recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Фарзия** (ар. فرضیه‎), **ингора** (форсӣ: اِنگاره‎), **гипо́теза** (юн.-қад. ὑπόθεσις) — як тавзеҳи пешниҳодӣ барои як падида ё рухдод аст; Ба гунае дигар бояд гуфт, ки фарзия як ҳадси мантиқӣ ва озмоишпазир (озмудани фарзия бо дигар донистаҳо) мубтанӣ бар падидаҳоест, ки дар ҷаҳони табиат мушоҳида мекунед.

Одатан, фарзия дар асоси як қатор мушоҳидаҳое (мисолҳо), ки онро тасдиқ мекунанд, баён мешавад ва барои ҳамин шабеҳи ҳақиқат аст. Фарзияро минбаъд ё исбот мекунанд, ё ба далели воқеии муайяншуда табдил медиҳанд ва ё рад намуда (масалан, бо овардани далелҳои зид), ба қатори тасдиқоти дурӯғин таҳвил медиҳанд. Фарзияи исботнашуда ва раднашуда мушкилаи баҳснок ном дорад. Дар истилоҳоти имрӯза фарзия — дар шакли ҳукм ва ё ҳукмҳо баён шудаи тахмину пешбинӣ ва ё пешгӯии чизе мебошад: масалан «пешгӯии табиат» дар шаклбандии қонунҳои илмҳои табиатшиносӣ. Дар ин ҳолат мазмуни ибтидоии «фарзия» ба мазмуни мафҳуми «фарзияи илмӣ», ки ҳукми тахминиро дар бораи робитаҳои қонунӣ (ва ё сабабӣ) — и зуҳурот ифода мекунад, ворид мешавад. Ба қавли И.Кант — "фарзия ин орзӯю хаёл нест, балки андеша дар бораи вазъи воқеии ашёст, ки таҳти назорати қатъи ақл қарор мегирад. Он яке аз воситаҳои ташреҳи далелҳои воқеӣ ва мушоҳидаҳо — маълумоти таҷрибавӣ ба шумор рафта, дар аксари ҳолатҳо аз рӯи қоидаи — «ҳар чизеро, ки мо шарҳ додан мехоҳем, монанди он аст, ки аллакай мо онро медонем».

Эзоҳ
----

1. ↑  An Etymological Dictionary of Astronomy and Astrophysics - 1. *dictionary.obspm.fr*. 16 сентябри 2020 санҷида шуд.
2. ↑  Scientific Hypothesis vs Theory vs Law(англ.). *Futurism*. 16 сентябри 2020 санҷида шуд.
**Фарид Хайруллоевич Мухаметшин** (тоторӣ: Фәрит Хәйрулла улы Мөхәммәтшин ; тав. 22 майи соли 1947, Алметевск, ҶШС Тотористон , РСФСР, СССР) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия. Аз 27 майи соли 1998 раиси Шӯрои давлатии Ҷумҳурии Тотористон.

Сарвазири Ҷумҳурии Тотористон аз 16 январи 1995 то 28 майи 1998. Номзади илмҳои сотсиология (1996), доктори илмҳои сиёсӣ (2001). Аъзои ҳақиқииАкадемияи илмҳои технологии Федератсияи Россия.

### Кори ҳизбӣ дар РСС Тотористон

Солҳои 1970—1978 — дар кори комсомолию ҳизбӣ: инструктори комитети комсомолии шаҳри Алметевск, инструктори шуъбаи саноат ва нақлиёти комитети шаҳрии Алметевски КПСС.

Соли 1979 Донишкадаи нафти Уфаро хатм кардааст.

Солҳои 1978—1980 ҷонишини раиси комиҷроияи Совети вакилони халқи шаҳри Алметевск, солҳои 1980—1985 ҷонишини якуми раиси комитети иҷроияи Совети вакилони халқии шаҳри Алметевск. Солҳои 1978—1990 вакили Совети вакилони халқии шаҳри Алметевск интихоб шудааст.

Солҳои 1985—1987 — котиб, баъд котиби дуюми комитети шаҳрии Алметевски КПСС .

Соли 1986 Мактаби олии ҳизбии Саратовро хатм кардааст.

Аз соли 1988 — раиси комиҷроияи Совети вакилони халқии шаҳри Алметевск.

Солҳои 1989-1990 вазири савдои ҶШС Тотористон буд.

Соли 1990 — котиби якуми комитети шаҳрии Алметевск КПСС.

### Дар ҳукумати Тотористон

Солҳои 1990-1991 - муовини Раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Тотористон.

Аз соли 1991 - раиси Шӯрои Олии ҶШС Тотористон, аз соли 1992 - раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тотористон.

Солҳои 1995-1998 сарвазири Ҷумҳурии Тотористон буд.

Аз соли 1998 - раиси Шӯрои давлатии Ҷумҳурии Тотористон.

Аз соли 1999 - муовини раиси Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тотористон.

Аз моҳи майи соли 1998 то январи соли 2002 узви Шӯрои Федератсияи Маҷлиси Федералии Федератсияи Русия, узви Кумитаи оид ба корҳои федератсия, шартномаи федералӣ ва сиёсати минтақавӣ буд.

Аз соли 2003 котиби шӯрои сиёсии бахши вилоятии Тотористони ҳизби «Русияи ягона» буд. Дар интихоботи вакилони Думаи давлатӣ борҳо ба се пешвои беҳтарини рӯйхати ҳизбӣ шомил шуданд.

### Кори ҷамъиятӣ

Ӯ раиси Федератсияи хоккейи шаҳри Алметьевск, президенти Федератсияи хоккейи Ҷумҳурии Тотористон, президенти клуби хоккейи «Ак Барс» буд.

Аз соли 2007 - раиси Шӯрои Анҷумани халқҳои Тотористон.

Аз соли 2009 - раиси Шӯрои ҳамоҳангсози ҳамватанони назди Президенти Ҷумҳурии Тотористон.

Аз соли 2011 - Президенти Федератсияи волейболи Ҷумҳурии Тотористон.

Аз соли 2012 - узви Шӯрои қонунгузорони Федератсияи Русия. Раиси комиссияи оид ба проблемахои хамкории байналхалқӣ. Аъзои Президиуми Совети вакилон.

Аз соли 2013 - муовини раиси Шӯрои назди Президенти Ҷумҳурии Тотористон оид ба муносибатҳои байни миллатҳо ва конфессияҳо.

Эзоҳ
----

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Telegram

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Декларатор

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 1146072406
* ISNI: 0000 0000 4298 2891
* LCCN: n94028588
* NUKAT: n2018043020
* SUDOC: 161658520
* VIAF: 18907927
* WorldCat VIAF: 18907927

 |

 |
**Чӯббозӣ** — рақси ҷанговаронаи мардона буда, онро як ё ду нафар иҷро менамоянд.

Тавсифи мухтасар
----------------

Рақс лаҳзаҳои ҷанги сарбоз, шикор, мусобиқаи паҳлавониро таҷассум мекунад. Ба ин рақс ҳаракатҳои дасту бозу, гардишҳои ҷасурона, чархидани босуръат ва таваққуфҳои
ногаҳонӣ хос мебошанд. Иҷрокунанда дар дасташ якто чӯби сахти тарошидашударо дошта, онро пушти камар моҳирона тоб медиҳад. Ӯ чӯбро дар дастонаш ба тарзи уфуқӣ
дошта, бо пойҳояш пасу пеш қадам
ниҳода, андаке ба самти чап ва сипас
ба тарафи рост меравад. Чӯбро дар
сари китф гузошта, дастонашро ба ду
тараф кушода, чӯбро аз ду канорааш
медорад ва дар ҳамин ҳолат чарх
мезанад. Сипас чӯбро ба тарзи амудӣ
ба замин ниҳода, бо як даст онро
дошта, гирди чӯб ба тарафи рост давр
мезанад. Боз дастҳоро иваз карда,
ба тарафи чап гирди чӯб мегардад.
Чӯбро баъдан ба дастонаш бардошта,
чор маротиба ба тарафи чап ва боз
чор маротиба ба тарафи рост чарх
мезанад.
Чӯббозӣ хоси мардуми кӯҳистон аст, зеро дар гузашта марди кӯҳистонӣ вақте ки аз хона мебаромад, ҳатман бо худ чӯб ё таёқ мегирифт. Чӯбдастро ӯ ҳангоми дар пайраҳаи кӯҳӣ роҳ
гаштан, гову гӯсфандонро рондан ва ҳамчун силоҳи одӣ барои муҳофизат аз ҷонварони ваҳшӣ истифода мекард.

