣ дар Душанбе — «Бедории тоҷик» ҳанӯз ибтидои моҳи феврали соли 1925 сар шуда буд. Ба нашри ин рӯзнома як гурӯҳи ходимони ҳизбӣ, давлатӣ ва созмони ҷавонон мутасаддӣ шуданд. Дар байни онҳо Аббос Алиев, Алӣ Исмоилзода, Саидбоғир Қосимов буданд.

Дар Душанбеи онрӯза пайдо кардани лавозимоти техникӣ кори чандон осоне набуд. Лозим шуд, ки ҳангоми тайёрӣ ҳарфҳои рӯзномаи «Овози Шарқ»-ро истифода кунанд. Ин ҳарфҳои куҳна ва сӯдашударо ним сол муқаддам, бо ҳазор машаққат аз чопхонаи Бухоро ба воситаи корвони шутурҳо ба Душанбе оварда буданд. Дар тӯли бештар аз як ҳафта саҳифаҳоро бастанд. Аммо матбааи «Овози Шарқ» ба кор намеомад. Дар машинаи чопии «Американка» нашри ин рӯзнома имконнопазир буд. Аз ин рӯ, Ҳукумати Тоҷикистон ба идораи сиёсии корпуси тирандоз муроҷиат намуда, ёрӣ хост. Ҳамин тавр, 15 марти соли 1925 шумораи аввалини «Иди тоҷик» ба миқдори 1000 нусха интишор ёфт.

Баъдтар ба чопи мунтазами рӯзномаи тоҷикӣ дар Душанбе шурӯъ карданд.

Аз 8 октябри соли 1928 ин рӯзнома бо номи «Тоҷикистони сурх» чоп шуд.

Нигаред низ
-----------

* «Иди тоҷик»

Эзоҳ
----

1. ↑  Усмонов И. К. Давронов Д. Таърихи журналистикаи тоҷик. — Душанбе, 2008. — С.138

Адабиёт
-------

* Бедории тоҷик / П. Гулмуродзода // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Султонназар Маҳмадбеков** (01.04.1938, деҳкадаи Поршиневи Ноҳияи Шуғнони ВМКБ – 2013, шаҳри Душанбе), доктори илмҳои биологӣ (1989).

Зиндагинома
-----------

Султонназар Маҳмадбеков соли 1959 факултаи биологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленинро ба итмом расонда, дар Пажӯҳишгоҳи ботаникаи АИ Тоҷикистон ҳамчун лаборанти калон ба фаъолият оғоз намуд. Солҳои 1960-1966 ходими хурди илмии Пажӯҳишгоҳи физиологияи рустанӣ ва биофизикаи Академияи илмҳои Тоҷикистон, 1966-1971 мудири лабораторияи Стансияи биологии Помир буд. Аз соли 1971 боз ба Пажӯҳишгоҳи физиологияи рустанӣ ва биофизикаи Академияи илмҳои Тоҷикистон баргашт ва ба қариб чил сол дар ин боргоҳи илм заҳмат кашид, аз соли 1979 мудирии лабораторияи агрофизиологияи Пажӯҳишгоҳи физиологияи рустанӣ ва биофизикаи Академияи илмҳои Тоҷикистонро ба зимма дошт.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Ковиши илмиаш ҷабҳаҳои гуногуни равандҳои физиологии рустаниҳоро фаро гирифта, бо амалияи кишоварзӣ дар алоқамандӣ қарор гирифтааст. Вале асосҳои физиологии парвариши рустаниҳои ситрусӣ дар шароити Тоҷикистон мавзӯи асосии таҳқиқоташро ташкил медиҳад. Аз ҷумла пешниҳодҳояш ҷиҳати омӯзиши равандҳои муҳими физиологияи рустаниҳои ситрусӣ дар шароити гармхонаҳои хандақисохт ва рӯизаминӣ дар хоҷагиҳои ситруспарварӣ амалӣ гардида, фоидаи иқтисодӣ овардаанд.

Осор
----

* Опыт массовой культуры протоконновых водорослей в условиях Таджикистана. – Д. 1966;
* Цитрусоводство в Таджикистане. (Состояние и перспективы). – Д. 1978;
* Культура лимона в полиэтиленовых сосудах. – Д. 1979 (соавтор);
* Физиологические основы культивирования цитрусовых растений в защищенном грунте: Дисс…доктора биол. наук. – Д.1989;
* Научные основы возделывания лимона в условиях Центрального Таджикистана. – Д. 2011 (соавтор).

