recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**АССИМИЛЯТСИЯ**, анаболизм,дар биология қобилияти моддаҳои муҳити берунаро гирифта барои ҳаёт истифода кардани организм. Дар натиҷаи ассимилятсия моддаҳое, ки аз муҳит гирифта шудаанд, ба моддаҳои организм монанд шуда, қисми таркибии он мегарданд. Ассимилятсия ҳодисаи худнигоҳдории организмҳост. Ба туфайли ассимилятсия моддаҳои ҳангоми диссимилятсия таҷзияшуда барқарор ва ҳаёт аз заволёбӣ ҳифз мешавад. Ассимилятсия ва диссимилятсия ҳодисаҳои мухолиф, вале дар айни замон ду ҷиҳати хусусияти умумии ҳамаи организмҳо – мубодилаи моддаҳо мебошанд. Организм барои зистан бояд ҳамеша аз ғизое, ки мегирад, ҳуҷайра ва бофта ҳосил кунад. Ҷараёни ассимилятсия хусусияти интихобӣ дорад, яъне бисёр организмҳо дар шароити яксон зиндагӣ кунанд ҳам, фақат моддаҳои ба худ хосро синтез менамоянд. Ассимилятсия яке аз аломатҳои асосии организмҳост. Масалан, сабзишу нумӯ натиҷаи аз диссимилятсия бартарӣ доштани ассимилятсия, инчунин нисбат ба таҷзия бештар ҳосил шудани моддаҳо мебошад. Организмҳо вобаста ба моддаҳое, ки ҳангоми ассимилятсия истифода бурдаанд, 2 навъ – автотрофӣ ва гетеротрофӣ мешаванд. Организм­ҳои автотрофӣ ҳамаи моддаҳои мураккаби органикии барои ҳаёт зарур (сафеда, чарб ва карбогидратҳо)-ро аз моддаҳои ноорганикӣ ҳосил мекунанд. Ба организмҳои автотрофӣ, пеш аз ҳама, рустаниҳои сабз (дар онҳо фотосинтез мушоҳида мешавад) ва баъзе бактерияҳо мансубанд. Масалан, хлоробактерияҳо ва бактерияҳои арғувонӣ дар натиҷаи истифодаи рӯшноии Офтоб моддаҳои баҳри ҳаёташон заруриро синтез мекунанд. Баъзе бактерияҳо барои ассимилятсия хемосинтез, бактерияҳои дигар (масалан, бактерия­ҳои нитроандӯз) энергияи оксидшавии моддаҳои минералӣ (масалан, аммиак ва ғайра)-ро истифода мебаранд. Барои организмҳои гетеротрофӣ моддаҳои тайёри органикӣ лозиманд. Ба организмҳои гетеротрофӣ ҳайвонот, рус­таниҳои бехлорофил ва қисми зиёди микроорганизмҳо мансубанд. Ассимилятсия хосияти интихобӣ дошта, дар организмҳо аз насл ба насл мегузарад, вале устувории ассимилятсия нисбист. Агар организм барои ба шароити дигар мутобиқ шудан маҷбур бошад, ассимилятсия метавонад тағйир ёбад. Сабаби тағйирёбии ассимилятсия дар он аст, ки талаботи организм дар шароити нав дигар мешавад (ин хусусият асоси тағйирпазирӣ аст). Се нишондиҳандаи асосии ҷараёни ассимилятсия вуҷуд дорад. Депрессияи ассимилятсионӣ – зери таъсири омил­ҳои номусоиди муҳит ва вазъи дохилии рустанӣ суст шудани фаъолияти ассимилятсия; паст шудани шиддати фотосинтез ва зиёд гаштани нафасгирӣ, ки ҳангоми он дараҷаи мубодилаи гази карбонати рустанӣ дар рушноӣ ба нуқтаи ҷубронӣ наздик ё аз он паст аст.
Депрессияи ассимилятсионии мунтазам ва бардавом ба борварии умумии рустанӣ таъсири манфӣ мерасонад. Депрессияи ассимилятсионӣ дар сурати гарм ва хушк будани иқлим, якбора паст ё баланд шудани ҳарорати ҳаво, кам будани бориш ва нами хок, бо об бад таъмин гаштани рустанӣ мушоҳида мешавад. Мубодилаи моддаҳоро тағйир дода, навъҳои зироати барои ҳаёти инсон муфидро ба вуҷуд овардан мумкин аст.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**АССОТСИÁТСИЯИ ҶАҲÓНИИ МАТБУÓТИ ШОҲМÓТ**,созмонест, ки бо мақсади тарғиби шоҳмот ба воситаи матбуот таъсис дода шудааст. Ассотсиатсияи ҷаҳонии матбуоти шоҳмот ба рушди ҳамкориҳои байналмилалии хабарнигороне, ки масоили марбут ба шоҳмотро пайгирӣ мекунанд, мусоидат менамояд ва барои ташкил намудани мусобиқаҳо ба онҳо ёрӣ мерасонад. Ассотсиатсияи ҷаҳонии матбуоти шоҳмот бо ташаббуси рӯзноманигори испаниягӣ Ҷ. Пуч ҳангоми баргузории мусобиқаи байналмилалӣ дар шаҳри Палма (Испания) соли 1968 бунёдгузорӣ шуд. Он беш аз 300 журналистро аз кишварҳои мухталиф муттаҳид сохтааст. Нахустин президенти Ассотсиатсияи ҷаҳонии матбуоти шоҳмот – Ҷ. Пуч. Аз соли 1977 ин вазифаро адиб ва рӯзноманигори даниягӣ С. Новруп ба уҳда дорад. Аз ҷониби Ассотсиатсияи ҷаҳонии матбуоти шоҳмот ва Федератсияи ҷаҳонии шоҳмот барои беҳтарин шоҳмотбозони соли ҷаҳон ҷоизаи «Оскар» (аз соли 1968 барои мардон ва аз соли 1982 барои занон) таъсис шудааст, ки аъзои ин ду ниҳод ба таври раъйдиҳии ғоибона барандаи ҷоизаро муайян мекунанд. Ассотсиатсияи ҷаҳонии матбуоти шоҳмот ҳамчунин дар охири ҳар сол аз тариқи назарсанҷии хабарнигорон шоҳмотбозони номдори олам ва фаъолони шинохтаи шоҳмоти ҷаҳон 10 нафар беҳтарин шоҳмотбозон (аз соли 1968 мардон ва аз соли 1982 занон)-ро муайян карда, ба ҷаҳониён эълом медорад.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Шахматы // Энциклопедический словарь. Москва, 1990.
Ассидияҳо. Иллюстратсия аз китоби «Kunstformen der Natur» Эрнст Ҳеккел (1904)Ассидияҳо. Иллюстратсия аз китоби «Kunstformen der Natur» Эрнст Ҳеккел (1904)
**АССЍДИЯҲО** (*Ascidiae*), як гурӯҳи ҷонварони хордадор. Баданашон халташакл буда, дар қисми болои он ду сӯрох– даҳон ва мақъад ҷой гирифтааст. Тани ассидияҳо бо туника – пӯсти ғафсе, ки насҷ (бофта)-и ҳайвонӣ (тунитса) дорад, пӯшида шудааст. Ҷавфи назди ғалсамаи ассидияҳо бо мақъад (клоака) пайваст мебошад. Ассидияҳо тақрибан 150 намуд доранд ва дар ҳамаи баҳрҳо дучор меоянд. Ғизои онҳо организмҳои майда ва детритҳоянд. Ассидияҳо мавҷудоти хунсо буда, бо роҳи ҷинсӣ ва муғҷабандӣ афзоиш мекунанд. Ассидияҳо сода (танҳо) ва мураккаб (колониявӣ) мешаванд. Кирминаҳои ассидияҳо хорда дошта, озодона шино мекунанд (чун болиғ шуданд хордаҳояшон нест мешавад).

