recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Гадоӣ** (форсӣ: گدایی ‎), **гад**, **кад**, **гадя**, **кудя**, **дарюзагӣ**, **тал(а)бандагӣ** — амале, ки бо мақсади ба даст овардани чизе анҷом дода мешавад, пешаи гадо*.*

Дар фарҳангҳо
-------------

Гадоӣ дар фарҳанги ҷаҳон дар шумори пасттарин кору пеша қарор ёфта, накуҳиш ва мазаммат шудааст. Дар адабиёт фаровон истифода гаштааст.

> В-агар ҷавр дар подшоӣ кунӣ,  
> 
> Пас аз подшоҳӣ гадоӣ кунӣ. 
> 
> 
> Саъдӣ
> 
> 

> Зоди роҳи ҳарами васл надорем, магар  
> 
> Ба гадоӣ зи дари майкада зоде талабем. 
> 
> 
> Ҳофиз
> 
> 

> Тамаъ аз халқ гадоӣ бошад,  
> 
> Гар ҳама Ҳотами Тойӣ бошад.
> 
> 
> Ҷомӣ
> 
>

Гадо
----

**Гадо** (форсӣ: گدا‎), дарюза, талабанда — касеро гӯянд, ки аз роҳи дархости кумаки моддӣ аз мардум рӯзӣ ба даст оварда, бо барангехтани ҳисси раҳму шафқат аз одамон пул меситонад ва ин корро пешаи худ кардааст. 

Дар адабиёт ва фарҳанги ҷаҳон гадо дар пасттарин радаи иҷтимоӣ қарор дорад. Барои нишон додани тафовути куллии пойгоҳҳои иҷтимоӣ дар бештари мавридҳо аз таносуби муқоисавии шоҳ (шоҳзода, султон) ва гадо истифода мешавад. Маъруфтарин асари адабӣ дар ин маврид «Шоҳзода ва гадо»-и Марк Твен ба шумор меравад.

### Дар адабиёти бадеӣ

Гадо дар адабиёти бадеӣ фаровон истифода шудааст. Масалан: 

> Ба гадое бигуфтам: «Ай нодон,  
> 
> Дин ба дунё мадеҳ аз пайи нон»!
> 
> 
> Саноӣ
> 
> 

> Чун гадоӣ чизи дигар нест, ҷуз хоҳандагӣ,  
> 
> Ҳар кӣ хоҳад, гар Сулаймон асту гар Қорун, гадост.
> 
> 
> Анварӣ
> 
> 

> Муҳоли ақл аст, агар реги биёбон дур шавад, чашми гадоён пур шавад.
> 
> 
> «Гулистон»-и Саъдӣ
> 
> 

> Дар тангнойи ҳайратам аз нахвати рақиб,  
> 
> Ё Раб, мабод он, ки гадо муътабар шавад!
> 
> 
> Ҳофиз
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* دهخدا علی اکبر. لغتنامه. جلد ١٢. تهران، ١٩٩٩

Сарчашма
--------

* Гадоӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Гадо // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Краткая еврейская

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4145087-5
* J9U: 987007283144205171
* LCCN: sh85012883
* NKC: ph481724

 |
**Гадоии Деҳлавӣ** (форсӣ: گدایی دهلوی‎, **Гадоии Канбу фарзанди Ҷалолии Деҳлавӣ**; ? — 1571) — шоири форсигӯи Ҳиндустон.

Зиндагинома
-----------

Дар назди падараш, инчунин баъзе уламои давр улуми мутадовилаи даврро омӯхта, чун шахси донишманд машҳур гардид ва дар Гуҷарот ба тадрис машғул буд. Ба назди ӯ барои аз донишаш баҳравар гардидан аз Варорӯду Ироқ толибилмон меомаданд. Дар миёнсолӣ ба хидмати ҳукамои давр рӯй овард. Дар дарбори Иброҳими Лудӣ, Ҳумоюн, Акбар ба мансаби садорат расида буд. Дар назди Байрамхон — вазири Акбар обрӯю эътибори зиёд дошт. Аз шоирони форсигӯи Ҳиндустон вай танҳо дар ғазал табъозмоӣ кардааст. Намунаҳо аз ашъораш дар тазкираҳову осори таърихӣ (мас. дар «Мунтахабу-т-таворих») ба назар мерасанд. Ба се забон — форсӣ, арабӣ ва урду шеър мегуфт.

Байти зерин аз ӯст:

> Гаҳе ҷон манзили ғам шуд, гаҳе дил,   
> 
> Ғаматро мебарам манзил ба манзил! 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* دانشنامه ادب فارسی. ادب فارسی در شبه قاره (هند پاکستان و بنگلادش). جلد چهارم، بخش سوم. تهران، 1380 ش.ر

Сарчашма
--------

* Гадоии Деҳлавӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гаждаҳам** (форсӣ: گژدهم‎; дар баъзе нусхаҳои «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ **Каждаҳам** омадааст) — яке аз ашхоси «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, паҳлавон, диждор. Дар «Шоҳнома» номи ӯ бори аввал дар замони подшоҳии Нӯзар омадааст. Афросиёб ба Эрон ҳуҷум мекунад. Барои ба ҷойи амн бурдани занҳову фарзандони шоҳ Қоран мутасаддӣ мешавад, диждор Гаждаҳам мебошад:

> Бад-ин рӯй диждор буд Каждаҳам,   
> 
> Далерони бедор бо ӯ ба ҳам.
> 
> 

Замони ҳуҷуми Суҳроб ба Эрон Гаждаҳам диждори Дижи Сапед аст. Духтараш — Гурдофарид ба набарди Суҳроб меравад, вале ба зӯри бозуи вай тоб наоварда, ба диж бармегардад. Гаждаҳам ба Ковус (Кайковус) нома нигошт ва аз ӯ дархост кард, ки барои ҳимояи Эрон Рустамро даъват бикунад. Ба асари ҳамин номаи Гаждаҳам Гев барои овардани Рустам меравад ва Рустам ба Эрон меояд.

Дар замони подшоҳии Кайхусрав низ аз Гаждаҳам ёд шудааст. Кайхусрав пеш аз оғози ҷанг бо Афросиёб паҳлавонони лашкарашро мешуморад:

> Чу шасту се аз тухмаи Гаждаҳам,   
> 
> Бузургону солорашон Густаҳам.
> 
> 

Дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ Гаждаҳам инчунин падари Густаҳам хонда шудааст:

> Паси пушти Гударз Густаҳм буд,   
> 
> Ки фарзанди бедор Гаждаҳм буд.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Фирдавсӣ Абулқосим. Шоҳнома. Ҷ. 1, Д. 2007; Ҷ. 2, Д. 2007; Ҷ. 3, Д. 2008;
* جهاگیری علی. فرهنگ نامهی شاهنامه. تهران، ۱۳۶۹ ش.؛
* عادل محمد رضا. فرهنگ جامع نامهای شاهنامه. تهران،۱۳۷۲ ش.
* حسین شهیدی مازندرانی (بیژن). فرهنگ شاهنامه. نام کسان و جایها. تهران، ۱۳۷۷ ش.؛
* دانشنامۀ دانشگستر. جلد ۱۴، تهران، ۱۳۸۹ ش.ر

Сарчашма
--------

* Гаждаҳам / М. Диловаров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Элиас Ҷон Вилкинсон Гибб** (англ. Elias John Wilkinson Gibb; 3 июни 1857, Глосгу, Шотландия  — 5 декабри 1901, Лондон) — шарқшиноси шотландӣ, мутахассиси туркшиносӣ, эроншиносӣ, фалсафа, мазоҳиби Эрону Араб ва китобшиносӣ.

Зиндагинома
-----------

Гибб 3 июни соли 1857 дар Глосгу ба дунё омадааст. Пас аз мутолиаи «Ҳазору як шаб» ба шарқшиносӣ моил гардид. Дар Донишгоҳи Глазго таҳсил карда, забонҳои туркӣ, форсӣ ва арабиро омӯхт. Дастнависҳои осори адабии туркиро ҷамъоварӣ кард ва ба омӯзиши онҳо машғул шуд. Феҳристи нусхаҳои хаттии арабӣ, суриёнӣ ва ибрии Донишгоҳи Гледскоро (ҳамроҳи Вебер) тартиб дод (дар маҷаллаи Анҷумани осиёии Лондон соли 1899 ба табъ расид).

