recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Бадахшонӣ** بدخشانی Саййидсӯҳроби Валӣ (соли таваллуд ва вафот номаълум) — нависандаи маъруф ва орифи низории давраи баъд аз Аламут.

Зиндагинома
-----------

Дар бораи шарҳи ҳолу зиндагии Б. маълумоти кофӣ дастрас нест. Аз мушаххасот ҳамин маълум аст, ки дар ибтидои садаи XV дар минтақаи Кӯҳистони Бадахшон дар аҳди имомони муҳаммадшоҳӣ — Тоҳир ибни Разиюддин (1464) ва Разиуддини II (1509) зиндагӣ кардааст. Б. дар масири фаъолияти эҷодиаш китобҳои мазҳабии ҷолибе таълиф карда, ки «Сию шаш саҳифа», «Равзату-л-мутааллимин», «Асрор-ун-нутфа», «Рисолаи ҳудудия» аз зумраи онҳоянд. Бахусус китоби «Сию шаш саҳифа» (китобҳои диг. Б. ҳанӯз дастраси муҳаққиқин нагардидаанд), ки ба номи «Саҳифат-ун-нозирин» низ маълум аст, дар байни исмоилиёни Бадахшони Тоҷикистону Афғонистон, шим. Покистон (вил-ҳои Ҳунзо ва Читрол) хеле маъруфият дорад ва нусхаҳои хаттии он дар дасти мардум бисёранд. Дар ин китоб дар бораи офариниш, кайҳоншиносӣ, ақли кулл, нафси кулл ва диг. матлабҳои вобаста ба фалсафаи мовароуттабиа, мабдаъ ва маод, биҳишту дӯзах, таъвилот, нубувват ва имомат сухан меравад, ки барои таҳқиқи ақидаҳои низории баъди давраи Аламут маълумоти арзишманд дорад.

Осор
----

* بدخشانی سیید سهراب ولی. سیوشش سحیفه، به کوشش حسین اوچاقی. تهران، ۱۳۳۹.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Фарҳод Дафтарӣ. Исмоилиён: таърих ва ақоид/ Аз англисӣ тарҷ. Абдуссалом Маҳмадназар, М. 1999.

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
*Cicer arietinum noir*
**Нахӯд** (лот. Cicer arietinum) — гиёҳест яксола; яке аз қадимтарин рустаниҳои мазрӯъ.

* 
* 
*

Тавсифоти ботаникӣ
------------------

Баландиаш аз 10 то 80 см, пояаш рости сершоха, баргаш мураккаби пармонанд (дарозиаш 2,5 – 7 см) буда, аз 4 – 8 ҷуфт баргча таркиб ёфтааст; баргчааш байзашакл (дарозиаш 1 – 1,8 см), гулаш майдаи сафед, гулобӣ, бунафш ё кабуд, ғилофак (кӯсак)-аш байзашакли дарозрӯя (дарозиаш 2 – 3,5 см, бараш 1 – 1,7 см); 1 – 4 дона дорад. Моҳҳои июн – июл гул карда, июл – август дон мебандад.

Хосияти ғизоӣ
-------------

Нахӯд чун ғалладонаи серғизои хӯрокӣ ва барои тайёр кардани консерв, макарон, сурогати қаҳва, маҳсулоти гуногуни қаннодӣ ва ғайра истифода мешавад. Дар байни тоҷикон нахӯдбирён, нахӯдшӯрак, нахӯдшурбо, оши равон ва палави нахӯддор аз қадим маъмул аст. Нони нахӯдӣ хуштамъ ва серғизост.

Хосияти шифоӣ
-------------

Бино ба ақидаи табибони халқӣ аз истеъмоли нахӯд дар шикам бод пайдо мешавад. Нахӯд дарунро мулоим мегардонад, барои шуш неку аст, дар бадан хуни солим пайдо мекунад, баданро фарбеҳ месозад. Нахӯдро дар об пухта, дар он об намак андохта бинӯшанд, моддаҳои часпакро пароканда менамояд, пешобро меронад, барои дарди узвҳои сина ва шуш манфиат дорад. Агар нахӯдро дар мобайни таом бихӯранд, барои ҳазм гаштани он ёрӣ медиҳад. Бирён карда гармогарм хӯрдани нахӯд барои бавосири хунӣ давои аҷибест. Нахӯди сабзро як шаборӯз дар об тар карда, он обро бинӯшанд, варами милки дандонро мегардонад. Тибби муосир исбот кардааст, ки дар таркиби нахӯд моддаҳои ғизоӣ хеле зиёданд ва онҳо аз ҷиҳати таркиби химиявӣ ва хусусиятҳои физиологӣ ба сафедаҳои ҳайвонот наздик мебошанд. Бинобар ин, истеъмоли нахӯд барои давои камхунӣ, харобии тан ва қабзият муфид аст. Аз болои нахӯд нӯшидани оби сард сахт зиён дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

Гурӯҳ:Рустаниҳои ғизоӣ
**Бадахшонӣ** بدخشانی Саййидҷалоли Ҳусайнӣ (1941, вилояти Бадахшон, Афғонистон) — файласуф, шарқшинос.

Фаъолияташ аз муовини директори Китобхонаи марказии Донишгоҳи Фирдавсии Машҳад оғоз шуда, баъдҳо директори китобхонаи Институти таҳқиқоти исмоилӣ (аз соли 1979) буд. Соли 1989 рисолаи докториро дар бахши фалсафаи Ислом дар Донишгоҳи Оксфорд дифоъ карда, аз он вақт то ҳол корманди пешбари илмии Институти таҳқиқоти исмоилӣ мебошад. Ба Тоҷикистон бори нахуст соли 1991 омада буд. Аз ҳамин сол Б. узви Ҷамъияти байналхалқии ҳамватанони бурунмарзии «Пайванд», аз соли 1993 узви кумитаи иҷроияи он мебошад.

Б. доир ба таърихи фалсафа, таърихи дин ва ҷанбаҳои алоҳидаи фарҳанги мардуми Шарқ таҳқиқоти ҷолибу арзишманд дорад: китобҳои «Биниш ва амал», «Шарҳи ҳоли равони уламои мусулмон», тарҷумаи англисии «Сайру сулук» ва «Равзат-ут-таслим»-и Насируддини Тусӣ ва амсоли инҳо. Б. «Девони қиёмат»-и Ҳасан Салоҳи Муншӣ (аз шуарои низории давраи Аламут), тарҷумаи нави «Оғозу анҷом», «Таваллову табарро» ва «Матлубу-л-муъминин»-и Насируддини Тусиро ба нашр омода кардааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Бадахшонӣ Саййидҷалоли Ҳусайнӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Гурӯҳи интихобкунандагон** — иттиҳодияи интихоботӣ, ташкилоти муваққатӣ ё доимие, ки мувофиқи қонуни интихобот ҳуқуқи пешбарии номзадҳо дар интихобот ё иштирок дар маъракаи интихоботро дорад.

Масалан, мувофиқи моддаи 24 Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон» (1994) номзадҳо ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз тарафи ҳизбҳои сиёсии ҷумҳурӣ, ки мувофиқи қонун ба қайди давлатӣ гирифта шудаанд, Федератсияи иттифоқҳои касабаи мустақили Тоҷикистон, Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон пешбарӣ карда мешаванд. Дар асоси моддаи 30 Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи интихоботи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (1999) яке аз ду субъекти ҳуқуқи пешбарии номзадҳо ба вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ ҳизбҳои сиёсӣ мебошанд. Моддаи 24 Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи интихоботи вакилони Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ» (1999) ҳуқуқи пешбарии номзадҳо ба вакили Маҷлисҳои маҳаллиро ба мақомоти дахлдори вилоятӣ, шаҳрӣ ва ноҳиявии ҳизбҳои сиёсӣ додааст. Мувофиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ҳизбҳои сиёсӣ» (1998) дар интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳизбҳои сиёсии аз қайди давлатӣ гузашта дар блоки интихоботӣ муттаҳид шуда метавонанд. Чунин иқдом дар маъракаи интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2013 аз тарафи чандин ҳизби сиёсӣ пеш гирифта шуд, аммо дар рафти ҷамъоварии теъдоди муайяни имзои шаҳрвандон ин блок барҳам хӯрд.