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Ахмадиева А. В. Шукалюк А. И. Биологии моря. Москва, 2007.
**Ассотсиатсияи уйғурҳои Тоҷикистон** — иттиҳодияи ҷамъиятии миллию фарҳангии уйғурҳои маскуни Тоҷикистон. Соли таъсисаш 1992. Раёсаташ дар шаҳри Душанбе. Зиёда аз 5 ҳазор уйғури ҷумҳуриро муттаҳид карда, дар шаҳрҳои Хуҷанд, Қӯрғонтеппа, Хоруғ ва Турсунзода шуъбаҳо дорад. Ассотсиатсияи уйғурҳои Тоҷикистон бо мақсади муттаҳид кардани уйғурҳо, нигаҳдории расму оин, анъанаҳо, забону фарҳанги миллӣ, барқарор кардани муносибат бо ватани таърихӣ – Вилояти Мухтори Синсзян-Уйғур (ВМСУ)-и Ҷумҳурии Халқии Чин, инчунин ҳамватанони бурунмарзии сокини дигар кишварҳои ҷаҳон ташкил шудааст. Он чун дигар диаспораҳои миллии кишвар дар чораҷӯиҳои сиёсию фарҳангии ҷумҳурӣ фаъолона иштирок мекунад. Ассотсиатсияи уйғурҳои Тоҷикистонро Сафорати Ҷумҳурии Халқии Чин дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дастгирӣ намуда, ба он барои баргузории ҷашнҳо, чораҷӯиҳои фарҳангӣ, дастрас кардани маводди зарурӣ, ки­тобҳои дарсӣ, рӯзномаву маҷаллаҳои дар ВМСУ нашршаванда ёрӣ мерасонад. Сафорат ҳамчунин ба Ассотсиатсияи уйғурҳои Тоҷикистонёрии моддию молиявӣ расонда, барои таҳсили ҷавонони лаёқатманд дар ВМСУ мусоидат мекунад. Уйғурҳо дар То­ҷикистон, баробар бо мардуми таҳҷоӣ, аз тамоми ҳуқуқҳо бархурдор буда, дар баргузор кардани суннатҳои мазҳабӣ ва расму ойини миллӣ озоданд. Раиси Ассотсиатсияи уйғурҳои Тоҷикистон (ваф. феврали 2011) Ҳасанов О. узви Шӯрои ҷамъиятии назди Президенти ҶТ буд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

```
/ М. Шарифзода.
```
|  |
| --- |
| ← **ноябр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   |   |
| с. 2022 |

**9 ноябр** — 313-умин рӯзи сол (314-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 52 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 9 ноябр*

### Миллӣ

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 9 ноябр*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 9 ноябр*

* 1917 — Абдусалом Раҳимов (дарг. 1999), ҳунарпеша ва коргардони синемои тоҷик.
* 1937 — Иброҳим Ҳасанов (дарг. 2010), қаиқрони тоҷик, номзади илмҳои тиб, профессор.

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 9 ноябр*

Тақвими мардумӣ
---------------

**Ақраб** (23 Октябр — 22 Ноябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Обон дар тақвими Эронӣ аст.

АқрабАқраб

Нигаред низ
-----------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  9 ноябр |

Пайвандҳо
---------

* wikiwand ба забони тоҷикӣ
* Бойгонӣ шудааст 7 июни 2012  сол.
* 
* Наука, 9.11
* cyclowiki 9.11

Эзоҳ
----
**АССОТСИÁТСИЯ** дар кимиё, ба моддаҳои нисбатан мураккаб якҷоя шудани молекула ё ионҳои сода, ки дар натиҷа табиати кимиёвии онҳо тағйир намеёбад. Ассотсиатсияионӣ ва молекулавӣ мешавад. Ҳосил гаштани ассотсиатсияҳои ионӣ ба қувваи электростатикӣ вобаста аст. Ассотсиатсияҳои ионии сода зарраҳои заряднок ё нейтралӣ буда, аз ду ё се ион таркиб ёфтаанд. Масалан:

**Ba2 + Cl–[BaCl]+; Aq++NO–3[AqNO3]0**

Ассотсиатсияи молекулаҳо дар натиҷаи таъсири қувваҳои байни­молекулавӣ ба амал меояд. Масалан, ассотсиатсияи молекулаҳои об **(H2O)n**, спирт **(R – OH)n** ва ғайра (ниг. низ Банди кимиёвӣ). Ассотсиатсия ба хосияти физикии моддаҳо таъсир мекунад. Нисбат ба ҳосилаҳояшон баланд будани ҳарорати ҷӯшиши спиртҳо, кислотаҳо ва баъзе моддаҳои дигар (масалан, ҳарорати ҷӯшиши этанол 78°С, ҳарорати ҷӯшиши эфири диметил 24°С аст, ҳол он ки массаи молекулавии ҳар ду баробар мебошад) ба ассотсиатсияи молекулаи онҳо вобаста аст. Ассотсиатсияба хосияти маҳлулҳо таъсир мерасонад. Онро барои ҳосил кардани пайвастҳои комплексӣ кор мефармоянд.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

```
/ М. Давлатов
```
**UCWeb Inc.** (боз бо номи **UC Mobile** низ маъруф аст) — шикарти чинӣ дар соҳаи Интернет, ки маҳсулот ва хизматрасониҳоро, аз ҷумла браузери мобилӣ, хабарҳо ва ҷустуҷӯ пешниҳод менамояд.

UCWeb дар соли 2004 чун истеҳсолгари браузерҳои мобилӣ таъсис ёфта; дар даҳсолаи охирин дар соҳаҳои гуногун, ба монанди ҷустуҷӯи мобилӣ, бозиҳои мобилӣ, хониш аз дастгоҳи мобилӣ ва ғ. паҳн шуд. UC Browser-и ширкат шӯҳратмандтарин дар Чин ба ҳисоб рафта тибқи таҳқиқоти iResearch 66%-и бозор ба он рост меояд. Тибқи маълумоти StatCounter, ин инчунин браузери № 1 дар Ҳиндустон бо соҳибии 34%-и бозор ба ҳисоб меравад. Ба 11 забон (англисӣ, ҳиндӣ, русӣ, индонезӣ, ветнамӣ ва ғ.) ва дар ҳама платформаҳои асосии СО мобилӣ (iOS, Android, Windows Phone, Java ME, Blackberry и т. д.) дастрас аст. Браузер ба туфайли технологияи фишурдани маълумот ва системаи абрӣ аз боркунии сареъи саҳифа ва истеъмоли иқтисодии маълумот ифтихор мекунад. То моҳи марти соли 2014, UC Browser дар саросари ҷаҳон беш аз 500 миллион корбар дорад. Бойгонӣ шудааст 19 май 2021  сол.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Фейсбук
* Фейсбук
* LinkedIn
* Sina Weibo

 |
|  |
| --- |
| ← **октябр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   |   |   |   | 1 | 2 |
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 |   |   |   |   |   |   |
| с. 2022 |

**9 октябр** — 282-умин рӯзи сол (283-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 83 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 9 октябр*

### Миллӣ

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 9 октябр*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 9 октябр*

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 9 октябр*

Тақвими мардумӣ
---------------

**Мизон** (23 Сентябр - 22 Октябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Меҳр дар тақвими Эронӣ аст.

МизонМизон

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 27 январи 2012  сол.
* 
* Наука, 9.10
* BBC On this day, 9.10

Эзоҳ
----
**Публий Вергилий Марон** (лот. Publius Vergilius Maro; 15 октябр 70 то м. Andes[d] — 21 сентябр 19 то м. Бриндисӣ[d], Имперотурии Рум[d]) — шоири румӣ.