Эҷод
----

Шоҳкори Гибб «Таърихи шеъри усмонӣ» дар 6 ҷилд мебошад, ки дар Лондон солҳои 1900—1909 чоп шудааст. Ин китоб ба шакли таърихи адабиёт аст. Дар ашъори шоирони турк дар тарҷумаи англисии Гибб шарҳу эзоҳоти ӯ, тарҷумаи ҳоли шоирон ҷой гирифтаанд. Гибб дар 44-солагӣ вафот кард. Модараш зани сарватманде буд ва ба ёди фарзандаш аз дороии худ маблағе барои чопи осори адабии шарқӣ ва пажӯҳиш дар шарқшиносӣ ҷудо кард. Дар асоси ин маблағ бунёде таъсис ёфт, ки бо номи «Авқофи Гибб» машҳур аст. Ба ҳайати ин бунёд шарқшиносони шинохтаи англис Эдвард Браун, Рейналд Николсон, Денисон Росс, Ластранҷ ва дигарон шомил буданд.

Дар қатори осори дигари адабиёти Шарқ бо маблағи «Авқофи Гибб» осори адабии форсӣ — «Чаҳор мақола»-и Низомии Арӯзии Самарқандӣ, «Марзбоннома»-и Варовинӣ, «Таърихи Ҷаҳонкушой»-и Ҷувайнӣ (ҳар се бо тасҳеҳи Муҳаммад Қазвинӣ); «Кашфу-л-маҳҷуб»-и Ҳаҷвирӣ, «Маснавӣ»-и Мавлавӣ (ҳар ду бо тарҷумаву тасҳеҳ ва ташреҳи Николсон); «Нузҳату-л-қулуб»-и Ҳамдуллоҳи Муставфӣ, «Форснома»-и Ибни Балхӣ (ҳар ду бо тасҳеҳи Ластранҷ), «Таърихи Табаристон»-и Ибни Исфандиёр (ба кӯшиши Эдвард Браун) ва ғ. ба табъ расиданд.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2  Internet Speculative Fiction Database (ингл.) — 1995.

Адабиёт
-------

* Гибб Элиас Ҷон Уилкинсон / М. Диловаров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Project Gutenberg
* Internet Speculative Fiction Database

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Dictionary of National Biography (2nd suppl.)
* TDV İslam Ansiklopedisi
* Оксфордский биографический

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 12574093j
* GND: 125004397
* ISNI: 0000 0001 0909 2026
* J9U: 987007273885205171
* LCCN: n82009588
* NLA: 35406363
* NLG: 153372
* NTA: 093722761
* NUKAT: n2010115569
* SUDOC: 035059486
* VcBA: 495/112123
* VIAF: 64123751
* WorldCat VIAF: 64123751

 |

 |
**Яклинга** – иштироккунандагон ба ду даста ҷудо мешуданд. Бозигарони дастаи якум аз як гӯшаи майдон ба тарафи дигари он якпоя ҷаҳида, роҳ тай менамуданд. Бозигарони дастаи ҳариф низ ба ҳамин тарз якпоя бачаҳои гурӯҳи якумро таъқиб мекарданд. Ба ҳар як даванда як нафар бозигари дастаи ҳариф вобаста шуда буд. Агар таъқибкунанда бо пой ба ягон ҷойи даванда расонад, навбати бозӣ ба дастаи дувум мегузашт. Дар охир ғолибон ба пушти бозигарони мағлуб савор мешуданд ва онҳо ғолибонро дар гирди майдон чарх мезанониданд.
Дар Рашт, Тоҷикобод, Дарвоз фаъол аст.

Адабиёт
-------

* Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1, Душанбе, 2015.
* Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д. 1976. 2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Д. Ҷ.2, 2016.

Нигаред
-------

* Аскарбозӣ

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 210


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
Минтақаҳои сарҳадӣ ва минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ назоратшаванда. 
**Лакии Марват** ( англ. Frontier Region Lakki Marwat ) — минтақаи наздисарҳадӣ, як воҳиди хурди маъмурӣ дар Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашавандаи Ҷумҳурии Исломии Покистон аст. Ин минтақаро афсари ҳамоҳангсозии ҳавзаи Лакии Марват идора мекунад . Идоракунии умумии минтақаҳои наздисарҳадӣ тавассути котиботи ҳудудҳои қабилавӣ, ки дар шаҳри Пешовар ҷойгиранд, амалӣ карда мешавад .

Инчунин нигаред
---------------

* Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашаванда
* Лаки Марват (ҳавза)

Эзоҳ
----

1. ↑  Administrative System(пайванди дастнорас — *таърих*).  FATA Secretariat. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 17 сентябри 2008.

Пайванд
-------

* Ҳукумати ҳудудҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашаванда (англ.) )
* Вазорати федералии давлатҳо ва минтақаҳои наздисарҳадии Покистон (англ.) )
**Лионел Роуэн Энгимея** (анг. Lionel Rouwen Aingimea) — ҳуқуқшинос ва сиёсатмадори Науру, Президенти кишвар аз 27 августи соли 2019.

Тарҷумаи ҳол
------------

Лионел Энгимея дар Австралия дар соҳаи ҳуқуқ таҳсил кардааст. Пас аз адвокат шудан, вай дар Гурӯҳи Минтақавии Ҳуқуқи Башар, як ташкилоти ғайридавлатӣ, ки принсипҳои ҳуқуқи инсон ва идоракунии хубро дар минтақаҳои Уқёнусия тарғиб мекунад, кор кардааст. 

Дар интихоботи соли 2013, вай дар ҳавзаи Менег номзад ба вакилӣ мешавад, аммо ҷой намегирад. Баъдтар ӯ як корманди аршади вазорати адлия дар ҳукумати нави президент Вака шуд. Дар соли 2015, Лайонел Энгемея дар қароре дар бораи манъи дастрасӣ ба Facebook ва дигар вебсайтҳо барои сокинони Науру иштирок кардааст. 

Дар интихоботи парлумонии соли 2016, Лайонел Энгимея ба парлумон ворид шуд ва ба аксарияти парлумонӣ пайваст. Дар ҳукумат ӯ вазифаи ёвари вазири адлия ва муҳоҷиратро ишғол мекард  .

Раёсатҷумҳурӣ
-------------

Дар моҳи августи 2019, ӯ дубора ба парлумон интихоб шуд. 27 августи соли 2019, дар ҷаласаи парлумони кишвар, Лайонел Энгимея Дэвид Адангро танқид кард ва бо 12 овози мувофиқ бо 6 раъйи президенти кишвар мегардад.

Рӯзи дигар ҳукумати нави Науру тасдиқ карда шуд. Худи Энгимея вазоратҳоро роҳбарӣ мекард: корҳои хориҷӣ, савдои хориҷӣ, корҳои дохилӣ, ҳолатҳои фавқулодда, маориф, коммуникатсия, васоити ахбори омма, заминсозӣ, сайёҳӣ, авиатсия ва корҳои бисёрфарҳангӣ.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. 1 2  *Deutsche Welle (www.dw.com).* Nauru Parliament picks lawyer Lionel Aingimea for president | DW | 27.08.2019(англ.).  DW.COM. 28 августи 2019 санҷида шуд.
3. ↑  *Press, Australian Associated*. Nauru's parliament elects Lionel Aingimea as president amid refugee crisis, *The Guardian* (27 августи 2019). Проверено 28 августи 2019.
4. ↑  Returning Nauru Govt promises more stability(англ.).  RNZ (13 July 2016). 28 августи 2019 санҷида шуд.
5. ↑  Aingimea chosen as Waqa's successor in Nauru(англ.).  RNZ (27 August 2019). 28 августи 2019 санҷида шуд.
**Иля Валентинович Сегалович** (13 сентябри 1964, Горкий, РСФСР, СССР — 27 июли 2013, Лондон, Англия, Британияи Кабир) — барномасози рус, соҳибкори технологӣ ва ходими ҷамъиятӣ. Ҳаммуассиси Яндекс ва Сармутахассиси технологияи он.

