recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Шаблон:Антропогеокарточки/Общие проверки

**Масҷиди Набавӣ** (ар. المسجد النبوي‎ — *ал масҷид ал набавӣ*, *Масҷиди Паёмбар*) — масҷидест дар шаҳри Мадина (Арабистони Саудӣ), ки дувум муқаддасоти ислом ба ҳисоб меравад, баъд аз Масҷидулҳаром дар Макка, Масҷидулақсо дар Уршалим — савум.

Таърих
------

Якум масҷидест, ки дар вақти ҳайёти Муҳаммад сохта шудааст. Боқимонда раҳбарони ислом васеъ карда муқаддасотро оро доданд. Зери гумбази Сабз (Гумбази Пайёмбар) қабри пайёмбар Муҳаммад (с) қарор дорад. Санаи аниқи сохтани гумбаз номаълум аст, аммо тавсифи ӯро дар дастнависҳои бостони асри XII бозёфт кардан мумкин. Ду халифаи аввал Абу Бакр ва Умар, инчунин дар ҳамин масҷид дафн шудаанд.

Пас аз Ҳиҷрат, ҳазрати Муҳаммад (с) дар Ясриб қарор гирифтанд (дертар ин шаҳр Мадина ном гирифт) дар хонае, ки баъдан дар он ҷой ба сохтумони масҷид шурӯъ мекунанд ва шахсан худашон дар сохтумон ширкат меварзанд. Тартиби банақшагирии ҳамин бино, дар сохтумони дигар масҷидҳо дар тамоми ҷаҳон қабул шудааст..

Масҷиди Набавӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  a b Encyclopedia of the orient. 8 май 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 24 феврали 2008.
2. ↑  *Akel Ismail Kahera.* . — University of Texas Press. — 2002. — P. 29. — 194 p. — ISBN 9780292743441.
3. ↑  *Akel Ismail Kahera, Latif Abdulmalik, Craig Anz.* . — Architectural Press. — 2009. — P. 16. — 93 p. — ISBN 9780750667968.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Structurae

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Исламский энциклопедический
* Britannica (онлайн)
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4408211-3
* VIAF: 246942336
* WorldCat VIAF: 246942336

 |
[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои [[Гурӯҳ:{{{тип издания множественный}}} ба {{{забон}}}]]]]

«**VIPzone**» — маҷаллаи ҷилодори иттилоотӣ, замимаи «ҳафтаномаи Азия-Плюс».

Аз марти 2008 дар якуним ё ду моҳ як бор дар ҳаҷми 120 саҳифа ба забонҳои русӣ, тоҷикӣ ва англисӣ чоп мешавад. Сармуҳаррираш Бобохонов У. М. Маҷалла барои мардону занони синни 25-40-сола, ки дар соҳаҳои мухталифи тиҷорат, хадамоти давлатӣ, муассисаҳои ғайридавлатӣ, байналхалқӣ ва тиҷоратӣ фаъолият дор анд, пешбинӣ шудааст. Дар маҷалла дар бораи тарзи ҳаёт, саёҳат, фарҳанг, зебоӣ, тандурустӣ ва ғ. мавод ба табъ мерасад. Адади нашраш 3 ҳазор нусха (2014)

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* VIPzone // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Ҳоҷӣ Айниддин Гадозода** (*Айниддин Қурбонов*; 19 июли 1946, деҳаи Ҳасанбегӣ, ноҳияи Совет — 23 июни 2022, Тоҷикистон) — рӯзноманигор, нависанда, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1976), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2012)

Зиндагинома
-----------

Айниддин Гадозода 19 июли соли 1946 дар деҳаи Ҳасанбеки ноҳияи Совет (таваллуд шудааст. Баъди мактаби миёна факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (1976) ва Техникуми кишоварзии ноҳияи Коммунистӣ (ҳозира ноҳияи Бохтар)-ро хатм кардааст (1987). Фаъолияти меҳнатиро дар рӯзномаи «Навобод»-и ноҳияи Данғара (1963—1966) оғоз намуда, дар мактаби миёнаи № 4 ноҳияи Совет(1968—1970), газетаи «Барои Коммунизм» (1970—1976), радиои маҳаллии Комиҷроияи Шӯрои депутатҳои меҳнаткашони ноҳияи Совет (1976—1980) рӯзномаи «Барои коммунизм»-и ноҳияи Совет (1980—1982), Кумитаи иттифоқҳои касабаи совхози «50-солагии Тоҷикистон»-и ноҳияи Совет (1982—1994) адои хидмат кардааст. Вакили даъвати 9 Маҷлиси вакилони халқи ноҳияи Совет, ҷамоати деҳоти Ватану Танобчӣ интихоб шудааст. Аз соли 1994 то январи 2011 мудири шуъбаи фонди нафақа (ҳозира Агентии давлатии суғуртаи иҷтимоӣ ва нафақа) будааст. Аз соли 1976 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ва аз соли 2012 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.

Эҷодиёт
-------

Пайваста машғули эҷоди бадеӣ буда, офаридаҳояш дар авроқи китобҳои таърихӣ-публитсистӣ ва бадеии «Дар соҳили Сурхоб» (1990), «Ворисони Оли Сомон, аз Хатлонем» (1999), «Сипеҳри ҳафтод» (2000), «Ангораҳои таърихи тоҷик ва даҳ соли ду аср» (2001), «Дар дилу дидаи мардум» (2003), «Сипари гунбади сипеҳр» (2004), «Сафою санои Шариф-қаҳрамон» (2005), «Ориён — рӯшангари Шарқ» (2006), «Ҳабиби Худо» (2010), «Қомусномаи Айн» (2011), «Фаррухбол- иҷлосияи тақдирсози тоҷикон» (2012), «Шамими модар» (2014), «Ман аз Ҷарибкӯлам» (2016) ва ғ. ба чоп расидаанд.

Ҷоизаҳо
-------

* Ҷоизаи ба номи Абулқосим Лоҳутӣ (2012);
* Ҷоизаи ба номи Носири Хусрав (2013);
* Ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (1976)
* Нишони фахрии «Аълочии матбуот» (2004);
* Медали «10-солагии Фонди ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ» (2006);
* Нишони «Аълочии фарҳанг» (2007);
* Нишони «Аълочии ҳифзи меҳнат ва аҳолӣ» (2009).

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 68 ISBN 978-99947-2-379-9
**Неъматулло Усмонов** — омӯзгор, олим, доктори илмҳои тиб (1969), профессор (1970), Академики АИ Тоҷикистон (2001), дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино (2003), Арбоби шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон (1979).

Зиндагинома
-----------

Неъматулло Усмонов Донишкадаи давлатии тиббии Самарқанд ба номи И. П. Павловро хатм кардааст (1950). Ординатори клиникаи ҷарроҳии умумӣ, муал. таълими ҷарроҳии мак. фелдшерию акушерии Донишкадаи мазкур (1950—1952). С. 1953 ба Сталинобод (ҳоло — Душанбе) омадааст. Мудири шуъбаи ҷарроҳии Беморхонаи клиникии ҷум.-явии № 1 шаҳри Сталинобод (1953—1954). Аспирант (1954—1957), ассисистент (1957—1962). дотсент (1962—1964), профессори кафедраи ҷарроҳии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1969—1970), Аз соли 1970 — мудири кафедраи ҷарроҳии госпиталии (ҳоло — кафедраи амрози ҷарроҳишавандаи № 2) Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино буд. Ӯ 7 декабри 2012 дар Душанбе даргузашт.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Дар мавзӯъи «Лечение гнойных заболеваний с фурациллином» таҳти роҳбарии профессор З. П. Хоҷаев рисолаи номзадӣ ҳимоя кардааст. Докторанти кафедраи ҷарроҳии госпиталии Институти давлатии тиббии № 1 шаҳри Ленинград ба номи И. П. Павлов (1964—1969). Дар мавзӯъи «Клинико-морфологические изменения печени при портальной гипертензии до и после сосудистых и органных анастомозов» таҳти роҳбарии профессор Ф. Г. Углов рисолаи докторӣ дифоъ кардааст. Бори аввал дар ИҶШС ваготомияи захми меъда ва рӯдаи 12 — ангушта, холангиоскопияи ташхиси интраҷарроҳии варами роҳҳои заҳрабарориро татбиқ кардааст. 80 пешниҳоди ратсионализаторӣ, шаҳодатномаи муаллифӣ ва ихтироот. Таҳти роҳбарии 31 нафар рисолаи номзадӣ ва 10 нафар рисолаи докторӣ дифоъ кардаанд. Ташаббускори таъсиси маркази муоянаи рагҳост. Неъматулло Усмонов Узви Ассотсиатсия ҷарроҳони торакалӣ ва дилу рагҳо (Британияи Кабир), узви АВУ (Институти Библиографияи Америка), узви Ассотсиатсияи ҷарроҳони Тоҷикистон (1985—1993), сармутахассиси ҷарроҳии дилу рагҳо ва шуш (1975—2000), узви раёсати Ҷамъияти умумиит. ҷарроҳон ва ҷарроҳони дилу раг (1988—1992), узви раёсати Фонди умумиит. шафқат ва саломатӣ ва раиси Фонди шафқат ва саломатии Тоҷикистон (1989—1992).

