recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Аббос ибни Бухорхудот** (форсӣ: عباس ابن بخارخدات‎; қарни VIII, Балх — ?) — ходими дастгоҳи идории хилофат дар аҳди Амин.

Баъди футуҳоти исломӣ аъёну акобири Бухоро аз силсилаи Бухорхудотҳо дар дастгоҳи хилофат маъмурият ва эътибори хоссае доштаанд (Абдуллоев, с.39). Аббос яке аз чунин акобир маҳсуб мешавад, ки аз хусуси мақоми муҳиме доштани ӯ дар дастгоҳи хилофат дар соли 196/811 Муҳаммад ибни Ҷарири Табарӣ дар «Таъриху-р-русул ва-л-мулук»-и хеш ёдовар шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аббос ибни Бухорхудот / Н. Ҳамробоев // Донишномаи Сомониён ҷ. 1. — Х. : Нури маърифат, 2008
* Абдуллоев С. Исмоили Сомонӣ. — Х. : Раҳим Ҷалил, 1998;
* Сомониён дар оинаи таърих, ҷ.2. — Х. : Раҳим Ҷалил, 1998.
**Боғчасарой** (укр. Бахчисарай, Шаблон:Lang-crh) — шаҳр, маркази ноҳияи Боғчасаройи вилояти Қрими Ҷумҳурии Украина. Аҳолиаш 28  ҳазор нафар (2011).

Таърих
------

Боғчасарой дар аввали садаи XVI  бунёд гардидааст. То ба империяи Россия ҳамроҳ шудан (1783) пойтахти хонигарии Қрим буд. Соли 1519 маҷмааи Қасри хон (Хонсарой) сохта шуд. Ин қаср баъди сӯхтор дар садаи XVIII аз нав барқарор ва тармим гардид. Дар бунёд ва ороиши он дар аввали садаи XVI меъмори итолиёӣ Алевиз Фрязини Нав ширкат ва роҳбарӣ кардааст. Ба ин маҷмаа «Фаввораи тилоӣ» (1737), «Фаввораи ашк» (1764; бо роҳбарии меъмори форс Умар) дохил мешавад, ки онро шоири рус А. С. Пушкин (шеъри «Фаввораи Боғчасарой») ва шоири полшагӣ А. Мискевич дар шеъри худ васф кардаанд.

Ёдгориҳои таърихӣ
-----------------

Қасри хон то имрӯз яке аз ёдгориҳои таърихӣ ба ҳисоб рафта, таваҷҷуҳи сайёҳони хориҷиро ба худ ҷалб кардааст. Соҳаи сайёҳӣ дар иқтисодиёти Боғчасарой нақши муҳим дорад.

Иқтисод
-------

Истгоҳи рроҳи оҳан ва шоҳроҳи автомобилгард (Симферопол – Севастопол) дорад.

Дар Боғчасарой комбинати «Стройиндустрия», заводҳои шаробпазӣ, шарбати мева, шир, нон ва соҳаи анҷибарпарварӣ  фаъолият доранд. Дар наздикии Боғчасарой, дар шаҳраки Научный (Илмӣ) расадхонаи ахтаршиносӣ ва физикаи Қрим воқеъ аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Боғчасарой // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

**Lua error in Модул:External\_links at line 153: attempt to call field 'getWikidataRefHtml' (a nil value).**
«**Миръоту-л-хаёл**» (ар. مراة الخیال‎ — «Оинаи хаёл») — тазкираи Шерхони Лудӣ.

Таълифаш солҳои 1690—1691 ба анҷом расидааст. Шерхон аслан ҳиротӣ буда, баъд аз касби камол ба Ҳиндустон рафта аст. «Миръоту-л-хаёл» 130 шоирро дар бар гирифта, дорои дебочаест, ки дар он муаллиф оид ба назму наср, афзалияти назм бар наср баҳс кардааст. Шарҳи ҳоли шоирони қисмати аввали тазкира, чунонки муаллиф гуфтааст, аз тазкираҳои пешин иқтибос ва нақл шуда, фаслҳои минбаъда ба қалами худи у тааллуқ доранд. Муаллиф дар зикри бисьёре аз адибон, илова ба намунаҳои ашъор намунахои нас­ри онҳоро низ сабт намудааст. Доир ба шоирони мутақаддим мухтасар, вале дар боби муосирони худ муфассалтар сухан рондааст. Муаллиф дар ҷараёни накли лаҳзаҳои ҳаёти шоирон доир ба масъалаҳои ахлоқ, ишқ, мусиқӣ ва ғайра баҳс мекунад. Дар хотимаи «Миръоту-л-хаёл» шарҳи ҳол ва намунаи ашъори худи муаллиф дарҷ гардидааст. Матни «Миръоту-л-хаёл» се маротиба (1831, 1846 ва 1946) дар Ҳиндустон ба табъ расидааст. Тазкира дар масъалаи омӯхтан ва равшаи кардани лаҳзаҳои ҳаёт ва фаъолияти адабии шоирони форсизабони Ҳиндустон ва умуман адабиёти форс-тоҷик аҳамияти калон дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Миръот-ул-хаёл / Э. Аҳрорӣ, С. Асадуллоев // Лениннома — Муҳит. — Д. : СИЭСТ, 1983. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 4).
**Муҳаммад Ҳакимхон** (зод. 1802, Қӯқанд) — муаррих, муаллифи «Мунтахабу-т-таворих».

Зиндагинома
-----------

Муҳаммад Ҳакимхон дар шаҳри Қӯқанд таваллуд шуда, падараш Маъсумхон аз авлоди намояндаи маъруфи тариқати тасаввуфи асри XVI Махдуми Аъзам буд ва дар доираи аҳли дарбор, мансабдорони олимақоми дунявӣ ва динии хонигарӣ обрӯ ва нуфузи зиёд дошт. Муҳаммад Ҳакимхон аз ҷониби модар ба хони Хуқанд Норбутабӣ (1770—1799) набера ва ба ворисони ӯ Олимхон (1799—1810) ва Умархон (1810—1822) хоҳарзода ба ҳисоб мерафт. ДДар давраи ҷавонӣ Муҳаммад Ҳакимхон ҳамроҳи тағоҳояш дар муҳорибаҳои ҳарбӣ иштирок кардааст. Ширкат дар шабнишиниҳои адабӣ, мулоқот бо шоирон, адибон, уламо ва маросими дигари дарбор дар ташаккули шахсияти ӯ таъсири амиқ расонид.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Абдукаримов Ҷамолиддин Аҳмадалиевич.* Маълумоти "Мунтахаб-ут-таворих" доир ба воқеаҳои сиёсии нимаи аввали асри XIX ва баъзе ашхоси маъруфи хонигарии Хуқанд. *www.hum.vestnik.tj*.  Ахбори ДДҲБСТ №3 (72), 2017, с. 25—33 (27 ноябри 2017). 17 августи 2023 санҷида шуд.
Бона
Беҷор
Девондарра
Комёрон
Маревон
Қурва
Деҳгулон
Санандаҷ
Саққиз
Сарвобод

**Деҳгулон** ( форсӣ: دهگلان‎ ) инчунин ба забони румӣ ҳамчун **Dehgolān;** низ **Dewlan** ва **Deolan** маълум аст. Шаҳр ва пойтахти шаҳристони Деҳгулон, устони Курдистон, Эрон. Аҳолии Деҳгулон асосан **курдҳо** мебошанд. Дар барӯйхатгирии соли 2017, шумораи аҳолии он 45,386 нафар, дар 9,920 оила буд. 

Забони гуфтугӯӣ дар ин шаҳр курдӣ аст, аммо забоне, ки дар мактабҳо ва идораҳо истифода мешавад, форсӣ аст, ҳамчун забони расмии Эрон, ки дар он қариб ҳама сокинон дар ин шаҳр озоданд.

