recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Градиенти бод** — ивазшавии бузургии суръат ва (ё) самти бод ҳангоми дар минтақаҳои нисбатан хурди атмосфера сахт тағйир ёфтани онҳо. 

Ду намуди градиенти бод — уфуқӣ ва амудӣ мавҷуд буда, уфуқиаш, одатан, дар манотиқи фронтҳои атмосферӣ ва амудиаш дар сатҳи Замин бештар мушоҳида мешавад (ҳарчанд онҳо ҳам дар манотиқи ҷараёнҳои шарравии баланд ва ҳам дар қитъаҳои баланди фронталии бодҳо хеле бузург шуда метавонанд). Градиенти бод зуҳуроти микрометеорологӣ буда, фақат дар масофаҳои хурд ҷой дорад, вале метавонад бо равандҳои ҷадвалҳои мезо- ва синоптикӣ алоқаманд бошад. Аз ҷумла он бештар бо хатти тундбодҳое, ки шадидбодҳои кӯтоҳмуддати раъдубарқӣ ба вуҷуд меоранд, ҳаракати фронтҳои атмосферии бод, ҷараёнҳои шарравии сатҳашон паст, ноҳияҳои шамолҳои сахти маҳаллӣ алоқаманд аст. Градиенти бод ба парвозу фурудоии тайёраҳо таъсир расонида, дар авиатсия омили хеле хатарнок мебошад. Аз таъсири градиенти бод инчунин самти ҳаракати мавҷи садо тағйир меёбад. Градиентҳои пуршиддати бод ташаккулёбии сиклонҳои тропикиро фурӯ нишонда, ба ташаккули сиклонҳои берунитропикӣ мусоидат менамоянд ва давомоти раъду барқро зиёд мекунанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Градиенти бод // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Грамм-молекула**, **мол** — массаи моддаи сода ё мураккаби кимиёӣ, ки бо граммҳо ифода ёфта, ададан ба массаи молекулаи он мусовӣ аст.

Масалан, агар массаи молекулаи нитроген N2 ва кислотаи сулфат H2SO4 мувофиқан 28,0134 ва 98,078 бошад, пас грамм-молекулаи онҳо ба 28,0134 г ва 98,078 г баробар аст Адади молекулаҳо дар як грамм-молекулаи ҳар як модда якхела ва мусовӣ ба *адади Авогадро,* яъне 6,02252·1023 аст. Грамм-молекулаи ҳар як модда, ки дар ҳолати гази идеалӣ қарор дорад, дар шароити муътадил [0°С ва фишори 101325 н/м2 (760 мм сут. сим.)] тақр. ҳамон ҳаҷмеро ишғол мекунад, ки баробар ба 22,4 л (нигар Қонуни Авогадро) мебошад. Аз рӯи ин таносуб ҳаҷми ишғолкардаи ҳар миқдор газро муайян кардан мумкин аст, мас. 66 г CO2 (массаи молекулааш 44) баробари 1,5 грамм-молекула аст ва ҳамин тавр, дар шароити муътадил ҳаҷми 22,4 л·1,5=33,6 л-ро ишғол менамояд. Мафҳуми грамм-молекула (ҳамчунин килограмм-молекула, тонна-молекула) дар соҳаҳои кимиё, физика ва техника истифода мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Грамм-молекула // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Грамм-атом** — адади граммҳои унсури кимиёӣ, ки баробар ба массаи атомии он аст. Масалан, грамм-атоми ҳидроген (массаи атомиаш 1,00797) баробар ба 1,00797 г, грамм-атоми уран (массаи атомиаш 238,03) баробар ба 238,03 г мебошад. Адади атомҳо дар як грамм-атоми ҳар як унсури кимиёӣ якхела ва мусовӣ ба *адади Авогадро,* яъне 6,02252·1023 аст. Дар ҳисобу китоби техникӣ бештар аз килограмм-атом ва тонна-атом истифода мекунанд (1 килограмм-атоми гидроген баробар ба 1,00797 кг аст). Ҳоло грамм-атом мувофиқи системаи воҳидҳои байналхалқӣ ба мол (атомҳо) иваз шудааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Грамм-атом // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Ноҳияҳо дар Олмон. Шаҳрҳои тобеи замин, ки ба ноҳияҳо дохил нестанд (шаҳрҳои беруназноҳиявӣ) бо зард нишон дода шудаанд
**Ноҳия** (олмонӣ: *Kreis*, дар Рейн-Вестфалияи Шимолӣ ва Шлезвиг-Ҳолштайн) ё **ноҳияи заминӣ** (олмонӣ: *Landkreis*, дар ҳамаи заминҳои дигар) дар Олмон — воҳиди тақсимоти маъмурию ҳудудӣ, ки ба ҷамоатҳо (олмонӣ: *Gemeinde*) тақсим мешавад.

Мақомоти намояндагии минтақаҳо парламентҳои минтақавӣ ё крейстагҳо *(Kreistag) мебошанд,* ки аз ҷониби аҳолӣ интихоб карда мешаванд, ки аз вакилони крайстаг *(*Kreistagsabgeordnete — дар Саксонияи Поён, Бранденбург, Гессен ва Шлезвиг-Ҳолштейн), аъзои крайстагаҳо *(Kreistagsmitglieder* — дар Мекленбург-Померанияи Пеш, Рейн-Вестфалияи Шимолӣ, Рейнланд-Пфалтс, Саар ва Тюрингия) ё крайстратҳо *(Kreisrat* — дар Баден-Вюртемберг, Бавария ва Саксония), аъзои *ғайрикасбӣ (Ehrenamtliche Mitglieder,* дар Саксония-Анҳалт) иборатанд. Дар Бранденбург, Гессен, Саксонияи Поён ва Саксония-Анҳалт, *Крейстаг* аз байни аъзои худ раиси *крейстаг* (*Vorsitzender des Kreistages*), дар Мекленбург-Померанияи Пеш ва Шлезвиг-Ҳолштейн — президенти *Крейстагро* (*Kreistagspräsident)* интихоб мекунанд. Дар қисми боқимондаи заминҳои, ки ҷаласаҳои крейстагро ландратҳо раҳбарӣ мекунанд.

Мақомоти иҷроияи ноҳияҳо кумитаҳои ноҳиявӣ *(Kreisausschus) мебошанд,* ки аз л*андрат (Landrat)* ва аъзои кумитаи ноҳия иборатанд. Рейнланд-Пфалтс инчунин ҳукуматҳои минтақавӣ (Kreisvorstand) дорад, ки аз ландрат ва *олдермен* (Beigeordneter) иборатанд. Дар Баден-Вюртемберг, Бавария, Бранденбург, Саксонияи Поён, Рейнланд-Пфалтс, Саксония, Саксония-Анҳалт ва Тюрингия, ландрат низ ҷузъи крейстаг мебошад.

Таърих
------

Дар аввали асри 19 Фридрих фон Штейн кӯшиш кард, ки дар деҳот модели худидоракуниро ҷорӣ кунад. Пешниҳодҳои ӯ танҳо дар солҳои 80, вақте ки вилоятҳои Пруссияи Вестфалия (1886) ва музофоти Рейн (1887) ба ноҳияҳо тақсим карда шуданд, амалӣ карда шуданд.

То оғози ҷанги якуми ҷаҳонӣ, дар Олмон тақрибан 1000 ноҳия мавҷуд буд. Андозаи максималии онҳо тавре муайян карда шуд, ки раиси ноҳия, бо аробаи асп ба шаҳри дурдасти ноҳияи худ расида, худи ҳамон рӯз баргашта метавонист ва дар айни замон барои иҷрои вазифаҳои расмиаш вақти кофӣ дошт.

