recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Баҳоуддин Хоҷаҳасани Нисорӣ**(1516, Бухоро —1597, ҳамон ҷо) - шоир ва олими тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Аз оилаи Сайид Подшодхоҷаи адиб. Нисорӣ дар оила са­вод бароварда, дар муҳити илмию адабии Бухоро ба камол расидааст. Чанд муддат дар Балх, Қазвин, Машҳад, Ҳирот ва дигар шаҳрҳои Оси­ёи Миёнаю Хуросон таҳсил карда, аксар илмҳои расмии замонашро аз худ намуд. Нисорӣ тибро аз Муҳаммадмазиди Хуросонӣ, ҳадисро аз Сафеуддини Румӣ, мусиқиро дар назди Камолуддин Муҳаммади Кавкабӣ, ҳайат ва нуҷумро дар назди Мавлоно Шайдои Балхӣ ва дигар омӯхта, яке аз шахсони намоёни илму адаби давр гардид. Муддате дар Ҳинду Рум (Қустантания) буд.

Ба арсаи адабиёт чун шоир қадам ниҳод. Девони ашъораш то кунун нопайдост. Ашъори парокандан Нисорӣ беш аз 500 байт буда, дар тазкираву баёзҳо ба назар мерасад ва аз истеъдоди шоирии ӯ шаҳодат медиҳад. Аз ин рӯ Дарвешагии Чангӣ овардааст: «Ҳасанхоҷа маликушшуарои шоирони Бухоро буд». Нисорӣ ҳамчун географ низ машҳур буда, тасвири кураи арзро кашидааст.

Ӯ оҳангсоз низ мебошад; бештар ҳамчун тазкиранигор маълум аст. Ба ҷуз ашъори пароканда, тазкираи «Музаккир-ул-аҳбоб» ва acapҳои «Чаҳор гулзор» (доир ба баъзе масъалаҳои забон ва назарияи адабиёт), «Нафаҳот-ул-қудс» (дар бораи аҳли тасаввуф), «Баҳориёт» ё худ «Наврӯзнома» (маҷмӯи таркиб- бандҳо), «Ҳасан ва Хусейн» (маҷмӯаи ҳикоёти воқеӣ), «Анис-ул-ушшоқ» (маҷмӯаи латоифи воқеӣ) аз таълифоти Нисорӣ мебошанд. Аз ду асари охир фақат порчаҳои пароканда боқист. Қисмати дигари мероси илмӣ ва адабии Нисорӣ то замони мо расидааст. Асарҳои ӯ барои возеҳ намудани масъалаҳои норавшани илму адабиёти асри 16 аҳамияти калон доранд.
Одам дар курта ва дхоти
**Курта** (бенг. কুর্তা (পাঞ্জাবী), форсӣ: کرتا‎, ҳиндӣ: कुरता, талаффузи [kʊrt̪aː]) — либоси анъанавӣ дар Покистон, Афғонистон, Тоҷикистон, Бангладеш, Ҳиндустон, Непал ва Шри-Ланка аст. Ин куртаи фуҷур аст, ки то зонуи пӯшанда мерасад ва онро ҳам мардон ва ҳам занон мепӯшанд. Ба таври анъанавӣ бо *курта-пиҷама* (шими сабук ва озод бо ресмон дар гирди камар), шалвор, дхоти ва *чуридарҳо*; дар айни замон бо ҷинс пӯшидан мумкин аст .

Куртаҳо дар солҳои 1960—1970 ҳамчун як қисми фарҳанги ҳиппӣ буданд. Занони Осиёи Ҷанубӣ инчунин метавонанд мутобиқсозии куртаҳоро ба мӯди Осиёи Ҷанубӣ пӯшанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Андреева Р. П. Курта // Энциклопедия моды. — СПб.: Литера, 1997. — С. 226. — ISBN 5-86617-030-2.
* Tarlo, Emma. 1996. *Clothing Matters: Dress and Identity in India*. Chicago: University of Chicago Press. 382 pages. ISBN 0-226-78976-4
* Bhandari, Vandana. 2004. *Costumes, Textiles, and Jewellery of India*. Mercury Books. 192 pages. ISBN 1-904668-89-5
**Муҷируддини Байлақонӣ** (Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — шоири қасидасарои форс-тоҷик, шогирди Хоқонии Шервонӣ.

Зиндагинома
-----------

Муҷириддин дар шаҳри Байлакони тобеи Шервон дар аввалҳои асри XII ба дунё омадааст. Роҷеъ ба соли мавлуд ва рӯзгори ӯ маълумоти муфассал дар сарчашмаҳо ҷой надорад. Танҳо маълум аст, ки модараш аз канизакони ҳабашӣ будааст. Дар замони худ Байлақонӣ шогирди Хоқонӣ буд ва дар пайравии ӯ шеърҳо менавишт.
Муҷириддин аз худ девоне боқӣ гузоштааст, ки аз ғазалу рубоӣ ва қасидаву қитъа иборат аст. Соли вафоти шоирро байни 1190 −1193 тахмин мекунанд.

Меросӣ адабии шоир
------------------

Аз ғазалиёт
-----------

Дил ба ишқи ту дил зи ҷон бардошт,
Ҷон ҳама умед аз ҳама ҷаҳон бардошт.
Посбон сабр буд бар дари дил,
Дузди ғаммоз посбон бардошт.
Офият вақте арчи қоида буд,
Турктози ғами ту он бардошт.
Хоки роҳи туам аз он ки маро
Ишқат аз хок ройгон бардошт.
Гуфтаӣ: Соя аз ту бардорам,
Соя аз хок чун тавон бардошт?
Офият дида аз ҷаҳон бардошт,
Макрамат рахт аз ҷаҳон бардошт.
Нарасам ман ба ҳамраҳони вафо,
З-он ки шаб рафту корвон бардошт.
Боди субҳ аст, ки машшотаи ҷаъди суман аст,
Ё дами Исо пайванди насими чаман аст.
Накҳати нофаи мушк аст? На. Пас чист, бигӯ?
Асари оҳи ҷигарсӯхтае ҳамчу ман аст.
Нафаси сарди саҳар гарм равон баҳри чарост?
Ёдам омад зи пайи он ки расули чаман аст.
Ё раб, ин шеваи нав чист, ки аз чунбиши бод
Турраи жола пур аз нофаи мушки Хутан аст.
Бод бо дасти тиҳӣ бар сари гул ноҷнеҳ аст,
Абр бо домани тар бар дари гул нӯбазан аст.
Дидаи мардуми наргис ҳама гирён нигарад
Ба суйи жола, ки он зиндадио андар кафа наст.
Бӯи шир аз даҳани савсан аз он меояд,
Ки ҳанӯзаш сари пистони сабо дар даҳан аст.
Даҳ забон асту нагуяд сухану ҳақ бо ӯст?
Бо чунин умр, ки ӯрост чи ҷои сухан аст?
Барқ ночихзани боғ асту сабо ҳалқарубой,
Абр новардгару соиқа зӯбинфиган аст.
То дастхуши ҷаҳон шудам ман
Дар дасти каноатам мумакан.
Бигрезам аз у, ки ман гарибам,
В-ин бесару бун — ғарибдушман.
Бесар бизиям чу мардуми чашм
Бо мардумӣ аз ҳама ҷаҳон ман.
Мехнат шавадам сипар зи меҳнат
К-оҳан шавад оина зи оҳан.
Шабдӯст аз он шудам, ки дар шаб
Хуршед наёбадам ба равзан
Гар шамъи фалак насозадам кут,
Чун шамъ кунам навола аз тан.
Эй рухи ту ранги навбаҳор гирифта,
Бар рухи ту некуӣ қарор гирифта.
Ҷавр макун зинхор бар дили он, к-ӯ.
Домани ишқат ба зинҳор гирифта.
Он гули садбарги ман ба як шикани зулф
Чун мани шӯридадил ҳазор гирифта.

Аз муқаттаот
------------

Рахши амал матоз, ки айём тавсан аст,
Барги сафар бисоз, ки рехлат муайян аст.
Бешафкатии чарх аз ин дон, ки аз шафак,
Хар шомгоҳ ба хуни ту олуда доман аст.
Рафтам андар куи у, дар хуни ман рафт осмон,
В-он шафак дон хуни ман, к-аз осмон омад падид.
Ошики гардуни пирам, худ напурси то чаро,
З-он ки аз даврони он пир ин ҷавон омад падид.

Пайвандҳо
---------


  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Мақолаи мазкур дар бораи шоир нопурра аст. Шумо ба Википедиа бо пурракардани он ёрӣ расонед*. |
**Бобоҷони Ҳиротӣ ибни Абдулваҳҳобхоҷа** (форсӣ: باباجان هراتی‎, с. тав. ва ваф. номаълум) — шоири тоҷик (а. 16). Ба забони туркӣ низ шеър мегуфтааст.

