recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Хатои Lua: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'ноябр 2018'.**



БАСОМАДСÁНҶ, асбобест барои андоза кардани басомади равандҳои даврӣ ё басомади ташкилдиҳандаҳои гармоникии спектри сигнал.

Аз рӯйи тарзи ченкунӣ Басомадсанҷҳои ченкунии бевосита (қиёсӣ) ва муқоисавӣ (масалан, резонансӣ, гетеродинӣ, электронии ҳисобкунанда) мавҷуданд. Вобаста ба андозагирии навъи бузургии физикавӣ Басомадсанҷҳоро барои андоза кардани лапишҳои синусоидалӣ (қиёсӣ), басомадҳои ташкилдиҳандаҳои гармоникӣ (гетеродинӣ, резонансӣ ва вибратсионӣ) ва басомадҳои ҳодисаҳои дискретӣ (электронӣ, ҳисобкунанда, конденсаторӣ) истифода мебаранд.

Басомадсанҷ аз рӯйи тарзи ба ҳисоб гирифтани шумораи даврҳои лапиши андозашаванда, ки ба як даври генератори эталонии басомадаш устувор мувофиқ меоянд ё аз рӯйи усули муқоиса бо басомади маълуми резонатор ё генераторҳои эталонӣ амал мекунад. Басомадсанҷҳои ферродинамикӣ, электромагнитӣ ва росткунакдор, лавҳагӣ, манқул ва ғайриманқул мешаванд. Басомадсанҷ бо фосилаи басомадҳои андозашаванда, хатоҳои ҷоиз ва ҳассосият тавсиф дода мешавад. Бо ёрии Басомадсанҷ басомадҳои аз якчанд Ҳс то даҳҳо МҲc-ро андоза мекунанд.

Басомадсанҷ барои ба танзим даровардан, хидматрасонӣ ва ташхиси таҷҳизоти радиоэлектронии таъйиноташон гуногун, назорати кори радиосистемаҳо ва равандҳои технологӣ, таҷҳизоти ирсолкунанда ва қабулкунанда, тан¬зими таҷҳизоти пастбасомад, назорати шабакаи манбаи ҷараён ва ғ. истифода мешавад.

Манбаъ
------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Басараб II** (рум. Basarab II) (фав. баъди 1458) — господари Валахия аз династияи Басараб-Данештиҳо (1442—1443), писари Дан II.

Биография
---------

Дар июни соли 1442 бо кумаки трансилвани ҷангҷӯёни Яноша Хуняди Басараб II тахти господарии валашро соҳиб шуд. Дар тарафи Яноша Хуняди господари валаш Басараб бар зидди туркҳо баромада, дар назди дарёи Яломитсаи Валахия берун кард. Дар марти 1443 Влад Дракул аз зиндон баромада, ба Валахия баргашта, Басараба II-ро аз тахт ронд.

Адабиёт
-------

* Иоан-Аурел Поп, Иоан Болован «История Румынии», издательство «ВЕСЬ МИР», Москва, 2005 г.

|  |
| --- |
|  **Ҳукумронҳои Валахия** |
| Предшественник:**Мирча II** | **Господари Валахия** **1442 — 1443** | Преемник:**Влад II Дракул** |
|
**Ормонгароӣ** (форсӣ: آرمان‌انگاری‎), **идеализатсия** (фр. idealization — ормонгароӣ, аз фр. idéal — ормон) — яке аз усулҳои маърифати назариявӣ ва ҷараёни фикрӣ, ки барои бунёди мафҳум ё мудраки идеалишуда равона шудааст; баён кардани тахминҳои идеалишудае, ки ошкоро ё ғайриошкор ба ин ё он таълимоти илмӣ ва назария дохил мешаванд.

Масалан, «ҷисми мутлақан сахт», «ҷисми мутлақан сиёҳ», «гози идеалӣ» ва ғ. Мафҳум ва мудраки идеалишуда натиҷаи озмоишҳои фикрии гуногун буда, барои амалӣ гардонидани ҳолатҳои дар воқеият амалинашаванда заруранд. Мудраки идеалишударо ҳамчун чизи воқеӣ, мавриди баррасӣ қарор медиҳанд. Тахминҳои идеалишуда бар ду навъанд:

1. Ҳолати омӯзиш барои тағйир додани шароити мавҷуд бунёд меёбад, то ин ки хусусиятҳои муҳимми ашёи идеалишударо ошкор кунад.
2. Қонуну қоидаҳое, ки дар онҳо масъалаҳо дар шакли умумӣ ҳалнашаванда мебошанд, ба маънои мутлақ ҳамчун ҳалшуда қабул мешаванд.

Бар ин асос, ки баъзе масъалаҳо дар ягон ҳудуд ва дар ягон нисбат ҳалшаванда мебошанд. Тахминҳои идеалишуда қариб дар тамоми соҳаҳои илм истифода мешаванд, мас. дар назарияи иқтисод баробарии талаботу пешниҳод дар бозор. Ин гуна тахминҳои идеалишударо дар назарияи арзиши меҳнат доимо дучор шудан мумкин аст. Ҳолати ашёи дар ин гуна тахминҳо аксёфта, танҳо дар дохили назария ҷой дорад, аммо дар воқеият дучор намешавад. Барои тахмини идеализатсияшуда тахмини Евклид мисол шуда метавонад, ки мувофиқи он ҳар гуна порчаи хатти ростро метавон тавассути паргор ва ҷадвал ба ду ҳиссаи баробар тақсим кард. Ашёи идеализатсияшуда ҳеч гоҳ ҳарза ва ё сафсатаи соф набуда, ба воқеият муносибат доранд ва онҳо натиҷаи мураккаб ва бавоситаи инъикоси воқеиятанд. Тахминҳои идеализатсияшуда муҳимтарин воситаи маърифати амиқ ва комилан мувофиқи олами атроф ва воситаи муҳимми бунёди назарияҳои илмӣ ба шумор мераванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Томпсон М. Философия науки. М. 2003;
* Войшвилло Е. К. Понятие как форма мышления. М. 2007.

Сарчашма
--------

* Идеализатсия / Н. Сайфуллоев // Ғ — Дироя. — Д. : СИЭМТ, 2016. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 5). — ISBN 978-99947-33-67-5.
**Вазиристони Ҷанубӣ** ( урду: جنوبی وزیرستان‎ ( англ. South Waziristan Вазиристони Ҷанубӣ ) — як музофот дар иёлати Хайбер-Пухтунхвои Ҷумҳурии Исломии Покистон аст. Маркази маъмурӣ —   шаҳри Ван аст. Масоҳат 6 619 км². Аҳолӣ 429 841 нафар (1998). То 31 майи соли 2018, маъмурияти Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашаванда буд.

Таърих
------

Вазиристони Ҷанубӣ минтақаи камаҳолӣ аст, ки дар он қабилаҳо зиндагӣ мекунанд. Ин пойгоҳи Толибон дар Покистон аст, ки ҷангиён он минтақаро ҳамчун пойгоҳ барои ҳамлаҳо дар саросари кишвар истифода мекунанд. Соли 2009, шумораи террористон дар ин ҷо тахминан 10,000  тан буданд.

17 октябри соли 2009 артиши Покистон бо мақсади барқарор кардани назорати конститутсионӣ ва берун кардани толибон аз қаламрави худ ба минтақа як ҳамлае оғоз кард. Дар ин амалиёти низомӣ 28 ҳазор сарбоз ширкат доштанд. Ҳукумати Покистон ба фаъолона ҷалб намудани қабилаҳои маҳаллӣ барои иштирок дар задухурдҳо бо Толибон кушиш намуд.

12 декабри соли 2009 сарвазир Юсуф Реза Гилонӣ пирӯзии Покистонро дар Вазиристони Ҷанубӣ эълон кард. Инчунин гузориш дода шуд, ки озод кардани ин минтақа аз силоҳбадастон идома хоҳад ёфт .

21 январи соли 2010, артиши Покистон изҳорот дод, ки барои пурра аз террористон озод кардани Вазиристони Ҷанубӣ аз шаш моҳ то як сол лозим мешавад .

