recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Бахши Офтоб** (форсӣ: بخش آفتاب‎) — номи бахш дар шаҳристони Теҳрон, воқеъ дар Устони Теҳрон дар Эрон. Бар асоси Саршумории маркази омори Эрон дар соли 1385 (2006 мелодӣ), ҷамъияти он 22898 нафар будааст.

Тафсилоти бахш
--------------


Деҳистони Сулқон
**Бахши Кан**
**Бахши Офтоб**
Деҳистони Офтоб
Деҳистони Халозир
**Бахши Марказӣ**
Деҳистони Сиёҳрӯд
Теҳрон
*М-1*  
*(Шаҳристони Шемиронот)*
*М-2*
*М-3*
*М-4*
*М-5*
*М-6*
*М-7*
*М-8*
*М-9*
*М-10*
*М-11*
*М-12*
*М-13*
*М-14*
*М-15*
*М-16*
*М-17*
*М-18*
*М-19*
*М-20*  
*(Шаҳристони Рай)*
*М-21*
*М-22*

Манобеъ
-------

1. ↑  Натоиҷи саршумории Эрон дар соли 1385 (2006) (Excel).  Даргоҳи миллии омори Эрон. 2 сентябри 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 24 сентябри 2014.

| ⚙️ Flag of Iran.svg Шаҳристони Теҳрон |
| --- |
| Марказимаъмурӣ (пойтахт) | Теҳрон |
| Башҳои шаҳристони Теҳрон | Марказӣ • Офтоб • Кан • |
| Деҳистонҳои шаҳристони Теҳрон | деҳистони Сиёҳрӯд • деҳистони Сулқон • деҳистони Офтоб • деҳистони Халозир |
**Абуалии Чағонӣ** (?, – 955, ) — яке аз ҳокимони Чағониён.

Зиндагинома
-----------

Аз соли 939 надими сулолаи Сомониён дар Хуросон буд. Вақте ки соли 945 аз ноибӣ озод карда шуд, бар зидди амир Нӯҳ бо роҳи макру фитна шӯриш бардошта, Иброҳим ибни Симҷурро, ки ҷонишини нави амир буд, аз вазифа сабукдӯш гардонд ва аз Хуросон берун кард. Соли 948 амир бо Абуалии Чағонӣ шартномаи сулҳ баста ӯро пас ба вазифаи вазирӣ таъйин кард, лекин фурсате зиёд нагузашта қарори худро бекор намуд. Бинобар он Абуалии Чағонӣ бо ёрдами Бувайҳиён зиддияти наве алайҳи амир бархезонд, аммо худ маҷбур шуд дар замони салтанати Абдулмалик ибни Нӯҳ (954 – 961) рӯ ба гурез орад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------
**Вилояти фақеҳ** (ар. ولاية الفقيه‎, форсӣ: ولایت فقیه‎) — яке аз мафҳумҳои фиқҳии аҳли ташайюъ, ба маънии ҳокимияту раҳбарии сиёсии фақеҳ.

Пешина
------

Аҳли ташайюъ муътақиданд, ки мебоист пас аз вафоти паёмбари ислом Муҳаммад (с) давраи вилояти имоми аввал Алӣ ибни Абутолиб ва ёздаҳ имоми баъди онҳо оғоз мешуд, вале чунин нашуд. Чун давраи имомати 12 имом бо ғайб задани Маҳдӣ анҷомид, дар давраи ғайбати имоми мазкур то зуҳури ӯ вилоят бояд аз тариқи вилояти фақеҳ идома ёбад. Барои вилояти фақеҳ ҷиҳати зимомдории ҳукумати исломӣ ду шарт ногузир аст: илм ба қонун ва адолат. Шахси раҳбари сиёсӣ бояд пеш аз ҳама қонундон (олими фиқҳ) ва адолатпеша бошад. Ба қавли Оятуллоҳ Хумайнӣ, «агар фарди лойиқе, ки дорои ин ду хислат бошад, ба по хост ва ташкили ҳукумат дод, ҳамон вилоятеро, ки ҳазрати Расули акрам (с) дар амри идораи ҷомеа дошт, доро мебошад ва ба ҳама мардум лозим аст, ки аз ӯ итоат кунанд». Ин на ба он маъност, ки фақеҳи воҷид (доранда)-и ду шарти мазкур мақоми Паёмбар (с) ва имомонро дорад, зеро вилояти фақеҳ дар фиқҳи шиъа вилояти эътиборӣ аст. Умур ё корҳои эътиборӣ дар баробари умури таквинӣ буда, умуреро гӯянд, ки бар фарз ва ҷаълу қарордод эҷод мешаванд ва онҳоро ба вазъкунандаашон нисбат медиҳанд. Чунонки, агар вазъкунандаи умур шореъ (қонунгузор), яъне, аз боби шариат бошад, онро «эътибори шаръӣ» меноманд, вале агар вазъкунандаи он мардум бошад, ки барои идораи умури зиндагии худ вазъ ва ҷаъл карда бошад, онро «эътибори ақлонӣ» мегӯянд.

Вилояти фақеҳ дар таълимоти ташайюъ на мақом, балки вазифа аст. Фақеҳони воҷиди шартҳои ногузир барои вилояти фақеҳ ба пояи имомон намерасанд, вале ҳамон вазифаи ташреъӣ — ба иҷро овардани шариати илоҳӣ ва ташкили ҳукумату давлати исломӣ, ахз (ситонидан)-и молиёт, закоту хумс, тақсими даромади байтулмоли муслимин барои ниёзҳои ҷомеаи исломӣ, танзими умури иҷтимоию иқтисодӣ ва низомию ҳарбӣ, раҳбарии маънавию мазҳабиро ба уҳда доранд.

Байни аҳли суннат ва ҷамоат ва аҳли ташайюъ дар мавриди вилояти фақеҳ ва умуман атрофи масъалаи вилоят ихтилофи ҷиддӣ вуҷуд дорад. Аҳли ташайюъ масъалаи вило- ятро бештар ба сиёсат вобаста намуда, онро ҳамчун рукни асосии имомат таъбир мекунанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вилояти фақеҳ / Ш. Абдуллозода // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Хостгорӣ, оқсақолӣ, завчигӣ, гапрасонӣ** - маросими оғози никоҳ буда, дар падари хонаи арӯс мегузарад. Намояндагони тарафи домод бо дастархону меваю шириниҳо ба хонаи духтардор меоянд ва ба писарашон арӯс кардани духтари онҳоро дархост мекунанд. Пас аз зиѐфат волидайн ва хешовандони духтар розигӣ ѐ рад карданашонро ба меҳмонон мерасонанд. Баъзан муҳлат талабида, пас аз якчанд рӯз посух медиҳанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ./ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ - Душанбе: "Ирфон", 2014, - С. 57
2. ↑  ПИТФИ Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ (пайванди дастнорас)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**«Кӯли қувон»** — балети композитори барҷастаи рус П.И. Чайковский буда, он бори нахуст дар с. 1877 дар Театри Калони Москва ба саҳна гузошта шудааст. Он аввалин намунаи барҷастаи жанри балет дар санъати мусиқии русӣ ба ҳисоб меравад. Сюжети як қиссаи қадимиро ба асос гирифта, Чайковский партитураи балетро офарид. «Кӯли қувон» дар саҳнаи бештари театрҳои мусиқии давраи Шӯравӣ, ҳамчунин дар репертуари ҳайатҳои балети хориҷӣ гузошта шудаанд. Бисёр порчаҳо аз ин балет (Сарахбор, Валс, Рақси қувони хурдтарак, Чардаш ва ғайра) машҳур буда, зуд-зуд дар саҳнаҳои консертӣ ва ба воситаи радио садо медиҳанд.

Нигаред
-------

* Балет
* Балет дар Тоҷикистон

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.196. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
**Абуcарроқа Абдурраҳмон ибни Аҳмади Балхӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форс-тоҷик (асри 11).