Мувофиқи маълумоти «Музаккиру-л-аҳбоб»-и Хоҷа Ҳасани Нисории Бухороӣ Бобоҷони Ҳиротӣ яке аз ашхоси муътабари Балх буда, аз илму фазоили мутадовила огоҳии комил доштааст. Дар татаббуи «Махзану-л-асрор»-и Низомии Ганҷавӣ маснавие бо номи «Мақсаду-л-атвор» навишта буд. Қасида, ғазал, рубоӣ низ гуфтааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* نثارئ بخارای. مذکر الاحباب. حیدرآباد، ۱۳۸۹ هـ. ق

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Мансури I ибни Нӯҳ** (961 Бухоро – 976, ҳамон ҷо) — шашумин амири сомонӣ, писари амир Нӯҳ ибни Насри Сомонӣ

Зиндагинома
-----------

Аморати **Мансури I ибни Нӯҳ** (961-976) бо ҷанги сипоҳи сомонӣ бо Алптегин ва пирӯзии Алптегин оғоз шуд. Алптегин дар соли 961 Ғазнинро тасарруф кард ва аморати мустақилеро бино ниҳод. Сомониён танҳо пас аз марги Алптегин (963) тавонистанд Ғазнинро ба тобеияти худ дароваранд. Набудани боварӣ ба дастгоҳи марказӣ ва зиддиятҳои дохилии дарборӣ вазъи Сомониёнро хеле душвор гардонида буд. Аз ҷумла сипаҳсолори нави Сомониён дар Хуросон Абумансур Муҳаммад ибни Абдураззоқи тусӣ чун эҳсос кард, ки ҳукумати ӯ чандон тӯл намекашад, даст ба ғорати хазина ва аҳолӣ зад. Дар аҳди Мансур инчунин вазъи Систон низ ба сабаби шӯришҳои пай дар пай ноором гардид. Дар давраи аморати Мансур ҷангҳои пай дар пай бо сулолаҳои Зайёриҳо ва Бувайҳиён харҷи иловагиро тақозо мекард. Аз ҷумла соли 967 миёни сипоҳи сомонӣ ва бувайҳӣ барои ба даст овардани Кирмон задухӯрди низомӣ сурат гирифта, бо шикасти Сомониён ба анҷом расид ва Кирмон ба итоати Бувайҳиён даромад. Ниҳоят бо кӯшишҳои вазири сомонӣ Абӯҷаъфари Утбӣ ва вазири Оли Бӯя Соҳиб ибни Аббод соли 972 миёни Сомониён ва Бувайҳиён соли сулҳ баста шуд. Ин сулҳ Сомониёнро дар самти ғарбии қаламрави худ осуда гардонид.

Нигаред
-------

* Вазирони давлати Сомониён

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳотамов Н.Б. Довудӣ Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011. – С. 116.

| ⚙️ Амирони сулолаи Сомониён |
| --- |
| 
Сомонхудот
 • Асад ибни Сомон
 • Нӯҳ ибни Асад
 • Аҳмад ибни Асад
 • Насри I
 • Исмоил ибни Аҳмад
 • Аҳмад ибни Исмоил
 • Насри II
 • Нӯҳи I
 • Абдумалики I
 • Мансури I
 • Нӯҳи II
 • Мансури II
 • Абдумалики II
 • Исмоили Мунтасир
 |
Абулҳасан ал-Мизнӣ
------------------

Абулҳасан ал-Мизнӣ - вазири давлати Сомониён. Ӯ аз уҳдаи идораи вазорат наромадааст ва аз вазирӣ дур карда шудааст.

Дар китоби «Осор ул-вузаро» - и Сайфиддинҳоҷӣ нисбати вазири сулолаи Сомониён, чунин маълумоте оварда нашудааст.
«Дар ибтидо муставфии девони Сомониён буд. Баъд аз қатли Абулҳусайн Утбӣ (ӯ) вазорат ёфт ва аз уҳдаи он шуғл ба воиби берун натавонист омад. Ӯро маъҷул карда вазорат ба Абдулло бини Азиз доданд.»

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Аҳрор Мухторов. Амирон ва вазирони Сомонӣ. – Душанбе, 1997, – с. 60.

Портал:Таърих


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Фаррух Ҳасанов** (*Фаррух Ҳасанзода*; зод. 20 июл 1998, Душанбе) — овозхони тоҷик, барандаи озмуни «Ну-ка, все вместе!»-и шабакаи «Россия-1» (2023). Аълочии фарҳанги Тоҷикистон (2023).

Зиндагинома
-----------

Фаррух Ҳасанов 20 июли соли 1998 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Ӯ ҳамчун овозхон нахустин маротиба дар пайи роҳ ёфтанаш ба финали озмуни «Central Asia’s Got Talent» муаррифӣ шуда, маъруф гардид.

Фаррух Ҳасанов дар мавсими 5-уми ҷашнии озмуни «Ну-ка, все вместе!» («Биё, ҳама бо ҳам!»)-и шабакаи телевизионии «Россия-1»-и Федератсияи Русия ғолиб омада, соҳиби Шоҳҷоиза ва 5 000 000 рубли русӣ гардид.

Ба ҳунари волои сарояндагии Фаррух овозхонҳои машҳури Русия, аз ҷумла Филипп Киркоров, Николай Басков, Сергей Лазарев ва дигарон баҳои баланд доданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Фаррух Хасанов – победитель 5 сезона «Ну-ка, все вместе!»(рус.). *www.kp.ru*. 6 Декабри 2023 санҷида шуд.
2. ↑  Рустами Эмомалӣ ба ғолиби озмуни телевизионии Русия — «Биёед, ҳама якҷоя!» Фаррух Ҳасанов калиди хонаи 3-ҳуҷрагӣ тақдим намуданд — АМИТ "Ховар" (ru-RU). 6 Декабри 2023 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Инстаграм

 |
| Тасвир, видео ва садо | 
* YouTube

 |
**Сайфиддинҳоҷӣ** — нависанда, муаллифи «Осору-л-вузаро».

Сайфиддинҳоҷӣ ва котиби он Ибни Дарвеш Имомқули Шайх Ҳасан аз силсилаи кубравия будааст. Нусхаи дигари «Осор ул-вузаро» дар шаҳри Сринагари Кашмир дар китобхонаи Институти Осиёи Марказӣ (назди донишгоҳи Кашмир) маҳфуз аст. Китоб сана ва номи котибро надорад. Номи муаллиф таври зайл омадааст: Сайфиддинҳоҷӣ бини Низом ул-Ақидӣ.

Таърихи иншои асар
------------------

Сайфиддинҳоҷӣ барои навиштани «Осор ул-вузаро» аз китобҳои «Таърихи Табарӣ», «Шоҳнома» — и А. Фирдавсӣ, «Ҷомеъ ул-таворих», «Таърихи Ҷаҳонгиршоҳи Ҷувайнӣ», «Таърихи Саҷуқӣ», «Қобуснома» ва ҳоказо истифода бурдааст.

Дар китоби «Амирон ва вазирони Сомонӣ», ба андешаи муаррихи тоҷик А. Мухторов «дар амал боби охири «Осор ул-вузаро», „Дар зикри Темур ва авлоди ӯ" номида шуда, воқеаҳои таърихиро то соли 875 ҳиҷрӣ (1470—1471) то замони вазирии Ҳоҷи Низомулмулки Хавфӣ дарбар кардааст. Аз ин таърих хулоса мешавад, ки муаллиф асари худро дар ибтидои ҳукумронии Султон Ҳусайн Мирзо (1469—1506) хатм кардааст. Бинобар ин номи вазири кабири ин давр Алишер Навоӣ дар ин асар зикр наёфтааст».

«Осор ул-вузаро» 10 моҳи раб-ул-аввали соли 1066 ҳиҷрӣ (7 моҳи январи с. 1656 мелодӣ) рӯйнавис шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аҳрор Мухторов. Амирон ва вазирони Сомонӣ. — Душанбе, 1997, — с. 58.
2. 1 2  Аҳрор Мухторов. Амирон ва вазирони Сомонӣ. — Душанбе, 1997, — с. 58-59.

Сарчашма
--------

* Мухторов А. Амирон ва вазирони Сомонӣ. — Душанбе: Оли Сомон,1997. — 76 с.
**WhatsApp** — мессенҷери шахсӣ барои смартфонҳо мебошад. Бо воситаи он метавон паёмҳои матнӣ, тасвирот, видео ва аудиоро фиристод. Мизоҷон дар платформаҳои **Android, BlackBerry OS, BlackBerry 10, iOS, Nokia Series 40, Symbian (S60) и Asha, Windows Phone** кор мекунад. Ширкат аз тарафи **Ян Кум ва Браян Эктон** соли 2009 таъсис дода шудааст. Он дар Маунтин Вю, ИМА ҷойгир шудааст. Барои истифода соли аввал бепул аст, пас солона 0,99 доллари ИМА бозпардохт карда мешавад.