Зиндагинома
-----------

Аз хонаводаи кишоварзи муваффақе дар наздикии Монтио ба дунё омадааст. Дар Кремона, Милан ва Неопол таҳсил кард ва сипас дар шаҳри Рум фалсафа ва суханвариро омӯхт. Асари нахустини Вергилий маҷмӯаи ашъор бо номи «Каталентон» («Хурду реза») аст, ки аз 15 шеър иборат буд. Нахустин асари бузурги ӯ «Буколика» ё «Сурудҳои чӯпонӣ» (нигаред Буколика) мураттаб аз 10 суруди чӯпонӣ буда, ҳасрату афсӯси шоирро пиромуни асри тилоии афсонаӣ, ки замоне дар он мардум дар сидқу сафо мезистанд, бозтоб мекунад. Баъдан Вергилий достони «Георгис» («Дар боби кишоварзӣ», солҳои 38-30)-ро дар чаҳор ҷилд барои низомиёни бознишаста, ки соҳиби замин гашта буданд, навишт ва он дорои машваратҳо пиромуни боғдорӣ, чорводорӣ ва ғайра мебошад. Ба достон худи император Август таваҷҷуҳ зоҳир намуд; бо эҳтимоли зиёд андешаи таълифи шоҳкори ҳамосии Вергилий пиромуни таъсиси Рум − «Инаид» (12 ҷилд, солҳои 29-19) аз ӯ сар задааст. Вергилий сайъ кардааст, ки дар ин асар суннатҳои ахлоқии Руми Бостонро зинда созад ва зоти илоҳӣ будани дудмони Юлиҳоро, ки Август аз он буд, таъйид кунад. Ин достон нотамом монд ва пас аз марги Вергилий аъзои маҳфили Майкенос онро мунташир карданд. «Инаид» бо достонҳои Ҳомер шабоҳат дорад, ҷилдҳои 1-6 ба «Одиссея», 7-12 ба «Илиада» монанд мебошанд. Аммо ин асари Вергилийро бархе аз пажӯҳишгарон ҳамчун тақлиди ноуҳдабароёна дар пайравии достонҳои Ҳомер баҳо додаанд, ҳарчанд ки ин ду адиб дар тасвири чандин ҳодиса бархурди муштарак доранд, ба мисли Трояи оташгирифта, разми Энея ва шоҳи Турин, масири саёҳат ва ғайра. Вергилий вазнҳои шеърии Ҳомерро низ риоя кардааст.

Дунёи масеҳият ба Вергилий баҳои баланд додааст (барои он ки гӯё дар яке аз сурудҳои достони «Буколика», ӯ зуҳури Исои Масеҳро пешгӯӣ кардааст). Иқтибосҳои масеҳиён аз «Буколика» бавижа «Гуфтугӯи чаҳорум», эътибори Вергилийро дар асрҳои миёна афзуданд, то он ҷо ки Данте дар «Мазҳакаи илоҳӣ» барои тавсифи ҷаҳони пас аз марг аз Вергилий илҳому ибрат гирифтааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *G. L.* P. Virgilius (ингл.) // *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology* / W. Smith — Boston: Little, Brown, 1870. — Vol. 3. — P. 1263—1268.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Национальная библиотека Франции — 1537.
3. 1 2 3 4   — 1808.
4. 1 2  *Bell A.* Encyclopædia Britannica (ингл.брит) — Encyclopædia Britannica, Inc. 1768.

Адабиёт
-------

* Вергилий Марон Публий // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

**Lua error in Модул:External\_links at line 153: attempt to call field 'getWikidataRefHtml' (a nil value).**
**Том Салта** инчунин бо номи **Atlas Plug** (**ATlA5 PlUG**) - мусиқидони амрикоӣ ва оҳангсози **саундтрек** аст. Вай барои бисёр унвонҳои бозиҳои видеоӣ саундтрасҳо эҷод кардааст, аз ҷумла *Tom Clancy's Ghost Recon Advanced Warfighter 1 & 2*, *Cold Fear*, *Steel Red* ва *Tom Clancy's HAWX*. Холҳои Salta барои *Red Steel* дар ҷоизаи "Беҳтарин нишондиҳандаи аслӣ" дар ҷоизаи IGN дар соли 2006 ҷоиза гирифт. Салта дар мултимедия, аз ҷумла филм, телевизион, таблиғот ва бозиҳои видео кор мекунад.

Atlas Plug
----------

Том Салта инчунин дорои номи Atlas Plug аст ва аввалин албоми худро, *2 Days ё Die*, дар моҳи феврали соли 2005 баровардааст.

Истинодҳои беруна
-----------------

* tomsalta.com — вебгоҳи расмии Tom Salta

1. ↑  выгрузка данных Freebase — Google.
2. ↑  Wii: Best Original Score.  IGN. 24 сентябри 2010 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 13 июли 2011.
Трапетсияи ОрионТрапетсияи Орион
**АССОТСИÁТСИЯҲОИ СИТОРАГӢ**, гурӯҳҳои ситораҳои ҷавони (синнашон то даҳҳо млн сол) андозаи паҳнояшон 50–100 пк ва шумораашон аз якчанд то садно.Ассотсиатсияҳои ситорагӣ соли 1949 В. А. Амбарсумян кашф ва коҳиши онҳоро пешгӯӣ намуд. Таҳқиқоти баъдинаи Ассотсиатсияҳои ситорагӣ Блаув, Б. Морган, В. Маркарян, И. Копилов ва дигарон воқеаи васеъшавии Ассотсиатсияҳои ситорагиро тасдиқ кард. Дар охирҳои солҳои 40 садаи XX В. А. Амбарсумян роҳи дигари ҳалли масъалаи муайян намудани синни ситораҳоро пеш гирифт. Ӯ маълумоти мавҷударо оид ба тақсимоти ситораҳои навъҳои гуногун дар фазо, инчунин таҳқиқоти хусусӣ оид ба динамикаи ситораҳо (яъне ҳаракати онҳо дар майдони ҷозибавие, ки тамоми ситораҳои Галактика ба вуҷуд меоранд)-ро асоси кори худ гирифт. Дар ин асос ӯ ду хулосаи муҳимро на танҳо барои астрофизика, балки барои ҳамаи илмҳои табиатшиносӣ кард:

* пайдоиши ситораҳо дар Галактика то ҳанӯз давом дорад;
* пайдоиши ситораҳо гурӯҳ-гурӯҳ ба амал меояд.

Ин хулосаҳо ба тарзи пайдоиши ситораҳо ва табиати манбаи энергияи ситораҳо вобаста набуда, дар кашфи навъҳои нави гурӯҳҳои ситоравӣ, ки Ассотсиатсияҳои ситорагӣ номида шудаанд, асос ёфтаанд. Чунин гурӯҳҳоро тарокуми ситорагӣ меноманд. Ду навъи тарокуми ситорагиро фарқ мекунанд: пароканда (мансура) ва курашакл (манзума). Тарокумҳои пароканда маъмулан аз даҳҳо ё садҳо ситораи пайдарпайи асосӣ ва ситораҳои фавқулазиме иборатанд, ки дар марказ чандон ғун нашудаанд. Тарокумҳои курашакл аз даҳҳо ва ё садҳо ҳазор ситораи пайдарпайии асосӣ ва ситораҳои сурхи азим иборатанд.  

Навъҳои зерини Ассотсиатсияҳои ситорагӣ мавҷуданд:

* ОВ-ассотсиатсия, ки асосан аз ситораҳои бузурги синфи тайфии О ва В иборатанд;
* Т-ассотсиатсия, ки асосан ситораҳои хурди тағйирёбандаи намуди Т-Савр дорад;
* R-ассотсиатсия, ки дар он ситораҳои синфи тайфии О–А2 бо туманоти газу чангии инъикоскунанда фаро гирифта шудаанд.