Зиндагинома
-----------

Дар тазкираҳо аз ин шахс чун шоири доираи адабии Ғазнин ёд мешавад. Касби асосиаш шоирӣ набудааст. Вай бо дуредгарӣ (наҷҷорӣ) рӯз мегузаронид. Ашъори нафису дилангез, равону сода ва ба оҳанги мусиқӣ созгор (суруд) доштааст. Дар қасидасароӣ моҳир будааст. Девон доштанаш маълум нест. Намунаҳои ашъораш дар тазкираҳо омадаанд (масоли «Лубоб-ул-албоб»-и Муҳаммад Авфӣ).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абдуллоев А. Адабиёти форсу тоҷик дар нимаи аввали асри XI, Д. 1979.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Бобоева Хосият Қосимовна** (тав. 5 декабри 1923, Хуҷанд) — муаррих, доктори илмҳои фалсафа (1975), профессор (1974), Аълочии маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон, Аълочии тандурустии ҶШС Тоҷикистон, Муаллими хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти давлатии педагогии Ленинобод (1942). Корманди ҳизбӣ (1942—1946), директор ва муаллимаи калони кафедраи асосҳои марксизм-ленинизми Институти омӯзгории занонаи шаҳри Ленинобод (1946—1950), аспиранти Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М. В. Ломоносов (1947—1951), директори Институти занонаи омӯзгории Ленинобод (1951—1954), котиби кумитаи ҲК вил. Ленинобод (1954—1956), мудири кафедраи марксизм-ленинизми Институти давлатии педагогии Душанбе (1956—1957), мудири кафедраи таърихи ҲКИШ УДТ (1957—1959), мудири кафедраи таърихи ҲКИШ ва профессори кафедраи таърих ва фарҳанги халқи тоҷики Институти давлатии тиббии Тоҷикистон (1959—1995). Аз соли 1996 нафақагир.

Фаъолияти илмӣ ва сиёсӣ
-----------------------

Муаллифи беш аз 40 мақола ва таълифоти илмӣ. Вакили Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон, (ду даъват) буд.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени «Нишони фахрӣ», Ифтихорномаи Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон, 4 медал сарфароз гаштааст.

Осор
----

* Союз рабочего класса и крестьянства Таджикистана в период построения социализма. Д. 1974;
* Охрана здоровья народа – составная часть социальной программы компартии. Д. 1984.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Бобоева Хосият // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Аброр** (тав. номаълум - 1856) — шоир ва хаттоти тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳи шоир Истаравшан буда, падараш Муҳаммадсолеҳ низ шоир будааст. Аброр маълумоти ибтидоиро дар зодгоҳаш гирифта, сипас таҳсилро дар мадрасаи Хоҷаҷони Истаравшан давом дод. ӯ чун донишманд ва шоир шуҳрат доштааст. Дар санъати хаттотӣ низ машҳур гашта, дар навиштани ҳафт навъи хати ислимӣ (кӯфӣ, таълиқ, насх, зулф, райҳон, риқоъ ва настаълиқ) ҳунарманд будааст.

Осор
----

Ашъори парокандаи Аброр дар баёзу ҷунгҳо оварда шудаанд. Аброр асосан шоири ғазалсаро буда, мусаддас ва мусамман низ эҷод кардааст.

Ай гули тоза, ки бӯе зи вафо нест туро,

Хабар аз сарзаниши хори ҷафо нест туро.

Раҳм бар булбули бебаргу наво нест туро,

Илтифоте ба асирони бало нест туро.

Мо асири ғаму асло ғами мо нест туро,

Бо асирони бало раҳм чаро нест туро?!

Фориғ аз ошиқи ғамнок намебояд буд,

Моҳи ман ин ҳама бебок намебояд буд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Филми хонаводагӣ** (англ. Family film) — жанри синамо, аз ҷумла жанри филм ва силсилафилмҳои бадеӣ, тасвирӣ ва мустанад мебошад, ки барои дарки манфиатдор аз ҷониби гурӯҳҳои синну соли гуногуни ҳарду ҷинс дар як вақт пешбинӣ шудааст ва аз ин рӯ тамошои ин намуд филм бо тамоми оила мувофиқ аст.

Тавсиф
------

Дар истеҳсоли филмҳои оилавӣ дар муқоиса бо филмҳои бачагона саъйи махсус ба харҷ дода мешавад, ки тамошобинонро на танҳо аз рӯи синну сол, балки аз ҷиҳати ҷуғрофӣ ҷалб мекунанд. Шарти ҳатмии эътироф шудани филм ё видео аз он иборат аст, ки дар он маводҳое мавҷуд набошанд, ки барои кӯдакон номувофиқ ҳисобида шаванд. Аз ҷумла, рейтинги PG-13 мавҷуд аст, ки байни филмҳои кӯдакона ва оилавӣ фарқ дида намешавад (масалан, филмҳое ба монанди Doctor Dolittle ва Big Momma’s House 2). Агар дар филм мазҳака бошад, он ҳолатҳоеро дар бар мегирад, ки барои кӯдакон хандаовар ва шӯхиҳои ҳазломезе ҳастанд, ки инчунин калонсолонро ба ханда оварда метавонанд.

Истеҳсоли филмҳои оилавӣ вуҷуд дорад, ки солона миллиардҳо доллар даромад ба даст меоранд. Чунин филмҳо на танҳо даромад ба даст меоранд, балки аз мунаққидони синамо баҳои мусбат мегиранд: масалан, филми Стивен Спилберг «Ғарибон» (1982) моҳи декабри соли 2005, мувофиқи як пурсиш, дар рӯйхати «Сад филми беҳтарини оилавӣ» ҷои аввалро гирифт.

Дар жанри филмҳои оилавӣ, як қатор зергурӯҳҳоро фарқ кардан мумкин аст: мусиқавӣ, тасвирӣ, бадеию аниматсионӣ<ref>*Например, фильмы о природе.*</ref.

Нигаред низ
-----------

* Филми кӯдакона

Адабиёт
-------

* *Bazalgette, Cary.* Unshrinking the kids: Children's Cinema and the Family Film // In front of the children: screen entertainment and young audiences. — British Film Institute, 1995. — ISBN 9780851704524.
* *Wojcik-Andrews Ian.* Children's films: history, ideology, pedagogy, theory. — New York: Garland Pub, 2000. — (Garland reference library of the humanities; Children's literature and culture). — ISBN 081533074X.
* *Brown Noel.* The Hollywood Family Film: A History, from Shirley Temple to Harry Potter. — London & New York: I.B. Tauris, 2012. — ISBN 978-1-78076-270-8.
* Ursula von Keitz, Caroline Amann: Familienkino / Familienfilm. In: Lexikon der Filmbegriffe, Hrsg. von Hans J. Wulff und Theo Bender.

Эзоҳ
----

1. ↑  Channel 4.com: Hollywood's Family Values(пайванди дастнорас — *таърих*). 31 май 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 6 апрели 2012.

Пайвандҳо
---------
**Абсентизм** — ба нишонаи эътироз аз иштирок дар маъракаи интихобот ва овоздиҳӣ саркашӣ кардан.

Дар бисёр мамлакатҳо бо сабаби ғайридемократй гузаштани интихобот ва иродаю манфиати халқро ба эътибор нагирифтани вакилон (намояндагон) шаҳрвандон аз иштирок дар интихобот сар мепечанд. Бо мақсади иштироки интихобкунақдагонро дар интихобот таъмин намудан қонунҳои интихобот чораҳои гуногунро пешбинӣ мекунанд.
Масалан, мувофиқи қ.З м.48 Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи интихоботи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикисгон» интихобот дар ҳавзаи якмандатаи интихобот он гоҳ баргузорнашуда ҳисобида мсшавад, ки дар он камтар аз нисфи интихобку нандагони ба рӯйхат дохилшуда иштирок карда бошанд. Дар асоси қ.2 м.49 ҳамон номзад вакили Маҷлиси намояидагон интихобшуда ҳисоб меёбад, ки дар вақти овоздиҳии такрорй аз номзади дигар, дар сурати дар овоздиҳй иштирок кардани беш аз нисфи шумораи интихобкунандагони ба рӯйхат дохилгардида миқдори зиёдтари овози интихобкунандагонро гирифта бошад.<ref>Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М. А. Душанбе: ЭР-граф, 2009, — c.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Абсентизм // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Закӣ Абдуллохӯҷаев** (*Абдуллохӯҷаев Закӣ Ёқубович*; 12 феврали 1929, Хуҷанд – 25 феврали 1991, Душанбе) — духтури бемориҳои сироятӣ, доктори илми тиб (1967), профессор (1969).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факулети педиатрии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон (ИДТТ) ба номи Абӯалӣ ибни Сино (1950). Солҳои 1955 – 60 ассистент ва дотсенти кафедраи бемориҳои сироятии ИДТТ, 1967 – 68 ҷонишини директор оид ба корҳои илмии Институти эпидемиология ва гигиенаи шаҳри Душанбе буд. Соли 1968 дар заминаи Беморхонаи шаҳрии клиникии №2 кафедраи бемориҳои сироятии кӯдаконро ташкил карда, то соли 1991 мудирии онро ба уҳда дошт. Саринфексионисти Вазорати тандурустии ҶТ оид ба бемориҳои кӯдакон (1968 – 87).

