recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Холмурод Шарипов** — ходими давлатӣ ва ҷамъиятӣ, олим ва нависандаи тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1990)

Зиндагинома
-----------

Холмурод Шарипов 12 феврали соли 1927 дар деҳаи Кулолии ҷамоати деҳоти Рӯдакии ноҳияи Панҷакент таваллуд ёфтааст. Дар хурдсолияш хонадонашон ба водии Вахш кӯч бастааст. Фаъолияти меҳнатияшро аз 15-солагӣ дар ноҳияи Октябри вилояти Қӯрғонтеппа (ҳозира Бохтари вилояти Хатлон) сар карда, то соли 1946 ба сифати узви колхоз фаъолият доштааст. Солҳои 1946-1955 дар созмонҳои комсомолии водиҳои Вахшу Ҳисору Қаротегин адои вазифа карда, сипас корманди мақомоти давлатӣ, ҳамзамон сардори ситоди сохтмони Канали Марғедар (дар Панҷакент) будааст. Солҳои 1960-1963 дар Академияи илмҳои ҷамъиятии КМ КПСС (Маскав) таҳсил карда, ба гирифтани унвони илмии номзади илмҳои фалсафа ноил гардидааст.

Ӯ ҳамчунин муддате ҷонишини мудири шуъбаи идеологияи КМ ҲК Тоҷикистон, муовини аввали Вазири маданият ва солҳои 1968-1979 мудири шуъбаи маданияти КМ ҲКТ, раиси Кумитаи табъу нашри Тоҷикистон, солҳои 1990-1996 раиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии ҷумҳурӣ, солҳои зиёд узви Кумитаи шӯравии ҳамдилии мамолики Осиёву Африқо, узви КМ ҲКТ, депутати Совети Олии ҶШС Тоҷикистон (даъватҳои 8-11) будааст.

Солҳои 1990-2002 раисии Кумитаи Мукофоти давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ оид ба адабиёт, санъат ва меъмориро бар уҳда дошт. Холмурод Шарипов 26 декабри соли 2017 аз олам чашм пушид.

Эҷодиёт
-------

Осори илмии мавсуф дар китобҳои «Меҳнати ҷамъиятӣ ва инкишофи шахсият» (1962), «Техника. Труд. Человек» (дар китоби «Труд как фактор развития личности»; Москва, 1963), «Ташаккули одами нав» (1965), «Социалистическая культура таджикского народа» (1974), «Омилҳои педагогӣ ва психологии кори ҳизбӣ-сиёсӣ» (1971) ва ғ. ба табъ расидаанд. Хусусан асари «Бунёди маънавии одами нав» (1977, 1984) аз тарафи ҳамагон хуш пазируфта шудааст. Бисёр навиштаҳои публитсистии ӯ дар матбуоти Тоҷикистон ва хориҷӣ чоп шудаанд.

Солҳои охир Х. Шарифов чун нависанда, публитсист, санъатшинос ва хотиранигор шуғл меварзид. Асарҳои ӯ «Гард дар мижгон» (1972), «Нақши хотир» (1988), «Зов памяти» (1989), «Рози дил» (1991), «Оламафрӯзон» (1992), «Сарнавишт» (1994), «Алтернатуф» (2001), «Ахтарони фарҳанг» (2002), «Меҳрнома» (2004), «Ҷаҳони Марям Исоева» (2011), «На звездном празднике столетья» (2014) ва ғ. дар инкишофи жанри очерку портрету ҳикоя, хусусан сафарномаву ёддоштнависӣ дар адабиёти тоҷик саҳм гузоштаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Скончался видный государственный деятель Холмурод Шарифов. 27 Декабри 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 29 Декабри 2017.
2. ↑  Холмурод Шарифов-фаъоли ҷамъиятӣ, сиёсӣ ва адабии ҷумҳурӣ даргузашт
**Нусайрӣ Одинаев** (13.03.1915, деҳаи Теми н. Шуғнони Бадахшон — 1975, ҳамон ҷо) — сароянда, оҳангсоз мутриби тоҷик. Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон (1964).

Зиндагинома
-----------

Нусайрӣ Одинаев дар давраи мактабхонӣ дар маҳфилҳои ҳаваскорони созу суруд баромад мекард. С. 1934—1950 мутриби оркестри мусиқии Театри мусиқии шаҳри Хоруғ, 1950—1955 директори Хонаи маданияти Роштқалъа, 1956—1957 консертмейстери Театри опера ва балети ба номи С. Айнӣ, 1957—1960 директори Хонаи маданияти шаҳри Хоруғ, 1960—1971 роҳбари бадеии ҳаваскорони санъати омӯзишгоҳи касбҳои техникии шаҳри Хоруғ, 1971—1980 муаллими дарси суруд ва мусиқии мактаби миёнаи № 15-и д. Тем. Аз соли 1980 нафақагири шахсӣ. Одинаев ҳофиз ва мутриби мумтоз буда, бисёр созҳои мусиқиро (рубоб, танбӯр, сетор, ғижак, най, даф, лабчанг) устодона менавохт. Ҳамчунин оҳангсози боистеъдод буд («Ба партия», «Ба роҳбар», «Биё Зоҳид», «Гул бе рухи ёр», «Дил меравад» ва ғ. мисол шуда метавонанд).
Репертуари ҳунарии Одинаев беш аз 300 суруду таронаҳои халқию классикиро дар бар мегирифт, ки дар байнашон таронаҳои халқӣ мавқеи хосе доштанд («Фалак», «Лалайик», «Гул-суманак», «Гул ба рӯят» ва ғайра). Иштирокчии намоиши Даҳаи санъати Бадахшони Советӣ дар Душанбе (1946). Ба ҷумҳуриҳои Осиёи Миёна сафари ҳунарӣ кардааст. Бо медалҳо ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. — Душанбе: Аржанг, 2019. — С. 276—480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
**Маҳмадёр Хуҷамёров** (19 майи 1930, деҳаи Рошарв, ноҳияи Рӯшон, ВАКБ — 1998, Хоруғ) — овозхони тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон (1964).

Зиндагинома
-----------

Дар мактаби махсуси ҳунарӣ нахондааст, аз 17-солагӣ роҳбари дастаи ҳаваскорони санъати водии Бартанг таъин гардид. Солҳои 1950—1990 ба сифати овозхон дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи ш. Хоруғ фаъолият доштааст. Дар спектаклҳо нақшҳо бозидааст, аммо асосан чун овозхон машҳур буд. Қариб ҳаштод тарона сурудаю мардум аз навозиши ҷонпарвари савташ лаззат бурдааст. «Оҳу ба дашт меравад», «Ширинзабон», «Ба чашм», «Мегиряд», «Чашмони сиёҳ», «Ба Ватан», «Сад бор гуфтам», «Кӯи ҷонона», «Чӣ мешавад» намунае аз таронаҳояш ҳастанд. Дар хониши наҳт ё мадиясароӣ низ дасти боло дошт.

Ҷоизаҳо
-------

Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Тархӯн** (асри VII, Сарзамини Суғд — 710, Хилофати Умавиён) — ихшиди Суғд ва фармонравои Самарқанд (700–710) дар замони ҳамлаи Қутайба ба Фарорӯд.

Ҳукмронӣ
--------

Дар аҳди Тархун Қутайба ибни Муслим ба Мовароуннаҳр ҳуҷум кард. Ӯ соли 709 бо қувваи зиёд аз рӯди Омӯ гузашта ба Бухоро наздик шуд. Тархун ҳамроҳи туркҳо ба мадади ҳокими Бухоро шитофт. Лекин ба суханони ҷосуси Қутайба, ки гӯё арабҳо ба зудӣ аз Мовароуннаҳр мераванду туркҳо ба Суғд ҳуҷум оварда онро ишғол мекунанд, фирефта шуда, бо маслиҳати душман бо арабҳо сулҳ баст. Дар натиҷа иттифоқи зиддиарабҳо пароканда гашта, Қутайба Бухороро ба осонӣ ба даст даровард.