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. – Душанбе, 2017. – С. 325-326.
**Нуриҳои органикӣ** (аз калимаи организм) — моддаҳое мебошанд, ки дар натиҷаи фаъолияти ҳаётии рустаниҳо ва ҳайвонот, инчунин дар натиҷаи пӯсиши боқимондаҳои нобудшудаи онҳо ба вуҷуд меоянд. Чунончи, торф, порухок, пору, саргини паррандагон ва ғайраҳо, дар таркибашон тамоми моддаҳои ғизоии ба рустанӣ зарурро доранд. Ин моддаҳои органикӣ танҳо пас аз он ки бо таъсири микроорганизмҳо пӯсида ба моддаҳои маъданӣ табдил меёбанд, барои рустанӣ ҳамчун ғизо хидмат мекунанд. Яке аз нуриҳои маъмултарини органикӣ - пору мебошад. Дар пору моддаҳое мавҷуданд, ки дар таркибашон нитроген, фосфор ва калий барин элементҳои барои ҳаёти рустаниҳо зарурбударо доранд.

Эзоҳ
----
**Сулукта** (қирғ. *Сүлүктү*) - шаҳри тобеи вилоят, дар вилояти Бодканди Қирғизистон. Сулукта яке аз калонтарин конҳои истихроҷи ангишти Қирғизистон мебошад. Аҳолӣ — 24,7 ҳазор нафар (2009).

Таърих
------

Сулукта яке аз қадимтарин марказҳои истихроҷи ангишт дар Осиёи Миёна мебошад. Рушди истихроҷи конҳои ангишт дар Сулукта соли 1868 оғоз ёфтааст. Пайдоиши шаҳраки Сулукта аз ҳамон вақт сарчашма мегирад. Соли 1932 аз тобеияти вилояти Хуҷанд, тумони Нов бароварда шуда ба ҳайати ҶАШС Қирғизистон гузашт.
20 августи соли 1934 Президиуми Кумитаи иҷроияи марказии умумирусиягӣ қарор кард "Шаҳри Фрунзе ва шаҳракҳои коргарнишини Қизил-Кия ва Сулуктаи ҶМШС Қирғизистон аз рӯйхати маҳалҳои аҳолинишини ноҳия бароварда ба воҳидҳои мустақили маъмурию иқтисодӣ, ки мустақиман ба Кумитаи Марказии Иҷроияи ҶМШС Қирғизистон итоат мекунанд» дохил карда шаванд .
Соли 1940 ба Сулукта мақоми шаҳр дода шуд. Дар айни замон, Сулукта шаҳри тобеи вилоят аст.

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар шохаҳои шимолии қаторкӯҳи Туркистон, дар баландии 1380 м аз сатҳи баҳр, 150 км ғарбтар аз маркази вилоят - шаҳри Бодканд (дар паҳлӯи Сулукта - ноҳияи Лейлек, вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон) ҷойгир аст - Бодканд ), дар масофаи 950 км аз маркази ҷумҳуриявӣ - шаҳри Бишкек воқеъ аст.
Шаҳрро роҳи оҳани камбари Сулукта (47 км) бо истгоҳи Пролетарски Ҷумҳурии Тоҷикистон мепайвандад. Аз он ҷумла 9 км дар қаламрави Тоҷикистон ва 38 км - дар қаламрави Ҷумҳурии Қирғизистон воқеъ мебошанд. Дар шаҳр 3 истгоҳ - Товарная (асосӣ), Макаевка ва Восточная мавҷуданд.

Иқлим
-----

Давраи зимистон чандон дароз нест. Баҳор ва тирамоҳ дар 10 соли охир сербориш, тобистон хушк ва гарм буданд.