Фаъолияти илмӣ
--------------

Дар мавзӯи «Омӯзиши раванди оксиду барқароршавӣ ва мувозанати кислотаю ишқор ҳангоми бемории Боткин» рисолаи докторӣ ҳимоя кардааст. Оид ба бемориҳои сироятӣ зиёда аз 100 асари илмӣ, таълимию методӣ дорад. Фаъолияти илмию амалии Абдуллохӯҷаев асосан ба дарёфти усулҳои самараноки пешгирӣ ва табобати гепатитҳои вирусӣ равона шудаанд. Тадқиқот дар ин самт бо ҳамкории беморхонаю институтҳои номии советӣ, масалан, Институти вирусологияи ба номи Д. И. Ивановскийи АИТ СССР, ҳамчунин Институти гастроэнтерология ва Институти эпидемиологияю гигиенаи Тоҷикистон сурат гирифтаанд. Бо роҳбарии Абдуллохӯҷаев дар собиқ Иттифоқи Советӣ бори нахуст дар Тоҷикистон барои назорати кӯдаконе, ки гепатитҳои вирусиро аз сар гузарондаанд, ҳамчунин барои одамони гирифтори бемориҳои музмини вирусии ҷигар ҳуҷраҳои диспансерӣ ташкил карда шуданд.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени Дӯстии халқҳо (1989) сарфароз гаштааст.

Осор
----

* Ташхису муолиҷаи бемории Боткин дар бачагон, Д. 1970;
* Тарзу усулҳои муолиҷаи баъзе бемориҳои вазнини бачагона, Д. 1972.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Филия** (юн.-қад. φιλία) - калимаи қадимаи юнонии "филия", ки аксар вақт ҳамчун "дӯстӣ" ё "ишқ" тарҷума мешавад, бо забонҳои дигар мукотибаи дақиқ надорад. Ин маънои на танҳо "дӯстӣ", балки "дӯстона", "ихлос", "ҷаззоб", "муҳаббат", "рағбат"-ро дорад. Яке аз мафҳумҳои марказии фалсафаи Эмпедокл мебошад. Исми "филия" дар забони юнонӣ феъли ҳамҷоя дорад - φιλέω - "дӯст доштан; дӯстона рафтор кунед."

Астероид (280) Филия, ки 29 октябри соли 1888 аз ҷониби ситора шиноси Австрия Йоханнес Палиса дар расадхонаи Вена кашф шудааст, бо мафҳуми «филия» номгузорӣ шудааст.

Як қатор номҳои пайдоиши юнонӣ дорои решаи "фил" мебошанд: Теофил (Θεόφιλος "худо дӯстдор"), Филипп (Φίλιππος "дӯстдори аспҳо"), Филопатор (Φιλοπάτωρ "дӯст доштани падари худ"), Филомела (Φιλομήλη; аз μῆλον "мева") ғайраҳо.

Намудҳои филия
--------------

Намудҳои гуногуни чунин ишқ вуҷуд доранд. Муҳаббат ба модар "филоматор" (φιλομάτωρ), муҳаббат ба падар "филопатор" (φιλοπάτωρ), муҳаббат ба фарзандон "philopais" (φιλοπαίσ), муҳаббати бародарона "Philadelphia" (φιλαδελφία).

Логотипи ВикилуғатЛоготипи Викилуғат Викилуғат дорои мақола бо номи **«φιλία»**  аст

Нигаред низ
-----------

* эрос
* сторге
* агапэ

Адабиёт
-------

* Aristotle, *Nicomachean Ethics*, dual text, with translation by H. Rackham (Harvard University Press, 1934) ISBN 0-674-99081-1
* Aristotle, *Nicomachean Ethics* trans. Terence Irwin (2nd edition; Hackett, 1999) ISBN 0-87220-464-2
* John M. Cooper, «Friendship and the Good» (*The Philosophical Review(англ.)тҷк.* 86, 1977; pp 290—315
* John M. Cooper, «Aristotle on the Forms of Friendship» (*The Review of Metaphysics(англ.)тҷк.* 30, 1976—1977, pp 619—648
References in the article are to a reprint of the preceding two papers, as «Aristotle on Friendship», in Amelie Oksenberg Rorty(англ.)тҷк. [ed.], *Essays on Aristotle’s Ethics* (University of California Press, 1980) ISBN 0-520-04041-4
* Gerard J. Hughes, *Aristotle on Ethics* (Routledge, 2001) ISBN 0-415-22187-0
* Richard Kraut(англ.)тҷк. *Aristotle on the Human Good* (Princeton University Press, 1989) ISBN 0-691-02071-X
* Alexander Moseley, «Philosophy of Love» // The Internet Encyclopedia of Philosophy(англ.)тҷк.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Гаспаров, Михаил.* Занимательная Греция. — ФТМ. — С. 181. — 322 с.

Пайвандҳо
---------
**Абтарии Бадахшӣ** (Соли таваллуд ва вафот номаълум) — Шоир форсизабони Ҳиндустон (асри 16).

Зиндагинома
-----------

Дар Бадахшон ба дунё омада, замони ҳукмронии Акбар (1556 – 1605) ба Ҳиндустон меравад ва ба хидмати дарбор дохил мешавад. Абтарии Бадахшӣ аз шоирони мутасаввиф, мӯътақиди таълимоти Ибни Арабӣ (1165 – 1240) буд. Тазкиранависон дар шеъргӯӣ маҳорату табъи равон доштани Абтарии Бадахширо зикр кардаанд.

Осор
----

Аз осори ӯ шеърҳои пароканда боқӣ мондаанд, ки онҳо дар маъхазҳои гуногун сабт гардидаанд.

Гуфтӣ: «Вафо кунем ба аҳбоб ё ҷафо?»

Эй шӯх, бандаи сухани аввалем мо. 

* \* \*

Миёни олиму ҷоҳил ҳамин қадар фарқ аст,

Ки ӯ кашидаинон асту ин гусастамиҳор.

* \* \*

Ҷифаи дунё надорад пеши мо ранге, ки лаъл

Мешавад мурдорсанг аз дасти истиғнои мо.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абдулқодири Бадоюнӣ, Мунтахаб-ут-таворих, ҷ. 3, Калкатта, 1929;
* Ҳусайнқулихони Азимободӣ, Нештари ишқ, ҷ. 1, Д. 1981.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Буфи кур** (ба забони форсӣ: *بوف کور*) номвартарин асари Содиқи Ҳидоят ва яки аз шоҳкорҳои адабиёти қарни бистум аст.

Ин достон ки сабки суреолисти дорад ба гунаи навишта шудааст ва достони он ро як рови нақл мекунад ки гуйи дучори пиндорҳо ва мушкилоти равони аст. Эн достон бо ҷумлаҳои монанди ҷумлаи зир оғоз мешавад:

Дар зиндагӣ захмҳои ҳаст, ки мисли хура руҳ ра дар инзиво мехурад ва метарошад.

Чанд ҷумлаи баргузида
---------------------

* Немихоҳам еҳсосоти ҳақиқи ро зири лафофи мавҳуми ишҳқ ва алоқа ва илоҳиёт пинҳон кунам дҳун Ҳузвориши адаби ба даҳанам маза намикунад.
* Танҳо чизи ки аз ман дилҷуйи мекард умеди нести пас аз марг буд.

Адабиёт
-------

* Википедиаи Форсӣ

1. ↑  دانلود کتاب بوف کور, *sadegh* (1 November 2021).
**Абстраксия** — (аз лотини abstractio – ҷудо карда гирифтан), таҷрид, як навъи фаъолияти тафаккур.