Нигаред
-------

* Калтакбозӣ (рақс)
* Юрмонбозӣ

Пайвандҳо
---------

* Феҳристи миллии мероси фарҳанги ғайримоддӣ. *www.pitfi.tj*. 19 феврали 2019 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)

Эзоҳ
----

1. ↑  Мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар Тоҷикистон / Мураттиб: Д. Раҳимов; муҳаррир Ш.Комилзода. – Душанбе: Эр-Граф, 2017. – С. 52-53. – 280 с.
**Шабакаҳо.** Агар ду ва зиёда компютер бо ҳамдигар бо ягон усуле пайваст (симӣ, мавҷӣ ва ғайра) бошанд ва байни ҳамдигар алоқа барқарор карда тавонанд, он гоҳ мегўянд, ки онҳо дар шабакаи компютерӣ пайвастанд. Шабакаи компютерӣ – воситаи пуриқтидори мубодилаи информатсияи байни компютерҳо мебошад. Дар амалия вобаста аз ҳаҷми информатсияи барои ҳалли масъалаҳо зарурӣ аз шабакаҳои компютерии *локалӣ, регионалӣ, глобалӣ* ва ғайра истифода мебаранд.  

***Шабакаҳои локалӣ*** одатан барои ташкил намудани алоқаи байни компютерҳои як бино ё корхона хидмат менамоянд.
***Шабакаи регионалӣ*** компютерҳои якчанд корхонаи ягон маҳалро бо ҳамдигар алоқа барқарор менамояд.
***Шабакаҳои глобалӣ*** алоқаи компютерҳои байни шаҳрҳо ва давлатҳои гуногунро барқарор менамоянд.
Харитаи Интернет
Телекоммуникатсия мубодилаи информатсияро маҳз дар шабакаҳои глобалӣ таъмин менамояд.  

Шумо метавонед компютери худро ба хати телефон пайваст намуда, бо компютери дигаре, ки вай ҳам ба хати телефон пайваст аст, алоқа барқарор намоед. Барои амалӣ гаштани ин мақсад зарур аст, ки системаҳои компютерӣ дорои модем бошанд. Модем информатсияи компютериро ба сигналҳои телефонӣ ва баръакс, сигналҳои телефониро ба информатсияи компютерӣ табдил медиҳад ва ба воситаи хати телефон онҳоро паҳн менамояд. Модемҳо ба *модемҳои дохилӣ* ва *берунӣ* тақсим мешаванд. Модемҳое, ки дар дохили блоки системавӣи компютер ҷойгиранд, модемҳои дохилӣ ва модемҳое, ки ба воситаи кабел бо компютер пайвастанд, модемҳои берунӣ ном доранд. Ҳамин тариқ, ҳар гуна компютере, ки дорои модем ва таъминоти программавии ба он мувофиқ мебошад, метавонад информатсияро ба компютерҳои дигар равона созад ва аз онҳо информатсияро қабул намояд.

Нигаред
-------

* Интернет

Пайвандҳо
---------

* Китобҳои электронӣ дар бораи **Шабакаҳои компютерӣ**, Интернет ва Компютер
* Тоҷикистон -- "туъма"-и осони вирусҳои компютерӣ Бойгонӣ шудааст 7 марти 2016  сол.
**Субҳонҷон Давронов** (тав. 25.03.1931, деҳаи Арғуи ш. Истаравшан — ваф. 1.02.2001, ш. Истаравшан) — адабиётшиноси тоҷик, номзади илмҳои филологӣ, дотсент (1975).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1948—1951 донишҷӯи Омӯзишгоҳи омӯзгории ш. Уротеппа буд. Солҳои 1951—1954 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои 1955—1959 донишҷӯи Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С. М. Киров, 1959—1960 муаллими забон ва адабиёти мактаби ҳафтсолаи ш. Уротеппа, 1960—1961 лаборанти калон, 1961—1964 аспирант, 1964—1968 ходими илмии Институти забон ва адабиёти АИ Тоҷикистон, 1969—1974 муаллими калони кафедраи адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1975—2001 дотсенти кафедраи адабиёти тоҷики донишгоҳи омӯзгорӣ буд. Муаллифи зиёда аз 200 асарҳо ва мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ, аз ҷумла китобҳои «Поэзияи Абдулқосим Лоҳутӣ» ва «Фарҳанги тафсири истилоҳоти адабиётшиносӣ» мебошад. Дар масъалаҳои назарияи адабиёт, вазну асосҳои шеъри тоҷикӣ ва истилоҳоти адабиётшиносӣ тадқиқоти илмӣ бурдааст. Дар давоми фаъолияти бисёрсолаи омӯзгориаш дар тайёр кардани мутахассисони маълумоти олидор ҳиссаи калон гузоштааст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» қадр карда шудааст.

Осор
----

* Назарияи адабиёт ва адабиёти муосир, Д. 1987;
* Вазни ашъори Абулқосим Лоҳутӣ, Д. 1974;
* Вазни шеъри тоҷикӣ, Д. 1985;
* Асосҳои шеъри тоҷикӣ, Д. 1995.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Раҳимов Рашид Каримович** (4 майи 1932 — 13 июл 2020) — доктори илми иқтисодӣ (1968), профессор (1970). Академики АИ ҶШС Тоҷикистон (1987), Арбоби шоистаи илм ва техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1994). Дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино (1987).

Зиндагинома
-----------

Институти хоҷагии халқи Москва ба номи Г. В. Плехановро аз рӯи ихтисоси «иқтисоди саноат» хатм кардааст (1953).
Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: иқтисодиёт, самаранокии истеҳсолоти ҷамъиятӣ, масъалаҳои назариявии иқтисоди миллии Тоҷикистон.
Ёвари ноиби президенти АИ ҶШС Тоҷикистон (1957—1958),
мудири бахши саноати Шуъбаи иқтисод АИ ҶШС Тоҷикистон (1958—1963),
мудири Шуъбаи иқтисод АИ ҶШС Тоҷикистон (1963—1964),
директори Институти иқтисодиёти АИ ҶШС Тоҷикистон (аз соли 1991 АИ ҶТ) (1964—1995).
Директори Институти иқтисоди ҷаҳонӣ ва муносибатҳои байналмилалӣ (1995—1999),
директори ифтихории Институти иқтисодиёти АИ Тоҷикистон (2000).

Ҷоизаҳо
-------

* Ордени «Нишони Фахрӣ»,
* медали «Барои меҳнати шоён. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин»,
* Ифтихорномаҳои Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон,
* Арбоби шоистаи илм ва техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1994),
* Дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино (1987).

Эзоҳ
----

1. ↑  Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳайати шахсӣ. — Душанбе: Дониш, 2011. — 216 с

Пайвандҳо
---------

* Аъзои пайвасти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳайати шахсӣ. Бойгонӣ шудааст 18 сентябри 2017  сол.
* Академику Рашиду Каримовичу Рахимову — 80 лет Бойгонӣ шудааст 7 сентябри 2012  сол.
**Беринг (Bering) Витус Ионассен** (12.8.1681 – 8.12.1741), баҳрнавард, афсари флоти рус, капитан-командор, таҳқиқотгари Осиёи Шимолию Шарқӣ ва Амрикои Шимолию Ғарбӣ.