Нигаред низ
-----------

* Интихобкунандагон.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурӯҳи интихобкунандагон / А. Имомов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Нахлиҳо** (лот. Arecáceae, Pálmae, Palmáceae) — оилаи рустаниҳои дарахтмонанди якпаллагӣ.

Густариш
--------

240 ҷинси нахлиҳо, ки қариб 3400 намудро дарбар мегирад, асо­сан дар тропика ва субтропика паҳн шудааст. Бисьёр намудҳои нахлиҳо дар Осиё (Индонезия), Африқо ва Амрикои Ҷанубӣ, фақат 1 намуди онҳо (Chamac rops) дар Аврупо (Ис­пания, Фаронсаи Ҷанубӣ) мерӯянд.

Тавсифоти гиёҳшиносӣ
--------------------

Нахлиҳо аксаран шох намеронанд. Қадашон то 60 метр ва қутрашон то 1 метр мешавад. Барги пайдарпаи паршакл (дарозиаш то 15 метр) ё панҷа-панҷа доранд; Дар 5—12 баъзан 30—50- умин соли ҳаёташон гул карда, мева медиҳанд. Нахлиҳо асосан рустании якхонагӣ буда, гулҳои якҷинса (баъзан дуҷинса)-и майдаи 3-узва ва ғуҷуммева ё донакмева доранд.

Корбурд
-------

Нахлиҳо аҳамияти калони иқтисодӣ до­рад. Меваи аксари нахлиҳо (масалан, хурмо­бун) чун хӯрок истифода мешавад (ниг. Рафия).

Аз меваи хоми норҷил шири кокос мегиранд. Аз меваи пӯсташ тоза кардашуда равған ва маргарин ҳосил мекунапд. Аp пояи нахлиҳо нах мегиранд.

Парвариш
--------

Нахлиҳоро дар соҳилҳои ҷанубии Қрим ва соҳилҳои баҳри Сиёҳи Кавказ, қисми ғарбии Туркманистон ва ғайра парвариш мекунанд. Нахлиҳоро аз тухм, фарғуч, навдаи решагирифта зиёд мекунанд. Дар Тоҷикистон нахлиҳо рас­тании таҳҷоӣ набуда, фақат баъзе намудашон чун рустании ороишӣ парвариш карда мешаванд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Об условности указания класса однодольных в качестве вышестоящего таксона для описываемой в данной статье группы растений см. раздел «Системы APG» статьи «Однодольные».

Адабиёт
-------

* Деревья и кустарники СССР, том 2, Москва— Ленинград, 1951;
* Сааков С. Г. Пальмы и их культура в СССР, Москва—Ленинград, 1954;
* Синягип И. И. Тропическое земледе­лие, Москва, 1968.

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
«**Венера**» — номи силсилаи дастгоҳҳои байнисайёравии худкори шӯравӣ барои таҳқиқи сайёраи Зуҳра ва фазои байнисайёраӣ.

Нахустин дастгоҳи ин силсила — «Венера-1» соли 1961 ва охиринаш — «Венера-16» соли 1983 ба кайҳон сар дода шудаанд. «Венера-1» ва «Венера-2» аз назди сайёра парвоз карда гузашта рафтанд. «Венера-3» ба аввалин радифи маснӯъи Зуҳра табдил ёфт. Дастгоҳҳои баъдӣ ба сатҳи сайёра фуруд омада, дар бораи хусусиятҳои оптикию мушаххасоти атмосфера ва таркибу хусусиятҳои хоки он ба Замин маълумот фиристоданд. Тасвири сатҳи сайёра низ ирсол карда шуд. Идомаи барномаи «Венера» дар ИҶШС барномаи «Вега» («Вега-1» ва «Вега-2») буд, ки ба тавассути он ҳам сайёраи Зуҳра ва ҳам зузанаби Ҳаллей таҳқиқ шуданд. Дар Русияи пасошӯравӣ барномаи дар соли 2024 ба сайёраи Зуҳра ирсол намудани аппаратҳои байнисайёраии худкор мавҷуд аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Венера // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
Рафти венепунксия
**Венепунксия** (лот. vena — *шоҳраг* + лот. punctio — *сӯрох кардан*) — бо мақсади хунгирӣ, хундиҳӣ ё тазриқи дору аз болои пӯст ба сиёҳраг (вена) халондани сӯзан.

Дар сиёҳраги хами оринҷ, банди даст, буҷулаки пой, дар ширхораҳо дар сиёҳрагҳои фарқи сар венепунксия мекунанд. Ҳангоми шикофтани сиёҳраги хами оринҷ дасти бемор бояд рӯйи болиштак ҳатталимкон рост ва дар рӯйи миз устувор қарор гирад. Сипас банди дастро бо резин мебанданд; резин бояд ба сиёҳраг фишор орад, вале ҳаракати хунро дар сурхраг (шараён) халалдор насозад. Баъди бастани банди даст, барои пурхун шудани сиёҳраг, бемор бояд панҷаашро 5-6 бор мушт карда, боз намояд.

Сиёҳрагро метавон дар ду дафъа ё якбора сӯрох кард. Дар мавриди якум сӯзанро бо дасти рост (тарафи буридаи он бояд боло бошад) аз болои пӯст оҳиста ба сиёҳраг наздик меоранд ва аз паҳлу онро сӯрох мекунанд (дар ин ҳангом ба фазои холӣ даромадани нӯги сӯзан эҳсос мегардад). Агар сӯзан ба сиёҳраг роҳ ёфта бошад, дар охири он хун пайдо мешавад, вагарна сӯзанро қадре қафо кашида дубора ба раг халондан лозим аст. Ҳамин ки хун пайдо шуд, сӯзанро чанд миллиметр дарунтар халонда, барои раҳо наёфтан бо лейкопластр устувор месозанд. Чунин усули венепунксия, одатан, барои фиристодани чакрадору кор фармуда мешавад.

Венепунксияи якбора малакаву маҳорати махсус мехоҳад. Ҳангоми он тарафи буридаи сӯзанро поин гирифта, аз болои пӯст рост ба девораи сиёҳраг мехалонанд. Баъди ба раг роҳ ёфтан сӯзанро каме хам ва ба пӯст зер карда, андак пештар тела медиҳанд. Аз чунин усули венепунксия бо мақсади гирифтани хун истифода мекунанд (нигар Хунгирӣ). Дар аснои тазриқи дору резинро баъди халондани сӯзан ва дар вақти хунгирӣ пеш аз баровардани он кушодан лозим аст. Пас аз венепунксия сӯзанро зуд берун оварда, ба ҷойи он маҳлули спиртии йод мемоланд ва пахта мегузоранд; бемор бояд дасташро 1-2 дақиқа қат карда истад. Дар мавриди тазриқ сӯзанро ба шпритси дорудор гузошта, боэҳтиёт ба сиёҳраг мехаланд, сипас поршенро оҳиста қафо мекашанд. Дар шпритс пайдо шудани хун нишонаи венепунксияи дуруст аст. Баъди тазриқ сӯзанро зуд берун оварда, боқӣ мисли венепунксия ҳангоми хунгирӣ амал мекунанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Венепунксия / Ш. Полвонов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая советская (1 изд.)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4146067-4
* J9U: 987007283116305171
* LCCN: sh85014938

 |
**Венера Диамидовна Гогошидзе** (тав. 12.11.1926 – ваф. маълум нест), забоншиноси тоҷик, доктори илмҳои филология (1989), профессор.