Нигаред
-------

* Вазиристон

Эзоҳ
----

1. ↑  Les combats font rage dans la province du Sud-Waziristan | Start | Deutsche Welle | 19.10.2009(пайванди дастнорас)
2. ↑
3. ↑  Site en travaux. 7 сентябри 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 20 июни 2013.
4. ↑  The Canadian Press: Après le Sud-Waziristan, Islamabad envisage une offensive contre un autre district tribal
5. ↑  Waziristan du Sud : La pacification sera longue | International | Radio-Canada.ca
**Вадодара** (Vadodara) — шаҳр дар ғарби Ҳиндустон, пойтахти иёлати Гуҷарот дар соҳили дарёи Вишвамитри воқеъ аст.

Аҳолиаш 1,8 млн нафар (2012). Масоҳаташ 148,95 км2. Р. о. дорад.

Таърих
------

Аз садаи IX маълум аст. Солҳои 1734–1949 пойтахти ҳамноми ҳамин иёлат буд. Аз соли 1802 тобеи ширкати Ост-Инд, баъдан тобеи ҳукумати Англия. Аз соли 1950 дар ҳайати иёлати Бомбай (имрӯза Мумбай) ва аз соли 1960 дар ҳайати иёлати Гуҷарот қарор дорад.

Корхонаҳои кимиёӣ (саноати коркарди нафт), мошинасозӣ, коркарди оҳан дорад. Бо истеҳсоли дастии матоъҳои симандуд маъруф аст.

Ҷозибаҳои гардишгарӣ
--------------------

Аз ёдгориҳои таърихӣ қасри Маҳараҷ (бештар бо номи Лакшми Вилас маъруф аст) маҳфуз мондааст. Осорхонаҳои Маҳараҷа Фотеҳ Сингх, Вадодара (1894), нигористони мусаввараҳо (1920), донишгоҳ (1949) ва киностудияи бузург дорад.

Адабиёт
-------

* Новая российская энциклопедия. Т. III (2), М. 2007.

Сарчашма
--------

* Вадодара // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Вазирӣ (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Вазирӣ** (форсӣ:  وزیری ‎) — иттиҳоди қабилаҳои пашту. Асосан дар вилоятҳои ҷанубу шарқии Афғонистон ва қисми ғарбии Покистон – минтақаи Вазиристон сукунат доранд. Ба ҳайати иттиҳоди қабилаҳои вазирӣ се қабилаи бузург – *дарвешхайл, довар ва беҳсуд* дохил мешаванд, ки аз қабила (хайл)-ҳои зиёд иборатанд. Баъди ба имзо расидани муоҳидаи «хатти Дюранд» (1893) дар байни Британияи Кабир ва Афғонистон вазириҳо дар баробари дигар қабилаҳои пашту ҳуқуқи мухторият пайдо карданд. Шуғли асосиашон чорводорӣ ва тиҷорати сарҳаддӣ мебошад. Солҳои 1924–25 ислоҳоти Амонулоҳхонро напазируфтанд ва ба муқобили ҳукумати ӯ шӯриш бардоштанд. Баъд аз ташкил ёфтани давлати Покистон (1947) бештари қабилаҳои В. ба ҳайати ин давлат дохил гардида, мавзеъҳои сукунати онҳо Минтақаи қабоили озодро ташкил доданд. Мутобиқи маълумоти эҳсоиявӣ дар Покистон қариб 1 млн ва дар Афғонистон қариб 500 ҳазор (2010) вазириҳо зиндагонӣ доранд.

Сарчашма
--------

* Вазирӣ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Абдурраҳмон Абдуманнонов** (тав. 6 апрели 1947, ноҳияи Бӯстонлиқ, ҶШС Ӯзбекистон) — адабиётшинос, мунаққид ва тарҷумони тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1984).

Зиндагинома
-----------

Абдураҳмон Абдуманнонов 6 апрели соли 1947 дар деҳаи Боғистони вилояти Тошканд ба ҷаҳон омадааст. Мактаби миёнаро дар деҳа хатм намуда, соли 1968 шуъбаи забони форсии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро ба итмом расондааст. Солҳои 1968—1972 аспиранти Институти шарқшиносии Академияи улуми ИҶШС будааст. Дар ин миён, аз ноябри 1968 то декабри 1969, дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Шӯравӣ хидмат кардааст. Соли 1973 дар мавзӯи «Маликушшуаро Баҳор ва анъанаи қасидасароӣ дар адабиёти форсӣ» рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. Аз он вақт то имрӯз дар идораву вазифаҳои гуногун адои вазифа дорад. Аз ҷумла, солҳои 1973—1975 корманди илмии Институти шарқшиносии АИ ҷумҳурӣ, солҳои 1975—1978 мудири Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи советии тоҷик, солҳои 1979—1990 ходими калони илмӣ ва муовини директори Институти забон ва адабиёти ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, аз апрели 1991 то марти 1998 муовини аввали раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, аз марти 1998 то ноябри 2005 мудири Шуъбаи иттилоотию таҳлилӣ ва Шуъбаи фарҳанги Дастгоҳи иҷроияи Президенти ҷумҳурӣ, солҳои 2005—2010 муовини аввали раиси Кумитаи давлатии телевизион ва радиои назди Ҳукумати ҶТ будааст. Аз соли 2010 котиби масъули АМИТ «Ховар» мебошад.

Эҷодиёт
-------

Муаллифи китобу рисолаҳои илмии «Таърихи адабиёти советии тоҷик. Инкишофи жанрҳо» (ҷ.1, 1984; дар ҳаммуаллифии Холиқ Мирзозода ва Атахон Сайфуллоев, «Абулқосим Лоҳутӣ» (1987; дар ҳаммуаллифии Хуршеда Отахонова ва Ҳамроқул Шодиқулов), «Нуқтаи назар» (маҷмӯаи мақолаҳо; 1990), «Пиндорҳо ва ингорҳо» (маҷмӯаи мақолаҳо ва шеърҳо; 2006) ва ғ. мебошад. Қариб дусад мақолаву тақризаш дар матбуоти ҷумҳурӣ, нашрияҳои гуногуни Маскав, Алмаато ва Тошканд оид ба ҷанбаву масъалаҳои мухталифи адабиёти форсии тоҷикӣ интишор ёфтаанд. Асарҳои С.Баруздин «Такрори дарсҳои гузашта» (роман, 1984), О.Ёқубов «Виҷдон» (роман, 1984), Элчин «Ишқи аввали Балададаш» (қиссаву ҳикояҳо, 1986), Б.Василйев «Субҳи ин ҷо сокит аст» (қисса, 1988), Ю.Збанатский «Хорпушти олиҳиммат» (ҳикояҳо, 1988) ва намоишномаи Маҳмудхоҷаи Беҳбудӣ «Падаркуш» (аз туркӣ, 1996)-ро ба тоҷикӣ гардондааст. Ҳикояҳои алоҳидаи А. П. Чехов, Ӯ.Ҳошимов, Т.Пӯлодов, Анорро тарҷума кардааст, ки дар китобҳои дастҷамъӣ ва матбуоти даврӣ чоп шудаанд. Намунаҳои осори Ҳофиз, Ҷомӣ, Абулқосим Лоҳутӣ, Мирзо Турсунзода, Муъмин Қаноат, Гулназар Келдӣ, Ашӯр Сафар, Мастон Шералӣ, Шоҳмузаффар Ёдгорӣ, Ҳабибулло Ғойиб, Зиё Абдулло ва дигаронро аз тоҷикӣ ба русӣ тарҷумаи таҳтуллафз кардааст. Барои китоби «Пиндорҳо ва ингорҳо» сазовори Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода (2007) гардидааст.

Ҷоизаҳо
-------

* Корманди шоистаи фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (1994);
* Ордени «Шараф» (2003);
* Ордени «Дӯстӣ» (2005);
* Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода (2007);
* Медали «20-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2011).

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 23-24 ISBN 978-99947-2-379-9
**Абдураҳмон Латифович Бухоризода**  — (3 ноябри 1910, шаҳри Самарқанд — 24 сентябри 1987, шаҳри Душанбе) - омӯзгор, олим, доктори илмҳои филологӣ.