Зиндагинома
-----------

Дар шаҳри Хорсенси Дания таваллуд шудааст. Соли 1702 ба хидмати флоти ҳарбии рус даъват шуд. То соли 1724 дар флотҳои Азов ва Балтика ба ҳайси капитани рутбаи як шино кардааст. Янв. 1725 роҳбари экспедитсияи таҳқиқи заминҳои канории Осиёи Шимолию Ғарбӣ таъйин шуд, ки мақсади он ҳал намудани масъалаи вуҷуд доштани гардана ё гул. байни Осиё ва Амрико буд (ҳанӯз соли 1648 гул. байни Осиё ва Аляскаро С. Дежнёв ва Ф. Алексеев убур намуда, таҳқиқ карда буданд, аммо маълумот дар ин хусус дар бойгонии Ёқутистон маҳфуз мондааст). Ох. соли 1726 Б. роҳбари экспедитсияи 1-уми Камчатка таъйин шуд. Экспедитсия соҳилҳои шарқии Камчатка, соҳилҳои Ҷ. Ш.-и Чукотро
давр зада, аз гулӯгоҳ (дертар номи Б.-ро гирифт) гузашта, то 670181 садаи шаҳри расид ва ба Камчатка баргашт. Он вақт ӯ боварӣ дошт, ки дар Шимол дигар замин (хушкӣ) вуҷуд надорад ва экспедитсия вазифаашро иҷро кард. Дар рафти экспедитсия ҷаз-ҳои Лаврентии Муқаддас ва Диомида кашф гардиданд.
Соли 1733 Б. роҳбари экспедитсияи 2-юми Камчатка
таъйин гардид. Вай бояд Сибирро тай карда, аз Камчатка
ба таҳқиқи соҳилҳои Амрикои Шимолӣ
мерафт. Бо ин мақсад 17 июли 1741 бо киштии «Святой Пётр»
(«Пётри Муқаддас») ба соҳилҳои Амрикои Шимолӣ
расид. Баъзе ҷаз-ҳои Алеутро кашф кард. Дар бозгашт
ҳангоми зимистонгузаронӣ дар ҷазирае, ки имрӯз
номи ӯро дорад (Беринг}, баъди бемории вазнин вафот кард. Баҳр дар
Шим. Уқёнуси Ором, ҷазира, гулӯгоҳ, пирях дар Аляска,
Донишгоҳи давлатии Камчатка, яке аз самолётҳои
ширкати ҳавопаймоии Россия ба номи Беринг гузошта шудаанд.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Den Store Danske Encyklopædi (дат.) — 1994.
2. ↑  Nordisk familjebok (швед.) — 1876.
3. ↑
4. 1 2  Энциклопедический словарь Сальмонсена (дат.)
5. 1 2  Dansk Biografisk Lexikon (дат.)
6. ↑

Сарчашма
--------

* Беринг // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Вичуга** — шаҳр дар вилояти Ивановои Русия. 71 км дуртар аз қисми шимолу шарқии ш. Иваново ҷойгир аст. Аҳолиаш 36, 9 ҳазор нафар (2014).

Вичуга дар сари роҳи оҳани Маскав – Кинешма ва шоҳроҳи автомобилгарди Кинешма – Иваново воқеъ аст.

Таърих
------

Соли 1925 дар натиҷаи муттаҳид гардидани 19 шаҳраки коргарӣ, 5 минтақаи саноатӣ ва 6 деҳа таъсис ёфтааст. Дар садаи XIX Вичуга маркази бузурги тиҷоратӣ-саноатӣ ба шумор мерафт. Дар охири садаи XIX ва ибтидои садаи XX Вичуга ба маркази бузурги саноатӣ, махсусан саноати нассоҷиву мошинасозӣ табдил ёфт. Корхонаҳои бузургаш: заводи мошинасозӣ, заводи чӯянрезӣ (соли 1877 Ф. Пелёвин таъсис додааст), ки бухориҳо, зинаҳо ва лӯлаҳои чӯянӣ истеҳсол мекунад. Аз соли 2006 техникаҳои борбардор истеҳсол мекунад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Горбунов С. В. Любичев Ю. С. Вичуга: Историко-краеведческий очерк. Ярославл, 1986.

Сарчашма
--------

* Вичуга // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.



|  |  |
| --- | --- |
| Русия | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Русия мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
Бинои таърихии Алфатхон 
**Бастак** ( форсӣ: بستک‎  ; Ҳамчунин **Bustak** маъруф аст) шаҳр ва ва пойтахти Шаҳристони Бастак, Устони Ҳурмузгон,дар Эрон. Бастак ба таври анъанавӣ як қисми минтақаи Ирохистон буд. Сокинони Бастак мардуми Ачом мебошанд. Сокинони Бастак ба забони бастаки, лаҳҷаи Ачомиро сухан мегӯянд. 

Дар барӯйхатгирии аҳолӣ дар соли 2006, шумораи аҳолии он 8,376 нафар, дар 1765 оила буд.. 

Қалъаи таърихии Казим
Мақбараи таърихии Казим

Эзоҳ
----

1. ↑  
Cities in Iran: 2005

Сарчашма
--------

* iranica Abū Mūsā(пайванди дастнорас)

| ⚙️ Бастак |
| --- |
| Парчами Эрон | 
* Абӯмӯсо
* Бандар-Аббос
* Бандари Линга
* Бастак
* Киш
* Қишм
* Меноб
* Рӯдон
* Ҳоҷиобод
* Ҷаск

 |
Дар охири солҳои 1980-ӯм ва ибтидои солҳои 1990-ӯм дар ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ тамоили ҷунбишҳои миллӣ-демократӣ босуръат авҷ гирифта буд.
Дар натиҷаи ҷамъомаду гирдиҳамоиҳое, ки тамоми соли 1989 дар Тоҷикистон (барои ба забони тоҷикӣ додани мақоми давлатӣ), махсусан дар Душанбе шуда гузаштанд, ба таъсиси аввалин созмонҳо ва ҳизбҳои сиёсӣ такон доданд. Майи соли 1989 дар Душанбе маҳфили сиёсии «Рӯ ба рӯ» ташкил ёфт. Дар ин маҳфил, ки ба мисли «микрофони озод» амал мекард, шаҳрвандон аз пойтахт ва ноҳияҳои дурдаст омада андешаҳои худро озодона баён намуда, ин ё он амалдори ҳизбӣ ё давлатиро ба зери танқид мегирифтанд. Баъзан, бо ташаббуси маҳфил барои саволу ҷавоб амалдорони давлатӣ, аз ҷумла вазирон даъват карда мешуданд. Ба ин маҳфил тақлид намуда дар шаҳру ноҳияҳо ҷамъомадҳо рӯй медоданд. Мардуми дар ғафлатбудаи тоҷикро баҳсу мунозираҳои гуногун оид ба камбудиҳои мавҷуда бедор мекард.

15 сентябри соли 1989 дар Душанбе маҷлиси муассисони созмони сиёсии «Растохез» барпо гардид, ки дар он бештар намояндагони зиёиён, махсусан ҷавонон, ҳатто коммунистон иштирок намуданд. Дар фаъолияти ин ҷамъият талабҳои истиқлоли сиёсӣ (дар доираи Иттиҳоди нави таҷдидёфта), иқтисодӣ, ҳимояи манфиати фарҳангии халқи тоҷик, баланд бардоштани мақоми забони тоҷикӣ ва ғайраҳо гузошта шуд. Сарвари созмони сиёсии «Растохез» иқтисодшинос, номзади илмҳои иқтисодӣ Тоҳир Абдуҷаббор интихоб гардид. Барномаи «Растохез» ба ҷамъияти сотсиалистӣ хавфи ҷиддӣ надошт. Аммо сарварони ҳизби коммунистӣ фаъолони созмони сиёсии «Растохез»-ро таъқиб менамуданд. Дар натиҷа ин ҷамъият зуд ба мавқеи зиддикоммунистӣ гузашт.

Дар солҳои 1989—1990, дар ҷумҳурӣ, боз дар шаҳри Кӯлоб (созмони «Ошкоро»), дар шаҳри Хуҷанд (созмони «Эҳё»), дар шаҳри Конибодом ва Истаравшан (созмони «Ваҳдат»), дар Хоруғ (созмони «Лаъли Бадахшон») ва дигарҳо ба вуҷуд омада, фаъолият мекарданд.