Осор
----

Муаллифи беш аз 410 асару мақолаи илмӣ, аз ҷумла 8 монография, 13 дастури таълимию методӣ, аз қабили «Диагностика и лечение заболеваний вен нижних конечностей» (Д. 1982), «Хирургия травм сосудов и их последствий» (Д. 1991), «Лечение острых инфекционных деструкций легких» (Д. 1993), «Диагностика и хирургическое лечение сочетанных окклюзирующих поражений брюшной аорты и брахиоцефальных артерий» (Д. 1993), «Хроническая ишемия верхних конечностей» (Д. 1999), «Современные аспекты комплексного лечения острых лёгочных нагноительных заболеваний» (Д. 2002), «Диагностика и хирургическое лечение осложнённых форм эхинококкоза лёгких» (Д. 2004), «Курс лекций по госпитальной хирургии» (Д. 2005) ва ғ.

Эзоҳ
----

1. ↑  Неъматулло Усмонов(тоҷ.). *tajmedun.tj*. 3 марти 2019 санҷида шуд.

Сарчашма
--------

* Аслҳо ва наслҳо. Душанбе, 2013. — С. 127 ISBN 978-99947-958-2-6
* Неъматулло Усмонов
**Масъуди Сипанд** (форсӣ: مسعود سپند‎; 13 июл 1943, Шаҳристони Сарбеша, Устони Хуросони ҷанубӣ — 27 феврал 2022) — шоир ва нависандаи эронӣ. Узви Анҷумани «Пайванд» (1995).

Зиндагинома
-----------

Масъуди Сипанд дар соли 1322 дар Сарбешаи Бирҷанд зода шуда ва дар Машҳад бузург шудааст. Пас аз давраи дабиристон ба Донишкадаи афсарӣ рафта ва муваффақ ба гирифтани фавқулисонс дар риштаи ҷурмшиносӣ мегардад. Пас аз итмоми таҳсилот, бо дараҷаи афсарӣ ба истихдоми шаҳрбонӣ даромада ва охирин воҳиди шуғлии ӯ идораи огоҳии шаҳрбонӣ будааст.

Масъуди Сипанд пас аз истиқрори ҳукумати исломӣ аз Эрон хориҷ шуда дар Калифорния зиндагӣ мекунад.

Таълифот
--------

Масъуди Сипанд токунун ду китоб мунташир шудааст: «Бӯйи ҷуйи мулиён» ва «Пол-пол». «Бӯйи ҷуйи мулён» сафарномаи ӯ ба Тоҷикистон аст, ки ба ростӣ бӯи «ҷӯйи мулён»-ро, ки аксар эрониён ҳаргиз иҷозаи ошноӣ бо онро надоштаанд зинда мекунад.

«Пол-пол» маҷмӯъаест аз ашъори Масъуди Сипанд, ки шеъри «Эрони ман» яке аз ашъори он маҷмӯъа аст

Кори дигари Масъуди Сипанд ҳамкорӣ дар интишорӣ маҷаллаи «Ховарон» дар Калифорния будааст, ки беш аз чаҳор сол идома дошт.

Масъуди Сипанд дастандаркори таҳия ва интишори як маҷмӯъаи достонӣ шомили як достони баланд ва ёздаҳ достони кӯтоҳ низ буд.

Аз дигар фаъолиятҳои фарҳангии Масъуди Сипанд таҳияву пахши барномаи телевизиюнӣ бо номи «Боҳамистон» аст. Ӯ аз тариқи пахши барномаҳои «Боҳамистон» (ба рӯйи моҳвора) эрониёнро бо худашон ва Эрон бештар ошно мекард. Барои Масъуд танҳо машҳадӣ, теҳронӣ, табрезӣ ва маҳободӣ ва ғайра эронӣ набуд. Ӯ тоҷикон, афғонҳо ва куллияи форсизабононро мухотаб қарор медод.

Масъуди Сипанд аз соли 1995 узви Шӯрои марказии Анҷумани тоҷикон ва форсизабонони ҷаҳон «Пайванд» буд.

Даргузашт
---------

Масъуди Сипанд 27 феврали соли 2022 дар 78 солагӣ даргузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑  مسعود سپند. *payvand.nl*.  Payvand. 28 феврали 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 феврали 2022.
2. ↑  *Iraj Bashiri.* Masoud Sepand. *www.angelfire.com* (2003). 28 феврали 2022 санҷида шуд.
3. ↑  Муаллифи «Ман ориёиям» даргузашт. Масъуди Сипанд 79-сола буд(тоҷ.). *Pressa.tj* (28 феврали 2022). 28 феврали 2022 санҷида шуд.
4. ↑  مسعود سپند، نویسنده و شاعر ایراندوست درگذشت(тоҷ.). *بنیاد میراث پاسارگاد* (27 феврали 2022). 28 феврали 2022 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер

 |
**Неъмат Ашӯров** (1904, деҳаи Маҳрам, ноҳияи Конибодом — 1973, Душанбе) — ходими ҳизбию давлатӣ.

Зиндагинома
-----------

Курси муаллимтайёркунии Самарқандро хатм кардааст. Раиси Иттифоқҳои касабаи коркунони маорифи ноҳияи Конибодом (1929-34), муҳаррири рӯзномаи шаҳрӣ ва ноҳиявии Кӯлоб, муовини сардори МТС-и ноҳияи Ҳисор (1934-37), котиби якуми Кумитаи Ҳизби коммунистии ноҳияи Заҳматобод (ҳозира Айнӣ), котиби дуюми Кумитаи Ҳизбии коммунистии вилояти Хуҷанд ва котиби дуюми КМ ҲК Тоҷикистон (1937-40), минбаъд низ котиби якуми Ҳизби коммунистии вилояти Қӯрғонтеппа, ВМКБ, вазири саноати гӯшту шир, вазири хоҷагии коммуналии Тоҷикистон, ҳамзамон раиси Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (1937-47) ва депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъвати 2) буд.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени Ленин, ду ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, ду ордени «Нишони Фахрӣ», ордени Ҷанги Ватанӣ (дараҷаи I), медалҳо ва ифтихорномаҳо қадр шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ашӯров Неъмат // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Мастон Шералӣ** (20 апрели 1935 дар деҳаи Зери Ҳисори ноҳияи Панҷакент — 1987) — шоир, дромнавис ва мутарҷими тоҷик, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1964).

Зиндагинома
-----------

Мастон Шералӣ 20 апрели соли 1935 дар деҳаи Зери Ҳисори ноҳияи Панҷакент дар оилаи колхозчӣ ба дунё омадааст. Соли 1950 факултаи таъриху филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст.

Солиёне корманди адабии рӯзномаи «Маориф ва маданият», моҳномаи «Садои Шарқ» ва мудири шуъбаи Нашриёти «Ирфон» буд.

Аз соли 1964 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон буд.

Эҷодиёт
-------

Асарҳояш аз ибтидои солҳои 50-уми қарни 20 чоп шуда, диққати ҳамагонро ҷалб намудаанд. Муаллифи китоби ашъори «Мавҷи Зарафшон» (1964), "Илҳом" (1969), «Реша дар об» (1970), «Ситора» (1972), «Ташнагӣ» (1975), «Суруди роҳ» (1983), «Ихлос» (1986) ва ғайра мебошад, ки ба туфайли забони суфтаву пухта, образҳои хотирнишин, банду басти қавӣ ва шеърияти баландашон мақоми ӯро дар адабиёти шӯравии тоҷик шоиста гардондаанд.