Аллакай апрели соли 2012, бо боситаи **WhatsApp** рӯзона 2 миллиард, августи 2012 беш аз 10 миллиард ва июни 2013 беш аз 27 миллиард паёмҳо фиристода мешуданд. Ба ақидаи нашриёти **Financial Times**, барномаи **WhatsApp** низ бо SMS ҳамон хел корро мекунад, ки Skype бо зангҳои телефонии байналхалқӣ кардааст, яъне ҷояшро мегирад. Ҳамчунин мисли **Skype**, барномаро бояд ҳам ирсолкунанда ва ҳам қабулкунанда насб кунанд. 
Шумораи дурусти истифодабарони барнома аниқ карда нашудааст, аммо аз рӯи баҳои аналитик **Бенедикт Еванс**, зиёда аз 100 миллион мебошад. Августи соли 2013 шумораи истифодабарон аз 300 миллион гузашт. 
Зиёни расидаи операторони мобилӣ аз камшавии фоидаи **SMS**-паёмҳо, аз сабаби машҳур шудани **WhatsApp**, ба ақидаю таҳлили баъзеҳо, даҳҳо миллиард доллар расиданаш мумкин. 
6 августи соли 2013 **Whatsapp** зиёда аз 300 миллион истифодабарони фаъол дошт, ки бо воситаи чат рӯзона зиёда аз 325 миллион суратро додугирифт мекарданд. Дар декабр шумораи истифодабарон ба 400 миллион расид. 28 феврали 2015, созандаи Facebook Марк Тсукерберг дар саҳифаи шахсии худ гузориш навишт, ки моҳона **Whatsapp**-ро 700 миллион нафар истифода мебаранд ва шумораи додугирифти паёмҳо (ҳар намуд) рӯзона зиёда аз 30 миллиард ададро расидааст. 19 феврали соли 2014 Facebook эълон кард, ки **WhatsApp**-ро бо арзиши 19 миллиард доллар соҳиб мешавад. **Facebook** 4 миллиардро нақд пардохт менамояд ва боқимонда 12 миллиард ҳамчун саҳмияҳояш мемонанд. Ба ғайр аз ин, аз рӯи созишнома омадааст, ки дар тӯли 4 соли басташавии он, ба созандагон ва коргарони **WhatsApp** саҳмияҳои бомаҳдуд бо нархи 3 миллиард доллари ИМА ирсол мегардад.

Маълумоти умумӣ
---------------

**Маълумоти техникӣ**

**Бехатарӣ**

**Махфият**

Арзишнома
---------

Фурӯш ба Facebook
-----------------

Қатъшавӣ
--------

13 марти соли 2019 ин қатъшавии бардавомтарин дар таърихи ширкати Meta буд, ки 10 соат давом кард. Дар ин муддат Facebook, Instagram, Messenger ва WhatsApp дар бисёр кишварҳои дунё дастнорас шуданд.
Норасоиҳо бо сабабҳои «таъғиротҳо дар тарҳи сервер» рух додаанд.

25 октябри соли 2022, WhatsApp дар ҳудуди якчанд кишварҳои дунё фаолият намекард.

Нигаред
-------

Facebook

Эзоҳ
----

**WhatsApp** — аз англ. базлагӯёна гирифта шуда, дар асоси ибораи **"What’s Up?"** (тарҷумааш «Чи навигарӣ?», «Ҳа чихел?»), ин ҷо ба ҷойи «Up» ибораи ба талафуз мувофиқи «App» (аз application, mobile app — замима барои нармафзорҳои мобилӣ оварда шудааст.

Пайвандҳо
---------


|  |  |
| --- | --- |
| Нармафзор | *Ин мақолаи нопурра дар бораи нармафзори компютерӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |



1. ↑
**Корхонаи муштараки заршӯии «Зарафшон»** — дар шаҳраки Суғдиёни Ноҳияи Панҷакент ҷойгир аст.

Маълумот
--------

|  |
| --- |
| **Корхонаи муштараки «Зарафшон»** |
| Номи корхона | ҶДММ КМ «Зарафшон» |
| Маҳсулоти истеҳсолшаванда | Тилло, нуқра ва хокаи мис |
| Иқтидори лоиҳавии коркарди маъдан дар як сол | 5,5 млн.тн |
| Манбаъи ашёи хом | Конҳои «Тарор», «Ҷилав», «Хирсхона» ва «Олимпи» |
| Суроға | Вилояти Суғд, ш. Панҷакент, шаҳраки Суғдиён |

Таърих
------

Дар охири соли 1992 дар навбати аввали фабрикаи Комбинати тило, оид ба истихроҷ ва коркарди маъдан бо иқтидори коркарди 250 ҳаз. тонна маъдан дар як сол ба истифода дода шуд. Дар марҳилаи сохтмони навбати дуюми он иқтидори солона то 500 ҳаз. тонна зиёд карда шуд (ду хати технологӣ).

Ифтитоҳи корхона
----------------

27 августи соли 2008 Ёддошти тафоҳум оид ба ҳамкорӣ байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ширкати Хитоии «Корпоратсияи саҳомии саноатии кӯҳии Сызин Лимитед Со. LTD» ба имзо расонида шуд.
Мақсад аз ба имзо расонидани Ёддошти тафоҳум ин мусоидат намудан ба рушди "Ҷамъияти дорои масъулияташ маҳдуди Корхонаи муштараки «Зарафшон» ҷиҳати таҷдид ва азнавсозии он, афзун намудани истеҳсоли металлҳои қимматбаҳою ранга дар ҷумҳурӣ буд..

Дар Панҷакент Президенти мамлакат Фабрикаи дуюми Ҷамъияти дорои масъулияташ маҳдуди Корхонаи муштараки заршӯии «Зарафшон»-ро, ҶДММ КМ «Зарафшон» ифтитоҳ намуд. Коргоҳи дуюми заршӯии корхонаи муштараки «Зарафшон» дар давоми як сол сохта, ба истифода супорида шуд. Арзиши лоиҳавии комбинати заршӯӣ бо иқтидори коркарди 10 ҳазор тонна маъдан дар як шабонарӯз бо инфрасохтори мавҷуда 1 миллиард сомонӣ мебошад. Дар ин коргоҳ дар як сол то 2,2 тонна тилои холис истеҳсол карда шуда, қариб 11 ҳазор тонна маъданро дар як шабонарӯз коркард менамояд. Дар корхонаи муштараки «Зарафшон» то имрӯз танҳо ду коргоҳ фаъолият мекард, ки имкон дошт то 4 ҳазор тонна маъданро дар як шабонарӯз коркард намояд. Баробари мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифтани коргоҳи бузург иқтидори умумии корхона дар як шабонарӯз ба коркарди 17 ҳазор тонна маъдан баробар гардида, иқтидори истеҳсолии корхонаи муштараки «Зарафшон» то 5 тонна тило дар як сол расонида мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  ҶДММ КМ «Зарафшон».  sanoat.tj. 21 январи 2020 санҷида шуд.
2. ↑  Ифтитоҳи Фабрикаи дуюми Ҷамъияти дорои масъулияташ маҳдуди Корхонаи муштараки заршӯии «Зарафшон». 21 ноябри 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 марти 2016.
Абдулло бини Азиз
-----------------

Абдулло бини Азиз - вазири давлати Сомониён. 

Дар китоби «Осор ул-вузаро» - и Сайфиддинҳоҷӣ нисбати вазири сулолаи Сомониён, чунин маълумоте оварда нашудааст:
« Дар таърих мазкур аст, ки аз мутахаввирони вузаро ва гарданкашии кубаро буд. Бо ал-Утаба дар ғояти муодот ва муноқиша буд ватадбироти эшонро мекард. Дараввали вазорати Хисом ад-давла Ҳусайн Утбӣ буд, мавфуд кард ва иборати лашкар ба вилояти Хуросон ба Абдулҳусайни Симҷурӣ дод. Тош гурехта ба Гургон рафт. Баъж аз чанд вақт Абдулло Азизро ба вазорат маоф дошта Абунаср бини Ал-вазирро вазорат доданд.» 

Дар китоби «Осор ул-вузаро» - и Сайфиддинҳоҷӣ нисбати вазири сулолаи Сомониён, чунин маълумоте оварда шудааст, ки Абдулло бини Азиз аз уҳдаи идораи вазорат набаромадааст ва аз вазирӣ дур карда шудааст.

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Аҳрор Мухторов. Амирон ва вазирони Сомонӣ. – Душанбе, 1997, – с. 60.