10 августи соли 1990 дар Душанбе аввалин ҳизби ғайрикоммунистӣ — Ҳизби демократии Тоҷикистон таъсис ёфт. Сарвари он номзади илмҳои фалсафа Шодмон Юсуф интихоб гардид. Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон бо сарварии Сайид Абдуллоҳи Нурӣ ҳарчанд пештар бунёд гардида буд, вале танҳо 26 октябри соли 1991 фаъолияти он ба қонуният дароварда шуд.

Бисёре аз созмонҳо ва ҳизбҳои навтаъсисёфтаи ҷумҳурӣ нашрияҳои худ — рӯзномаҳои хешро доштанд ва ба воситаи онҳо андешаҳои худро дар байни мардум паҳн мекарданд.

12 декабри соли 1990 Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон **«Дар бораи иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ»** қарор қабул кард, ки мувофиқи он дар ҷумҳурӣ ҳизбу созмонҳои нав қонунӣ, ошкоро фаъолият карда метавонистанд..

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳотамов Н. Довудӣ Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик. (Китоби дарсӣ) — Душанбе, 2011.
**Боғӣ** — як навъ тути бедонаи маҳаллӣ.

Тавсифот
--------

Дар деҳаи Пастиғави ноҳияи Кӯҳистони Масчо дарахташро дучор омадаанд, ки 8,7 м баландӣ ва 118 см ғафсӣ доштааст. Баргаш миёнаҳаҷми байзашакл (дарозиаш 5–12 см, бараш 4,5–9,5 см), дандонадор. Мевааш миёнаҳаҷми устувонашакл (андозааш 16–20 х 10–14 мм), сафеди сабзтоб, сероби ширин; аз ох. май то ох. июл мепазад. Меваи навпухтааш 9,8% ва меваи пухта мавизакгаштааш 36,9% қанд дорад. Ҳосилашро барои тархӯрӣ ва хушкондан истифода мебаранд. Тутмавизашро бо мағзи зардолу, бодом ё нони қоқ якҷоя кӯфта (тутпуст), дар зимистон нигоҳ медоранд. Мувофиқи маълумоти Н. В. Смолский, ғизонокии 1 кг тутпусти боғӣ ба ғизонокии 5,5 кг нон ва 1,3 кг гӯшти гӯсфанд баробар аст. Боғӣ асосан дар деҳаҳои баландкӯҳи ноҳ-ҳои Кӯҳистони Мастчоҳ, Айнӣ ва Панҷакент дучор мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Смольский Н. В. Культура тутового дерева в Зеравшанской долине ⁄⁄ Плодовые Среднего Таджикистана. Л. 1935.

Сарчашма
--------

* Боғӣ / С. Гулов, Н. Шукуров // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Боқии Каффош** (форсӣ: باقی کفاش‎) — шоири тоҷик (асри 16).

Зиндагинома
-----------

Дар Самарқанд таваллуд ёфта, зиндагию эҷод кардааст. Дар манбаъҳои адабӣ чун шоири маъруф, дорои табъи баланд ёд шудааст. Забони шеъраш равону шевост. Намунае аз ашъори ӯ:

> Сабо зи кӯи ту, ҷоно, ба расми сайр гузашт,  
> 
> Зи рашк ҷон ба лаб омад маро, ки ғайр гузашт.  
> 
> Ба нозу боз гузашту аз он шудам хушдил,  
> 
> Ки шоҳи ман чу Сулаймон ба ваҳшу тайр гузашт.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Боқии Каффош // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Харкашак, харбуз, харбузкашак, бузихарӣ**

Яке аз бозиҳои маъруфи бачагон, ки ба тақлиди мусобиқаи бузкашӣ баргузор мешуд. Он бештар дар фасли зимистон, дар маъракаҳои хурди оилавӣ барпо мегашт. Бачаҳо дар ягон майдони васеъ харсавор ҷамъ омада, ягон чизеро, масалан, ҷома ё пўстакро ба миён мепартофтанд ва ба он дармеафтоданд. Ҳар касе, ки пўстакро аз байн гирифта, ба марра расонад, ғолиб ба шумор мерафт. Ба ғолибон аз ҷониби соҳиби маърака рўймолак, тоқӣ, собун ва монанди инҳо туҳфа дода мешуд.Дар саросари кишвар фаъол аст.

Адабиёт
-------

1. Нурджанов Н. Традиционный театр таджиков. Т.1, Д. 2002.

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д. 2016.

Нигаред низ
-----------

* Хар-хари ру (бозӣ)

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 197

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Ҳуқуқҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ** - дар низоми ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд гурӯҳи ҳуқуқҳои иҷтимоию фарҳангӣ ва иқтисодӣ мақоми махсусро ишгол менамоянд. Он чунин самтҳои муҳими ҳаёти инсонро, ба монанди моликиятдорй ва меросгуэории он, муносибатҳои оилавӣ, меҳнатӣ, таъминоти иҷтимоӣ, истироҳат, саломатӣ ва таҳсилро дар бар гирифта, ба таъмини эҳтиёҷоти моддй, ҷисмонӣ ва маънавии шахс равона карда шудаанд.
Низоми ҳуқуку озодиҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии инсон ва шаҳрванд давраи нави муносибатҳои молумулкӣ, моликиятдорӣ, тағйирёбии сиёсати иҷтимоию иқтисодӣ ва фарҳангии давлат, ҳарчи бештар фаъол гардидани нақши инсонро дар пурзӯр шудани кафолати онҳо инъикос мекунад.

Нигаред низ
-----------

* Қонуни ҳуқуқӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 531-532
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Ҳуқуқу озодиҳо (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Ҳуқуқу озодиҳои шахсӣ** – асоси ҳуқуқу озодиҳои шахсӣ аз боби аввали Конститутсия оғоз меёбад, ки онҳо ба сифати яке аз рукнҳои асосии сохтори конститусионӣ нишон дода шудаанд ва таъсири ин меъёр ба низоми ҳуқуқу озодиҳои шахсӣ ва кафолати онҳо хеле калон аст.
Хусусияти ҳуқуқу озодиҳои шахсие, ки дар Конститутсия танзим ёфтаанд, аз он иборат аст, ки аксари онҳо ба шахс, яъне ҳар як инсон таъйин шуда, ба шаҳрвандӣ алоқаманд нестанд. Онҳо ба ҳар кас аз рӯзи таваллуд тааллуқ дошта таҷовузнопазиранд. Ин гурӯҳ аз ҳуқуқу озодиҳое иборат аст, ки барои ҳифзи ҳаёт, озодӣ, қадру номус, шаъну шарафи инсон ва дигар ҳуқуқҳои фитрӣ, ки ба ҳаёти шахсӣ ва хусусии ӯ алоқаманд мебошанд, таъйин гардидаанд. Ҳуқуқу озодиҳои шахсӣ аз инҳо иборатанд:

1. Ҳуқуқ ба ҳаёт.
2. Ҳуқуқи дахлнопазирии шахс.
3. Ҳуқуқи дахлнопазирии манзил.
4. Ҳуқуқи шахс ба маҳрамияти мукотиба, сӯҳбатҳои телефонӣ, муросилот ва мухобирот.
5. Ҳуқуқи мустақилона муайян кардани муносибат ба дин.
6. Ҳуқук ба мусофират ва озодона интихоб кардани маҳалли зист.
7. Озодии сухан ва андеша ва ғайра.

Нигаред низ
-----------

* Дахлнопазирии шахс
* Ҳуқуқу озодиҳои сиёсӣ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Брокгауза и Ефрона
* Канадская
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)
* Universalis

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4124924-0
* NDL: 00574902
* NKC: ph115538

 |

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - С. 535
**Ҳуҷра - студия** одатан як хуҷраи хурд бе деворҳои дохилӣ мебошад, ки дар он ошхона, меҳмонхона ва хонаи хоб дар як утоқ ҷойгиранд. Дар ибтидои асри ХХ студияҳо хонаҳои хурди истиқоматӣ буданд, ки шумораи камтарини ҷиҳоз ва баъзан ҳаммоми муштарак дар ошёна доштанд.