Эзоҳ
----

1. ↑

  



| Шаҳрҳои устони Курдистон |
| --- |
| Бона | Беҷор | Девондарра | Деҳгулон | Сарвобод | Саққиз | Санандаҷ | Қурва | Комёрон | Маревон |
**Каминаи маҳсули пазируфтанӣ** ё **маҳсули ҳаддиақалии қобили ҳаёт** (англ. minimum viable product, MVP) — маҳсулоте, ки дорои функсияҳои минималӣ, вале барои қонеъгардонии истеъмолкунандагон кофӣ мебошад. Вазифаи асосӣ — гирифтани нуқтаи назар барои ташаккули назарияҳои рушди баъдинаи маҳсулот аст.

Диққатдиҳӣ ба барориши MVP маънои онро дорад, ки коркардкунандагон иҷрокунии кори дурудароз ва (дар оқибат) нолозимиро намехоҳанд. Ҷамъоварии маълумот аз MVP бештар нисбати коркарди маҳсулот бо миқдори зиёди функсияҳо арзонтар аст. Ин барои камкунии хароҷотҳо ва хатарҳо имкон медиҳад, ки агар маҳсулот кор накунад, масалан, аз сабаби фарзияҳои нодуруст. Мавчудият MVP дар ширкат яке аз ҷалбкунии маблағгузории венчурӣ мебошад.

Истилоҳот аз ҷониби Фрэнк Робинсон тақрибан дар соли 2001 фикр карда ва муайян карда шудааст, аз ҷониби Стив Бланк ва Эрик Рис маъруф гардонида шудааст. Ҳамчунин гузаронидани таҳлили пешакии бозорро дарбар дошта метавонад.

Чӣ тавре ки MVP бизнес-модели гумоншавнадаро барои мизоҷон барои дидани он, ки бозор чӣ тавр муносибат мекунад, таҳлил мекунад, он махсусан барои ширкатҳои нав / оғозкунанда, ки муайянкунини дар куҷо мавҷуд будани имкониятҳои эҳтимолиро ҷустуҷӯ мекунанд, на иҷроиши бизнес-модели қаблан омодагардидаи изолятсиягардидаро, муфид аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Minimum Viable Product (MVP). *techopedia.com*. 2 ноябри 2021 санҷида шуд.
2. ↑  Minimum Viable Product: a guide. *startuplessonslearned.com*. 2 ноябри 2021 санҷида шуд.
3. ↑  Minimum Viable Product: A maximally misunderstood idea. *slalom.com*. 2 ноябри 2021 санҷида шуд.
4. ↑  A Minimum Viable Product Is Not a Product, It's a Process. *ycombinator.com*. 2 ноябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 13 августи 2021.
5. ↑  Series A, B, C Funding: Averages, Investors, Valuations. *fundz.net*. 2 ноябри 2021 санҷида шуд.
6. ↑  A Proven Methodology to Maximize Return on Risk. *syncdev.com*. 2 ноябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 18 феврали 2019.
7. ↑  Perfection By Subtraction – The Minimum Feature Set. *steveblank.com*. 2 ноябри 2021 санҷида шуд.
8. ↑  The single worst marketing decision you can make. *thenextweb.com*. 2 ноябри 2021 санҷида шуд.
9. ↑  Venture Hacks interview: "What is the minimum viable product?". *startuplessonslearned.blogspot.com*. 2 ноябри 2021 санҷида шуд.
10. ↑  Why the Lean Start-Up Changes Everything. *hbr.org*. 2 ноябри 2021 санҷида шуд.
Нишони шаҳбонуӣ дар Эрони Паҳлавӣ
**Шаҳбону** (форсӣ: شهبانو‎) — унвони шоҳӣ дар Эрон ва муодили зани шоҳ аст. Ин унвон барои вазифаи подшоҳ аст ва дар маънои маликаи ҳукмрон, подшоҳи зан, маликаи ҳамсар (зани подшоҳ) истифода мешавад. Охирин шаҳбонуи Эрон, Фараҳ Дибо, малика ва ҳамсари Муҳаммадризо шоҳ аст.

Таърих
------

Унвони Шаҳбону дар Эрони бостон дар Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ ва Сосонӣ бо унвони '*Шаҳбонуи Шаҳбонвон'* истифода мешуд, ки маънои маликаи маликаҳоро ва бо шакли мардонаи он, Шоҳаншоҳ ё Шоҳи Шоҳон, баробар аст, ҳамон гуна ки барои духтари Шопури I, Эдор Анаҳид, тасдиқ шудааст, «bānbishnān bānbishn» («Маликаи маликаҳо») буд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *دهخدا، علی‌اکبر.* لغتنامه دهخدا، مدخل *شهبانو*.  چاپخانه دانشگاه تهران. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 20 августи 2014.
2. ↑  Sundermann, 1988, pp. ۶۷۸–۶۷۹.
**Алиризо Қурбонӣ** (форсӣ: علیرضا قربانی‎; зод. 4 феврал 1973, Теҳрон) — мусиқидон ва овозхони эронӣ.

Зиндагинома
-----------

Алиризо Қурбонӣ аз даврони кӯдакӣ ба муддати чандин сол ба фарогирии қироати Қуръон назди устодони мухталиф пардохт. Ба тавре ки ҳатто дар даврони донишҷӯӣ ба мақоми дувуми мусобиқоти донишҷӯи кишвар дар риштаи қироат ноил омад. Аз соли 1363 ба таври ҷиддӣ ба фарогирии радифи овозӣ, талфиқи шеъру мусиқӣ, биниш ва зебоишиносӣ дар овози Эрон машғул шуд. Вай дар ин роҳ аз устодоне чун Хусрави Султонӣ, Беҳрӯзи Обидинӣ, Маҳдии Фалоҳ, Ҳусайни Умумӣ, Аҳмади Иброҳимӣ ва Нуруддини Разавии Сарвистонӣ баҳраманд шуд. Ӯ аз соли 1378 ба унвони хонандаи Уркестри миллии Эрон ба раҳбарии Фарҳоди Фахруддинӣ ба иҷрои барномаҳои мутааддиде дар дохилу хориҷ аз Эрон пардохтааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  محرمانه‌هایی که باید از علیرضا قربانی بدانیم(форсӣ). *مشرق نیوز* (13 май 2016). 21 сентябри 2023 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Инстаграм

 |
| Тасвир, видео ва садо | 
* Apple Music
* last.fm
* SoundCloud
* Spotify
* YouTube

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* AllMusic
* Discogs
* MusicBrainz

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 14630045b
* GND: 1085189929
* ISNI: 0000 0000 4363 7045
* LCCN: no2006002173
* SUDOC: 088909166
* VIAF: 37171808
* WorldCat VIAF: 37171808

 |

 |
**Абуҷаъфар Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Халаф** (906—963) — амири Саффориён дар Систон (922 — 963).

Зиндагинома
-----------

Абуҷаъфар Аҳмад қудрати Саффориёнро дар Систон, дар давраи дуюми аморати Саффориён, дубора эҳё кард. Набераи Алӣ ибни Лайс, бародари Яъқуби Саффорӣ. Баъд аз қатли амир Аҳмади Сомонӣ (921) дар Систон давраи пуртуғён оғоз гардид. Соли 923 Абуҷаъфар Аҳмад ҳокими Систон шуд. ӯ сиёсати ҳамкориро пеш гирифт. Баъд аз вафоти Абуҷаъфар Аҳмад (соли 963 бо дасти гурӯҳе аз чокарон кушта шудааст) ҷонишинони ӯ зери салтанати Сомониён қарор гирифтанд Абуҷаъфар Аҳмад донишдӯсту фазилатпарвар буд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абуҷаъфар Аҳмад // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Футбол** (аз англисӣ: *football*, «тӯби поӣ») — навъи варзиши даставист, ки ҳадафаш ба миқдори бештар ба дарвозаи ҳариф ворид сохтани тӯб мебошад. Дар айни замон аз ҳама маъмултарин намуди варзиш дар рӯи олам мебошад.