Эзоҳ
----


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Олмон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
«**Гоҳнома**» (форсӣ: گاهنامه‎) — яке аз осори адабиёти паҳлавӣ. Мавзӯи асар одобу русуми дарбор, номгӯи рутбаҳои ходимони давлат, намояндагони табақаҳои гуногуни иҷтимоӣ (тақр. 600 номгӯй), қоидаҳову расмҳои бозиҳо, одоби ҷанг, ойини баргузории ҷашнҳо — Наврӯз, Меҳргон, Сада ва ғ. мебошад. Дар «Гоҳнома» инчунин қиссаву ривоятҳои динӣ ва устураҳо вуҷуд доштанд. Асли паҳлавии «Гоҳнома», тарҷумаи арабии он дастрас нагардидааст, вале дар таърихномаҳои исломӣ (ба забонҳои арабӣ ва форсии дарӣ) ба он ишора шудааст, оид ба муҳтавиёташ маълумот дарҷ гардидааст, аз он пораҳо оварда шудаанд. Аз тарҷумаи арабии «Гоҳнома» Ибни Надим дар «ал-Феҳрист» иттилоъ додааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Рипка Ян. История персидской и таджикской литературы. М. 1976;
* مسعودی ابوالحسن علی. التنبیه و الاشراف. لیدن، ۱۸۹۶؛
* ابن قتیبه دینوری ابومحمدعبدالله بن مسلم. عیون الاخبار. بیروت،۱۳٤۳هـ./۱۹۲۵؛
* ابن ندیم. الفهرست. تهران، ۱۳۵۲ ش.؛
* تفضلی احمد. تأریخ ادبیات ایران پیش ازاسلام. تهران، ۱۳۸۷ ش.ر

Сарчашма
--------

* Гоҳнома // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
«**Гулистон**» (форсӣ: گلستان‎) — суруд ва оҳанги бостонии мавсимию маросимӣ мансуб ба маҷмӯи 360 таронаву оҳанги Борбад (589/90-628); оҳанги махсус дар қисми севвуми ҳафт дастони «Хусравонӣ»-и Борбад. Дар манобеи адабӣ «Гулистон»-ро аз лаҳнҳои машҳуре ёдоварӣ мекунанд, ки гӯё Борбад онро ба ифтихори бунёди боғе барои Ширин — маҳбубаи Хусрави Парвиз тасниф кардааст. Баъзе маъхазҳо овардаанд, ки «Гулистон»-ро Борбад ба муносибати ҷашнвораи Наврӯз эҷод кард.

Мусиқишиносон Муҳаммади Нишопурӣ (дар «Рисола дар мусиқӣ») ва Мирсайидалии Ҷурҷонӣ (дар «Мақолиду-л-улум») «Гулистон»-ро гӯшаи муҳимми мусиқӣ дар таркиби мақоми «Бӯсалик» хондаанд. Аммо онро баъзан ба сифати қисми тараннумию тазйинии ҳусни мақомҳо дар мақоми «Ироқ» истифода мекардаанд. Дар дохили «Шашмақом» бо чунин ном қисми созию овозӣ вуҷуд надорад. Дар «Ҳафтдастгоҳ»-и эронӣ низ бо ин унвон шуъба ё гӯшаи махсус нест. Ҳоло дар таркиботи мусиқии устодонаи тоҷикӣ (мақомҳо) амал надорад, шояд номаш тағйир ёфтааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гулистон / А. Раҷабов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Раҷабов А. Эҷод ва иҷрои мусиқӣ дар садаҳои IV—VII. Д. 2011.
* مهدئ برکشلی. شرح ردیف موسیقی ایران. تهران، ١۳۴۶ ه. ش.؛
* محمد علئ امام ششتری. شعر و موسیقی و ساز و آواز در ادبیات فارسی. تهران٬ ١۳۴۶ ه. ش.؛
* نصرت الله حدادی. فرهنگنامۀ موسیقی ایران. تهران٬ ۶ه. ش. ؛
* مهدئ ستایشگر. واژه نامۀ موسیقی ایران زمین. جلد 1 ، تهران، ١۳۸١ ه.ش.ر
**Барномаи зиддивирусӣ (антиви́рус)** — барномаест барои ошкор кардани вирусҳои комютерӣ ва умуман барномаҳои нозарур (ки зарарнок маҳсуб мешаванд) ва барқарор намудани файлҳое, ки аз чунин барномаҳо сироят ёфтаанд. 

Антивирус инчунин барои пешгирии сироятёбии файлҳо ва системаи амалиётӣ бо ёрии ваксинатсия истифода мешавад. Таъминоти барномавии антивирусӣ аз зербарномаҳо иборат буда, барои ошкору пешгирӣ кардани афзоиш ва бартарафсозии вирусҳои компютерӣ, инчунин дигар таъминоти барномавии зарарнок таъйин шудаанд. Барои таъминоти барномавии антивирусӣ, одатан, ду тарзи аз ҳам фарқкунандаро истифода мебаранд. Тарзи якум аз аксбардории файлҳо барои ошкор кардани вирусҳои маълум иборат аст, ки ба қоидаҳои дар хазинаҳои антивирусӣ муайяншуда мувофиқат мекунад. Бо тарзи дуюм рафтори барномаи дилхоҳро, ки ба рафтори барномаи сироятёфта монанд аст, ошкор менамоянд. Бо тарзи якуми барномаи антивирус файлро таҳлил намуда, ба хазинаҳои антивирусӣ, ки истеҳсолкунанда таҳия кардааст, муроҷиат мекунанд. Дар ҳолати мувофиқат кардани ягон қисми рамзи вирусии файли баррасишаванда дар хазина барномаи антивирус бо дархост файли сироятёфтаро ихтисор мекунад, ё онро дастнорас мегардонад, ё барои коркард маҳдуд месозад ва ё муолиҷа менамояд, яъне вирусро аз файл берун мекунад. Ҳарчанд барномаҳои антивирусӣ дар шароитҳои мӯътадил компютерҳоро аз сироятёбӣ бо вирус муҳофизат мекунанд, муаллифон вирусҳои нав ба нав (олигоморфӣ, полиморфӣ ва метаморфӣ) офарида, қисмҳои онҳоро чунон бо рамзҳо ифода мекунанд, ки ошкор карданашон торафт мушкил мегардад. Хазинаи антивирус мунтазам аз ҷониби муаллифони вирусҳо нав карда мешавад. Истифодабарандагони антивирус низ онро зуд-зуд бояд нав кунанд.

Асоси тарзи дуюм санҷиши рафтори барномаҳо (тамоюл аз амали дурусти онҳо) мебошад. Вақте ки компютер кори барои антивирус хавфнокро иҷро карданӣ мешавад, амали он қатъ мегардад ё истифодабаранда аз хатари ин барнома хабардор мешавад. Бар хилофи тарзи якум ин тарз барои муайян кардани вируси дар хазинаи антивирусӣ мавҷуд набуда кумак мерасонад.

Барномаҳои антивирусӣ камбудиҳои бисёр доранд. Ягон технологияи антивирусии мавҷуда компютерро пурра аз вирусҳо муҳофизат карда наметавонад. Барномаи антивирусӣ як қисми ҳисобкунии системаи компютерро ишғол мекунад, хусусан кори компютерҳои камиқтидор боз ҳам сусттар мешавад. Барои ошкор кардани чунин вирусҳо барномаҳои антивирусии пурқувват заруранд. Феълан телефонҳои мобилӣ (телефонҳое, ки системаи хазинаи амалиётӣ, ба монанди Symbian, Windows Mobile, Blakberry, iPhone OS доранд) низ бо вирус сироят ёфта метавонанд. Барои муҳофизати телефонҳо аз вирусҳо низ аз ҷониби таҳиягарон барномаҳои антивирусӣ пешниҳод карда мешаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Антивирус / Д. Муҳсинов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
| Вулусволии Хоҳон |
| --- |
| Вулусволии Хоҳон дар нақшаи Бадахшон |
|
|
| Донистаниҳо |
| Кишвар : |  АфғонистонПарчами Афғонистон |
| Вилоят : | Бадахшон |
| Марказ: | Хвоҳон |
| Замони таъсис : | 4 марти 1978 |
| Раиси ноҳия: | Дуктур Муҳаммад Ғуфрон |
|
| Ҷуғрофиёи табиъӣ |
| Паҳноварӣ : |  ? |
|
| Шумораи шаҳракҳо : | 1 |
| Шумораи Рутоҳо : | 49->  |
|
| Мардум |
| Аҳолӣ (2011) : | 27, 000 кас  |
| Забони расмӣ : | Форсӣ, Пашту |
| Забонҳои гуфторӣ : | Форсӣ |
| Мазҳаб : | ҳанафӣ |
|
| Нишониҳо |
| Сарвожа : | KWH |
| ISO: | AF, BDS, KWH |
| Пешшумора : |  |
| Нишонии почта : | 3459 |
| Замон : | UTC+4:30 |
| Вебгоҳ : |  |
| Шумораи мошинҳо : |  |

**Вулусволии Хоҳон** (форсӣ: ولسوالی خواهان‎) — яке аз ноҳияҳои вилояти Бадахшон аст ва дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад. 
Хоҳон яке аз ҷамоатҳои вулусволии Дарвоз буд ва дар 4 марти соли 1978 аз он ҷудо карда шуд.