Айни замон ҳуҷра-студия дар қисматҳои гуногуни амволи ғайриманқул муаррифӣ карда мешаванд. Дар синфи эконом (сарфакорона) - ин хонаҳои масоҳаташон хурд мебошанд. Дар биноҳои боҳашамат инчунин ҳуҷра-студияҳои масоҳаташон калон мавҷуданд.

Дар кишварҳои гуногун
---------------------

### Аргентина

Дар Аргентина ҳуҷра-студияро "monoambiente" меноманд (ба забони испанӣ mono - як ва ambiente - ҳуҷра аст).

### Олмон

Дар Олмон хонаи якҳуҷрагиро ба таври анъанавӣ "Garçonnière" (аз заб. фаронсавӣ garçon, ба маънои писар, ҷавон ё муҷаррад) ё Einzimmerwohnung (Ein - ба маънои як, Zimmer - як ҳуҷра ва Wohnung) меноманд.

### Гонконг

Дар Гонконг - студия як хонаи хурди масоҳаташ тақрибан 10 метри мураббаъ, инчунин ҳаммом ва ошхона мебошад. Андозаи ҳадди ақали масоҳати хонаи истиқоматӣ андозаи истгоҳи мошин аст. 

### Канада

Дар Канада студияро "bachelor" (ҳуҷраи шахси муҷаррад) меноманд.

### Португалия

Дар Португалия ҳуҷра-студия ишораи T0 (T-Zero) доранд, рақами 0 маънои онро дорад, ки дар хона утоқҳои ҷудоии хоб вуҷуд надоранд.

### Шветсия

Дар Шветсия ҳуҷра-студияро etta, "воҳид" меноманд. Масоҳати онҳо одатан аз 20 то 40 м² аст.

### ИМА

Дар Иёлоти Муттаҳида андозаи миёнаи студия 46–56 м² аст.

### Япония

Дар Япония ҳуҷра-студияи масоҳаташ тақрибан 10 м²-ро "wan rūmu manshon" (хонаи боҳашамати якҳуҷрагӣ) меноманд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Monoambiente. *monoambiente.com.ar*. 11 январи 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 январи 2022.
2. ↑  Недвижимость в Германии: стоит ли покупать, цены, лучшие регионы!. *egrp.ru*. 11 январи 2022 санҷида шуд.
3. ↑  [ Жизнь в Гонконге - 
Дорогая недвижимость, отсутствие личного пространства и тайфуны]. *journal.tinkoff.ru*. 11 январи 2022 санҷида шуд.
4. ↑  迷你71呎開放式單位= 1個標準車位 點放傢俬好？. *topick.hket.com*. 11 январи 2022 санҷида шуд.
5. ↑  Buying property in Portugal as a foreigner. *wise.com*. 11 январи 2022 санҷида шуд.
6. ↑  Ett = One (1) & A; Etta = One-room flat. *gothenburg-400.com*. 11 январи 2022 санҷида шуд.
7. ↑  The Truth About Apartment Square Footage. *hotspotrentals.com*. 11 январи 2022 санҷида шуд.
8. ↑  Жильё в Японии (современные и традиционные дома). *miuki.info*. 11 январи 2022 санҷида шуд.
|  |
| --- |
| ← **январ** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 | 31 |   |   |   |   |   |
| с. 2023 |

**31 январ** — 31-умин рӯзи сол дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 334 рӯз (335 рӯз дар солҳои кабиса) боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 31 январ*

### Миллӣ

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 31 январ*

### Садаи 20

* 1927 — Ноҳияи Исфара таъсис ёфтааст.

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 31 январ*

* 1954 — Ҳасан Шарифзода, физикдон, номзади илми химия
* 1975 — Притӣ Зинта, ҳунарпешаи синамои Ҳиндустон

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 31 январ*

* 1962 — Абдусалом Деҳотӣ, шоир, нависанда, дромнавис, луғатшинос, арбоби давлатӣ

Тақвими мардумӣ
---------------

**(21 Январ — 19 Феврал)** — **Далв** яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Баҳман дар Гоҳшумори Эронӣ аст.

ДалвДалв

Нигаред низ
-----------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  31 январ |

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 2 феврали 2019  сол.
* 
* bbc.on this day 31.01
**Юсуфи Насрулло** – нависанда ва дромнавис. Аз соли 2010 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.

Зиндагинома
-----------

Юсуфи Насрулло 10 декабри 1954 дар деҳаи Даштаки ноҳияи Хуҷанд таваллуд ёфтааст. Соли 1971, пас аз хатми мактаби таҳсилоти умумии №15, вориди бахши журналистикаи факултаи филологияи тоҷики Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин шудааст. Баъди хатми мактаби олӣ ба Ленинобод баргашта, соли 1976 дар заводи зарфҳои шишагии шаҳр кор кардааст. Соли 1977 ба Кумитаи телевизион ва радиошунавонии вилоят гузашта, аз устодони соҳа сабақ омӯхтааст. Алҳол мухбири маҷаллаи ҳаҷвии «Хорпуштак» дар вилояти Суғд аст.

Эҷодиёт
-------

Аввалин китоби ҳикояҳояш «Ожидание» соли 1996 интишор ёфтааст. Ҳамон сол Нашриёти давлатии ба номи Раҳим Ҷалил (Хуҷанд) китоби очерку ҳикояҳои ҳаҷвии ӯро бо номи «Соҳиби аспи падар» ба чоп расондааст. Нахустин асари калонҳаҷми ӯ «Шона барои зулфи Мона Лиза» соли 1986 офарида шуда, онро омӯзгори Донишкадаи давлатии омӯзгории ба номи С.М.Киров Александр Пронин ба русӣ тарҷума кардааст. Нашри роман ба иллати ҷанги шаҳрвандӣ ба таъхир афтода, дертар, соли 2010, онро адиб ва тарҷумони амрикоӣ
Юрий Кушнер ба инглисӣ гардонда, нашриёти бонуфузи ИМА «Publish America» ба теъдоди 50 ҳазор нусха дар дастраси хонандагон қарор додааст. Соли 2010, ҳамчунин, китоби ҳикояҳои Юсуф Насрулло «The Waiting» аз тарафи нашриёти «Lulu»-и Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ба дасти чоп расид, ки бо
тасвирҳои рассом Камол Тошматов (писари шоира Озод Аминзода) ороиш ёфтааст. Анвар Тавобов чанде аз ҳикояҳои ӯро ба русӣ гардонида, бори аввал дар маҷаллаи «Помир» чоп кунондааст. 17 марти соли 1990 ҳафтавори «Тишрин»-и Ҷумҳурияи Сурияи Араб ҳикояҳои ӯро ба забони арабӣ чоп кардааст.
Соли 1992, нахустин бор дар Тоҷикистон, дар назди корхонаи «Санъо» (шаҳри Қайроққум) телевизиони ғайридавлатии «Темурмалик»-ро таъсис додааст.

Муаллифи 20 асари мусаннад мебошад, ки баъзе аз онҳо дар ҳаммуаллифӣ бо нависанда Наҷмиддини Шоҳинбод офарида шудаанд.
Соли 1992 намоишномаи мазҳакавии ӯ «Ишқи ҷавони ҳинду» дар шаҳри Қайроққум ғолиби озмуни драманависони мамлакат шудааст. Баъди ду сол намоишномаи «Зинда бод Фаронса!»-и ӯ ғолиби озмуни навбатии
драманависони Тоҷикистон гардидааст. Соли 1998 намоишномаи ҳаҷвии «Заволи империяи чорум» дар Шаҳринав ғолиби озмуни дигари драманависони мамлакат шудааст. Қиссаи «Вохӯрӣ бо худ» (2000), бо сарсухани Нависандаи халқии Тоҷикистон Муҳиддин Хоҷазод чоп шуда, писанди хонандагон гардидааст.
Юсуфи Насрулло бо ҳафтавори «The Bukharian Times» (Ню-Йорк) ҳамкории эҷодӣ дошта, дар он зуд-зуд аз тағйироти навини Тоҷикистон ва рӯйдодҳои фарҳангӣ мақолаву очеркҳо чоп мекунад. Соли 2009 ба Туркия сафар карда, дар Чаталжа, дар ҳавлии нависандаи машҳур Азиз Несин зиста, доир ба ҳаёту фаъолияти ҳаҷвнигори бузург асаре бо номи «Азиз Несин ва ман»-ро навиштааст.