Иля Сегалович дар оилаи геофизики шӯравӣ Валентин Сегалович таваллуд шудааст. Айёми кӯдакиашро дар Қазоқистон гузаронидааст. Дар Мактаби ҷумҳуриявии физикаю математика ӯ бо ҳаммуассиси ояндаи Яндекс Аркадий Волож шинос шуд. Соли 1981 ба Донишкадаи кофтукови геологии Маскав ба номи Орҷоникидзе дохил шуд, соли 1986 баъди хатми омӯзишгоҳ ба Институти умумииттифоқии сарватҳои маъданӣ таъйин карда шуд.

Соли 1990 Сегалович бо даъвати Аркадий Волож ба сифати барномасоз ба ширкати тичоратии «Аркадия» омад. Соли 1993 сардори шуъбаи таҳияи системаи ҷустуҷӯии CompTek шуд. Пешрафтҳо дар соҳаи ҷустуҷӯи сегменти кириллӣ дар Интернет боиси таъсиси системаи ҷустуҷӯии Яндекс дар соли 1997 гардид.

Иля Сегалович аз рӯзи таъсиси Яндекс то маргаш вазифаи Сармутахассиси технологӣ, меъмори асосии технологияҳои ҷустуҷӯ ва ташаббускори бисёре аз маҳсулоти ширкат, масалан Яндекс.Direct, ёрдамчии овозии "Алиса" ва як мошини бесарнишин буд.

Сегалович яке аз ташаббускорони таъсиси Корпуси миллии забони русӣ, Ҷоми Яндекс буд. Якҷоя бо ҳамсараш 5 фарзандро ба воя расонида, сарпарастии ташкилоти ҷамъиятии «Маркази санъат» «Фарзандони Мария», ки ба рушди кӯдакони ятим ва кӯдакони имконияташон маҳдуд нигаронида шудааст. Ӯ 27 июли соли 2013 бар асари варами майна даргузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑  Почему создатели "Яндекса" окончили школу с золотом, но не поступили в МГУ(рус.). *Sputnik Казахстан*. 18 марти 2021 санҷида шуд.
**Ҳалқаҷар** - шаҳраки кушонии мансуб ба асри II-III мелодӣ, дар ноҳияи Хуросони вилояти Хатлон воқеъ гаштааст.

Таърих
------

Ин шаҳрча дар аввали пайдоиши давлати Кушониён сохта шуда, тамоми биноҳояш ба он давра мансубанд. Аввалин сохтмони шаҳр аз давраи Кудҷула Кадфиз оғоз меёбад. Шаҳрча дар шафати деҳаи Сарбанд ҷойгир буда, он давраҳо онро аз тарафи шимолу шарқӣ дарёи Вахш, аз ҷануб сойи баланд ҷудо карда, қисми ғарбиашро девори баланди хиштин иҳота мекардааст. Масоҳати шаҳрча тахминан 3-4 гектар буда, гирду атрофи он аз 1000 гектар зиёд буда, 25 деҳаи хурдро дар бар мегирифтааст. Худи шаҳрча маркази иқтисодию сиёсӣ ба ҳисоб мерафт. Дар шаҳрча хумдони калон, ибодатхонаи ҳаҷман 30х40 метр, дӯконҳои бофандагӣ, заргарӣ ва пулсикказанӣ ҷойгир буданд. Сокинони шаҳрча бо роҳи хушкӣ ва обӣ ба дигар шаҳрҳо алоқа доштанд. Аз эҳтимол дур нест, ки маҷрои дарёи Вахш дар даврони гузаштааш ба маҷрои ҳозирааш не, балки ба назди шаҳрчаи имрӯзаи Хуросон (Уялӣ) мегузашт. Тахмин аст, ки ин маҷро тезобии обро нигоҳ дошта, барои заврақронӣ мусоидат мекард. Тангаҳои аз шаҳрча ёфтшуда давраи Кушонӣ буда, ба тангаҳои ёфтшудаи аҳли Кушонии Афғонистон, Ҳиндустон, Осиёи Миёна монандӣ доранд.
Ҳалқаҷар ёдгории машҳури тарихиест дар ноҳияи Хуросон, ки ба давраи кушониёни бузург, ба асрҳои II-III-и милодӣ тааллуқ дорад. Шаҳристони мазкур дар тарафи рости шоҳроҳи Душанбе - Бохтар, дар назди фарози мавзеи Сарбанд, болои теппа воқеъ аст. Аслан ба мавзеи имрӯзаи Уялӣ (деҳаи Хуросон) бодиққат назар андозед, бараъло мебинед, ки он дар гузаштаи қадим ҷои об будааст. Рӯди Вахш таг-таги теппаҳои имрӯза ҷараён дошт ва аз ин ҷиҳат қасру кӯшк ва қалъаҳоро низ дар лаби дарё месохтанд. Бо мурури замон дарё маҷрои худро дигар карда, алҳол қариб ду фарсах дуртар аз он куҳандиз ҷорист. Дар Ҳалқаҷар бостоншиносон ковишҳои зиёде гузаронида, осори зиёди пурқимате дарёфт намудаанд.
Дар бораи Ҳалқаҷар, аҳамияти он Бобоҷон Ғафуров дар асараш «Тоҷикон» низ маълумот додааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Ёдгориҳои таърихию фарҳангии ноҳияи Хуросон. 17 апрели 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 апрели 2018.
**Агнон** (насабаш Халеви Чачкес) Шмуэл Йосеф (17. 7. 1888 – 17. 2. 1970), нависандаи Исроил. Дар шаҳри Бугачк Галитсия (Австро-Венгрия) ба дунё омадааст.

Зиндагинома
-----------

Асосан ба забони иврит менавишт. Маълумоти динӣ гирифтааст. Таъсири дин дар осораш ба назар мерасад. Дар 18-солагӣ ба шаҳри Лвов омада дар рӯзномаи яҳудӣ ба кор даромад. Баъдан гоҳ дар Иерусалим, гоҳ дар Берлин зиндагӣ кардааст. Аз соли 1908 сокини Иерусалим шуд. Соли 1909 повести нахустинаш «Занҳои таркшуда» (ба забони иврит «Agunot») чоп шуд. Ҳамин калимаро тахалл. интихоб кардааст. Соли 1912 дар Берлин бо соҳибкор З. Шокен шинос шуд ва дар матбааи ташкилнамудаи ӯ асарҳояшро («Маҷмӯаи ҳикоёт», 1931) ба табъ расонд. Асарҳои машҳури Агнон романҳои «Амории тӯй» (нашр 1931), «Меҳмони шабонгоҳӣ» (1937), «Ҳикоёти мағфират» (1967) ва ғайра мебошанд. Агнон дар асарҳояш зиндагиву кору бори нодорон, камбизоатони зиндадилу хушҳоли деҳоти Исроилро дар омехтагӣ бо ҳазлу мутоиба, хаёлоти бадеӣ, киноёт, зарофатгӯиҳо ва ғайра тасвир намудааст.Бо Мукофоти Нобел (1966) қадр шудааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Агломератсия** (аз лотинӣ agglomero – пайваст мекунам, ҷамъ мекунам) — дар металлургия, раванди термикии дар мошинҳои агломерат ғурӯша кардани резаҳои маъдан бо роҳи тафсонда ба ҳам часпондани онҳо. Дар натиҷаи агломератсия маъдани хокаву реза ба шакл ва хосиятҳои барои гудозиш мувофиқ соҳиб мегардад. Ҳангоми аз ғаш қисман тоза кардан ва аз як ҷо ба ҷойи дигар кашондан маъдан реза мешавад. Ғайр аз ин, дар ҷараёни газҳои аз дудкаши домна хориҷшаванда низ зарраҳои шихта мавҷуданд, ки онҳоро бо усулҳои махсус ҷамъ мекунанд. Барои истифодаи маводи резаю хока онҳоро дар мошинҳои махсуси агломерат «пухта», порчаву ғурӯшаҳои калон-калон (агломерат) ҳосил мекунанд. Маъданрезаҳои андозаашон 2 – 3 мм, хокаи домна ва сӯзишвориро ба дӯл меандозанд. Он аз дӯли меъёргир ба асбоби омезанда ва аз он ба олати намкунанда интиқол дода мешавад. Баъди то дараҷаи муайян нам шудан, омехта ба қуттии поёнсӯрохи тасмаи конвейер мерезад. Қуттии пур аз омехтаро конвейер ба зери тафсонанда меорад ва омехта аланга мегирад. Дар минтақаи сӯзиш, ки ҳарорати то 1200 – 15000С мерасад, қисми муайяни шихта гудохта мешавад. Ҳангоми ба қабатҳои поёнии шихта гузаштани минтақаи сӯзиш қабати нимгудохташудаи боло сард шуда, маводи майдаро ба ҳам мечаспонад ва агломерати яклухт ба вуҷуд меояд. Онро майда карда, ба порчаву ғурӯшаҳо табдил медиҳанд. Маҳсули кори чунин мошинҳои агломерат дар як соат ба 200 т мерасад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Агломератсия // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Дар P0 ва Q0 мунҳанӣ арза ва тақозои якдигарро қатъ кардаанд. Ин нуқта қимати таъодулиро нишон медиҳад. Қисмат A фузунии тақозову камбуди арза ва B камбуди тақозову фузунии арзаро нишон медиҳад.
**Арза ва тақозо** (англ. Supply and demand) — як мудели иқтисодӣ аст, ки асари қиматро бар рӯйи миқдор дар бозори рақобатӣ баррасӣ мекунад. Қимат бар рӯйи миқдори тақозо аз тарафи масрафкунандагон ва миқдори тавлид аз тарафи арзакунандагон асар мегузорад. Дар натиҷа иқтисод дар асар талоқии ин ду миқдор, дар қимат ва миқдори муайяне ба таъодул мерасад. Дигар омилҳои муассир дар таъодули иқтисодӣ низ дар ин мудел боиси тағйири тақозо ва арза мешаванд.