Портал:Таърих


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Маҳмадсаид Маҳмуд Зувайдзода** (2 март 1969, Тоҷикистон — 22 октябр 2022) — ходими давлатии тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Маҳмадсаид Зувайдзода 2 марти соли 1969 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон таваллуд шудааст, миллаташ тоҷик, маълумоташ олӣ.
Соли 1999 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчӣ ва соли 2011 Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик Муҳаммад Осимиро бо ихтисоси муҳандис-сохтмончӣ хатм намудааст. Солҳои 1987—1989 дар сафи Қувваҳои мусаллаҳи собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ хидмат кардааст.
Соли 1990 ба ҳайси устои Кооперативи сохтмонии «Монолит-2»-и шаҳри Душанбе фаъолияти худро оғоз намуда, то соли 2006 дар вазифаҳои муҳандис оид ба таъминот, саркори минтақаи сохтмонӣ, сармуҳандиси Раёсати сохтмонии «Монолит-2» ҶСК «Монолитстрой»-и шаҳри Душанбе, сардори Раёсати сохтмонии «Монолит-2» ҶСК «Монолитстрой»-и шаҳри Душанбе кор кардааст.
Солҳои 2006—2009 Директори генералии Ҷамъияти саҳҳомии кушодаи «Сомон-Тоҷиксохтмон» ва солҳои 2009—2013 Директори генералии Иттиҳодияи истеҳсолии «Тоҷиксемент» буд.
Бо Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 4 декабри соли 2013 Директори Дирексия оид ба сохтмони иншооти ҳукуматии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардида, то 12 январи соли 2017 дар ин вазифа фаъолият намуд.
12 январи соли 2017 муовини якуми Раиси шаҳри Душанбе таъйин гардид. Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 18 ноябри соли 2020 Раиси Кумитаи сохтмон ва меъмории назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гарди, то дами марг дар ин вазифа кор кардааст (аслан то 5 январи 2023).
Бо ордени «Шараф» дараҷаи I сарфароз гардонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Указы Президента Республики Таджикистан | НИАТ "Ховар" (ru-RU). 5 январи 2023 санҷида шуд.
2. ↑  Тағйироти кадрӣ дар ҳайати роҳбарии мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ дар шаҳри Душанбе
**Исм** — ҳиссаи нутқест, ки номи ашё (*санг, об, замин, дарахт, моҳӣ, саг,*) ва мафҳумҳои ашёшуда (*шӯриш, хониш, некӣ, ақл*)-ро ифода менамояд. Исм ба саволҳои *чӣ?, чиҳо?, кӣ?, киҳо?* ҷавоб медиҳад. Исм ба вазифаи ҳамаи аъзои ҷумла меояд. Дар ҷумла пеш аз ҳама вазифаи мубтадо ва пуркунандаро иҷро мекунад. Исм ба вазифаи пуркунанда асосан бо пешоянду пасоянд меояд. Исм ба вазифаи хабар низ зиёд истифода мешавад. Ҳангоми хабар шуданаш аксар бо бандакҳои хабарӣ ва феълҳои ёридиҳанда сурат мегирад. Муайянкунандаи соҳибӣ ва баёния асосан бо исм ифода мешавад.

Гурӯҳҳои маъноиву грамматикии исм
---------------------------------

Исм дар забони тоҷикӣ ба гурӯҳҳои маъноиву грамматикии зерин ҷудо мешавад:

1. Исмҳои шахс ва ғайришахс

2. Исмҳои ҷинс ва хос

3. Исмҳои ҷомеъ

4. Исмҳои воқеӣ ва мафҳум

5. Исмҳои ҷондор ва беҷон

6. Исмҳои муайян ва номуайян

7. Исмҳои танҳо ва ҷамъ

Калимасозии исм
---------------

Исмҳо аз ҷиҳати таркиби сарфиашон исмҳои сода, исмҳои сохта, исмҳои мураккаб ва исмҳои омехта мешаванд.

Адабиёт
-------

* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик. Душанбе: Дониш. — 1985, 356саҳ.
**Футӯҳии Марвазӣ** (*Асируддини Шарафулудабо*; соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форс-тоҷик (асри 12).

Зиндагиннома
------------

Маълумоти ибтидоиро дар зодгоҳаш — Марв гирифта, дар қамон ҷо илмҳои замонашро аз худ карда, камол ёфтааст. Футуҳии Марвазӣ соҳибдевон будааст, вале девони ӯ то замони мо нарасидааст. Дар эҷодиёти. Футуҳии Марвазӣ ғазалу қитъа мавқеи асосӣ доранд. Дар ғазалиёташ зебоиҳои табиат ва фикру эҳсосоти меҳрпарвари қаҳрамони лирикиро бо сабки хуросони — соддаю равон ифода кардааст. Муқатаоти у бештар оҳанги иҷтимоию танқидӣ доранд. Шоир тарафдори адлу дод, муруввату ҳиммат, некию хуби буда, зулму бедодӣ, беадолатию риёкорӣ ва ахлоқи замимаро танқид кардааст.. Футуҳии Марвазӣ дар иншои наср низ даст доштааст, вале аз осори мансураш намунае то ба мо нарасидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Футӯҳии Марвазӣ / А. Абдуллоев // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
**Оқомуҳаммади Наққош** (соли таваллуд номаълум, Исфаҳон — вафот номаълум, Табрез) — хат­тот, мусаввир ва наққоши охири асри 15 ва аввал асри 16 форс-тоҷик. Яке аз намояндагони барҷастаи мактаби минётури Исфаҳон.

Зиндагинома
-----------

Санъати тасвирӣ ва хаттотиро дар зодгоҳаш омӯхта, ба­рои такмили маҳорат ба Ҳирот, Бухоро, Ироқ рафтааст. Оқомуҳаммади Наққош дар санъ­ати минётурнигорӣ ва хати ороишиву тазйинӣ истеъдоди комил дошт.

Чанд гоҳ дар назди хаттотону мусаввирони забардасти замонаш — Миралии Ҳиравӣ, Султоналии Машҳадӣ, Султонмуҳаммади Хандон шогирд буд. Пас аз камоли хунар дар китобхонаи Сафавиён чун котиб хизмат намуд. «Гулистон»-и Саъдӣ, девони Ҳофиз ва «Шоҳнома»-и Фирдавсиро оро додааст. Оқомуҳаммади Наққош услуби устодонашро идома дода, дар нигоришу ороишот ва китобати асарҳо ҳамсояи Султоналии Машҳадӣ гашт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Оқомуҳаммади Наққош // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Мулло Муҳсин Фонии Кашмирӣ** (? — 1670, Кашмир) — шоири форсизабони Ҳиндустон.

Зиндагинома
-----------

Дар зодгоҳаш тарбия ёфта, илмҳои маъмули он замон — илоҳйёт, фиқҳ, мантиқ, сарфу наҳв, тиб, адабиёт ва ғайраро аз худ намуд. Фонии Кашмирӣ баъди таҳсил ба чанде аз ноҳияҳои Ҳиндустон сафар кард. Сипас, ба Балх омада, ба хидмати ҳукмрони он ҷо дохил шуд. Баъдтар боз ба Ҳиндустон баргашта, ба дарбори Шоҳиҷаъон роҳ ёфт ва ба мансаби садорати шаҳри Оллоҳобод таъин гардид. Вале дертар ба сабабе аз ин вазифа маъзул гардида, ба Кашмир баргашт ва то охири умр ба кори эҷодӣ ва таълиму тарбияи адибон пардохт. Муҳаммадтоҳир Ғании Кашмирӣ, Ҳоҷӣ Асламхони Солим (шоирони машҳури асри 17 Ҳиндустон) шогирдони Фонии Кашмирӣ мебошанд.

Фонии Кашмирӣ дар назм дасти қавӣ дошта, осори гаронбаҳое, аз ҷумла чаҳор маснавӣ («Нозу Ниёз», «Майхона», «Масдару-л-осор», «Ҳафт ахтар») ва девони ашъор ба мерос гузоштааст. Ин маснавиҳо аз «Хамса»-и нотамоми ӯ буда, дар татаббӯи «Хамса»-и Низомии Ганҷавӣ навишта шудаанд.
Маснавии «Нозу Ниёз» (1928 байт) дар пайравии «Хусрав ва Ширин»-и Низомии Ганҷавӣ таълиф ёфтааст. Сюжети достон ба воқеаи ҳақиқии ҳаётӣ — ишқи Сайидмӯсо ном ҷавони мусулмон ва ҳиндудухтар Муҳинӣ асос ёфтааст.