Тархун барои аз ҳуҷуми арабҳо эмин доштани Суғд бо Қутайба шартнома баста, уҳдадор шуд, ки ҳар сол хироҷ медиҳад. Қутайба баъди як сол бародари худ Абдурраҳмонро барои ситонидани хироҷ ба Самарқанд фиристод. Тархун маҷбур шуд, ки хироҷ диҳад. Ин норозигии ашрофи Самарқандро ба вуҷуд овард. Дар натиҷа онҳо Тархунро аз тахт ронда, ба ҷои ӯ Ғуракро ихшид таъйин намуданд. Тархун худро кушт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Тархун / У. Назиров, А. Валиев // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
Қвлъаи Ҳисор, Осорхонаи таърихӣ-кишваршиносӣ
**Осорхонаи таърихӣ-кишваршиносии ноҳияи Ҳисор** — 23 декабри соли 1999 ташкил гардида, аз 21 марти соли 2000 дар шаҳраки Ҳисор барои тамошобинон дари худро боз намудааст. Осорхона аввал дар бинои китобхонаи марказӣ ҷой гирифта буд, соли 2005 ба бинои ошёнаи дуюми истироҳатгоҳи фарҳангии ноҳия гузаронда шуд. Ҳоло дар хазинаи осорхона зиёда аз 2700 адад нигора маҳфузанд. Ҳамаи маснуот дар 8 бахши толори намоишӣ: «Таърихи куҳани Ҳисор», «Кишоварзӣ», «Тиб», Ҳисор 3000 сол «Маориф», «Фарҳанг», «Варзиш», «Дастхатҳо», 
«Сиккашиносӣ» ҷой дода шудаанд. Аз сарчашмаҳои таърихӣ ва бостоншиносӣ бармеояд, ки дар водии Ҳисор 40-50 ҳазор сол пеш мардум сукунат доштаанд. Бозёфтҳои археологии теппаи Ғозиён ба давраи неолит (асри нави сангин) тааллуқ дошта, дар таърих бо номи Маданияти Ҳисор маъруф гаштааст. 
Толори якум бозёфтҳои бостоншиносии кишвар аз аҳди неолит то асрҳои миёнаву муосирро дар бар мегирад. Умуман, ҳар як бахш диданиву тамошобоб аст. Осорхонаи дар озмуни ҷумҳуриявӣ дар байни 38 Осорхонаи ҷойи сеюмро ишғол кард.

Нигористон
----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Нигаред
-------

* Осорхонаҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Феҳристи осорхонаҳои Тоҷикистон

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. - Душанбе: "Ирфон", 2015, - с. 442-443

* Осорхонаҳои Тоҷикистон дар даврони истиқлол: Феҳристи адабиёт / Мураттиб ва муаллифи мақолаи муқаддимавӣ Ф. Шарифзода; Муҳаррир Ш.Комилзода. – Душанбе: Бухоро, 2013. – 224 с.– Матн ба заб. тоҷ. ва руси.
* Ёдгориҳои таърихии Тоҷикистон. - Душанбе, 2011


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра дар бораи осорхонаҳо мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Бобохалил Одинаев** (1882, деҳаи Кӯҳдараи вилояти Қубодиёни Бухорои Шарқӣ, Аморати Бухоро — 1975, ноҳияи Москва, вилилояти Кӯлоб) — сарояндаи тоҷик. Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон (1955).

Зиндагинома
-----------

Бобохалил Одинаев пеш аз инқилоб ҳамчун ҳофиз шинохта шуда буд. Баъди Инқилоби Октябр дар ташкил ва мустаҳкам намудани сохти колхозӣ фаъолона иштирок карда, дар дастаҳои касбии санъат ҳунарнамоӣ доштааст. Барномааш бою рангин буда, асоси онро сурудҳои халқӣ, лирикаи ишқӣ ва панду ҳикмат пурра месохт. О. якчанд суруд эҷод кардааст, ки «Ҷонони ман», «Дилбар маро накушад», «Тоҷикистон», «Салом Москва» ва ғ. аз қабили онҳоянд. Бобохалил Одинаев иштирокчии азназаргузарониҳои ҷумҳуриявии эҷодиёти халқ (1954, 1955) ва Даҳаи адабиёт ва санъати тоҷик дар Москва (1957). Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Салом алейкум, Таджикистан! Анонсы событий, прогноз погоды на 29 апреля 2014 года (Азия Плюс)
2. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. — Душанбе: Аржанг, 2019. — С. 276—480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
**Индекси почта** - пайдарпаии ҳарфҳо ё рақамҳо ба суроғаи почта бо мақсади мусоидат ба мураттабсозии фиристодани почта, аз ҷумла автоматӣ. Дар айни замон, аксарияти хадамоти почтаи миллӣ аз индексҳои почта истифода мебаранд.
Таърифи истилоҳи индекс: *«нишони рақамии суроғаи почта, ки ба объекти алоқаи почта таъйин шудааст».*

Индексҳои шаҳрҳои Тоҷикистон
----------------------------

Индекс: Шаҳр:
735520 Айнӣ
735790 Ашт
735140 Балҷувон
735140 Баҳорӣ
735800 Бӯстон
736300 Ванҷ
735700 Варзоб
735400 Ваҳдат
735140 Вахш
735140 Восеъ
735620 Ғончӣ
735700 Рашт
735690 Ғафуров
735020 Ҳисор
735140 Данғара
735700 Дарбанд
735140 Ҷиликӯл
737450 Ҷиргатол
735140 Дӯстӣ
734000 Душанбе
734025 Душанбе
734064 Душанбе
735600 Зафаробод
735140 Исмоили Сомонӣ
735610 Истаравшан
735920 Исфара
736500 Ишкошим
735610 Қайроқум
736400 Калъаи-Хумб
735610 Конибодом
735200 Колхозобод
735140 Қубодиён
735120 Куйбишев
735140 Кӯлоб
735140 Қурғонтеппа
735800 Меҳрон
736100 Миденшор
735140 Ҳамадонӣ
735140 Муъминобод
736600 Мурғоб
735830 Нов
735300 Норак
735140 Обикиик
735140 Фархор
735500 Панҷакент
735820 Пролетарск
735140 Панҷ
737450 Роғун
736112 Роштқалъа
736200 Рӯшон
735147 Сарбанд
735140 Советский
734060 Сомониён
737450 Тавилдара
737450 Тоҷикобод
737450 Турсунзада
737450 Файзобод
735140 Ховалинг
736000 Хоруғ
735700 Хуҷанд
735730 Чкаловск
737450 Шаҳринав
735800 Шаҳристон
735180 Шаҳритус
735180 Ш.Шоҳин

Пайвандҳо
---------

* Почтаи тоҷик
* Таърихи почта ва маркаҳои почтавии Тоҷикистон
* Нишонаи почта
* Тоҷнет

Эзоҳ
----

1. ↑  нусхаи бойгонӣ. 5 Декабри 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 23 сентябри 2020.
A periodic table showing 14 elements listed by nearly all authors as nonmetals (the noble gases plus fluorine, chlorine, bromine, iodine, nitrogen, oxygen, and sulfur); 3 elements listed by most authors as nonmetals (carbon, phosphorus and selenium); and 6 elements listed as nonmetals by some authors (boron, silicon, germanium, arsenic, antimony). Nearby metals are aluminium, gallium, indium, thallium, tin, lead, bismuth, polonium, and astatine.

---

 Иқтибос аз ҷадвали даврӣ, ки нишон медиҳад, ки то чӣ андоза ҳар як элемент ҳамчун ғайриметаллӣ тасниф карда мешавад:

---

 **14**  эффективно всегда [n 1]  
  
  
  
 **3**  часто [n 2]  
  
  
  
 **6**  иногда (металлоиды) [n 3]

---

 Филизҳои наздик бо шрифти хокистарӣ нишон дода шудаанд. [n 4]

---

 Таърифи дақиқи ғайрифилиз вуҷуд надорад; дар манбаъҳои гуногун, як унсурро метавон ҳамчун филизҳои, нимфилизҳои ва ғайрифилизҳо тасниф кард.

---

 Гидроген одатан дар гурӯҳи 1 ҷойгир аст (тибқи ҷадвали комили дар поён буда), аммо метавонад дар гурӯҳи 17 бошад (тибқи порчаи боло). [n 5]
**Ғайрифилиззот** — унсурҳои кимиёвӣ дорои хосиятҳои ғайрифилиззӣ, ки кунҷи рости болоии Ҷадвали унсурҳои кимиёвиро ишғол мекунанд. Ҳарфҳои курсив нимфилиззоте нишон медиҳанд, ки хосияташон ба хосиятҳои филиззӣ наздик аст:

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Britannica (онлайн)
* Treccani

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 12143375w
* GND: 4042114-4
* J9U: 987007533976105171
* LCCN: sh85092342
* NDL: 00563189
* NKC: ph123199

 |

 |
**Арақбодом** — навъе аз бодомҳои маҳаллӣ.