Аксҳои шаҳр
-----------

* Чархи гардиш дар боғи СулуктаЧархи гардиш дар боғи Сулукта
* Навиштаҳо дар канори ғарбии шаҳрНавиштаҳо дар канори ғарбии шаҳр
* Донишкадаи гуманитарӣ ва иқтисодии Сулукта дар назди ДДХДонишкадаи гуманитарӣ ва иқтисодии Сулукта дар назди ДДХ
* Хонаи фарҳангХонаи фарҳанг
* Хонаҳои нотамоми Шӯравӣ дар деҳаи Восточный (Қутби Ҳаштум)Хонаҳои нотамоми Шӯравӣ дар деҳаи Восточный (Қутби Ҳаштум)
* Манзара аз теппаи баландкӯҳи СулуктаМанзара аз теппаи баландкӯҳи Сулукта
* Зимистон дар СулуктаЗимистон дар Сулукта

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи ғайрирасмии шаҳри Сулукта Бойгонӣ шудааст 25 феврали 2021  сол.
* Дар сайти Ассотсиатсияи шаҳрҳои Ҷумҳурии Қирғизистон
* Роҳи оҳани камбари Сюлюкта дар "Участка(пайванди дастнорас) Сомона дар бораи роҳи оҳан" -и(пайванди дастнорас) Сергей Болашенко

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Сулукта дар Викианбор |

Эзоҳ
----

1. ↑  ОБ ИЗМЕНЕНИЯХ В СОСТАВЕ РАЙОНОВ КИРГИЗСКОЙ АССР И О ЕЕ ВНУТРЕННЕМ АДМИНИСТРАТИВНО-ТЕРРИТОРИАЛЬНОМ ДЕЛЕНИИ

| ⚙️ Парчами Қирғизистон Вилоятҳои Қирғизистон |
| --- |
|  | Шаҳрҳои тобеи ҷумҳурӣ | Бишкек  • Ӯш |  |
| Вилоятҳо | Бодканд  • Норин  • Иссиқкӯл  • Ӯш  • Талас  • Чуй  • Ҷалолобод |


| ⚙️ Шаҳрҳои Қирғизистон |
| --- |
|  | Шаҳрҳо | 
* Бишкек
* Балиқчӣ
* Ботканд
* Исфана
* Қайинди
* Қанд
* Қадамҷой
* Қаро-Болта
* Қаро-Кӯл
* Қаро-Кӯл (маркази Ҷалол-Обод)
* Қаро-Сув
* Қизил-Кия
* Қучқор-Ота
* Майлув-Су
* Норин
* Навкат
* Сулукта
* Талас
* Тош-Кумур
* Тахмоқ
* Тоқтуғул
* Узканд
* Ӯш
* Ҳайдаркон
* Чолпон-Ота
* Ҷалол-Обод

 |  |
**Қаторкӯҳи Ҳисор** — қаторкӯҳест дар Осиёи Миёна тарафи ғарбии Помиру-Олой, ки қисми кӯҳистонии Ӯзбекистону Тоҷикистонро дар бар мегирад, ҳавзаи дарёҳои Зарафшону Амударёро ҷудо мекунад.

Дарозии қаторкӯҳи Ҳисор қариб 200 км. Ӯ, самти ҷанубии Қаторкӯҳи Зарафшон, қисми шимоли шаҳри Душанбе ба воситаи ноҳияи Ҳисори Тоҷикистон ва самти шимолии вилояти Сурхандарёи Ӯзбекистон мегузарад.

Аз ҳама қуллаи баландаш 4643 м, ки Қулла ба номи ХХII съезди КПССС буд. Мавқеаш дар Ӯзбекистон дар назди сарҳади Тоҷикистон (тарафи шимолу-ғарби Душанбе). Ин, баладтарин қуллаи Ӯзбекистон аст.

Ҳудудҳои муҳофизатшавандаи қаторкӯҳҳои Ҳисор дар Тоҷикистон, Ваҳдат ва Варзоб аст.

Таърих
------

Нигаред
-------

Қаторкӯҳи Зарафшон

Эзоҳ
----

1. ↑  Радио Озоди

|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Иттифоқи журналистони Тоҷикистон** — ташкилоти ихтиёрии ҷамъиятии эҷодии журналистони
касбӣ. Мақсаду вазифаҳои ИЖТ аз он иборат, ки дар тарбияи меҳнаткашон дар мубориза барои боз ҳам пойдору мустаҳкам намудани дӯстии халқҳо, муносибатҳои бародарона бо мардум ва дар мубориза барои сулҳи пойдор мебошад.