Зиндагинома
-----------

Дар оилаи маорифпарвари тоҷик Мирзо Бухорӣ ба дунё омадааст. Дар курси дусолаи муаллимтайёркунии Самарқанд хондааст (1924-1926), Институти маорифи Тошкандро хатм кардааст (1928). Ҳамон сол бо роҳхати Комиссариати маориф ба Тоҷикистон омадааст: муаллими забон ва адабиёти тоҷики Мактаби марказии ҳизбӣ, мудири кафедраи Мактаби олии коммунистӣ (1928-1934), роҳбари Саруправленияи санъат ҶШС Тоҷикистон, муҳаррири масъули рӯзномаи "Барои маорифи коммунистӣ" (1934-1936), директори Институти педагогии ғоибона (1936-1938), муаллим ва директори аввалин мактаби миёнаи шаҳри Сталинобод (1938-1941), сардори Управленияи мактабхо, ҷонишини Комиссари маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон (1941-1944), муҳаррири гурӯҳи нашрияи Совети Комиссарони Халқи ИҶШС дар Москва ва дар айни замон Институти забон ва мафкураи АИ СССР (1944-1946), муҳаррири масъули рӯзномаи "Газетаи муаллимон" (1946-1948), мудири кабинети забон ва адабиёти тоҷикии Институти такмили ихтисоси муаллимон, декани факултети таъриху филологияи УДТ (ҳоло – ДМТ) ба номи В.И.Ленин (1948-1959). Дар давраи роҳбарии ӯ, аксар олимону адибони шинохтаи Тоҷикистон дар факулта таҳсил намуда аз ӯ дарс омӯхтаанд. Минбаъд, ӯ дар УДТ ҳамчун профессор, фаъолияти омӯзгориашро то миёнаи солҳои 80 давом додааст.
Аз соли 1959 то 1962 – мудири сектори луғати Институти забон ва адабиёти ба номи А. Рӯдакии АИ Тоҷикистон.Аз соли 1962 то охири умр фаъолияти илмиву педагогиашро дарУДТ ба номи В.И.Ленин идома додаст. 24 сентябри 1987дар шаҳри Душанбе даргузашт.

Осори илмӣ
----------

Муаллифи аввалин ду китоби дарсӣ барои синфҳои 3 ва 4-уми мактабҳои лотиниасос (1932, 1934). Муаллифи мақолаҳои илмӣ доир ба забоншиносӣ ва этимологияи калимаю ибораҳо, ки дар китоби "Саргузашти калимаҳо" (Д. 2005) гирд оварда шудаанд. Хусусан дар тадвину таҳрири луғатҳои истилоҳоти соҳавӣ, луғатҳои дузабона, алалхусус асари дуҷилдаи "Фарҳанги забони тоҷикӣ" хидмати шоиста дорад.

Манобеъ
-------

* Энциклопедияи олимони Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон. - Душанбе,2008. - С. 69.
*
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Суғд (мазмунҳо)-ро бубинед.
Сарзамини Суғд тақрибан дар соли 300 пеш аз милод
**Сарзамини Суғд** (суғдӣ **swγδykstn** *[Səγʷδī́kstən]*; юн.-қад. **Σογδιανή**; форсӣ: **سغد**‎ — *Sōġd*; тоҷикӣ **Суғд** — *Sughd*; ӯзбакӣ: ***So`g`d** - **Сўғд***: русӣ: **Согдиана**) — вилояти таърихӣ, ки дар Осиёи Миёна, байни ду дарё Амударё ва Сирдарё мавқеъ гирифта буд. Дар замони ҳозира байни ду давлат тақсим шудааст, яке Ӯзбекистон, ки дар дохилаш шаҳри Самарқанд, пойтахти Суғди бостонӣ ва дигаре вилояти Суғд, ки дар дохили Тоҷикистон аст.

Таърих
------

Сарзамини Суғд дар ҳайати Сулолаи Ҳахоманишиён
Дар асрҳои бостонӣ, Сарзамини Суғд, яке аз қисми таркибии Шоҳаншоҳии Ҳахоманишиҳо (форсӣ: شاهنشاهی هخامنشیها‎) буд. Кишвари Суғдиён дар замони ҳукмронии шоҳ Дорои I ба ҳайати сатрапияи XVI дохил буд.

Мавкеъи ҷуғрофӣ
---------------

Сарзамини Суғд дар замони ҳукмронии шоҳ Дорои I ба ҳайати сатрапияи XVI дохил буд ва дар қисми Тоҷикистони ҳозира, (ба ғайр аз Бадахшон), қисми ҷанубии Ӯзбекистон (Самарқанд ва Бухоро) ва қисми шимолии Афғонистон ҷойгир шуда буд.

Нигаред
-------

* Суғдиён
* Забони суғдӣ

Пайвандҳо
---------

* [ Три согдийских документа с горы Муг // Проблемы востоковедения, № 1. 1959|publisher=Восточная литература(рус.)
* Три письма с горы Муг // Проблемы востоковедения, № 6. 1960(рус.).
* О интерпретации некоторых документов с горы Муг и местной топонимике (рус.).(рус.)


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
Коргардон Суҳбат Ҳомидов
**Сӯҳбат Маҷидович Ҳомидов** (18 июни 1939, ҶШС Тоҷикистон дар Сталинобод (ҳозира Душанбе) — 1997) — коргардони синамои советии тоҷик.

Ҳомидов соли 1967 Институти давлатии умумииттифоқии санъати синаморо (ВГИК) (устод Марлен Хутсиев) хатм кардааст. Дар охири солҳои 1960—1970 ӯ дар синамои тоҷик (Тоҷикфилм) фаъолона кор кард. Вай 5 филми пурра ва зиёда аз 10 филми кӯтоҳмуддатро ба навор гирифтааст.

Филмҳои интихобшуда
-------------------

* 1966 — Офтоб дар киштӣ (русӣ Солнце на вёслах)
* 1967 — Фатҳкунандагони Вахш (русӣ Покорители Вахша)
* 1969 — Вохӯрӣ дар масҷиди куҳна (русӣ Встреча ӯ старой мечети)
* 1969 — Абдураҳмони Ҷомӣ
* 1970 — Ривояти зиндони Павиак (русӣ Легенда тюрьмы Павиак)

Когардон С. Ҳомидов ва ҳунарпеша Раҷаб Ҳусейнов
* 1971 — Гуруснагӣ (русӣ Голод)
* 1973 — Сирри убури фаромӯшшуда (рус) Тайна забытой переправы)
* 1976 — Ҳафт домоди рабудашуда (русӣ Семь похищенных женихов
* 1979 — Писар гум шуд (кӯтоҳмуддат).(русӣ Пропал мальчик)

Филми «Мулоқот дар масҷиди қӯҳна», ки коргардон С.Ҳамидов соли 1970 ба навор гирифта буд яке аз пешқадамони намоишҳои филмҳои Шӯравӣ гардид, онро 24,1 миллион тамошобин бо теъдоди 1536 нусха тамошо карда буданд.

Оила ва фарзандон
-----------------

Духтар — Ҳомидова Л. таваллуд (1964), коршиноси судӣ, аз соли 2002 кор мекунад ва айни замон корманди Раёсати минтақавии корҳои дохилии Калифорния (ҳолатҳои фавқулоддаи ҳифзи ҳуқуқ) мебошад.

Писар — Санҷар Ҳомидов, рӯзноманигори телевизион, продюсер ва муҳаррири портали иттилоотии «Стан ТВ». Яке аз нақшофарони асосии филмҳо: «Писар гум шуд», «Муҳаббати ман инқилоб аст» (1986) ва Ҷура (дар кӯдакӣ) дар филми "Ҷӯра — шикорчӣ аз Мин-Арҳар "(1987) ва инчунин дар эпизодҳо бозӣ кардааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энциклопедия кино Таджикистана. — Душанбе: «ЭР-граф», 1992. — С. 223. — 396 с. — ISBN 978-99947-919-4-1.

Пайвандҳо
---------

* Сӯҳбат Ҳомидов дар вебсайти IMDb
* Пионерони Тоҷиккино (пайванди дастнорас)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* AllMovie
* Česko-Slovenská filmová databáze
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Кинопоиск

 |
**Script error: The function "infobox" does not exist.**
**Суқути Fokker 100 дар наздикии Алматӣ** — суқути ҳавопаймоест, ки 27 декабри соли 2019 рух дод. Ҳавопаймои Fokker 100 ширкати ҳавопаймои Bek Air хатти парвози дохилии Z9 2100-ро дар масири Алматӣ — Нурсултон иҷро мекард, аммо ҳангоми парвоз ба хонаҳои истиқоматӣ уфтод. Дар дохили ҳавопаймо 93 мусофир ва панҷ аъзои экипаж буданд. Тибқи маълумоти пешакӣ, наҷотёфтагон ҳастанд. Дар садама на камтар аз 15 нафар ба ҳалокат расидаанд .