Маркази ин вулусволӣ шаҳри Хоҳон (форсӣ: **شهر خواهان**‎) аст. Бар асоси омори соли 2011, вулусволии Хоҳон 27 000 ҳазор тан бошанда дошт аст.

Ҷойгоҳ
------

Вулусволии Хоҳон сарзамине бо ду бахш мебошад: бахши марказияш шаҳри Хоҳон ва бахши кӯҳистонияш Ҳавзи шоҳ ва Водии Эш мебошад. Дар шимол бо ноҳияи Дарвоз, шимолу ғарб бо рӯди Панҷ ва ноҳияи Шӯрообод, аз ғарбу ҷануб — бо вулусволии Роғистон, аз шарқ — бо вулусволии Кӯфоб ҳаммарз аст.

Муҳалаи Шоҳони Шурообод ва Хоҳон.
Пули «Дӯстӣ» миёни  Тоҷикистон ва Парчами Афғонистон Афғонистон, дар минтиқаи шаҳристони Хоҳон, ва Ноҳияи Шӯрообод,پل دوستی میان افغانستان و تاجیکستان, در منتقه ی شهرستان خواهان و ناحیه شورآباد
Маҳаллаи Каҳдонак дар вулусволии Хоҳон.
Намое аз Хоҳон

Мардум
------

Мардуми Хоҳон ба гӯиши дарвозии забони Форсӣ сухан мегӯянд.

Торих
-----

Бахшҳо ва Рустоҳо
-----------------

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑
2. 1 2  вулусволии Хоҳон


|  |  |
| --- | --- |
| Афғонистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Афғонистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |


| ⚙️ Тақсимоти идории вилояти Бадахшон |
| --- |
| Марказ | Файзобод |
| Вулусволиҳо | 
* Аргу
* Арғанҷхоҳ
* Баҳорак
* Вардуҷ
* Вахон
* Дарвози Боло
* Дарвози Поин
* Дароим
* Ёвон
* Зебок
* Ишкошим
* Кишм
* Курону Мунҷон
* Кӯфоб
* Кӯҳистон
* Роғистон
* Тагоб
* Тишкон
* Файзобод
* Хош
* Хоҳон
* Ҷурм
* Шаҳри бузург
* Шикай
* Шуғнон
* Шуҳадо
* Ямгон
* Яфтали Поин

 |
| Шаҳрҳо | 
* Файзобод
* Зебок
* Баҳорак
* Хоҳон
* Ишкошим

 |
| Вулусволии Шикай |
| --- |
| Вулусволии Шикай дар нақшаи Бадахшон, Дарвоз |
|
|
| Донистаниҳо |
| Кишвар : |  Афғонистон Парчами Афғонистон |
| Вилоят : | Бадахшон |
| Марказ: | Ҷорф |
| Замони таъсис : | 2005 |
| Раиси ноҳия: |  |
|
| Ҷуғрофиёи табиъӣ |
| Паҳноварӣ : | 880 км² |
|
| Шумораи шаҳракҳо : | 1 |
| Шумораи Рустоҳо : |  |
|
| Мардум |
| Аҳолӣ (2011) : | 27 000 кас |
| Забони расмӣ : | Форсӣ |
| Забонҳои гуфторӣ : | Форсӣ |
| Мазҳаб : | ҳанафӣ, ҷаъфарӣ, исмоъилӣ |
|
| Нишониҳо |
| Сарвожа : | SHK |
| Код ISO : | AF.BDS.SHK |
| Пешшумора : |  |
| Нишонии почта : |  |
| Замон : | UTC +4:30 |
| Вебгоҳ : | .af |
| Коди худравҳо : |  |

**Вулусволии Шикай** (форсӣ: **ولسوالی شِکی**‎) — яке аз вулусволиҳои вилояти Бадахшон дар шимолу шарқи Афғонистон аст.

Маркази вулусволии Шикай рустои Ҷорф аст.

Ҷойгоҳ
------

Вулусволии Шикай дар дараи рӯди Панҷ ва риштакӯҳи Сафедхирс ҷой дорад. Дар шимол ва ғарб бо ноҳияи Дарвоз аз ноҳияҳои вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшон, дар шарқ — бо вулусволии Дарвози Поин ва дар ҷануб — бо вулусволии Кӯфоб аз вулусволиҳои вилояти Бадахшони Афғонистон ҳаммарз аст.

Вулусволии Шикай 880 км кв масоҳат дорад.

Мардум
------

Мардуми Дарвоз ба гӯиши дарвозии забони форсӣ сухан мегӯянд. Дар гӯиши дарвозӣ вижагиҳои забони форсии садаҳои IX - XIV ҳамчунон пойдоранд. Забони мардуми Дарвоз дар садаҳои пешин яке аз забонҳои эронии шарқӣ ва монанд ба забонҳои помирӣ будааст, аммо дар садаҳои IX — XIV дарвозиён форсизабон гаштанд.

Таърих
------

Ин вулусволӣ дар соли 2005 аз вулусволии Дарвоз ҷудо карда шудааст.

Эзоҳ
----


|  |  |
| --- | --- |
| Афғонистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Афғонистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |


| ⚙️ Тақсимоти идории вилояти Бадахшон |
| --- |
| Марказ | Файзобод |
| Вулусволиҳо | 
* Аргу
* Арғанҷхоҳ
* Баҳорак
* Вардуҷ
* Вахон
* Дарвози Боло
* Дарвози Поин
* Дароим
* Ёвон
* Зебок
* Ишкошим
* Кишм
* Курону Мунҷон
* Кӯфоб
* Кӯҳистон
* Роғистон
* Тагоб
* Тишкон
* Файзобод
* Хош
* Хоҳон
* Ҷурм
* Шаҳри бузург
* Шикай
* Шуғнон
* Шуҳадо
* Ямгон
* Яфтали Поин

 |
| Шаҳрҳо | 
* Файзобод
* Зебок
* Баҳорак
* Хоҳон
* Ишкошим

 |
Барон Карл Фридрих Иероним фон Мюнхгаузен. Г. Брукнер, 1752
**Барóн** (аз лот. baro — инсон, мард) — дар Аврупои Ғарбии асрҳои миёна аввалҳо вассали император, шоҳ ё феодали калон ва минбаъд рутбаи дворяниро меномиданд. Дар Олмон (Freihe Herrren, Liler lero) саробони озоди заминдорро, ки ҳуқуқи моликият дошт, барон мегуфтанд. Дар Англия (barones maqores) ин рутбаро аз шоҳ мегирифтанд ва баронҳо наздикони шоҳ (монарх) ба шумор мерафтанд.

Таърихи рутба
-------------

Аз садаи XIII ин рутба ба гурӯҳи имтиёзноки сиёсӣ итлоқ шуд ва аъзои доимии (ирсии) палатаи лордҳо дар парламентро барон меномидагӣ шуданд. Ин рутбаро ҳамчунин ба писарони бузурги графҳо, маркизҳо ва герсогҳо медоданд. Дар силсилаи маротиби рутбаҳои дворянҳо барон ҷойи охиринро ишғол мекунад, дар Олмон ва Фаронса аз граф поинтар, дар Англия поинтар аз биконт. Аз соли 1611 дар Англия унвони меросии боронет ҷорӣ карда шуд, ки аз лиҳози мавқеъ байни ашроф ва дворянҳо қарор доштанд.