Дарвозабон
Тӯби Футбол
Дар футбол ҳадафи аслии мухлисон ташвиқ кардани дастаи онҳо ҳангоми бозӣ аст

### Таърихи футбол

Бозиҳои ба монанди футбол дар байни халқҳои гуногун аз қадим мавҷуд буданд, вале аввалин қоидаҳои ин навъи варзиш соли 1848 навишта шудаанд. Соли расмии бавуҷудоии футбол соли 1863 дониста шудааст. Дар ин сол Федератсияи футболи Англия таъсис ёфтааст, ва қоидаҳои ба қоидаҳои ҷорӣ наздик тасдиқ шудаанд.
Чунонеки малум аст, футбол аввалин бор дар Англия таъсис ёфтааст.

### Қоидаҳои бозӣ

Қоидаҳои кунунии футбол аз 17 боб иборат аст. Дар онҳо ҳама ҷабҳаҳои бозӣ аз тарзи рангкунии майдони футбол то ҷазои бозингарон барои бозии номашрӯъ оварда шудаанд. Ба дурустии иҷрои қоидаҳои бозӣ дар майдон, ҳайати доварон назорат мекунанд.
Дарвозабон, бешубҳа, як бозингари беназир дар майдон аст. Вай дар тан либоси беназире дорад, посгоҳро посбонӣ мекунад, тӯбро бо дастонаш дар дохили майдони ҷаримавӣ идора мекунад.

### Раванди бозӣ

Як бозии футбол аз ду тайми 45 дақиқагӣ иборат аст. Дар танаффуси байни таймҳо дастаҳо дарвозаҳояшонро иваз мекунанд.

Футболро дар майдони бо алафи табиӣ ё сунъӣ пӯшидашуда бозӣ мекунанд. Дар бозӣ ду дастаи 11 нафара иштирок мекунанд. Як бозингар — дарвозабон метавонад бо даст дар майдончаи ҷаримавӣ тӯбро нигоҳ дорад. Вазифаи асосии ӯ ҳимояи дарвоза мебошад. Дигар бозингарон низ вазифа ва мавқеи худро дар майдон доранд. Ҳимоятгарон — дар қисми майдони худашон меистанд, вазифаи онҳо — нагузоштани ҳуҷуми ҳарифон мебошад.

Нигаред
-------


|  |  |
| --- | --- |
| 
Portal:Футбол
 | ***Портали Футбол*** |


|  |  |
| --- | --- |
| П: | Дар Википедиа лоиҳа вуҷуд дорад**«Футбол»** |

* Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022
* ФИФА
* Ҷоми ҷаҳонии футбол
* Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Футбол дар Викианбор |

* FIFA, Федератсияи Асотсиатсияҳои Футболии Байналмилалӣ
* UEFA, Иттиҳодияии Асотсиатсияҳои Футболии Аврупо
* ИФР, Иттиҳодияи Футболии Русия (бо забони русӣ)
* ПФЛ, Лигаи Футболии Профессионалӣ (Русия) (бо забони русӣ) Бойгонӣ шудааст 17 июли 2007  сол.
* Ҳама чиз дар бораи футболи ИДМ ва Балтия
* Коллексияи тамоми сайтҳои футболӣ Бойгонӣ шудааст 19 июни 2006  сол.

Эзоҳ
----

1. ↑  History of Football - Britain, the home of Football. *FIFA.com*. 16 июни 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 22 сентябри 2013.
2. ↑  *Post Publishing PCL.* Bangkok Post article. *bangkokpost.com*.
3. ↑  History of Football - The Origins.  FIFA. 29 апрели 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 октябри 2017.
4. ↑  Soccer Rules - Rules of playing

|  |  |
| --- | --- |
| Тӯби футбол | *Ин мақолаи нопурра дар бораи футбол мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Хуршед Кабиров** — забоншинос, номзади илмҳои филологӣ, дотсенти кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Хуршед Кабиров соли 1996 шуъбаи арабии факултети шарқшиносии Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро хатм намудааст, солҳои 1996 – 1997 мудири шуъбаи илм ва робитаҳои байналмилалии раёсати обуҳавосанҷии Вазорати ҳифзи муҳити зист ва солҳои 1997-2001 ба сифати мутахассиси пешбари раёсати сиёсати илмӣ- техникӣ ва барномаҳои рушди иҷтимоии Вазорати иқтисодиёт ва робитаҳои иқтисоди хориҷии ҷТ фаъолият намудааст. Соли 2001 ассистенти кафедраи Хат ва матни форсии тоҷикии ДДМТ, соли 2007 муаллими калони кафедраи забони тоҷикӣ барои ихтисосҳои ғайрифилологии ДМТ, аз соли 2012 то ҳол докторант. Соли 2009 рисолаи номзадиашро таҳти унвони «Вижагиҳои хоси забони шеъри Мавлоно Чалолиддини Румӣ» ҳимоя намудааст. Муаллифи 1 монография, 2 васоити таълимӣ ва бештар аз 15 асару мақолаҳои илмӣ-методӣ мебошад.

Осор
----

* Дастури иншонигорӣ (барои довталабони макотиби олӣ). – Душанбе: «Нодир», 2008 (ҳаммуаллиф);
* Дастури таълимии забони тоҷикӣ барои факултетҳои иқтисодӣ (замима ба китоби дарсӣ). – Душанбе: «ЭР-граф», 2009 (ҳаммуаллиф);
* Султони мулки сухан (Вижагиҳои хоси забони шеъри Мавлоно Чалолиддини Румӣ). – Душанбе, 2001 (монография).

Эзоҳ
----

1. ↑  Кафедраи забони тоҷикӣ, Хуршед Кабиров(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 28 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 августи 2020.
**Камолзода Хуршед Маҳмадисоқ (Камолов Хуршед Маҳмадисоқович)**   — номзади илмҳои филология, дотсенти кафедраи таърихи забон ва типологияи факултети филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

13-уми июни соли 1976 дар ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғд ба дунё омадааст. Соли 1993 мактаби миёна, соли 1998 шуъбаи рўзонаи факултети филологияи Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон (ҳозира ДМТ) ва соли 2007 шуъбаи рўзонаи аспирантураи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро хатм намудааст. Соли 2007 дар мавзуи "Ибораҳои изофӣ дар "Таърихи Табарӣ"-и Балъамӣ" рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. 

Камолзода Хуршед Маҳмадисоқ аз соли 1999 то имрӯз омӯзгори донишгоҳи мазкур аст. Аз соли 1999 ассистенти кафедраи таърихи забон ва типология, аз соли 2002 муаллими калон ва аз соли 2010 дотсени кафедраи мазкури ДМТ. 

Барои хизматҳои бенуқсон дар соҳаи маориф бо "Ифтихорнома"-и ДМТ, "Ифтихорномаи"-и Вазорати маориф ва илми ҶТ, нишони "Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон" қадрдонӣ гардидааст. 

Мавсуф ҳунари хушнависӣ дорад ва китоби дарсии "Алифбои арабии тоҷикӣ ва имлои он" (муаллиф Қосимова М. Н. 2002)-ро хаттотӣ намудааст. 

Фаъолияти ҷамъиятию роҳбарӣ: танзимгари Маркази омўзиши забонҳои ДМТ (2002-2009), мудири Маркази омўзиши забонҳои ДМТ (2009-2010), муовини декани факултети филологияи ДМТ дар самти масоили тарбиявӣ (2010-2015), раиси Кумитаи иттифоқи касабаи факултети филологияи ДМТ (2014-2022). Аз моҳи феврали соли 2022 то имрӯз мудири кафедраи таърихи забон ва типологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон аст.

Осор
----

"Ибораҳои изофӣ" - монография (2011), Барномаи таълимии забони тоҷикӣ (барои забономӯзони хориҷӣ (2011), «Маҷмуаи саволномаҳои тестӣ барои дохилшавандагони макотиби олӣ» (бо ҳаммуаллифӣ) (2012), "Омўзиши хат ва имлои форсии классикӣ" (2015; 2021), "Машқи хатти арабиасос" (2015), "Муҳовараи тоҷикӣ-англисӣ-чехӣ" (бо ҳаммуаллифӣ (2017), "Машқи хатти настаълиқ" (2018), "Забони давлатӣ". Китоби дарсӣ барои синфи 4-уми МТМУ таълимашон ба забони русӣ (бо ҳаммуаллифӣ (2018)), «Забони давлатӣ». Барои хонандагони синфи 4 таълимашон бо забони қирғизӣ (бо ҳаммуаллифӣ 2019)), «Забони давлатӣ». Барои хонандагони синфи 4 таълимашон бо забони туркманӣ (бо ҳаммуаллифӣ 2019)), "Забони давлатӣ". Китоби дарсӣ барои синфи 4-уми МТМУ таълимашон ба забони ӯзбекӣ (бо ҳаммуаллифӣ (2019)), барномаҳои таълимӣ, бештар аз 40 мақолаи илмӣ. (дастури методӣ).