Маснавии «Майхона» (1279 байт) масъалаҳои гуногуни тасаввуфӣ ва фалсафиро дар бар мегирад. Сюжети муайяне надорад. Дар чанде аз бобҳои ин маснавӣ табиати зебои Кашмир тавсиф шудааст. Шоир мусиқӣ, шодӣ, ишқ, илмомӯзиро тараннум намуда, шайхони ҷоҳил ва ҳокимони золимро танқид кардааст. Маснавиҳои «Масдару-л-осор» (2278 байт) ва «Ҳафт ахтар» (1607 байт) дар татабӯи «Махзану-л-асрор» ва «Ҳафт пайкар»-и Низомии Ганҷави таълиф шудаанд. Дар достони аввал масъалаҳои тасаввуфӣ ва ахлоқӣ мавриди тадқиқ қарор гирифтаанд, сюжети достони дуюм бошад, ишқист.
Девони ашъори Фонии Кашмирӣ қасида, қитъа ва ғазалиёти ӯро (тақрибан 360 ғазал) дар бар мегирад. Фонии Кашмирӣ дар ғазалиёташ ба ғайр аз мавзӯъҳои анъанавӣ ба мавзӯъҳои рӯамарра, аэ ҷумла воқеаҳои иҷтимоӣ, авҷ гирифтани зулму истибдод низ дахл кардааст. Масалан:

> Дар ҷаҳон нахли ситамро нест уммеди самар.  
> 
> Хуни ноҳақ хушк кард охир ниҳоли дорро.
> 
> 

Забони ашъори Фонии Кашмирӣ соддаву равон аст. Ба ақидаи муаллифони баъзе сарчашмаҳои адабӣ, Фонии Кашмирӣ осори мансур низ доштааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Фонии Кашмирӣ / А. Алимардонов // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Мири Мафтун** (дарӣ:  میرمفتون) ё  **Меҳри Мафтун** (тав. 1962, Ишкошим, Вилояти Бадахшон, Афғонистон) — сароянда ва оҳангсози машҳури тоҷик. Ӯ якчанд маротиба ба Тоҷикистон сафар намудааст.

Зиндагинома
-----------

Мир Мафтун соли 1962 дар ноҳияи Ишкошими вилояти Бадахшони Афғонистон таваллуд шудааст. Рӯзи таваллуди ӯ дар ягон ҷой дарҷ нашудааст.

Овозхони халқӣ буда суруду оҳангҳояшро худаш менависад. Аз уҳдаи иҷрои асбобҳои мусиқии халқӣ (дутор, думбура ва ғайра) ба хубӣ баромада танҳо бо забони форсӣ месарояд.

Ӯ сурудҳояшро дар маросимҳои гуногун аз барномаҳои телевизионӣ сар карда то ҷашну маъракаҳо месарояд. Ӯ зуд-зуд дар барномаҳои шабакаи Tolo TV иштирок карда сурудхонӣ менамояд.

Лирикаи ӯ ишқӣ ва мазҳакавӣ мебошад. Мафтун тавонистааст дар кишваре зинда монад, ки мусиқиро Толибон манъ карда буданд. "Барои истеъди мусиқавӣ ва барои нақши ӯ ҳамчун интиқолдиҳандаи фарҳангии мусиқии суннатӣ аз шимоли Афғонистон" ба ӯ ҷоизаи шоҳзода Клаус дар соли 2001 дода шуд. Мафтун якчанд маротиба дар Нидерланд, аз ҷумла соли 2001 дар Арнем ҳунарнамоӣ кардааст.

Соли 2013 ӯро президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Душанбе даъват намуд, ки консерти худро баргузор намуд ва сурудеро ба президенти кишвар бахшид. Инчунин соли 2019 дубора ба Тоҷикистон даъватӣ шуд ва чанд суруде пешкаш намуда дар якчанд барномаҳои телевизионӣ ва интернетӣ даъват шуд. Ӯ миёни мардуми Тоҷикистон бо ватандӯстдорӣ ва сурудҳои халқияш маҳбуб мебошад.

Мир Мафтун инчун аъзои ҳакамон дар барномаи ҳунарии "Ситораи афғон"  мебошад. Мири Мафтун солҳои охир бо писараш якҷоя суруд месарояд, ки ӯ низ сарояндаи сурудҳои халқист.

Мир Мафтун дар ҷашни Наврӯзи соли 2021 бори дигар ба Тоҷикистон сафар намуда ҷашни Наврӯзро онҷо пешвоз гирифта консерт баргузор намуд. Инчунин бо овозхони тоҷик Хуҷастаи Мирзовалӣ сурудеро дугона сароиданд.

Ҳаёти шахсӣ
-----------

Мири Мафтун ду маротиба хонадор шудааст, ки аз ҳамсари дуввумаш дорои 2 духтар ва 1 писар Муҳаммадризо мебошад.

Сурудҳо
-------

*.... ва ғайра.* 

* Khala
* Dokhtar amo jan
* Madar
* Jan Jan yarakem (бо Сито Қосимӣ)
* Gomanam Arezohayam
* Jan ay Pesar
* Azad Afghanistan
* Gar Yare Manee
* Kajak Abroyat
* Qataghane (бо Фаришта)
* Gah Gah Mastom
* Nayamadi Ke Ba Kabol Kami Chakar Buzanim
* Dilbarakem Biya
* Tajikistanistam
* Anar Anar
* Koza Cha Dar Baram
* Falak
* Ёраме дилдораме (2022) (бо Файзигул Юсупова)

*.... ва ғай.*

Эзоҳ
----

1. 1 2  Prince Claus Fund, profile(пайванди дастнорас)
2. ↑  Zeer Wa Bum, *The Folk music of Badakhshan & Takhar* Бойгонӣ шудааст 10 Декабри 2012  сол.
3. ↑  Prince Claus Fund, Year report 2001
4. ↑  Trouw (11 December 2001) *Afghaanse luitspeler een van de twaalf prijswinnaars Prins Claus Fonds*
5. ↑  Mehri Maftun in concert in Arnhem, with other Afghaan musicians like Mahjid Pansiri, Rachid Machinai, Gholam Saqi, 2001

Пайвандҳо
---------

* Мир Мафтун дар шабакаи YouTube

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* AllMusic
* Discogs
* MusicBrainz

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* ISNI: 0000 0004 6207 6756

 |
|  |
| --- |
| Унсури холии Викидода |

«**Воқеоти Темурӣ**» (форсӣ: واقعات تیموری‎) — тарҷумаи форсии шарҳи аҳволи Темури Курагонӣ, ки руйдодҳои замони зиндагии амирро аз 7-солагӣ то охири умраш дар бар мегирад. 

Ба қавли тарҷумон Мир Абутолиб Ҳусайнии Турбатӣ, «Воқеъоти Темурӣ» тарҷумаи «Тузуки Темурӣ» аст, ки аз ҷониби Амир Темур ба забони туркӣ навишта шуда буд. Баъдтар бо фармони султони Темуриёни Ҳинд Шоҳиҷаҳон (ҳукмронӣ 1628–1658) матни тасҳеҳшудаи «Воқеъоти Темурӣ» дар муқоиса бо «Зафарнома»-и Шарафуддин Алии Яздӣ ва дигар асарҳои таърихӣ бо номи «Малфузоти Соҳибқирон» аз ҷониби Муҳаммадафзали Бухорӣ таҳия карда шуд. Гарчи донишмандони бузург Ч. А. Стори ва Ч. Риё ба қалами амир Темур мансуб будани «Воқеъоти Темурӣ»-ро рад кардаанд, аммо дар ҳар сурат барои омӯзиши таърихи Осиёи Марказӣ, Хуросон ва Ҳинд аҳаммият дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Стори Ч. А. Персидская литература. Био-библиографический обзор (в трех частях). Часть II. М.1972;

آفتاب اصغر. تاریخ نویسی فارسی در هند و پاکستان. لاهور، ۱۹۵۷.ر

Сарчашма
--------

* Воқеоти Темурӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Нуруддин ибни Абдураҳмон ибни Абдулқодири Гӯянда** (соли таваллуд ва вафоташ номаълум) - мусиқидон, навозанда ва оҳангсози форс-тоҷик. Писари Абдулқодири Гӯянда.

Зиндагинома
-----------

Дар Исфаҳон таваллуд ёфта, дар Истамбул вафот кардааст. Мусиқиро аз падараш омӯхтааст.

Дар санъати сарояндагӣ, навозандагй ва назарияи мусиқи истеъдоди фавқулодда дошта, асарҳои зиёде эҷод кардааст. Падараш асари машҳури худ «Ҷомеъу-л-алҳон»-ро ба ӯ бахшидааст. Муддате дар дарбори ҳокимоии турки усмонӣ хизмат кард ва рисолаи мусиқии илмӣ-назариявии «Мақосид-ул-адвор»-ро дар пайравии падараш таълиф намуд. Аз ҳунармандони турк шогирдони зиё­де дошт, пас аз вафоти ӯ писараш Абдулазизи Мароғӣ анъанаҳои ӯро давом дод.