Иддае аз ашъорашро суруду таронавор мехонанду месароянду лаззату ҳаловати эстетикӣ мебардоранд.

Китоби шеърҳои ба русӣ тарҷумашудаи ӯ «Жажда» соли 1981 дар Маскав ба чоп расидааст. Драмаҳои «Золу Рудоба», «Зебуннисо», «Тоҳиру Зуҳро» ба қалами ӯ тааллуқ доранд, ки дар чанде аз театрҳои ҷумҳурӣ саҳнагузорӣ шудаанд.

Китоби шеърҳои В. Сосюра, Р. Ҳамзатов, А. Кешоков, Д. Кугултинов, Ш. Петефи, «Домод»-и А. С. Пушкин, достонҳои Ю. М. Лермонтов, шеъру таронаҳои алоҳидаи Т. Лорка ва П. Нерударо ба тоҷикӣ гардондааст. Намунаҳое аз шеърҳояш ба чанд забони халқҳои дигар тарҷума ва чоп шудаанд.

Даргузашт
---------

Мастон Шералӣ соли 1987 аз олам даргузашт.

Гиромидошт
----------

Ба поси хотири шоир мактабе ба номи Мастон Шералӣ ва нимпайкара дар зодгоҳаш – деҳаи Зери Ҳисори ҷамоати деҳоти ба номи Рӯдакии ноҳияи Панҷакент гузошта шудааст.

Осор
----

* Мастон Шералӣ. Мероси дил. Шеърҳо. — Душанбе: «Адиб», 2005. 192 саҳ.

Эзоҳ
----

1. ↑  ҲОЛИ ТАБОҲИ ПАЙКАРАИ ШОИРИ ШИНОХТА МАСТОН ШЕРАЛӢ (6 АКС). *akhbor.com*. 14 Декабри 2018 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
2. ↑  Шералӣ Мастон. Мероси дил. *twirpx.net*. 14 Декабри 2018 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)

Пайвандҳо
---------

* Мастон Шералӣ. Шарҳи ҳол. *navisandagan.tj*.

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Мақолаи мазкур дар бораи шоир нопурра аст. Шумо ба Википедиа бо пурракардани он ёрӣ расонед*. |
**Апперсепсия** (лот. abpeceptio — дарк кадан) — вобастагии идрок ба таҷрибаи гузашта, мазмуни умумии фаъолияти рӯҳии инсон ва хусусиятҳои фардии ӯ. 

Шахс ҳодисаҳои олами берунаро аз рӯи синнусол, дониш, шавқу ҳавас, одат ва аҳволи иҷтимоии худ дарк менамояд. Истилоҳи «апперсепсия»-ро бори аввал олими немис Г. Лейбнитс (1646—1716) ба илм дохил кардааст. Ба ақидаи ӯ апперсепсия мазмуни муайянро сареҳан дарк кардани рӯҳ аст. В. Вундт (ба туфайли ӯ апперсепсия дар психология васеъ татбиқ шудааст) дар апперсепсия се ҷанбаро муттаҳид намудааст: дарки ашё, ягонагии он ва ба таҷрибаи гузашта вобаста будани апперсепсия ӯ кӯшиш кард, ки бо ёрии апперсепсия хусусияти интихобӣ доштани шуур ва рафторро шарҳ диҳад.
Психологияи илмии муосир апперсепсияро ҳамчун натиҷаи таҷрибаи ҳаётии шахс шарҳ медиҳад, ки пешбарии фарзияро оид ба хосиятҳои объекти даркшаванда ва дарки бошууронаи он таъмин мекунад. Далели бебаҳс аст, ки одамони гуногун (ва ҳатто як одам дар вақтҳои гуногун) метавонанд ин ё он ашёро ба тарзҳои гуногун ё, баръакс, ашёи гуногунро мисли ҳамон як ашё дарк намоянд. Ин чунин маънӣ дорад, ки дарки ашё нусхабардории одӣ набуда, офаридани образ аст, ки зери таъсири захираҳои дониши шахс ва ғ. ба амал меояд. Вобаста ба ин апперсепсия доимӣ ва муваққатӣ мешавад. Апперсепсияи доимӣ ба ҷаҳонбинӣ ва эътиқод, апперсепсияи муваққатӣ ба ҳолати рӯҳии инсон вобаста аст. Апперсепсия дар таълим аз барқарор намудани алоқаи байни донишҳои нав ва пешин иборат мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Апперсепсия // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая китайская
* Большая российская (научно-образовательный портал)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 11980114g
* GND: 4142815-8
* J9U: 987007294179705171
* LCCN: sh85006096

 |
**Апуле́й** (лот. Apuleius; тақрибан 125, M'Daourouch[d], Вилояти Суқ-Аҳрос — тақрибан 170, Carthage[d]) — нависандаи Руми Қадим.

Зиндагинома
-----------

Дар Карфагену Афина таҳсил ва муддате дар Рим зиндагонӣ кардааст. Пас аз бозгашт ба Ватан ҳамчун нотиқ шӯҳрат ёфтааст. Апулей бо забонҳои юнонӣ ва лотинӣ асарҳо менавишт. Аз Апулей то ба замони мо романи «Метаморфозаҳо дар XI китоб» (бо номи «Хари тиллоӣ» низ машҳур аст), «Апология ё Нутқ дар ҳимояи худ аз тӯҳмати ҷодугарон», «Флоридаҳо» — маҷмӯаи порчаҳои нутқ ва муншаоти пуртакаллуфаш омада расидааст. Дар романи «Хари тиллоӣ» тарзи маишат ва урфу одати музофоти Рими садаи 2 инъикос ёфтааст. Дар китоб 11 новеллаи иловагие вуҷуд доранд, ки аз онҳо афсонаи Амур ва Психея хеле машҳур буда, чандин бор аз ҷониби шоирону нависандагони баъдинаи мамлакатҳои гуногун аз нав таҳрир шудааст. Аз сужетҳои романи Апулей Ҷ. Боккаччо, М. Сервантес, Г. Филдинг ва дигарон дар асарҳои худ истифода бурдаанд.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4  *Любкер Ф.* Apuleius (рус.) // *Реальный словарь классических древностей по Любкеру* / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. Канский, пер. А. Д. Вейсман, Ф. Гельбке, Л. А. Георгиевский, А. И. Давиденков, В. А. Канский, П. В. Никитин, И. А. Смирнов, Э. А. Верт, О. Ю. Клеменчич, Н. В. Рубинский — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 119.
2. 1 2
3. 1 2 3 4   (фр.) — CNRS.
4. ↑   (итол.) — SISMEL – Edizioni del Galluzzo.

Адабиёт
-------

* Апулей // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

**Lua error in Модул:External\_links at line 153: attempt to call field 'getWikidataRefHtml' (a nil value).**
**Арабак** — як навъи зевароти ороиши занона, ҳалқаест, ки дар бинӣ меовезанд. Арабак аз филизот ва сангҳои қимату арзонбаҳо (садаф, ёқут, фирӯза ва ғ.) сохта мешавад. Арабак ҳамчун зевари занони Шарқ аз қадим маъмул буд. Ҳоло бештар лӯлиҳо, зангиҳо, ҳиндуҳо, паштунҳо истифода мебаранд. Арабак ду навъ аст: арабаки хурд (ба бинӣ мечаспад) ва арабаки нат (ҳалқамонанд буда, болои лаб овезон меистад). Арабаки нат бештар дар ноҳияҳои Кӯлобу Зарафшон маъмул буд. Арабакро лати бинӣ ё холи бинӣ низ меноманд. Арабҳо арабакро хазома мегӯянд. Нигини арабакҳои одиро аз марҷон ва қиматро аз лаълу алмос месохтанд. Дар байни мардуми Осиёи Миёна арабак аслан аз истифода баромадааст. Фақат онро дар баъзе маҳалҳо ҳангоми хурсандию маросимҳо меовезанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арабак // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Асар** - маҳсули эҷодии муаллиф аст. Асар бояд ба якчанд талабот ҷавобгӯ бошад. Аввалан, асар бояд маҳсули зҷодии худи муаллиф бошад, маҳсули фаъолияти шахси дигар набошад. Дуюм, асар бояд дар шакли объективӣ (хаттӣ), даҳонӣ, тасвирӣ ва ғайра ифода ёбад. Он фаҳмиш ва тасаввуре, ки дар хотири муаллиф аст, асар **эътироф намешавад**. Он бояд дар ягон шакл ифода карда шавад. Ғоя, усул, равия ҳамон вақт асар дониста мешавад, ки ифода карда шавад. Асар дар соҳаи илм, адабиёт ва санъат буда метавонад..