### Рутба дар Русия

Дар Россия рутбаи баронро Пётри 1 соли 1710 ҷорӣ кард. Ин рутбаро танҳо император бекор карда метавонист. Ин рутба ба дворянҳои губернияҳои назди Балтика, ки то ба Россия ҳамроҳ шуданашон шомил буданд, ҳамчунин авлоди баронҳои хориҷӣ, ки намояндагони онҳо табаияти шӯравиро қабул карда буданд, дода шуд. Авлоди баронҳо дар қисми панҷуми китоби "Насабнома" сабт гардидаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Барон // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Вуҷудия** (ар. وجوديه‎) — назарияи динию ирфоние, ки тибқи он мосиво (ба ҷуз Худо) дидан аҳвалӣ (дубинӣ) ва ғайр донистан ҷоҳилӣ аст; фалак ва малак, аъло ва асфал (боло ва поён), ҷинну инс, ваҳшу тайр, мутаҳаррику сокин, сувару ашкол (суратҳову шаклҳо) – ҳама Ӯст. Ҳар чӣ ҳаст, яқин, чун ҳубоб аст бар рӯйи об: 

> Ҳар нақш, ки бар тахтаи ҳастӣ пайдост,   
> 
> Он нақши ҳамон кас аст, к-онро орост.  
> 
> Дарёи куҳан, ки барзанад мавҷе нав,  
> 
> Мавҷаш хонанду дар ҳақиқат дарёст.  
> 
> Ҷумла як зот аст, аммо муттасиф,  
> 
> Ҷумла як ҳарфу иборат мухталиф.  
> 
>  \*\*\*  
> 
> Офтобе дар ҳазорон обгина тофта,  
> 
> Пас ба ранге ҳар яке тоби аён андохта. 
> 
> 

Тибқи андешаи муътақидони вуҷудия, Ҳақ маҳсус (ҳисшаванда) аст, вале халқ аз ин ғофил аст, Худованд аввалу охир ва зоҳиру ботин аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* هفتاد و سه ملت يا اعتقادات مذاهب. تهران، 1341 ش؛
* محمد جواد مشكور. فرهنگ فرق اسلامی. چاپ سوم. مشهد، 1375 ش.ر

Сарчашма
--------

* Вуҷудия / С. Маҳмадуллоҳ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Аттика**, вилоят дар Юнони Қадим. Дар қисми ҷанубии шарқӣ бо Беотия ва дар ғарб бо Мегарида ҳамсарҳад буд. 
Марказаш шаҳри Афина. Ҳоло ҳам ба ҳамин ном вуҷуд дорад. Дар ҳудуди Áттика кӯҳҳои баландқуллаи Гимет ва Пентеликон, ки конҳои мармари аълосифати машҳур доранд, мавҷуданд. Дарёҳои Кефис ва Иллис аз ин вилоят мегузаранд. Дар қисми ҷанубии Áттика калонтарин манбаи истихроҷи нуқра вуҷуд дорад. Дар Аттика маъбадҳои муқаддаси Деметр ва Персефон ҷойгиранд. Афина аз бузургтарин марказҳои савдову ҳунармандӣ маҳсуб мешавад.

Нигаред
-------

* Афина

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик,Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе:Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.82
**Баромадан аз шаҳрвандӣ** -яке аз асосҳои муҳими қатъ гардидани шаҳрвандӣ мебошад. Ҳамчун қоида, баромадан аз шаҳрвандӣ ин амали ихтиёронаи шаҳрванд мебошад, ки барои баромадан аз шаҳрвандии давлати муайян хоҳиш пайдо мекунад. Мувофиқи Конститутсия ҳар як шахс ҳуқуқи иваз кардани шаҳрвандии худро дорад. Аз ин сабаб, баромадан аз шаҳрвандӣ ба иродаи шахс вобастагӣ дорад ва дар ҳолати ба вуҷуд омадани он бояд шаҳрванд ба мақомоти салоҳиятдори давлатӣ (сардори давлат, мақомоти судӣ, мақомоти корҳои дохилӣ) бо ариза муроҷиат намуда, хоҳиши аз шаҳрвандии давлати муайян баромадани худро изҳор намояд. Бояд қайд намуд, ки қонунгузории аксарияти давлатҳои ҷаҳон ҳолатҳоеро пешбинӣ менамояд (ӯхдадории иҷронашуда дар назди давлат, уҳдадории иҷронашудаи молумулкӣ, донистани сирри давлатӣ ё ҳарбӣ ва ғайра), ки онҳо барои баромадан аз шаҳрвандӣ монеъ мешаванд. Дар ин ҳолат баромадани шахс аз шаҳрвандии давлат иҷозат дода намешавад.

Нигаред низ
-----------

Қонун

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с.87
**Баробарҳуқуқии зану мард** - яке аз самтҳои баробарҳуқуқӣ мебошад, ки онро Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон кафолат додааст. **Моддаи 17** ғайр аз кафолати умумии баробарҳуқуқӣ новобаста ба ҷинс, баробарҳуқуқии мардон ва занонро махсус эълон намудааст. Ин меъёр дар қонунҳои конститутсионӣ, ҷорӣ ва санадҳои зерқонунӣ ба таври васеъ кафолат дода шудаанд. Бояд қайд кард, ки кафолати умумии баробарҳуқуқӣ новобаста ба ҷинс дар конститутсияи бисёр мамлакатҳо пешбинӣ шудааст (ниг. ба м.14 Конститутсияи Қазоқистон, м.1 Конститутсияи Ӯзбекистон, м. 12 Конститутсияи Эстония, м.14 Конститутсияи Япония ва ғайра), аммо кафолати махсуси баробарҳуқуқии зану мард дар онҳо пешбинӣ нашудааст. Дар ҶТ ба самти баробарҳуқуқии зану мард ҳамеша эътибори махсус дода мешуд. Масалан, **м.ЗЗ Конститутсияи ҶШС Тоҷикистон** соли 1978 муқаррар карда буд, ки «ин ҳуқуқҳо бо роҳи ба занон баробари мардон додани имконият дар маълумотгирӣ ва касбу ҳунаромӯзӣ, дар меҳнат ва музди меҳнат ва пешравӣ дар касбу кор, дар фаъолияти ҷамъиятию сиёсӣ ва маданӣ, инчунин бо тадбирҳои махсуси муҳофизати меҳнат ва саломатии занон ба амал бароварда мешавад».

Нигаред низ
-----------

Қонун

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с.85
Босния
**Босния** (бусниёӣ: Bosna, сербӣ: Босна, хорватӣ: Bosna) — минтақаи таърихӣ, як қисмаш дар ҳайати давлати Босния ва Ҳерсеговина аст, ки 80% масоҳати онро дарбар гирифтааст. Босния миёни Уна (дар ғарб), дарёи Драва (дар шарқ), дарёи Сава (шимол) ва кӯҳҳои Иван (дар ҷануб) воқеъ аст. Масоҳати Босния тахминан 41 ҳазор км², яъне 80% масоҳати давлати Босния ва Ҳерсеговина мебошад. Боқимонда 20 % масоҳатро Ҳерсеговина дарбар мегирад, ки то соҳили баҳри Адриатика (дар ҷануб) тӯл мекашад

Калонтарин шаҳрҳои Босния ва Ҳерсеговина Сараево ва Банийа Лука мебошанд .

Адабиёт
-------

1. ↑
2. ↑  Spahić M. et al. (2000): Bosna i Hercegovina (1:250.000). Izdavačko preduzeće „Sejtarija", Sarajevo. The Map
3. ↑  Mučibabić B. Ed. (1998): Geografski atlas Bosne i Hercegovine. Geodetski zavod BiH, Sarajevo, ISBN 9958-766-00-0. pp: 4-5.

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Босния***
**Барно Аҳмадова** (*Аҳмадова Барно Рабиевна*; тав. 8.3.1924, деҳаи Варзоби ноҳияи Варзоб) — раққосаи тоҷик, Артисти хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1955).

Фаъолият
--------

Фаъолияти ҳунарии Аҳмадов дар Театри опера ва балети ба номи С. Айнӣ (гурӯҳӣ консертӣ) оғоз гардидааст (1940). Аҳмадова маҳорати хуб ва истеъдоди баланди раққосӣ дошт. Зебоии зоҳирӣ ва ҳаракати мутаносибу мавзун рақсҳояшро дилнишину дилписанд гардондаанд. Аҳмадова дар Даҳаи адабиёт ва санъати тоҷик дар Маскав (1957) рақси «Як даста гул» (басаҳнагузоранда балетмейстери Театри Калони Маскав К. Я. Голейзовский)-ро иҷро карда, сазовори баҳои баланд гардид. Репертуари Аҳмадова рангин ва пурмазмун буда, «Як даста гул» (К. Я. Голейзовский) — «Духтари пахтачин» (А. Азимова) — «Ҷигарпора» ва «Каҷ-каҷ» (басаҳнагузоранда худи А.) аз ҷумлаи беҳтарин рақсҳои ӯ буданд. Аҳмадова ҷоизадори Фестивали умумиҷаҳонии ҷавонон дар Руминия (1947) — ширкаткунандаи Даҳаи адабиёт ва санъати тоҷик дар Мас­кав (1941 ва 1957) аст. Бо ордени Ленин сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Босма** — навъи нақши чопӣ дар санъати ороишию амалӣ.