Таърих
------

ИЖТ соли 1959 таъсис ёфта, дар Съезди 1-уми республикавии журналистон (1959) ҳамчун ташкилот сурат гирифт. Аз соли 1957 то
1959 ба ИЖТ бюрои ташкилии ИЖ ИҶШС роҳбарӣ мекард (соли 1962 Съезди 2-юм, 1966 Съезди 3-юм ва соли 1971 Съезди 4-ум, соли 1977 Съезди 5-ум барпо
гардид). Дар давраи байни съездҳо ба кори ИЖТ правления (дар ҳайати 46 наф.) роҳбарӣ мекунад. ИЖТ дар Душанбе ташкилоти шаҳрӣ, дар Хуҷанд,
Кӯлоб, Қӯрғонтеппа ва ВХКБ шуъбаҳои вилоятӣ, дар назди редаксияҳои газета, журналҳо, телевизион, радио, нашриётҳо, ТоҷикТА (ҳоло МИТ «Ховар») ва
ЭСТ ташкилотҳои ибтидоӣ дорад. Ин ташкилотҳо дар тарбияи идеявию эҷодии журналистон, баланд бардоштани маҳорат ва такмили ихтисоси онҳо ёрӣ
мерасонанд, журналистони болаёқатро ба аъзои ИЖ тавсия мекунанд. ИЖТ дар бобати ривоҷ додан ва Ҳисор 3000 сол мустаҳкам намудани алоқаи журналистони ҷумҳурӣ
бо журналистони дигар ҷумҳуриҳо, бо журналистони тараққипарвару сулҳдӯсти ҷаҳон тадбирҳо меандешад ва ташаббуси Ташкилоти байналхалқии журналистон (МОЖ)-ро дастгирӣ мекунад. Дар назди Правленияи иттифоқ коммисияҳо ва секцияҳо ташкил шудаанд, ки семинарҳо, конфренсияҳои илмию эҷодӣ мегузаронанд. ИЖТ 850 аъзо дорад (1980). Раисони правленияҳои ИЖТ аз соли 1959—1961 А. Ҳоҷиев, аз 1961 то 1968 — А.Ҳалимов. аз 1968—1974 Ш. Саидов, аз соли 1974 — Ғ. Қаландаров, баъдан чанд
нафари дигар буданд. То августи соли 2015 ин вазифа ба дӯши Акбари Саттор буд.. Аз соли 2016 ин вазифа ба дўши З. Исмоилов аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Ҳисор -Душанбе: «Ирфон», 2015, — с. 276—277
2. ↑  Муродов М. Донишномаи фарҳанги рӯзноманигорӣ. Муҳаррир Ш. Комилзода. — Душанбе: Аржанг, 2016. — 480 с. — С. 122—123. ISBN 978-999-47-43-37-7
**Иттиҳоди байналмилалии ҳифзи табиат** (ингл. *International Union for Conservation of Nature and Natural Resources*, IUCN) — ташкилоти ғайритиҷоратии байналмилалӣ, ихтисосдодашуда барои равшансозии мушкилоти нигоҳ доштани гуногунии биологии сайёра, бо назардошт дар кишварҳои гуногун, рӯйхати намудҳоеро, ки ниёз ҳифзи махсус доранд дар минтақаҳои гуногуни сайёра конгрессҳо, ахбор пешниҳод менамояд. Ташкилоти дорои мақоми нозир дар назди ассамблеяи СММ мебошад.

Дараҷаи таҳдид
--------------

Аз соли 1963 сар карда МСОП шумо байналмилалии рӯйхати намудҳои ҳайвонот ва рустаниҳо, ки таҳти таҳдиди (Red китоб). Дар он фарќ мекунад зерин дараҷаи таҳдидҳои:

* *Extinct* (исчезнувшие) (EX)
* *Extinct in the Wild* (исчезнувшие в дикой природе) (EW)
* *Critically Endangered* (в критической опасности) (CR)
* *Endangered* (в опасности) (EN)
* *Vulnerable* (в уязвимом положении) (VU)
* *Near Threatened* (близки к уязвимому положению) (NT)
* *Least Concern* (находятся под наименьшей угрозой) (LC)
* *Data Deficient* (данных недостаточно) (DD)
* *Not Evaluated* (угроза не оценивается) (NE)

Ҷоизаҳо
-------

Соли 1993 соҳиби мукофоти Сайёраи Кабуд гаштааст.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи расмии ташкилот
* Рӯйхати сурхи ИБҲТ
* Конвенсия оид ба атмосфераву иқлим ва манфиатҳои Русия
* Категорияҳо ва меъёрҳои Рӯйхати сурхи ИБҲТ Бойгонӣ шудааст 4 май 2007  сол.