Нигаред низ
-----------

Қонун (дар ҳуқуқ)

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с.57
**Асадуллоҳ Ахтар** (форсӣ: أخگر‎; ?, Мовароуннаҳр – 1670, Аҷмир, Ҳиндустон) — шоири форсизабони Ҳиндустон.

Зиндагинома
-----------

Дар синни камолот ба Ҳиндустон рафта, дар ҳамон ҷо зиндагӣ ва эҷод кардааст. Дар навъҳои гуногуни адабӣ шеър гуфтааст. Бо номҳои «Гулшани Маҳмуд», «Шуълаи ишқ», «Гетиошӯб», «Аҷабнома», «Сурмаи ҳасрат», «Тилисми ваҳдат» маснавиҳо доштааст.

Абёти зерин аз ӯст:

Теғ чун дорӣ ба каф, золим, муроди ман барор,
Во магир аз ташнагон оби зулоли хешро.
Мусҳафи рӯйи ту гардид бӯсагоҳи лаб маро,
Дидам аз «Девон»-и Ҳофиз хуни фоли хешро.
Ба оине, ки сад шамъ аз насиме кушта мегардад,
Ҷавоне шуд шаҳид аз шӯхии он офати лабҳо.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* حسین قلیخان عظیم آبادی. نشتر عشق. کتاب اول. دوشنبه، ۱۹۸۱

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Айнак** — афзори оптикӣ барои беҳтар кардани босираи (биноии) одам ҳангоми доштани нуқси мушак ва оптикаи чашм ё барои аз ҳар гуна таъсироти зарарнок ҳимоя кардани он. Айнакро духтури чашм (офталмолог) таъйин мекунад. Айнак аз шишаҳои оптикӣ ва чанбарак ва дастаҳо иборат аст. Воҳиди қувваи оптикии шишаи айнак диоптрия (D) мебошад. Ҳангоми вайрон шудани рефраксия (шикасти рӯшноӣ)-и чашм шишаи айнакро аз линзаи сферавӣ месозанд, ки қувваи шикасти он ба ҳар сӯ як хел аст. Линзаи сферавиро ба ҷамъкунанда ё мусбат (+) ва паҳнкунада ё манфӣ (–) ҷудо мекунанд. Линзаи мусбатро барои шахсони дурбин ва линзаи манфиро барои шахсони наздикбин тавсия медиҳанд. (нигар Дурбинӣ, Наздикбинӣ). Линзаи айнак қонуни шуоъҳои ашёро дар шабакияи чашм ҷойгир мекунад. Барои ислоҳи астигматизм шишаи айнакро аз линзаи сферавию силиндрӣ (линзае, ки қувваи шикасти сатҳи он тағйирёбанда аст) сохта, барои ба мизон овардани татобуқ (аккомодатсия)-и чашм онро аз линзаи бифокалӣ ё бисёрфокалӣ месозанд. Костагии шадид ва муштараки биноиро бо айнаки махсус (масалан, олусиро бо айнаки призмавӣ) ислоҳ мекунанд. Линзаҳои часпон (контактӣ), ки бевосита ба қисми пеши ғӯзаи чашм гузошта мешаванд, яке аз навъҳои айнак мебошанд. Аз ҷиҳати оптикӣ бартарии онҳо нисбат ба айнаки муқаррарӣ дар он аст, ки бо ғӯзаи чашм баробар ҳаракат мекунанд. Феълан линзаҳои часпон барои иваз кардани ранги чашм низ истифода мешаванд. Барои аз таъсироти зарарноки механикӣ (оҳанмайда, чанг ва шуоъ) ҳимоя кардани чашм айнакҳои муҳофизатӣ тавсия мегарданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Айнак // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Айнуляқин** (аз арабӣ айн – чашм ва яқин – собитшуда, бовар кардан) — баъди илмуляқин зинаи дуюми маърифати тасаввуф аст, ки зимни он гӯё ба ориф кашфи асрори илоҳӣ муяссар мешавад. Ин зинаи дониш на ба воситаи ақлу далелҳои илмӣ, балки ба василаи муроқабаи ирфонӣ, ки гӯё дар қалби суфӣ ба вуҷуд меояд, ҳосил мегардад. Айнуляқин яке аз ҳолатҳои рӯҳии маърифати тасаввуф мебошад. Бино ба қавли Шиблӣ айнуляқин асрори ҳақиқатро ба қалби солик мерасонад. Аҳли тасаввуф ин зинаи маърифатро аз донишҳои ҳиссӣ ва ақлӣ бартар медонанд. Ҳаҷвирӣ дар китоби «Кашф-ул-маҳҷуб» зинаҳои яқинро шарҳ додааст. Ӯ муътақид аст, ки он чи ба тавассути илми саҳеҳҳосил мешавад, фардо ба руъят ҳосил хоҳад шуд. Дар айнуляқин суфӣ гӯё ба худшиносӣ расида, баъд ба ҳақуляқин қадам мемонад ва аз «фано» гузашта ба «бақо»мерасад. Айнуляқин зинаи маърифати сирф ирфонист.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Мустамлии Бухороӣ. Шарҳи таарруф, Т. 1366;
* Хоҷа Абдуллоҳи Ансорӣ, Табақот-ус-суфия, Т. 1379;
* Ҳамон муалл. Сад майдон, Т. 1388;
* Саҷҷодӣ Саидҷаъфар, Фарҳанги мусталеҳоти урафо, Т. 1341.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Шаблон:Антропогеокарточки/Общие проверки

**Масҷиди Гавҳаршод** (форсӣ: مسجد گوهرشاد‎) — масҷид дар шаҳри Машҳади Эрон.

Таърих
------

Масҷиди Гавҳаршодро бо дастури Гавҳаршод (завҷаи ҳокими Хуросон Шоҳрух, аз хонадони Темуриён) солҳои 1405-18 меъмори маъруфи хуросонӣ Қавомуддини Шерозӣ сохтааст. Он ҷузъи маҷмааи мақбараи ҳазрати Имом Ризо (а) мебошад. Масҷид бо сабки чаҳорайвонӣ бино ёфта, дар мобайн саҳн (ҳавлӣ)-и васеъ (50х55 м) дорад. Катибаҳои сершумори ин бино аз тармим шудани он дар давраҳои Сафавиён, Афшориён, Қоҷориён ва Паҳлавиён шаҳодат медиҳад. Дар давраҳои охир низ гунбаду айвонҳои он ҳамроҳ бо маҷмааи мақбараи Имом Ризо (а) комилан тармим ва бозсозӣ шудаанд. Дар ду тарафи айвони асли (ҷанубӣ)-и он 2 манораи кошикорӣ қарор доранд. Дар ин айвон катибае сабт шудааст, ки таърихи нигоришаш соли 821 ҳ. қ. (1418 м.) мебошад. Қисмате аз ин катиба ба хатти Бойсунқур буда, қисматҳои дигари он муталлиқ ба давраи Сафавиён аст. Дар катибаи Бойсунқур номи меъмори ин бинои машҳур «Қавомуддини Шерозӣ» омадааст. Дар ин бино катибаҳои дигаре низ ҳастанд, ки дар асрҳои 18, 19 ва 20 нигошта шудаанд. Дар пушти айвони ҷанубӣ (самти қибла) гунбази кошикорӣ воқеъ аст. Айвони шимолии бино бо равоқи Доруссиёда (мазор), аз маҷмааи оромгоҳи ҳазрати Имом Ризо (а), пайваст аст. Атрофи саҳнро ғурфаҳо ва айвончаҳои дутабақа фаро гирифтаанд. Дигар қисматҳои бино хобгоҳ (шабистон) мебошанд. Сатҳи намоҳои бино кошикорианд. Меҳроби бузурги он низ тазйиноти зебое аз кошиҳои ранга дорад.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. 1 2