Ситораҳои узви Ассотсиатсияҳои ситорагӣ бо ҳам ҷозибавӣ алоқаманд нестанд, лекин таъсири ҷозибавии дигарон ситораҳоро ҳис мекунанд. Дар натиҷа Ассотсиатсияҳои ситорагӣ пароканда ва ситораҳои он дар фазои ситораҳои дигар парешон мешаванд. Ҳамаи ситораҳои Ассотсиатсияҳои ситорагӣ синни баробар доранд, ки далели дар як вақт пайдо шудани онҳо мебошад.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

```
/ М. Холов.
```

* Холопов П. Н. Звёздные скопления. Москва, 1981;
* Локтин А. В. Марсаков В. А. Звёздная астрономия в лекциях. Ростов-на-Дону, 2010;
* Ефремов Ю. Н. Очаги звездообразования в галактиках. Москва, 1989;
* Ҳамон. Звездные сверхскопления и сверхассоциации // Природа. № 6. Москва, 2004.
**АССОШИЭЙТЕД НИЮСПЀЙ-ПРЕСС**, ширкати бузурги табъу нашр дар Англия. Нашрияҳои миллии «Дейли мейл», «Уикэнд», «Стандард» ва як қатор рӯзномаҳои минтақавиро нашр мекунад. Дорои саҳмияҳои чор радиостансияи хусусии Англия аст. Дар баробари расонаҳои хабарӣ ҳамчунин шохаширкатҳои он дар бахшҳои гуногун, аз ҷумла коркарди нафт дар баҳри Шимол, тиҷорати тарабхонаҳо ва заминдорӣ фаъолият мекунанд ва ба ин ширкат даромади калон меоваранд.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

```
/ М. Султонов.
```
**Астения** (аз юн.-қад. ἀσθένεια — беҳолӣ) — ҳолати беморист, ки бо хастагию беҳолӣ, хиратабъӣ, беқарорӣ, ихтилоли хоб, корношоямии фикрию ҷисмонӣ, тобу тоқат надоштан ба рӯшноӣ, садо, бӯи тез ва ғайра зоҳир мешавад. Астения дар натиҷаи таъсири харобиовари бемориҳои узвҳои дохилӣ, амрози сироятӣ, заҳролудӣ, эҳсосоти рӯҳӣ, риоя накардани низоми кору истироҳат, тағзия, ҳамчунин дар мавриди бемориҳои асаб ва рӯҳӣ ба вуҷуд меояд.

Астенияеро, ки сабабҳои он заъфи асабҳо, ҳаяҷони сахт, ҷангу ҷидол, мусибат ва ғайра мебошанд, неврастения (заъфи асаб) меноманд. Астения метавонад дар оғози бемориҳои увзҳои дохилӣ, дар давом (масалан, ҳангоми захми меъда, сил ва дигар амрози музмин) ва фарҷоми онҳо (илтиҳоби шуш, грипп) пайдо шавад. Зуҳуроти астенияба бемории асосии сабабгори он вобастагӣ дорад. Ҳангоми атеросклероз ихтилоли хотира рух медиҳад; дар аснои бемории гипертония, дарди сар ва эҳсоси нофорам дар мавзеи дил пайдо мешавад. Аломатҳои астенияхосси давраи аввали бемории рӯҳӣ (шизофрения) мебошанд.

Барои табобати астения иллатеро, ки мӯҷиби он гаштааст, бартараф кардан лозим аст. Воситаҳои тақвиятбахши организм, аз ҷумла витаминҳо, глюкоза, машғулиятҳои ҷисмонӣ, риояи низоми кору истироҳат, тағзияи мунтазаму дуруст, хоби бофароғат низ муфид мебошанд. Бо тавсияи духтур метавон аз доруҳои таскинбахш истифода кард.

Нигаред низ
-----------

* Беқарорӣ

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Астения / Ш. Раҷабалиев // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.



|  |  |
| --- | --- |
| Пизишкӣ | *Ин мақолаи нопурра аз пизишкӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Теофилус Эбенгазер Дёнгес** (8 март 1898, Клерксдорп[d], вилояти Шимолу Ғарбӣ[d] — 10 январ 1968, Кейптаун) — сиёсатмадори Африқои Ҷанубӣ, президенти давлатии Африқои Ҷанубӣ интихоб шуд, аммо пеш аз ба вазифа нишастан дар синни 69 вафот кард.

Дёнгес узви Ҳизби Миллӣ буд, ки аз соли 1948 то 1994 дар Африқои Ҷанубӣ ҳукмронӣ мекард. Солҳои 1948—1961 ӯ ҳамчун Вазири корҳои дохилӣ кор мекард ва яке аз ба истилоҳ «меъморони апартеид» буд. Вай узви ҷомеаи махфии миллатгароёни африқоии Брудербонд буд. Вай ба қайдгирии аҳолӣ бар асоси хусусиятҳои нажодӣ оғоз кард ва одамони «ранга»-ро аз рӯйхати интихобкунандагон хориҷ кард.

Солҳои 1958—1967 вазири молия буд.

Пас аз куштори сарвазир Фервурд пеш аз анҷумани Ҳизби Миллӣ Ворстерро сарвазир таъйин карда, иҷрокунандаи вазифаи сарвазир буд.

Пас аз истеъфои Чарлз Робертс Сварт Дёнгес 28 феврали соли 1967 президенти Африқои Ҷанубӣ интихоб шуд ва 163 овоз аз Коллегияи Интихобкунандагон гирифт (рақиби ӯ майор ван дер Бил, ҳамагӣ 52 овоз гирифт). Он 4 март расман эълом шуд ва ӯ мебоист рӯзи 31 май ба вазифа нишинад, аммо ӯ сактаи мағзӣ гирифт ва пеш аз ба кор даромадан ба кома афтод; бинобар нотавонии президент, раиси сенат Ҷошуа Франсуа Наудет мувофиқи Конститутсияи Африқои Ҷанубӣ иҷрокунандаи вазифаи президенти Африқои Ҷанубӣ шуд. Теофил Эбенгазер Дёнгес соли 1968 бе ҳуш ба ҳалокат расидааст.

Тасвири ӯ дар тангаҳои соли дигар пас аз маргаш кандакорӣ карда шуд.

Эзоҳ
----

1. 1 2
2. 1 2 3 4  Munzinger Personen (нем.)

Пайвандҳо
---------

* 
* Раёсат дар Африқои Ҷанубӣ
**Темур Раҳимов** (зод. 8 июли 1997, ноҳияи Рӯдакӣ, Ҷумҳурии Тоҷикистон) — ҷудукори тоҷик (вазни +100 кг), Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ.

Зиндагинома
-----------

Раҳимов Темур 8 июли соли 1997 дар ноҳияи Рӯдакӣ (собиқ Ленин) таваллуд шудааст. Аз хурдсолӣ, яъне шашсолагӣ ба тамрини куштӣ оғоз кардаст. Ба қавли худи ӯ «Хеле хурд будам, ки бобоям Рустам Абдураҳмонов маро барои тамрин ташвиқ кард. Ӯ дар ташаккули маснади варзишии ман саҳми зиёд дорад»

Ҷоизаҳо
-------

Темур Раҳимов дар раддаи ҷудукорони серҷоизаи Ҷумҳурии Тоҷикистон дохил шуда, тайи солҳои охир дар чандин мусобиқоти дохиливу хориҷи кишвар барандаи нишонҳои тило, нуқра ва биринҷӣ шудааст. Мавсуф баранди нишони нуқра (Фуҷайра; 2019) ва биринҷӣ (Бишкек; 2021)-и Қаҳрамонии ҷудуи Осиё, барандаи нишонҳои нуқра (Боку; 2021) ва биринҷӣ (Абӯзабӣ; 2021, Тел-Авив; 2022) мусобиқоти байналмилалии Тоскулоҳи бузург (Гран салам) ва нишони биринҷии Гран прии Мағриб (2019) мебошад. Иштирок дори Бозиҳои тобистонаи олимпик (Токиё-2020).