Эзоҳ
----
«**Тазкирату-л-хавотин**» — тазкираест, ки ноширу китобфурӯш Муҳаммад ибни Муҳаммадрофеъ Маликулкитоби Шерозӣ соли 1884—1885 таълиф кардааст.

«Тазкирату-л-хавотин» зикри ҳол ва намунаи ашъорн 286 шоираи оламро (аз Арабу Рум, Ҳинду Аҷам), ки аз асри 7 то замони таълифи китоб зистаанд, дар бар мегирад. Китоб мувофиқи алифбои арабиасоси тоҷикӣ сохта шудааст. Мураттиб ба ғайр аз воқеоти аслии таърихии зиндагии шоираҳо ҳикоёту ривоёти дар бораи онҳо вуҷуд доштаро низ овардааст. Яъне манбае, ки дар муқаддимаи «Тазкирату-л-хавотин» зикр шудааст, «Машоҳир-ун-нисо»-и Муҳаммадзеҳнии Афандист.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Тазкират-ул-хавотин / С.Алиев // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
|  |
| --- |
| Унсури холии Викидода |

«**Куллиёти Кавкабӣ**» (с. таълифаш, тах. 1320—1326 ҳиҷрӣ, Бухоро, ба забони тоҷикӣ-форсӣ, настаълиқи хоно, «*Куллиёти Дувоздаҳмақом*», «*Абёти Дувоздаҳмақом*») — маҷмӯаи манзуми мусиқӣ, рисолаи манзуми мусиқист), мансуб ба Наҷмуддин Гавҳарии Кавкабии Бухороӣ (с. ваф. 1535).

Таркиби рисола
--------------

Аввалин маҷмӯаи матнии мусиқӣ (Дувоздаҳмақом) ба тавсифи таркиботи мақомҳо, иборат аз ду китоб (ҷилд) буда, бинобар ба қаламдоди муалиф «Куллиёти Кавкабӣ» дастури таълимии мусиқӣ барои аҳли созу овоз аст. Кавкабии Бухороӣ ин асарро бо тавсияи ҳокимони Шайбонӣ (Убайдуллохон 1530—1539) нигошта, сохт ва тартиби нигориши «Куллиёти Кавкабӣ» анъанавӣ буда, ибтидо сухан аз ҳадафи таълиф, тавсифи таркиботи мақомҳо (12-мақом, 24-шӯъба, 6-овоза, гӯшаҳо, мавқеи ҷойгиршавӣ, моҳияти мавзӯӣ-бадеӣ ва ниҳоят замони иҷро ва ғайра) омада, матни шохаҳои овозии «Дувоздаҳмақом» аз ашъори саромадони назми форсии тоҷикӣ (Рӯдакӣ, Ибни Сино, Анварӣ, Ҳофиз, Саъдӣ, Камол, Амир Хусрав ва диг.), суханварони замонааш истифода ва мураттаб гардидааст. Дар «Куллиёти Кавкабӣ» на фақат жанрҳои маъмули шеърию мусиқӣ (ғазал, рубоӣ, тарона), инчунин аз қитъа, соқинома, мусаддасу мустазод, фард ва ғ. инти-хоб шудаанд. Яке аз махсусиёти «Куллиёти Кавкабӣ» он аст, ки дар он матни аслӣ ва маъмули мақомҳо (он мақомҳое, ки то замони муаллиф маъмул будаанд), маҳфуз монда, дар ҳар фасл чун оғоз ашъори тавсифии ба мақомҳо нисбатдошта ва ифодагари образ, ифодаҳои бадеию зебоишиносии ин ё он мақом, овоза, шӯъба, гӯшаҳо омадаанд, корбаст шудаанд. «Куллиёти Кавкабӣ» воқеан падидаи бузурги бадеию зебоишиносии мусиқӣ дар таърихи тамаддуни Мовароуннаҳру Хуросон, Эрон ва Ҳиндустон эътибор дошта, минбаъд такя ба ин асар дар ҳавзаҳои ҳунарии Бухорою Самарқанд, Ҳирот, Марв, Деҳлӣ, Табриз, Рай, Шероз ва ғ. манзума, рисолаҳои зиёде тавассути мусиқидонон рӯи саҳ-на омадаанд. Мусиқидонон — Муҳаммади Хуросонӣ, Боқиёи Ноинӣ, Сайфуддини Ғазнавӣ, Абӯлмӯъмин Сафиуддини Гургонӣ (Ҷурҷонӣ), Фурсати Шерозӣ, Туғрои Машҳадӣ аз ин асар мустафид будаанд. Силсилаи рисолаҳою манзумаҳои мусиқии «Тарона ва мақом», «Мақомоти мусиқӣ», «Рисолаи Дувоздаҳмақом» (муаллифо-нашон номаълум) ва ғ. маҳз таҳти таъсири «Куллиёти Кавкабӣ» таҳия, тадвин шудаанд. «Куллиёти Кавкабӣ» чун манбаъи муҳими хаттии мусиқӣ дар таҳияи матнии «Шашмақом» ҳам нақши арзишманде дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Назми Мавлоно Кавкабӣ, Р:5793-9264-1, ИВАН Уз. ССР;
* Дар баёни мақомҳо, Р:728-415-VIII. ИВАН Уз. ССР;
* Дар баёни Дувоздаҳмақом Р:5792-9264-1. ИВАН Уз. ССР;
* Рисолаи Дувоздаҳмақом, Р:724, ИВАН Уз. ССР;
* Рисолаи Дувоздаҳмақом, Р:1466-1, ИВАН Уз. ССР;
* Абёти Дувоздаҳмақом, Р:4544-VII, ИВАН Уз. ССР;
* Рисолаи Дувоздаҳмақом, Р:1467-11, ИВАН УЗ.ССР;
* Рисолаи мақомот, Р:2408-22л-ЛОИВАН СССР;
* Тарона ва мақом, Р:С 693 (842д), ЛОИВАН СССР;
* Сайфуддини Ғазнавӣ, Рисолаи мусиқӣ, Теҳрон, 1883.

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — с. 103—104 ISBN 978-99947-49-13-3
**Шералӣ Кабир** (*Кабиров Шералӣ олимович*; зод. 22 ноябр 1971, Қалъаи Хумб, Вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшон) — иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисод (2012), ходими давлатӣ, Вазири саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 2020).

Зиндагинома
-----------

Шералӣ Кабир 22 ноябри соли 1971 дар ноҳияи Дарвози Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ба дунё омада, соли 1992 Донишкадаи савдои советӣ-кооперативии шаҳри Новосибирски Русия ва соли 1994 Донишгоҳи давлатии тиҷоративу кооператвии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчӣ ва дипломи аъло хатм кардааст.

Соли 2003 ӯ курсҳои такмили ихтисос дар самти муфлисшавӣ ва солимгардонии вазъи молиявиро дар Донишгоҳи байналмиллалии бонкии шаҳри Санкт Петербурги Федератсияи Россия низ хатм намуд.

### Хонавода

Оиладор ва соҳиби 5 фарзанд мебошад.

Корнома
-------

Шералӣ Кабир дар оғоз дар вазифаи муовини тиҷории раиси кооперативи «Сигнал»- и заводи «Спетсавтоматика» (1993—1994) ба фаъолият пардохта, як замон муовини тиҷории президенти Ҷамъияти саҳомии «Тенис»-и шаҳри Душанбе (1994—1999) низ буд.

Пас аз ин ӯ ба вазорати рушди иқтисод ва савдои Тоҷикистон ба кор омад. Нахуст дар вазифаҳои мутахасиси дараҷаи аввал, сармутахасис, сардори шӯъба дар Раёсати муносибатҳои байналмилалӣ ва захираҳои моддӣ -техникӣ (1999—2001) ва сипас сармутахасиси Хадамоти савдо, сайёҳӣ ва фаъолияти биржавӣ (2001) кор кард. Як муддат сардори хадамоти Биржаи молии маҳсулотҳои саноатӣ (2001—2003)-и Тоҷикистон буд.

Аз соли 2003 то 2005 дар Ҷамъияти саҳҳомии кушодаи «Ориёнбонк» дар вазифаҳои гуногун, аз сардори Идораи амалиётҳои бонкӣ то муовинии раиси Раёсати ҶСК «Ориёнбонк» кор кардааст Пас аз ин ӯ ба Корхонаи алюминиуми Тоҷикистон, ки дар вазъи буҳронӣ қарор дошт ва соли 2007 ба Ширкати алюминиуми Тоҷикистон табдили ном кард, ба кор омад.

Дар оғоз муовини якуми директори Корхонаи алюминиуми Тоҷикистон (2005) буд.