Баргаш нештаршакли нӯгтез, суфтаи ҷилодор, сабзи баланд. Гулаш калони панҷбарга, сафеди сурхтоб. Мевааш майда (вазнаш 1,7 г), лӯнда, пӯсташ тунук ва сахт; мағзаш хурд (1,1 — 1,2 г), пурра, ширин ё андак талх. Дарахташ камҳосил, ниҳоли пайвандиаш баъди 3 — 4 соли шинондан самар меоварад. Давраи нашви арақбодом 120—125 рӯз аст; авв. март гул карда, нимаи июл мағзаш мепазад. Аз дарахти 15 — 20-солааш 8 — 12 кг ҳосил меғундоранд. Мағзи арақбодом хосияти хуби шифоӣ дошта, дар тибби халқӣ фаровон истифода мешавад. Ҳангоми табларза, шикамдард ва исҳол мағзи арақбодомро кӯфта, бо орд атола мепазанд ва мехӯранд. Дар натиҷа бемор арақ карда, шифо меёбад. Марҳами мағзи арақбодом давои хуби фасодрон буда, равғанаш ба дарди гӯш нофеъ аст. Арақбодом бештар дар ноҳ-ҳои Бобоҷон Ғафуров, Ғончӣ, Конибодом, Панҷакент ва баъзе ноҳ-ҳои водии Ҳисор парвариш карда мешавад. Дарахташ ба камобӣ тобовар буда, аз касалӣ ва ҳашарот зарар мебинад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арақбодом / С. М. Гулов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Розанов Б. С. (ва диг.), Плодоводство Таджикистана, Д. 1970.
**Наср ибни Аҳмад** (? — 892) — ҳокими вилояти Самарқанд ва амири Мовароуннаҳр (864—892), писари Аҳмад ибни Асад.

Дар аҳди салтанати Наср ибни Аҳмади Сомонӣ, бародараш Исмоил ибни Аҳмад саъю кӯшиш намуд, ки дар Бухоро ҳокими мутлақ гардад. Дар натиҷа байни Насри I ва Исмоил зиддият ба амал омада, он бо задухурди ҳарбӣ анҷом ёфт. Ҳарчанд Наср сарвари хонадони Сомонӣ буд, вале рӯз аз рӯз обрӯву эътибори Исмоил боло мерафт. Иғвогарон ин зиддиятро бештар намуда, миёни ду бародар тарҳи душманӣ меафканданд. Сабаби сарзадани моҷаро сарпечии Исмоил ибни Аҳмад аз пардохтани хироҷи Бухоро ба Наср — сарвари Хонадони Сомониён буд. Оқибат миёни бародарон Наср ва Исмоил соли 888 задухӯрди мусаллаҳона сурат гирифта, бо пирӯзии Исмоил ба анҷом расид, вале Исмоил ибни Аҳмад ба бародари асирафтодааш Наср ибни Аҳмад, чун пешвои хонадон муроҷиат карда, миёни мардум низ маҳбубияти бештаре касб кард.

Соли 892 Наср аз дунё рафт ва мувофиқи васияти ӯ бародараш Исмоил сарвари Хонадони Сомониён ва амири (Мовароуннаҳр) ва минбаъд кишвари соҳибистиқлоли тоҷикон -Давлати Сомониён гардид.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳотамов Н. Б. Довуди Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе,2011, — с. 101.
2. ↑  Ҳотамов Н. Б. Довудӣ Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе,2011, — с. 100—101.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)

 |

| ⚙️ Амирони сулолаи Сомониён |
| --- |
| 
Сомонхудот
 • Асад ибни Сомон
 • Нӯҳ ибни Асад
 • Аҳмад ибни Асад
 • Насри I
 • Исмоил ибни Аҳмад
 • Аҳмад ибни Исмоил
 • Насри II
 • Нӯҳи I
 • Абдумалики I
 • Мансури I
 • Нӯҳи II
 • Мансури II
 • Абдумалики II
 • Исмоили Мунтасир
 |
**Номи қавмӣ** (*катойконимҳо* аз калимаи юнонии қадим *κατά* — «зери» ва *οἶκος* — «хона») — номи сокинони ҷойи муайянест, ки дар он макон истиқомат мекунанд. Масалан сокини шаҳри Душанберо — *душанбегӣ*, дар шакли ҷамъ бошад *душанбегиҳо* мегӯянд. Барои ҷинсҳои мардона ва занона дар алоҳидагӣ зани душанбегӣ ё духтари душанбегӣ, марди душанбегӣ ё писари душанбегӣ гуфта мешавад.

Сокинони дигар шаҳру ноҳияҳои Тоҷикистонро чунин ном мебаранд;

* Хуҷанд — хуҷандӣ, хуҷандиҳо
* Кӯлоб — кӯлобӣ, кӯлобиҳо
* Бохтар — бохтарӣ, бохтариҳо ва ғ.

Адабиёт
-------

* Городецкая И. Л. Левашов Е. А.Названия жителей// Русские названия жителей: Словарь-справочник. —М.:АСТ, 2003. — 363 с. —5000 экз.—ISBN 5-17-016914-0.
* «Словарь названий жителей СССР: около 10.000 названий», под редакциейА. М. Бабкина и Е. А. Левашова. М. «Русский язык», 1975.
**Амигдалин** (аз юн. ἀμυγδάλη — бодом), C20H27O11N, **Амидҳо** — навъе аз пайвастҳои органикии табиӣ. Ба синфи гликозидҳо мансуб аст. Дар мағзи бодоми талх (2,5 — 3,5 %), донаки шафтолу (2 — 3 %), зардолу ва олу (1 — 1,8 %), олуча (0,8 %), тухми себ, нок ва ғ. мавҷуд мебошад. Моддаи кристаллии сафед, ҳарор. гудозишаш 215°С, дар об ва спирт нағз ҳал мешавад. Ҳангоми бо кислотаи хлориди консентронида гарм кардан ҷавҳари бодом ва дар вақти гидролиз бо кислотаҳои сероб 2 молекула D — глюкоза, 1 молекула бензалдегид ва 1 молекула кислотаи сианид ҳосил мекунад. Амигдалинро аз мағзи бодоми талх, шафтолу, тухми себ, нок ва ғ. ба воситаи эфир мегиранд. Дар рӯда зери таъсири ферментҳо ва бактерияҳо таҷзия шуда, кислотаи сианид ҳосил мекунад. Бинобар ин боиси заҳролудии организм гаштанаш мумкин аст.

RCONH2, (RCO)2NH, (RCO)3N

Аз онҳо амигдалини якумин ва амигдалини дуюмини сиклӣ (имидҳо), баъзе кислотаҳои дикарбонӣ аҳамияти амалӣ доранд. Амигдалини якуминро ҳангоми таъсири мутақобилаи ангидрид ва хлорангидриди кислотаҳо, кетонҳо ва эфирҳои мураккаб бо аммиак, гарм кардани (тақр. то 220°С) намакҳои аммонийи кислотаҳо, инчунин гидролизи нопурраи нитрилҳо ҳосил мекунанд:

RCOC1 + NH3 → RCONH2 + HCI

CH3COONH4 → CH3CONH2 + Н2О

R – С = N + Н2О → RCONH2

Бисёр кетонҳои ароматӣ ҳангоми бо сулфиди аммоний ва сулфур то 160°С (реаксияи Виллгеродт) гарм кардан ба амигдалини кислотаҳо табдил меёбанд. Дар амигдалин хосиятҳои асосии гурӯҳи NH2 бинобар бо боқимондаи кислота пайваст буданаш суст шудааст, ҳарчанд он бо кислотаҳои минералӣ намак (RCONH2**·**HCl) ҳосил мекунад. Намак ноустувор буда, аз таъсири об зуд гидролиз мешавад. Реаксияи амигдалин ба лакмус нейтралӣ аст. A. бо металлҳо (Na, Ag, Mg, Zn, Hq) намак ҳосил карда, зери таъсири баъзе маводи химиявӣ вайрон мешаванд. Mac. дар вақти бо кислотаҳои минералӣ ҷӯшондан ё таъсири кислотаи нитрит ба кислота ва ҳангоми бо натрий ва спирт барқарор намудан, ба спирти якумин табдил меёбанд. Амигдалин дар об нағз ҳал мешаванд. Одатан, бӯи нохуш доранд (баъди нағз тоза кардан бӯй нест мешавад). Ба амигдалини кислотаҳои ғайриорганикӣ кислотаи сулфаминат – H2NSO2OH, кислотаи триамидофосфат – OP(NH2)3, кислотаи метафосфат – (С2Н5О)2 Р – NHR, кислотаҳои карбон, формамид, бензамид, мочевина (карбамид) ва ғ. мансубанд. Доруҳои сулфаниламидӣ дар тиб истифода мегарданд. Онҳо гурӯҳи сулфамидӣ – SC2NR1R11 доранд. Гурӯҳи амидӣ (NHCO) ба таркиби сафедаҳо ва полиамидҳо дохил мешаванд. Амигдалини аспарагин, глутамин ва мочевина аҳамияти хеле калон доранд, зеро дар мубодилаи нитрогени рустанӣ, ҳайвонот ва микроорганизмҳо ширкат меварзанд. Аспарагин ва глутамин дар таркиби сафеда мавҷуданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Амигдалин // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аҳмáд ибни Асáд** (форсӣ: أحمد ابن أسد‎; дарг. 864 ё 865) — амир аз хонадони Сомониён, ҳокими Мовароуннаҳр (819—864), писари Асад ва падари Исмоили Сомонӣ.

Зиндагинома
-----------

Аҳмад ибни Асад набераи Сомонхудот, писари дуюми Асад ва падари Исмоили Сомонӣ буда, солҳои 819—864 дар Мовароуннаҳр ҳукмронӣ кардааст. Аҳмад ибни Асад дар ибтидо ҳокими Фарғона буда, баъдан Самарқанд, Кошғару Туркистони Чинро низ ба амлоки худ ҳамроҳ мекунад. Сарчашмаҳои таърихӣ Аҳмад ибни Асадро марди покдоман, нексиришт, кордон, додгустар, олиму порсо, шарифу хушрафтор, парҳезгору накӯкор қаламдод кардаанд. Ӯ соҳиби ҳафт писар: Наср, Абуюсуфи Яъқуб, Абузакариёи Яҳё, Абулашъаси Асад, Абуиброҳими Исмоил, Абуғоними Ҳамид ва Исҳоқи Аҳмад буд. Дар охирҳои умри хеш ҳокимиятро ба писари бузурги худ Наср вогузор кард ва дар соли 864 аз олам даргузашт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аҳмад ибни Асад // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* *Ҳотамов Н. Б. Довудӣ Д. Муллоҷонов С. Исоматов М.* Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе, 2011, — С. 99.


| ⚙️ Амирони сулолаи Сомониён |
| --- |
| 
Сомонхудот
 • Асад ибни Сомон
 • Нӯҳ ибни Асад
 • Аҳмад ибни Асад
 • Насри I
 • Исмоил ибни Аҳмад
 • Аҳмад ибни Исмоил
 • Насри II
 • Нӯҳи I
 • Абдумалики I
 • Мансури I
 • Нӯҳи II
 • Мансури II
 • Абдумалики II
 • Исмоили Мунтасир
 |
**Ҳурмузи Сакистонӣ** (асри III — *номаълум*) — шоҳзодаи Соcонӣ, писари Шопури Мешоншоҳ.

Ӯ раҳбарии шӯришеро дар Сакистон ва навоҳии атрофаш бар уҳда дошт. Дар соли 271, ӯ ба унвони ҳукмрони Мешон ва навоҳии атрофаш гумошта шуд. Се сол баъд, вақте, ки писаръамӯяш, Баҳроми II ба тоҷу тахт расид, хоҳари Ҳурмуз, Шопурдухтак бо ӯ издивоҷ кард. Дар ҳаволии соли 281, Ҳурмуз алайҳи Баҳроми II шӯриш кард ва тавассути сокинони Эрони шарқӣ, аз ҷумла сокинони Гелон мавриди ҳимоят воқеъ шуд. Шӯриши Ҳурмуз дар ниҳоят дар соли 283 саркӯб шуд ва ӯ каме баъд ба дастури Баҳроми II эъдом шуд ва ӯ писари худаш, Баҳроми III-ро ба унвони ҳукмрони Сакистон баргузид.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Pourshariati, Parvaneh (2008). *Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran*. London and New York: I.B. Tauris. ISBN 978-1-84511-645-3.
* Shapur Shahbazi, A. (2005). "SASANIAN DYNASTY". *Encyclopaedia Iranica, Online Edition*.. Retrieved 3 April 2014.
* Frye, Richard Nelson (1984). *The History of Ancient Iran*. C.H.Beck. pp. 1–411. ISBN 9783406093975.
* Gignoux, Philippe (1994). "DĒNAG". *Encyclopaedia Iranica, Vol. VII, Fasc. 3*. pp. 282. .

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)

 |
**«Анҷуманорои Носирӣ»** — фарҳанги тафсирии форсӣ-тоҷикӣ аз Ризоқулихони Ҳидоят.

Таълифаш соли 1870 анҷом ёфтааст. Дар «Анҷуманорои Носирӣ» зиёда аз 16 ҳазор калимаю ибора ба тартиби алифбои арабии форсии тоҷикӣ ҷой гирифтаанд. Муаллиф шакли калимаҳоро бо зикри ҳаракати ҳарф (бо мақсади дуруст хонда шудани калима) ва калимаҳои ҳамвазн таъйин карда, маънои онҳоро гоҳ мухтасару гоҳ муфассал, бо нишон додани муродифу тазодҳояшон шарҳ медиҳад. Барои тасдиқи маънои калимаҳо аз эҷодиёти шоирони маъруфи адабиёти классикии форс-тоҷик байтҳо ва ё пораҳои шеърӣ овардааст.

Ҳар фасли фарҳанг «Анҷуман» ва бобҳои дохилиаш «Намоиш» ном гирифтаанд. «Анҷуманорои Носирӣ» дорои муқаддимаи муфассал иборат аз 12 қисм аст, ки муаллиф онҳоро «Ороиш» номидааст. Дар ороиши аввал вожаҳои муарраб ва мувалада ва мутафарриқа, дар ороиши дуюм баъзе вожаҳои форсӣ ва арабӣ ва табдилоти онҳо ва ғ. шарҳу тавзеҳ карда шудаанд. Дар маҷмӯъ муқаддимаи «Анҷуманорои Носирӣ» ба ҳукми рисолаест оид ба вожашиносӣ ва сарфу наҳви забони форсии тоҷикӣ. Дар хотимаи муқаддима таркибу ибораҳо, кинояҳо ва истиораҳои форсии тоҷикӣ мувофиқи алифбо ба фаслҳо («Пероиш») ҷудо гардида, андешаҳои мураттиб бо шоҳидҳо аз абёту пораҳои шеъри шоирон тақвият ёфтаанд. Мас.: оби оташранг, оби оташзой; оби оташнамой; оби оташсо; оби арғавонӣ; оби шингарфӣ — киноя аз майи лаълфом ва киноя аз ашки хунин.