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 162ISBN 978-99947-2-379-9
**Хурфа** (лот. Portúlaca olerácea), **хулфа**, **чавлигӯштак**, чавлонгӯштак, вашфанг, синҷоб, хафраҷ, пар­наҳн, фарфах, фарфина, бақ­лаи Зуҳро, бақ­лаи Тоҳир — гиё­ҳи яксолаест аз оилаи хулфаиҳо.

Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
---------------------

10—35 см қад мекашад. Баргаш байзашакл ё белчашакл (дарозиаш 0,8—3 см, бараш 0,5—1 см), сергӯшт, сероб. Гулаш майда, зард; охири моҳи май ба шукуфтан cap ме­кунад ва аз июн то охирҳои тирамоҳ тухм мебандад. Ғӯзааш мудаввар ё байзашакл, тухмаш гурдашакли дорчинӣ.

Густара
-------

Хурфаи худрӯй дар СССР (Закавказия, Қисми европоӣ, Шарқи Дур ва Осиёи Миёна) фаровон аст. Дар Тоҷикистон Xурфа чун алафи бегона дар пахтазор, полиз, алафзор, боғ ва ғайра месабзад. Дар ҷойҳои регзори соҳили дарё, наздики истиқоматгоҳҳо ва замини партов низ нимӯ мекунад.

Корбурдҳо
---------

Xурфа чун гиёҳи ғизоӣ аз қадим маълум аст. Махсусан Xурфа сабзавоти писандидаи кавказиҳо ҳисоб меёбад. Онро чун хӯриш, бирён карда, очоронида ва ба таом андохта, фаровон истеъмол мекунанд. Хусусиятҳои шифобахши Xурфа ба Буқрот (Гиппок­рат), Плиний, Ҷолинус (Гален), Абӯрайҳони Берунӣ ва Абӯалии Сино маълум буданд. Дар тибби Шарқ махсусан тухми Xурфа чун доруи сурфа (сулфа) машҳур аст. Шоири асри 10 Тайёни Марвазӣ гуфтааст:

Касеро, к-ӯ ту бинӣ дарди сурфа,

Бифармояш ту оби дӯғу хурфа.

Бо гуфти Ҷолинус тухми Xурфа хусусияти исҳоловарӣ низ дорад. Сино афшураи Хурфаро доруи сертаъсир ҳисобидааст. Онро барои табобати илтиҳоби меъда, заъфи ҷигар ва ба­рои рафъи хунпартоӣ тавсия медод. Xурфа барои захми пешобдон ва заъфи гурда низ муфид аст. Хунравиро боз медорад. Баргу пояи бирён шудаи Xурфа исҳолро мебандад.

Xурфа дар тибби халқӣ низ хеле маъмул аст. Баргу пояи навраси онро ба хӯроки бемороне, ки ба раъфи пешобдон, гурда ва ҷигар гирифторанд, илова мекунанд. Аммо ба шахсоне, ки гирифтори ғалаёни хун (гипертония) ҳастанд, фаровон истеъмол кардани Xурфа зарар дорад. Таҷрибаи дорушиносон нишон дод, ки нақеъ ва ҷӯшоби баргу пояи Xурфа рагҳои хунгардро танг намуда, хунро ба ғалаён меоранд. Табибон ба шахсони гирифтори диабет ҳам Хурфаро тавсия медиҳанд. Санҷиш нишон дод, ки нақеи Xурфа қанди таркиби хунро кам мекунад, аз ин рӯ, истифодаи баргу пояи он дар давраи оғози диабет муфид аст. Хурфаро доруи киҷҷарон меҳисобанд. Бо он дарди чашмро низ табобат мекунанд. Марҳамашро ба ҷои газидаи каждум ва занбўр мебанданд. Озарбойҷониҳо бо баргу пояи Xурфа касалиҳои ғадуди сипаршаклро табобат менамоянд.

Дар тибби ҳозира ҷўшоби тухми Хурфаро ҳангоми исҳол ва ҷӯшоби бар­гу пояашро чун доруи зиддиилтиҳобӣ ва шошарон истифода мебаранд. Xурфа барои табобати зангила (синга) низ хуб аст.

Xурфа гиёҳи сервитамин аст. Баргу  пояаш 180—300 мг% витамини С,  11,6% витамини Е, 0.29 мг/г каротин (провитамини А), 33% моддаҳои нит­рогендор (асосан сафеда), 6% рав­ған, кислотаҳои органикӣ, гликозидҳо, намакҳои минералӣ ва ғайра дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Флора Таджикской ССР. т. 3, Л.. 1968;
* Скляревский Л. Я.. Це­лебные свойства пищевых растений. М. 1972.

Сарчашма
--------

* Хурфа / М. Ҳоҷиматов // Ховалинг — Ҷӯяк. — Д. : СИЭСТ, 1988. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 8).
|  |
| --- |
| ← **ноябр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   |   |
| с. 2022 |

**2 ноябр** — 306-умин рӯзи сол (307-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 59 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 2 ноябр*

### Миллӣ

* Либерия — Рӯзи миннатдорӣ
* Мексика, Португалия, Венесуэла — Рӯзи Ёдбуд (Dia de Muertos, Рӯзи Даргузаштагон)
* Дакотаи Шимолӣ ва Дакотаи Ҷанубӣ — Рӯзи эътироф
* Ҷазираҳои Вирҷинии Амрико — Рӯзи озодӣ

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 2 ноябр*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 2 ноябр*

* 69 пеш аз м. — Клеопатра

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 2 ноябр*

Тақвими мардумӣ
---------------

**Ақраб** (23 Октябр — 22 Ноябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Обон дар тақвими Эронӣ аст.

АқрабАқраб

Нигаред низ
-----------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  2 ноябр |

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 18 июли 2006  сол.
* 
* Наука, 2.11
* cyclowiki 2.11

Эзоҳ
----
**Калисои масеҳӣ** (аз юн.-қад. Κυριακόν юн.-қад. Κυριακόν "Худованд, аз они Худованд аст") — ба ҷомеи умуми динии масеҳиён гӯянд, ки бо як эътиқоди умумӣ ба Исои Масеҳ ҳамчун Худо ва Наҷотдиҳанда муттаҳид шудаанд, ки созанда ва сарвари калисо мебошад. Дар экклезиология, калисо ҳамчун ҷомеаи масеҳиёни гузашта ва ҳозира фаҳмида мешавад, ки "Бадани Масеҳ" -и пурасрорро ташкил медиҳанд, ки "Сар"-и он Масеҳ аст. Дар омӯзиши динӣ, калисо ҳамчун як ҷомеаи масеҳиён дар асоси як эътиқоди умумӣ, ҳамчун як ҷомеаи алоҳида ё ҳамчун иттиҳоди умумиҷаҳонии ҷомеаҳои масеҳӣ фаҳмида мешавад.

Эзоҳ
----

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Большая советская (1 изд.)
* Кругосвет
* Britannica (онлайн)
* Treccani

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* NKC: ph114280, ph119307, ph122117

 |
**Калисои Вонк** ё **Калисои наҷотдиҳандаи муқаддас** (ба арманӣ. *Սուրբ Ամենափրկիչ վանք*, талаффуз: Омно Паркич) — ном калисоест дар маҳаллаи Ҷулфо (Исфаҳон), ки аз ном клисои «Сурп Омно Паркич Вонк» Ҷуғо дар Нахҷавон гирифта шудааст. 

Ин калисо аз калисоҳои таърихии арманиҳои Исфаҳон мебошад ва дар замони шоҳ Аббоси дувум сохта шудааст. Вонк дар забон армани ба маънӣ савмаа аст.