Усули босма дар гулпартоии матоъ васеъ истифода мешавад. Мизробӣ, дароз, донача, зирадӯзӣ, даврапоя ва ғайра навъҳои маъмултарини усули босама ҳисоб меёбанд. Босмаро дар кулолӣ низ ба кор мебаранд. Барои ороиш кулол аввал дар чӯбу резина нусхаҳои гулро меканад. Ба воситаи ин муҳраҳо навъҳои гуногуни нақш — доира, ситораҳои бисёргӯша, нуқта ва дигар шаклу нусхаҳои ҳандасӣ сабт мешуданд. Дар замонҳои қадим нақшҳои тарҳи сабзавот: турбу сабзӣ, каду ва ғайра дар кулолӣ вуҷуд дошт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Босма / Х. Умаров // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Барнома-ро бубинед.
**Барномáи таълимӣ** — ҳуҷҷатест, ки дар он мазмуни фанни таълимӣ, мақсаду вазифаҳо, тарзи ташкили раванди таълим, талабот ба сатҳи донишу маҳорат ва малакаи таълимгиранда ифода ёфта, тартиб ва пайдарпайии омӯзиши ин ё он мавзӯи таълимӣ барои ҳар як соли таҳсил муайян карда мешавад.

Барномаи таълимӣ дар Тоҷикистон
-------------------------------

Дар Тоҷикистон барномаи таълимӣ барои муассисаҳои таълимӣ ва касбу ихтисосҳои якхела ягона аст. Масалан, Барномаи таълимии математика, физика, кимиё, биология, таърих дар синфҳои 9-уми ҳамаи мактабҳои таҳсилоти умумӣ як хел мебошад. Барномаи таълимӣ дар асоси талаботи зерин тартиб дода мешавад: мувофиқати мазмуни комёбиҳои илми муосир, техника ва фарҳанг бо мақсадҳои иҷтимоии тарбияи хонандагон ва рушди қобилияти эҷодии онҳо; хусусияти илмӣ доштани мазмуни маълумот; ягонагии назария ва амалия; мувофиқати маводди таълимӣ ба синну сол, савияи дониш ва инкишофи хонандагон, алоқамандии байни фанҳои таълимӣ ва ғайра. Барномаи таълимӣ бо мактуби эзоҳӣ оғоз меёбад, ки дар он вазифаҳои асосии ҳамон фанни таълимӣ, хусусиятҳои ташкилу усулҳои омӯхтани ҳамон фан, шаклҳои алоқаи машғулиятҳои синфӣ ва беруназсинфӣ ва ғайра нишон дода мешаванд. Мазмуни маълумоте, ки барномаи таълимӣ муайян мекунад, дар китобҳои дарсӣ, дастурҳои таълимию методӣ асоснок карда мешаванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи таҳсилоти миёнаи касбӣ" Боби I, Моддаи 1. Мафҳумҳои асосӣ
2. ↑  Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон

Адабиёт
-------

* Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи таҳсилоти миёнаи касбӣ"(21 июли соли 2015).

Сарчашма
--------

* Барномаи таълимӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Абдуллоҳ Муҳаммад Комил** ( ар. عبد الله محمد كامل‎ ‎ фр. Abdallah Mohamed Kamil; зод. 1936, Обок, соҳили Фаронса дар Сумолӣ ) — сиёсатмадори Ҷибутӣ, сарвазири Ҷибутӣ дар моҳҳои феврал-октябри 1978.

Фаъолияти сиёсӣ
---------------

Абдуллоҳ Муҳаммад Комил Институти тадқиқоти сиёсии Порисро хатм кардааст. Иҷрокунандаи вазифаи котиби генералии хукумат дар соли 1974. Пеш аз ба даст овардани истиқлолияти Ҷибутӣ дар соли 1977, Комил дар вазифаи раиси Шӯрои ҳукумат (29 июли 1976 - 18 майи 1977) кор кардааст. Баъд аз эълон шудани истиқлолияти Ҷибутӣ дар хукумати якум вазири корҳои хориҷӣ шуда кор кард ва баъд аз истеъфои сарвазир Аҳмад Динӣ Аҳмад 5 феврали соли 1978 дар сари хукумати нав сарвазир таъин шуд ва дар айни замон вазири корҳои хориҷӣ ва вазири мудофиа дар кор монд.. Президент Гулед Оптидун 21 сентябри соли 1978 ҳукуматашро пароканда кард ва баъдан Баракот Ҳамадуро сарвазир таъин кард .

Адабиёт
-------

* Алвон (Довуд А.), Мибрату (Йоханис) [2000], *Луғати таърихии Ҷибутӣ*, Ланҳам ва Лондон, Пресс Scarecrow, 200 саҳ.
* Муҳаммад Аден, *Сомблолоҳо Ҷибути - La Chute du président Али Ареф (1975-1976)*, L'Harmattan, Paris-Montréal, 1999, 224 саҳ.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑  «Mar 1978 — Appointment of New Government -Establishment of Diplomatic Relations with West Germany», Keesing’s Record of World Events, Volume XXIV, March, 1978 Djibouti, Page 28891.
3. ↑  «Nov 1978 — Cabinet Reorganization under New Prime Minister», Keesing’s Record of World Events, Volume XXIV, November, 1978 Djibouti, Page 29308.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GTAA: 116619

 |

| ⚙️ Сарвазирони Ҷибутӣ |
| --- |
|  | 
* Ҳасан Гулед Оптидун
* Аҳмад Динӣ Аҳмад
* Абдуллоҳ Муҳаммад Комил
* Баракот Ҷарот Ҳамаду
* Дилейта Муҳаммад Дилейта
* Абдулқодир Муҳаммад

 |  |
**Абдулло́ҳи Маҳнаӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик (асри 16).

Зиндагинома
-----------

Пас аз касби камол ба доираи адабии шаҳри Ҳирот ворид гардид ва ҳамон ҷо ба кори эҷодӣ машғул буд. Аз завқу табъи баландаш дар шеъру шоирӣ тазкиранигорон Навоӣ («Маҷолис-ун-нафоис») ва Нисорӣ («Музаккир-ул-аҳбоб») дарак додаанд. Абдуллоҳи Маҳнаӣ дар сурудани ғазал моҳир будааст. Аз девонаш иттилое дар даст нест. Дар тазкираҳо ва баёзҳо намунаҳои шеъраш дарҷ гардидаанд. Ин абёт аз ӯст:

Ҳеч шаб нест, ки аз ҳаҷри туам мотам нест,
Бе ту рӯзи мани мотамзада аз шаб кам нест.
Маҳраме нест, ки гӯяд сухани ман бо ӯ,
Он ки гӯяд сухани ман бари ӯ маҳрам нест.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдуллоҳ бин Носир бин Халифа Оли Танӣ** ( ар. **سعادة الشيخ عبدالله بن ناصر بن خليفة آل ثاني**‎  - Сарвазири Қатар 26 июни соли 2013 - 28 январи соли 2020. Азбаски Шайх Абдуллоҳ узви маҷлиси ҳокими Қатар Оли Танӣ аст, аз соли 2005 то 2013 дар вазифаи вазири корҳои дохилии Қатар кор кардааст. Ҳамзамон, Қатар дар радабандии самаранокии ҳукуматҳои кишварҳои гуногун, ки Форуми ҷаҳонии иқтисодӣ мебошад, ҷои аввалро гирифт.

Фаъолият
--------

Пас аз дохил шудан ба хидмати ҳарбӣ дар Қатар, ӯ дар соли 1985 ба ҳайси афсари патрулӣ дар полиси наҷот хидмат кардааст. Дар соли 1989 ӯ ба ҳайси афсари амнияти варзишгоҳ дар Шӯъбаи полиси Амнияти Митрополит хидмат мекард. Сипас дар вазифаи ёвари фармондеҳи шӯъбаи ҳолатҳои фавқулоддаи полис кор кардааст. Абдуллоҳ фармондеҳи бригадаи амалиёти вижаи нерӯҳои амниятии махсуси раёсати пулис ва фармондеҳи воҳиди вижа дар ҳайати раёсати амнияти махсус таъйин шуд. 28 декабри соли 2001 ёвари фармондеҳи Нерӯҳои амалиёти махсус шуд. Дар моҳи сентябри соли 2004 ӯ ба унвони генерали бригадир таъйин карда шуд.