Адабиёт
-------

* دائرۃ المعارف فارسی. جلد دوم (بخش اول). تهران، ١٣۸٧ ؛
* دانشنامۀ دانش گستر. جلد ١٥. تهران، ١٣۸۹ هـ. ش.ر

Сарчашма
--------

* Гавҳаршод / Н. Шарипов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Ҳолати тиббӣШаблон:SHORTDESC:Ҳолати тиббӣ

**Ангиосаркóма** — омоси рагҳо.

Табиати саратонӣ дошта, кам ба мушоҳида мерасад. Тақр. 60 фоизи беморӣ пӯст ва бофтаҳои нарм, тақр. 40 фоизи он ҷигар, устухонҳо, сипурз ва ғадуди ширро фаро мегирад. Ҳама навъҳои ангиосаркома аз ҳуҷайраҳои эндотелӣ ба вуҷуд меоянд. Ангиосаркома, одатан, дар сар, гардан, қисми мӯйдори сар, баъзан дар ҷоғи боло ва поён, бодомакҳо, ханҷара падид меояд. Бештар дар мардҳои калонсол (аз 60-сола боло) ба назар мерасад (занҳо ба ангиосаркома ду баробар камтар гирифтор мешаванд).

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Кӯк-масҷид дар Самарқанд (акси соли 2018)
**Масҷиди Кук, Кӯк-масҷид**  (ӯзбакӣ: *Koʻk masjidi / Кўк масжиди* ; тоҷикӣ: Масҷиди Кӯк, ки дар байни мардум бо номи **Кӯк-масҷид** маъруф аст) ҳамчун **Масҷиди кабуд (ё сабз)** тарҷума шудааст — масҷиди хурди маҳалла дар шаҳри Самарқанд, ки дар асри XIX дар ҷои масҷиди кӯҳна сохта шудааст, ҳоло масҷид ғайрифаъол аст.

Тахтасанг дар масҷид
Масҷиди Кук дар маркази таърихии ба истилоҳ шаҳри кӯҳна, 350 метр шимолу ғарби майдон ва ансамбли Регистон, дар дохили ҳудуди маҳалла ҷойгир буда, гирду атрофи онро ҳавлиҳои хусусӣ иҳота кардаанд. Ҳоло он масҷид ғайрифаъол буда, аз моҳи августи соли 2018 дар ҳолати фарсуда қарор дорад. Масҷид як бинои кӯчакест, ки дар ду тарафи он айвони нӯҳ сутуни кандакорӣ дорад ва дар паҳлӯи он бинои хурди ёрирасоне дорад, дар баланди саҳни ҳавлии масҷид, ҷои махсус барои муаззин мавҷуд аст. Масҷид дар як ҳавлии хеле калон ҷойгир аст, ки дар он ҳавз хурд мавҷуд аст. Ҳамчун яке аз ёдгориҳои меъморию бостоншиносии шаҳри Самарқанд бо номгузории "Самарқанд — чорроҳаи фарҳангҳо" ба Феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дар Ӯзбекистон дохил мешавад.

Пайвандҳо ва манбаъҳо
---------------------

* cybo.com - Масҷиди Кук
* Ёдгориҳои Самарқанд / Тошкент / 1983
**Масти ишқ** (форсӣ: مست عشق‎, тур. Mest-i Aşk) — филми синамоии мутаваққифшудаи 2019 ба коргардонии Ҳасан Фатҳӣ аст. Ин асари маҳсули муштараки Эрон ва Туркия аст.

Зиндагинома
-----------

Ин филм бурише аз зиндагии Мавлавӣ ва Шамси Табрезӣ дар солҳои 640 то 645 ҳиҷрии қамарӣ мебошад, ки дар ин асар ҳунармандони баноме чун Шаҳоб Ҳусайнӣ дар нақши Шамси Табрезӣ, Порсо Пирӯзфар дар нақши Мавлоно ва ду ҳунарманди маҳбуби турк, Бенсу Сурол дар нақши Марям ва Ханда Эрчел дар нақши Кимиёхотун, духтари Мавлоно ба ифои нақш пардохтаанд.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
**Мавлонозода** - сарвари ҷунбиши сарбадорони Самарқанд зидди муғулҳо соли 1365-1366.

Баъд аз шикасти Ҳусайну Темур (аз хони муғул Илёсхӯҷа соли 1365) онҳо бо лашкари боқимонда аз Мовароуннаҳр фирор карданд ва сокинони Самарқанд барои мудофиаи хеш дар андеша монданд. Ашрофони шаҳр аз тарси молу мулки хеш нияти таслим шуданро доштанд. 
Дар ҷамомади мардуми шаҳр, ки дар масҷиди ҷомеъи Регистон баргузор гардид, мардум ба қарор омад, ки зидди истилогарон муборизаро давом диҳад. Толибилми мадраса Мавлонозода бо розигии ҳозирон вазифаи роҳбарии мудофиаи шаҳрро ба уҳдаи худ гирифт. Ҷунбиши сарбадорони Хуросон ва давлатсозии онон чунон асаре дар миёни мардум гузошта буд, ки ин наҳзат низ бо тақлид аз Давлати сарбадорони Хуросон номи Сарбадоронро гирифт. 10 ҳазор нафар ҷавонони мусаллаҳ дар атрофии Мавлонозода ва ёрони ӯ Мавлоно Хурдаки Бухороӣ ва Абӯбакр Калавин Наддоф гирд омада, баҳри ҳифзи Самарқанд савганд ёд карданд, ки "Сар ба дор диҳем, вале ғулом нашавем". Мардуми шаҳр ҷилавӣ ҳукуматро ба даст гирифт, ва як навъ ҳукумати халқие сардори шаҳр гардид. Косибону ҷавонон аслиҳа ва лавозимоти хурокаро аз ашрофон гирифта ба як анбор ҷамъ оварданд, то ин ки муҳосираи бардавомро гузаронанд.

Хони муғул Илёсхӯҷа, ки аз фирори Ҳусайну Темур хабар дошт, мепиндошт, ки Самарқанд бе мудофиа аст. Аз ин рӯ, муғулҳо яку якбора ба дарвозаи кушодаи шаҳр дохил шуданд. Ҳангоме ки онҳо ба ҷои камин гирифтаи Мавлонозода расиданд, мудофиакунандагон аз паси сангарҳо истода, душманро бо фалахмон ба зери борони санг гирифтанд. муғулҳо қариб ду ҳазор касро талаф дода, маҷбур шуданд ақиб нишинанд.
Лашкариёни муғул дубора ба Самарқанд хамла оварданд, лек ин бор ҳам муваффақият ба даст оварда натавонистанд. Аз ин рӯ истилогарон маҷбур шуданд, ки аз мухосираи Самарқанд даст кашида, фақат ба ғорат кардани атрофии шаҳр қаноат карда, пас гарданд. Ҳамин тавр самарқандиҳо шаҳри худро аз дасти лашкари муғул начот доданд.

Ҳусайну Темур соли 1366 бо лашкар ба Самарқанд омада, дар даромадгоҳи он қарор мегиранд. Пас роҳбарони Сарбадоронро ба назди хеш хонданд. Сарбадорон ба суханони маккоронаи Темур ва Ҳусайн бовар карда, ба қароргоҳи Ҳусайн ҳозир шуданд. Ҳусайн аҳдшиканона ҳамаи роҳбарони сарбадоронро (ғайр аз Мавлонозода, ки бо илтимоси Темур ӯ зинда монд) ба қатл расонид. Ҳамин тавр ҷунбиши сарбадорон пахш карда шуд.

Адабиёт
-------

1. ↑  Ҳотамов Н.Б. Довудӣ Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с.146-147.

Инчунин нигаред
---------------

* Портал:Таърих


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Мастона Эргашева** (26 октябри 1952, ноҳияи Ҷайҳун) — овозхон ва шашмақомсарои тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Мастона Эргашева 26 октябри соли 1952 дар ноҳияи Ҷайҳун ба дунё омадааст. Аз хурдсолӣ ба таври худомӯзӣ дар мактаби миёнаи ноҳияи Қумсангир (ҳозира Ҷайҳун) рубобнавозӣ ва сароиданро оғоз кардааст. Мулоқот бо шоираи ҷавон Санавбар Соҳибова соли 1967 дар мавсими пахтачинӣ, ки донишҷӯи техникуми омӯзгорӣ будааст, барои ташаккули ҳунарии хонум Мастона нақши муҳим бозидааст: аввалин оҳанги эҷодкардаи Мастона ба шеъри Санавбар Соҳибова «Агар ёри ситамгорӣ» аз ҷониби адибони давр баҳои баланд гирифт.