Аз нигоҳи зоҳирӣ калисо чандон ҷолиб нест, вале қисмати дохилии он бо наққошиҳои бисёр ҷолиб бо сабки омехтаи ороиши минётурии шарқӣ ва аврупоӣ (итолиёӣ) ороиш ёфтааст. Дар назди калисо осорхона ҳам вуҷуд дорад, ки дар он беш аз 700 дастхат, аз ҷумла аввалин китоби чопии Эрон, осори намоишии зиёде оид ба фарҳангу мардумшиносии халқи арман нигоҳ дошта мешавад. Дар он ҷо акси на чандон калони наққоши машҳур Рембранд низ мавҷуд аст.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11
3. 1 2 3
4. 1 2 3 4 5   — 2017.
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
6. ↑
7. ↑

Сарчашма
--------

* Вонк // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Ноҳияи 1, Насробод, Шаҳриёр, Боғистон 
**Боғистон** ( форсӣ: باغستان‎  ; пештар, **Ходимобод** (форсӣ: خادم آباد), инчунин ба забони румӣ чун **Khādemābād;** Инчунин бо номи **Ҳодимободи** **Қудс** ва **Муслимобод** маъруф аст. - шаҳрест дар бахши марказии шаҳристони Шаҳриёр, устони Теҳрон, Эрон Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 52,330 нафар, дар 12,810 оила буд.

Нақлиёт
-------

Ба шаҳр автобусҳо аз ҷониби шаҳрдории <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Baghestan\_City\_and\_Suburbs\_Bus\_Organization" rel="mw:ExtLink" title="Baghestan City and Suburbs Bus Organization" class="cx-link" data-linkid="97">Baghestan City and Suburbs Bus Organization</a>, ки шаҳрро бо Шаҳриёр ва Теҳрон мепайвандад, хидмат мерасонанд .

Эзоҳ
----



| ⚙️ Боғистон (Эрон) |
| --- |
| Парчами Эрон | 
* Теҳрон
* Андеша
* Боғистон
* Бумаҳен
* Варомин
* Гулистон
* Дамованд
* Исломшаҳр
* Килон
* Қарчак
* Қудс
* Малорд
* Насимшаҳр
* Пардис
* Покдашт
* Рай
* Солеҳия
* Чаҳордонгаҳ
* Шаҳриёр
* Фирӯзкӯҳ

 |
**Владивосток** — шаҳр дар Русия, маркази кишвари Примория.

Ҷуғрофиё
--------

Дар нимҷазираи Муравёв-Амурский, дар соҳили халиҷҳои Амур ва Усурийск ҷойгир аст. Аҳолиаш 603,2 ҳазор нафар (бо атрофаш 1,01 млн нафар, 2014). Бандар дар уқёнуси Ором. Нуқтаи охирини шоҳроҳи худрав ва роҳи оҳани Сибир. Фурудгоҳи байналмилалӣ дорад.

Таърих
------

Владивосток соли 1860 ҳамчун дидбонгоҳи ҳарбӣ дар соҳили халиҷи Димоғаи Тилоӣ (Золотой Рог) аз ҷониби гурӯҳи киштии бодбондорӣ «Манчжурия» бунёд гардид. Аз аввали солҳои 70 садаи XIX бандари Владивосток дар савдои Русия дар уқёнуси Ором мавқеи асосиро ишғол мекунад. Соли 1881 ба Владивосток пойгоҳи ҳарбии баҳрии Сибир кӯчонда шуд. Аз соли 1880 шаҳр, аз соли 1888 маркази вилояти Примория. Соли 1897 то Хабаровск р. о. сохта, соли 1903 ба Маскав хатти мустақили р. о. гузаронда шуд. Соли 1918 ба Владивосток десантчиёни қувваҳои ҳарбии Ҷопон, Амрико ва Британия фуруд омаданд. Солҳои 1918-20 дар шаҳр ҳукумат якчанд бор иваз шуд. Солҳои 1920-22 дар ҳайати Ҷумҳурии Шарқи Дур, аз соли 1922 дар ҳайати ҶШФСР. Аз соли 1932 маркази вилояти Приморияи кишвари Шарқи Дур, аз соли 1938 кишвари мустақили Примория. Владивосток — маркази бузурги саноатии Примория. Дар Владивосток заводҳои киштисозӣ ва таъмири киштӣ, истеҳсоли мошинаҳо барои коркарди моҳӣ ва харчанг, саноати хӯрокворӣ (комбинатҳои моҳӣ, гӯшт, шир, қанд), масолеҳи бинокорӣ (заводҳои конструксияҳои оҳанубетонӣ, хонасозии калонпанел ва ғайра) мавҷуданд. Владивосток пойгоҳи шикори кит, харчанги баҳрӣ ва моҳӣ мебошад. Шаҳр дар соҳилҳои серхарсанг ва нишебиҳои теппаҳо ҷойгир аст. Хатти соҳилиро нимҷазираҳои Шкота (Эгершелд), Назимов, Басаргин ташкил медиҳанд. Ҳудуди шаҳрро водиҳои нишеби рӯдҳои хурд, ки аз кӯҳҳои Сихотэ-Алин ибтидо мегиранд, бурида мегузаранд. Дар Владивосток Университети Шарқи Дур, ун-ҳои техникӣ, техникаи саноати моҳӣ, Университети баҳрии ба номи Г. И. Невел, Университети иқтисодии уқёнуси Ором, Университети тиббии Владивосток, Академияи санъат, Институти ҳарбии баҳрии ба номи С. О. Макаров ва ғ. маркази илмии АИ Русия дар Шарқи Дур бо пажӯҳишгоҳҳои илмии соҳавӣ, Осорхонаи муттаҳидаи Примория ба номи Владивосток К. Арсенев, Осорхонаи флоти уқёнуси Ором, нигористон, театрҳои драма ва лӯхтак, филармония, сирк фаъолият доранд. Қад-қади халиҷи Амур (14-28 км дуртар аз Владивосток) якчанд осоишгоҳи иқлимӣ ва лойқагӣ мавҷуд аст.

Эзоҳ
----

1. ↑

Адабиёт
-------

* Алексеев А. И. Как начинался Владивосток. Владивосток, 1985;
* Владивосток. Штрихи к портрету. Владивосток, 1985;
* Матвеев Н. П. Краткий исторический очерк г. Владивостока. Владивосток. 1990;
* Новая российская энциклопедия. Т. IV (1). М. 2007.

Сарчашма
--------

* Владивосток // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Бидоъ** (ар. البداع‎ — *ал-бадоъ*) — истилоҳи фалсафаи калом, ки дар амри Худо раво будани раъйи тағйирёбандаро ифода менамояд.

Он ба ҳолате ишора мекунад, ки Худо ба чизе амр карда бошад ва баъди он аз амри пешинаи худ сарфи назар кунад. Ба ақидаи мутакаллимон, бандагон амри Худовандро он тавре ки дар лавҳи маҳфуз аст, тасаввур карда наметавонанд, зеро бисёр ҷиҳатҳои он барои онҳо пӯшида ва қобили дарк намебошад. Аз ин рӯ, Б. қавли тағйирёбии иродаи илоҳӣ дар амру наҳй (дар олами моддӣ) мебошад. Бино ба маълумоти сарчашмаҳо, истилоҳи Б.-ро Ҳишом ибни Ҳакам ном мутакаллими шиа дар илми калом ҷорӣ намудааст. Ӯ муътақид буд, ки илми илоҳӣ фақат ба чизҳои мавҷуд тааллуқ дорад ва умури баъд баамалояндаро намедонад. Ин масъаларо дар фалсафаи каломи шиа мактаби каломии «шайхия» ҷонибдорӣ намудааст. Бино ба таълимоти ин мактаби каломӣ, илми илоҳӣ аз пайдоиши чизи наву тоза мутаассир гашта, метавонад ҳатто иродаи собитро тағйир бидиҳад. Далелҳои аҳли шиа роҷеъ ба Б. ояту сураҳои Қуръон, ҳадисҳо ва диг. матнҳо мебошанд. Муътазилиён муътақиданд, ки Худо дар афъолаш манфиати бандаро ифода мекунад, манфиат бошад, Б.-ро дар бар мегирад ва арзёбии умур бо тағйирёбии манфиат дигаргун хоҳад шуд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Угринович Д. М. Психология религии. М. 1986;
* علی اسغر حلبی. تاریخ علم کلام در ایران و جهان اسلام. تهران، ۱۳۷۶ هـ. ش