Эзоҳ
----

1. ↑  В Казахстане разбился пассажирский самолёт. РИА Новости
2. ↑  Падение самолета Bek Air. Онлайн-трансляция(рус.).  Tengrinews.kz (27 Декабри 2019). 27 Декабри 2019 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* Крушение пассажирского самолёта в Казахстане. Онлайн-репортаж. РИА Новости
* Officials say 14 killed, 35 hurt in Kazakhstan plane crash Associated Press.(англ.)
* Разбор завалов на месте крушения дар YouTube
**Ира́клий Виссарио́нович Абаши́дзе** (гурҷӣ: ირაკლი ბესარიონის ძე აბაშიძე; 10 (23) ноябр 1909 (1909-11-23) — 14 январи 1992) — шоир ва ходими ҷамъиятии гурҷӣ, академик АИ ҶШС Гурҷистон (1960). Раиси Шӯрои Олии ҶШС Гурҷистон (1971). Раиси Садорати ИН Гурҷистон (1953 — 67), сармуҳаррири Энсиклопедияи Советии Гурҷистон. Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1979).

Зиндагинома
-----------

Дар деҳаи Хони губернияи Кутаиси ба дунё омадааст. Шеърҳояш аз соли 1928 чоп шудаанд.

Эҷодиёт
-------

Дар маҷмӯаҳои ӯ «Шеърҳо» (1932), «Шеърҳои нав» (1938), силсилаи шеърҳои «Сурудҳои даравгарон», «Гурия шукуфон аст», «Шаби шикорчиён» (1950 — 51) ва ғайра ҳаёти нав, ишқи Ватан, меҳнати фидокорона ва диловаронаи халқи эҷодкор тараннум шудааст. Дар мавзӯи ҶБВ (1941 — 45) ва корнамоии диловарони ҷанг шеърҳои «Капитан Бухаидзе», «Суруди марди маҷрӯҳ», «Ба хотираи Леселидзе» ва ғайраро офаридааст.

Дар силсилаи шеърҳои «Фаластин, Фаластин» (гурҷӣ: პალესტინა, პალესტინა, 1963, Мукофоти давлатии Гурҷистон ба номи Руставелӣ, 1966), «Бо пайраҳаҳои Руставелӣ» ва (гурҷӣ: რუსთველის ნაკვალევზე; мукофоти ба номи Ҷ. Неру, 1972) ва «Ин сурудҳои Гурҷистони ман аст» (1971) зиндагии душвору мураккаб ва олами ботинии шоири бузурги гурҷӣ тасвир ёфтааст.

Китобҳои «Қаробат» (1966), «Маҷмӯаи шеърҳо» (1982) аз хусуси мавқеи ҷамъиятии шоир, таърихи Гурҷистону халқи кишвар, дӯстии халқҳо ва сулҳ баҳс мекунанд.

Шеърҳои Абашидзе ба забони халқҳои собиқ СССР ва хориҷӣ, аз ҷумла ба забони тоҷикӣ (шеърҳои «Ба шоири Ҳинд», «Ба шоирони Шарқ», «Дӯстиро завол нест», «Се қалъа») чоп шудаанд.

Осор
----

* Ба шоирони Шарқ, дар маҷмӯа «Эътиқод», Д. 1982.
* Избранные стихи. Тбилиси, 1984
* Ищу заветный след. Москва, Детская литература, 1979. Перевод Е. Евтушенко, Н. Гребнева, М. Максимова, А. Межирова, Н. Тихонова, Б. Ахмадулиной, П. Шубина
* Избранное: Стихотворения. — М. 1979.

Ҷоизаҳо
-------

* Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (22.11.1979)
* 4 ордени Ленин (17.04.1958; 02.04.1966; 18.12.1969; 22.11.1979)
* ордени Ҷанги ватанӣ дараҷаи 2 (11.03.1985)
* 2 ордени Байрақи Сурхи Меҳнат (24.02.1946; 22.12.1959)
* ордени Дӯстии халқҳо (16.11.1984)
* ордени «Нишони Фахрӣ» (31.01.1939)
* медали «Барои шуҷоати меҳнатӣ» (29.08.1960)
* медалҳо

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* *Маргвелашвили Г.* Ираклий Абашидзе. — Тб. 1958.

Пайвандҳо
---------

 Ираклий Абашидзе.  Сайти «Герои Страны».

* Абашидзе Ираклий Виссарионович // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ип Ман** (чинии сунатӣ: 葉問, сода: 叶问, пинйин: *Yè Wèn*, палл.: *Йе Вэн*, Йип Ман, Ип Мэн; 1 октябри 1893, Фушон, музофоти Гуондунг, Хитой — 2 декабри 1972, Ҳонконг) — устоди ҳунарҳои размии хитойӣ; намояндаи сабки «кунгфу винг чун».

Зиндагинома
-----------

Дар ҳафтсолагӣ омӯзиши худро зери назари устоди сабки винг чун – Чан Ва Шун оғоз намуда, то замони марги устозаш (1905) идома дод. Сипас дар назди Он Ҷи Чонг Су, яке аз шогирдони аршади Чан омӯзиш дид. Соли 1908 барои идомаи таҳсил ба Ҳонконг рафт. Дар ҳамон ҷо ӯ бо устоди ҳунарҳои размӣ – Ли Юнг Бик мулоқот кард ва назди ӯ муддате ба тамрин пардохт. Ли Юнг сабаби пешрафти ӯ дар ҳунари размии винг чун (ҳам дар заминаи назария ва ҳам фунун) гашт. Дар 24-солагӣ ба Фушон баргашта, ба унвони маъмури иҷрои қонун (афсари пулис) иҷрои вазифа кард ва ҳамзамон дар вақтҳои озодаш сабки винг чунро ба чанд нафар аз дӯстону наздиконаш омӯзиш дод. Баъди пирӯзии Инқилоби коммунистии Чин, Фушонро ба қасди Ҳонконг тарк кард, зеро ӯ як афсари Куминтонг (ҳизби миллии мардумӣ), рақиби коммунистҳо дар ҷанги дохилӣ буд. И. М. дар Ҳонконг ба мушкилоти шадиди молӣ дучор шуд ва маҷбур шуд, ки барои дарёфти маош маҳоратҳои размияшро истифода кунад. Ӯ нахуст дар як сохтмони Иттиҳодияи коргарони ресторан мактаби худро барои таълими доираи васеъи шогирдон боз кард ва сипас мактабҳои дигарашро кушод. Соли 1967 Ип Ман ва бархе аз шогирдонаш Иттиҳодияи варзишии винг чунро таъсис ва баъдан равиши Ип Манро ба сартосари ҷаҳон интиқол доданд. Брюс Ли яке аз шогирдони Ип Ман Ба шумор меравад. Ҳаёт ва фаъолияти Ип Ман Дар чандин филмҳои бадеиву мустанад бозтоб ёфтааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Martial arts of the world: an encyclopedia / edited by Thomas A. Green. California, 2001;
* Линд В. Энциклопедия боевых искусств. М. 2007.

Сарчашма
--------

* Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — 648 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Талаботи тахассусӣ** – талаботе, ки бо мақсади муайян кардани тайёрии касбӣ ва мувофиқат ба мансаби мушаххаси давлатии хидмати давлатӣ ба шаҳрвандон ҳангоми қабул шудан ба хидмати давлатӣ ва хизматчиёни давлатӣ барои ишғоли мансаби баландтари давлатии хидмати давлатӣ пешниҳод карда мешавад;..

Эзоҳ
----

1. ↑  Қонуни ҶТ Дар бораи хидмати давлатӣ. Б.1. Мод. 1. Мафҳумҳои асосӣ. 9 июли 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 ноябри 2016.

Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, соли 2007, №3, мод. 166;
соли 2007, №6, мод. 429; с.2010,№3,мод. 158; с.2011, №6, мод. 452; Қонуни ҶТ аз 01.08.2012с. №900, 28.12.2012с. №914, Қонуни ҶТ аз 22.02.2013 №1016с.
Теодолити соли 1840
**Афзори геодезӣ**, **асбобҳои геодезӣ** — ҷиҳози механикӣ, оптикию механикӣ, барқию оптикӣ ва радиоэлектроние, ки барои андозагирии дарозии хатҳо, кунҷҳо, нақшбардории тарҳҳо, дар сохтмон ва иншооти муҳандисӣ ва ғайра истифода мешавад.