Мастона Эргашева ба ҳайси сарояндаи ансамбли суруду хореографии Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷўраев ва ансамбли «Шашмақом»-и Кумитаи радио ва телевизиони Тоҷикистон ҳунарнамоӣ кардааст.

> Тӯли 25 соле, ки дар  ансамбли давлатии «Шашмақом» Кумитаи радио ва телевизион кор кардам, қариб 200 суруд дар фонди тилоӣ ҳаст. Оҳангсози чанде аз ин сурудҳо худам ҳастам.— asiaplustj.info
> 
> 

Ҳоло дар вазифаи омӯзгори Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Т. Сатторов фаъолияти хешро бурда истодааст.

> Албатта, ҳар касб душворӣ дорад ва тоқату таҳаммул кардан лозим аст. Ҳар шахсе, ки душвориҳоро тоқат кард, бурд кард. Фикр мекунам, ки дар ҳамин 50 сол хеле пастию баландиро ҳам дар ҷодаи ҳунар ва ҳам дар зиндагӣ дидам. Аммо ба ҳамаи мушкилот сабр кардаву тоб овардам. Шукри Худо, имрӯз омӯзгор ҳастам ва боз дар ҳамин соҳа шогирдонро тарбия мекунам.— 
> 
>

Эзоҳ
----

1. 1 2  Мастона Эргашева: Аз ҳунарам обрӯ ва баракат ёфтам...(тоҷ.). *stat.tj*.  2019-10-30 (30 октябри 2019). 26 апрели 2022 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* Мусоҳиба бо Мастона Эргашева Радиои Озодӣ дастраси 18 сентябр, 2009
* Шашмақом — Уфари Савти Калон — Мастона Эргашева
**Расул Хидралиевич Кушербоев** (қаз.: *Расул Қыдыралиұлы Көшербаев*, тав. 12 январи 1987, деҳаи Қушяғочи вилояти Тошканд) — сиёсатмадори узбактабори қазоқ, муҳаррир, ҳуқуқшинос ва рӯзноманигор.

Тарҷумаи ҳол
------------

12 январи соли 1987 дар оилаи қазоқ дар деҳаи Қӯшагочи ноҳияи Янғиюл таваллуд шудааст. Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг халқаро журналистика факультетини тамомлаган. Фаъолияти меҳнатиашро соли 2007 ба ҳайси мудири бахши кор бо ҷавонони раёсати Ҳизби либерал-демократии вилояти Тошканд оғоз кардааст.

Аз соли 2012 то соли 2014 ба ҳайси сардабири рӯзномаи «Янгийӯл» кор кардааст. Аъзои Ҳизби либерал-демократии Ӯзбекистон .

Аз соли 2014 вакили палатаи поёнии парлумони Узбакистон аст. То соли 2020 узви кумитаи рушди инноватсия, сиёсати иттилоотӣ ва ТИК буд . 2020 йил январдан олий Мажлис Қонунчилик палатасининг Коррупцияга қарши курашиш ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитаси аъзоси .

Тарафдори фаъоли масъалахои таъмини ошкорбаёнй, озодии сухан, мустакилияти судхо, дахлнопазирии моликияти хусусй ва гайра. т. П. Ӯ ҳамчунин ҷонибдори озодсозӣ ва ҷорӣ намудани механизмҳои бозорӣ дар фаъолияти расонаҳои кишвар аст.

Солҳои охир дар ВАО дар бораи масъалаҳои мубрами рӯзона, аз қабили коҳиши шартномаи донишҷӯён барои таҳсил дар донишгоҳҳо , барҳам додани монополияи шахсони воқеӣ, бо манзили дастрас таъмин намудани табақаҳои миёна ва поёнии аҳолӣ, мустакилияти судхо ва ғайра.

Қайдҳо
------

1. ↑  Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2015 г. № 2, ст. 71(пайванди дастнорас — *таърих*). 18 сентябри 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 18 сентябри 2018.
2. ↑  Депутаты предложили несколько способов снижения стоимости обучения. *АН Podrobno.uz*(пайванди дастнорас — *таърих*) (12 июли 2018). Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 Декабри 2018.

Пайвандҳо
---------

* Олий Мажлис Қонунчилик палатаси сайтидаги саҳифа Бойгонӣ шудааст 4 августи 2022  сол.
**Ҳе́лмут Гунарович Ба́лдерис** (латишӣ: Helmuts Balderis-Sildedzis; 31 июли 1952, Рига, ҶШС Латвия, ИҶШС) — варзишгар ва мураббии латвиягӣ (хоккей), Устоди хидматнишондодаи варзиши ИҶШС (1978). 

Ҳуҷумку­нан­даи «Динамо»-и Рига (1969–77; 1980–85) ва «ЦСКА»-и Маскав (1977–80). Чемпиони ИҶШС (1978–80). Дар 462 дидори чемпионати шӯравӣ ба майдон баромада, 333 гол задааст. Барандаи Ҷоми ИҶШС (1977 ва 1979), чемпиони ҷаҳон ва Аврупо (1978, 1979, 1983), ноиб-чемпиони ҷа­ҳон (1976), барандаи медали биринҷии чемпионатҳои ҷаҳон (1977)-у Аврупо (1976–77) ва соҳи­би медали нуқ­раи Бозиҳои олимпии зимистонӣ (1980). Муддате мураббии дастаи мунтахаби Латвия ва дастаи «Ойи Шейши»-и Ҷопон буд. Ҳоло – президенти ҶС «Қас­ри варзишии Рига».

Эзоҳ
----

1. ↑   (ингл.)

Сарчашма
--------

* Балдерис, Ҳелмут Гунарович // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Сергей Агаджанов Григоревич** (30 августи 1928, Марв, Туркманистон – 1999, Москва) — таърихнигор, шарқшинос, доктори илмҳои таърих, узви вобастаи АИ Туркманистон ва АИ дақиқи Россия.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултети таърихи Донишгоҳи педагогии ба номи М. Горкийи Ашқобод (1950). Ходими илмӣ (1954 – 1957), ходими калони илмӣ (1957 – 60), мудири шуъбаи мардумшиносӣ (1961 – 1966), директори Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии АИ Туркманистон (1970 – 80), ходими калони илмии Институти таърихи СССР-и АИ СССР (1980 – 1986), мудири шуъбаи масоили таърих ва муносибатҳои миллии ҳамин институт (аз соли 1986) буд. Муҳимтарин таълифоташ вобаста ба таърихи Салҷуқиён ва туркманҳо ба забонҳои англисӣ, немисӣ, туркӣ ва форсӣ тарҷума ва нашр шудаанд.

Осор
----

* Агаджанов С. Г. Очерки истории огузов и туркмен Средней Азии IX – XII вв. Ашхабад, 1969;
* Сельджукиды и Туркмения в XI – XII вв. Ашхабад, 1973;
* Государство Сельджукидов и Средняя Азии в XI – XII вв. М. 1991.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Агаджанов Сергей Григоревич // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аппендикс** (аз лот. appendix — замима, зоид), **кирмрӯда** — изофаи кирмшакли кӯррӯда. Дарозии аппендикси одам 1 — 28 см, қутраш 4 — 5 мм аст; дарозии аппендикси навзодон 3 — 5 см, кӯдакони 10 — 12-сола 9,5 см мебошад. Баъзе одамон аппендикс надоранд. Дар давраи пирсолӣ аппендикс кӯтоҳ ва атрофия мешавад. Дар аппендикс ҷой доштани паразитҳои гуногун (мас. Balantidium coli, Entamoeba histolytica) ва кирмҳо (киҷҷаҳо, аскаридаҳо ва ғ.) имконпазир аст. Илтиҳоби аппендиксро аппендитсит меноманд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аппендикс // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Брокгауза и Ефрона

 |
| АппалачиAppalachian Mountainsles Appalaches |
| --- |
|  |
| Хислат: |  |
| Намуд: |  |
| Қитъа: | Амриқо |
| Кишварҳо: | ИМА, Канада |
| Дарозӣ / Бар: | 2600 |
| Қуллаи баландтарин: | {{{Қуллаи баландтарин}}} |
| Шаҳри калонтарин: |  |
| Дарёи калонтарин: |  |

**Аппалачӣ** (Appalachian Mountains), системаи кӯҳҳо дар Шарқ Америкаи Шимолӣ, дар ҳудуди ИМА ва Канада. Аз самти ҷанубу ғарбӣ ба шимол шарқӣ 2600 км (аз 49° то 33° садаи ш.) тӯл кашидааст. Қаторкӯҳҳои асосиаш: Кабуд, Сафед (Уайт Маунтинс), Сиёҳ (Блэк-Маунтинс), инчунин Адирондак, Нотр-Дам, Юнака ва паҳнкӯҳҳои Аппалачӣ. Баландии миёнаи қаторкӯҳҳои Аппалачӣ 1300 – 1600 м (баландтаринаш қ-и Митчелл – 2037 м).