Эзоҳ
----

1. ↑  Кафедраи таърихи забон ва типология Хуршед Мамадисоқович Камолов(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 24 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 августи 2020.
**Маҳмудов Шокир Комилович** (тав. 3.11.1976, ноҳияи Деҳнави ҶШС Ӯзбекистон), педагог, номзади илмҳои педагогӣ (2009).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1993–1998 дар факултети таърихи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев таҳсил кардааст. Солҳои 1998–2009 ҳамчун ассистент, муаллими калон ва дотсенти кафедраи равоншиносии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ кор кардааст. Аз соли 2009 то ба имрӯз мудири кафедраи равоншиносии донишгоҳи мазкур мебошад. Муаллифи 12 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ аст.

Осор
----

Инкишофи ҳисси ватандӯстӣ дар мактаббачагони калонсол // Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, № 1, Д. 2002; Нақши ирода дар муносибатҳои ҳуқуқи гражданӣ // Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, № 1, Д. 2003; Самтҳои асосии омода намудани омӯзгорони оянда дар тарбияи ҳуқуқии мактаббачагон // Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, №3, Д. 2009; Тарбияи ҳуқуқии кӯдакон дар ислом // Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, № 2, Д. 2009.

Эзоҳ
----

* Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Ҷуғрофиёи таърихӣ** — бахше аз илми таърих аст, ки таъсири муҳити ҷуғрофиёиро бар вақоеъи таърихӣ, сири такомул давлатҳову тағйирот марзияшон ва таърихи иктишофоти ҷуғрофиёиро баён мекунад. Ба иборати дигар ҷуғрофиёи таърихӣ шомили бозсозии муҳитҳои гузашта ба шеваи баррасии силсилаи вақоеъ дар як замон ё арзёбии онҳо бо таваҷҷуҳ ба таҳаввулоти гузашта аст.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Башкирская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая российская (старая версия)
* Канадская
* Литовская универсальная
* Britannica (онлайн)
* Современной Украины

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX4576416
* BNF: 11946058f
* GND: 4025103-2
* J9U: 987007562981205171
* LCCN: sh85054019, sh85054019
* NDL: 001353538
* NKC: ph120715

 |

 |
**Ахшунвóр**, **Вахшунвор** (суғ. əxšōnδār; порсии миёна: xašnawāz) — подшоҳи Ҳайтолӣ (450—480), муосири шоҳаншоҳи Сосонӣ Пирӯзи I.

Бо Пирӯз ду дафъа онҳо дар муқобили ҳам ҷангидаанд. Бори дуюм Фирӯзи Сосонӣ дар соли 484 ба Ҳайтолиён ҳамла кард. Чун Ахшунвор аз қасди Фирӯз огоҳ шуд, дастур дод, ки дар сари роҳи сипоҳи Фирӯз кандакҳо канда ва рӯйи онҳоро бо чӯби нозук ва хок бипӯшонанд. Замоне Фирӯз ба кандакҳо наздик шуд, Ахшунвор ва сарбозонаш фирор карданд. Сарбозони бисёри Фирӯз ба кандакҳо афтода, ҷони худро аз даст доданд. Ин дафъа низ артиши Ахшунвор пирӯз гардид.

Эзоҳ
----

1. ↑  Światowit. — Państwowe Wydawn. Naukowe. 2004. — ISBN 978-83-87496-18-0.

Адабиёт
-------

* Ахшунвор // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Китобхонаи илмии Донишгоҳи давлатии Москва ба номи М. В. Ломоносов** — муассисаи тобеи донишгоҳ буда ба хонандагон (устодон, олимон, донишҷӯён ва диг.) хидмат мерасонад. Китобхонаи илмии Донишгоҳи давлатии Москва ба номи М. В. Ломоносов дар ш. Москва ҷойгир аст.

Тавсиф
------

Китобхонаи илмии ДДМ дар 17 бино ҷойгир ёфта зиёда ба 57 ҳазор хонандагон хидмат мерасонад. Китобхона 63 толори хониш ва 20 абонементи илмиву таълимиро дарбар мегирад.

Фонди (хазина)-и китобхона тахмин 10 миллион нусха, аз ҷумла 3 млн ба забони хориҷӣ, нашрияҳоро ташкил медиҳад. Бойгонии хазинаи китобхона дар асоси нусхаҳои ройгони федералии нашрияҳои Русия, ивази китоб бо 164 ҳамкорони хориҷӣ — донишгоҳҳо, китобхонаҳо ва марказҳои илмӣ зиёд мегардад.
Хизматрасонӣ ба хонандагони виртуалӣ тавассути сомонаи Китобхона  амалӣ мегардад.

Донистаниҳо
-----------

Барои дастрас намудани хазинаи китобҳои Китобхонаи илмии ДДМ ба сомонаи Филиал Московского государственного университета имени М. В. Ломоносова в городе Душанбе, ё ин ки ба воситаи сомонаи Китобхонаи миллии Тоҷикистон МАХЗАНИ ЭЛЕКТРОНӢ / ПАЙВАНДҲОИ ПУРМӮҲТАВО ворид шудан мумкин аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Научная библиотека МГУ имени М. В. Ломоносова (НБ МГУ). 16 октябри 2014 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 3 ноябри 2014.
**Шӯриши Сумбоди Муғ** — шуриши мардумиест, ки ба раҳбарии Сумбоди Муғ дар соли 755 дар қисми шимоли шарқӣ ва марказии Эрон cap зада, зидди ҳукмронии Аббосиён равона шуда буд.

Дар аҳди Аббосиён оммаи халқ зери зулми дутарафа монд. Андозҳои бештар характери натуралӣ дошта, дар заминҳои лалмӣ он нисф, дар заминҳои обӣ бошад, аз чоряк то сеяки ҳосилро ташкил медод. Замин расман моликияти хусусии халифа ба шумор равад ҳам, дар амал дар ихтиёри аъёну ашрофи маҳаллӣ буд. Онҳо заминро ба қитъаҳо ҷудо карда, ба чоряккорон ба иҷора медоданд. Халифаҳои Аббосиён анъанаҳои Сосониёнро давом дода, қасрҳо, кушкҳо ва қалъаҳои бо ҳашамат месохтанд ва дар буньёди он деҳқонону ҳунармандонро бемузд (ниг. Бегорӣ) кор мефармуданд. Ҳамаи ин норозигии оммаи халқро ба амал оварда, боиси ба амал омадани як қатор шуришу ошубҳо гардид, ки яке аз онҳо Шӯриши Сумбоди Муғ мебошад. Аз тарафи Аббосиён кушта шудани Абумуслим (бо амри халифа Мансур) баҳонаи асосии cap задани шуриш гардид. Шуриш дар ш. Рай cap шуда, ба зудӣ қариб тамоми Хуросон на Табаристонро фаро гирифт. Қувваи асосии ҳаракатдиҳандаи он деҳқонон ва ҳунармандон буданд. Ба шуриш яке аз пайравони Абумуслим Сумбоди Myғ роҳбарӣ мекард. У таҳти шиори «Мо бояд қасоси хунини Абумуслимро гирем!» оммаро ба мубориза даъват намуда, дар як муддати кутоҳ пайравони зиёде пайдо кард. Ба шуриш муътақидони дину мазҳабҳои гуногун, аз ҷумла оташпарастон, шиаҳо, хуррамиён ҳамроҳ шуда, зидди мазҳаби расмии Аббосиён — мазҳаби сунни мубориза бурданд. Бино ба маълумоти муаррихи арабизабон Табарӣ шуриш ду моҳ давом кард. Аббосиён бо душворӣ Шӯриши Сумбоди Муғ-ро пахш намуда, Сумбодро ба қатл расонданд ва зану фарзандонашро ба ғуломи фурухтанд. Шӯриши Сумбоди Муғ дар таърихи халқҳои Осиёи Миёна ва Эрон мақоми баланде дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Шӯриши Сумбоди Муғ / А. Валиев // Ховалинг — Ҷӯяк. — Д. : СИЭСТ, 1988. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 8).