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1952–1946, 1971–1973 ва 1980–1985 декани факултети забонҳои хориҷии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1966–1985 мудири кафедраи забони англисии донишкадаи омӯзгории пойтахт, аз 30 декабри 1985 дотсенти кафедраи забони англисии донишкадаи мазкур буд. Соли 1996 бо сабаби аз ҳудуди ҷумҳурӣ рафтанаш бо аризааш аз кор озод карда шудааст. Қобилияти баланди ташклотчигӣ дошт. Солҳои зиёд ҳамчун декани факултети забонҳои хориҷӣ ва мудири кафедраи филологияи англисии донишкадаи омӯзгорӣ кор карда, дар давоми зиёда аз 45 соли фаъолияти омӯзгориаш дар донишкада ҳазорҳо нафар омӯзгорони баландихтисоси маълумоти 
олидорро аз рӯи ихтисоси забони англисӣ тайёр намудааст. Зиёда аз 50 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ оид ба ихтисосаш навишта, дар конференсияҳои илмию назариявии ҷумҳуриявӣ ва умумииттифоқӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени «Нишони фахрӣ» ва медали «Барои меҳнати шоён» қадр карда шудааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Венесуэлиҳо** (исп. *Venezolanos*) — мардумеанд дар Амрикои Ҷанубӣ, ки аксарияти аҳолии Венесуэларо ташкил медиҳанд.

Теъдоди умумии венесуэлиҳо дар ҷаҳон тақрибан 30 млн буда, аз ин миқдор 29 млн дар Венесуэла, ИМА, Испания (200- ҳазорнафарӣ), Итолиё, Португалия (100 ҳазор) ва дигар кишварҳои олам умр ба сар мебаранд. Венесуэлиҳо бо гӯиши ба мардуми Амрикои Лотинӣ хосси забони испанӣ такаллум мекунанд. Дар миёни аҳолии таҳҷоӣ ҳамчунин забонҳои карибӣ (ану, гуахиро, варао, мапойос, пироа, пемон, яномами) маъмул мебошанд. Хатташон лотини- асос аст. Аксари диндорон пайрави мазҳаби католикӣ (96 %) буда, бархе протестант ва пайрави мазҳаби мормони мебошанд. Ташаккули қавмию нажодии венесуэлиҳо бар асари омезиши испаниҳо, канарҳо, баскҳо, ҳиндуҳои абориген, ғуломони африқоӣ ба вуҷуд омадааст. Венесуэлиҳо ҳамчун мардум дар асри 20 ташаккул ёфтанд. Аксари насли имрӯзаи венесуэлиҳо (75 %) дар қисмати Шим. Ва Шим. Ш. Ва соҳилҳои баҳр, ки шаҳр ва иншооти бузурги саноатӣ дорад, иқомат доранд. Насли ҳиндунажодҳо дар минтақаҳои кӯҳистони шим. шарқи кишвар зиндагӣ мекунанд. Қисми зиёди венесуэлиҳо дар соҳаи саноат (40 %), хоҷагии деҳот (20) ва хидматрасонӣ фаъолият доранд. Хонаҳои венесуэлиҳо дар деҳот аз похса ё хишт сохта шуда, ба воситаи сафолҳои бомпӯшӣ ё шохаҳои палма пӯшида шудаанд. Сарфи назар аз ин, венесуэлиҳо дар ҳавои кушод ва тӯравлонҷ хоб рафтанро авлотар медонанд. Дар миёни венесуэлиҳо варзиши каррида, асптозӣ, хурӯсҷанг, футбол, бейсбол маъмул аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Венесуэлагиҳо / Қ. Расулиён // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Гелви́н** (англ. helvite, олмонӣ: *helvin*) — минерал аз гурӯҳи содалит.

Формулаи кимиёиаш (Mn, Fe, Zn)8 (BeSiO4)6 S2. Таркибаш аз 32,46 % SiO2, 13,6 % BeO, 51,12 % MnO иборат аст. Баъзан то 15 % FeO ва то даҳҳо фоиз ZnO дошта метавонад. Сохтори кристаллбандиаш кубӣ. Дар шакли кристаллҳои гексаэдрӣ, октаэдрӣ ва доначаю заррачаҳо дар пегматитҳо, сиенитҳои ишқории грейзенгашта, гранитҳо, рагҳои кварсӣ ва конҳои скарнии минералҳои серифиддор вомехӯрад. Рангаш зард, зардчатоб, сурхи қаҳваӣ, баъзан сабз. Ҷилояш шишагун, шаффоф, баъзан хира. Ранги хокааш аз қаҳвагии паст то сафеди беранг. Сахтиаш 6-6,5, зичиаш 3200-3700 кг/м3. Вазни хоссаш 3,2-3,4. Конҳои Гелвин дар Норвегия, ИМА, Мексика ёфт шудааст. Дар конҳои Шварсенберг (Олмон), Капник (Руминия), Урал ва дигар ҷойҳо дучор меояд. Агар захираи калон дошта бошад, метавонад, ҳамчун маъдани бериллий истифода шавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ҷанобилов М. Минералогия. Д. 2011.

Сарчашма
--------

* Гелвин / М. Ҷанобилов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Виниласетилен**, **бутенин**, HC ≡ C – CH = CH2 — як навъ карбогидриди беҳадди содатарин, ки бандҳои карбон-карбони дучандаву сечанда дорад; гази беранг; t ҷӯшиш 5,5°С, зичиаш 0,6870 г/см3 дар 0°С. Виниласетиленро дар натиҷаи димеризатсияи асетилен зери таъсири намакҳои мис дар маҳлули хлориди аммоний (50 – 100°С) ҳосил мекунанд:

2CH ≡ CH → CH ≡ C – CH = CH2

Виниласетилен зуд ба реаксия ворид мешавад; атоми гидрогени канории гурӯҳи CH мумкин аст ба филиззот, галогенҳо, MgX (Х–галоген) ва ғ. иваз гардад. Реаксияи нисбатан муҳим реаксияи виниласетилен бо HCl аст. Дар натиҷаи он хлоропрен ҳосил мешавад, ки онро барои синтези каучуки хлоропренӣ истифода мебаранд. Виниласетилен зуд оксид ва полимеризатсия мегардад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Винилатсетилен // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Генератори густариш** — генератори лапишҳои электрӣ, ки сигналҳои шаклашон махсус (синусоидавӣ, аррамонанд ё дандонашакл) ҳосил мекунад.

Сигналҳо аз рӯи қонуни муайян ба системаи майлдиҳандаи асбобҳои электронию шуоӣ интиқол дода мешаванд. Генератори густариш дар оссиллографҳо, телевизорҳо, индикаторҳои радиолокатсионӣ ва ғ. истифода мешавад. Бештар генераторҳои густариш аз рӯйи вақт маъмуланд, ки дар онҳо интиқол (ҷойивазкуни)-и шуои электронӣ дар экран ба фосилаи муайяни вақт мутаносиб аст, яъне, шуои электронӣ вобаста ба вақт ҷой иваз мекунад (интиқол меёбад). Ҳамзамон асбобҳое вуҷуд доранд (мас. анализатор ё таҳлилгари тайфи басомадҳо, свип-генераторҳо), ки дар онҳо ташкилдиҳандаи уфуқии ҳаракати шуоъ функсияи басомад мебошад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Генератори густариш / Л. Тӯйчиев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Роман Михайлович Гиршман**, фр. Roman Ghirshman (3 октябри 1895, Харков — 5 сентябри 1979, Будапешт) — муаррих, бостоншинос ва шарқшиноси фаронсавӣ, узви Академияи навиштаҷот ва осори нафиси Фаронса (1965), узви вобастаи Академияи шоҳии Британия, доктори фахрии Донишгоҳи Теҳрон.