Зимни он фард (субъект) аз маҷмӯи хосиятҳо нишонаҳои асосии ашё (объект)-ро ҷудо карда гирифта, аз он мафҳум ва тасаввур месозад ва аломату хусусиятҳои дуюмдараҷаю камаҳамиятро сарфи назар менамояд. Масалан, одам дар бораи ашёи монанду якхела фикр карда, аз бузургию андоза, шакл, ҳаракат, истифодаи онҳо дар ҳаёт ва ғайра дур шуданаш мумкин аст. Абстраксия маъмулан ҳангоми инъикоси ҳодисаҳои олами моддӣ пайдо мешавад. Он ҷиҳати назариявии образҳои воқеиро пурра мегардонад. Усули таҷрид усули умумии дониш аст. Он ҳам ба маънои субъективӣ (ҳама чизро ба мақулаи мантиқӣ гардондан) ва ҳам ба маънои объективӣ (ифодаи қонуниятҳои табиату ҷамъият) заминаи мантиқии фаҳмиши олами воқеӣ мебошад. Бе Абстраксия дониши илмӣ, тадқиқи моҳияту қонуниятҳои олами воқеӣ имконнопазир аст. Абстраксия ҳаду андоза дорад ва ҳудуди онро моҳияту табиати ашёи омӯхташаванда ва таҷрибаи инсон муайян мекунад. Аз ин ҳад гузаштан боиси аз воқеияти аслӣ дур шудани фикр ва ба вуҷуд омадани ҳар гуна хаёлот мегардад. Абстраксия шарти зарурии ташаккул ва инкишофи илму маърифати илмӣ мебошад. Меъёри ҳақиқӣ ва маҳсулнокии Абстраксия таҷриба аст. Дар кӯдак фаъолияти таҷридӣ аз фаъолияти таҷрибавии ӯ сар карда ташаккул меёбад ва дар синни мактабӣ қобилияти Абстраксиякунонӣ меафзояд. Минбаъд зимни таҳлилу муқоиса ва диг. амалҳои зеҳнӣ қобилияти таҷрид тараққӣ ва инкишоф меёбад. Абстраксия дар раванди таълим норавшан ифода кардани фикр аст. Ғайр аз ин, Абстраксия дар таълим ба маънои мафҳуми муҷаррад, хосият ва нишонаҳои мушаххаси як ашёро аз худи ҳамон ашё ҷудо кардан низ меояд. Абстраксия дар якҷоягӣ бо диг. равандҳои фикрӣ роҳи дарк намудан ва кушодани қонуниятҳо мебошад. Чунки аз аломатҳои дуюмдараҷа ҷудо кардани хосияти асосӣ танҳо дар натиҷаи ба ашё аз рӯи вазифаҳои муайян ва мақсади мушаххас наздик шудан имконпазир мегардад. Абстраксия дар кори фикрии хонандагон дар ҳамаи давраҳои аз худ кардани дониш, маҳорат ва малака мушоҳида мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Нозиобод** (форсӣ: نازی‌آباد‎) яке аз маҳаллаҳо дар ҷануби Теҳрон аст. Ин маҳалла дар шимолу шарқи маҳаллаи Хазана, шимолу ғарби маҳаллаи Ҷаводия, ғарби маҳаллаи Хониобод ва дар ҷануби роҳи оҳани Теҳрон ҷойгир аст.

Номгузорӣ
---------

Дар гузашта дар ин маҳал аз Теҳрон деҳае бо номи Назобод буд. Гуфта мешавад, ки Носируддиншоҳ ин маҳалларо барои яке аз вассалҳои худ бо номи Назхотун харидааст. Носириддиншоҳ дар ин макон барои Назхотун қасре сохт, ки баъдтар ба боғ табдил ёфт. Бо илова шудани ин маҳалла ба ҷануби Теҳрон дар соли 1334 номи маҳаллаи Назхатун ба "Назобод" ва сипас ба "Нозиобод" табдил ёфт.

Эзоҳ
----

1. ↑  حسینی بلاغی، حجت (۱۳۸۶). *گزیده تاریخ تهران*. مازیار.
**Нозирҷон Боҳирӣ** — шоир, тарҷумон, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1990)

Зиндагинома
-----------

**Нозирҷон Боҳирӣ** 12 августи соли 1940 дар деҳаи Пӯлодони ноҳияи Конибодом зода шудааст. Соли 1965 факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро хатм кардааст. Баъдан ходими адабии рӯзномаҳои «Комсомоли Тоҷикистон», «Пионери Тоҷикистон», моҳномаҳои «Машъал» ва «Истиқбол» будааст. Муддате дар Афғонистон тарҷумонӣ кардааст.

Эҷодиёт
-------

Шеърҳояш аз соли 1958 чоп мешаванд. Муаллифи маҷмӯаҳои шеърии «Андеша» (1975), «Дониш талабу бузургӣ омӯз» (1988), «Талош» (1990), «Оташи обдор»(2010) ва ғ. мебошад. Қиссаи сегонаи Х.Тӯхтабоевро аз ӯзбекӣ ба тоҷикӣ гардондааст (1976). Аз соли 1990 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

Ҷоизаҳо
-------

* Барандаи Ҷоизаи ба номи Абулқосим Лоҳутӣ (1979);
* Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон (1985);
* Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон (1991).

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с.61 ISBN 978-99947-2-379-9
**Бахтиёр Аминӣ** — шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2012)

Зиндагинома
-----------

**Бахтиёр Аминӣ** 31 марти соли 1975 дар деҳаи Марғедари ноҳияи Панҷакент таваллуд ёфтааст. Баъди хатми мактаби миёнаи деҳа ба Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода дохил шуда, соли 1997 хатм кардааст. Аз даврони донишҷӯӣ машқи тарҷумонӣ карда, солҳои 1996-1997 тарҷумони Кумитаи байналмилалии Салиби Сурх будааст. Солҳои 2000-2009 директори генералии ҶММ «Алфа» (Маскав), солҳои 2009-2012 директори генералии ҶДММ «Солор» (Душанбе) будааст. Алҳол директори ҶММ «Матбуот-пресс» аст.

Эҷодиёт
-------

Нахустин маҷмӯаи ашъораш «Никоҳи нигоҳ» (1994) ном дорад. Маҷмӯаҳои дигари ашъораш «Ба дунболи чашмҳо» (2014) ва «Твоя модная улыбка» (Одесса, 2014) мебошанд. Намунаҳое аз шеърҳояш дар рӯзномаву маҷаллаҳои «Адабиёт ва санъат», «Озодагон», «Дайри муғон», «Помир» ва ғ. ба табъ расидаанд. Чанде аз шеърҳояш ба забонҳои инглисӣ, булғорӣ, итолиёвӣ ва ӯзбекӣ тарҷума ва чоп шудаанд.

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 38-39 ISBN 978-99947-2-379-9
**Бахтиёр Иброҳимов** (тав. 1972, шаҳри Исфара, вилояти Ленинобод, Тоҷикистон) овозхон ва навозандаи тоҷик аст.Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Бахтиёр Иброҳимов соли 1972 дар шаҳри Исфара зода шудааст. Вай дастпарвари Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистон (1992) аст. Кори худро аз моҳи июни соли 1992 дар театри мардумии шаҳри Исфара оғоз кард ва нахуст дар ин намоишсаро навозанда буд ва сипас гурӯҳ созиву овозии «Бахт»-ро таъсис дод ва роҳбари ҳунарии он шуд. Ин гурӯҳ без аз 100 суруд дорад, ки беш аз 30 оҳангу таронаашро Иброҳимов сохта аст.

Иброҳимов миёни дӯстдорони ҳунари эстрадӣ, хусусан ҷавонон, ҳаводорони бисёре пайдо кард.

Дастовардҳо
-----------

Бахтиёр Иброҳимов барандаи ҷоизаҳои Озмуни «Сурудҳои меҳанпарастӣ» (2003), ғолиб ва барандаи Ҷоизаи бузурги (Гран-при) озмуни вилоятии сарояндагони сурудҳои эстрадии «Торҳои заррин», дорандаи дипломи «Сарояндаи беҳтарини эстрадии вилояти Хуҷанд» (1997, 1999), барандаи ҷоизаи якумин ҷашнвораи сарояндагони сурудҳои эстрадии Тоҷикистон ва дувумин ҷашнвораи сурудҳои меҳандӯстонаи «Мо оилаи ягонаем» аст. Дар озмунҳои байналмиллалии «Иссиқкӯл-2000» (Уш) ва «Ориёно, Сомониён, Тоҷикистон» (Душанбе) дувум ҷой ва дар озмуни сурудҳои сиёсии «Корвони Ваҳдат» (1999, 2000) севум ҷойро гирифтааст.