Euronews 7 ноябри соли 2022 иттилоъ дод, ки Темур Раҳимов дар шаҳри Боку, кишвари Озарбойҷон дар вазни 100 кг медали тиллои мусобиқаи **"2022 Judo Grand Slam Baku"**-ро соҳиб шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑   (ингл.) — 2002.
2. ↑
3. ↑  Тимур Рахимов(рус.). *Vesti.kz*. 22 феврали 2022 санҷида шуд.
4. ↑  *Sputnik.* Как таджикский дзюдоист из района Рудаки стал одним из лучших в Азии(рус.). *Sputnik Таджикистан* (20180128T1020+0500). 22 феврали 2022 санҷида шуд.
5. ↑  10 молодых спортсменов, которыми гордятся в Таджикистане(рус.). *weproject.media*. 22 феврали 2022 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Инстаграм

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* IFJ
* JudoInside
* Olympedia
* TheSports.org
* МОК

 |
**Умархон Амирӣ** (1787 – 1822) — шоири зуллисонайн (ба тоҷикӣ ва ӯзбекӣ менавишт).

Зиндагинома
-----------

Бо тахаллуси «Амир» ва «Амирӣ» ба забонҳои ӯзбекию тоҷикӣ шеър гуфтааст. Амирӣ хони Қӯқанд буда, дар дарбораш доираи адабӣ ороста ва худ роҳбари он буд. Бо ин амал ӯ дар рушди шеъру шоирӣ саҳме гузоштааст. Садриддин Айнӣ ба ин ҷиҳати фаъолияти Амирӣ дар «Намунаи адабиёти тоҷик» ишора карда менигорад, ки чандин адибони соҳибистеъдод аз ӯ тарбия дида, ба камол расидаанд. Дар баробари ин ӯ худ низ шоир буд ва девони ашъораш, ки дар он шеърҳо ба анвои гуногун ба забони тоҷикӣ ва ӯзбекӣ фароҳам омадаанд, то замони мо расидааст.

Ашъор
-----

Ашъори Амирӣ равону самимиянд, вале мазмуни иҷтимоиашон чандон баланд нест. ӯ дар ашъораш нолаю шикваи ошиқ ва дарди ҳиҷронро баён намудааст. Девони ашъори Амирӣ ду маротиба (Истанбул, 1882, Тошканд, 1908) ба табъ расидааст. Ин шеър, ки ба қавли С. Айнӣ мавриди тақлиди бисёр шоирони муосири Амирӣ қарор гирифтааст, намунаи эҷодиёти ӯст: 

Ба шавқи он, ки расонам ба зулфи ёр ангушт.
Чу шона медамад аз дасти ман ҳазор ангушт.
Гиреҳ зи зулфи сиёҳат кушудан осон нест,
Касе чӣ гуна расонад ба чашми мор ангушт.
Нигоҳ ба рӯи ту кардам, гудохтам чу шамъ,
Сазои он ки ба оташ кунад дучор ангушт.
Ишорати мижаҳои ту рост мешумурам,
Агар ғалат бувад аз дасти ман барор ангушт.
Хаёли зулфи парешони ёр кард, Амир,
Ба ин сухан марасон шона зинҳор ангушт.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ваззоҳи Яман** (وضاح یمن) (фавт. 712) — шоири арабизабони эронинажод, ки соли 575 ҳамроҳи сарлашкари сосонӣ Ваҳриз барои аз ҳабашиён озод кардани Яман рафта, дар ҳамон ҷой муқимӣ шуданд ва бо номи «ал-Абно» ва «ал-Аҳрор» машҳур гаштанд. Дар таърихи адабиёти араб В. Я. чун шоири ғазалсаро шуҳрат дорад ва яке аз аввалинҳост, ки унсурҳои адаби эрониро ба назми араб ворид кардааст. Муҳаққиқони адабиёти араб густариши ғазалҳои дар қолаби саволу ҷавоб ва мунозира гуфташударо натиҷаи ҳамин фаъолияти В. Я. донистаанд. Дар ғазалҳои ишқияш ба Равзо ном маъшуқа розу ниёз гуфтааст. Баъзе ғазалҳои В. Я. дар васфи зани халифаи умавӣ Валиди I (ҳукмронӣ 705—715) — Умм-ал-Банин суруда шудаанд. Тибқи ривоёт, халифа аз ин гуна ғазалҳои шоир огоҳӣ ёфта, соли 712 ӯро ба қатл маҳкум кардааст. Пас аз маргаш, дар асоси ғазалҳои боқимондаи ӯ ду достони романтикӣ — яке дар бораи Ваззоҳу Равзо ва дигаре дар бораи Ваззоҳу Умм-ал-Банин эҷод шудаанд. Дар ин достонҳо воқеаҳои ҳаёти шоир бо хаёлпардозиҳои мардумӣ омезиш ёфтаанд ва дар ҳамин асос шахсияти шоир чун шахси таърихӣ мавриди шубҳа қарор гирифтааст. Баъдан ин шубҳа бо санадҳои қотеъ рафъ шудааст.

Адабиёт
-------

* Зоҳидов Н. Адабиёти арабизабони форсу тоҷик. Хуҷанд, 1999.

Сарчашма
--------

* Ваззоҳи Яман // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Ассотсиатсия** дар иқтисод — муттаҳидшавии ташкилоту муассисаҳо ё шахсони алоҳида барои иҷрои мақсадҳои умумии хоҷагӣ, сиёсӣ, илмӣ, маданӣ ва ғайра Ба ассотсиатсияи иқтисодӣ ширкатҳои саҳҳомӣ, монополияҳо ва ба ин монанд ташкилотҳо мансубанд.

Дар Тоҷикистон тариқи муттаҳидшавии созмонҳо, муассисаҳо ва ашхоси ҷудогонаи соҳаҳои мухталиф ассотсиатсияҳои гуногун таъсис ёфтаанд, масалан, ассотсиатсияи соҳибкорони Тоҷикистон, ассотсиатсияи воситаҳои мустақили электронии иттилооти оммавии Тоҷикистон, ассотсиатсияи муаллимони забони англисии Тоҷикистон ва ғайра.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Ассотсиатсия / М. Давлатов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Матин Шарифович Ҳусейнзода** (Matin Sharifovich Huseynzoda) (28.02.1939, шаҳри Тошканд – 23.03. 2004, Душанбе), шарқшиноси тоҷик, доктори илми филология (2000), профессор (2002), мудири кафедраи филологияи араб (1987-2004). Бо ордени «Шараф» (1999) қадр гардидааст.

Зиндагинома
-----------

Профессор Матин Шарифович Ҳусейнзода 28 феврали соли 1939 дар оилаи донишманди тоҷик, олим, омӯзгор, мунаққид, профессор Шарифҷон Ҳусейнзода  (1904-1988) дар шаҳри Тошканд таваллуд шудааст. Mодари Матин Шарифович Ҳусейнзода Замира Аминова аст. Маълумоти миёнаи пурраро дар мактаби миёнаи N20 шаҳри Душанбе гирифтааст (1957). Матин Шарифович Ҳусейнзода соли 1964 факултаи шарқшиносии Университети давлатии Ленинградро (ҳоло Санкт-Петербург) ба итмом расонда, дар Пажӯҳишгоҳи шарқшиносии Академияи илмҳои Тоҷикистон ҳамчун ходими илмӣ ва котиби илмӣ кор кардааст. Аз соли 1971 дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин фаъолияташро идома дод, вазифаҳои муаллими калон ва дотсенти кафедраи филологияи арабро адо намуд. Аз соли 1987 то поёни умр мудири ҳамин кафедра буд(пайванди дастнорас)
. Дар конфронсҳои умумииттифоқӣ ва ҷумҳуриявӣ иштирок намудааст.
Дар мамлакатҳои араб Ироқ, Миср ва Яман ба ҳайси тарҷумон хидмат кардааст.
Таърихи адабиёти арабро мавриди таҳқиқ қарор дода, ба адабиёти асримиёнагии он таваҷҷуҳи хос зоҳир кардааст. Ба масъалаи сарчашмашиносии шарқӣ ҳам аҳамият додааст. Теъдоди таълифоташ ба ҳафтод мерасад. Устод Матин Шарифович Ҳусейнзода 23 марти 2004 дар Душанбе даргузашт.