Ризоқулихони Ҳидоят дар тадвини «Анҷуманорои Носирӣ» аз фарҳангҳои зиёди пеш аз худаш мураттабгардида истифода бурдааст. Яке аз маъхазҳое, ки ӯ ном мебарад, "Луғати «Шоҳнома»-и Муҳаммади Тусии Алавист, ки 300 сол қабл аз замони ӯ таълиф шуда буд. «Анҷуманорои Носирӣ» с. 1288 ҳ. қ. (1872 м.) дар Теҳрон ба табъ расидааст. Муаллифони баъдина — Муҳаммад Подшоҳ («Фарҳанги Онандроҷ»), Деҳхудо («Луғатнома»), Муҳаммад Муин (дар тадвину ба чоп омода кардани «Бурҳони қотеъ») аз «Анҷуманорои Носирӣ» истифода бурдаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Анҷуманорои Носирӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абулайюби Надимӣ** (*Абулайюби Мадинӣ*; 848, Хуросон — 897, ҳамон ҷо) — навозанда, овозхон ва мусиқишиноси форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Абулайюби Надимӣ дар оилаи санъатвару донишманд ба дунё омада, таълими ибтидоии мусиқӣ, махсусан сознавозиву сурудхонӣ ва асосҳои назариявии мусиқиро низ аз падараш омӯхтааст. Баъдтар барои такмили дониш ба Бағдоду Мадина, Димишқ ва марказҳои фарҳангии Мовароуннаҳру Хуросон сафар карда, бо аҳли фарҳангу санъат, таълифоти илмии соҳаи мусиқии юнониён ва тафсирҳои арабии илми мусиқӣ шинос мешавад. Сипас, сарварии яке аз мактабҳои мусиқии Бағдодро ба уҳда мегирад. Абулайюби Надимӣ дар таълими назария ва амалияи илми мусиқӣ сабку равияи хос дошта, бо бисёр ҷиҳатҳои таълими масоили назариявию амалии дигар мактабҳои мусиқии он давр, аз ҷумла мактаби мусиқии Мадина ва мактаби мавасилиҳо (Иброҳими Мавасилӣ, Исҳоқи Мавасилӣ, Ҳомиди Мавасилӣ) мухолиф будааст. Эроду дархостҳои илмиашро вобаста ба ин мавзӯъ дар рисолаҳои илмиаш «Китобу-н-нағам ва-л-иқоъ» («Китоби сурудҳо ва зарбҳои мусиқӣ») ва «Китобу-т-тарранум» сареҳан овардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абулайюби Надимӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Раҷабов А. Суннат ва навоварӣ дар тамаддуни мксиқии замони Рӯдакӣ, Д. 2008.
* Абулфараҷ Исфаҳонӣ, «Китоб-ал-оғонӣ». — Миср, 1900—1905;
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ.1. — Душанбе,1988;
* Раджабов А. Из истории раз-в.тадж.муз.культуры в V-ҶII вв. — Душанбе,1982.
Пайкараи «Сайёҳ» дар Овиедо, Испания
Сайёҳи муосир дар Индонезия, соли 2013
**Саёҳат**, **Сафар**, **Мусофират** ё **Сайр** — ҳаракат дар ҳама гуна қаламрав ё минтақаи обӣ бо мақсади омӯзиши онҳо, инчунин бо мақсадҳои таълимию маърифатӣ, варзишӣ ва ғайра мебошад.

То асри XIX саёҳат яке аз сарчашмаҳои асосии иттилоот дар бораи баъзе кишварҳо (табиат, аҳолӣ, таърих, иқтисодиёти онҳо), табиати умумӣ ва шакли сатҳи замин буд.

Аз замонҳои қадим тавсифи сафарҳои Ҳеродот, олимоне, ки Искандари Мақдуниро дар маъракаҳои ӯ ҳамроҳӣ мекарданд, нигоҳ дошта мешуд. Намунаи классикии сафари асримиёнагӣ — сайругашти Марко Поло ва Афанасий Никитин мебошад. Сафар кардан бо мақсадҳои динӣ (барои ибодат ба зиёратгоҳҳо, зиёрати ҷойҳои муқаддас) дар асрҳои миёна "зиёрат" номида мешуд; Зиёраткунандагони рус, аз ҷумла, Даниел Зиёраткунанда, дар бораи сафарҳои худ ёддоштҳои сафар боқӣ гузоштанд, ки онро сайр меноманд. Давраи Кашфиётҳои бузурги ҷуғрофӣ бо бисёр саёҳатҳо тавсиф мешавад, ки ғояи сайёраро ба куллӣ тағйир доданд.

Баъдтар, сафарҳои Д.Ливингстон ва Г.Стенли, Н.М.Пржевальский ва дигарон барои тавсеаи дониш дар бораи Замин аҳамияти калон доштанд; аммо, аллакай Пржевалский саёҳатҳои худро иктишофи илмӣ номид, зеро онҳо танҳо талаботи шиносоии ибтидоӣ ва умумиро бо хусусиятҳои қаламрави муайян қонеъ карда метавонистанд. Аз ин рӯ, аллакай дар асрҳои XVIII-XIX бо амиқтар шудани таҳқиқот, муайянсозӣ ва махсусгардонии ҳадафҳо ва вазифаҳои илмӣ сайёҳӣ хусусияти экспедитсияҳои илмиро касб карда истодааст.

Аз миёнаҳои асри ХХ, ба шарофати рушди босуръати туризм, мафҳуми «саёҳат» маънои ҳар як сафарро дорад, ки новобаста аз ширкати сайёҳӣ то андозае мустақилона анҷом дода мешавад. Ҳоло сайёҳонро одамоне меноманд, ки дар сафарҳои мустақилона, аксар вақт моҷароҷӯёна иштирок мекунанд (масалан, Т. Ҳейердал, Ю. А. Сенкевич, И. Ганзелка, М. Зикмунд, Ф. Ф. Конюхов). Сафар бо радди принсипӣ аз хидматҳои як ширкати сайёҳӣ "бэкпэкинг" (аз англ. backpacking) номида мешавад.

Намоишҳои сершумори телевизионӣ ("Клуби сайёҳон"), филмҳои мустанад ва силсилафилмҳо ("Амрикои якошиёна") ба сайёҳии муосир бахшида шудаанд.

Мусофир онест, ки сайр мекунад ё сафар кардааст.

Нигаред низ
-----------

* Саёҳӣ
* Сайр
* Экспедитсия
* Роҳпаймоии туристӣ
* Дарунравии мусофир

Пайвандҳо
---------
**Умед Хушвакович Раҷабов** (тав. 04.12.1979, ш. Душанбе) — омӯзгор, номзади илмҳои педагогика (2019), дотсент (2021).

Зиндагинома
-----------

Умед Раҷабов cолҳои 1997-2002 донишҷӯи шуъбаи физика ва маҳорати техникии факултети физикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ. Солҳои 2002-2004 омӯзгори физика дар комплексӣ таълимию тарбиявии «Мактаб-кӯдакистон»-и №3, 2004- 2007 лаборант ва ассистенти кафедраи «Математика ва фанҳои табиӣ» -и Донишкадаи нақлиёти Тоҷикистон, 2007-2016 ба ҳайси омӯзгори фанни физикаи  Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур, 2016-2018 омӯзгори фанни технологияи иттилоотӣ дар муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии №8- и ш. Душанбе фаъолият намудааст. Аз соли 2018 то 2020 чун ассистент ва муаллими калони кафедраи методикаи таълими физикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ ва баъдан ба ҳайси мудири кафедраи методикаи таълими физика иҷрои вазифа дорад. Мавзуи илмӣтадқиқотии ӯ «Асосҳои дидактикии ташкил ва гузароидани саёҳат ба мавзеъи маҳал дар муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ (дар мисоли таълими физика)» мебошад.

Осор
----

* Физика (Қисмҳои 1-3). Д. 2007, 2008 (ҳаммуаллиф);
* Рукнҳои тарбиявии таълими физика (дастури методӣ) Д. 2007 (ҳаммуаллиф);
* Озмоишҳои хонагӣ аз физика (дастури методӣ) Д. 2007 (ҳаммуаллиф);
* Методикаи ташкилу гузаронидани машғулиятҳои берунисинфӣ аз физика. Д. 2018 (ҳаммуаллиф).

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Бадруддини Кашмирӣ** (форсӣ: بدرالدین کشمیری‎, **Абдуссалом ибни Саййид Иброҳими Ҳусайнӣ**; соли таваллуд ва вафот номаълум) — муаррих, адиб ва шоири тоҷик (асри 16).

Зиндагинома
-----------

Маълумоти мукаммал оид ба шарҳи ҳоли ин шоир дастрас нагардидааст. Соли 1554 аз Ҳиндустон ба Бухоро омад ва ба хидмати шайхони Ҷӯйборӣ — Хоҷа Ислом (вафот 1563) ва писари ӯ Хоҷа Саъд (вафот 1589) дохил шуд. Бадруддини Кашмирӣ адиби пурмаҳсул буда, асарҳои дар назму наср таълифкардааш асосан дар мавзӯоти тасаввуфӣ то замони мо расидаанд.