Баъдтар директори молия ва тиҷорати Ширкати алюминиуми Тоҷикистон (2007) таъйин шуд. Аз соли 2015 то 2020 раиси Шӯрои директорони Ҷамъияти саҳҳомии «Ширкати алюминий тоҷик» буд.

Дар моҳи 3 ноябри соли 2020, бо фармони Президенти Тоҷикистон вазири саноат ва технологияҳои нав таъйин шуд.

Ҷоизаҳо
-------

Соли 2012 бо ордени «Шараф дараҷаи I» сарфароз қадрдонӣ шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Sputnik Тоҷикистон.* Қадам ба 50: Шералӣ Кабир, вазири навтаъйин зодрӯзашро таҷлил мекунад(тоҷ.). *Sputnik Тоҷикистон* (22 ноябри 2020). 22 ноябри 2021 санҷида шуд.
2. ↑  Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи Вазири саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин намудани Кабир Шералӣ. *president.tj*.  Президенти Тоҷикистон. 22 ноябри 2021 санҷида шуд.
3. ↑  Шералӣ Кабир вазири саноат ва технологияҳои нави Тоҷикистон бо илтиҳоби шуш бистарӣ шудааст(тоҷ.). *Радиои Озодӣ*. 22 ноябри 2021 санҷида шуд.
4. ↑  ВАЗИРИ ВАЗОРАТИ САНОАТ ВА ТЕХНОЛОГИЯИ НАВИ ҶУМХУРИИ ТОҶИКИСТОН. 22 ноябри 2021 санҷида шуд.
**Гавҳарӣ** (тахал. номи аслӣ Мирзо Ҳасан Алӣ; с. тав. ва ваф. номаълум) — шоири нимаи дуюми а. 19 ва ибтидои а. 20.

Зиндагинома
-----------

Гавҳарӣ аслан аз Эрон буда, дар ҷавонӣ бо роҳи тиҷорат озими Бухоро ва сокини он мегардад ва то охир он ҷо зиндагӣ мекунад. Мероси адабии Гавҳарӣ асосан аз ғазалҳои ишқию тасаввуфӣ ва рубоӣ иборат буда, дар девоне фароҳам омадаанд. Шоир ба ҳар як ғазалаш сарлавҳа гузоштааст ва аз ин сарлавҳаҳо дар татаббӯъ ва ҷавобу пайравии кадом классик эҷод шудани ғазалҳои ӯ маълум мегардад. Як қисм ашъори Гавҳарӣ дар баёзу маҷмуаҳои мухталифи китобҳонаҳои Душанбе ва Тошкент маҳфузанд. Аз девони шоир як нусхаи пурра ва як мунтахабе дар захираи дастнависҳои шарқии АУ Тоҷикистон маҳфуз аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Мақолаи мазкур дар бораи шоир нопурра аст. Шумо ба Википедиа бо пурракардани он ёрӣ расонед*. |
**Алии Бармакӣ**, маъруф ба **Ал-Бармакӣ** (878, Бармаки Хуросон – 931, Бағдод) — мусиқишинос, машшоқ ва оҳангсози форсу тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Алии Бармакӣ соли 878 дар Бармаки Хуросон таваллуд шудааст.

Бино ба маълумоти сарчашмаҳои хаттӣ («Ятимат-уд-даҳр»-и Абумансури Саолибӣ, «Зайн-ул-ахбор»-и Маҳмуди Гардезӣ) Алии Бармакӣ дар зодгоҳаш Хуросон илмҳои бадеъ, мусиқиро омӯхтааст. Дар таҳлилу тадқиқ ва назарияи мусиқӣ дониши тамом пайдо карда, шуҳраташ то Бағдод расид ва ӯро ба дарбор даъват намуданд. Муддате дар дарбори халифа Муқтадир хидмат карда, сарварии дастаи калони мусиқинавозонро ба уҳда доштааст.

Равияҳои мусиқӣ
---------------

Дар мусиқӣ равияи Иброҳими Мавсилӣ, Исҳоқи Мавсилӣ, Ҳамиди Мавсилӣ ва дигар машшоқону мусиқидононро, ки анъанаҳои мусиқии мардумони форсу тоҷикро дар Бағдод ва дигар шаҳрҳои араб тарғиб менамуданд, такмил медиҳад. Алии Бармакӣ назарияи илмии пайравони сабки мусиқии Бағдодро, ки ба санъати мусиқии форсиён асос ёфта буд, дар асарҳояш «Китоб-ут-танбӯрин», «Китоб-ун-нудамо» такмил дода, заминаи устувори созҳо, аз ҷумла танбӯри хуросонӣ, мовароуннаҳрӣ, барбат ва имконияти бойи иҷрокунандагии онҳоро собит намуд. Алии Бармакӣ дар осораш ақоиди космогонии юнониёнро, ки бар овозҳои мусиқӣ асос ёфтани ҳастии оламро талқин менамуданд, ғайриҳаётӣ шуморидааст. Рисолаҳои «Китоб-ут-танбӯрин» ва «Китоб-ун-нудамо» дар пешрафти анъанаҳои мусиқии мардуми форсу тоҷик ҳиссаи арзанда доранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Раджабов А. К истокам музыкальной культуры таджиков в IX – X вв. дар кит. Абу Али ибн Сино и его эпоха - Д. 1980.
* Раҷабзода А. Мусиқӣ дар тамаддуни Сомониён - Д. 2000; ҳамон муалл.
* Суннат ва навоварӣ дар тамаддуни мусиқии замони Рӯдакӣ - Д. 2008.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдурраззоқи Самарқандӣ**  (7 ноябр 1413, Ҳирот — 1482, Ҳирот) — нависанда, таърихнигор ва шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Падари ӯ зодаи Самарқанд буда, дар қароргоҳи Шоҳрух (ҳукмр. 1404 — 47) вазифаи қозигӣ ва имомиро адо мекард. Давраи ҷавонӣ ва донишомӯзии Абдурраззоқи Самарқандӣ, асосан, дар Ҳирот гузаштааст. Ӯ дар ин айём дар баробари анвои илмҳои анъанавӣ аз қабили Қуръон, ҳадис, тафсир ва фиқҳу усул илмҳои таърих, забону адабиёт ва иншову шеърро ҳам меомӯхт. Аввалин дафъа дар синни 25-солагӣ ба дарбори Шоҳрух (1437) муаррифӣ гардид ва баамир шарҳи ба рисолаи забоншиносии Азудуддини Инҷу навиштаашро пешкаш намуд. Дар замони ҳукмронии Абулқосим Бобур (1449 — 57), Абусаид (1458 — 69) мулозими онҳо ва дар замони султон Ҳусайн Бойқаро (1470—1506) шайхи хонақоҳи Шоҳрух буд. Соли 1441 Шоҳрух сафорати расмии ҳукуматие бо сардории Абдурраззоқи Самарқандӣ ба Ҳиндустон фиристод. Мусофирон ба Калкатта ва шоҳигарии Ваҷаянагара рафтанд ва соли 1444 ба Ҳирот баргаштанд. Шоҳрух соли 1446 бори дигар дар ҳайати сафорат ӯро ба Гелон (Эрон) фиристод. Соли 1463 султон Абусаид Абдурраззоқи Самарқандиро шайхи хонақоҳи Шоҳрухи Ҳирот таъйин кард ва то охири ҳаёташ ба ҳамин вазифа машғул буд.

Мероси адабӣ
------------

Абдурраззоқи Самарқандӣ муаллифи таърихномаест бо номи «Матлаъу-с-саъдайн ва маҷмаъу-л-баҳрайн» (иборат аз ду дафтар — ҷилд, анҷомаш солҳои 1467-70; такмилаш то соли 1480 идома ёфтааст).

Асари Абдурраззоқи Самарқандӣ идомаи «Зубдату-т-таворих» ном асари таърихнигор Ҳофизи Абрӯ мебошад, ки ҳодисаҳову воқеаҳои то соли 1427 дар Мовароуннаҳру Хуросон рӯйдодаро дар бар мегирад. «Матлаъу-с-саъдайн ва маҷмаъу-л-баҳрайн» воқеаҳои таърихии байни солҳои 1304 — 1469-ро инъикос менамояд. «Матлаъу-с-саъдайн ва маҷмаъу-л-баҳрайн» симои Абдурраззоқи Самарқандиро дар назари хонанда на танҳо чун таърихнигори дақиқназар, балки чун насрнависи хуштабъ ҷилвагар месозад. Забонаш содаву равон мебошад. Ба ғайр аз осори мансур Абдурраззоқи Самарқандӣ инчунин дар навъҳои гуногун шеър гуфтааст, ки намунаашон ба воситаи тазкираҳо то замони мо расидаанд. Матлаи зерин аз ӯст:

Боз абрӯ карда боло турки тирандози ман,
Оламеро кушту дорад ин замон андози ман.