Осор бо забони русӣ
-------------------

* Изображение крестьянской жизни в литературе Египта: Автореферат дис. на соискание ученой степени кандидата филологических наук, М. 1967
* Феллах в литературе Египта. Д, 1974
* Проблема жанра и историзма в средневековой арабской биографии: Дисс. доктора филол. наук. – Д. 2000 (пайванди дастнорас)
* Арабская средневековая литература. Жанр биографий. Д. 2002.

Пайвандҳо
---------

* Хусейн-заде М.Ш. Проблема жанра и историзма в средневековой арабской биографии (сире) Спец. 10.01.06

Эзоҳ
----

1. ↑  Музаффар Мунавварзод."Железный Матин"…Памяти выдающегося таджикского востоковеда Матина Хусейнзода. "Азия-плюс". - Душанбе. - 2019, 28 февраля.
2. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. – Д. 2017. – с. 655

* Олимони донишгоҳ, Д, 1998, c. 295-296
* Энсиклопедияи олимони донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон, Д, 2008, с.354-355
**АСТЕКҲО**, мардуми нисбатан сернуфус аз ҳиндуёни Мексика. Бо забони науатлӣ, ки аз гурӯҳи забонҳои ютоастекист, такаллум мекунанд. Асри 12 милодӣ Астекҳо аз Шимол ба водии Мехико ворид гардида, муқимӣ шуданд ва дусад сол баъд ба бошишгоҳи Теночтитлан (Мехикои имрӯза) асос гузоштанд. Соли 1427 дар иттиҳод бо шаҳр­давлатҳои Тесюю ва Ткаюпан тамоми маскунини водиро ба тасарруфи худ дароварда, баъдҳо Мексикаи Марказиро низ тобеъ карданд.

Солҳои 1519–1921 испаниягиҳо онҳоро забт намуданд. То ба водӣ омадани Астекҳо сохти зиндагии қавмӣ-қабилавӣ доштанд, аз ибтидои садаи XV давлати синфие таъсис доданд, ки дар он ғуломдорӣ, тиҷорат ва косибии рушдёфта вуҷуд дошт. Бештар ба кишоварзӣ машғул буданд: рустаниҳои лӯбиёӣ, пахта, қаҳва, помидор ва тамоку парвариш мекарданд. Аз ҳайвоноти хонагӣ ба ҷуз саг ҳайвони дигаре надоштанд. Дар тибби халқӣ ва ахтаршиносӣ маъруф буданд. Ҳайкалтарошӣ низ ривоҷ дошт ва аксаран муҷассамаҳои худоёнашонро метарошиданд.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Народы Америки. Т. 2. М.–Ленинград, 1959.
**Матлубаи Ёрмирзо** — рӯзноманигор, нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2005)

Зиндагинома
-----------

**Матлубаи Ёрмирзо** 22 марти соли 1979 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд ёфтааст. Соли 1986 ба мактаби миёнаи №17 шаҳри Хуҷанд рафта, то синфи 8-ум таҳсил кардааст. Соли 1992 муҳассили Литсейи №1 гардида, соли 1996 ба поёнаш расондааст. Соли 1996 вориди Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров шуда, бо дипломи сурх (2001) тамом кардааст. Аз моҳи ноябри соли 1999 то декабри 2000 дар ҳафтаномаи «Нилуфар» фаъолият доштааст. Аз моҳи январи соли 2003 дар маҷаллаи «Хуҷанд» (ҳозира «Паёми Суғд») кор мекунад. Аз соли 2005 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

Эҷодиёт
-------

Мақолаву ҳикоя ва қиссаҳои ӯ дар матбуоти даврӣ, аз ҷумла, дар маҷаллаи «Садои Шарқ», рӯзномаҳои «Ҷавонони Тоҷикистон», «Адабиёт ва санъат» чоп шудаанд. Ҳикояҳои «Соати обӣ», қиссаҳои «Шиҳаи аспи сиёҳ», «Бӯи ашк», «Имон» ва «Руҳи ман манзил меҷӯяд» намунаи беҳтарини асарҳои Матлуба ба шумор мераванд. Силсилаи мақолаҳои «Салом, Ватани азизи ман!» намунае аз осори публитсистии адиба буда, дар нашрияҳои мухталиф интишор ёфтаанд. Матлуба чун адиби тозакор ва инсони садоқатпеша муҳаббат ба халқу Ватанро парвардаву ишқро меҳвари эҷодиёти хеш қарор додааст. Асарҳояш хеле ҷолиб, суханаш озоду самимист.

Ҷоизаҳо
-------

* Ҷоизаи адабии «Падида» ба номи Фазлиддин Муҳаммадиев;
* Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 52 - 53 ISBN 978-99947-2-379-9
**Ассамблеяи Иттиҳоди Аврупои Ғарбӣ**(АИАF)
Ассамблеяи парламентии Аврупо оид ба амният ва мудофиа, ташкилоти парламентии байналмилалӣ. Соли 1955 мутобиқи Мувофиқатномаи с. 1954 Париж таъсис дода шудааст. Мақсаду мароми ин ташкилот: баррасии масъалаҳои марбут ба амният ва мудофиа, ташкили фаъолияти Иттиҳоди Аврупо барои пешгирӣ ва безараргардонии мухосиматҳо; таъмини иштироки қувваҳои мусаллаҳ ва жандармерияи мамлакатҳои узви фаъолияти байналмилалии ҳифзи сулҳ. Мақоми роҳбарикунандаи ин ташкилот Бюро буда, аз раис ва муовини ӯ иборат аст. Соли 2004 байни Ассамблеяи байнипарламентии ИДМ ва АИАF шартномаи ҳамкорӣ ба имзо расид.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик,Чилди 2. АСОС-БОЗ –Душанбе:Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.27

Ассамблеяи парламентии Шӯрои Аврупо

Манобеъ
-------

Пайвандҳо
---------

* Иттиҳоди Аврупои Ғарбӣ
**Абдураҳмон Расулӣ** — рӯзноманигор,нависанда,тарҷумон, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1979), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2000)

Зиндагинома
-----------

**Абдураҳмон Расулӣ** 1 сентябри соли 1949 дар деҳаи Ёваи ноҳияи Хуҷанд (имрӯза Бобоҷон Ғафуров) таваллуд шудааст. Баъди хатми мактаби миёнаи №1 ноҳия, соли 1967, донишҷӯи шуъбаи журналистикаи факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин шуда, соли 1973 бомуваффақият хатмаш намудааст. Солҳои 1973-1974 дар хидмати ҳарбӣ будааст. Аз соли 1974 дар идораҳои табъу нашр, васоити ахбори умум, Вазорати фарҳанги ҷумҳурӣ адои вазифа кардааст. Аз ҷумла, муддате муҳаррири Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи советии тоҷик ва нашриёти «Маориф», мудири шуъбаи рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон», корманди рӯзномаи «Паёми Душанбе», мухбири АМИТ «Ховар», ходими адабии маҷаллаи «Тоҷикистон», солҳои 1992-1995 корманди масъули Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, солҳои 1995-1997 ёвари вазири кишоварзии ҷумҳурӣ, аз соли 1997, то нафақа баромаданаш (2007) корманди масъули Дастгоҳи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон будааст. Аз соли 1979 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон, аз соли 2000 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