Ҳунараш бо Ифтихорномаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон қадр шудааст.

Нигаред
-------

* Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон

Пайвандҳо
---------

1. ↑  Би-Би-Си, Барномаи тафреҳии тоҷикӣ, 1 майи 2005
2. ↑  Би-Би-Си Барномаи тафреҳии тоҷикӣ, 1 май, 2005

Пайнавишт
---------
**Амали қонун** — мафҳуме, ки ҳудуди зарурати қонунро дар замон, макон ва нисбат ба доираи муайяни шахсиятҳо муайян менамояд.

Нисбати ин ё он қонун ба тавассути қарорҳои мушаххас ё санадҳои махсус татбиқ карда мешавад. 
Амали қонун дар замон аз лаҳзаи эътибори ҳуқуқӣ пайдо кардани қонуни мазкур то давраи қатъи амали он дар назар аст. Ҳамчун қоидаи умумӣ, қонун дар ҳама ҷо аз лаҳзае қудрат пайдо мекунад, ки дар худи қонун зикр шуда бошад. Агар чунин муҳлат дар худи қонун пешбинӣ нашуда бошад, пас вай дар муддати муайяне, ки мақоми расмӣ онро интишор кардааст, қудрат пайдо мекунад. Дар раванди татбиқи амали қонун дар замон қоидаи «Қонун қувваи бозгашт надорад» хеле муҳим аст. Ин қоида фақат ба он муносибатҳое дахл мекунад, ки баъди эътибори расмӣ гирифтани қонун пайдо мешаванд.

Амали қонун дар макон аз рӯи ҳудудҳои таҳти таъсири ин мақоми қонунгузор (ҳудуди хушкӣ, обӣ ва фазои ҳавоии дохили сарҳади давлатӣ, бойгарии зеризаминии ин давлат, ҳудуди сафоратхонаҳо дар мамолики дигар, киштиҳои ҳарбию тиҷоратӣ дар баҳри кушод) қарордошта муқаррар мешавад.
Амали қонун нисбат ба ашхос дар доираи он мақомот, ташкилотҳо ва шаҳрвандоне муайяну муқаррар мешавад, ки онҳо ӯҳдадоранд қонуни мавриди назарро риоя ва иҷро намоянд. Ҳамчун қоидаи асосӣ риояи қонун барои тамоми ашхоси дар ҳудуди ҳамон давлат бошанда, бо вуҷуди баъзе истисноҳо, ки дар қонун ишора шудаанд, воҷиб ва фарз аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Амали санадҳои меъёрӣ-ҳуқуқӣ** - вақти амали санад, худуди амалн он ва ашхоси тобеи танзимн хукуқиро дар назар дорад. Санадҳои меъёрн-ҳукуқӣ аз рӯзи қабул ё аз рӯзи нашр ва ё аз рӯзе, ки дар худи санад нишон дода шудааст, мавриди амал қарор мегиранд. Қонунҳо танҳо пас аз интишори расмии онҳо амал мекунанд. Санадҳои меъёрии Тоҷикистон дар ҳудуди ҷумҳурӣ амал мекунанд. Ҳудуди Тоҷикистон аз ҳудуди хушкӣ, обӣ ва ҳавоии он иборат аст. Худуди сафоратхонаҳо ва консулгариҳои Тоҷикистон дар хориҷа, дохили ҳавопаӣмоҳои Тоҷикистон, ки берун аз Тоҷикисгон қарор доранд, низ ҳудуди Тоҷикистон ҳисоб мсшаванд. Санадҳои мсъёрии ҳуқукӣ, чун қоида, ба ҳамаи шахсоне, ки дар қаламрави Тоҷикистон қарор доранд, паҳн мешаванд. Санадҳое низ мавҷуданд, ки ба гурӯҳҳои алоҳидаи шахсон бахшида шуда, вазъи ҳуқуқии онҳоро муқаррар менамоянд (марбут ба хизматчиёни ҳарбӣ, маъюбон, ҷавонон, нафақахӯрон ва мисли инҳо).

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с.40
**«Ашиату-л-ламаот»** (ар. اشعة اللمعات‎ — тобишҳои китоби «ал-Ламаот») — яке аз тарҳҳои «Ламаот»-и Фахруддини Ироқӣ ба забони форсӣ, ки онро Мавлоно Абдурраҳмони Ҷомӣ таълиф кардааст.

Худи «Ламаъот» як рисолаи фалсафӣ-ирфонии насрӣ ба забони форсӣ буда, Фахруддини Ироқӣ дар он асосҳои назарияи ваҳдати вуҷуди шайх Ибни Арабиро дар 28 ламъа (фасл) бо обу ранги бадеӣ ва ба тариқи рамзу ишорати дур аз фаҳми омма баён кардааст, ки дар натиҷа на ҳар кас маънои онро ба осонӣ фаҳмидан метавонад. Бинобар он, вақте ки Алишер Навоӣ хост ин рисоларо дар назди Абдурраҳмони Ҷомӣ мутолаа кунад, Абдурраҳмони Ҷомӣ барои ӯ ин шарҳи худро навишта, бар ӯ тақдим намуд. Дар замонҳои гуногун бар ин рисола 29 шарҳ таълиф (навишта) шудааст, ки аз ин миён шарҳи Ҷомӣ яке аз шарҳҳои маъруф ва беҳтарини он маҳсуб мешавад ва дар Эрон борҳо ба табъ расидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Е. Э. Бертельс. Навои и Джами. М. 1965;
* Б. Мақсудов. Ҷустуҷӯ дар аҳвол ва осори Ироқӣ. Д. 2009.

Сарчашма
--------

* Ашиату-л-ламаот // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Низомиддин Баҳриддинов** (1.5.1930, деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент — 29.11.2000, Душанбе) — муҳаққиқ ва омӯзгор, доктори илмҳои педагогӣ (1991), профессор (1992).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти давлатии педагогии Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко (1954). Котиби якуми Комитети комсомолӣ ва нозири Комитети ҳизбии собиқ ноҳияи Колхозчиён (1954-58), нозири Комитети ҳизбии шаҳри Панҷакент (1958-62), аспиранти АИ ҶШС Тоҷикистон (1962-65), дотсент (1965-93), профессор ва мудири кафедраи биология ва географияи ДДОТ (1993—2000). Оид ба парвариши рустаниҳо дар шароити иқлими баландкӯҳ таҳқиқот анҷом додааст. Муаллифи 73 мақолаи илмӣ.

Осор
----

* Сатҳи паҳншавии рустаниҳои тропикӣ дар шароити Помир// Меҳнат ва ҳаёт. № 3, 1974;
* Парвариши маҳсулоти ғаллагӣ дар шароити кӯҳистони Осиёи Миёна, «Мактаби советӣ». № 3, 1979;
* Растаниҳои равғандиҳандаи Осиёи Миёна// Ахбороти АИ ҶШС Тоҷикистон № 1, 1985. А. Мухторов.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳриддинов Низомиддин // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Нилс Ҳенрик Абел** (норвегӣ: Niels Henrik Abel; 8 августи 1802 — 6 апрели 1829, Флоранд, наздикии Арендал) — риёзидони машҳури нурвежӣ.

Зиндагинома
-----------

Соли 1821 Абел ба Донишгоҳи Осло дохил шуда, соли 1822 дараҷаи илмии номзади фалсафаро соҳиб мегардад. Зимистони 1822—1923 Абел ба донишгоҳ аввалин кори илмии назаррасеро пешниҳод мекунад, ки он ба интегронидани муодилаҳои дифференсиалӣ бахшида шуда буд.