Усули бунёдӣ
------------

Мудели арза ва тақозо дар воқеъ барои бозори рақобатӣ танзим шудааст, ки дар он ҳеч як аз харидорон ва фурӯшандагон наметавонанд асари зиёде бар рӯйи қимат бигузоранд ва қимат ба сурати як дода аст. Миқдори тавлиди маҳсул тавассути тавлидкунанда ва миқдори тақозо тавассути масрафкунанда, вобаста ба қимати маҳсул дар бозор аст. Қонуни арза мегӯяд, ки дар собит будани соир шароит миқдори арза вобаста ба қимат аст ва дар қимати болотар, арза бештар ва дар қимати пойинтар, арза камтар хоҳад буд. Ва қонуни тақозо низ мегӯяд бо собит будани соири авомил дар қиматҳои боло, тақозо камтар ва дар қиматҳои пойин, тақозо бештар хоҳад буд.

Дар бозори рақобатӣ қимати таъодулӣ ва миқдори таъодулии як коло бо арзаву тақозои бозор барои он коло таъйин мешавад. Қимат таъодулии як коло дақиқан баробар бо қиматест, ки масрафкунандагон миқдори колоеро, ки ҳозиранд дар як давраи замонии хосс бихаранд баробар бо миқдорест, ки тавлидкунандагони он коло ҳозиранд арза кунанд. Дар қиматҳои болотар камбуди тақозо иттифоқ ва боиси фузунии арза мешавад. Ин изофаи арза ба қимат фишор меовард ва боис мешавад, ки қимат дубора ба сатҳи таоъдулӣ бозгардад. Дар қиматҳои пойинтар низ, миқдори тақозо аз миқдори арза бештар мешавад ва боиси фузунии тақозо мешавад. Ин фузунии тақозо боиси афзоиши қимат ва дар натиҷа бозгашти қимат ба андозаи қабли худ (қимати таъодулӣ) мешавад. Пас аз ин ки қимат ба таъодул расид, ин қимат майл ба ҳамешагӣ ва боқӣ мондан дорад.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 11951016h
* J9U: 987007551026705171
* LCCN: sh85130690
* NKC: ph849401

 |
**Агглютинатсия** — дар забоншиносӣ тарзи калимасозӣ ё ба вуҷуд овардани шаклҳои нав бо роҳи ба асос ё решаҳои тағйирнаёбанда ҳамроҳ сохтан ё пайвастани вандҳо (аффиксҳо).

Вандҳо паси ҳам тибқи силсилаи дараҷаашон меоянд. Масалан, дар забонҳои туркӣ ба ҳиссаи номӣ аввал вандҳои шакли ҷамъ, баъд вандҳои соҳибӣ ва ҳолат (падеж) мепайванданд: тоғларда, ӯйларда, далаларда (дала-лар-да). Дар забони ӯзбекӣ – тоғ (кӯҳ), ӯй (хона), дала (саҳро) – лар (пасванди ҷамъбандӣ), – да – ҳолати ифодакунандаи маънои макон мебошад. Дар натиҷаи ба ҳамдигар ҳамроҳ шудан маънои «дар кӯҳҳо, дар хонаҳо, дар саҳроҳо» пайдо мегардад. Барои забонҳои агглютинативии мисли туркӣ ва банту низоми ташаккулёфтаи калимасозӣ ва тағйири калимаҳо ба воситаи вандҳо, надоштани вобастагии фонетикии алломорфӣ, намуди умумии тасрифӣ, ҳаммаъноии сарфу наҳвии вандҳо, дорои маънӣ набудан зимни табдилёбӣ хос аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Лингвистический энциклопедический словарь, М. 1990;
* Ҳусейнов Х. Шукурова К. Луғати терминҳои забоншиносӣ, Д.1983;
* Серебренников Б. А. Причины устойчивости агглютинативного строя и вопрос о морфологическом типе языка, дар кит. Морфологическая типология и проблемы классификации языков, М.–Л. 1965;
* Баранникова Л. И. Введение в языкознание, Саратов, 1973.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Александр Викторович Назаров** (таваллуд 24 феврали 1951) — арбоби давлатии шӯравӣ ва рус, аудитори Палатаи ҳисоби Федератсияи Русия. Номзади илмҳои иқтисодӣ.

Зиндагинома
-----------

Институти сохтмони инженерии Макеевка ва Мактаби олии партиявии Хабаровскро хатм кардааст.

Фаъолияти меҳнатиашро дар вазифаи давлатӣ соли 1983 оғоз кардааст. Солҳои 1991-2000 губернатори Округи Мухтори Чукотка буд. Дар давраи рохбарии Назаров дар Чукотка истехсоли махсулоти саноат хеле кам шуд, шумораи ахолй якчанд маротиба кам шуд, аксарияти посёлкахои коргарнишин бархам дода шуданд. Исми раиси вилоят дар чанд маврид ба қонуншикании андозу молиявӣ - барнагардонидани қарз, фурӯши ғайриқонунии квота барои истихроҷи захираҳои биологии обӣ, азхудкунии маблағҳои буҷет садо дод. Дарҳол пеш аз интихоботи навбатии ҳоким дар соли 2000, Назаров барои бозпурсӣ ба Хадамоти федеролии полиси андоз даъват карда шуд, ки дере нагузашта ӯ номзадии худро бозпас гирифт   .

Солҳои 1996-2000 аз рӯи вазифа узви Шӯрои Федератсия; Солҳои 2000-2003 - намояндаи маъмурияти Округи Мухтори Чукотка дар Шӯрои Федератсия. Солҳои 1996-2003 - раиси Кумитаи кор бо мардуми шимол ва бумӣ. Узви Ассамблеяи парлумонии Шӯрои Аврупо (PACE).

Солҳои 2003-2009 — аудитори Палатаи ҳисоби Федератсияи Русия .

Эзоҳ
----

1. ↑  *А. Сажин.* Начальник Чукотки оказался замаранным.  pravda.ru (25.10.2000). 9 октябри 2013 санҷида шуд.
2. ↑  *В. Вобликов.* Чукотский автономный округ.  Коммерсантъ Власть (№49 (400), 12.12.2000). 9 октябри 2013 санҷида шуд.
**Гази миёнситораӣ**, **гази байниситораӣ** (англ. Interstellar gas) — муҳити тунуки газӣ, ки тамоми фазои байни ситораҳоро фаро гирифтааст.