Эҷодиёт
-------

Аз овони мактабхонӣ ба навиштани хабару мақола пардохтааст, ки чанде аз онҳо дар рӯзномаҳои «Ҳақиқати Ленинобод», «Комсомоли Тоҷикистон» ва «Пионери Тоҷикистон» интишор ёфтаанд. Дар баробари фаъолияти рӯзноманигорӣ, ба эҷоди бадеӣ машғул шуда, то ин дам ҳашт гулчини ҳикояҳояш аз чоп баромадааст, ки «Ҳақиқат» (1990), «Таронаи баҳор» (1999), «Мурад камбағалӣ!» (2000), «Савти Хиромон» (2004), «Дурбин» (2009) ва «Эъҷоз» (2011) аз он ҷумлаанд. Ҳамчунин, муаллифи қиссаҳои «Эъҷоз» (2011) «Маҳбуби дилҳо» (2002), «Раис» (2003) ва «Инсони бануру имон» (2005) мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои мақоми инсон дар ҷомеа, ишқу муҳаббати поки ҷавонӣ, саховату ухувват ва дигар ҷанбаҳои ахлоқи ҳамидаи инсонӣ мавриди тасвиру таҳқиқи бадеӣ қарор гирифтаанд. Мақолаҳои публитсистӣ ва лавҳаю очеркҳои зиёде навиштааст, ки иддае аз онҳо дар китоби «Ҷонон ҳаёт, ҷонон одамон» (2000, 2009) чоп шудаанд. Ходимони намоёни давлат ва илму фарҳанги ҷумҳурӣ, монанди Р.Набиев, М.Раҳматов, М.Холов, Ю.Исҳоқӣ Ф.Муҳаммадиев, А.Бурҳонов, Ҳ.Зоҳидов, Х.Назарова ва диг. каҳрамонони асарҳои ӯстанд. Чанде аз ҳикояҳояш ба забонҳои русиву ӯзбекӣ тарҷума ва чоп шудаанд. Асарҳои алоҳидаи А.П.Чехов, Ҷ.Боккаччо, Э.Рауд, А.Ҳайитматов, М.Задорновро ба тоҷикӣ гардондааст, ки дар алманахи тарҷумаҳо ва матбуоти даврӣ чоп шудаанд.

Ҷоизаҳо
-------

* Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* Нишони «Сухан»;
* Нишони «100-солагии матбуоти тоҷик»;
* Ҷоизаи ба номи Абулқосим Лоҳутӣ (2011).

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с.185 ISBN 978-99947-2-379-9
**АСТИГМАТЍЗМ** (аз **а**… ва юн. **stigmé** – нуқта), як навъ нуқсони системаи оптикӣ (чашм, асбоб ва ғайра). Дар он зоҳир мегардад, ки шикаст ё инъикоси шуоъҳои рӯшноӣ дар буришҳои дастаи рӯшноии ба асбоб (ё чашм) зананда гуногун меояд. Дар натиҷа сатҳи мавҷии куравӣ баъди аз системаи оптикии астигматӣ гузаштан тағйир меёбад ва куравияти худро гум мекунад. Дастаи шуои манбаи нуқтагӣ баъди аз системаи оптикӣ гузаштан на дар як нуқта, балки дар ду порчаи ба ҳам амудии хатти рост, ки аз якдигар дар ин ё он масофа воқеанд, ба ҳам меоянд. Астигматизм тасвири чизҳоро мавозеҳ мекунад. Тасвирҳо дар буришҳои мобайнӣ шакли байзавӣ мегиранд, яктои онҳо доирашакл меояд.   

Астигматизм ё ба сабаби асимметрияи системаи оптикӣ (дар линзаҳои силиндрӣ) ё дар сурати нисбат ба меҳвари асосии оптикӣ таҳти кунҷи калон задани дастаи рӯшноӣ (дар линзаҳои муқаррарӣ) мушоҳида меша­вад. Астигматизми обективро ба воситаи маҷмӯи линзаҳо (анастигматҳо) бартараф кардан мумкин аст. Астигматизми чашмро бо айнак ислоҳ мекунанд.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

```
/ 
```

* Сусеман М. Как улучшить зрение. Москва, 2007;
* Шкарлова С. И. Романовский В. Е. Близорукость, дальнозоркость, астигматизм. Ростов, 2010.
**Медиахолдинг (медиаконгломерат, медиаимперия, медиаконсерн, медиагурӯҳ, медиакорпоратсия, холдинги мултимедиявӣ)** - компанияи холдингӣ, ки дорои медиасарчашмаҳои бузургтарин аст.

Мисолҳо
-------

Дар соли 2008 The Walt Disney Corporation медиахолдинги бузургтарин дар ҷаҳон ба ҳисоб мерафт. Дар ҷойи дуюм, сеюм ва чорумро News Corporation, Viacom ва Time Warner мегирифтанд.

Аз ҳама машҳуртаринҳо дар ҷаҳон

### A

* AOL
* AT&T
* Australian Broadcasting Corporation

### B

* Belo
* Bertlesmann
* Banniergroup
* Bright House Network
* British Broadcasting Corporation

### C

* CTVgrobemedia
* Cablevision

### D

* Dish Network
* Dow Jones

### E

* E.W. Scripps Company

### F

* Fininvest

### G

* General Electric

### H

* Hearst Corporation

### N

* News Corporation

### S

* Sony

### T

* Time Warner

### А

* АС Байкал ТВ

### В

* ВГТРК

Нигаред
-------

* Конгломерат

Сарчашма
--------

* Аз википедиаи русӣ
**Ваҷаб** — андозаи қадимии тоҷикӣ, фосилаи миёни ангушти бузург ва ангушти кӯчаки даст, дар ҳоле ки тамоми ангуштҳо боз бошад, тақрибан баробари 19 — 23 см.

Ковишҳои бостоншиносӣ тасдиқ мекунанд, ки низоми андозагирӣ бо ваҷаб қадимӣ буда, баробари дигар андозаҳои дар асоси узвҳои бадани инсон ташаккулёфта (ангушт, газ, қадам, қулоч, пай) мавқеи намоёнро ишғол мекард. Ваҷаб то миёнаи асри 20 дар корҳои рӯзгор ва сохтмон васеъ истифода мешуд. Ваҷабнамудҳои хурдтар низ дошт: «дупешлик» — масофа аз охири ангушти калон то охири ангушти ишора (сабоба), баробари 18-19 см; «дупаслик» — масофаи байни нӯги ангушти ишора ва охири ангушти хурд, баробари 16-17 см. Ин навъҳои ваҷаб аз маъмултарин андозаҳои хурди дарозӣ дар навоҳии Кӯлоб, Қаротегин ва Дарвоз буданд. Деҳқонон аз ин андозаҳо ҳангоми сохтани асбобу анҷоми кишоварзӣ (чигина, мола, бел, курчак, таноб ва ғ.), занон барои буридану дӯхтани либос, кашидадӯзӣ, кӯрпадӯзӣ, ҳунармандон ҳангоми кандакорӣ, нақшбандӣ зиёд истифода мекарданд. Ваҷаб дар ғарби Бадахшон визед номида шуда, намудҳои гуногун дошт.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Фарҳанги форсии Ъамид.* Ваҷаб чист? Маънии ваҷаб(тоҷ.). *vazhaju.tj*.  Вожаҷӯ. 10 ноябри 2022 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Ваҷаб / М. Холов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

* Андреев М. С. Таджики долины Хуф. В. II. Сталинабад. 1958;
* Рахимов М. Р. Земледелие таджиков бассейна р. Хингоу в дореволюционный период. Д. 1957.
**KitKat** (тоҷ. КитКат) — маснуоти қаннодии шоколадӣ, ки ширкати *Nestlé* берун аз ИМА ва ширкати *Hershey* дар дохили ИМА истеҳсол мекунад. Ҳоло ин навъи шоколад дар саросари дунё истеҳсол мешавад. Шоколади *KitKat* соли 1935 дар Бритониё омода шудааст.