Корнома
-------

Соли 1823 Абел яке аз масъалаҳои қадима: дар ҳолати умумӣ (дар радикалҳо) ҳал надоштани муодилаҳои дараҷаи 5-ро бомуваффақият исбот кард. Солҳои 1825—1826 Абел ба Берлин сафар кард ва ҳамроҳи К. Г. Якоби дар пешрафти назарияи функсияҳои эллиптикӣ корҳои назаррасеро анҷом дод. Абел исбот намуд, ки муодилаҳои дараҷаашон аз 4 боло, дар ҳолати умумӣ, дар радикалҳо ҳал надоранд.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Абел яке аз асосгузорони назарияи функсияҳои эллипсӣ мебошад. Барои тадқиқоти илмиаш дар соҳаи функсияҳои абелӣ сазовори мукофоти Академияи Порис гардидааст. Соли 1828 Абел узви ҷамъияти илмии шоҳии Норвегия интихоб шуда, тадқиқоташро оид ба функсияҳои эллиптикӣ вусъат медиҳад. Куллиёти асарҳояшро соли 1839 устодаш Холмбоэ чоп мекунад. Ба шарафи ӯ дар Моҳ номи танӯрае гузошта шудааст (танӯраи Абел). Соли 2002 ҳукумати Норвегия ба шарафи 200-солагиаш Мукофоти ба номи Абелро дар соҳаи математика таъсис дод. Дар шаҳри Осло ҳайкалаш гузошта шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. ↑  Абель, Нильс Генрих (рус.) // *Энциклопедический словарь* / под ред. И. Е. Андреевский — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1890. — Т. I. — С. 25.
3. 1 2  Архив по истории математики Мактьютор
4. 1 2  Norsk biografisk leksikon (бук.) — Kunnskapsforlaget. — ISSN 2464-1502
5. ↑  *Ѳ. И. П.* Абель (рус.) // *Энциклопедический лексикон* — СПб.: 1835. — Т. 1. — С. 27—28.
6. ↑  Froland sokneprestkontor, Ministerialbok 1827-1844 — С. 181.

Адабиёт
-------

* Оре О. Замечательный математик Нильс Хенрик Абель, М. 1961.

Сарчашма
--------

* Абел Нилс Ҳенрик // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Амазонкаҳо** — Занони ҷанговар дар асотири Юнони Қадим.

Амазонкаҳо маънои «саворазан»-ро низ дорад. Бино ба ривоятҳои қадим амазонка дар Осиёи Хурд ва соҳили Меотида (Баҳри Азов) зиста, бо мақсади давом додани наслашон аз мардони қабилаҳои дигар шавҳар мекарданд ва шавҳари худро ба қабилааш пас мегардониданд. Пас аз таваллуди фарзанд писаронро ба падарони онҳо дода, духтаронро бо худ нигоҳ медоштанд ва ба онҳо санъати муҳорибаро ёд медоданд. Амазонка ҳамчун занони соҳибҷамол шуҳрат ёфтаанд.

Нақлу ривоятҳо дар бораи амазонка дар тамоми ҷаҳон, алалхусус байни ҳалқҳои ҳиндуи Бразилия, машҳуранд. Ин ривоятҳо ёдгории давраи модаршоҳианд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Амалгаматсия** дар металлургия — усули аз маъдани реза ё рег бо ёрии симоб ҷудо карда гирифтани металлҳои асил (тило, нуқра, платина ва ғайра).

Ҳангоми маъданро бо симоб тар кардан металл ба симоб мечаспад ва амалгама ҳосил мешавад. Бо чунин тарз металлҳоро аз ҷинсҳои бегона ва рег ҷудо мекунанд. Баъди тафсондани амалгама симоб буғ шуда, металл боқӣ мемонад. Амалгаматтсияро барои аз нав кор кардани партови металлҳои сабук, бо усули электрикӣ ҳосил кардани металлҳои нодир ва ғайра низ истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Амали таҷовузкорӣ** (аз заб. лотинӣ aggressio — таҷовузкорӣ) - дар ҳуқуқи баӣналхалқӣ намуди хатарноки поӣмолкунии сулҳ ба шумор меравад. Дар ҳолати ба вукӯъ омадани амали таҷовузкорона Шӯрои Амнияти СММ дар доираи салоҳият ва тибқи Оинномаи СММ тадбирҳо меандешад то ҳар гуна тахдид ба сулҳ бартараф гардад.
Амалҳои таҷовузкоронаро Шӯрои Амнияти СММ муаӣян намуда, мутобиқи фасли VII Оинномаи СММ барои ҳифзу барқарории сулҳ ва амнияти баӣналхалқӣ тасмим мегирад ё тавсияҳо медиҳад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с.40
**Амалии мазҳакавӣ** (ё *Ҷангии мазҳакавӣ*) — жанрест, ки ҷанбаҳои амалӣ ва мазҳакаро муттаҳид мекунад.

Синамо
------

Сомонаи AllMovie мазҳакаҳои амалиро ҳамчун филмҳое тавсиф мекунад, ки амали "тез ва хашмгин" доранд, аммо "асосан сабукфикрона", хеле кам боиси марг ё ҷароҳати вазнин мешаванд. *The Script Lab* навиштааст, "[Жанр] ба аломатҳо такя мекунад, то ҳаҷвро ба вуҷуд оварад, дар ҳоле ки саҳнаҳои амалӣ нисбат ба филми амалӣ анъанавӣ камтар шадидтаранд." Шакли дигари жанр силсилафилми телевизионист. Яке аз аввалин силсилафилмҳо ин "The Dukes of Hazzard" (1979-1985) буд.

Мазҳакаҳои амалӣ аксар вақт мавзӯъҳои "моҳиҳо аз об" доранд, ба монанди истифодаи як актёри машҳур барои муқоиса бо саҳна, масалан, чӣ гуна "кӯча, шахсияти истеҳзоангези Эддӣ Мёрфӣ бо расмиёти муқаррарии полисӣ дар филми „Beverly Hills Cop" дар охири асри бистум бархурд мекунад».

Филми "Генерал" бо иштироки Бастер Китон дар нақши асосӣ аввалин филми мазҳакавӣ маҳсуб мешавад. Дигар шаклҳои аввали мазҳакаи амалӣ филмҳои ҷома ва шамшери солҳои 1930 буданд. AllMovie навишт, ки "ситораҳо бо зеҳнӣ ва ҷасурона бо сужаҳои ҷолиб ва трюкҳои далерона муттаҳид шудаанд." Солҳои 1980-ум, ин жанр маъмулӣ шуд ва филмҳои дӯстони полис ҳамчун идомаи комедияҳои экшн ба мисли *Midnight Run* (1988) ва силсилаи филмҳои "Яроқҳои марговар" пайдо шуданд. Дигар мазҳакаҳои амалии даҳсола инҳоянд: "Бародарони Блюз" (1980) ва филмҳои актёр ва ҳунарманди ҳарбӣ Ҷеки Чан.

Солҳои 1990-ум, мазҳакаҳои амалии "саҳнаҳои зӯроварӣ бо истифодаи аслиҳа ва наворҳои сахттаъсир зиёд шуданд". Rotten Tomatoes навишт, ки "Rush Hour" (1998) формулаи жанрро дубора тақвият дод ва "Lock, Stock and Two Smoking Barrels" (1998) муҳимтарини он даҳсола буд. Дар ду даҳаи аввали асри XXI, филмҳои "Kung Fu Hustle" (2004), "Hot Fuzz" (2007), "Tropic Thunder" (2008), "Jump Street" (2012) ва "Bad Boys for Life" (2020) аз ҷумлаи намунаҳои зиёди ин филмҳо буданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Buffam, Noelle* Action. *The Script Lab* (March 12, 2011).
2. ↑  Perlmutter, David (2018). *The Encyclopedia of American Animated Television Shows*. Rowman & Littlefield. ISBN 978-1-5381-0374-6.
3. ↑  Gallagher, Mark (2006). "Restaging Heroic Masculinity". *Action Figures: Men, Action Films, and Contemporary Adventure Narratives*. Palgrave Macmillan. p. 163. ISBN 978-1-4039-7723-6.
4. ↑  *St. James, Emily*. The General, *The AV Club* (December 9, 2009).
5. ↑  *Staff.* Action >> Action Comedy. *allmovie.com*.  Allmovie.
6. ↑  *Vo, Alex*. The 50 Best Action-Comedy Movies, Ranked By Tomatometer, *rottentomatoes.com*, Rotten Tomatoes (August 10, 2021).