* История таджикского народа, т.2, кн. 1, М. 1964;
* Гафуров Б. Г. Таджики. Древнейшая, древняя и средневековая история. М. 1972
**Абулҳусайни Утбӣ** — вазири давлати Сомониён.

Дар китоби «Осор ул-вузаро» — и Сайфиддинҳоҷӣ нисбати вазири донишманди сулолаи Сомониён, чунин маълумоте оварда нашудааст:
«Таклиди вазорати ар-Разӣ Нӯҳ бини Мансури Сомонӣ (Нӯҳи II ибни Мансур) намуд. Чун Нӯҳ ба подшоҳӣ нишаст, хост, ки вазорат ба Абулҳусайни Утбӣ диҳад. Бо Абулҳусайн бини Иброҳими Симҷур, ки амирул умаро буд, машварат кард (Абулҳусайн бини Иброҳими Симҷур) ҷавоб дод, ки Ибни Утбӣ ба ҳамаи ҳунарҳои вазорат ороста аст. Аммо ҷавон аст ва ҷавон ба вазорат писандида набошад. Амир Нӯҳ мухолифати ӯ кард ва вазорат ба Абулҳусайни Утбӣ дод. Ба воситаи кифояти ӯ кори малик равнақи тамом ёфт. Дар таворих мазкур аст, ки мисли вазир дар пеши тахти ҳеч шоҳ набудааст. Бадин сабаб миёни ӯ ва Абулҳусайни Симҷурӣ гарди ваҳшат нишаст. Вазир сайъ намуд, то Ҳисом-ул-давла Тош, ки аз тамолики падараш буд, дар хидмати амир Нӯҳ роҳи аморат ёфт. Дарвақте, ки Фахр уд-давла Буя Шамсулмаъони Кобус бини Вашмгир аз муҳориба, ки Аму ид-давла То шва Фоиқ ходим, ки Атобекии Амир Нӯҳ дошт, ба мадад фиристод. Дар аснои ин ин ҳол Фоиқ бо Абулҳусайни Симҷурӣ дар қасди вазир мутаффиқ гашта фавҷи ғуломони даргоҳро бар қатли ӯ доштанд. Бар шореъ ба шамшер ва зӯбин ӯро ҳалок карданд. Баъзе баронанд, ки ба тадбири соҳибибод ӯро мулоҳиза дар роҳ ба қатл овардаанд.»

Ин вазири дарбори Сомонён аз ҷониби душанони амир Нӯҳ бини Мансури Сомонӣ (Нӯҳи II ибни Мансур), Фоиқ ва Абулҳусайни Симҷурӣ ба қатл расонида шудааст.

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Аҳрор Мухторов. Амирон ва вазирони Сомонӣ. — Душанбе, 1997, — с. 60.

Портал:Таърих


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Нақши Рустам** (форсӣ: نقش رستم‎) — маҷмаъи бостонӣ дар Рустои Зангиобод вокеъ дар Шаҳристони Дороби устони Форси Эрон, дар фосилаи 4 километр аз Тахти Ҷамшед қарор дорад. Ин маҷмаъи бостонӣ ёдмонҳое аз Эламиён, Ҳахоманишиён ва Сосониёнро дар худ ҷой додааст ва аз ҳудуд соли 1200 пеш аз милод то 625 милоди ҳамвора мавриди таваҷҷуҳ будааст, зеро оромгоҳи чор тан аз подшоҳиёни Ҳахоманишӣ, нақшҳои барҷастаи мутааддид аз вақоеъи муҳими давраи Сосониён, бино Каъбаи Зардушт ва нақши барҷаста Вироншдоӣ аз давраи Эламиён макон қарор доранд ва дар давраи Сосониён, маҷмаъи Нақши Рустам аз назари динӣ ва миллӣ низ аҳамияти бисёр доштааст.


Манзараи Нақши Рустам
Манзараи Нақши Рустам

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз Википедиаи русӣ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* J9U: 987007480380105171
* LCCN: n2004154378
* VIAF: 156145253
* WorldCat VIAF: 156145253

 |
**Багратиҳóи Армáн**, **Багратунҳо** (арманӣ. *Բագրատունիներ*) — сулолаи қадимтарини бонуфуз дар Арманистон. Маълумоти аввалин доир ба Багратиҳои Арман ба садаи I то милод рост меояд. Дар замони истилои арабҳо (асрҳои 8-9) Багратиҳои Арман батадриҷ соҳиби шашяки ҳудуди Арманистон гаштанд. Пойтахти давлаташон Ширак шуд. Багратиҳои Арман унвони шоҳаншоҳи («князи князҳо»)-ро соҳиб шуда, муборизаро барои истиқлол бар зидди араб­ҳои истилогар давом дода буданд. Соли 886 Ашоти I подшоҳ шуд. Соли 961 пойтахти шоҳигарии онҳо ба шаҳри Анӣ кӯчид. Авҷи давлатдории сулолаи Багратиҳои Арман ба нимаи дуюми садаи X ва аввали садаи XI дар замони шоҳигарии Ашоти III, Симбати II ва Гагики I рост меояд. Соли 1045 баъди забт шудани Арманистон аз тарафи Византия, давлати Багратиҳои Арман завол ёфт.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Багратунҳо // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Мақбараи Сомониён** (ӯзбакӣ: *Somoniylar maqbarasi*) — ёдгории меъмории асрҳои IX—X дар Бухоро. 

Мақбараи сулолавии Сомониён (тақрибан солҳои 892—943) мавсум ба асосгузори давлати Сомониён Исмоили Сомонӣ бунёд шудааст. Ба навъи мақбараҳои «мутамарказ» тааллуқ дорад. Мақбара мураббаъшакл буда, бо гунбази мӯҳташаме пӯшонда шудааст, ки атрофии орнро чор гулдаста оро медиҳанд. Андозаи мақбара 10,80х10,70. Дар чор гӯшаи мақбара чор гурҷ устуворанд, ки асос ва қисми болоии деворро бо ҳам пайваста, таносубу мавзуният ва салобати мақбараро меафзоянд. Ҳар ҷойи намои мақбара даромадгоҳи алоҳида дошта, бо тоқи пайконшакл озинат ёфтаанд, ки аз рӯи банду баст ва ороиш аз ҳамдигар фарқе надоранд. Гирдогирди устувона равоқбандӣ буда, самти даруниашро равоқтоқҳо фаро гирифтаанд Чор равоқ дар дар барии девор ва чори дигар дар дар кунҷҳо ҷойгиранд. Дар ороиши бино аз нусхаҳои мухталифи кандакории чӯб, ки дар он замон маъмул буд, истифода бурдаанд. Дар сохтани девори мақбара (паҳниаш 1,8м) хиштҳоипухтаи махсус (андозааш 23х23х3см), чӯбҳои чортарош ва гачро кор фармудаанд. Усули хиштчинии «қалама» дар берун ва дохили бино нақшҳои аҷибе гузоштааст. Мақбара яке аз мақбараҳои нодири Осиёи Марказӣ ва комёбиҳои санъати меъмории асрҳои IX—X мебошад.

* 
* 
*

Эзоҳ
----

1. 1 2  archINFORM (нем.) — 1994.

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Structurae

 |
**Фирӯзаранг** (форс. *فیروزه‎*) — рангест бо омезиши рангҳои сабз ва кабуди равшан. Аз ранги сабзи равшан бо кабудрангиаш фарқ мекунад; ба ранги кабуди сабзтоб наздики дорад. Ин ранг ба маъданҳои фирӯза ва хризоколл хос аст, ки аз ин рӯ фирӯзаранг ном гирифтааст.