Шайх Абдуллоҳ пас аз кор дар вазифаҳои мухталиф 15 феврали соли 2005 вазири давлати Қатар таъйин шуд. 26 июни 2013 дар натиҷаи тағйирот дар девони вазирон, ба ҷои Ҳамад бин Ҷосим бин Ҷобир Оли Танӣ сарвазир таъйин шуд. Ҳамзамон дар пайи ҳамон тағйироти идоравӣ ӯ Абдуллоҳ бин Халифа Оли Танӣ ро вазири умури дохила иваз кард.

Оила
----

Шайх Абдулло оиладор ва соҳиби 6 фарзанд аст.

Унвон
-----

* Шайх Абдуллоҳ бин Носир бин Халифа Оли Танӣ (1965-1989)
* Ҷаноби Олӣ Шайх Абдуллоҳ бин Носир бин Халифа Оли Танӣ (2005-2013)
* Аълоҳазрат Шайх Абдуллоҳ ибни Носир бин Халифа Оли Танӣ, Сарвазири Қатар (2013 - ҳозир)

Мукофотҳо
---------

Абдуллоҳ бин Носир бин Халифа Оли Танӣ соҳиби ҷоизаҳои зиёд, аз ҷумла Ордени Легиони Шараф (19 ноябри соли 2009) шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3  *Al Khuwaylidi*. Qatar's new prime minister reports for duty, *Asharq Alawsat* (16 July 2013). Бойгонӣ шудааст 2 квітня 2015. Проверено 28 жовтня 2013.
2. ↑  *Habib Toumi*. Profile: Qatar prime minister Shaikh Abdullah bin Nasser Al Thani, *Gulf News* (26 June 2013). Проверено 28 жовтня 2013.
3. ↑  *Attwood*. Introducing Qatar's new Emir, *Arabian Business* (30 June 2013). Бойгонӣ шудааст 29 октябри 2013  сол. Проверено 28 жовтня 2013.
4. ↑  Qatar PM replaced in cabinet reshuffle, *Albawaba* (26 June 2013). Проверено 28 жовтня 2013.
5. ↑  *Tuttle*. -named-qatar-s-prime-minister-al-jazeera-says.html Qatar's Emir Tamim Forms Cabinet Lead by Bin Nasser, *Bloomberg* (26 June 2013). Проверено 28 жовтня 2013.
6. ↑  xfile = data / middleeast / 2013 / June / middleeast\_June282.xml & section = middleeast Qatar's new PM Shaikh Abdullah bin Nasser Al Thani, *Khaleej Times* (27 June 2013). Бойгонӣ шудааст 2 березня 2012. Проверено 28 жовтня 2013.
7. 1 2  Sheikh Abdullah bin Nasser bin Khalifa Al Thani. *Ministry of Interior*. 28 жовтня 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 19 грудня 2008.
**Абдуллоҳ бин Ҷосим** ар. عبد الله بن جاسم بن محمد آل ثاني‎ , маъруф ба **Шайх Абдуллоҳ ибни Ҷосим Оли Танӣ** ва **Шайх Абдуллоҳ ибни Қосим Оли Танӣ** ; 1880 (1880) Доха , Қатари усмонӣ — 25 апрели 1957 ) — намояндаи оилаи шоҳии Қатар, амири Қатар (1913-1949). Дар замони ҳукмронии ӯ нафт бори аввал дар Қатар кашф шудааст.

Зиндагинома
-----------

5-умин калонтарин аз 19 писари Шайх Ҷосим бин Муҳаммад Оли Танӣ буд.

Бритониёи Кабир ва Имперотурии Усмонӣ ҳуқуқи ӯро барои роҳбарии тамоми нимҷазираи Қатар эътироф карданд. Бо оғози Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ усмониҳо Қатарро тарк карданд ва 19 августи соли 1915 онҳоро маҷбур кард, ки Доҳаро тарк кунанд.

3 ноябри соли 1916 Бритониё бо шайх шартнома имзо кард, ки мувофиқи он Қатар ваъда дод, ки бе ризоияти пешакии онҳо бо дигар давлатҳо муносибат накунад. Перси Закариас Кокс, сокини сиёсии Халиҷи Форс, ки ин паймонро имзо кард, ҳимояти Қатарро аз таҷовузи баҳрӣ кафолат додааст. 5 майи соли 1935 вай аз Бритониё созишнома ба даст овард, ки на танҳо аз таҳдиди берунӣ, балки аз таҳдиди дохилӣ ҳам муҳофизат карда шавад.

Дар соли 1927 ӯ дар Ал-Бидда қалъаи Ал-Кутро, ки бо номи Доҳа маъруф аст, сохтааст, то ҳамчун истгоҳ ва дифоъ аз душманони беруна хидмат кунад. Дар соли 1938 Форт Зубараҳ дар шаҳри Зубараҳ, ки дар музофоти Қатар , Ал-Шамал, 105 километрии Доҳа ҷойгир аст, сохта шудааст.

Баъди он ки Бритониё писараш Шайх Ҳамадро вориси конунии унвони амир эътироф кард, Абдуллоҳ 17 майи соли 1935 аввалин созишномаи консессияи нафтро бо ширкати нафти Бритониё ва Форс имзо кард. Дар моҳи октябри соли 1938 аввалин дастгоҳи пармакунй ва дар моҳи январи соли 1940 кашфи аввалини кони нафт cap шуд. Бо вуҷуди ин, истеҳсоли нафт дар давраи Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ боздошта шуд.

Дар соли 1940 ӯ ба фоидаи вориси худ ва писари дуюмаш Шайх Ҳамад бин Абдуллоҳ Оли Сонӣ аз тахт даст кашид. Аммо, пас аз 8 сол даргузашт ва ӯ дубора ба кор даромад. То соли 1949, то замоне ки қудратро ба писари калониаш Алӣ дод, амири Қатар боқӣ монд  .

* Дарахти оилаи Оли Танӣ Бойгонӣ шудааст 24 сентябри 2020  сол.

Эзоҳ
----

1. ↑  "HISTORY – Global Forum VI For Fighting Corruption and Safeguarding Integrity".

Пайвандҳо
---------
**Абдуллоҳ ибни Умар** (1501—1565) — фақеҳ ва ҳайатшинос.

Зиндагинома
-----------

Дар улуми мухталиф, аз ҷумла ҳайат, таърих, шеър ва хусусан фиқҳ соҳибназар буд ва дар ҳалли масоилу мушкилоти печидаи фиқҳӣ ҳамто надошт, ҳатто ӯро «Шофеъии сағир» мехонданд. Соли 1537 мансаби қазои Шиҳрро пазируфт, вале сипас курсии устодиро бар ин мансаб авло дониста, ба Адан бозгашт ва то поёни умр ҳамон ҷо зист. Зимни адои мансаби ифто (фатводиҳӣ) назорати умури авқофи се мадрасаро ба уҳда дошт. Дар улуми мухталиф таълифоти зиёде дорад. Аз ҷумлаи осори ӯст: «Рисола фи-л-амали би-р-рубъи-л-мӯҷаб», шарҳи «ар-Раҳбия фи-л-фароиз», «ал-Фатово-л-адания» ё «ал-Фатово-л-ҳиҷрония», «ал-Лумъа фӣ илми-л-фалак», «Набзатун фӣ илми-л-фалак».

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бомахрама / С. Маҳмадуллоҳ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Абдуллоҳ Қодирии Мумтоз** (форсӣ: عبدالله قادری ممتاز‎; 1 январи 1936, Сталинобод, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 24 майи 2009, Душанбе, Тоҷикистон) — шоир, нависанда ва таронасарои саршиноси тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1984).

Зиндагинома
-----------

Абдуллоҳ Қодирӣ 1 январи 1936 дар маҳаллаи Сариосиёи Поёни шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Соли 1961 факултети таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм кардааст.

Фаъолияти корӣ
--------------

Дар муассисаҳои нашаротии «Ирфон»-у «Маориф», Кумитаи радио ва телевизиони Тоҷикистон ифои вазифа намудааст. Муддате сардабирии шуъбаи табъу нашри Пажӯҳишгоҳи улуми педагогии Тоҷикистонро бар уҳда доштааст.

Фаъолияти эҷодӣ
---------------

Аз давраи дар дабистон таҳсил карданаш ашъори ӯ дар маҷаллаву рӯзномаҳо мураттабан интишор ёфтаанд. Аз аввали солҳои панҷоҳуми асри гузашта ба ашъори ӯ тадриҷан оҳангсозон ва овозхонони тоҷик таваҷҷуҳ зоҳир кардаанд ва ҳамчун шоири таронанавис машҳур гаштааст.