Гази байниситоравӣ шаффоф мебошад. Массаи умумии гази байниситоравӣ дар Галактика аз 10 млрд массаи Офтоб зиёд аст ё чанд дарсади массаи умумии ҳамаи ситораҳои Галактикаи моро ташкил медиҳад. Зичии атомҳои гази байниситоравӣ дар 1 см3 аз 1 атом камтар аст. Массаи асосии он дар наздикии ҳамвории Галактика воқеъ гашта, ғафсии қабати он ба садҳо парсек баробар мебошад. Зичии газ ба ҳисоби миёна қариб 10‒21 кг/м3 аст. гази байниситоравӣ аз ҳидроген ва ҳелий (мувофиқи адади атомҳо мутобиқан 90 % ва 10 %) бо омехтаҳои ками унсурҳои вазнин иборат мебошад. Вобаста ба ҳарорат ва зичӣ гази байниситоравӣ ҳолати молекула, атом ва ионро мегирад. Дар фазо абрҳои сарди молекулавӣ, гази тунуки байниабрӣ, абрҳои ҳидрогени ионнокшудаи ҳарораташон қариб 10 000 К (Туманоти Ҷаббор) ва мавзеъҳои фарохи гази тунуку хеле гарми ҳарораташон қариб млн К мушоҳида мешавад. Нурҳои ултрабунафш бар хилофи нурҳои ба чашм намоёни рӯшноӣ аз тарафи гази байниситоравӣ фурӯ бурда мешаванд ва энергияи худро ба он медиҳанд. Ба туфайли ин ситораҳои тафсон бо афканишоти ултрабунафши худ гази атрофро тақр. то ҳарорати 10000 К гарм мекунанд. Гази тафсон худ шуоъ меафканад ва мо онро чун туманоти равшани газӣ мушоҳида мекунем. Газҳои сардтари «нонамоён» бо усулҳои радиоастрономӣ мушоҳида карда мешаванд. Атомҳои ҳидроген дар муҳити тунук радиомавҷҳои дарозии мавҷашон қариб 21 см-ро меафкананд. Аз ин сабаб аз минтақаҳои гази байниситоравӣ мунтазам сели радиомавҷҳо паҳн мешавад. Ин афканишотро олимон таҳқиқ намуда, зичӣ, ҳарорат ва ҳаракати гази байниситоравӣ-и фазои коинотро муайян мекунанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гази байниситоравӣ / А. Раҳмонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гази тунук** — газе, ки дар фишори атмосферии паст мавҷуд аст.

Хосиятҳои гази тунук ба таносуби дарозии дави озод L ва андозаи зарф А, ки дар он газ ҷойгир аст, вобаста мебошад. Ҳангоми L > А будан, ки ба фишори р ~ 10-3 мм сут. сим. мувофиқат мекунад, хосиятҳои гази тунук на аз рӯйи бархӯрдҳои байнимолекулавӣ, балки аз рӯйи бархӯрди молекулаҳо ба девори зарф муайян карда мешаванд. Ин ҳолат гази тунукро ба газҳои идеалӣ наздик мекунад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гази тунук // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Газна** (лот. Urtíca dióica), **газанга**, **тавланг**, **анҷара**, **духтаргазак**, **сӯзанкаҳ**, **тавланг** — гиёҳи бисёрсолаи алафии мансуби газнаиҳо.

Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
---------------------

Пояаш рости ҷаҳорқирра, то 170 см қад мекашад, сершохубаргазна Баргаш байзашакл (дарозиаш 17 см), дандонадор, нӯгтез. Хӯшааш сергул, гулҳояш майда-майдаи сабзчатоб, мевааш байзамонанд (вазни 1000-тоаш тақр. 0,25 г), зарди хокистарранг. Поя ва баргҳояш бо мӯякҳои «газанда» (номаш аз ҳамин ҷост) пӯшида шудаанд. Моҳҳои май — июн гул карда, тухм мебандад. Газна дар боғу киштзор, гирду атрофи хонаҳои иқоматӣ, заминҳои партов, канори ҷӯй мерӯяд.

Хосиятҳои шифоӣ
---------------

Рустании доруист. Ба қавли Абуалӣ Сино барги кӯфтаи газна (анҷура) хуни биниро бозмедорад. Марҳами он пучакро сар меорад. Тухмаш давои зиқи нафас ва илтиҳоби шуш буда, марҳамаш барои муолиҷаи саратон ва варами гӯш ёрӣ мерасонад. Табибони халқӣ ҷӯшоби газна («тавлангоба»)-ро чун давои балғамрон, хунбанд ва исҳоловар истифода мебаранд. Аз хокаи барги газна ва орд атола («олиоба») тайёр карда, барои муолиҷаи газак ва захми меъда, хуншории узвҳои дарунӣ ва бачадон пеш аз хӯрокхӯрӣ рӯзе якпиёлагӣ мехӯранд. Бо ҷӯшоби омехтаи газна ва пудина шустани сар сабӯсакро нест мекунад. Ҷӯшоби тухми он барои гулӯзиндонак нофеъ аст. Хокистари газнаро бо намак даромехта ба решҳо гузошта банданд, онҳоро сиҳҳат мебахшад. Тухмашро бихӯранд, барои дамкӯтаҳӣ, сурфа, иллати аъзои нафас ва обварам дору мешавад; сафро ва балғами часпакро аз бадан хориҷ мекунад, барои иллатҳои сипурз ва гурда дармон мебошад, боҳро қавӣ мегардонад. Агар барги кӯфтаи газнаро бо асал хамир карда, ба закар ва зери хоя бимоланд, боҳро бедор мекунад. Оби газнаи тарро дар даҳон ва ҳалқ гардонанд, варами забончаи ҳалқро рафъ менамояд. Равғани газна барои рафъи дарди буғумҳо, дарди сурин, ниқрис манфиатовар аст. Дар амалияи тибби муосир нақуъ ва ҷаҳвари обии газнаро ҳангоми хуншории шуш, ҷигар, бачадон ва рӯда тавсия медиҳанд. Ҷавҳари хушки он ба таркиби доруи «Аллохол» дохил мешавад (онро дар мавриди гепатит, холангит, холетсистид ва қабзияти музмин истифода мебаранд). Газна хосияти пешобронӣ ва рафъи зардаҷӯшӣ дорад. Дар таркиби газна витаминҳои С, В, К, силитсий ва кислотаҳои органикӣ мавҷуданд, ки масуниятро қавӣ мегардонанд.

Корбурдҳо
---------

Аз он бо иловаи ҷағҷағу шилха, пудина ва ғ. самбӯсаи алафӣ ҳам мепазанд. Дар аввали сабзиш газнаро чорво низ мехӯрад.

Нигаред низ
-----------

* Газнаиҳо

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ҳ. Зоҳидов. Канзи шифо. Д. 1998;
* Ходжиматов М. Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана. Д. 1983;
* Губанов И. А. (ва дигарон). Крапива двудомная//Иллюстрированный определитель растений Средней России. М. 2003;
* Разделов С. Ю. Всё о лекарственных растениях на ваших грядках. СПб. 2010.

Сарчашма
--------

* Газна / Г. Раҳмхудоев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Кантата** (лот. cantare - сурудан), асари мусиқии тантанавӣ, лирикӣ ё эпикии аз чанд қисми мукаммал иборат, ки барои овозхон – яккахон, ҳамчунин хор бо ҷӯршавии оркестр офарида мешавад.