Зиндагинома
-----------

Соли 1920 аз Русия муҳоҷират намуда, муддате дар Истанбул (Туркия) ва Фаластин зиндагӣ карда, баъдан ба Фаронса рафт (1923). Хатмкардаи Донишгоҳи Сорбон (1928), Экол-дю-Луври Порис (1929). Фаъолияти бостоншиносиро соли 1930 аз ҳафриёти Ҷирсу (шаҳраки имрӯзаи Толеҳи Ироқ) шурӯъ намуд. Роман Гиршман аз соли 1931 роҳбари гурӯҳи бостоншиносони Осорхонаи Лувр дар Эрон тайъин шуда, то соли 1967 дар ҳафриёти Теппаи Гиён (наздики Наҳованд, 1931—1932), Сиёлки Кошон (1933—1937), шаҳристони Бишопури Форс (солҳои 1935, 1936, 1938, 1941), Багроми Афғонистон (1941—1943), Шуш (1946) ва Масҷиди Сулаймон (1947, 1968—1972) ширкат кард. Роман Гиршман солҳои 1941—1943 роҳбари гурӯҳи бостоншиносони фаронсавӣ дар Багроми Афғонистон таъйин шуд. Бозёфтҳои таърихии Роман Гиршман дар ҳафриёти Багром барои омӯзиши таърихи тамаддуни Кушониён ва Ҳайтолиён муҳим буданд. Муҳимтарин кашфиёти бостоншиносии Роман Гиршман Дурунтош (Чуғоз-Занбил, 30 км дуртар аз Шуш) ба даст омада, ҷиҳати даврабандии илмии ёдгориҳои Эрони қадим, Элом ва Урарту дастоварди бузург ба шумор мерафт. Бозёфтҳои Роман Гиршман дар омӯзиши таърихи давлатдории қавмҳои ориёитабори мидӣ, скифу сакоӣ, портҳо ва кушониён саҳифаҳои тоза кушод. Роман Гиршман ёдгориҳои қадимии Эронро (аз ҳазорсолаи 5-то ҳазорсолаи 1 то м.) бо усули нави илмӣ аз лиҳози бостоншиносӣ даврабандӣ кард. Роман Гиршман бо ордени Легиони Фахрӣ, ордени Санъат ва осори нафиси Фаронса, ордени Тоҷи Эрон ва дигар мукофотҳо сарфароз гаштааст. Аз ҷониби Роман Гиршман барои дастовардҳои арзандаи таърих ва тамаддуни Эрон ҷоизаи ба номи Гиршман таъсис ёфтааст. Ҳоло бо мақсади густариш додани омӯзиши таърих ва тамаддуни Эрони қадим ҷоизаи муштараке ба номи Роман Гиршман ва Таня Гиршман (ҳамсараш) таъсис дода шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2  Annuaire prosopographique : la France savante
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1028971389 // Общий нормативный контроль (GND) (нем.) — 2012—2016.

Сарчашма
--------

* Гиршман Роман Михайлович / Б. Абдураҳмонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX834906
* BNF: 124638307
* GND: 1028971389
* ICCU: RAVV029156
* ISNI: 0000 0000 8344 4440
* J9U: 987007261607705171
* LCCN: n50035093
* NDL: 00440824
* NTA: 073382078
* NUKAT: n2004032367
* PTBNP: 374131
* LIBRIS: jgvz31f23r0h36g
* SUDOC: 033819475
* VcBA: 495/126715
* VIAF: 69027847
* WorldCat VIAF: 69027847

 |

 |
**Винилонӣ** — а пайвастҳо ворид намудани гурӯҳи винил – CH = CH2, ки дар як зина ба амал бароварда мешавад. 

Омилҳои нисбатан муҳимми винилонӣ: атсетилен CH ≡ CH, винилгалогенидҳо CH2 = CHX (Х – галоген) ва винилмагнийбромид (реактиви Норман) CH2 = CH Mg Br. Винилонӣ бо асетилен дар истеҳсоли бисёр моддаҳо кор фармуда мешавад. Чунончи, бо ин роҳ аз спирт, эфирҳои содаи винилӣ, аз кислотаҳои карбон эфирҳои мураккаб (виниласетат) ҳосил мекунанд. Дар аснои винилонии кислотаи сионид акрилонитрил, ҳангоми винилонии хлориди ҳидроген – винилхлорид ва зимни Винилонии худи асетилен – виниласетилен ҳосил мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Винилонӣ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Гелак ибни Абдурраҳмони Румӣ** — ҳофиз, навозанда, оҳангсоз, мусиқидон ва шоири асрҳои 16-17.

Зиндагинома
-----------

Улуми адабу шеъру мусиқиро дар зодгоҳаш шаҳри Рай фаро гирифт. Муддате дар дарбори Сафавиён (дар Исфаҳон) ва баъдан дар дарбори Усмониён (дар Истанбул) ҳамчун ровӣ (равзахон, наътсаро) ва мутриб хидмат кард. Бинобар ёддошти муосиронаш ғазалу рубоиро неку мегуфт; дар навохтани уд, танбӯр, қонун, рубоб ва дар ҳунари сарояндагӣ маҳорати баланд дошт. Дар асоси зарбу авзони мақомҳои «Ҳусайнӣ», «Наво», «Ушшоқ», «Исфаҳон» дар шаклу анвои шеърию мусиқии «нақш», «савт», «амал» оҳангҳои нав тасниф намудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д. 1988;
* سام میرزا صفوی. تحفۂ سامی. تهران، ١۳۴۶ ه. ش.؛
* مصطفی علی چلبی. مناقب هنروران. استنبول، ١۹٢۳؛
* حسن مهشون. تآریخ موسیقئ ایران. جلد 1. تهران، ١۳٧٥ ه. ش

Сарчашма
--------

* Гелак / А. Раҷабов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Михаи́л Гео́ргиевич Гелова́ни** (6 январи 1893, Кутаиси, Гурҷистон – 21 декабри 1956, Маскав) — ҳунарпешаи гурҷитабори шӯравӣ. Артисти халқии ИҶШС (1950).