Фирӯза — (англ. *turquoise*) аз форс. *فیروزه‎* [фирӯза] «санги бахт», ё аз форс. *پیروز‎* [пирӯз] «пирӯз гардидан» оварда шудааст. Санги фирӯза аввалин бор аз Туркия ба Аврупо расидааст ва бинобар ҳамин, дар як қатор кишварҳо фирӯза — *turquoise* — ном бурда мешавад.

Санги фирӯзаранги табии
Автомобили фирӯзаранги тамғаи Toyota Celica GT Liftback

Нигаред
-------

* Ранг

Адабиёт
-------

Пайвандҳо
---------

*

Ҳаволаҳо
--------
**Абуабдуллоҳи Нотилӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — риёзидон, табиатшинос, файласуфи форс-тоҷик (асрҳои 10 – 11).

Зиндагинома
-----------

Устоди Абуалӣ ибни Сино. Абуабдуллоши Нотилӣ дар Бағдод таҳсил карда, дар фалсафаю адаб машҳур мегардад, пас ба Бухоро меояд. Бо ёрии Абуабдуллоши Нотилӣ Ибни Синои ҷавон асари Порфирий «Муқаддимаи мантиқ», «Усули»-и Уқлидус, муқаддимаи асари Баллимус «Ал-маҷастӣ»-ро меомӯзад.

Осор
----

Асарҳои зеринро ба Абуабдуллоши Нотилӣ нисбат медиҳанд: «Вуҷуд ва шарҳи исмиҳи» («Вуҷуд ва шарҳи номи он»), «Илми иксир» (кимиё). Ин асарҳо то замони мо боқӣ намондаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Абуабдуллоҳи Нотилӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Леонид Рейман (аз тарафи рост)
**Леонид Додоҷонович Рейман** (тав. 12 июл 1957, Ленинград) — мутаххасиси алоқаи рус ва арбоби сиёсӣ.

Л. Д. Рейман — як аз асосгузорони Бунёди таърихи радиотехника ва алоқа дар Санкт-Петербург бо кумаки Осорхонаи марказии алоқаи ба номи А. С. Попов мебошад.

Зиндагинома
-----------

Падари Л. Д. Рейман, Додоҷон Тоҷиевич Тоҷиев (тав. 17 май 1915, Конибодом, Хонигарии Бухоро, дертар вилояти Ленинобод, ҳозира вилояти Суғд — доктори илмҳои филологӣ, профессор, баъдани сарвари кафедра дар Донишгоҳи Давлатии Тоҷикистон, қисми зиёди зиндагии худро дар шаҳри Душанбе гузаронида аст. Рейман — номи хонавода аз тарафи модар-.

Закончил Санкт-Петербургский государственный университет телекоммуникаций-Ленинградский электротехнический институт связи им. М. А. Бонч-Бруевича в 1979 году по специальности «инженер электросвязи».

После окончания в 1979 году Ленинградского электротехнического института связи им. профессора М. А. Бонч-Бруевича работал инженером, начальником цеха на Ленинградской междугородной телефонной станции.

С 1985 года занимал руководящие должности на Ленинградской городской телефонной сети (ЛГТС).

С 1988 г. по 1999 г. — заместитель начальника ЛГТС по развитию, главный инженер ЛГТС, директор по международным связям, директор по инвестициям и международным связям, первый заместитель генерального директора ОАО «Петербургская телефонная сеть».

В июле 1999 года назначен статс-секретарем — первым заместителем председателя Государственного комитета Российской Федерации по телекоммуникациям, в августе 1999 года — председателем Государственного комитета Российской Федерации по телекоммуникациям, в ноябре 1999 года — Министром Российской Федерации по связи и информатизации (возглавил соответствующее ведомство).

С 2000 по 2004 — Министр Российской Федерации по связи и информатизации. С 2004 по 2004 — заместитель Министра транспорта и связи Российской Федерации С 20 мая 2004 г. по май 2008 г. работал Министром информационных технологий и связи Российской Федерации.

Является бенефициаром бермудской офшорной компании IPOC, владеющей частью одного из крупнейших российских операторов мобильной связи МегаФон.

В 2006 году доход чиновника составил 112 млн рублей, что в 10 раз больше, чем в 2005 (11 млн рублей).

В 2008 году освободил пост министра связи и был назначен советником Президента.

Семья
-----

Был женат на Юлии Полтавской, от которой имеет сына. В настоящее время женат на Ольге Рейман, от которой имеет дочь - Иванну Рейман.

Награды
-------

* Орден «За заслуги перед Отечеством» III степени (12 июля 2007) — *за большой вклад в развитие современных информационных технологий и создание отечественного телекоммуникационного комплекса*
* Орден «За заслуги перед Отечеством» IV степени (12 июля 2005) — *за большие заслуги в развитии телекоммуникационного комплекса страны и многолетнюю плодотворную работу*
* Юбилейные и ведомственные медали
* Заслуженный работник связи Российской Федерации
* Премии Правительства Российской Федерации в области образования и в области науки и техники
* Лауреат ежегодной международной премии «Персона года» (2005)
* Лауреат высшей юридической премии «Фемида» (2003)
**Тухмбозӣ, тухмҷанг**

Яке аз бозиҳои машҳури анъанавии бачагон, ки дар идҳои Наврӯз, Қурбон ва Фитр бо тухми пухтаи мурғ бозида мешавад. Бачаҳо тухмҳоро нўг ба нўг мезананд, тухми кадоме, ки тухми дигареро шикаст, он тухми шикастаро моли худ мекунад. Дар охир тухми яке аз бачаҳо пирўз шуда, ҳамаи тухмҳои дигаронро ба шикаст мерасонад. Шахси ғолиб тухмҳои бурдаашро боз бо дўстону рафиқонаш тақсим карда, бо ҳам мехўранд. Дар саросари кишвар фаъол аст.

Адабиёт
-------

* Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д. 2016.

Нигаред
-------

* Харкашак

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 196


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Садриддин Нуров** (тав. 01.01.1940, деҳаи Шули ноҳияи Рашт - ваф. 2.08.2020, шаҳри Душанбе ) — адабиётшинос, номзади илмҳои филологӣ (1984), дотсент (1986). «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1992)

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1960–1968 дар шуъбаи забон ва адабиёти тоҷики факултети таъриху филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1962–1965 афсари Артиши Шӯравӣ, 1968–1971 аспирант, 1971–1973 мудири кабинети адабиёти тоҷик ва роҳбари умумии таҷрибаи омӯзгории донишҷӯён, 1973–1986 муаллим, муаллими калони кафедраи адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Аз соли 1986 то ба имрӯз дотсенти кафедраи методикаи таълими забон ва адабиёти тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Оид ба эҷодиёти шоири халқии Тоҷикистон Боқӣ Раҳимзода тадқиқоти илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 100 асару мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ ва оммавӣ аст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1992), ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва донишгоҳи омӯзгорӣ мукофотонида шудааст.

Осор
----

* Саховати дилу сухан, Д. 1982;
* Сухансарои сахопеша, Д. 1991;
* Остаётся в стихах и сердцах, Д. 1991;
* Ҳамқадами ҳаёт, ҳамнафаси халқ, Д. 2000;
* Очеркҳои мухтасари ҳаёт ва эҷодиёти Боқӣ Раҳимзода, Д. 2005.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Фирдавс Ниёзӣ** — омӯзгор, рӯзноманигор, номзади илмҳои филологӣ (2011), узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (2007), дорандаи нишони сарисинагии Аълочии матбуоти Тоҷикистон (2010).

Зиндагинома
-----------

**Фирдавс Ниёзӣ** 25 сентябри соли 1979 дар ноҳияи Айнии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба дунё омадааст. Аз соли 2003 то 2004 дар ҶСП «Корпоратсияи Мусофирбар» фаъолият кардааст. Солҳои 2004-2006 дар кафедраи «Адаб ва фарҳанг»-и Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Тоҷикистон ба тадрис машғул гардидааст. Аз соли 2002 то соли 2011 китобдори Китобхонаи илмии ДМТ буд. Аз соли 2012 муаллими калони факултаи филололгияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва аз соли 2014 ходими пешбари илмии Маркази омӯзиши равандҳои муосир ва оянданигарии илмии АИ ҶТ мебошад.