Таърих
------

Аппалачӣ дар давраи палеозой шакл гирифта, дар давраи кайнозой таҳаввул кардааст. Қисми шимолиаш гирифтори яхбандӣ шуда, ҷанубиаш бо иқлими нарму намнокаш бетағйир мондааст, ки мӯҷиби боқӣ мондани бешазорони анбӯҳ (аз ҷиҳати намуди дарахтон ва ҳайвонот ғанӣ) гаштааст. Аппалачиро ба Аппалачии Шимолӣ (якҷоя бо кӯҳҳои Ниюфаундленд) ва Аппалачии Ҷанубӣ (пастиҳои дарёҳои Гудзон ва Мохокро дар бар мегирад) ҷудо мекунанд. Самти ҷанубу шарқӣ ва шимолӣ аз ҷинсҳои кристаллии палеозой (гнейсҳо, варақсангҳои кристаллӣ, кварсит), ҷанубӣ ғарбиаш аз оҳаксангу регсанг таркиб ёфтааст. Ғорҳо ва чуқуриҳои қифшакли карстӣ бисёр вомехӯранд (ғори Мамонт дар штати Кентуккӣ).

Иқлими Апполачӣ
---------------

Иқлими Аппалачӣ аз таъсири Уқёнуси Атлантик нарм аст, дар шимол – мӯътадил, дар ҷануб – субтропикӣ. Ҳарорати миёнаи январ аз – 12°С дар шимол то 8°С дар ҷануб, июл – мувофиқан аз 18°С то 26°С аст. Боришоти солона 1000 – 1300 мм. Зимистони кӯҳҳо сард ва сербарф, тобистон – сернам ва сербориш. Аппалачиро бешаҳои паҳнбарг, омехта ва сӯзанбарг пӯшондаанд. Набототи табиию аслии Аппалачӣ танҳо дар нишебиҳои дастнораси кӯҳҳо маҳфуз мондаанд. Боқимонда макони бешаҳои навбунёд, чарогоҳҳо, заминҳои кишт (дар водиҳо) ва маҳалҳои истиқоматию шаҳрҳо мебошанд.

Туризм дар Аппалачӣ
-------------------

Ба шарофати хуб ба роҳ монда шудани корҳои бешабарқароркунӣ Аппалачӣ минтақаи муҳими хоҷагии ҷангал ҳисоб меёбад. Аппалачӣ инчунин минтақаи туризм, лижаронӣ ва намудҳои обии варзиш аст. Паркҳои миллии Шенандоа, Грейт-Смоки – Маунтинс ва махсусан «пайроҳаи Аппалачи», ки қад-қади қуллаҳо аз кӯҳи Киттатинни то кӯҳи Спрингер ба масофаи 3400 км тӯл мекашад, ҷолиби диққати сайёҳон аст. Дарёҳои калонтаринаш: Коннектикут, Гудзон, Теннессӣ, Огайо, Мохок (бо водиҳои бузурги тектоникӣ). Сарватҳои зеризаминии Аппалачӣ: ангиштсанг, нефт, гази сӯзанда, маъдани оҳан, руҳ, нуқра ва ғайра.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Аппалачӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Интихобот (мазмунҳо)-ро бубинед.
Мутобиқи Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ ва Қонуни Конститутсионии ҶТ "Дар бораи интихоботи Маҳлиси Олии ҶТ" 27 феврали соли 2005 интихоботи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид.
Дар ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ барои 22 мандат аз ҷониби 6 ҳизби сиёсӣ, 61 номзад ба вакилии Маҷлиси намояндагон пешбарӣ гардиданд ва ба қайд гирифта шуданд. Дар ҳавзаҳои якмандатӣ ба вакилии Маҷлиси намояндагон 209 номзад пешбарӣ гардид, ки 170 нафар ба қайд гирифта шуда буданд.

Аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ барои 22 мандати вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон 5 ҳизби сиёсӣ: 

1. Ҳизби демократии Тоҷикистон,
2. Ҳизби коммунистии Тоҷикистон,
3. Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон,
4. Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон ва
5. Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон

мубориза бурданд. Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон , Ҳизби коммунистии Тоҷикистон ва Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон ҳадди 5-фоизаро гузаштанд.
22 вакил аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявии интихобот, аз ҷумла аз Ҳизби коммунистии Тоҷикистон - 3 , Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон - 2 ва Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон - 17 вакил ва аз ҳавзаи якмандатӣ 41 вакил интихоб гардид.
Аз 63 вакил 

* Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон - 46 нафар,
* Ҳизби коммунистии Тоҷикистон - 4 нафар,
* Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон - 2 нафар,
* 11 нафар узвияти ҳизбӣ надоранд.

Аз шумораи умумии вакилон 11 нафар занон мебошанд. Дар байни вакилони Маҷлиси намояндагон 11 нафар ҳуқуқшинос, 12 нафар муҳандис, 7 нафар иқтисодчӣ, 3 нафар агроному зоотехник, 26 нафар омӯзгор, 1 нафар духтур, 1 нафар рӯзноманигор, 1 нафар китобшинос, 1 нафар мутахассиси равобити байналмилалӣ, 2 нафар байтор фаъолият мекарданд. Аз онҳо 3 нафар узви вобастаи Академияи илмҳои Тоҷикистон, 7 нафар доктори илм, 11 нафар номзади илм.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Бойгонӣ шудааст 1 августи 2021  сол.

| ⚙️ Парчами Тоҷикистон Интихобот ва ҳамапурсиҳо дар Тоҷикистон |
| --- |
| Интихоботи президентӣ | 
* 1990
* 1991
* 1994
* 1999
* 2006
* 2013
* 2020

 |
| Интихоботи порлумонӣ | 
* 1990
* 1995
* 2000
* 2005
* 2010
* 2015
* 2020

 |
| Ҳамапурсиҳо | 
* 1991
* 1994
* 1999
* 2003
* 2016

 |
**Интихоботи даъвати XII (охирин) Шӯрои Олии ҶШС Точикистон** 25 феврали соли 1990 барпо гардид. Ба **Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон** ҷамъ 230 нафар вакил интихоб шуд. Интихобот дар пасманзари ошӯбҳо дар Душанбе ва атрофи он баргузор шуд, ки то рӯзи интихобот нисбатан коҳиш ёфт. Маҳз ҳамин нооромиҳо яке аз шарораҳои аввалини ҷанги шаҳрвандӣ гардид, ки то соли 1997 идома кард .

 Тазоҳурот дар маркази Душанбе дар арафаи интихобот, 15 феврали соли 1990.
Аз рӯи натиҷаҳои интихобот аксарияти мутлақи ҷойҳо (96 %) Ҳизби коммунистии Тоҷикистон (роҳбараш — Қаҳхор Маҳкамов ) — 221. Ба сафҳои Ҳизби коммунистии Тоҷикистон якчанд номзадҳои амалан мухолифин дохил шуданд, ки дар натиҷаи рақобати шадид бо дигар коммунистон ва аризаю гирдиҳамойиҳои сершумори интихобкунандагон ба порлумони ҷумҳурӣ дохил шуданд ва рафти овоздиҳиро таҳти назорат гирифта буданд. Дар натиҷа 9 курсӣ дар Шӯрои Олӣ насиби номзадҳои мустақил гардид, ки ҳамагӣ 4 % овозҳоро гирифтанд. Азбаски он замон дар ҶШС Тоҷикистон танҳо Ҳизби коммунист ҳизби қонунӣ ва расман сабти номшуда буд, дигар ҳизбҳо (масалан,  Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон, ҷунбиши мардумии «Растохез» ), ки дар ҷумҳурӣ вуҷуд доштанд, ҳуқуқ надоштанд, ки дар интихобот иштирок намоянд, аъзои чунин нерӯҳои сиёсӣ ҳамчун номзади мустаъқил дар интихобот ширкат доштанд   .