Эҷодиёт
-------

Номгӯи маснавиҳои Бадруддини Кашмирӣ, ки бо номи «Баҳру-л-авзон» фароҳам омадаанд, бад-ин қарор аст: «Манбаъу-л-ашъор» дар пайравии «Махзану-л-асрор»-и Низомии Ганҷавӣ, «Мотамсарой» дар пайравии «Мантиқу-т-тайр»-и Аттор, «Зуҳраву Хуршед» дар тақлид аз «Ҳадиқату-л-ҳақиқа»-и Саноӣ, «Шамъи дилафрӯз» дар вазн ва тақлиди «Хусраву Ширин»-и Амир Хусрави Деҳлавӣ, «Матлаъу-л-фаҷр» дар пайравӣ ва вазни «Сабҳату-л-аброр»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ, «Лайлию Маҷнун» дар тақлиди достони Ҳотифӣ ба ҳамин ном, «Расулнома» дар тақлиди «Бӯстон»-и Саъдӣ. Инчунин ба Бадруддини Кашмирӣ маснавие бо номи «Қиссаи Зулқарнайн», девони ғазалиёт — «Равзату-л-ҷамол» — иборат аз ғазалиёт, қасоид, рубоиҳо, номаҳо ва ғайраро мансуб медонанд. «Меъроҷу-л-комилин», «Сироҷу-с-солиҳин», «Равзату-р-ризвон ва ҳадиқату-л-ғилмон» асарҳои мансури Бадруддини Кашмирианд, ки дар онҳо аз масоили динӣ, фалсафӣ, тасаввуфӣ сухан меравад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бадруддини Кашмирӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Масъудии Марвазӣ** (форсӣ: مسعودی مروزی‎; қарни IX — қарни X) — шоири достонсаро ва қасидасарои аҳли Мовароуннаҳру Хуросон, нахустин гӯяндаи «Шоҳнома»-и манзум.

Зиндагинома
-----------

Масъудии Марвазӣ яке аз шоирони охири қарни саввум ва авали қарни чаҳоруми ҳиҷрӣ аст, ки иттилооти ночизе аз ӯ дар даст дорем. Масъудии Марвазӣ дар охири асри IX ва аввали асри Х зиндагӣ карда, аввалин гӯяндаи «Шоҳнома»-и манзум буд ва таълифи онро андаке пештар ё баъдтар аз ҳудуди соли 300 ҳиҷрӣ (912—913 милодӣ) анҷом додааст. Аз «Шоҳнома»-и Масъудии Марвазӣ як пораи чаҳормисраӣ ва як байти алоҳида боқӣ мондааст. Пораи чаҳормисраӣ марбут ба подшоҳии Каюмарс ва байт мутааллиқ ба давраи Сосониён мебошад.

Намунаи осор
------------

> Нахустин Каюмарс омад ба шоҳӣ,  
> 
> Гирифташ ба гетӣ - дарун пешгоҳе.  
> 
> Чу сӣ соле ба гетӣ подшо буд,  
> 
> Ки фармонаш ба ҳар ҷое раво буд.  
> 
> Сипаррӣ шуд замони хусравоно,  
> 
> Ки номи хеш ронданд дар ҷаҳоно.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Таърихи адабиёт дар Эрон. Забебуллоҳ Сафо. ҷ. 1; с. 369—371
* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ. — Сталинобод, 1958:
* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ. — Душанбе: Адиб, 2007;
**Алпен Голд** (англ. *Alpen Gold*) — бренди маҳсулотҳои қаннодӣ, ки *Stollwerck AG* барои кишварҳои пасошӯравӣ ва ширкати фурӯхташудаи *Kraft Foods*, таҳти тамғаи тиҷоратии *Alpen Gold*, шоколад ва яхмос барои муштариён омода мекунад.

Алпен Голд — ҳамчун истеҳсолкунандаи шоколадҳо дар шакли тахтача, соли 2018 дар Русия пешсаф буд ва аз ин ҳисоб на камтар аз 5 миллиард доллари ИМА фоида ба даст овардааст.

Маҳсулотҳои ширкати Alpen Gold дар Русия, Қазоқистон, Қирғизистон, Белорус, Лаҳистон, Озарбойҷон, Арманистон, Муғулистон, Ӯзбекистон, Тоҷикистон ва Туркманистон ба фурӯш бароварда шуданд. Пешвақтҳо дар Укроин низ фурӯхта мешуданд. 

Ҳама корхонаҳои истеҳсолии Alpen Gold дар кишварҳои Аврупои Шарқи ҷойгиранд.

### Шоколад

Шоколадҳои гуногунтамъи тамғаи Alpen Gold
38 навъҳои тамъи шоколади ин бренд мавҷуданд.

### Яхмос

Аз соли 2008 дар Русия яхмосҳои *Alpen Gold* бо 4 навъи тамъ ба фурӯш бароварда мешаванд.

Пайвандҳо
---------

*
**Низорамоҳ Зарифова** (*Зарифова Низорамоҳ Одинаевна*; зод. 6 ноябр 1923, Пушёни Поён, ноҳияи Восеъ) — ходими давлатӣ ва сиёсии шӯравӣ.

Зиндагинома
-----------

Низорамоҳ Зарифова 6 ноябри соли 1923 дар деҳаи Шехвесии ноҳияи Ховалинг ба дунё омадааст. Падараш Одина Махсум (1896—1928) дар деҳаи Мазори Ҳазрати Султон ба дунё омадааст. Ӯ шахси донишманд ва коргар буд. Модараш Шарифамоҳ зодаи деҳаи Шехвесӣ, ҳамчун бонуи ҳунарманд байни мардум маҳбубият дошт. Хонаводаи онҳо барвақт аз Ховалинг ба деҳаи Пушёни Поён кӯчиданд. Дар 6-солагии ӯ падараш дунё гузашт. Низорамоҳу бардодараш Абдулазизи 10-сола ва хоҳараш Рухсорамоҳи 6-моҳа дар тарбияи модараш Шарифамоҳ монданд. Баъдтар модараш ба Зариф ном сокини ҳамин деҳа хонадор шуда, аз онҳо Тоҷинисову Зебунисо ва Меҳринисо ба дунё омаданд. Дар тарбияи ин ӯ саҳми падарандараш Зариф бузург буд ва номи хонаводагиашро ҳам аз ӯ гирифт. 

Низорамоҳ дар соли 1941 Омӯзишгоҳи омӯзгории Кӯлоб хатм кардааст. Ва аз соли 1946 узви ҲКИШ буд.

Корнома
-------

Мудири шуъбаи кадрҳои Комиҷрояи Кӯлоб (1941—1945), мудири шуъбаи мактабҳои Комитети комсомолии вилояти Кӯлоб (1945—1947), мудири шуъбаи занони Комитети ҳизбии вилояти Кӯлоб (1947—1952). Мактаби олии ҳизбии назди КМ КПСС-ро хатм карда (1955), мудири шуъбаи занони КМ ПК Тоҷикистон таъйин мегардад. Аз соли 1966 то соли 1986 ҷонишини раиси Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон.

Вакили Съезди XXII КПСС. Узви Пленуми Комитети занони Шӯравӣ, узви Шӯрои Федератсияи байналхалқии занон.

Низорамоҳ Зарифова депутати Шӯрои Олии ИҶШС (даъватҳои 5-6) ва депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъватҳои 4,6,8,9) буд.

Унвону ҷоизаҳо
--------------

Ба ду ордени Ленин, 3 ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, 2 ордени «Нишони Фахрӣ», 3 медал ва ифтихорномаҳои Раёсатҳои Шӯрои Олии ИҶШС ва ҶШС Тоҷикистон қадр шудааст

Ҳоло 100 сол дорад, дар шаҳри Душанбе ба сар мебарад.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Амир Сайиди Мункӣ.* Фидоӣ. *bonuvon.tj*.  Бонувони Тоҷикистон (15 сентябри 2022). 17 марти 2023 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Зарифова Низорамоҳ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Зарифова Низорамоҳ // Энсиклопедияи бонувони шинохтаи тоҷик — Душанбе, 2021. — С. 182. 520 саҳ. — ISBN 978-999-75-68-20-5
**Миллионе́р** (*аз миллион*) — сарватманде, ки соҳиби боигарии зиёд (*капитал*) мебошад, аз як миллион пул, бо ҳисоби доллари ИМА ё евро, фунти Британия, франки Швейтсария дошта бошад. Инчунин сарватмандони мультимиллионер (шахсе, ки якчанд миллион пул дорад) ва миллиардер (шахсе, ки зиёда аз миллиард пул дорад) низ ҳастанд.

Далелҳои ҷолиб
--------------

Аз рӯи тадқиқотҳои иқтисодчиёни амрикоӣ Томас Стенли (Thomas Stanley) ва Уильям Данко (William Danko), ки дар китобашон бо номи «Ҳамсояам миллионер» (The Millionaire Next Door) навиштаанд, ки 80 % миллионерҳои амрикоӣ худашон миллион пулро ба даст овардаанд ва 20 % бошанд ҳамчун мерос гирифтаанд.