Таҳсил ва пажӯҳиш
-----------------

Ниёзӣ Ф. соли 2003 факултаи филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо дараҷаи бакалавр ва соли 2005 факултет ва донишгоҳи номбурдаро бо дараҷаи магистр хатм кардааст. Соли 2006 ба аспиратураи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дохил шуда, соли 2008 онро ба итмом расонидааст. Пас аз хатми аспирантура соли 2011 рисолаи номзадиро дар мавзӯи "Шарҳи грамматикӣ дар фарҳангҳои тафсирии асрҳои ХVI–ХIХ-и тоҷик" дифоъ намудааст. Дар мавзӯи луғатнигорӣ ва муқоисаи забонҳои корӣ тадқиқотӣ дорад.

Рӯзноманигорӣ
-------------

Аввалин нигоштаҳояш дар ҳафтаномаҳои «Миллат», «Фараж», «Омӯзгор» ва маҷаллаҳо «Илм ва ҷомеа», «Масъалаҳои маориф», «Маорифи Тоҷикистон» ба табъ расидаанд. Бештари навиштаҳояш ба мавзӯъҳои маориф ва соҳоти гуногуни рӯзгор нигаронида шудаанд. Чанд муддат дар ҳафтавори «Пайкон» ба сифати мусаҳҳеҳ фаъолият намудааст.

Мақолот
-------

* 1. Шарҳи баъзе унсурҳои калимасоз дар «Фарҳанги Рашидӣ / Ҷавонон ва илми муосир. - Душанбе, 2006. - С.181-185.
* 2. Авторские методы обучения на уроках таджикского языка // Учитель XXI века. - Ростов на Дону, 2007. - С.232-234.
* 3. Шарҳи изофат дар фарҳангҳои тафсирӣ // Паёми Донишгоҳи миллӣ, №7 (63),-Душанбе: Сино, 2010. - С.104-107.
* 4. Шарҳи пешоянду пасояндҳо дар фарҳангҳои тафсирӣ //Ахбори Академияи илмҳои Тоҷикистон, №4 (230). - Душанбе: Дониш, 2010. - С.80-86.
* 5. Шарҳи баъзе пасвандҳои калимасоз дар «Фарҳанги Рашидӣ» // Паёми Донишгоҳи миллӣ, №5 (61), - Душанбе: Сино 2010. - С.85-88.
* 6. Шарҳи масъалаҳои лексикиву грамматикӣ дар муқаддимаифарҳанги тафсирии «Бурҳони қотеъ» // Паёми Донишгоҳи миллӣ, №8 (72). - Душанбе: Сино, 2011. - С.297-302
* 7. Мавқеи «Шарафномаи Мунярӣ» дар фарҳангнависии тоҷик / Забон - ҳастии миллат. - Душанбе: Ҳоҷи Ҳасан, 2013. - С.238-244.
* 8. Шарҳи вожаи «ваҳдат» дар фарҳангҳои тафсирӣ / Забон - ҳастии миллат. - Душанбе, 2013. - С.109-114.

Ҷоизаҳо
-------

* Аълочии матбуоти Тоҷикистон

Эзоҳ
----

1. ↑  рӯзномаи Пайкон
2. ↑  Кафедраи забони адабии муосири тоҷикӣ, Фирдавс Мирзоёров(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 24 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 сентябри 2020.
**Ҳуснигул Талбакова**   — номзади илмҳои филология, дотсенти кафедраи забони адабии муосири тоҷикӣ Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Талбакова Ҳуснигул аз соли 1966 то соли 1967 – лаборанти кафедраи забони тоҷикӣ. Солҳои 1967-1972 ассистенти кафедра. Солҳои 1973-1976 аспиранти кафедраи забони тоҷикӣ.
Соли 1978 Ҳимояи рисолаи номзадӣ дар мавзӯи «Хусусиятҳои лексикӣ ва фразеологии «Маъвои дил»-и Р. Ҷалил». Аз соли 1983 то ҳол дотсенти кафедраи забони адабии муосири тоҷикӣ. Дар давоми фаъолияти илмии омӯзгорӣ зиёда аз 70 мақола ва барои донишҷӯён маводи илмию методии худро дар саҳифаҳои маҷаллаву рӯзномаҳо ва маҷмӯаҳои илмӣ ва илмиву оммавӣ ба табъ расонидааст. Дорандаи нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон», медалҳои «Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Шарафи модарӣ» ва инчунин чандин ифтихорномаҳои ҷумҳуриявӣ ва донишгоҳӣ мебошад.

Осор
----

* Лексикаи забони адабии тоҷик.- Душанбе, 1977, бо ҳаммуалифӣ.
* Вожашиносии забони адабии тоҷик.- Душанбе: 1999.- 101 с. (бо ҳаммуалифӣ).
* Луғати антонимҳои забони адабии тоҷик.- Душанбе, 2000, 101 с.

Эзоҳ
----

1. ↑  Кафедраи забони адабии муосири тоҷикӣ, Ҳуснигул Талбакова(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 24 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 сентябри 2020.
**Абдуллоҷон Рӯзимадович Қурбонов**  (тав. 2.03.1990, ҷамоати деҳоти Понғоз, н. Ашти вилояти Суғд) — биологи тоҷик, номзади илмҳои биология (2017), дотсент (2020).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултети биологияи ДДОТ ба номи Садриддин Айнӣ (2012), омӯзгори фанни биологияи мактаби миёнаи раҚами 10-и шаҳри Душанбе (2010-2011), ассистент ва муаллими калони кафедраи ботаникаи факултети биологияи ДДОТ (2013-2016) Рисолаи номзадиашро дар мавзуи «Чатргулони Тоҷикистони Шимолӣ (Қаторкӯҳи Қурама, Муғул, водии Сирдарё)» ҳимоя намудааст. Солҳои 2017-2018 – мудири кафедраи анатомия ва физиологияи одам ва ҳайвоноти Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ, аз соли 2018 инҷониб ба ҳайси мудири кафедраи ботаникаи факултети биологияи ҳамин донишгоҳ кор мекунад. Муаллифи зиёда аз 25 мақолаи илмӣ ва барномаву дастурҳо аз ҷумла, «Барномаи таълимӣ аз биология. Барои синфҳои 5-11» (2018); «Роҳнамои фанни ботаника синфи 6» (2018); «Зонтичние Северного Таджикистана» (2019) аст.

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Бидун** (*номаълум*, Сарзамини Суғд — 670-ум) — бухорхудот, ҳамсари Хутакхотун ва падари Туғшода. Дар маъхазҳои таърихӣ бо номҳои «Бандун», «Нидун», «Садун» ҳам сабт гардидааст.