Шаблон:Экология
**Иттиҳоди Ҳиндустон** — давлати ташкилёфта, дар натиҷаи қабули аз ҷониби парлумони Бритониё Қонун дар бораи истиқлоли Ҳиндустон (аз 15 августи соли 1947) ва тақсими Британияи Ҳиндустон ба Иттифоқи Ҳиндустон ва доминиони Покистон. Соли 1948, дар натиҷаи як амалиёти махсус, Князгии Ҳайдаробод ба Иттиҳоди Ҳиндустон шомил шуд.

Сардори Иттиҳоди Ҳиндустон шоҳи Бритониёи Кабир ҳисобида мешуд, аммо дар асл ҳукуматро сарвазир Ҷавоҳарлал Неру сарварӣ мекард. Манфиатҳои монархро дар Ҳиндустон ҳамчунон генерал-губернатори Ҳиндустон муаррифӣ мекард (вай, ба фарқ аз пешгузаштагони худ, дигар висе-корол номида намешуд). Аввалин генерал-губернатор Луис Маунтбеттен, дуввум ва охирин Чакраварти Раҷгопалачария буд.

Бо қабули аввалин Конститутсияи Ҳиндустон дар 26 январи соли 1950 Иттиҳоди Ҳиндустон ба Ҷумҳурии Ҳиндустон табдил ёфт.

Пайвандҳо
---------

* Winegard, Timothy C. (2011), Indigenous Peoples of the British Dominions and the First World War, Cambridge University Press, с. 2, ISBN 978-1-107-01493-0, <https://books.google.com/books?id=qzIw-c1YOAIC&pg=PA2>
* Winegard, Timothy C. (2011), Indigenous Peoples of the British Dominions and the First World War, Cambridge University Press, с. 2–, ISBN 978-1-107-01493-0, <https://books.google.com/books?id=qzIw-c1YOAIC&pg=PA2>
* Menon, Vapal Pangunni (2015), Transfer of Power in India, Princeton University Press, ISBN 978-1-4008-7937-3, <https://books.google.com/books?id=gk3WCgAAQBAJ&pg=PA264>
**«Билайн»** ё **Beeline** (то соли 2005 **«Би Лайн GSM»**) — тамғаи тиҷоратии ширкати **Veon Ltd**. буда, ширкатҳои тобеаш хидматрасониҳои телекоммуникатсиониро дар Россия ва дигар кишварҳо ба роҳ мондаанд. Зери ин тамғаи тиҷорати навъҳои хидматрасонии (GSM, UMTS ва LTE) ва алоқаи (FTTB), алоқаи бе ноқили (Wi-Fi, «Билайн WiFi») Интернет, IP-телевидения («Мобильное ТВ») ба роҳ монда шудаанд.

Соҳаи хидматрасониҳо
--------------------

Телефони мобилӣ, фуруши чаканаи телефонҳои мобилӣ, Интернет, IPTV, шабакаҳои шаҳрии Wi-Fi, ва ғайраҳо.

Соҳибмулк
---------

ВымпелКом/Veon Ltd.
Оғози истифодабарӣ: 6 августи соли 1993
Тамғаҳои тиҷоратии алоқаманд: Би+, Golden Telecom, Corbina, Мобайл Центр.

Бозорҳои фаолият
----------------

Россия, Гурҷистон, Арманистон, Қазоқистон, Узбекистон, Қирғизистон, Тоҷикистон, Лаос.

Шиори ширкат
------------

Всё просто (2018)
Просто. Удобно. Для тебя (2014), пештара; Живи на яркой стороне (2005—2014),
С нами удобно (2000—2005),
Есть только один лидер (1995—2000).

Веб-сайтҳои ширкат:

* www.beeline.ru
* www.beeline.tj барои бахши Тоҷикистонии ширкат.

Ширкати «ВымпелКом» ҳоло Билайн, 15 сентябри соли 1992 ба қайд гирифта шудааст.
То соли 2011 «Билайн» қимматтарин тамғаи тиҷоратии Россия буд.

Эзоҳ
----

Дар асоси Википедияи русӣ ва англисӣ навишта шудааст.