Эзоҳ
----

1. 1 2

Адабиёт
-------

* Абдурраззоқи Самарқандӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абулқосим Абдуллоҳ ибни Маҳмуди Балхӣ** (ар. أبو القاسم عبد الله بن أحمد بن محمود البلخي‎), **Абулқосими Балхӣ** (форсӣ: ابوالقاسم‌ بلخی‌‎; Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — фақеҳ, муҳаддис, мутакаллим, муаррих, котиб ва дабири баъзе аз умарои Сомониён, муаллифи «Қабулу-л-ахбор ва маърифату-р-риҷол», «ат-Тафсири кабир фӣ-л-Қуръон» ва «Китобу-ғ-ғуррар ва-н-наводир».

Зиндагинома
-----------

Дар Балх таваллуд ёфта, таҳсилоти ибтидоиро низ дар он ҷо гирифтааст. Дар калом ба эътизолу эътиқод ва муътазилӣ низ машҳур буд. Котиби Муҳаммад ибни Зайд ба шумор мерафтааст. Муддати тӯлонӣ дар Бағдод иқомат гузида, дониши худро такмил дод. Бо фармондеҳи саркаши Наср ибни Аҳмади Сомонӣ — Аҳмад ибни Саҳли Марвазӣ наздикӣ ҷуста, мақоми вазорати ӯро низ ба даст овардааст. Бо шикасти Марвазӣ Абулқосими Балхӣ низ муддате зиндонӣ шуд. Ӯ ҳамеша афкори эътизолии худро миёни мардум тарғиб мекард ва то ҷое ҳам дар ин кор муваффақ гардида, сабаби хашми Абумансури Мотуридӣ гардид. Номбурда дар осораш ба Абулқосими Балхӣ аз назари интиқодӣ нигаристааст.

Осор
----

Бештари осори Абулқосими Балхӣ дар фалсафа ва калом буда, машҳуртарини онҳо «ат-Тафсири кабир фӣ-л-Қуръон», «Мақолот», «Уйуну-л-масоил ва-л-ҷавобот» дар 9 ҷилд, «Ғурар ва-н-наводир» ва ғайра мебошанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Балхӣ / С. Муллоҷон // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Аҳмад мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Афиф мебошанд.

**Аҳмад Афиф** (фр. Ahmed Afif; тав. 6 январи 1967, Маэ, Ҷазираҳои Сейшел) — раҳбари сиёсӣ ва молиявии Ҷазираҳои Сейшел. Аз 26 октябри соли 2020 вай вазифаи муовини президенти кишварро ба уҳда дорад, ки Винсент Меритонро иваз кардааст.

Зиндагинома
-----------

Ӯ дар Маэ, калонтарин ҷазираи Ҷазираҳои Сейшел, дар оилаи Абдуллоҳ Афиф, президенти Ҷумҳурии Муттаҳидаи Сувадив аз соли 1959 то 1963 таваллуд шудааст. Донишгоҳи Уорвикро дар риштаи математика, таҳқиқоти амалиёт, омор ва иқтисод хатм кардааст. Вай раиси «NouvoBanq Seychelles» ва «Seychelles Savings Bank» шуда кор кардааст.

Соли 2006 вай бори аввал дар минтақаи Ансе-Этуайл ба Маҷлиси Миллӣ интихоб шуд. Соли 2018, ӯ муовини раиси Маҷлиси Миллии Сейшел интихоб шуд. 26 октябри соли 2020, пас аз пирӯзӣ дар интихоботи умумӣ, Аҳмад Афиф ба ҳайси муовини президент савганд ёд кард.

Пайвандҳо
---------


1. ↑  Vice President Afif sworn in, pledges to help new president's vision of reform (27 October 2020). Проверено 28 октябри 2020.
2. ↑  Hon Ahmed Afif.  National Assembly of Seychelles. 27 октябри 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 30 октябри 2020.
3. 1 2  Anse Etoile – Hon. Ahmed Afif. *National Assembly*. 2 ноябри 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 октябри 2020.
4. 1 2  Afif Didi’s Son Elected as Vice President of Seychelles. Бойгонӣ шудааст 28 октябри 2020  сол. Проверено 2 ноябри 2020.
5. 1 2  Ahmed Afif inaugurated into office of the vice-president.
6. ↑  Nicholas Prea elected new speaker of Seychelles’ National Assembly.
Писарбачаи тоҷик
**Писар** — бачаи ҷинсаш мардона, муқобили духтар аз рӯи ҷинси биологӣ дар синни то 13-15 сола (то аввали балоғатрасӣ). Аз рӯи ҷинс ва хусусиятҳои биологӣ писарро аз духтар ва мардро аз зан фарқ мекунанд. Асосан писар аз духтар боқувваттар аст. Устухон ва скелети писар нисбат ба духтар мустаҳкамтар мебошад. Писар ба ҳисоби миёна бо вазни 2700 г таваллуд мешавад. Духтар ба ҳисоби миёна 2500 г таваллуд мешавад. Фарқи вазни навзодон ба ҳисоби миёна 200 г мебошад. Аз ин ба осонӣ хулоса баровардан мумкин аст, ки писар аз духтар боқувваттар мебошад. Қади писар ба ҳисоби миёна дар 7 солагӣ ба 116-120 см, дар 10 солагӣ ба 135-140 см ва дар 14 солагӣ ба 155-160 см баробар мешавад. Дар синни 18 солагӣ қади писарҳо ба ҳисоби миёна ба 170-175 см баробар мешавад. Ҳам духтар ва ҳам писар то 21-23 солагӣ қад меёзонад. Баъд аз ин дар синни 40-50 солагӣ қад пасттар мешавад. Вазни писарон ҳархел аст. Вазни писар ба синну сол дахл надорад. Танҳо аз саломатӣ ва аз аҷдодон вобаста аст. Писар (мард) метавонад, то 177-180 см (ба ҳисоби миёна) қад ёзонад.

Лингвистика
-----------

Дар забони тоҷикӣ, ҳангоми ҷумлабандӣ, ба ҷои калимаи «писар», калимаи «*бача*»-ро низ истифода мебаранд. Калимаи «*бача*» - ро аз даври пеш дар Эронзамин истифода мебурданд.
Мисол:

* *Писарам*, ба ман як пиёла чой биёр.
* *Бачам*, ба ман як пиёла чой биёр.

Истифодабарӣ
------------

Дар забони тоҷикӣ калимаи *писар* (ё худ *бача*) хеле зиёд истифода бурда мешавад. Асосан падар ва модар кӯдакашонро - *писарам* мегӯянд. Вале ба ғайр аз волидайн, бобову бибӣ - набераашонро, холаву амма - ҷиянашонро низ *писарам* мегӯянд. Ба ғайр аз хешу табор, одамони солхӯрда низ ҳангоми насиҳаткунӣ ва ҳангоми баёни хоҳиши худ, боз ҳангоми миннатдорӣ *писарам* мегӯянд. Масалан: 

* *Писарам*, маро аз роҳ гузарон.
* *Писарам*, ба ман ёрӣ бидеҳ.
* *Писарам*, ба ин корҳо даст назан.
* *Писарҷон*, ин корҳоят хуб нестанд.
* Офарин *писарам*, Худованд умратро дароз кунад.
* Қандата зан, *писарам*!

Дар забони тоҷикӣ калимаи *писар* хеле зиёд истифода бурда мешавад.

Масалан дар шеър:

ИДИ НАВРӮЗ

Иди Наврӯз аввали сол аст,
Рӯзи айшу нишоти атфол аст.
Ҳама он рӯз рахти нав пӯшанд,
Чою шарбат ба хушдилӣ нӯшанд.
Писари хуб рӯзи ид андар
Равад аввал ба хидмати модар.
Даст дар гарданаш кунад чун тавқ,
Сару дасташ бибӯсид аз сари шавқ.
Гӯянд: «Ин иди нав муборак бод,
Сад чунин Соли Нав бубинӣ шод!».
Баъд ояд ба дастбӯси падар,
Бӯса бахшад падар аз рӯи писар.
Писари бад чу рӯзи ид шавад,
Мавқеи диду боздид шавад
На падар дӯст дорадаш на аму,
На касе идӣ оварад бари ӯ.
Идӣ он рӯз ҳаққи он писар аст,
Ки наҷибу шарифу боҳунар аст.

Ба ин ҷо ҳам нигаред
--------------------

* Зан
* Мард
* Оила

Эзоҳ
----

1. ↑  Эраҷ Мирзо – мадеҳасарои модар  Бойгонӣ шудааст 26 августи 2017  сол..

Пайвандҳо
---------

* Фарҳанги мукаммали забони тоҷикӣ Бойгонӣ шудааст 5 май 2016  сол.