Пайвандҳо
---------
**Амалисозии ҳуқуқ** - дар ҳаёт ҷорӣ шудани ҳуқуқ, таҷассуми воқеии меъёрҳои ҳукуқ дар фаъолияти амалии субъектҳои ҳуқуқ аст. Амалисозии ҳукуқ ба ду маъно фаҳмида мешавад: 1) чун ҷараёни амалӣ кардани ҳуқуқ
ва 2) ҳамчун натиҷаи дар ҳаёт ҷорӣ гардидани нишондодҳои ҳуқуқ. Амалисозӣ чун ҷараёни муназзам якчанд
амалиёти субъектҳои ҳуқуқро оид ба ҷорӣ кардани талаботҳои ҳуқуқ дар ҳаёти воқеӣ дар бар мегирад. Амалисозӣ зинаи (нуқтаи) ниҳоии амали воқеии ҳуқуқро дар назар дорад, ки дар қонунҳои қабулшуда пешбинӣ шудааст. Амалисозии ҳуқуқ намудҳои гуногун дорад: 1. Вобаста ба мазмуни меъёрҳои ҳукуқ амалисозии онҳо (ин меъёрҳо) се намуди алоҳида дорад: 1) истифодаи ҳуқуқ (иҷрои меъёрҳои ҳуқукдиҳанда); 2) риояи ҳуқуқ(риояи меъёрҳои манъкунанда); 3) иҷрои ҳуқуқ (иҷрои меъёрҳои вазифадоркунанда). 2. Вобаста ба таркиби микдории субъектҳои амалисозӣ ду намуди амаликунии Ҳуқуқ ҳаст: 1) фардӣ ва 2) коллективӣ.3. Аз рӯйи сатҳи ҷорӣ шудани ҳуқуқ амалисозӣ намудҳои зайл дорад: 1) амаликунии нуқтаҳои умумии ҳуқуқ, ки дар муқаддимаи қонунҳо инъикос шудаанд; 2) амаликунии моддаҳое, ки вазифаҳо ва принсипҳои ҳуқукро муайян мекунанд; 3) амаликунии меъёрҳое, ки ҳолати ҳукуқии мақомоти давлатиро пешбинӣ кардаанд; 4) амаликунии меъёрҳои мушаххас. 4. Вобаста ба алоқа бо муносибатҳои ҳуқуқӣ амалисозӣ ба ду намуди мустакил ҷудо мешавад: 1) амаликунии меъёрҳои ҳукук бидуни муносибатҳои ҳуқуқӣ ва 2) вобаста ба
(дар ҷараёни) муносибатҳои ҳуқуқӣ..

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с.43
**Амалӣ** — жанри адабӣ, ки чунин жанрҳоеро дар бар мегирад, аз қабили достони ҷосусӣ, достони саргузаштӣ, тарснок, ҷома ва ханҷар ва асрор. Чунин ҳикоя аз шиддате истифода мекунад, ки вақте хонанда мехоҳад бидонад, ки ихтилофи байни қаҳрамон ва антагонист чӣ гуна ҳал мешавад ё роҳи ҳалли муаммои триллер чӣ гуна аст.

Тавсиф
------

Амалӣ — адабиёти жанриест, ки мавзӯи он бо таъкид ба сюжетҳои ҷолиб тавсиф мешавад. Ин на ҳамеша маънои онро дорад, ки онҳо рушди хислат ё ҳикояро истисно мекунанд. Амалӣ бо шаклҳои дигари адабиёти илмии бадеӣ, аз ҷумла амалӣ, бозиҳои амалӣ ва ғайра, ба монанди манга ва аниме алоқаманд аст. Он ҳунарҳои размӣ, варзиши экстремалӣ, таъқиби мошинҳо, шубҳаҳои амалӣ ва мазҳакаи амалиро дар бар мегирад, ки ҳар кадоми онҳо бештар ба намуди филми амалии худ тамаркуз мекунанд. Одатан мумкин аст аз рӯи услуби эҷодии пайдарпайии амалҳо, тамаркузи тамоми кор фарқ кунад, ки масалан, услуби пайдарпайии амалҳо нишон диҳад, ки оё тамоми асарро метавон ҳамчун романи саргузашти амалӣ ё ҳунарҳои размӣ тасниф кард. Амалиёт асосан бо таваҷҷӯҳи марказӣ ба ҳама гуна ҳаракати ҳаяҷоновар муайян карда мешавад.

Феҳристи амалиҳо
----------------

* 58 дақиқа
* Шиносоии Борн - достон
* The Chinaman
* Тасовии бузург
* Хуни якум -достон
* Killed in Action
* Man on Fire
* Ҳеҷ чиз абадӣ нест

Нигаред низ
-----------

* Action
* Достони ҷосусӣ
* Триллер

Пайвандҳо
---------
**АШТÁК**, аштақ, ҳаштак, қайса - як навъ ғулинги буғдода ва хушконидаи бедонак. Барои аштак зардолуи тару тоза ва нимпухтаро ба сабад ё қутиҳои чӯбини роғдор андохта, ба дамдони махсус болои ҳам мегузоранд ва сарпӯшашро мепӯшанд. Сипас дар ягон зарф сулфури ғурӯша ё хокаро даргиронда, ба зери қуттиҳо мегузоранд ва бо дуди он зардолуҳоро буғ (1–1,5 соат) медиҳанд. Баъди бо гази сулфур (SO2) буғ додан, зардолуро ба рӯйи фанер ё тахтаҳои махсус паҳн карда, дар офтоб пажмурда (24–36 соат) менамоянд, баъд донакашро аз ҷойи думчаи мева бароварда, 5–6 рӯз дар офтоб мехушконанд.Зардолуи буғдо­да хушранг (зарди шаффоф ё сурхи ҷилодор) мешавад ва муддати зиёд кирм намезанад. Баъ­зан ба дохили аштак мағзи худи зардолу, мағзи бодом, чормағз ҷой карда мехушконанд. Ин гуна аштакро нонаштак ё аштаки хубонӣ меноманд. Аштаки мағздор хушмаза мешавад, вале зуд кирм мезанад. Аштакро асосан барои тайёр кардани ғулингоб, инчунин дар қаннодӣ истифода мекунанд. Барои аштак бештар навъҳои зардолуи сергӯшт истифода мегарданд. Махсусан зардолуи навъҳои Хурмоӣ, Бобоӣ, Исфарак, Субҳонӣ, Зарифӣ, Кадухурмоӣ, Боқитаптап, Аҳрорӣ, Фалғарӣ, Ниёзӣ, Мирсанҷарӣ ва ғ. аштакбобанд. Аштак17–18% об, 68–76% қанд, 1,4–3,4% моддаҳои пектинӣ, ҷавҳари себ, витаминҳои С, B1, В2, каротин (провитамини А) ва ғ. дорад. Аштак бештар дар ноҳияҳои Конибодом, Ашт, Хуҷанд, Исфара, Кӯҳистони Мастчоҳу Айнӣ маъмул аст. Баъзан аз навъҳои шафтолу низ аштак тайёр мекунанд. Аз 100 кг зардолуи тару тоза 22–26 кг аштак тайёр кардан мумкин аст.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Амалиёти ҳарбӣ** — маҷмӯи зарбаҳо, задухӯрдҳо, муҳорибаҳои аз рӯйи мақсад, вақт, макон ба ҳам мувофиқ ва алоқаманд, ки иттиҳодияи як ё якчанд намуди қувваҳои мусаллаҳ аз рӯйи ҳадафу нақшаи ягона барои ҳалли вазифаҳои фаврӣ ё стратегӣ мегузаронанд.

Нишонаҳои аввалини амалиёти ҳарбӣ дар муҳорибаҳои охири садаи XVIII аввали садаи XIX пайдо шуданд; мафҳуми амалиёти ҳарбӣ аз ҷиҳати назария ва амалия аввали садаи XX шакл гирифт.