Кантата аз рӯи сохт ва хусусияташ ба жанри оратория шабоҳат дорад, вале бо мазмуну сюжет аз он фарқ мекунад (Кантата ҳаҷман хурд аст). Ба қавли Э. Гейзер: «Кантата садаи 17 дар Итолиё аввал дар шакли асари яккахонии лирикӣ ба вуҷуд омада, минбаъд бо операи камеравӣ қаробат пайдо кард. Дар Итолиё кантата мазмуну мундариҷаи дунявӣ ва дар Олмон моҳиятӣ динӣ дошт. Образҳои барҷастаи динию дунявии Кантата хусусан дар эҷодиёти И.С. Бах (Кантатаҳои дунявии «Қаҳвахона», «Деҳқон») ифода ёфтааст. Зинаи нави инкишофи жанри К. бо эҷодиёти В.А. Мотсарт алоқаманд аст. Ӯ зимни кантата ва муноҷотҳояш услуби шаклан нави хорро ба вуҷуд овард, ки бо номи «Марсияҳо» машҳур аст. Дар Россия жанри кантата дар садаи 18 пайдо шуд. Намунаи классикии Кантатаро П.И. Чайковский («Москва»), Н.А. Римский-Корсаков («Аз силсилаи Гомер»), С.Н. Танеев, С.В. Рахманинов ва дигарон офариданд. Композитори Шӯравӣ К.-ро ба замонию ҳозира мувофиқ кунонда, мавзӯъ ва моҳияти ҷамъиятию оммавии онро тақвият доданд. Дар кантатаҳои Шӯравӣ мақоми хор баланд шуда ва сурудҳо тобишҳои халқию оммавӣ гирифтанд. Баробари мавзӯъҳои таърихии ватанпарварӣ («Александр Невский»-и С. Прокофев, «Дар майдони Куликов»-и Ю. Шапорин) дар мавзӯъҳои ҳозира низ кантатаҳо («Кантата дар бораи Ватан»-и А. Арутюнян, «Рӯзи меҳнат»-и С. Агабабов) эҷод шуданд».
Як зумра композиторони тоҷик низ дар жанри Кантата бо рангубори хоси миллӣ асарҳои пурмазмун офаридаанд, ки кантатаи «Садои Осиё»-и Х. Абдуллоев (шеъри М. Турсунзода, 1956), 4 Кантатаи А. Ленинский, «Кантата ба васфи Сталинобод» (шеъри А. Лоҳутӣ, 1940), «Ғалаба» (шеъри Миршакар, 1945) ва ғайра; 3 Кантатаи Ф. Баҳор («Зери парчами ту», шеъри М. Раҳимӣ, 1973) ва ғайра; 3 Кантатаи А. Одинаев «Аҳура Маздо» (1991) ва ғайра; 10 Кантатаи Я. Сабзанов «Ҷашни фирӯзӣ» (шеъри А. Сидқӣ, 1982), «Бахти рангин» (шеъри Лоиқ, 1984) ва ғайра; 5 Кантатаи З. Шаҳидӣ – «Кантата барои хор» (шеъри Миршакар, 1949), «Кантатаи идона», (шеъри Б. Раҳимзода, 1964) ва ғайра; Кантатаҳо барои хори бачагона ва оркестри симфонии М. Атоев «Дар оғӯши Ватан» (1974) ва А. Латифзода «Кантата» (1990) ва ғ. аз ҳамин қабиланд.

Нигаред
-------

* Ария
* Cюита

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.170-171. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
Газанборҳои ҳозиразамони рӯизаминӣ
**Газанбор** (англ. gasholder) — зарфи табиӣ ё сунъӣ барои захира кардани миқдори зиёди газ ва истифодаи ояндаи он.

Газанборҳоро дар наздикии ғулбаҳои газгузари асосӣ ва марказҳои истеъмоли газ месозанд. Газанборҳо рӯйизаминӣ — газголдерҳо (фишори паст, фишори миёна ва фишори баланд), зеризаминии сатҳӣ ва зеризаминӣ мешаванд. Дар газанборҳои рӯйизаминӣ газ қисман истеъмол нашуда (мас.. шабона) ҷамъ гардида), дар давраи истеъмоли зиёд (рӯзона) ба шабакаҳо ҷорӣ карда мешавад. газанборҳои зеризаминии сатҳӣ қитъаҳои ғулбаҳои газиро аз истгоҳи компрессорӣ то истгоҳи газтақсимкунӣ дар бар мегиранд, ки истифодаи газро танзим менамоянд. газанборҳои зеризаминӣ дар ковокиҳои табиӣ (аз ҷумла конҳои куҳнаи нафту газ) ва сунъии замин сохта шуда, ҳангоми истеъмоли нобаробари мавсимии газ истифода мешаванд. Ин навъи газанборҳо нисбатан маъмул буда, гунҷоишашон садҳо млн м3 ва баъзан млрд м3 аст. Онҳо нисбат ба газанбори рӯйизаминӣ бехатар ва пурсамаранд. Барои сохтани онҳо масолеҳи сохтмонӣ, бахусус филиззот, камтар сарф мешавад.

Нахустин газанборҳои мазкур дар Канада соли 1915 сохта шуда, 20-25%-и истеъмоли шабонарӯзиро таъмин мекунанд. Чунин газанборҳо дар Русия, ИМА, Олмон, Лаҳистон, Чехия, Фаронса, Британияи Кабир, Итолиё, Австрия низ мавҷуданд. Теъдоди бузургтарини газанборҳои зеризаминӣ дар ИМА сохта шудаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Газанбор // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Занҷабили обӣ** (лот.  Polygonum hydropiper ), (русӣ: Перец водяной) — рустании доруворӣ. Дар илми тиб истифода бурда мешавад.

Тавсиф ва сифат
---------------

Занҷабили обӣ — рустании яксола буда, баландиаш 20-70 см бо
таъми тезӣ мебошад.
Пояаш — ростистодаи сабз буда, дар тирамоҳ сурх мешавад.
Баргҳояш — ҷойгиршавиашон пайдарҳам, дарозрӯяи борик, дарозиашон 3-10 см ва пањниаш 0,4-1,7 см мешавад.
Гулҳояш — майдаи нишаста буда, дар нӯгҳои навда ҷорӯбакҳои
гандумшаклро ташкил медиҳанд, ки дарозиашон 1-12 см буда, рангашон сафед ва ё сафеди сурхчатоб мебошанд.
Меваҳояш — донакҳои сиёҳи тухмшакли рангашон малла ё ҷигарии торик бо дарозии 2-3,5 мм мебошад. Вазни 1000 дона тухмӣ 1,5-3,02г. мебошад.

Макон
-----

Занҷабили обӣ дар бехи ҷӯйборҳо мерӯяд. Гулкуниаш аз моҳи июн то сентябр мегузарад.

Хосиятҳои доруӣ
---------------

Занҷабили обӣ аз даври қадим ҳамчун доруворӣ маълум мебошад. Дар Рум ва Юнони қадим
занҷабили обиро ҳамчун дорувории захмтозакун ва варамро нест мекардагӣ истифода мебурданд. Инчунин занҷабили обиро ҳамчун хунманъкун ва зидди дарунронӣ истифода мебурданд. Дар тибби халқи тоҷик занҷабили обиро зидди касалии бавосир (геморой) истифода
мебаранд. Қиммаи нав кардаи аз баргҳои занҷабили обиро ба захмҳо мемоланд.
Дар тибби илмӣ алафи занҷабили обиро дар намуди ширеши обӣ (водный настой) (20: 200) бо 1 қошуқи ошӣ 3 бор дар як рӯз ҳамчун хунманъкун дар вақти хунравии бачадон истифода мебаранд.
Занҷабили обӣ ба таркиби шамҳои зидди геморой «анастезол» ва «анузол» дохил мебошад.
Қисмҳои болоии занҷабили обӣ дар таркиби худ чунин моддаҳоро доранд:

* флавонидҳо 2-2,5 %, ки аз онҳо чунин моддаҳо тасдиқ шуданд:
* рутин, кверцибрин, гиперозид, рамнезин, кемпферол ва ғайра. 21
* Ба ғайр аз флавонидҳо дар таркиби занҷабили обӣ чунин моддаҳо

ҳастанд:

* моддаҳои дубилӣ — 3-8 %;
* қатронҳо — 3-4,5 %;
* гликозидњо — 0,10-0,16 %:
* равғанҳои эфирӣ — бо миқдори на чандон калон;
* кислатаҳои органикї;
* витаминҳо — К; Е; Д — 42,3 мг;
* каротин ва ғайра.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Сатторов Ҷ.С. Растаниҳои доруворӣ. Курси мухтасари лексия аз фанни «Растаниҳои доруворӣ». — Душанбе, 2007
**Гадобой Собиров** (1.12.1928, ноҳияи Ӯроттеппа — 6.10.1976) — риёзидон, номзади илмҳои физика-математика (1963), дотсент (1966), асосгузор ва аввалин мудири кафедраи геометрия дар донишкадаи омӯзгорӣ.

Зиндагинома
-----------

Соли 1960 факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1960—1962 аспирант, 1962—1964 ассистент, 1964—1965 муаллими калони кафедраи математика, 1965—1968 мудири кафедраи математикаи элементарӣ ва методикаи таълими математика, 1968—1972 дотсенти кафедраи назарияи ададҳо ва математикаи ҳисоббарории донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Аз соли 1972 то охири умр ҳамчун мудири кафедраи геометрияи донишкадаи номбурда фаъолият дошт. Оид ба эҷодиёти Алоуддин Ибни Муҳаммад Алӣ ал- Қушчӣ ва фаъолияти ӯ дар инкишофи илми математика дар Шарқи Наздик ва Миёна, инчунин дигар масъалаҳои муҳими соҳаи математика корҳои илмӣ анҷом додааст. Муаллифи 4 асари калонҳаҷми илмӣ ва зиёда аз 40 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад. Ӯ дар рушду нумӯи илми математика, бахусус таърихи математикаи Осиёи Марказӣ хидмати арзанда кардааст.