**Миллионер** ё ҳатто **миллиардер** шудан мумкин аст, ки пас аз бурди джек-пот дар ягон навъи лотерея гардед (аз суммаи бурд кардаатон дар аксарият кишварҳо андоз супоридан лозим) ва чунин ҳолатҳо низ кам нестанд, ё миқдори зиёди пулро баъди ғолибият дар ягон мусобиқаи варзишӣ ва ғайри варзишӣ ба даст оред.

Дар аксарият кишварҳои тараққи карда минтақаҳои аҳолинишине вуҷуд доранд, ки шахсиятҳои миллионер ва аз миллион доллар ҳам зиёд пул дошта зиндагӣ мекунанд.

Эзоҳ
----

1. ↑
**Абдуллоҳи Марворид** (Хоҷа Абдуллоҳи Марворид) — шоир, мусиқидон, котиб, оҳангсози тоҷик-форс.

Зиндагинома
-----------

Хоҷа Абдуллоҳи Марворид дар хонаводаи вазири донишманд ба дунё омада, аз овони ҷавонӣ ба фарогирии донишҳои замонааш таваҷҷуҳ зоҳир кард ва дар санъати суханварӣ истеъдоди баланд дошт. Бо тахаллуси Баёнӣ ғазал ва рубоӣ гуфтааст. Аз шогирдону муридони Абдурраҳмони Ҷомӣ буда, муддати зиёд ба ҳайси мӯҳрдору парвоначӣ (масъули қабулгоҳ) дар дарбори Ҳусайни Бойқаро хидматгузорӣ кардааст.

Эҷодиёт
-------

Дар жанру шаклҳои шеърию мусиқии «амал», «нақш», «савт», «пешрав» ва ғайра асарҳои зиёде тасниф намудааст. Абдуллоҳи Марворид муаллифи қасидаю ғазал, «Рисолаи мусиқӣ», достони «Хусрав ва Ширин» буда, маҷмӯаи рубоиёташро бо унвони «Мӯнису-л-аҳбоб» таҳия кардааст. Зимни ин Абдуллоҳи Марворид мусаннифи «Тамсилот», «Тарассул» (гирдоварии номаю фатҳномаҳо, таъзия ва дигар асноди расмӣ) буда, ки дар замонааш китобат шудааст. Нусхаи девони Абдуллоҳи Марворид дар ганҷинаи осори хаттии АИ. Ҷумҳурии Узбекистон (№ 1102) маҳфуз аст. Абдуллоҳи Марворид шогирдони зиёде дар сознавозӣ (уд), овозхонӣ дошта, Устод Шодӣ муддате назди ӯ таркиботи назарии мусиқиро омӯхтааст.

Адабиёт
-------

* Алишери Навоӣ, Маҷолису-н-нафоис, Тош. 1965;
* Дарвешалии Чангӣ, Туҳфату-с-сурур (№ 148, АИ Ҷум. Узекистон, даст хат); Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ. 1. Душ. 1988;
* Раҷабов А. Афкори мусиқии тоҷик дар асрҳои XII—XV, Душ. 1989;
* Зайнулобиддин Маҳмуди Ҳусайнӣ. Қонуни илмӣ ва амалии мусиқӣ, таҳия ва таҳқиқи А.Раҷабов, Душ. 1987.

Нигаред низ
-----------

* Шашмақом

Сарчашма
--------

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — с. 12 ISBN 978-99947-49-13-3
The BeatlesThe Beatles
**The Beatles** Аъзои маъруфи он, аз ҷумла Ҷон Леннон, Пол Маккартни, Ҷорҷ Ҳаррисон ва Ринго Старр, гурӯҳҳои бонуфузи ҳама давру замон ҳисобида мешаванд. Онҳо дар рушди контрмаданият дар солҳои 60-ум ва эътирофи мусиқии маъмул ҳамчун як намуди санъати мусиқӣ нақши калидӣ доштанд. Мусиқии онҳо, ки дар солҳои 50-ум аз Шиффел, Бит ва Рок ва Ролл сарчашма гирифтааст, бо унсурҳои мусиқии классикӣ ва анъанавии эстрада бо усулҳои навоварона омезиш ёфт. Баъдтар гурӯҳ гурӯҳҳои гуногуни мусиқиро аз баллада ва мусиқии ҳиндӣ сар карда, то психоделик ва хард-рок иҷро кард. Ҳамчун пешравони сабт, навиштани суруд ва пешниҳоди санъат, Битлз дар бисёр ҷанбаҳои соҳаи мусиқӣ инқилоб ба амал овард ва аксар вақт ҳамчун пешвоёни ҷавонони замони худ шинохта мешуданд (1960).

Албомҳои эҷодшуда
-----------------

* Please Please Me (1963)
* With the Beatles (1963)
* A Hard Day's Night (1964)
* Beatles For Sale (1964)
* Help! (1965)
* Rubber Soul (1965)
* Revolver (1966)
* Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (1967)
* Magical Mystery Tour (1967)
* The Beatles (1968)
* Yellow Submarine (1969)
* Abbey Road (1969)
* Let it Be (1970)

Адабиёт
-------

1. ↑  *(unspecified title)* — С. 65. — ISBN 978-0-7914-6715-2
2. ↑  *(unspecified title)* — С. 31. — ISBN 978-0-634-05560-7
3. ↑  *(unspecified title)* — С. 137. — ISBN 978-0-7914-6715-2
4. ↑  *(unspecified title)* — С. 2. — ISBN 978-0-7914-6715-2
5. ↑  *(unspecified title)* — С. 113. — ISBN 978-0-7914-6715-2
**Ададҳои ирратсионалӣ** — ададҳое, ки ратсионалӣ, яъне бутун ё касрӣ нестанд. Ададҳои ирратсионалӣ ҳақиқиро бо касри даҳии беохири ғайридаврӣ ифода кардан мумкин аст; масалан, Мавҷудияти нисбати ирратсионалӣ (масалан, нисбати дарозии диагонали квадрат бар дарозии тарафи он) аз замонҳои қадим маълум буд. Аммо назарияи дақиқи ададҳои ирратсионалиро дар нимаи дуюми асри 19 математики немис Р. Дедекинд (нигар Буриши Дедекинд) пешниҳод намуд. Ададҳои ирратсионалӣ ба ададҳои алгебравии ғайри ратсионалӣ ва адади транссендентӣ ҷудо мешаванд. Нигар низ адад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдувалӣ Қушматов** (*Қушматов Абдувалӣ Акрамович*; 5 декабри 1946, ноҳияи **Ашт** — 15 декабри 2021, **Душанбе**) — таърихнигор, **доктори илмҳои таърих, профессор**, Аълочии маорифи Тоҷикистон (1989), Аълочии фарҳанги Тоҷикистон (2015), Аълочии матбуоти Тоҷикистон (2021), дорандаи **Ордени "Шараф" дараҷаи II** (2017).

Зиндагинома
-----------

Абдувалӣ Қушматов 5 декабри 1946 дар деҳаи Мулломири ноҳияи Ашт дар оилаи деҳқон ба дунё омадааст. Хатмкардаи факултаи таърихи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло ДМТ; 1969). Ассистент, муаллим ва муаллими калони кафедраи таърихи дунёи қадим ва асрҳои миёнаи УДТ (1969—1982), аспиранти Институти таърихи ИҶШС АИ Иттиҳоди Шӯравӣ (1982—1985), дотсент (1986-96), докторант (1996—1998), профессор кафедраи таърихи дунёи қадим, асрҳои миёна ва бостоншиносии ДМТ (аз 2009). Соли 1985 дар мавзӯи «Заминдории вақфи шимоли Тоҷикистон дар солҳои 1870—1917» рисолаи номзадӣ ва соли 1998 дар мавзӯи: «Деҳқонони тоҷик дар охири асри 19 ва ибтидои асри 20 (1867—1917)» рисолаи докторӣ дифоъ кард. Самтҳои асосии таҳқиқ: омӯзиши масоили умумии таърихи дунёи қадиму асрҳои миёна; вақфшиносӣ; муносибатҳои молию пулӣ ва аграрӣ; таърихи деҳқонӣ дар Шарқи Миёна, Осиёи Марказӣ ва Бухорои Шарқӣ дар аҳди қадим ва асрҳои миёна; низоми андозбандӣ ва маҷбуриятҳои деҳқонони тоҷик ва ғайра. Муаллифи чанд китоб, рисола, дастур, барнома ва зиёда аз 190 мақолаи илмӣ. Бо роҳбарии ӯ 7 нафар рисолаи номзадӣ дифоъ карданд. Узви Шӯрои олимони ДМТ ва Шӯрои ҳимояи рисолаҳои докторӣ ва номзадӣ.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени Шараф (дараҷаи 2; 2017), Аълочии маорифи Тоҷикистон (1989), Аълочии фарҳанги Тоҷикистон (2015), Аълочии матбуоти Тоҷикистон (2021), Ифтихорномаи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2019), Ифтихорномаи Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ифтихорномаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва ғайра қадрдонӣ шудааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Ба қалами Абдувалӣ Қушматов зиёда аз 190 асару мақолаҳои илмӣ, илмӣ-оммавӣ ва методӣ таалуқ дошта таълиф шудааст.