Миёнаи солҳои 30 садаи XX дар Қувваҳои Мусаллаҳи собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ назарияи амалиёти ҳарби ҳуҷуми амиқ кор карда шуд, ки дар он анбӯҳи танкҳо, авиатсия, артиллерия ва десанти ҳавоӣ истифода мешавад. Дар замони ҳозира амалиёти ҳарбии қӯшунҳои хушкигард, баҳрӣ, ҳавоӣ ва десанти ҳавоӣ мавҷуданд. Амалиёти ҳарбӣ вобаста ба ҳадаф ҳуҷумӣ ё мудофиавӣ, вобаста ба вақт фаврӣ ё пай дар пай мешавад. Вобаста ба ҳайати қӯшунҳои иштироккунанда (қувваҳои флот) амалиёти ҳарбӣ стратегӣ, ҷабҳавӣ (гурӯҳи артишҳо), флотӣ, артишӣ, флотилиявӣ мешавад. Вазифа ва мазмуни амалиёти ҳарбӣ ба мақсадҳои ҳарбию сиёсии тарафҳои ҷангкунанда дар минтақаи муҳориба, ҳайати қувваҳои иштироккунанда, шароити мушаххаси вазъи фаврию стратегӣ, хусусияти амалиёти дуиман ва қӯшуни худӣ, инчунин шароити маҳал вобаста аст. Дар вусъати амалиёти ҳарбии ҳуҷумӣ дурии хати ҳуҷум, давомнокии амалиёт, паҳнои минтақаи ҳуҷум ва суръати ҳаракати қӯшун, дар амалиёти ҳарбии мудофиавӣ бошад, паҳнои хати мудофиа, чуқурии истеҳкоми мудофиавӣ ва давомоти амалиёт нишондиҳандаҳои асосианд. Тайёр намудан ва гузарондани амалиёти ҳарбӣ мавзӯи стратегия ва санъати фаврӣ мебошад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Амалиёти ҳарбӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Даромад** — фарқияти байни нархи бозорӣ ва арзнши аслии мол, хидматрасонӣ ва кор. Ду намуди даромад мавҷуд аст: якум, даромадн муҳосибавӣ
ва дуюм, даромади соф (иқтисодӣ).
пули фурӯши молро (расонидани хидмат, иҷрои кор) даромади муҳосибавӣ меноманд, ки баъди аз он тарҳ иамудани хароҷоти берунӣ дар ихтиёри соҳибкор мсмонад. Даромади соф (иқтисодӣ) бошад, даромадест, ки баъдн аз пули фуруш (расонидани хидмат, иҷрои кор) тарҳ намудани хароҷотҳои берунӣ ва дохилӣ дар ихтиёри соҳибкор мемонад.

Нигаред низ
-----------

* Даромади буҷаи давлатӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 141
**Ашкии Қумӣ** (форсӣ: أشکئ قمی‎; ? – тақр. 1565, Агра) — шоири форсизабони Ҳиндустон.

Зиндагинома
-----------

Дар зодгоҳаш шаҳри Қуми Эрон ба камол расид ва баъдан ба Ҳиндустон сафар карда ба хидмати дарбори Акбар (ҳукмронӣ 1556–1605) дохил гардид. Дар тазкираи «Ништари ишқ»-и Ҳусайнқулихони Азимободӣ зимни иттилоъ оид ба Ашкии Қумӣ омадааст, ки ӯ пеш аз вафоташ мусаввадаи ашъорашро ба Ҷудоӣ ном шоир супурдааст, ки девони ӯро мураттаб созад. Вале гӯё Ҷудоӣ беҳтарин ашъори ӯро ба девони худ дароварда, боқимондаашро нобуд кардааст. Мувофиқи маълумоти манбаъҳо аз Ашкии Қумӣ як девони қасоид, ду девони шомили ғазалиёт, рубоиёт, қитъаҳо ва муфрадот (9 ҳазор байт) — девони ҳазлиёт (12 ҳазор байт) боқӣ мондаанд. Як нусха аз девонаш ба шумораи Or 4616 дар Китобхонаи Музейи Британия маҳфуз аст. Ашкии Қумӣ дар татаббуи Осафии Ҳиравӣ, дар сабки вуқӯъ шеър мегуфтааст.

Намунаи ашъор
-------------

Абёти зерин намунае аз нигоштаҳои ӯст: 

Аз чашми ман дарозии шабҳои тор пурс,
Бехобии ман аз мижаи ашкбор пурс.
Эй бод, агар ба ҷониби кӯяш гузар кунӣ,
Ҳоли дили рамидаи мо аз нигор пурс.
Дар базм, эй ҳариф, чу бинӣ маро хароб,
Ҳоли маро зи соқии симинъузор пурс.
Эй ҳамнафас, маро агар ошуфта бингарӣ,
Ошуфтагии ман зи сари зулфи ёр пурс.
Аз ман мапурс, гиряи Ашкӣ барои чист,
Ин розро зи дидаи шабзиндадор пурс.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* دانشنامۀ أدب فارسی. أدب فارسی در شبه قاره (هند، پاکستان،بنگلدیش). بخش ۱. تهران، ۱۳۸۰ هـ. ش؛
* ذبیح الله صفا. تاریخ أدبیات در ایران. جلد ۵. تهران، ۱۳۸۳ هـ

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Винтбол** — аппарат, дастгоҳи парвозкунандае, ки дар он қувваи аэродинамикии болобардор тавассути маҷмӯи таҷҳизот (система)-и барандаи иборат аз як ё ду винти баранда ва бол ба вуҷуд меояд.

Винтбол бо ёрии винтҳои баранда ба мисли чархбол ба таври амудӣ парвоз мекунад ва ба замин фуруд меояд, суръаташ ҳам бо ёрии винтҳои баранда ва тавассути ҳаракатоварҳо (бештар винтҳои кашандаю теладиҳандаи ҳавоӣ) меафзояд. Баъди гирифтани суръате, ки ҳангоми он суконҳои аэродинамикӣ босамар амал мекунанд ва то суръати бузургтарин (беш аз 500 км/соат) винтбол ҳамчун тайёраи муқаррарӣ парвоз мекунад. Дар ин маврид винтбол қувваи болобардори болро истифода мебарад, ки мутаносибан ба квадрати суръат меафзояд. Ҳангоми парвоз кардану фуруд омадан системаи идоракунии винтбол ҳамчун чархбол ва ҳангоми парвози пешраванда ҳамчун тайёра ва системаи идоракунии чархбол низ амал мекунад. Дар винтболҳо винтҳои кашанда ва теладиҳанда ё муҳаррикҳои реактивӣ истифода мешаванд. Дар охири солҳои 50 асри 20 аз тарафи ширкати англисии «Фейри» винтбол-и Feirey Rotodyne («Фейри Ротодайн») сохта шуд, ки як винти барандаи ҳаракатовараш реактивӣ ва ду винти кашандаи ҳавоӣ дошт. Массаи парвозии он 17,7 т ва суръаташ то 312 км/соат буд. Соли 1959 дар ИҶШС винтболи нақлиётии Ка-22 (сохти Н. И. Камов) сохта шуд, ки ду винти баранда, ду муҳаррики иқтидори ҳар кадомаш 4300 кВт (5900 қ. а.) ва массаи парвози 37 т дошта, бо суръати то 356 км/соат парвоз мекард. Бо ин винтбол то соли 1964 парвозҳои санҷишӣ доир гардиданд, вале минбаъд истеҳсоли саноатии он қатъ шуд. Дертар дар ширкати амрикоии «Локхид» винтболи санҷишии ХН-51А сохта шуд, ки суръаташ 486 км/соат буд. Соли 1967 дар асоси он дар ширкат винтболи ҳарбии АН-56А «Чайен» истеҳсол гардид, ки бо винти барандаи чорпаррадор, винти теладиҳанда ва ба мисли чархбол бо винти ҷубронкунандаи қафо муҷаҳҳаз шуда буд. Муҳаррики турбовинтии иқтидораш 2500 кВт (3400 қ. а.) имкон медод, ки ин винтбол бо суръати баландтарини 408 км/соат (массаи калонтарини парвозиаш 7,7 м) парвоз кунад. Такмили ояндаи винтболҳо ба он расонд, ки онҳо бо суръати то 600 км/соат ва иқтидори борбардории то 20 т парвоз кунанд. Соли 2010 дар ширкати Eurocopter чархболи маҷмӯии санҷишии Eurocopter Х3 сохта шуд, ки ба винтболҳо мансуб аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Винтбол / А. Акрамов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.