Адабиёт
-------

* 1. Дзядко, Тимофей. «Мы всё делаем мягко и незаметно», — Игорь Литовченко, президент «Киевстара». // Ведомости, 25.05.2011, № 93 (2859).
* 2. Михаил Оверченко, Елена Виноградова. Дороже нефти. // Ведомости, № 76 (2346), 28 апреля 2009.
Сохтори молекулаи метанол
**Пайвастҳои кимиёӣ** — моддаҳои мураккаберо гӯянд, ки аз ду ё якчанд элементҳои гуногуни ба тав­ри кимиёӣ ба ҳам пайвастшуда таркиб ёфтаанд. Моддаҳои басите (нит­роген Na, оксиген О, ва ғайра), ки атомҳояшон байни ҳам бо банди ковалентӣ пайваст шудаанд, низ аз ҷумлаи пайвастҳои кимиёӣ мебошанд.

Хосиятҳо
--------

Пайвастҳои кимиёӣ хосиятҳои гуногуни кимиёӣ ва физикӣ дошта, аз ҷиҳати зичӣ, ҳарорати гудозиш аз ҷӯшиш аз ҳам фарқ мекунанд. Пайвастҳои кимиёӣ ғайриорганикӣ ва органикӣ ме­шаванд. Алҳол зиёда аз 100 ҳазор пайвастҳои ғайриорганикӣ ва 3 миллион пайвастҳои органикӣ маълуманд.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Изомерия
* Химияи ноорганикӣ
* Химияи органикӣ

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Афсáҳ** أفصح Мулло Мухтор-махдуми Бухороӣ (соли таваллудаш номаълум – вафоташ тақрибан солҳои 90 садаи XIX) — шоири тоҷик. Қабраш дар Бухоро. Пас аз хатми таҳсил дар мадрасаҳои Бухоро ба шеъргӯӣ шурӯъ намудааст. Дар доираи адабии давр чун шоир шуҳрат доштааст. Аз осораш намунаҳо дар тазкираҳову баёзҳо боқист. Забони ашъораш бар хилофи пайравони сабки мушкилписанди Мирзо Абдулқодири Бедил, ки дар садаи XIX хеле зиёд буданд, содаву равон мебошад.

Сарчашма
--------

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.125 / Ҳ. Қаландаров.

* Возеҳ. Туҳфат-ул-аҳбоб фӣ тазкират-ил-асҳоб. Д. 1977.
**Осорхонаи таърихии Самарқанд «Афрасиёб»** ( ӯзбакӣ: *«Afrosiyob» Samarqand tarixi muzeyi* ) — дар шаҳри Самарқанд( Ӯзбекистон ) воқеъ аст. Бахшида шудааст ба таърихи шаҳри Самарқанд ва атрофи он. Бинои осорхона дар қисмати шимолу шарқии шаҳр, дар наздикии шаҳри бостонии Афросиёб ҷойгир аст, ки яке аз бузургтарин маконҳои бостоншиносии ҷаҳон аст.

Бинои осорхона ба ифтихори 2500-солагии Самарқанд бо ташаббуси роҳбарияти Ӯзбекистон сохта шудааст, (меъмор Шмавон Азатян, соли 1970).

Осорхона дар бораи таърихи таъсиси шаҳри Самарқанд, дар бораи таърихи минбаъдаи он, дар бораи шаҳркадаи бостонии Афросиёб нақл мекунад. Дар осорхона экспонатҳои гуногун, аз ҷумла экспонатҳое, ки дар рафти кофтуковҳо дар ҳудуди Афросиёб, Самарканд ва атрофи онҳо ёфт шудаанд, ба намоиш гузошта мешаванд. Дар байни онҳо боқимондаҳои теғҳои қадимӣ, оссуарийҳо, кордҳо ва дигар ашёи буридан, тирҳо, тангаҳо, сафолҳо, дастнависҳо ва китобҳои қадимӣ, ҳайкалчаҳо ва дигар ашёи рӯзгори қадим мавҷуданд. Яке аз экспонатҳои намоён фрескаҳои нодири ҳифзшудаи кохи Самарқанди мансуб ба сулолаи Ихшид (асрҳои 7—8) мебошад. Дар осорхона қисме аз экспонатҳо ба даврони пеш аз ислом, қисман ба ёдгориҳои маҳаллии дини зардуштӣ, ки то замони пайдоиши ислом, дар Суғд дини асосӣ буд, иртибот доранд.

Галерея
-------

Пайвандҳо
---------

* meros.uz – Осорхонаи таърихи Самарқанд "Афрасиёб"
* advantour.com – Осорхонаи "Афрасиёб" – пурарзиштарин осори таърихи Самарқанди қадим
* orexca.com – Осорхонаи таърихи Самарқанд "Афрасиёб"