Ба афзори геодезӣ асбобҳое, ки барои ченкуниҳои ахтаршиносӣ ҳангоми анҷомдиҳии корҳои геодезӣ истифода мешаванд ва олоти маркшейдерӣ низ дохил мешаванд.  
Барои андоза кардани дарозии хатҳо тасмаметри пӯлодиро (дарозиаш 20 ё 50 м) ба кор мебаранд. Носаҳеҳии нисбии андозакунӣ бо тасмаметр ба шароити маҳал вобаста буда, маъмулан, баробари 1:2000 аст. Дар андозакуниҳои саҳеҳ тасмаметрҳои инварӣ истифода мешаванд, ки онҳоро ба динамометр васл карда мекашанд. Дар ин сурат носаҳеҳии нисбии он 1:2000-1:50000 мешавад. Дар андозакуниҳои боз ҳам дақиқтар (асосан барои муайян кардани мабно бо усули триангулятсия) асбобҳои мабноиро истифода мебаранд, ки носаҳеҳии нисбии онҳо хеле кам (1:100000) аст.  
Дар геодезия масофасанҷро ба кор мебаранд. Бо ин асбоб дарозии андозашавандаро аз ҳалли секунҷае муайян мекунанд, ки қуллааш дар қонуни асосии қисми пеши объективи дурбини афзор мехобад. Масофасанҷи электрооптикӣ ва радиомасофасанҷ низ мавҷуданд. Масофаи андозашавандаро бо ин асбобҳо аз рӯйи фосилаи вақти рафтуомади мавҷи рӯшноӣ ё радиомавҷ (ки суръати паҳншавии онҳо маълум аст) муайян мекунанд.  
Одитарин асбоби муайянкунандаи самт нисбат ба меридиан буссол аст. Дар геодезия барои дақиқ андозагирӣ кардани самт ва кунҷҳо афзори гуногунро истифода мебаранд. Устурлоб, ки пеш аз мелод ихтироъ шудааст, аввалин афзори геодезӣ ба шумор мерафт ва он дар Шарқи Наздик ва Осиёи Марказӣ асбоби маъмул буд. Нимаи дуюми садаи XVI афзори геодезии нав, масалан, пантометр пайдо шуд. Аз садаи XVII дар афзори зовиясанҷ дурбин (1608), микроскоп (1609), верниер (1631), обтарозу (1660) ва ғайра истифода мешуданд, ки онҳо боиси ихтирои афзори асосии зовиясанҷ — теодолит гардиданд. Олими форс-тоҷик Бадеи Устурлобӣ (асри 12) устурлобе сохта буд, ки он асоси афзори геодезӣ — теодолити муосир аст. Яке аз навъҳои теодолит — теодолити Рамсден (1783) мебошад.  
Теодолитро дар штатив ё мизи аломати геодезӣ насб карда, андозагирӣ мекунанд. Солҳои 60 садаи XX барои муайян кардани меридиани ҷуғрофиёӣ ба истилоҳ «гиротеодолит» ва олатҳои ёридиҳандаи гироскопиро бо теодолит истифода мебурданд. Носаҳеҳии муайян кардани самтҳо бо гиротеодолит 5-10-ро ташкил медиҳад.Барои нивелиронӣ асосан нивелирҳои оптикию механикии шуои визирониашон уфуқиро кор мефармоянд. Нахустин бор нивелирро Герони Искандарӣ ва меъмори румӣ Марк Витрувий (асри 1 то мелод) истифода бурдаанд.

Афзори муосири зовиясанҷи тӯлёб, ки онро «дурбини муҳандисӣ» ҳам мегӯянд.
Барои аксбардории тарҳҳо сарфи назар аз инкишофи усулҳои аксбардории стереограмметрӣ аксбардории тарҳӣ ё мензулӣ истифода карда мешавад, ки асбоби андозакунандаи асосӣ дар ин маврид мензула ё кипрегел мебошанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Федотов Г. А. Инженерная геодезия. М. 2004;
* Яковлев Н. В. Высшая геодезия. М. 1989.
* Афзори геодезӣ / Н. Давлатов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**«Абкор-ул-афкор фӣ расоил ва-л-ашъор»** — қадимтарин маҷмӯаи номаҳо, қасидаҳо, қитъаҳо ва рубоиёти Рашиди Ватвот, ки дар миёни солҳои 1156 – 1173 тадвин шудааст. Аз 4 қисм иборат аст. Дар қисми якум 10 номаи арабӣ, дар қисми дуюм 10 қасидаи арабӣ ва чанд қитъа, дар қисми сеюм 10 нома ба забони форсӣ, дар қисми чорум 10 қасидаи форсӣ (дар мадҳи худойгони олам, малики муаззам Хоразмшоҳ), чанд ғазалу қитъа ва дубайтӣ ҷой гирифтаанд. Номаҳо ба сабки маъмули давраи дуюми Салҷуқиён нигошта шудаанд. Корбасти санъатҳо дар ҳади эътидол аст. Бахусус, аз ташбеҳоту истиорот фаровон истифода шудааст. Дар номаҳои расмӣ баёни эҳсосот ва отифаи шахсии нигоранда камтар, аммо дар номаҳои ғайрирасмӣ сухан гуфтан бештар мебошад. Нуктагӯӣ, ғазалгӯӣ, гилагузорӣ, латифапардозӣ, ҳазлу мазоҳ, нақли ашъори тӯлонӣ, таҳқиқот ва нуктасанҷиҳои илмиву адабӣ бадеияти номаҳоро пурқувват гардонидаанд. Як нусхаи аксии «Абкор-ул-афкор фӣ расоил ва-л-ашъор» дар Китобхонаи миллии Ҷумҳурии Исломии Эрон мавҷуд аст, ки асли он дар китобхонаи Донишгоҳи Истанбул маҳфуз мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Мисбоҳиддини Нарзиқул. Таърих ва назарияи номанигорӣ (аз қадим то замони Амир Хусрави Деҳлавӣ), Д. 2009.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абидос** (юнонии қадим; номи қадимаи маҳалли Абеҷу, номи ҳозирааш Ал-Араба-ал-Мадфуна) — яке аз қадимтарин шаҳрҳои Мисри Қадим, маркази бузурги динӣ (аз миёнаи садаи IV то милодӣ). Дар соҳили ғарбии дарёи Нил воқеъ гардидааст. Абидос бо дахмаи «Гиреҳи нафас» машҳур буд, ки қибтиён ба умеди мисли худо Осирис эҳё шудан дар он обидаҳо мегузоштанд. Мутобиқи ривоёт гӯё худованд Осирис дар абидос ба қатл расонида шуда, ҳамон ҷо мадфун буд ва аз он ҷо эҳё гардид. То ҳол боқимондаҳои қасрҳои сулолаи дуюм, дахмаҳо ва меҳробаҳои маъбадҳои шоҳона (чун ибодатгоҳи Сети I) бо нақшунигори ҷолибашон маҳфуз мондаанд. Абидос зиёратгоҳ ҳам мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Коростовцев М. А. Религия древнего Египта, М. 1976.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Холмуроди Сиддиқ** (*Холмурод Сиддиқов*; зод. 11 майи 1953, деҳаи Искич, ноҳияи Ҳисор) — ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2007).

Зиндагинома
-----------

Соли 1969 пас аз хатми мактаби миёнаи № 7-и деҳа ба факултаи санъати Институти педагогии ба номи Т. Г. Шевченко дохил мешавад. Пас аз як соли таҳсил ҳуҷҷатҳояшро аз нав барои дохил шудан ба Институти театрии ба номи Луначарскии шаҳри Маскав месупорад ва донишҷӯи факултаи актёри драма ва кино мешавад.

### Хонавода

Оиладор, соҳиби 3 фарзанд ва 5 набера.

Корнома
-------

Баъди хатми донишгоҳ соли 1976 Холмуроди Сиддиқ ба Театри ҷавонони ба номи М. Воҳидов ба кор омада, то имрӯз дар ин даргоҳи ҳунар фаъолият дорад.