Фаъолияти эыодь
---------------

Фаъолияти эҷодиашро дар Батуми оғоз намуда, баъд дар театрҳои Боку, Кутаиси кор кардааст. Пас аз Инқилоби Октябр аз мактаби ҳунарпешагии Театр-студияи коргардон Михаил Геловани Ҷабарии Тифлис гузашт (1919–20). Нимаи дуввуми солҳои 20 садаи XX ба коргардонии филмҳо рӯ овард. Аз соли 1927 коргардону басаҳнагузорандаи студияи филмбардории «Армен-кино», баъд ҳунарпешаи Театри ба номи Ш. Руставелии Тифлис (1936–39), Театри бадеии академии Маскав ба номи М. Горкий (1942–48), театр-студияи актёри кино (1954–56) буд. Ба нақшҳои иҷрокардаи Михаил Геловани мушоҳидакории дақиқ хос аст: Васка Пепел («Дар қаър»-и М. Горкий), Котсия («Дӯшинаҳо»-и Ш.Н. Дадиани), Тариэл Мкловадзе (пйесаи ҳамноми Э. Ф. Ниношвили) ва ғ. Михаил Геловани нахустин иҷрокунандаи нақши И. В. Сталин дар театр (1937, «Аз шарора»-и Дадиани; «Марди мусаллаҳ»-и Н. Погодин) ва дар кино – «Шафақи бузург» (1938; Мукофоти давлатии ИҶШС,1941), «Ленин дар соли 1918» (1939; «Мудофиаи Саритсин» (1942; Мукофоти давлатии ИҶШС, 1942), «Қасам» (1946; Мукофоти давлатии ИҶШС, 1947), «Сарнагуншавии Берлин» (1950; Мукофоти давлатии ИҶШС, 1950) мебошад. Дар кино дигар нақшҳои ҷолиб низ бозидааст: Бахва Пулава («Се ҳаёт», 1925), шоир («Хабарда», 1931), Ломидзе («То дидан», 1935), Крилэ («Водии заррин», 1937) ва ғ. Михаил Геловани режиссёри филмҳои «Ҷавонии музаффар» (1929) ва «Қафқозии асил» (1939) аст. Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. ↑  Геловани Михаил Георгиевич // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Адабиёт
-------

* Театральная энциклопедия. Т. 1 М. 1961;
* Большая советская энциклопедия. 3 изд. Т. 6. М. 1971;
* Энциклопедияи советии тоҷик. Ҷ. 2. Д. 1980.

Сарчашма
--------

* Геловани Михаил // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Česko-Slovenská filmová databáze
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Кинопоиск

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Биографический Грузии

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 166633851
* GND: 1145809561
* ISNI: 0000 0000 1970 9280
* J9U: 987007322071505171
* LCCN: n00048561
* NKC: xx0170114
* VIAF: 62777994
* WorldCat VIAF: 62777994

 |

 |
**Генера́л** (олмонӣ: *General*, аз лот. generālis — кулл, умум, сарвар) — дараҷаи низомӣ ё рутбаи шахси роҳбарикунандаи қувваҳои мусаллаҳ дар бисёр кишварҳои ҷаҳон.

Маъмулан дар неруи заминию ҳавоӣ ба кор меравад. Ин рутба аввалин бор садаи XVI дар Фаронса пайдо шуд. Дар Русия то инқилоби соли 1917 рутбаҳои генрал-лейтенант, генрал-фелдмаршал, генрали инфентария (лашкари пиёда), лашкари савора, артиллерия, муҳандис-генерал вуҷуд доштанд. Дар артиши Иттиҳоди Шӯравӣ бо Фармони Президиуми Шӯрои Олии ИҶШС аз 7 майи 1940 чунин рутбаҳои генралӣ муқаррар шуданд: генрал-майор, генрал-лейтенант, генрал-полковник, генрали артиш (барои фармондеҳони қӯшунҳои умумӣ).

Дар артиши Тоҷикистон низ бо пайравӣ аз замони шӯравӣ ин рутбаҳо муқаррар шудаанд. Рутбаи генрал дар кишварҳои ҷаҳон бо номҳову дараҷабандиҳои гуногун дида мешавад. Мас. дар Эрон онро «артишбуд» меноманд ва болотарин дараҷаи ҳарбӣ аст.

Дар артиши ИМА рутбаҳои генрали бригада, генрал-майор, генрал-лейтенант, генрали артиш; дар Фаронса — генрали бригада, генрали дивизия, генрали корпус, генрали артиш.

Дар ҶФО генрал аз лиҳози мартаба чаҳорум аст (пас аз генрали бригада, генралмайор ва генраллейтенант). Дар Лаҳистон низ Г. аз соли 2002 мақоми чаҳоруми баланд мебошад.

Нигаред низ
-----------

* Солор

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Генерал // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Оркестри давлатии симфонии Тоҷикистон** — муассисаи давлатии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон зодаи Истиқлоли давлатии Тоҷикистон буда, бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 8 августи соли 2016 таъсис дода шудааст.

Таърих
------

Ҳайати оркестрро 122 нафар (январи 2019) мусиқичӣ-сознавозон пурра сохта, 2 нафар дирижёр - Далер Тиллоев (сардирижёр), Алишер Солиев (дирижёр) ва 2 нафар инспектор роҳбарӣ мекунанд. Дар назди оркестр ансамбли камеравӣ иборат аз 18 нафар ва оркестри эстрадӣ-симфонӣ иборат аз 16 нафар мусиқичӣ амал мекунанд.
Репертуари оркестр аз асарҳои композиторони муосир ғанӣ гардонида шудааст: Асарҳои композиторони тоҷик: Шарофиддин Сайфиддинов - «Валс» аз к/ф «Зумрад», Ю. Тер-Осипов, Фазлиддин Шаҳобов, Шоҳназар Соҳибов - «Достони симфонӣ»-и «Сегоҳ», Амирбек Мусоев - Сюитаи симфонии «Само»,  А. Одинаев - «Фалак» барои рубоб, думбура бо ҷӯршавии оркестри симфонӣ, З. Раҳимзод - «Манзараи симфонӣ» барои фортепиано бо оркестри симфонӣ ва як қатор сурудҳо дар барномаи оркестр дохиланд. Асарҳои композиторони классик: Ҷ. Верди - «Баллабиле» аз операи «Аида», А. Бородин - «Рақси қипчоқӣ» аз операи «Княз Игор», П. Чайковский - «Валс» аз балети «Кули қувон» ва ғ. репертуари оркестро ғанӣ сохтанд. Ҳамчунин оркестри эстрадӣ-симфонӣ ва ансамбли камеравӣ репертуари хоси худро доранд. Ансамбли камеравӣ ва оркестри эстрадӣ-симфонӣ дар консертҳои ҳукуматӣ мунтазам баромад мекунанд. Нахустин консерти «Оркестри давлатии симфонӣ» 12 ноябри соли 2018 дар толори фарҳангии Донишгоҳи славиянии Тоҷикистону Россия бахшида ба рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Дар консерт 17 асару сурудҳои гуногунмазмун иҷро карда шуданд. Аз ҷумла, қисми 1-ми Симфонияи № 40»-и В. Мотсарт, қисми 1–ми Симфонияи №5-и Л. Бетховен, сарахбори операи «Кармен»-и Ж. Бизе, сюитаи симфонии «Само»-и Амирбеки Мусо, «Навои шарқӣ»-и Д. Тиллоев ва якқатор сурудҳо садо доданд. Дар ташаккули муассиса ҳамчун коргоҳи мустақил саҳми директор Олимҷон Солизода, муовинаш Зиё Олимӣ ва ду дирижёр - Далер Тиллоев, Алишер Солиев калон мебошад.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.286. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
|  |
| --- |
| ← **ноябр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   |   |
| с. 2022 |

**3 ноябр** — 307-умин рӯзи сол (308-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 58 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 3 ноябр*

### Миллӣ

* Панама — Рӯзи истиқлол

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 3 ноябр*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 3 ноябр*

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 3 ноябр*

Тақвими мардумӣ
---------------

**Ақраб** (23 Октябр — 22 Ноябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Обон дар тақвими Эронӣ аст.

АқрабАқраб

Нигаред низ
-----------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  3 ноябр |

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 21 июли 2006  сол.
* 
* Наука, 03.11
* cyclowiki 03.11
**Генерали́ссимус** (от лот. generalissimus — «калонтарин») — унвони олии ҳарбӣ дар қувваҳои мусаллаҳи чандин мамлакат. Генералиссимус ба сарлашкароне, ки вақти ҷанг ба якчанд артиш (маъмулан артишҳои иттифоқчиён) роҳбарӣ мекунанд, инчунин гоҳе ба намояндагони сулолаҳои шоҳӣ ва ё ходимони давлатӣ ҳамчун унвони фахрӣ дода мешуд.