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бидоъ / М. Ҳазратқулов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Боғи ботаникии Хуҷанд** — муассисаи илмиву таҷрибавӣ. Соли 1955 таъсис ёфтааст. Дар шим. Тоҷикистон, дар соҳили рости д. Сир воқеъ аст. Баландиаш аз с. б. – 333 м. Масоҳат – 16 га буда, тақр. 3 га-ро тӯғайзори табиӣ фаро мегирад. Ҳудуди Боғи ботаникии Хуҷанд аз қитъаҳои набототи Осиёи Марказӣ, Қрим, Қафқоз, Осиёи Пеш ва Баҳри Миёназамин, Осиёи Ҷанубу Шарқӣ, Аврупои Ҷанубӣ ва Сибир иборат буда, дар маҷмӯъ 879 намуди рустаниҳои ороиширо дар бар дорад. Дар Боғи ботаникии Хуҷанд беш аз 600 намуди рустанӣ месабзад, аз ҷумла, 90 намуди гиёҳе, ки ба шароити иқлими маҳал мутобиқ карда шудаанд, арча, паттаарча, булут, нормушк, беш аз 200 навъи гул (55 навъи довудӣ, 28 навъи ёқутӣ ва ғайра). Дар кори ғанӣ гардонидани олами набототи Боғи ботаникии Хуҷанд саҳми ходимони муассиса Қодирова М. Ерёмина Н. Н. Абрамян Э. А. Гобисова А. И. Винокурова П. П. Лисовская А. В. Домуллоҷонов С. ва диг. назаррас аст. Ходимони Боғи ботаникии Хуҷанд аз кӯҳи Мевағул ва қ-кӯҳи Қурама намудҳои нодири рустаниҳоро оварда, парвариш ва дар сабзкории хиёбону гулгаштҳо истифода мекунанд. Дар туғайзори табиии Боғи ботаникии Хуҷанд туранға, санҷид, бед, тут ва диг. буттаву нимбуттаҳо, ки солҳои пеш дар ҳавзаи дарёи Сир хеле бисёр буданд, парвариш карда мешаванд. Боғи ботаникии Хуҷандбо чандин муассисаҳои илмии ҷумҳурӣ ва берун аз он робита дорад.

Инчунин нигаред
---------------

* Боғи ботаникӣ,
* Боғи ботаникии Кӯлоб,
* Боғи ботаникии Помир.
* Боғи ботаникии Академияи илмҳои Тоҷикистон.

Адабиёт
-------

Пряхин М. И. Пальмы в Ленинабаде//Ботанический журнал. Т. 45, № 5, 1960; Юсупов Ю. Дадабаев И. Декоративные растения для вертикального озеленения//Уч. зап. Худжандского государственного университета имени акад. Б. Гафурова [Естественные и экономические науки], № 4, 2011.

Сарчашма
--------

* Боғи ботаникии Хуҷанд / М. Хоҷаев // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Бизон**, ё **бизони амрикоӣ** (лот. Bison bison) — як навъ ҳайвони ширхори ҷуфтсум.

Ба зубри аврупоӣ шабоҳат дорад. Бизони нарина назар ба бизони модина калонтар (дарозии танаш то 3 м) аст. Баландиаш то сари дӯш 2 м, вазнаш то 1 т. Қисми пеши танаш бештар инкишоф ёфтааст. Сари дӯшаш кӯҳоншакл буда, сар, китф, шона ва қафаси синааш пашми нисбатан дароз дорад. Рангаш сурхтоби сиёҳча. Ранги бизони ҷангалӣ (B. bison athabascae) нисбатан баландтар аст. Сарнасли бизон буққаҳои ваҳшӣ аз ҷинси leptobos мебошанд, ки дар давраи плиотсен зиндагӣ кардаанд. Дар замони кашф шудани Амрико саршумори бизонҳо хеле зиёд (30-60 млн) буд. Дар давраи сохтмони р. о. ки қитъаи Амрикоро аз уқёнуси Атлантик то Уқёнуси Ором бурида мегузашт, бизонҳо ваҳшиёна нобуд карда шуданд. Хусусан бо яроқи оташфишон маҳв сохтани бизонҳо зиёни калон овард. Пӯсти бизонро гирифта, гӯшташро мепартофтанд. Дар натиҷа фақат то соли 1870 саршумори бизонҳо то 5,5 млн кам шуд. Баъди 25 соли дигар аз он ҳамагӣ 800 сар боқӣ монд. Авв. садаи XX бизон зери ҳимоя қарор гирифт. Шумори ками бизони ҷангалӣ ва даштӣ дар Боғи Йеллоустон (ИМА) ва мамнӯъгоҳи Вуд-Буффало (Канада) парвариш карда мешавад. Бо мақсади ба шароити иқлими Сибир мутобиқ кардани бизон қариб 40 сар бизони ҷангалӣ ба Ёқутистон бурда шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Castello J. R. 2016. Bovids of the World: Antelopes, Gazelles, Cattle, Goats, Sheep, and Relatives. — Princeton University Press. — Pp. 620—623. — 664 p. — ISBN 978-0-691-16717-6
2. ↑  Банников А. Г. Флинт В. Е. Отряд Парнокопытные (Artiodactyla) // Жизнь животных. Том 7. Млекопитающие / под ред. В. Е. Соколова. — 2-е изд. — М.: Просвещение, 1989. — С. 520—522. — 558 с. — ISBN 5-09-001434-5
3. ↑  Соколов В. Е. Систематика млекопитающих. Том 3. Китообразные, хищные, ластоногие, трубкозубые, хоботные, даманы, сирены, парнокопытные, мозоленогие, непарнокопытные. — М.: Высшая школа, 1979. — С. 485. — 528 с.

Сарчашма
--------

* Бизон / А. Саидов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Бизон дар Викианбор |

* Bison Specialist Group North America
**Пантелеймо́н Алекса́ндрович Го́лосов** (13 [25] июл 1882, Маскав — 8 июн 1945, Маскав) — меъмори шӯравӣ ва рус.

Зиндагинома
-----------

Дар Омӯзишгоҳи саноати бадеии Строганов (1898—1906) ва Омӯзишгоҳи санъат, ҳайкалтарошӣ ва меъмории Маскав (ОСҲММ, 1906-11) таҳсил кардааст. Узви Иттиҳодияи меъморони муосир (ОСА, 1925-32). Дар таҳияи нақшаи «Маскави нав» (1918-23) ва тарҳрезии Намоишгоҳи умумируссиягии хоҷагии қишлоқ ва истеҳсолоти дастиву саноатӣ (1923) иштирок кардааст. Аввалин сохтмонҳои ӯ бо сабки таърихӣ-романтикӣ ва унсурҳои модерн сохта шудаанд. (Маркази тиҷоратӣ дар тангкӯчаи Улан, 1913-14, Маскав). Осори баъдинаи ӯ ба сабки конструктивизм тааллуқ дорад (Комбинати рӯзномаи «Правда» 1929-35). Нақшаҳои нави камхарҷу маъқули хонаҳои иқоматӣ (хонаҳои иқоматӣ дар Иваново, 1924-25) ва иморатҳои деҳот (с-зи «Зерноград», 1929-30, вилояти Ростов), инчунин боғшаҳрҳо (лоиҳаи шаҳраки Грознефт, 1920)-ро таҳия намудааст. Дар иморатҳои солҳои охир сохтаи ӯ сабки неокласситсизм афзалият дошт (хонаҳои иқоматӣ дар Дорогомиловскийи соҳилӣ, 1941-50, Маскав ва ғ.). Ҳамзамон солҳои 1919-45 омӯзгорӣ низ кардааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4 5 6  Голосов Пантелеймон Александрович // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Сарчашма
--------

* Голосовҳо // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Кругосвет
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* VIAF: 96055096
* WorldCat VIAF: 96055096
* ULAN: 500055858

 |