Осор
----

* Инкишофи математика дар Осиёи Миёна (асрҳои XV—XVII), Д. 1966;
* Ҳамкории эҷодии олимони Осиёи Миёна ва мактаби илмии Улуғбек дар Самарқанд, Д. 1973;
* Тараққиёти назарияи муодила дар Осиёи Миёна // Мактаби советӣ, 1962, № 10.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Назокат Ғафурова** (20 марти 1919, Конибодом) — доктори илмҳои таърих, профессор, ходими ҳизбӣ.

Зиндагинома
-----------

Назокат Ғафурова 20 марти соли 1919 дар шаҳри Конибодом ба дунё омадааст. Баъд аз хатми мактаби миёна солҳои 1934—1939 дар омӯзишгоҳи педагогии ш. Конибодом таҳсил кардааст. Соли 1939 ба Донинишкадаи тоҷикии педагогии шаҳри Тошканд дохил шуда то соли 1941 таҳсил намудааст. Солҳои 1941—1943 ҳамчун муаллима ва мудири шуъбаи таълимии мактаб, аз соли 1944 методисти шуъбаи маорифи ш. Конибодом фаъолият намудааст. Сипас, Назокат Ғафурова ба фаъолияти ҳизбӣ даъват гардида солҳои 1944—1957 дар Комитети Душанбегии ҲК ҶШС Тоҷикистон дар вазифаҳои гуногуни ҳизбӣ хидмат кардааст. Солҳои 1957—1964 ӯ дар дастгоҳи ҷумҳуриявии КМ ҲК ҶШС Тоҷикистон дар ба сифати лектор ва инструктори шуъба фаъолият намудааст. Ҳамчунин, дар қатори фаъолияти ҳизбӣ Н. Гафурова таҳсилоташро дар Мактаби олии ҳизбӣ (1950) ва Академияи илмҳои ҷомеашиносии КМ КПСС (1963) давом дода ба охир расонидааст. Соли 1963 ӯ дар Академияи илмҳои ҷомеашиносии КМ КПСС рисолаи номзадиашро дифоъ намуда соҳиби дараҷаи илмӣ шудааст. Дар аспирантураи ДДТ ба номи В. И. Ленин дар аспирантураи шуъбаи ғоибона с 1957—1961 маълумоти илмиашро сайқал додааст. Солҳои 1964—1970 Н. Гафурова дар Донишкадаи политехникии Тоҷикистон ба сифати дотсенти кафедраи таърихи КПСС ба донишҷӯён дарс додааст. Баъд аз дифои рисолаи докторӣ аз соли 1970 ҳамчун профессори кафедраи таърихи КПСС Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин фаъолияташро давом додааст. Зери қалами профессор, доктори илмҳои таърих Назокат Ғафурова 22 рисолаву китобҳо доир ба таъриху фаъолияти ҲК ҶШС Тоҷикистон ва зиёда аз 80 мақолаҳои дигар таълиф шудааст.
Ӯ бо унвони фахрии «Муаллими хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон», Ифтихорномаҳои Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон ва соҳавӣ қадрдонӣ шудааст. Назокат Ғафурова 9 августи соли 1994 аз олам чашм пӯшидааст.

Ҷоизаҳо
-------

* «Муаллими хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон»
* Ифтихорномаҳои Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон

Эзоҳ
----

1. ↑  Энcиклопедияи олимони Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон. — Душанбе, 2008.- C. 67
**Гадобек Маҳмудов** – китобшинос, библиографияшинос, китобхонашинос, номзади илмҳои педагогика, дотсент. Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон, Аълочии фарҳанги Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Гадобек Буриевич Маҳмудов 1 майи соли 1960 дар ноҳияи Рӯдакӣ ба дунё омадааст. 
Соли 1978 ба Донишкадаи давлатии фарҳанги Маскав дохил шуда, соли 1982 онро бо ихтисоси китобдор-библиограф хатм кардааст. 
Фаъолияти кориашро баъди анҷоми мактаби олӣ аз Китобхонаи ҷумҳуриявии давлатии ба номи А. Фирдавсӣ шурӯъ карда, аз соли 1983 аввал омӯзгор ва баъдан омӯзгори калон, сипас мудири кафедраи библиографшиносии Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода буд.
Аз солҳои 2013 то 2015 дар вазифаи декани факултаи китобдорӣ ва иттилоотшиносии Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода кор кардааст.
Моҳи майи соли 2015 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муовини директори Китобхонаи миллии Тоҷикистон таъйин гардид.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи зиёда аз 50 мақолаҳои илмӣ, таълимӣ, дастурҳои таълимӣ-методӣ ва библиографӣ, инчунин муаллифи китоби дарсии «Фаъолияти библиографӣ дар китобхонаҳо» мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Гадобек Буриевич Маҳмудов(тоҷ.). *www.kmt.tj*. 10 июли 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 24 феврали 2020.
**Бӯрон** — боди шадид, ки оби баҳрро ба туғён меорад ва дар хушкӣ боиси фалокату харобиҳо мегардад. Бӯрон ҳангоми гузаштани сиклони тропикӣ, ба вуҷуд омадани гирдбод (тромб, торнадо), раъду барқи маҳаллӣ мушоҳида мешавад. Дар вақти бӯрон суръати бод дар сатҳи Замин беш аз 20 м/с шуда, баъзан то 50 м/с (дар лаҳзаҳои алоҳида то 100 м/с) мерасад. Вобаста ба дараҷаи шиддати бод бӯронро баъзан тундбод (суръати бод беш аз 30 м/с) ё тӯфон (суръати бод 20-30 м/с) меноманд;

Бӯрони барфӣ, ки тавассути бод аз сатҳи замин (бӯрон) ё зарраҳои барфи муаллақ дар атмосфера. Ин намуди бӯрон, маъмулан, дар дашт ва мавзеъҳои наздидаштӣ (Русия, Қазоқистон, Украина) ба амал омада, роҳҳо аз барф пур мешаванд ва ҳаракати нақлиёту одамон қатъ мегардад.

Сарчашма
--------

* Бӯрон // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Бӯсалик** 1) мақоми сеюм дар силсилаи «Дувоздаҳмақом» (асрҳои 12–17 – ибтидои садаи XVIII). Таркиби овозиаш аз 4 бонг (октаваи комил) иборат аст. Аз нағма (парда)-и 5-ум оғоз меёбад. Таркиби пардавиаш аз нағмаи аввали «Наврӯзи Асл» оғоз ёфта, дар «Гавашт»-у «Дугоҳ» сайр мекунад ва дар «Мағлуб» сокит мешавад. Таркиби қаторовозҳои Бӯсаликро дар пардаҳои сози уд мусиқидонони тоҷику форс ба тариқи зайл истихроҷ намудаанд:

А + Б + Ҳ + Ҳ + йб + йҳ + Йҳ = Б– Т – Т – Б –Т – ТТ

0 + 90 + 294 + 498+ 588 + 792 + 996 + 1200

^ ^ ^ ^ ^ ^ ^
201 90 201 201 90 201 201

Гӯё Бӯсаликро аз садои шер бардошта, бо бурҷи Саратон мувофиқ сохтаанд. Бинобар тавсифи манобеи мусиқӣ Бӯсалик аз ҷиҳати хусусияти оҳангӣ муассир ва таскинбахш будааст. Онро инчунин барои оромӣ бахшидани бемориҳои рӯҳӣ ва ром кардани ҳайвоноти ваҳшию парандагон истифода мебурдаанд. Дар «Дувоздаҳмақом» Бӯслик ба овозаи «Наврӯз» мансуб буда, шуъбаҳои «Наврӯзи Сабо», «Аширон» ва гӯшаҳои «Дугоҳи Аҷам», «Муҳсинӣ», «Ҳиҷози Бузург» ва «Рубоби Панҷгоҳ»-ро дар бар мегирад. Зарбҳо (усулҳо)-и «Рамали Тавил» ва «Чанбар» хосси Бӯсаликанд; 2) бо номи Бӯсалик ҳоло оҳанге вуҷуд дорад, ки онро рубобии моҳир Ё. Бободӯстов ба қартаи граммофон ва навори магнитофон сабт кардааст. Дар силсилаи «Шашмақом» амал надорад ва шояд тағйири ном карда бошад.