Нахустин бор соли 1569 ин унвонро шоҳи Фаронса Карли IX ба бародари 18-солаи худ (баъдтар шоҳ Генрихи III) дод. Минбаъд дар асрҳои 16-18 унвони генералиссимусро дар Фаронса 4 нафар, дар Австрия 5 нафар, дар Олмон 1 нафар соҳиб шуданд. Дар Русия унвони генералиссимус аввалин бор насиби сардори артиш А. С. Шеин гашт (1696). Баъдтар дар Русия ба унвони генералиссимус княз А. Д. Меншиков (1727), шоҳзода А. У. Брауншвейтский (1740) ва лашкаркаши бузург А. В. Суворов (1799) соҳиб шуданд. Дар собиқ ИҶШС унвони генералиссимус ба И. В. Сталин (27.6.1945) дода шуд. Минбаъд Ф. Франко (Испания), Чан Кай Ши (Тайван), Ким Ир Сен (ҶХДК) унвони генералиссимус-ро гирифтанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Генералиссимус // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона
* Военная Сытина
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Современной Украины

 |
**Оркестри симфонии Филармонияи давлатии Тоҷикистон** — коллективи эҷодии навозандагонест, ки соли 1965 дар назди Филармонияи давлатии Тоҷикистон таъсис ёфтааст (роҳбари бадеӣ ва сардирижёр Ю. Евсеев буд). Оркестр дар ташвиқу тарғиби асарҳои композиторони классики ҷаҳон, рус, шӯравӣ ва тоҷик ҳиссагузор аст. Дар барномаҳои Оркестр асарҳои Л. Бетховен (симфонияи 3 ва 5), П. И. Чайковский (симфонияҳои 1, 4, 6), Н. Римский-Корсаков (сюитаи симфонии «Шаҳрзод»), Д. Шостакович (симфонияи 5) ва ғ мавқеи намоён доштанд. Асарҳои композиторони тоҷик З. Шаҳидӣ (симфонияи «мақом»), Ш. Сайфиддинов (достони симфонии «Қишлоқи тилоӣ»), А. Одинаев (Ленин дар Помир), Ф. Баҳор («Мароқанд»), Х. Абдуллоев (навоҳои рақсӣ), Қ. Яҳёев (симфония бахшида ба Т. Лолаев), Я. Сабзанов (достони симфонии «Рӯдакӣ») ва ғ. дар иҷрои дастаи навозандагони О. муваффақият пайдо кардааст. Дар ҳайати эҷодии О. беҳтарин навозандагони ҷумҳурӣ шомил буданд. Инҳо М. Биргер (скрипка), У. Ҳомидов (гобой), Г. Дудкин (валторна), А. Поле (алт), М. Саидқулов (труба), А. Юсуфов (флейта) аз ҷумлаи онҳоянд. То январи 1988 ҳайати Оркестр аз 65 нафар навозандагон иборат буд. Роҳбарони бадеӣ ва сардирижёрони он-И. Ф. Ковалов, У. Мадёров буданд. Кострин В. аз соли 1983 то воқеаҳои с.-и 90-ум, то пош хӯрдани О. онро роҳбарӣ кард. Ҳайати эҷодии Оркестр ба бисёр шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ ва берун аз он сафарҳои ҳунарӣ карда буд.

Нигаред низ
-----------

* Оркестри симфонӣ
* Оркестри созҳои халқии тоҷикӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.292. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)

Пайвандҳо
---------
**Васл** (ар. وصل‎ — пайвастан, якҷоя шудан) — дар тасаввуф таҷрибаи ирфониест, ки тавассути он солик бо шавқу шӯру ваҷд ба ҳақиқати азалӣ мерасад.

Ба андешаи орифон, зиндагӣ дар олами моддии фонӣ ва ҷудо аз ҳақиқати ҷовидонӣ маъно надорад, аз ин рӯ бояд роҳҳои пайвастан ба ҳақиқати азалиро ҷустуҷӯ намуд. Шоҳроҳи ҳастии ҷовидона басе мушкилу розомез буда, расидан ба он танҳо аз роҳи «марги ихтиёрӣ» муяссар мегардад. Барои ин дар марҳалаи аввал солик ба тариқати тасаввуфӣ ворид шуда, маҷзуби партавафшонии нури илоҳӣ мегардад, Офаридгорро молики қувваи фоилӣ ва ҳамаи афъолу аъмоли дигарро хаёливу эътиборӣ медонад. Дар марҳалаи баъдӣ солик ба ҷое мерасад, ки нури илоҳӣ ба ӯ аз тариқи сифоти илоҳӣ медурахшад ва солик сифатҳои ҳар чизро мундариҷ дар Худо мебинад. Вақте таҷрибаи ирфонӣ ба марҳилаи ниҳоӣ расид, дар ин зинаи маърифатӣ барои солик ба ҷуз Худованд ҳеч чиз вуҷуд надошта, тамоми ашё баромада аз ҳастии Ӯянд. Солик дар ин марҳила комил мешавад ва дар ҳоли ваҳдат бо Офаридгори худ қарор мегирад, яъне бо ӯ васл мешавад.

васл дар назари намояндагони тасаввуфи муътадилона, ифротӣ ва ошиқона ба таври мухталиф сурат мепазирад. Мас. дар тасаввуфи муътадил мурод аз васл танҳо дарки Худованд буда, дар тасаввуфи ифротӣ ба дараҷаи фанофиллоҳ ва бақобиллоҳ ё худ ҳулул мерасад. Дар тасаввуфи ошиқона, вақте ки қалби солик бо ишқ ороста мешавад, ошиқ худро фидои маъшуқ месозад ва дар ӯ фонӣ мешавад. Аз сифоти ошиқ зимни васл асаре боқӣ намемонад, ориф тамоми сифоти маъшуқро ба худ касб мекунад ва ба висол мерасад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бертельс Е. Э. Суфизм и суфийская литература. М. 1965;
* Олимов К. Мировоззрение Санаи. Д. 1973;
* Мухаммедходжаев А. Мировоззрение Фаридаддина Аттара. Д. 1974;
* Ҳазратқулов М. Тасаввуф. Д. 1985;
* Кныш А. Д. Мусульманский мистицизм: краткая история. СПб. 2004;
* شیخ روزبهان بقلی. ابهر العاشقین. تهران، 1338 ش.؛
* یثربی سید یحیی. پژوهشی در نسبت دین و عرفان. تهران، 1379 ش.؛
* محی الدین الهی قمشه ای. حکمت الهی. عام و خاص. تهران، 1379؛
* محمد کاظم یوسف پور. نقد صوفی. تهران، 1380؛
* دینانی غلام رضا ابراهیم. دفتر عقل و آیت عشق. جلد 2. تهران، 1381؛
* محمد شبستری و جامی. //تاریخ فلسفه در اسلام. جلد 2. تهران، 1365 ش.

Сарчашма
--------

* Васл / М. Ҳазратқулов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**«Шашмоҳагӣ»** - ин навъи маърака баъди гузаштани се ё шаш моҳ пас аз ҷаноза гузаронида мешавад. «Шашмоҳагӣ» монанди маъракаи «Бист» он қадар калон набуда, дар доираи хешу табори наздик гузаронида мешавад. Маъракаи «Шашмоҳагӣ » дар вилояти Суғд, вилояти Хатлон, водии Ҳисор фаъол аст.