Осор
----

* Пайдоиш ва мохияти мазорҳо. Д. 1985;
* Ҳақиқат дар «бораи ҷойҳои муқаддас». Д. 1985;
* Зинаи камолот. Д. 1988;
* Вақф (нашри тоҷикӣ 1990, русӣ 2018);
* Душанбе (Альбом; тоҷикӣ, русӣ, англисӣ). Д. 1992;
* Деҳқонони тоҷик дар охири асри ХIХ ва ибтидои асри ХХ. Д. 1996;
* Абдухамид Джалилович Джалилов (К 70 летию со дня рождения). Д. 1996 (ҳаммуаллиф);
* Таджикское крестьянство в конце ХIХ начале ХХ вв. Д. 1998;
* Таърихи Шарқи қадим. китоби дарсӣ. Д. 2013;
* Нигоҳе ба заминдории вақф дар мамлакатҳои Шарқи Миёна дар асрҳои миёна. Д. 2013;
* Нигоҳе ба таърихи ташаккули давлати феодалии тоҷикон — Сомониён. Д. 2015 (ҳаммуалиф);
* Таърихи халқи тоҷик. Д. 2021 (ҳаммуаллиф);
* Таърихи Юнони қадим. Х. 2021;
* Таърихи Рими қадим. Х. 2021.

Даргузашт
---------

Абдувалӣ Қушматов баъд аз зуҳри 15 декабри 2021 бар асари беморӣ дар синни 71-солагӣ даргузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑  Даргузашти профессори таърихдон Абдувалӣ Қушматов. *asiaplustj.info*.  ASIA-Plus. 15 Декабри 2021 санҷида шуд.

Сарчашма
--------

* **Энциклопедияи олимон**и Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон. — Душанбе, 2008.- С.145-146
**Ғафур Расулов** (тав. 11.10.1953, д. Искодари н. Айнӣ) — олим, шарқшинос ва иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисод.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултети забонҳои шарқии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин (1977). Дар давоми таҳсил аз соли 1974 то соли 1976 ба ҳайси тарҷумон мушовир дар Ҷумҳурии Исломии Эрон фаъолият намудааст. Аз соли 1973 то соли 1983 дар рўзномаҳои «Коммунисти Қурғонтеппа», «Ҳақиқати Қурғонтеппа», «Ҳақиқати Хатлон», ба ҳайси мухбири калон фаъолият 569 намуда ва аз соли 1983 то 1986 дар Давлати Исломии Афғонистон дар вазифаи тарҷумони низоми хизмат намудааст. Аз соли 1989 то 1995 дар рўзномаҳои «Паёми Душанбе» ва «Садои мардум» вазифаи мудири шуъбаро ба зимма дошт. Солҳои 1995 - 2013 дар Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳайси сардори шуъба, муовини сардори раёсат ва сардори раёсат фаъолият намуда, ҳамзамон муовини сармуҳаррири маҷаллаи «Тоҷикистон: стратегия ва тараққиёт» буд. Солҳои 2013-2015 дар вазифаи дотсенти Донишгоҳи технологии Тоҷикистон ва мудири кафедраи баҳисобгирии бухгалтерӣ, таҳлил ва аудити Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фоъолият намуд. Солҳои 2015-2019 сардори Раёсати тадқиқоти макро-иқтисодии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ҳамзамон ба сифати дотсенти кафедраи умумидонишгоҳии назарияи иқтисодии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор мекунад. Рисолаи номзадиро дар мавзуи «Сармоягузориҳои хориҷӣ ва нақши онҳо дар рушди иқтисодиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон» ҳимоя намудааст. Узви Иттиҳоди журналистони СССР ва Тоҷикистон, Инчунин, узви Ассотсиатсияи байналмилалии журналистон, Аълочии матбуоти Тоҷикистон мебошад.

Осор
----

* Сармоягузориҳои хориҷӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д. 2012.
* Луғати тафсирии русӣ-англисӣ-тоҷикии ислоҳоти иқтисодӣ. Д. 2016

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Абон ибни Абдулҳамиди Лоҳиқӣ** (ар. ﺍﺑﺎﻥ ﺍﺑﻦ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﻤﻴﺪ اللاﺣﻛﻲ‎;‎; 750-ум, Басра — 815 ё 815) — шоир, тарҷумон ва адиби арабизабони эронитабор. Ӯ аз намояндагони шуъубия ва ситояндаи Бармакиён буд.

Зиндагинома
-----------

Давраи ҷавонӣ ва таҳсилоташ дар Басра гузаштааст. Баъдан ба Бағдод рафт ва ба маҳфили адабии вазирони маъруфи эронии Хилофат — Бармакиён пайваст. Абон «Калила ва Димна», «Булуҳар ва Будосаф», «Китоби Синдбод» («Синдбоднома»), «Сирати Ардашер» («Корномаи Ардашери Бобакон»), «Сирати Анӯшервон» (Корномаи Анушервон), «Китоби Маздак»-ро, ки Ибни Муқаффаъ ба забони арабӣ тарҷума карда буд, инчунин асари Ибни Муқаффаъ «Адаб»-ро ба забони арабӣ ба назм даровардааст. Ибни Надим дар «ал-Феҳрист» ба шумори асарҳои ба назм даровардаи Абон инчунин «Китоб-ул-мантиқ» (зоҳиран «Мантиқ»-и Арастуст, ки онро Ибни Муқаффаъ аз паҳлавӣ ба арабӣ гардонда буд), «Зот-ул-ҳулал», «Китоб-ур-расоил», «Китоб Ҳулм ал-Ҳинд»-ро дохил кардааст. Ба қалами Абон яке аз нахустин маснавиҳо дар адабиёти араб «Фи-с-сиём ва-з-закот» (номи дигараш «Китоб-ус-сиём ва-л-иътикоф» — китоб доир ба рӯза ва гӯшанишинӣ), ғазалҳо, порчаҳои шеърӣ дар шаклҳои мадҳия, ҳаҷвия, марсия ва ғайра (тақрибан 600 байташон дастрас гардидааст) тааллуқ доранд.

Осор
----

Ба қалами Абон яке аз нахустин маснавиҳо дар адабиёти араб «Фи-с-сиём ва-з-закот» (номи дигараш «Китоб-ус-сиём ва-л-иътикоф» — китоб доир ба рӯза ва гӯшанишинӣ), ғазалҳо, порчаҳои шеърӣ дар шаклҳои мадҳия, ҳаҷвия, марсия ва ғайра (тақрибан 600 байташон дастрас гардидааст) тааллуқ доранд.

Эзоҳ
----

1. 1 2   (ингл.) — Consortium of European Research Libraries.

Адабиёт
-------

* Абон // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Донишномаи Сомониён, ҷилди 1, Х. 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 155345449
* GND: 119239043
* ISNI: 0000 0000 0465 1805
* VIAF: 12616019
* WorldCat VIAF: 12616019

 |
|  |
| --- |
| ← **ноябр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |   |   |   |
| с. 2023 |

**28 ноябр** — 332-умин рӯзи сол (333-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 33 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 28 ноябр*

### Миллӣ

* Рӯзи истиқлоли Албания

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 28 ноябр*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 28 ноябр*

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 28 ноябр*

Тақвими мардумӣ
---------------

Қавс (23 Ноябр - 21 Декабр) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Озар дар тақвими Эронӣ аст.

ҚавсҚавс

Ҳамчунин нигаред
----------------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  28 ноябр |

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 23 Декабри 2018  сол.
* 
* Наука, 28.11
* cyclowiki 28.11
* bbc.on this day 28.11

Эзоҳ
----