Бухорхудот лақаби ҳокимони пешазисломии Бухоро буд, ки маънои соҳиби Бухороро ифода мекард. Балозурӣ дар «Футӯҳ-ул-булдон» ӯро «Бандуни Суғдӣ» ва шоҳи Суғд муаррифӣ мекунад: волии араби Хуросон «…Салм ибни Зиёд аз дарё (Ому) гузашта, подшоҳи Суғд — Бандунро бикушт». Мутобиқи маълумоти Наршахӣ, солҳои 80 садаи 7 ва нимаи аввали садаи 8 Бидун, Туғшода, Бунёт ва Сухон ҳокимони Бухоро (Бухорхудот) будаанд. Пас аз ба қатл расидани Бидун писараш Туғшода подшоҳ эълон мешавад, вале азбаски Туғшода хурдсол буд, амалан модараш Хотун (ба қавли Ибни Аъсами Куфӣ Хутак-хотун) фармонфармоӣ мекард. Ӯ 15 сол дар Бухоро ҳукмронӣ карда, ба ивази маблағ борҳо бо аъроб сулҳ баста, онҳоро аз Бухоро дур кардааст. Пас аз вафоти Хотун аз с. 693 писараш Туғшода соҳиби воқеии тахти Бухоро гардид.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бидун Бухорхудот / Б. Раҳматов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
Занҷири Дар
**Занҷири дар** — ҷузви дару дарвоза, силсилае, ки аз ҳалқаҳои филиззии бо ҳам пайваст иборат аст. Занҷири дар, ки аз 3 то 4–5 ҳалқа дошт, дар берун ва даруни дар насб мегардид ва маъмулан ду вазифаро адо мекард: яке барои бастани дар (аз дарун ё берун) ва дигаре ба хотири огоҳ кардани соҳибони хонавода аз ташрифи касе. Чун Занҷири дарро ба тахтачӯби дар мезаданд, он садои зангӯламонанде мебаровард ва соҳибхона аз омадани шахси бегона ё худӣ огоҳ шуда, дарро мекушод.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Занҷири дар // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — С. 53. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Баҳри Ҷануби Хитой** (мол. Laut China Selatan, вйетн. *Biển Đông*, чинӣ: 南海, Шаблон:Lang-tl, индон. Laut Cina Selatan) — баҳри нимкушод дар ғарби Уқёнуси Ором, назди соҳилҳои Осиёи Ҷанубу Шарқӣ, байни нимҷазираи Ҳиндухитой, ҷазираҳои Калимантан, Палаван, Лусон ва Тайван.

Масоҳаташ 3537 ҳазор м2. Умқаш 5560 м, ҳаҷми об 3928 ҳазор км3. Ба он д-ҳои бузурги Сисзян, Хонгха, Меконг, Менам мерезанд. Ҷаз. бузургтаринаш — Хайнан. Халиҷҳои бузургаш Бакбо (Тонкин) ва Сиам. Ҳарор. об февр. аз 200С дар Шим. то 270С дар Ҷ. авг. 28-290С. Шӯрии об-32-34 дарсад. Тобистон ва тирамоҳ зуд-зуд тӯфон мешавад. Мадди баҳр номураттаб, шабонарӯзӣ ва нимшабонарӯзӣ буда, баландии он то ба 4 м мерасад. Дар Б. Ҷ. Х. моҳиҳои тунес, шӯрмоҳӣ, сардина, самак, инчунин сангпушти обӣ, креветка ва харчанг зиёд аст. Бандарҳои Б. Ҷ. Х.: Бангкок (Таиланд), Хошимин, Хайфон (Вйетнам), Сянган (Гонконг), Гуанчжоу (Кантон), Шантоу (Хитой), Манила (Филиппин).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳри Ҷануби Хитой // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

Пайвандҳо
---------

* Геологическое строение дна Южно-Китайского моря и его полезные ископаемые Бойгонӣ шудааст 19 марти 2012  сол..

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая Южакова
* Брокгауза и Ефрона
* Ларусса
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 4058412-4
* J9U: 987007560970805171
* LCCN: sh85125572
* NDL: 00965289
* NKC: ge695333
* SUDOC: 028001419
* VIAF: 238357174
* WorldCat VIAF: 238357174

 |

 |

Шаблон:Баҳрҳои Уқёнуси Ором
**NASDAQ Financial-100** - нишондиҳандаи хизматрасониҳои молиявӣ мебошад. Он дар соли 1985 ҳамчун як индекси фаръии NASDAQ-100 таъсис дода шудааст.

NASDAQ Financial-100, ки аз ҷониби NASDAQ таҳия шудааст, ширкатҳоеро дар бар мегирад, ки дар соҳаи бонкдорӣ, суғурта, ипотека ва савдои коғазҳои қимат машғуланд. Он инчунин саҳмияҳои биржаи NASDAQ-ро дар бар мегирад.

Меъёрҳои интихоб
----------------

Барои ноил шудан ба узвияти индекс, ширкат бояд ба меъёрҳои зерин ҷавобгӯ бошад:

* Он бояд дар яке аз категорияҳои зерин иштирок кунад: бонкдорӣ, суғурта, савдои коғазҳои қимат, хизматрасонии брокерӣ, ипотека, ситонидани қарзҳо ва амволи ғайриманқул.
* Он бояд дар NASDAQ се моҳ фаъолият кунад.
* Он бояд нисбати ҳуҷҷатҳои SEC мутобиқи замон бошад.
* Он наметавонад муфлис бошад.

Агар ширкат якчанд синфҳои саҳмияҳоро соҳиб бошад, ҳамаи синфҳое, ки ба меъёрҳои ҳадди ақали сармояи бозорӣ мувофиқанд, дохил карда мешаванд. Аммо дар айни замон ҳамаи ширкатҳо дар индекс танҳо як синфи саҳмияҳо доранд.

Баръакси индекси NASDAQ-100 талаботи ҳадди ақали вазн вуҷуд надорад.

Мисли NASDAQ-100, индекс ҳамасола аз нав тавозун карда мешавад, аммо дар моҳи июн. Агар ҷузъи индекс пас аз ҳисобкунии нав байни мавқеъҳои аз 101 то 125 ҷойгир шавад, барои баргардонидани мавқеъ ба он як сол мӯҳлат дода мешавад; агар ширкат ба ин меъёр риоя накунад, саҳмияҳои он хориҷ карда мешаванд. Ҳар як ҷузъе, ки ба таркиби 125 беҳтаринҳо дар лаҳзаи тавозун дохил намешавад, хориҷ карда мешавад. Ҷойҳои холӣ дар индекс ширкатҳое пур мекунанд, ки ба индекс дохил нашудаанд ва рейтинги баланд доранд.

Баръакси NASDAQ-100, ки дар он тағйиротҳо пешакӣ эълон карда мешавад, тағйиротҳо ба NASDAQ Financial-100 аз ҷониби NASDAQ интишор карда намешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Weighting for IXF. *nasdaqomx.com*. 1 марти 2022 санҷида шуд.
2. ↑  Nasdaq Financial-100 Stocks. *nasdaq.com*. 1 марти 2022 санҷида шуд.
3. ↑  NASDAQ Financial-100 Index SM Methodology. *nasdaqomx.com*. 1 марти 2022 санҷида шуд.
4. ↑  NASDAQ 100 Brokers. *comparebrokers.co*. 1 марти 2022 санҷида шуд.
5. ↑  NASDAQ-100 INDEX METHODOLOGY. *nasdaqomx.com*. 1 марти 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 1 марти 2022.
**Обидҷон Бекназар Маҳмудзода** (тав. 26.05.1988, н. Мир Саид Алӣ Ҳамадонӣ) — адабиётшинос, номзади илмҳои филологӣ (2017). Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (2016), Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон (2018) ва соли 2019 бо Ҷоизаи ба номи Исмоили Сомонӣ барои олимони ҷавон дар соҳаи илмҳои гуманитарӣ.

Зиндагинома
-----------

Обидҷон Маҳмудзода хатмкардаи факултети филологияи тоҷики ДДОТ ба номи Садриддин Айнӣ (2011), солҳои 2011-2014 аспиранти 377 кафедраи назария ва таърихи адабиёти ДДОТ ба номи С. Айнӣ, 2011-2020 ассистент ва омӯзгори калони ҳамин кафедра, аз соли 2014 то ҳол сармутахассиси раёсати илм ва инноватсияи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳамзамон ба ҳайси ҳамкор дар кафедраи назария ва таърихи адабиёти ДДОТ ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият менамояд. Соли 2017 дар мавзуи «Рӯзгор ва осори Имлои Бухороӣ» дар Шурои диссертатсионии назди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон рисолаи номзадӣ дифоъ намудааст.

Осор
----

* Ғоя ва образҳои марказии достони «Комде ва Мудан»-и Мирзо Бедил. Д. 2012;
* Рӯзгор ва осори Имлои Бухороӣ. Д. 2017;
* Жизнь и творчество Имло Бухорои. Д. 2018.

Ҷоизаҳо
-------

Ҷоизаи давлатии ба номи Исмоили Сомонӣ (2019) 
Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2018)

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*