Нигаред низ
-----------

* «Бист»
* «Чил»
* «Сари сол»
* «Сол»

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ./ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ - Душанбе: "Ирфон", 2014, - С. 58-59
2. ↑  ПИТФИ Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ (пайванди дастнорас)
Голиуни ҳоландӣ дар оғози қарни XVII
**Голиун** (исп. *galeón*, фр. galion), **галеон** — киштии бисёрсаҳни бодбондори калон.

Ба пайдоиши голиунҳо боркашонии байни қитъаи Аврупо ва мустамликаҳои амрикоӣ мусоидат намудааст. Дар асрҳои 16-18 дар Аврупо ҳамчун киштии ҳарбӣ ва тиҷоратӣ истифода мешуд. Зарфияти голиун то 1000 тона ва беш аз он, дарозиаш 50 м, бараш 12 м буд. Дар саҳни он 50-80 тӯпро ҷойгир мекарданд. Ҳайати он аз 600 аскару маллоҳ иборат буд. Голиунҳо то садаи XVIII истифода мешуданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Галеон // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Брокгауза и Ефрона
* Военная Сытина
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)
* Universalis

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4195302-2
* J9U: 987007558078405171
* LCCN: sh85052830

 |
Шаблон:Taxobox conversionШаблон:Taxobox conversionШаблон:Taxobox conversionШаблон:Taxobox conversionШаблон:Taxobox conversionШаблон:Taxobox end[[Гурӯҳ:Animalia аз рӯи алифбо]]**Кафтор** (Hyaena hyaena), парвона, сиёҳгуш, мурдахур, гуршикоф, гургмонаед, дулта, забуъ, ҳайвонест дарранда. Тана ва думи кутоҳ, гардани гафс, сари калон, гуши дароз (то 13 см), пойҳои нисбатан борику заиф ( пойҳои пеш назар ба пойҳои кафо дарозтар), пашми дурушти хокистарранг ё сиёҳтоби рах - рах ё хол – хол дорад. ҳайвони шабгард аст. Асосан лошаҳои калон, баъзан сангпуштҳои дашти, малах, меваи санҷид, кавар ва баргу пояи хушаихоро мехурад. Кафтор дар 3-4 солаги болиғ мешавад. Даври ҳамлаш беш аз 3 моҳ. Кафтори модина 2-5 бачаи нобино мезояд. Кафтор дар Тоҷикистон камшумор аст ва дар қисми ҷануби шарқи он сукунат дорад. Дар шимоли республика аҳён-аҳён ( дар куҳҳое, ки дар шимоли обанбори Қайроққум воқеанд) вомехурад. Ҷои сукунаташ биёбонҳои хоки ва доманакуҳҳои санглох, баъзан туқайзорҳо мебошад.


|  |  |
| --- | --- |
| Панда Ҷонваршиносӣ | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Елена Ғуломовна Алиева** (01.02.1948, Душанбе) — пизишк, номзади илмҳои тиб. (1997), дотсент (2010). Фарзанди Алиев Ғулом Алиевич.

Зиндагинома
-----------

Елена Ғуломовна Алиева дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино таҳсил намуда (1965–72), ихтисоси пизишки муолиҷакорро соҳиб гаштааст. Ординатори клиникӣ (1972–74) ва ҳамзамон ассис.каф. физиологияи патологӣ (1974–83), ассис. (1983–97), муд. каф. варзиши шифоӣ ва назорати тиббӣ бо курси физиотерапияи ДДТТ (1997–2010) будааст. С. 1997 дар мавзӯи «Баъзе хусусиятҳои шароити меҳнати кормандони сехҳои электролизи истеҳсолоти алюминий ва таъсири майдонҳои магнитӣ ба маҷрои гардиши хурди хун» рисолаи номз. дифоъ кардааст. Аз с. 2010 – дотсенти кафедраи тарбияи ҷисмонии табобатӣ ва тибби Шарқи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи 28 тезис, 4 мақолаи илмӣ, 4 дастурамали таълимию методӣ, аз он ҷумла: «Значение раннего применения ЛФК и массажа в реабилитационном периоде больных с ревматоидным артритом» (маҷ. «Здравоохранение Таджикистана», Д. 1995, № 3); «Влияние одного из ведущих производственных факторов Таджикского алюминиевого завода на сосуды микроциркуляторного русла» (дар кит. «Медицина и здоровье», Д. 1997); «Роль длительных тренировок в лечении больных гипертонической болезнью» (Ахбори АИ ҶТ, Д. 2006, №1–2 (151); «Значение преформированных физических факторов в комплексном лечении больных с заболеваниями суставов» (Материалы 55-ой научно-практической конференции ТГМУ, Д. 2007) ва ғ. Бо чандин Ифтихорномаҳои Фахрии соҳавӣ қадр карда шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — 215 с. (тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6
**Иброҳим Кобулиев** (10 июли 1926, ноҳияи Тоҷикобод — 19 ноябри 2000, Тоҷикистон) — сарояндаи шинохтаи тоҷик. Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон (1960). Аълочии маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон (1961). Дорандаи ордени Байрақи Сурхи Меҳнат.

Зиндагинома
-----------

Иброҳим Кобулӣ соли 1926 дар деҳаи Кичикизии ноҳияи Тоҷикобод ба дунё омадааст. Зиёда аз 40 сол муаллим буд. Дар мусобиқаҳои ҳунарии ноҳия ва ҷумҳуриявии истеъдодҳои халқ мунтазам иштирок мекард. Мавзӯи сурудҳои К. ватан, меҳнат, табиати дилрабо, ишқу ҷавонӣ ва ғ. Аз мусиқии анъанавии халқӣ моҳирона истифода бурда, ба бисёр сурудҳо оҳанг бастааст, ки «Марҳабо» (ш. М. Ҳакимова), «Тоҷикистон» (А. Шарифӣ), «Баҳр» (Б. Раҳимзода), «Ба пахтакори номдор» (Б. Расо), «Вохӯрем», «Эй ҷӯраи дуторӣ» (шеърҳои халқӣ) ва ғ.

Ҷоизаҳо
-------

Соли 1960 ӯро сазовори унвони «Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон» ва соли 1961 «Аълочии маорифи халқи Ҷумҳурии Тоҷикистон» гаштааст. Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, чандин маротиба ба ифтихорномаҳои Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардид. Соли 1999 бо амри Президенти ҷумҳурӣ Эмомалӣ Раҳмон бо ордери «Дӯстӣ» сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.182. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
**Иброҳим Ниёзович Исроилов** — олим, номзади илмҳои сиёсатшиносӣ, дотсент, муовини ректор оид ба илм ва муносибатҳои байналмилалии Донишкадаи омӯзгории Тоҷикистон дар ноҳияи Рашт, Аълочии маорифи Тоҷикистон (2012).