Дар чандин намоишнома пайи дасташро гузоштааст, вале нақш хоҳ калон асту хоҳ хурд, ҳамеша бо ҷиддият офаридааст. Лаёқаташ дар мазҳака беҳамтост. «Мавзӯи озод», «Арӯс ва домод», «Таронаи муҳаббат», «Умед», «Сухани вопасин», «Фиғон», «Саргузашти Ҳотами Той», «Донаки сеҳрнок», «Дар ҷустуҷӯи бахт», «Нафси бад — балои ҷон», «Илоҷи беилоҷӣ ҳаст» барин спектаклҳо аз ҳунараш ҷилои тоза ёфтаанд. Беш аз даҳ сол аст, ки тариқи барномаи ҳаҷвии телевизионии «Лаҳзаҳои гуворо» рӯҳи мардумро бо зарофатҳои намакину ҳаҷвиёти обдораш мебардорад, ба дили аҳли завқи диёрамон шодмонӣ мебахшад.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Холмуроди Сиддиқ: Аз Пединститут арӯс ёфтам! (Видео)(тоҷ.). *oila.tj*. 11 май 2021 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Аблятсия** (лотинӣ ablatio – рабудан, камшавӣ) — 1) дар техника қисман нест кардани массаи сатҳи ҷисми сахт бо ҷараёни газҳои гарме, ки ин сатҳро шорида мегузаранд. Аблятсия дар натиҷаи эрозия, гудозиш ва сублиматсия ба амал меояд. Дар вақти бо суръати баланд ҳаракат намудани шиҳобҳо ва аппаратҳои париши кайҳонӣ дар атмосфера мушоҳида мешавад. Аблятсияро барои ҳимояи (сардсозии) қабатҳои берунаи қисмҳои аппарати париши кайҳонӣ ва дохили муҳаррикҳои ракетаҳо, ки дар натиҷаи ҷараёни газҳои гарм сахт метафсанд, истифода мебаранд. Дар ин маврид бо ёрии энергияи гармӣ ҷисми сахт гудохта ё якбора ба газ табдил дода мешавад, ё сатҳи тафсидаро бо қабати моддаи махсус рӯйпӯш мекунанд. Маҳсули сублиматсия ба поён шорида, қабати газиеро ташкил медиҳад, ки он девораҳои аппарати париши кайҳониро аз алоқа бо атмосфера ё маҳсулоти сӯзиш муҳофизат менамояд; 2) дар глятсиология камшавии массаи пирях ё қабати барф дар натиҷаи обшавӣ, бухоршавӣ ё вайроншавии механикӣ. Аблятсия асосан ба шароити иқлим вобаста буда, се намуд мешавад: зерпиряхӣ, дохилӣ ва сатҳӣ.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
'**Ҷам'**  ( форсӣ: جم‎) - шаҳр дар ҷануби Эрон, дар устони Устони Бушаҳр. Маркази маъмурии Шаҳристони Ҷам аст. Маркази бузурги саноати коркарди нафту кимиё ва газ.

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар қисми ҷанубии Бушаҳр дар водии Ҳермсир, дар байни соҳили халиҷи Форс ва қаторкӯҳҳои ҷанубу ғарбии Загрос, дар баландии 634 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст .

Ҷам тақрибан 190 километр дар ҷанубу шарқи маркази устон Бушаҳр ва 870 километр ҷанубтар аз пойтахти кишвар, Теҳрон ҷойгир аст.

Аҳолӣ
-----

То соли 2006, шумораи аҳолӣ 10,809 нафар буд  ; Форсҳо дар таркиби миллӣ бартарӣ доранд, дар мазҳаб мусулмонони суннӣ.

| Шаҳрҳои устони Бушаҳр |
| --- |
| Абдон | Алишаҳр | Асалуйе | Банак | Бандари Дайлам | Бушаҳр | Вандатийе | Даййир | Далеки | Деҳқоид  | Ганова | Кангон | Каки | Нахли Тақӣ | Обпахш | Ободон | Саъдобод | Хорак | Хурмуҷ | Чағодак | Шабонкоре | Ҷам |

Эзоҳ
----

1. ↑  Иран. Справочная карта (масштаб 1:1 250 000). Четвёртое издание — ГУГК СССР, 1986.
2. ↑  Физико-географические данные (англ.)
3. ↑  World Gazetteer (англ.)
**Сулаймон Франҷиеҳ** (15 июни 1910 - 23 июли 1992) ( ар. سليمان فرنجية‎ аз соли 1970 то 1976 президенти Лубнон буд. Кумондони низомии масеҳӣ. Франҷиеҳ низ заим буд, як навъ пешвои хонаводагӣ.

Ҳаёти шахсӣ
-----------

Сулаймон Франҷиеҳ бо Айрис Ҳандалӣ зани мисрӣ издивоҷ карда, аз ӯ панҷ фарзанд: ду писар, Тони ва Роберт ва се духтар, Ламия, Соня ва Майя дошт .

Моҳи июни соли 1978, писари Сулаймон Франҷиеҳ, Тони Франҷиеҳ, ки худи он вақт вакили парлумон буд, ҳамроҳи ҳамсараш Вера ва духтари сесолаашон Ҷиҳан ва сӣ ҷангҷӯи дигари Марада дар куштори Эҳден кушта шуданд. Писари хурдии Сулаймон Франҷиеҳ Роберт ба ҷои бародари фавтидааш фармондеҳи ҷангҷӯёни Марада шуд.

Сулаймон Франҷиеҳи хурдӣ,, писари Тонии кушташуда, дар Димишқ пинҳон шуд ва сипас ба Лубнон баргашт ва дар сохторҳои Марада хидмат кард. Дар давраи ишғоли Сурия Сулаймони хурдӣ дар вазифаҳои мухталифи вазирӣ (солҳои 2004-2005 - ВКД) кор кардааст, аз соли 1992 раиси ҳизби Марада ва қабилаи хонаводагӣ буд.

Сулаймон Франҷиеҳро дар Лубнон ба доштани забони дағал, табъи ҷоҳил ва муносибати бераҳмонааш нисбат ба бархе аз мухолифонаш "марди сахтгир" меномиданд . Роберт Фиск Франҷеҳрро ҳамчун як сарлашкари масеҳӣ, фармондеҳи саҳроии қавӣ, падари дилшикаста, президенти фасодзада, аълоҳазрати кӯҳистон ва дар ниҳоят пирамарди боандеша, соҳибақл, вале тарсончак, ки солҳои охири худро дар назди шерҳои Эхден ба сар мебарад, тавсиф кард. »  .

Эзоҳ
----

1. 1 2  Encyclopædia Britannica (ингл.)
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
3. 1 2
4. 1 2 3  *Pace, Eric*. Suleiman Franjieh, Lebanese Ex-Chief, Dies at 82, The New York Times (24 июли 1992). Бойгонӣ шудааст 16 январи 2018  сол. Проверено 4 июли 2012.
5. ↑  *Fisk, Robert*. Obituary: Suleiman Frangieh, The (24 июли 1002). Бойгонӣ шудааст 28 июли 2017  сол. Проверено 21 июли 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 171244103
* GND: 132774534
* GTAA: 99915
* ISNI: 0000 0000 4846 6783
* J9U: 987007313460905171
* LCCN: nr2003030952
* VIAF: 23309876
* WorldCat VIAF: 23309876

 |

 |
**Веллеризм** — истилоҳи соҳаи фолклоршиносӣ, ки аз номи қаҳрамони романи нависандаи англис Ч. Диккенс «Хотираҳои маҳфили Пиквик» — Сэма Веллер (Weller) гирифта шудааст. Ин шахс дар нутқаш зарбулмасалу мақолҳо ва суханҳои ҳикматомезро ба кор мебурд. Ҳамин суханварӣ дар фолклоршиносӣ веллеризм ном гирифт. Нахуст, веллеризм дар фолклоршиносии русӣ қабул гардида буд: аз қабили — "Ба гург Инҷил хондаанд, аммо вай гуфтааст, ки «Зудтар хонед, рама гузашта меравад».