Адабиёт
-------

* Маҳмуди Ҳусайнӣ. Қонуни илмӣ ва амалии мусиқӣ /Таҳия ва таҳқиқи А. Раҷабов. Д. 1987;
* Ражабов И. Мақомлар масаласига доир. Тошкент, 1963.
* عبدالقادر مراغۀ. مقاصد الالحان. تهران، ۱۳۵۶ هـ. ش.؛ واژه نامۀ موسیقئ ایران. تهران، ۱۳۷۵ هـ. ش.؛ فرهنگنامۀ موسیقئ ایران. تهران، ۱۳۷۵ هـ. ش
*

Сарчашма
--------

* Бӯсалик / А. Раҷабов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
Тасвире аз назарияи заминмарказӣ аз атласи Андреас Селлариус *Harmonia Macrocosmica* (1708)
**Назарияи заминмарказӣ**, **геосентризм** (аз юн.-қад. Γῆ, Γαῖα — Замин) — тасаввуроти илми ҳайъати аҳди бостон, дар бораи низоми маркази Олам будани Замин, ки мувофиқи он Замин маркази Коинот буда, нуҳ фалаки дигар рӯйи ҳамдигар дар болои Замин воқеъ гаштаанд.

Таълимот
--------

Мувофиқи таълимоти назарияи заминмарказӣ нафақат Моҳ, балки сайёраҳо, Офтоб ва ситораҳо низ дар гирди Замин, ҳамчун маркази ягона, чарх мезананд. Аз давраи Пифагор дар фалсафа ва илм тасаввуроти ҳамоҳангии аҷроми Кайҳон ба вуҷуд омад, ки он ҳаракати мунтазаму даврии ҷисмҳои осмониро тақозо менамуд, вале дар натиҷаи мушоҳидаҳои пайвастаи астрономӣ маълум гардид, ки масири мушоҳидашавандаи баъзе ҷисмҳои осмонӣ (сайёраҳо) ба талаботи мазкур ҷавобгӯ намебошад. Аз ин рӯ, Афлотун шарҳи ин ҳаракатҳои номукаммали ба назар намоёнро вазифаи асосии илми ҳайъат эълоъи дошт. Ҳалли ин масъала ба зиммаи Арасту ва Батламиюс вогузор гардид.

Дар низоми Батламиюс, ки қуллаи назарияи заминмарказӣ ба шумор меравад, Замин кураи сокину собит ва дигар сайёрот шинохта шудааст. Сечаҳоруми сатҳи Заминро об фаро гирифта, маҷмӯи онро кураҳои ҳаво иҳота кардааст. Кураи ҳаворо кураи оташ фаро гирифта, фалаки Қамар кураи оташро дар миён дорад. Сипас Аторуд, фалаки Зӯҳра, фалаки Шамс, фалаки Миррих, фалаки Муштарӣ, фалаки Зуҳал ҳар кадом батартиб ба фалаки қаблӣ (монанди пӯстҳои пиёз) иҳота дорад. Ин фалакҳо шомили ситораҳо буда, ба воситаи онҳо шинохта мешаванд. Фалаки Зуҳалро фалаки нуҳум бо ситораҳои собита (фалаки бурҷҳо) дар иҳота дорад. Охирин фалак, ки бо номи «фалаку-л-афлок» машҳур буда, онро фалаки «Атлас» низ мегӯянд, дар батни худ тамоми фалакҳоро ҷой додааст. Ҳар сайёра масири махсус дошта, тобеи сайри фалаки худ мебошад ва бар хилофи сайри фалаки «Атлас» ҳаракат мекунад. Назарияи Батламиюс ҳудуди ду ҳазор сол (то садаи XVI) вогузшт, ҳукмронӣ карда, сипас мавқеи худро ба назарияи хуршедмарказӣ Уқули ашара (ақли даҳгона)-и Ибни Сино дар бахши ҳастишиносии ӯ ба ҳамин назарияи Батламиюс асос ёфтааст.

Нигаред низ
-----------

* Назарияи хуршедмарказӣ

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Философский энциклопедический словарь. М. , 1989;
* شهرستانی حبة الدین. اسلام و هیأت. تهران، ١٣٤٢ ه. ش

Сарчашма
--------

* Геосентризм / М. Ҳазратқулов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Britannica (онлайн)
* Universalis
* Современной Украины

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 12326523v
* GND: 4133103-5

 |
Бинои нави Осорхонаи миллии Тоҷикистон, Душанбе, 2013 год.
**Осорхонаи миллии Ҷумҳуриии Тоҷикистон ба номи Камолиддин Беҳзод** — осорхона ба номи рассоми ( миниотюранигор)-и номдори асримиёнагӣ, Камолиддин Беҳзод гузошта шуда буд.

Таърих
------

12 августи соли 1934 бо қарори Комисариати халқии Тоҷикистон (ҳукумат) аввалин Осорхонаи таърихӣ-кишваршиносӣ дар шаҳри Душанбе таъсис ёфта буд. Соли 1959 осорхона ба Осорхонаи муттаҳидаи ҷумҳуриявии таъриху кишваршиносӣ ва санъати тасвирии ба номи К. Беҳзод дар заминаи Намоишгоҳи комёбиҳои хоҷагии қишлоқи ҷумҳурӣ дар шаҳри Душанбе таъсис дода шуда буд.
27 ноябри соли 1999 дар асоси қарори Ҳукумати Ҷумҳуриии Тоҷикистон Осорхонаи муттаҳидаи ҷумҳуриявии таъриху кишваршиносӣ ва санъати тасвирии ба номи К. Беҳзод ба *Осорхонаи миллии ба номи Камолиддин Беҳзод* тағйири номгузорӣ намудааст. Бинои Осорхонаи ба номи К. Беҳзод дар хиёбони Айнӣ назди майдони ба номи Садриддин Айнӣ ш Душанбе ҷойгир шуда буд. Осорхона то соли 2013 ҳамчун осорхонаи ҷумҳуриявии кишвар барои тамошобинон ва меҳмонони хориҷӣ хидмат мерасонид. Баъд аз ба истифода супоридани бинои нави Осорхонаи миллии Тоҷикистон. Осорхонаи ба номи К. Беҳзод фаъолияти хешро ба охир расонидааст. Бо фармоиши Ҳукумати ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 августи соли 2013, собиқ бинои Осорхонаи миллии ба номи Камолиддин Беҳзод, воқеъ дар хиёбони Айнӣ-31, шаҳри Душанбе ба тавозуни Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон гузаронида шудааст.

Хазинаи осорхона
----------------

Соли 1934 осорхона дорои 530 экспонат буд ва минбаъд дар хазинаи осорхона зиёда аз 50000 экспонат ҷамъ оварда шудааст.

Барҳам гардидани осорхона
-------------------------

Соли 2013 баъд аз таъсис ёфтани осорхонаи нав - Осорхонаи миллии Тоҷикистон, ки дар назди боғи Парчами миллии Тоҷикистон ҷойгир шудааст, Осорхонаи миллии ба номи Камолиддин Беҳзод барҳам дода шуда хазинаи экспонатҳои он ба Осорхонаи миллии Тоҷикистон гузашт.

Эзоҳ
----

* Национальный музей Таджикистана имени К. Бехзода(рус.). *vdushanbe.ru/catalog*. 3 июли 2019 санҷида шуд.

| ⚙️ Осорхонаҳои Душанбе |
| --- |
|  | 
 Осорхонаи миллии Тоҷикистон • Осорхонаи мардумшиносӣ • Осорхонаи бостоншоносӣ • Осорхонаи заминшиносӣ • Осорхонаи адабии Айнӣ • Осорхонаи А. Лоҳутӣ • Осорхонаи М. Турсунзода • Осорхонаи М. Раҳимӣ • Осорхонаи М. Аминзода • Осорхонаи фарҳангӣ мусиқии З. Шаҳидӣ • Осорхонаи асбобҳои мусиқии З. Завқибеков • Осорхонаи шарафи ҷангӣ
 |  |