Зиндагинома
-----------

Иброҳим Исроилов соли 1989 Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ-ро бо ихтисоси муаррих, муаллими таърих ва ҳуқуқ хатм намудааст. Соли 2012 рисолаи номзадии худро дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дифоъ намудааст. Исроилов солҳои 1978-1980 дар Омӯзишгоҳи маданӣ-равшаннамоии н. Ленин (Рӯдакӣ) таҳсил намудааст. Солҳои 1982-1984 мудири шуъбаи методии китобхонаи марказии н. Москва ( н. Ҳамадонӣ) фаъолият намудааст. Солҳои 1989-1991 ассистенти кафедраи фалсафаи ДДОТ ба номи Т.Г. Шевченко. Солҳои 1991-1993 аспиранти шуъбаи рӯзонаи кафедраи фалсафаи донишкадаи мазкур. Солҳои 1993 – 2007 корманди Вазорати амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Солҳои 2007- 2008 ҳонишини ректор оид ба корҳои тарбиявии Донишгоҳи омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ. Солҳои 2008 – 2011 директори филиали Донишкадаи омӯзгории Тоҷикистон дар ноҳияи Рашт. Солҳои 2011- 2012 сардори шуъбаи таҷрибаомӯзӣ ва кор бо мутахассисони ҷавони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ. Солҳои 2012 – 2014 муовини ректор оид ба корҳои иқтисодиёт ва хоҷагии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ. 2014-2015 декани факултети иқтисодиёт ва идоракунӣ дар соҳаи маорифи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ. 2015-2018 муовини ректор оид ба таълими Донишкадаи омӯзгории Тоҷикистон дар ноҳияи Рашт. Аз сентябри соли 2018 то имрӯз дар вазифаи муовини ректор оид ба илм ва муносибатҳои байналмилалии Донишкадаи омӯзгории Тоҷикистон дар н. Рашт кор ва фаъолият менамояд. Дар давраи фаъолияти худ ба мукофотҳои давлатии СССР ва Ҷумҳурии Тоҷикистон мукофотонида шудааст. Ифтихорномаи фахрии Комитети марказии комсомоли Тоҷикистон соли 1988, Медали 10-солагии Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2003, ифтихорномаи раиси Комитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2004, Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2012, медали 80-солагии Вазорати амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2004. медали 80-солагии Донишгоҳи омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ соли 2011. Вакили Анҷумани Х1V Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон соли 2020.

Осор
----

* «Дониш чашмаи обест..» (Дастури методӣ). Д. 2010);
* «Современная миграционная политики Республики Таджикистан». Д. 2014;
* «Вожаҳои фалсафа ва методологияи илм» (ҳаммуаллиф). Д. 2015;
* Маҷмуаи таълимию методӣ аз фанни фалсафа. Д. 2018;
* Масъалаҳои глобалӣ дар замони истиқлолият (бахшида ба 30- солагии Истиқлоли давлатӣ (маҷмуаи мақолаҳо). Д. 2019;
* Маҷмуаи таълимӣ аз фанни сиёсатшиносӣ. Д. 2020;
* Воситаи таълимӣ аз фанни сиёсатшиносӣ, Д. 2021;
* Хӯшаҳо аз нахли истиқлол (бахшида ба 30- солагии Истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон ва 15-солагии нахустин Донишкадаи омӯзгории Тоҷикистон дар минтақаи Рашт). Д. 2021.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Аллилсианид** CH2 = CHCH2CN (3 – бутеннитрил) — моеи беранг; ҳарор гудозиш – 86,8°С, ҳарор ҷӯшиш – 118,5°С, зичиаш – 0,8377; дар об бад, дар ҳалкунандаҳои органикӣ хуб ҳал мешавад. Бо об ва обу спирти аллил омехтаи азеотропӣ ҳосил мекунад. Аллилсианид хосияти нитрилҳои беҳади алифатиро дорад. Дар муҳити ишқорӣ изомеризатсия шуда, омехтаи сис, трансизомерҳои кротононитрил (CH3CH = CHCN)-ро ба вуҷуд меоварад. Аз ин сабаб ҳангоми гидролизи ишқории аллилсианид кислотаи кротонат (CH3CH = CHCOOH) ва дар мавриди гидролизи кислотагӣ кислотаи винил атсетат (CH2 = CHCH2COOH) ҳосил мешавад. Дар иштироки асосҳо бо моддаҳое, ки атоми гидрогени фаъол доранд, ба реаксия медарояд. Дар ин маврид аллилсианид ба изомеризатсия дучор меояд. Аллилсианидро дар натиҷаи таъсири ҳамдигарии аллилбромид (ё аллилхлорид) ва CuCN бе ҳалкунанда ё аллилхлорид ва HCN (ё NaCN) дар муҳити обӣ ҳосил мекунанд. Ба сифати аксептор (гиранда)-и хлориди гид роген CaCО3-ро истифода мебаранд. Аллилсианидро метавон барои истеҳсоли кислотаи винилатсетат кор фармуд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Сайиданвар Камолов** (*Камолов Сайиданвар Қосимович*; тав. 16 сентябри 1950, деҳаи Мунки ноҳияи Ховалинг, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 14 майи 2020, Душанбе, Тоҷикистон) — ходими низомӣ ва давлатии тоҷик, Вазири амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон (1995—1997), генерал-лейтенант (1999). Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (2009) ва Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2010).

Зиндагинома
-----------

Сайиданвар Камолов 16 сентябри соли 1950 дар деҳаи Мунк (ҳоло Гулзор)-и ноҳияи Ховалинг таваллуд шудааст. Хатмкардаи факултети ҳуқуқшиносии Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин мебошад.

Фаъолияти корӣ
--------------

Фаъолияти кориашро ҳамчун коргари савхози «Ховалинг»-и ноҳияи Восеъ шурӯъ карда (1967—1968), солҳои 1969—1971 дар саффи Қувваҳои Мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ адои хидмати ҳарбӣ кардааст. Солҳои 1972—1974 вакили Шӯрои вакилони меҳнаткашони ш. Душанбе ва аз соли 1975 дар мақомоти Кумитаи амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба хидмат пардохтааст. Фаъолияти хидматиро аз муфаттишӣ сар карда, то соли 1994 дар вазифаҳои сармуфаттиш оид ба корҳои махсус, сардори шуъбаи тафтишот, сардори раёсати тафтишот ифои вазифа кардааст. Соли 1994 ҷонишини вазири амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон, солҳои 1995—1997 Вазири амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аз феврали соли 1997 то 2002 раиси Кумитаи ҳифзи сарҳадоти давлатии кишварро ба уҳда дошт. Солҳои 2003—2012 раиси Кумитаи марказии Ташкилоти ҷамъиятии мададгори мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон будааст. Ҳамзамон сардабири рӯзномаи «Инсон ва қонун» (2007-12) ва маҷаллаи «Сарбоз» (2008-10) фаъолият кардааст.

Эҷодиёт
-------

Муаллифи китобҳои «Дар ҳифзи марзу буми кишвар», «Граница», «Сангар», «Противостояние», «Тайна Пещеры Дракона», «Бозгашт», «Ситораи умед» ва «Гиреҳ дар гулӯ» мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

* Ходими хизматнишондодаи Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* Ордени «Ситораи Сурх» (1981);
* Ордени «Нишони фахрӣ» (1986);
* Корманди фахрии Кумитаи бехатарии давлатии Иттиҳоди Шӯравӣ;
* Корманди фахрии Шӯрои фармондеҳони қӯшунҳои марзии Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил (1999);
* Узви вобастаи Академияи илмҳои омӯзгорӣ ва иҷтимоии Федератсияи Русия (2004);
* Нишони «60-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС»;
* Нишони «Барои хидмати шоён» дараҷаи 3 (1984);
* Нишон «Барои хидмати шоён» дараҷаи 2 (1989);
* Нишони «70-солагии Қувваҳои мусаллаҳи ИҶШС» (1988);
* Нишон «Барои мустаҳакам нигоҳ доштани сарҳадди давлатҳо-иштирокдорони ИДМ» (2000);
* Нишони «10-солагии Иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2002);
* Нишони «10-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2003);
* Нишони «20-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2011).

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Аз сомонаи Сайиданвар Камолов, Зиндагинома/Биография Бойгонӣ шудааст 2 сентябри 2019  сол.