Дар эҷодиёти шифоҳии халқи тоҷик низ амсилаҳои мутобиқи веллеризм ба назар мерасанд, вале ба сабаби умумият доштанашон бо зарбулмасалу мақолҳо онҳо ба ҳамин гурӯҳ дохил гардидаанд. веллеризмҳо дар матн контексти муайян барои тасдиқи фикр, шарҳу тафсири воқеа, баёни мавзӯъ, зебу ороиши сухан, дилнишину ҷаззоб гардидани сухани қаҳрамони асари фолклорӣ истифода мешаванд. Мисолҳо барои веллеризмҳои тоҷикӣ:

>   
> 
> «Шайтонро пурсиданд»: «Хок мехӯрӣ?» Гуфта: «Равған дорад?»  
> 
>  \*\*\*  
> 
> Бой пӯшад: «Муборак!» Камбағал пӯшад: «Аз куҷо ёфтӣ?»  
> 
>  \*\*\*  
> 
> Қунғуз гуфтааст: «Аз ҳама хушрӯ бачаи худам».  
> 
>  \*\*\*  
> 
> Душман, ки айб наёфт, — думи сагат каҷ, — мегӯяд.  
> 
>  \*\*\*  
> 
> Дилаш, ки нашуд, — бандам орд дорад, — мегӯяд.  
> 
> 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Велеризм / Д. Раҳимов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

* Раҳимов Д. Фолклори тоҷик. Д. 2009;
* Быкова Н. Семиотическая структура велеризмов // Паремиологические исследования. Сборник статей. М. 1984;
* Пермяков Г. Д. Основы структурной паремиологии. М. 1988.
**Сушил Прасад Куирало** ( неп. सुशील कोइराला; 12 августи 1939, Биратнагар, Шоҳигарии Непал — 9 феврали 2016, Катманду, Ҷумҳурии Федеративии Демократии Непал ) — арбоби давлатии Непал, раҳбари Ҳизби Конгресси Непал, Сарвазири Непал аз 10 феврали 2014 то 12 октябри 2015 .

10 феврали соли 2014 сиёсатмадор Куирало Сарвазири Непал интихоб шуд. Интихоботи Куирало дар натиҷаи созишномае, ки 9 феврал дар байни Ҳизби Конгресси Непал ва Ҳизби коммунистии Непал (марксистӣ-ленинии ягона) баста шуда буд, имконпазир гардид. Номзадии Куиралоро 405 нафар аз 575 вакили Маҷлиси муассисон, як мақоми муваққати қонунгузор, ки барои таҳия ва қабули конститутсияи нав пешбинӣ шудааст, тасдиқ карданд .

Дар давраи фаъолияташ дар мақоми сарвазир ҳукумат барои таъхираш дар расонидани кумак ба осебдидагон аз заминларзаи моҳи апрели соли 2015 дар Непал интиқод шуд. Дар ҳамин сол инчунин дар байни чор ҳизби асосии сиёсӣ созишномаи таърихӣ имзо карда шуд, ки он барои қабули Конститутсияи нави Непал роҳ кушод. Моҳи октябри соли 2015 ӯ ваъдаи қаблии худ дар бораи истеъфои баъд аз қабули Қонуни нави асосии кишварро иҷро кард. Мағлубият дар интихоботи баъдии порлумонӣ ба Куирало имкон надод, ки дубора ба мақоми раҳбари ҳукумат бинишинад.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Encyclopædia Britannica (ингл.)
2. ↑
3. ↑  лента новостей : euronews : последние мировые новости — видео по запросу
4. ↑  ИТАР-ТАСС: Международная панорама — Сушил Коирала стал новым главой правительства Непала

| ⚙️ Парчами Непал Сарвазирони Непал (2008 - то кунун) |
| --- |
| 
* Гириҷа Прасад Коирала (2008)
* Прачанда (2008—2009)
* Мадҳав Кумар Непал  (2009—2011)
* Ҷҳоло Нот Хонол (2011)
* Бобурам Бҳоттороӣ (2011—2013)
* Хил Раҷ Рагми (2013—2014)
* Сушил Куирало (2014—2015)
* Кҳадга Прасад Олӣ (2015—2016)
* Прачанда (2016—2017)
* Шер Баҳодур Диуба (2017—2018)
* Кҳадга Прасад Олӣ (2018—2021)
* Шер Баҳодур Диуба (2021 — то кунун)

 |

 

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Фейсбук

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GTAA: 120240
* LCCN: n2015252768
* VIAF: 60144648374910481088
* WorldCat VIAF: 60144648374910481088

 |
**Валерий Иванович Чаптинов** (11 июни 1945, деҳаи Верх-Апшуяхтаи ноҳияи Шебалини Вилояти Мухтори Ойрот, Олтойи РСФСР, ИҶШС — 10 августи 1997, Москва, Русия) — арбоби ҳизбӣ ва давлатии шӯравӣ ва рус. Сарвари Ҷумҳурии Олтой аз 28 апрели соли 1990 то 30 январи соли 1997.

Зиндагинома
-----------

11 июни соли 1945 дар дехаи Верх-Апшуяхтаи нохияи Шебалинскии вилояти автономии Ойрот таваллуд шудааст. Аз рӯи миллаташ — олтойӣ. Вай соли 1967 Институти хоҷагии қишлоқи Олтойро бо ихтисоси олими соҳаи чорводорӣ хатм кардааст. Муддати кӯтоҳ директори стансияи давлатии байнирайонии зотпарварии Уст-Коксинск буд. Солҳои 1969 — 1972 котиб, баъд раиси комиҷроияи Совети ноҳияи Уст-Коксин шуда кор кард. Солҳои 1972—1976 котиб, котиби дуюм, котиби якуми комитети комсомолии вилояти Кӯҳистони Олтой шуда кор кардааст. Солҳои 1976—1978 дар Академияи илмҳои ҷамъиятшиносии назди КМ КПСС таҳсил кардааст. Солҳои 1978—1983 инструктори КМ КПСС, котиби якуми комитети ноҳиявии ноҳияи Кош-агач буд. Соли 1983 котиб, аз соли 1984 то соли 1988 котиби дуюми КМ ҲКИШ-и Кӯҳистони Олтой.

Фаъолияти сиёсӣ
---------------

### Дар Олтой

Мохи ноябри соли 1988 раиси комиҷроияи вилояти Кӯҳистони Олтой интихоб шуд. Моҳи марти соли 1990 котиби якуми КМ ҲКИШ ва ҳамзамон раиси Шӯрои депутатҳои халқи вилоят шуд. Суботкорона кушиш мекард, ки вазъи вилояти мухтор бехтар карда шавад. Дар натиҷа 25 октябри соли 1990 сессияи сеюми ғайринавбатии Шӯрои вилояти Кӯҳистони Олтой Эъломия «Дар бораи сохибихтиёрии давлатии ҶШС Кӯҳистони Олтой»-ро қабул кард. Аз 3 июли соли 1991 — Раиси Шӯрои Олии ҶШС худхондашудаи Кӯҳистони Олтой. 20 августи соли 1991 ба воситаи радиои Олтой баромад карда, гуфт, ки Конститутсияи РСФСР дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Олтой амал мекунад, вале дар айни замон ба вилоятҳо бо супориши ташкили дастгирии давлат телеграммаҳо фиристод. Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда. Моҳи феврали соли 1992 — раиси Шӯрои Олии нав интихобшудаи Ҷумҳурии Олтой. Моҳи октябри соли 1993 ӯ қарори Ассотсиатсияи Созиши Сибирро дар бораи лағви муҳосираи Шӯрои Олиро имзо кард.

1 феврали соли 1994 аз 27 нафар 21 овоз гирифта, раиси Маҷлиси давлатии Ҷумҳурии Олтой интихоб шуд. 30 январи соли 1997 дар иҷлосияи Маҷлиси давлатӣ раиси ҳукумати Ҷумҳурии Олтой интихоб шуд, ки аз моҳи март ба номи Совети Вазирон маълум гардид.

### Дар Россия

Вакили Съезди XXVIII КПСС.

Моҳи марти соли 1990 вакили халқи РСФСР интихоб шуд. Вай аъзои фраксияи «Соҳибихтиёрӣ ва баробарӣ» ва комиссияи конститутсионии Съезди вакилони халқи РСФСР буд. Моҳи феврали соли 1993 вакили Анҷумани I муассисони Ҳизби коммунисти Федератсияи Русия буд.

12 декабри соли 1993 бо касби 46,29 % овоз ба Шӯрои Федератсия интихоб шуд. Вай узви Кумитаи оид ба корҳои федератсия, шартномаи федералӣ ва сиёсати минтақавӣ буд. Солҳои 1996—1997 аз рӯи вазифа узви Шӯрои Федератсия буд.