Таронаҳои ӯро на танҳо ҳунарпешагони тоҷик, балки овозхонони машҳури Узбакистон — Тамарахонум, Илёс Маллаев, Юлдуз Усмонова, Қароқалпоқистон — Гулшод Отаҷонова, Туркманистон — Бобомурод Ҳамдамов, Она Қулиева, Озарбойҷон — Пӯлод Булбул-ӯғлӣ, Афғонистон — Аҳмад Зоҳир, Сорбон, Хаёл, Афсона, Аҳмад Наими Пӯпал, Покистон — Аҳмадхон, Эрон — Сулӣ, Меҳрдоди Козимӣ, Амрико — Саттор ва Милод тараннум мекунанд.

Маҷмӯъаҳои ашъори ӯ «Риштаи тасвир» (1979), «Хандаи субҳ» (1982), «Боргоҳи ишқ» (1983), «Чамани хаёл» (1985), «Оби нуқра» (1986), «Айёми гул» (1989), «Гулшани роз» (ба ҳуруфи форсӣ, 1992), «Баҳои ҷон» (1993), «Сабзаи мижгон» (2000), «Сукути гиряҳо» (2004), «Меҳроби сухан» (2004) ва ғайра дар нашрияҳои гуногун ба табъ расидаанд.

Ғайр аз ин, ҳамроҳи Ноёбшоҳи Зуробек як силсила очерк навиштааст, ки дар китоби «Саодати омӯзгор» (1987) гирдоварӣ ва чоп шудаанд.

Шеъру таронаҳои алоҳидаи ӯ, ҳамчунин, дар маҷмӯъаҳои дастҷамъӣ мунташир гардидаанд.

Аз соли 1984 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон буд.

Унвони ҷоизаҳо
--------------

* Корманди шоистаи Тоҷикистон,
* Аълочии маорифи Тоҷикистон,
* «Ветерани меҳнат» (1998).

Даргузашт
---------

Абдуллоҳ Қодирӣ 24 майи соли 2009 бар асари сактаи қалбӣ дар 73 солагӣ даргузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с.140 ISBN 978-99947-2-379-9
2. ↑  Қодирӣ Абдулло. *navisandagan.tj*.  ИНТ. 24 феврали 2021 санҷида шуд.
3. ↑  "Қодирӣ замонасоз набуд, таронасоз буд"(тоҷ.). *www.bbc.com*.  BBC Tajik/Persian. 24 феврали 2021 санҷида шуд.
**Назар Худоиев** (тав. 15.02.1931, ноҳияи Дарвоз), географ, номзади илмҳои география (1969), дотсент (1976).

Зиндагинома
-----------

Соли 1957 факултети географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1961–1964 дар аспирантура таҳсил намудааст. Солҳои 1964–1975 лаборанти калон, муаллим, муаллими калон, 1976–1982, 1992–1998 дотсент ва мудири кафедраи географияи иқтисодӣ ва табиии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Муаллифи зиёда аз 60 мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ аст. Мавзӯи корҳои илмию тадқиқотии ӯро масъалаҳои географияи табиӣ ва захираҳои обӣ ташкил медиҳанд. Дар конференсия ва симпозиумҳои ҷумҳуриявӣ ва байналхалқӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Бо медали «100-солагии зодрӯзи В.И. Ленин» ва ифтихорномаи Вазорати маорифи Тоҷикистон қадр карда шудааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Абдулло́ҳи Шабистарӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоир ва донишманди форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Аз авлоди Маҳмуди Шабистарӣ. Дар Самарқанд, Ҳирот ва Осиёи Хурд зиндагиву таҳсил ва эҷод кардааст. Дар илмҳои таърих, ирфон, хусусан риёзиёт яке аз зубдаҳои даврон эътироф гардидааст. Соли 1520 аз Самарқанд ба Осиёи Хурд сафар карда, ба хидмати дарбори Султон Салим (ҳукмр. 1512 – 20) расид. Абдуллоҳи Шабистарӣ дар шеър «Ниёзӣ» тахаллус дошт. Дар девонаш маснавӣ, ғазал, қасида, рубоӣ ва қитъаҳои сурудааш фароҳам омадаанд. Маснавие дорад бо номи «Шамъу Парвона». «Рисола дар қавоиди муаммо» яке аз осори пажӯҳишии Абдуллоҳи Шабистарӣ мебошад. Маснавиаш мазмуни орифона-тасаввуфӣ дорад, ғазалҳову рубоиёташ ишқӣ, қасидаҳояш мадҳиянд. Баъзе рубоиҳояш чун рубоиҳои халқӣ содаву равону дилнишинанд. Абёти зерин намунае аз нигоштаҳои ӯянд:

Равон шуд маҳмили ҷонону ман ҳайрон аз он рафтан,
На бе ӯ метавон будан, на бо ӯ метавон рафтан.
Гузашт ӯ тунду ман бар хоки раҳ ҷон меканам бе ӯ,
На сабри инчунин будан, на тоби ончунон рафтан.
Надидам рӯи ҷонон серу вақти ҷон супурдан шуд,
Дареғо, коми дил нодида хоҳам аз ҷаҳон рафтан.
Макун нисбат ба қадди хушхироми ёр туборо,
Куҷо тубо тавонад ҳамчу он сарви равон рафтан?
Магӯ, азми сафар дорад Ниёзӣ аз сари кӯяш,
Ки натвонад зи гулшан булбули бехонумон рафтан.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Музаффар Абдулло́ев** (*Абдуллоев Музаффар Мансурович* (тав. 6 июни 1967, Конибодом) — арбоби низомӣ, генерал-майор (2004).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Донишкадаи олии ҳарбии автомобилии шаҳри Уссурийск (1988) ва Академияи ҳарбии автомобилии Россия (2000). Солҳои 1988 – 92 сардори шуъбаи худрав дар қисмҳои низомии Иттифоқи Советӣ (Ленинград), 1992 – 93 командири рота дар Артиши Тоҷикистон, 1993 – 95 сардори шуъбаи автомобилии Коллеҷи ҳарбии Тоҷикистон, 1995 – 97 муовини командир ва командири қисми ҳарбии Вазорати мудофиаи ҶТ, 2001 – 05 сардори Ситоди қӯшунҳои хушкигард, муовини вазири мудофиаи ҶТ, 2005 – 06 сардори раёсати Вазорати мудофиаи ҶТ, 2006 – 07 муовини раиси Комитети давлатии сарҳади ҶТ, 2007 – 08 сардори раёсати Комитети давлатии амнияти миллии ҶТ, 2008 – 2010 сардори шуъбаи Саридораи ҳифзи сирри давлатии назди Ҳукумати ҶТ. Аз соли 2010 нафақагир.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдуллати́фхон** (ӯзбакӣ: *Abdullatif*; 1495—1552) — шашумин ҳокими ӯзбек аз сулолаи Шайбониён дар хонигарии Бухоро. Ҳукмрониаш солҳои 1540 — 1552.

Ҳукмронӣ
--------

Дар Самарқанд баъди вафоти Абдуллоҳхони I Шайбонӣ (1539 – 40) ба тахт нишаст. Ҳамин вақт намояндаи дигари сулолаи Шайбониён Абдулазизхон (1540 – 49) дар Бухоро худро хон эълон кард. Дар натиҷа дар Мовароуннаҳр дуҳокимиятӣ рӯй дод. Абдуллатифхон соли 1551 ҳамроҳи ҳокими Тошкент Наврӯз Аҳмадхон ба муқобили ҳокими Кармина Искандархон лашкар кашид, вале дар корзор аз Абдуллоҳхони II (писари Искандархон) шикаст хӯрд. Аз давраи ҳукмронии Шайбониён дар Осиёи Миёна чанд ёдгории меъморие боқӣ мондааст, ки баъзеи онҳоро ба Абдуллатифхон нисбат медиҳанд. Яке аз онҳо Кӯкгунбази ӯротеппа аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Б. В. Норик.* Роль шибанидских правителей в литературной жизни Мавераннахра XVI в.. — Спб: Рахмат-намэ, 2008. — С. 242.