 Фраксияҳои **Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон** даъвати XII:  
  
  
  
    Ҳизби Коммунистии ҶШС Тоҷикистон (221)  
  
    вакилони мустақил (9)
Пас аз ба даст овардани истиқлолияти Тоҷикистон аз 9 сентябри соли 1991 Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон ба Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон табдил ёфт ва то баргузории нахустин интихоботи парлумонӣ дар таърихи Тоҷикистони соҳибистиқлол (соли 1995) фаъолияти худро идома дод.

Эзоҳ
----

1. ↑  Nohlen et al. p465
2. ↑  Dieter Nohlen, Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) *Elections in Asia: A data handbook, Volume I*, p462 ISBN 0-19-924958-X

| ⚙️ Парчами Тоҷикистон Интихобот ва ҳамапурсиҳо дар Тоҷикистон |
| --- |
| Интихоботи президентӣ | 
* 1990
* 1991
* 1994
* 1999
* 2006
* 2013
* 2020

 |
| Интихоботи порлумонӣ | 
* 1990
* 1995
* 2000
* 2005
* 2010
* 2015
* 2020

 |
| Ҳамапурсиҳо | 
* 1991
* 1994
* 1999
* 2003
* 2016

 |
**Инъом Асроров** (3 марти 1938, ноҳияи Шаҳринав, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 3 марти 2009, Душанбе, Тоҷикистон) — иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисод (1985), профессор (1987). Корманди шоистаи Тоҷикистон (1999).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултети иқтисодии Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (1959). Солҳои 1959—1962 таҳсил дар аспирантура. Солҳои 1962—1993 ходими илмӣ, ходими калони илмӣ, ходими пешбари илмӣ, мудири сектор ва мудири шуъбаи иқтисодиёти АИ ҶШС Тоҷикистон (баъд тар Институти иқтисодиёти АИ ҶТ), 1993—2000 мудири шуъбаи иқтисодиёти ҷаҳонӣ ва муносибат ҳои байналмилалӣ, 2000—2009 муовини директор оид ба илми Институти иқтисодиёти АИ ҶТ буд.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Ӯ доир ба самтҳои ба талаботи иқтисодиёти бозори муосир ҷавобгӯ, масъала ҳои баҳодиҳии иқтисодии истифодаи за хи раҳои истеҳсо лии кишоварзӣ, моҳияти ҳисоби хоҷа гӣ ва хусусиятҳои вай дар корхонаҳои агросаноатӣ, базаи моддӣ-техникӣ ва роҳҳои иқтисодии амалӣ намудани барномаи таъмини озуқаворӣ,
муносибатҳои бозорӣ дар комплекси агросаноатӣ, масъалаҳои муҳимми барқа рор намудан ва тараққӣ додани соҳибкорӣ дар Тоҷикистон ва мавзӯи муҳимми иқти со диёти бозорӣ дар Тоҷикистон таҳқиқот анҷом додааст.

Асроров дар таҳия ва коркарди «Стратегияи паст кардани сатҳи камбизоатӣ дар Тоҷикистон» бевосита ширкат дошт. Муаллифи беш аз 200 мақола, 14 рисола, 14 дастуру воситаи таълим мебошад. Таҳти роҳбарии ӯ 18 нафар рисолаҳои номзадӣ, 3 нафар рисолаҳои докторӣ ҳимоя кардаанд. Асроров дар баробари таҳқиқоти илмӣ ба фаъолияти омӯзгорӣ низ машғул шуда, дар донишгоҳҳои ҷумҳурӣ аз фанни иқтисодиёт дарс медод.

Осор
----

* Пудрати иҷоравӣ дар корхонаҳои хоҷагии қишлоқ. — Душанбе, 1990;
* Земля: собственность или аренда. — Душанбе, 1990;
* Рыночные отношения в АПК. — Кӯлоб, 1994;
* Дастур барои таҳияи стратегияи тараққиёти иҷтимоию иқтисодии минтақаи мушкилотдошта. — Душанбе, 2004;
* Интегратсияи иқтисодиёти Тоҷикистон: проблема ва роҳҳои ҳалли он. — Душанбе, 2006.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, — с.23
Аввалин интихоботи порлумонӣ дар таърихи Тоҷикистони соҳибистиқлол 26 феврали соли 1995 ва даври дуюми интихобот дар 20 ҳавза аз 181 ҳавза 12 марти ҳамон сол баргузор шуд . Интихобот дар шароити идомаи ҷанги шаҳрвандӣ дар кишвар баргузор шуд, ки моҳи майи соли 1992 оғоз шуда, танҳо дар моҳи июни соли 1997 ба поён расид.

Интихоботи Маҷлиси Олии навтаъсиси Ҷумҳурии Тоҷикистон дар таърихи Тоҷикистон аввалин интихобот буд. Қабл аз он интихоботи ахири Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон моҳи феврали соли 1990 баргузор шуда буд ва ин даъват ҳатто пас аз пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ ва ба даст овардани истиқлоли Тоҷикистон мисли дигар шӯроҳои олии ҷумҳуриявӣ дар дигар ҷумҳуриҳои собиқи Иттиҳоди Шӯравӣ амал мекард. Дарҳол пас аз соҳибистиқлол шудани Тоҷикистон, Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон ба Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон табдил дода шуд, ва курсиҳои собиқ вакилони ШО ҶШС Тоҷикистон барои вакилони соли 1990 интихобшуда ҷудо карда шуданд.

Дар интихобот номзадҳо ба 181 курсии порлумони нави ҷумҳурӣ интихоб шуданд. Иштироки интихобкунандагон 84,0 % ташкил дод. Дар натиҷаи интихобот 113 курсиро номзадҳои мустақил соҳиб шуданд. Ҳизби коммунисти Тоҷикистон тавонист 60 курсиро ба даст орад, дар ҳоле ки маркази чапи ба мақомот вафодор Ҳизби Халқии Тоҷикистон, (ҳоло Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон) 5 курсиро ба даст оварда, бори аввал дар таърихи хеш вориди порлумон шуд.. Ҳизби мухолифи мӯътадил Ваҳдати миллӣ ва ризоияти Тоҷикистон ва Ҳизби таҷдиди иқтисодӣ ва сиёсии Тоҷикистон дар порлумони нав мутаносибан ду ва як курсӣ дарёфт карданд ва низ нахустин бор дар таърихи хеш вориди порлумон шуданд . Ба намояндагони Иттиҳоди мухолифини тоҷик аз Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон, Ҳизби демократи Тоҷикистон, Ҷунбиши мардумии "Растохез" ва Ҷунбиши Лаъли Бадахшон иҷозаи ширкат дар интихоботро надоданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Nohlen D. Grotz F. Hartmann C.* Elections in Asia and the Pacific: A Data Handbook: Volume 1: Middle East, Central Asia, and South Asia (Elections in Asia and the Pacific Vol. 1). — Oxford: Oxford University Press, 2001. — С. 462—465. — 776 с. — ISBN 0-19-924958-X.
2. ↑  Dieter Nohlen, Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) *Elections in Asia: A data handbook, Volume I*, p462 ISBN 0-19-924958-X

| ⚙️ Парчами Тоҷикистон Интихобот ва ҳамапурсиҳо дар Тоҷикистон |
| --- |
| Интихоботи президентӣ | 
* 1990
* 1991
* 1994
* 1999
* 2006
* 2013
* 2020

 |
| Интихоботи порлумонӣ | 
* 1990
* 1995
* 2000
* 2005
* 2010
* 2015
* 2020

 |
| Ҳамапурсиҳо | 
* 1991
* 1994
* 1999
* 2003
* 2016

 |