10 августи соли 1997 дар Маскав даргузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑  Институт социальных систем: Чаптынов Валерий Иванович Бойгонӣ шудааст 10 июни 2015  сол.
**Суҳайли Ҷавҳаризода** — рӯзноманигор, шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1935)

Зиндагинома
-----------

Суҳайли Ҷавҳаризода 5 октябри соли 1900 дар шаҳри Ӯротеппа (Истаравшан), дар хонадони шоири номӣ Зуфархон Ҷавҳарӣ (1860-1945) ба ҷаҳон омадааст. Солҳои аввали ҳаёти нав дар мактабҳо муаллимӣ, баъдан Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1925-1957 рӯзноманигор будааст. Солҳои охир муҳарририи Нашриёти давлатии Тоҷикистонро бар уҳда доштааст. 11 июли соли 1964 аз олам даргузашт.

Эҷодиёт
-------

Соли 1933 маҷмӯаи аввалини ашъораш «Таронаи зафар», соли 1935 достонҳои «Камбағал» ва «Зафар», баъдан маҷмӯаҳои шеърии «Фатҳнома» (1936), «Тӯҳфа» (1937), «Гулдаста» (1939), «Бӯстон» (1940)-аш ба табъ расидаанд. Драмаи «Пионер Содиқ» соли 1939 чоп шудааст. Солҳои ҶБВ маҷмӯаи шеърҳои «Тӯҳфа ба қаҳрамонони Ватан» (1944) ва достони «Қувваи дӯстӣ» (1944)-ро пешниҳоди
хонандагон намудааст. Солҳои баъд зиёда аз бист маҷмӯаи шеърҳояш ба табъ раидаанд, ки «Баҳори Ватан» (1951), «Баҳори дӯстӣ» (1956), «Қисмати Карим» (1958) «Ҷӯянда-ёбанда» (1963), «Оинаи хандаҳо» (1965) ва ғ. аз он ҷумлаанд.
Чанд китобаш дар Маскав (ба русӣ) чоп шудааст. Шеъру достонҳои алоҳидаи А. Пушкин, М. Лермонтов, Н. Некрасов, И. Крилов, К. Чуковский, А. Барторо ба тоҷикӣ гардондааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе:«Адиб»,2014. – С. 285 ISBN 978-99947-2-379-9
**Хатои Lua: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'ноябр 2018'.**



БАСЍТ (ар. بسیط – сода, беолоиш), истилоҳи фалсафии асрҳои миёнаи Шарқ. Он бар хилофи мафҳуми мураккаб ба чизе далолат мекунад, ки онро «ҷузъе билфеъл набошад, хоҳ он чизро ҷузъе билқувва ҳаст, монанди хат, сатҳ ва ҷисми таълимӣ ё он чизро ҷузъе билқувва нест, монанди ваҳдат ва нукта аз аърозу ҷавоҳири муҷаррад» («Кашшофи истилоҳоти фунун»). Маъмулан ҳар чизеро, ки ҷузви он мушобеҳи кулли он бошад, низ Басит меноманд. Яке аз истилоҳоти муҳиммест, ки дар осори фалсафию каломии асрҳои миёна ба мазмунҳои зер мавриди истифода қарор гирифтааст: 1) он чи ҷузъе ва таркибе надошта бошад, ба мисли Худо; 2) он чи аз ҷисмҳои мухталифуттабоеъ таркиб наёфта бошад, монанди афлок, ки ҳар як дорои табиати навъияи ҷудогонаанд; 3) он чи ҷузъҳояш нисбат ба ғайраш камтар бошад; 4) он чи вуҷуди маҳз бошад ва мураккаб аз вуҷуду моҳият набошад ва ё вуҷуди он бар моҳияташ ғолиб бошад; 5) он чи ҷисму ҷисмонӣ набошад, ба мисли ақлу нафсҳои муҷаррад.

Дар ҳикмати мутаолиҳа «баситулҳақиқа» мавҷудест, ки ба ҳеч ваҷҳ аз ақсоми таркиби хориҷӣ (моддаву сурат) ва зеҳнӣ (ҷинсу фасл) мураккаб нест. Чунин мавҷуд дар тамоми олам яке буда, он воҷибулвуҷуд биззот ва баси¬тулҳақиқа аз тамоми ҷиҳатҳост. Баситулҳақиқа тамоми ашёст ва тамоми ашё ҳама ӯст. Намояндаи асосии мактаби фалсафии Исфаҳон Садруддини Шерозӣ бар мабнои ин усул масъалаҳои бисёреро ҳал намудааст. Аз ҷумлаи онҳо масъалаи ҳаюлои уло мебошад, ки он дар айни басотату қувваи маҳз буданаш қобили тамоми суратҳо ва мавриди тамоми ҳаводису авоқиби сурату аразҳост. Ба ақидаи мутафаккир, аз вуҷуди Басит чизе салб карда нахоҳад шуд, зеро салби чизе аз чизе тасаввури маслубро тақозо мекунад ва боиси исботи чизи дигаре мегардад, ки ин амр хилофи қоидаи басотат аст. Баситулҳақиқа ҷанбаи нақсу қувва ва истеъдод надорад ва ҳеч шайъ дар он вуҷуд нахоҳад дошт, зеро нақс тааддуд (мураккабӣ)-ро тақозо менамояд. Аммо чизе, ки аслан тааддуд надорад, ноқис нест. Бинобар ин, ҳар баситулҳақиқа дар айни замон ҳамаи ашё аст.

Ҳодии Сабзворӣ ақидаи устоди Садруддини Шерозӣ – Мирдомодро роҷеъ ба масъалаи баситулҳақиқа чунин шарҳу таъбир намудааст: «Ва Ӯ, таъоло, тамоми ҳастӣ аст, яъне «ҳува» баситулҳақиқа куллу-л-ашё» аст. «Ҳува» дар ин ҷо касрат дар ваҳдат аст ва ӯро ваҳдат дар касрат мебояд. Ӯ тамоми ҳастист, яъне ӯро моҳияте нест ва ин нияти ӯ ҳастии маҳз аст. Пас, он комил аст ва камоли ӯ тамоми камоли мавҷуд дар халқ аст ва ҳаёти ӯ тамоми ҳаётҳо бо басотати он аст ва илми ӯ тамоми илмҳо бо басотати он аст...» Қоидаи Басит дар ҳикмати мутаолиҳа мабно ва манбаи асосии ба вуҷуд омадани назарияи ваҳдати вуҷуд ва касрати мавҷуд мебошад.

Адабиёт
-------

Ҳазратқулов М. Философские взгляды Садриддина Шерази. Д. 1985; سید جلال الدین آشتیانی. منتخباتی از آثار حکماء الهئ ایران. ج ۱-۴. تهران، ۱۳۵۱-۱۳۵۷؛ صدر الدین شیرازی. الاصفار العقلیة العربعة. ج ۱. قم، بدون سال نشر

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Печ**, **винт** (лаҳистонӣ qwint, аз олм. gewinde — буриш, рахпеч), ҷузъи мошин ё механизм: 1) В.-и пайвандӣ (насбӣ) ҷузъи устувонашакл буда, сарак (маъмулан, дар мобайнаш ҷӯяк ё ҷӯякҳои салибшакл, шаклашон гуногун) ва рахпеч дорад; 2) В.-и гаштдор — ҷузъи пешбар дар таҳвили винтӣ; 3) В.-и паррадор, наварди парраҳояш винтӣ, ки бо газ ва моеи (масалан, дар муҳаррики бодӣ) ҳаракаткунандаи қувваи кашишро бавуҷудоваранда (В.-и ҳавоӣ дар тайёра, В.-и киштиронӣ дар киштиҳо) ҳаракатро ба вуҷуд меорад ва барои омехта кардан ва ё интиқол додани газҳо, моеъҳо, маводди ғализ, пошхӯранда ва ғурӯша истифода мешавад (масалан, дар вентилятор, насос, омехтагарак ва ғ.). В. аз мехи печдор бо он фарқ мекунад, ки он нӯги тез (махрутшакл) надорад ва ҳангоми тоб додан рахпеч ба вуҷуд намеорад. Механизми винтӣ дар Юнони Қадим маълум буд. Истифодаи васеи В. солҳои 1760-70 дар истеҳсоли мошинҳо маъмул гардид.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Винт / А.Ҷӯраев // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона
* В. Даля
* Britannica (онлайн)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4128855-5
* NDL: 00568148
* NKC: ph127879

 |