Адабиёт
-------

* Мухторов А. Город Ура-Тюбе, дар маҷм. Археологи рассказывают, Сталинабад, 1959.
* История Узбекистана. — 1993. — Т. 3.
* История Узбекистана в источниках. / Сост. Б.В. Лунин.. — Ташкент, 1990.
**Муҳаммадшафеъи Шерозӣ** (форсӣ: محمدشفیع وصال شیرازی‎; 1783—1846, маъруф ба **Висол**) — аз шоирон, адибон ва хушнависони маъруфи шерозӣ дар садаи сездаҳуми ҳиҷрӣ буд. Ӯ гоҳе осори хушнависии худро бо имзои «Мирзои Кӯчак» ва гоҳе бо номи «Висоли Шерозӣ» рақам мезад.

Зиндагинома
-----------

Дар зодгоҳаш аз донишмандону ҳунармандони гуногуни давр илмҳои замони худ ва ҳунари хаттотиро омӯхт. Дар ҷавонӣ бо тахаллуси Маҳҷур дар пайравии шуарои гузаштаи форс-тоҷик қасидаву ғазал, марсия ва маснавӣ гуфтааст. Аз Висол девоне боқист, ки аз 15 ҳазор байт иборат мебошад. Девони Висол дар Теҳрон (1968) ва маҷмӯаҳои ашъори ӯ дар Ҳиндустон (1873) ба табъ расидаанд. Маснавии «Базми Висол»-и ӯ аз ҳафт ҳазор байт иборат аст. Дар пайравии «Гулистон»-и Саъдӣ китоби «Субҳи Висол»-ро навиштааст. Висол хост достони нотамоми «Фарҳоду Ширин»-и Ваҳшии Бофқиро (асри 16) ба охир расонад, вале ин корро иҷро карда натавонист. Рисолаи «Атвоқу-з-заҳаб»-и олими бузурги форс-тоҷик Замахшариро аз забони арабӣ ба форсии тоҷикӣ тарҷума намудааст. Дар соҳаҳои калом, ҳикмат, мусиқӣ, арӯз, тафсир рисолаҳои алоҳидаи манзуму мансур низ таълиф кардааст. Висол Қуръонро бо ҳафт навъи хат хушнависӣ карда буд. Ҳангоме ки шоҳи Эрон Фатҳалишоҳи Қоҷор (ҳукмронӣ 1797—1834) ба Шероз омад, Висол Қуръони китобаткардаву музайянсохтаи худ ва мадҳияеро ба ӯ тақдим кард. Фатҳалишоҳ ӯро ба хидмати дарбор даъват намуд. Висол инчунин «Маснавии маънавӣ»-и Ҷалолуддини Румӣ, девонҳои Хоқонӣ, Анварӣ, Ҳофиз, куллиёти Саъдии Шерозиро хаттотӣ намудааст, ки дар осорхонаҳои гуногуни олам мавҷуданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  بیانی، مهدی (۱۳۶۳). احوال و آثار خوش‌نویسان. تهران: علمی. صص. ۷۵۵.
2. ↑  یساولی، جواد (۱۳۶۳). پیدایش و سیر تحول هنر خط. صص. ۱۶۸.

Адабиёт
-------

* Висоли Шерозӣ / М. Муллоаҳмадов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Мақолаи мазкур дар бораи шоир нопурра аст. Шумо ба Википедиа бо пурракардани он ёрӣ расонед*. |
**Висолӣ** (форсӣ: وصالی‎, **Мираки Балхӣ**; вафоташ тақр. байни 1572—1574) — шоири тоҷик.

Аз даврони ҷавонӣ ва таҳсилоти Висолӣ дар манбаъҳо иттилое наёмадааст. Дар шеъру шоирӣ табъи баланд доштааст. Шогирди Навиди Куланг ва Абдурраҳмони Мушфиқӣ буд. Дар бораи қозии мавзеи Остонаи Балх қасидаи ҳаҷвӣ гуфта машҳур гардид. Пас аз он ки Балхро Абдуллоҳхон (1534—1598) тасарруф кард, Висолӣ ба силки дарбориёни ӯ ворид гардид, қасидаҳо дар васфи ӯ мегуфт ва дороию сарвати фаровонеро соҳиб шуд. Хаттот ҳам буд, хатти настаълиқро хуб менавишт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Висолӣ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Маҳмадзиёев Абдулло Маҳмадзиёевич** (тав. 15.06.1939, деҳаи Сангевни ноҳияи Дарвоз), биологи маъруфи тоҷик, номзади илмҳои биология (1972), дотсент (1980).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1958–1963 дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г.Шевченко таҳсил карда, онро бо дипломи аъло аз рӯи ихтисоси муаллими химия ва биология хатм намудааст. Солҳои 1963–1964 муаллими мактаби миёнаи №1-и шаҳраки Қалъаихумб буд. Солҳои 1964–1965 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат намудааст. Соли 1968 унвонҷӯи кафедраи энтомологияи Донишгоҳи Ленинград, солҳои 1969–1971 аспиранти кафедраи энтомологияи Донишгоҳи давлатии Москва ба номи М.В.Ломоносов буд. Аз соли 1965 то ба имрӯз ҳамчун лаборанти калон, ассистент, муаллими калон, дотсент ва мудири кафедраи зоологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ кор кардааст. Ҳамчунин солҳои тӯлонӣ вазифаи муовини декани факултети биология- химия оид ба илм ва тарбия, раиси Иттифоқҳои касаба ва котиби ташкилоти ҳизбии факултети биология-химия, инчунин аъзои Раёсати ҳизби коммунисти ноҳияи Октябри шаҳри Душанберо ба уҳда дошт. Солҳои 1980–1994 декани факултети биология-химия, 1994–2006 мудири кафедраи зоологияи донишгоҳи омӯзгорӣ буд. Айни ҳол дотсенти кафедраи зоологияи донишгоҳи омӯзгорӣ мебошад. Муаллифи 70 асари илмию тадқиқотӣ, илмию методӣ ва китобҳои дарсӣ, аз ҷумла «Зоология барои синфи 7» (2001), «Зоология барои синфи 7» (2008), «Биологияи умумӣ барои синфи 10» (бо ҳаммуаллифӣ, 2006), «Биологияи умумӣ барои синфи 11» (бо ҳаммуаллифӣ, 2006) мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

Бо нишонҳои «Аълочии мактабҳои олии ИҶШС» (1978), «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2000), ифтихорномаҳои Вазорати мактабҳои олӣ ва миёнаи махсуси ИҶШС ва «Ордени шараф» дараҷаи 1 (2004) сарфароз гардонида шудааст.

Осор
----

Зоологияи бесутунмуҳраҳо, қисми 1, Д. 1999; Зоологияи бесутунмуҳраҳо, қисми 2, Д. 2002; Барномаи корӣ барои таҷрибаи саҳроӣ аз зоологияи бесутунмуҳраҳо (бо ҳаммуаллифӣ), Д. 1993; Зоологияи бесутунмуҳраҳо барои мактабҳои олӣ, Д. 2010.

Эзоҳ
----

* Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Абдуллатиф Дайфуллоҳ** ( ар. عبد اللطيف ضيف الله‎ ; 1 январи 1930 – 27 марти 2019) - афсари низомӣ ва сиёсатмадори яманӣ буд. Ӯ дар вилояти Ибб таваллуд шудааст. Ӯ ба артиши Яман пайваст ва дар Академияи ҳарбии Миср дар Қоҳира таълими ҳарбӣ гирифт ва дар он ҷо ҳамдардии носириро пайдо кард. Дар замони табаддулоти сентябри соли 1962 ӯ рутбаи генерал-майор дошт ва дар артиши Яман хидмат мекард. Вай дар замони ҳукмпониипрезидент Абдулло Ас-Салол, аз 26 апрели соли 1963 то 5 октябри соли 1963 сарвазири Ҷумҳурии Ямани Араб буд,. Дайфуллоҳ дар моҳи январи соли 1975 низ ба ҳайси иҷрокунандаи вазифаи сарвазир нӯҳ рӯз кор кард. Дайфуллоҳ моҳи марти соли 2019 дар синни 89-солагӣ даргузашт

Эзоҳ
----

1. ↑  اللواء عبداللطيف ضيف الله ثاني رئيس حكومة لليمن بعد الثورة (6 April 2017).
2. ↑  Bidwell, David (12 October 2012). *Dictionary Of Modern Arab History*. Routledge. p. 123. ISBN 9781136162916.
3. 1 2  Yemen. *rulers.org*. 1 январи 2011 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 18 Декабри 2010.
4. ↑  الإعلان عن وفاة ثان رئيس حكومة للجمهورية العربية اليمنية (سيرة ذاتية)(ар.).