Таркиб
------

Дар таркиби *KitKat* шири шоколадӣ мавҷуд аст, ки аз вафля фарқият дорад.
Таркиби ғизоӣ

{{|маҳсулот =KitKat 

```
|ккал              =531
|сафедаҳо             =6,1
|равғанҳо             =29,2
|карбогидратҳо         =60,9}}
```

* Муҳлати нигоҳдорӣ: аз санаи истеҳсол сар карда, қариб 9 моҳ.
* Дар ҳарорати аз +15 °C то +21 °C бо намнокии камтар аз 75 % нигоҳ дошта мешавад.

Қанд, шири хушк, равғанин какао, орди гандум, какао, равғани нахл, эмулгаторҳо летситин, E476, дрож, разрихлител, гидрокарбонати натри, сулфати калтсий, намак, крахмал, хушбӯйкунандаҳо, ванилин.

Навъҳои KitKat
--------------

Дар саросари дунё қариб 250 навъҳои KitKat мавҷуд аст.

Далелҳо
-------

* Соли 2000 Китоби рекордҳои Гиннесс эълон кард, ки дар соли 1995 - 13,2 миллиард борҷомаи *KitKat* фурӯхта шуд ва дар дунё, муддати як сония одамон 418 шоколади *KitKat*-ро истеъмол карданд.
* Ширкати Google ба шарафи шоколади *KitKat* яке аз тафсирҳои системомилашро Android 4.4 — ро, ки барои телефонҳои мобилӣ пешбинӣ шудааст, *KitKat* номгузорӣ кард.

Пайвандҳо
---------

* Сайти расмии KitKat (англ.)
* Далелҳои ҷолиб оид ба KitKat (англ.)
* Навидҳои бренди KitKat(пайванди дастнорас)
* Таърихи тамғаи тиҷоратии KitKat
* Таблиғоти нави KitKat дар Русия(пайванди дастнорас)
* Таърихи муваффақияти ширкати KitKat
**Феҳристи хизматчиёни давлатӣ** – махзани ягонаи маълумот ва иттилоот оид ба теъдоди умумӣ ва ҳайати сифатии хизматчиёни давлатии дастгоҳи давлатӣ, ки дар асоси шарҳи ҳол ва фаъолияти касбии хизматчиёни давлатии алоҳида тартиб дода шуда, ба маълумоти дорои сирри давлатӣ ва хизматӣ мансубанд..

Сарчашма
--------

* Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, соли 2007, №3, мод. 166; соли 2007, №6, мод. 429; с.2010,№3,мод. 158; с.2011, №6, мод. 452; Қонуни ҶТ аз 01.08.2012с. №900, 28.12.2012с. №914, Қонуни ҶТ аз 22.02.2013 №1016с.

Эзоҳ
----

1. ↑  Қонуни ҶТ Дар бораи хидмати давлатӣ. Б.1. Мод. 1. Мафҳумҳои асосӣ. 9 июли 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 ноябри 2016.
**Важа Пшавелла** (тахаллус; ному насаби аслиаш Лука Павлович Разикашвили; (26.7.1861–10.7.1915, Тбилиси), шоири гурҷӣ. Аз оилаи шахси рӯҳонӣ. Таҳсили ибтидоиро дар омӯзишгоҳи динии шаҳри Телави анҷом додааст. Пас аз хатми семинарияи омӯзгории шаҳри Гори (1882) муаллим буд. Соли 1883 барои идомаи таҳсил ба шаҳри Петербург рафт, муддате шунавандаи озоди Донишгоҳи Петербург буд, аммо ба сабаби нодорӣ таҳсилро идома дода натавонист. Ба зодгоҳаш баргашта, ба деҳқонӣ рӯз мегузаронд. Ба арсаи адабиёт миёнаи солҳои 1880 ворид гардид. Дар асарҳояш аз гузаштаи мардуми диёраш сухан кардааст, устураҳову ривоятҳои қаҳрамонии қабилаҳои куҳистонии пшавҳо ва хевсурҳоро ситудааст: достонҳои «Гоготур ва Апшина», «Қиссаи пирамард» (ҳар ду 1886), «Стумар Маспиндзели», «Бахтриони» (1892), «Номаи пшав-сарбоз ба модар» (1915) ва ғ. Қаҳрамонони асарҳои В. П. шахсиятҳои қавию тавоно, муборизони роҳи озодӣ ва истиқлол, муҳофизони урфу одатҳои қадими халқ мебошанд (достонҳои «Алуда Кетелаури» 1888; «Меҳмон ва мизбон» 1893; «Мардуд» 1894; «Морхӯр» 1901 ва ғайра). В. П. муаллифи 36 дос тон, 400 шеър, чандин ҳикоя, пйеса, мақолаи танқидӣ-адабиётшиносӣ, мақолаҳои публитсистӣ ва ғ. мебошад. В. П. дар адабиёти гурҷӣ чун устоди каломи бадеъ, эҳёгари забони адабии гурҷӣ, вассофи табиати диёр ва зебоиҳои он шинохта шудааст. 
Ос.: Кӯҳу водӣ. Васият (шеърҳо) //Шарқи Сурх, 1961, № 8; Стихотворения и поэмы. М. 1985.

Адабиёт
-------

* Шоири бузурги грузин //Шарқи Сурх, 1961, № 8;
* Абуашвили А. Б. Важа Пшавела. Мировидение и поэтика. М. 2000.

Сарчашма
--------

* Важа Пшавелла // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

1. 1 2  Большая российская энциклопедия (рус.) — М.: Большая российская энциклопедия, 2004.
2. ↑  Важа Пшавела // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
**Бинидарӣ** — ҷузъи санъати меъморӣ, қисми дар. 

Бинидарӣ тахтаи чортарошест, ки 5–10 см бар ва ба андозаи баландии дар, дарвоза ё дарича дарозӣ дошта, аксаран ба зеҳи табақаи чап насб мешавад. Дарҳои яктабақа низ дар қисми мобайн Бинидарӣ доранд. Бинидарӣ аз замони қадим аҳаммияти амалӣ (тарқиши дар ё дарвозаро мепӯшонад) ва ороишӣ (ҳамчун қисми ороишӣ ин тахтаи чортарош гулбурӣ ва кандакорӣ мешавад) дорад. Дар меъмории Осиёи Миёна ва хусусан дар шаҳрҳои косибнишини Бухоро, Самарқанд, Марв, Хуҷанд, Ӯротеппа ва ғ. ҳангоми сохтани дару дарвозаҳои мадрасаву масҷиду мазорҳо ва қисман хонаҳои истиқоматӣ Бинидарӣ маъмул буд. Бинидарӣ нақша ва андозаву шакли гуногун дорад; гоҳо ба тариқи сарсутун – боша, баъзан дар шакли сутунҳои мунаққаш (ансамбли меъмории Шайх Муслиҳиддин дар Хуҷанд) ва аксаран ба намуди чорчӯбаи музайян сохта мешавад. Ин ҷузъи санъати меъморӣ имрӯз ҳам маъмул аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Бинидарӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Вадуд**, Bадед (ар. الوَدُودُ : – меҳрубон‎) — ал-Вадуд, яке аз  номҳои Худованд, ба маънои дӯстдори аҳли тоат ва мустаҳиққи ҳамду муҳаббати онҳо. Вадуд ё сиғаи муболиға аз исми фоил аст ва ё аз исми мафъул гирифта шудааст. Вадуд ба маънои бисёр бомуҳаббату пурнавозиш – маҳбуб, дӯстдошта ва мустаҳиққи ҳамду ситоиш аз сӯйи бандагони муъмини Худо аст. Исми Вадуд барои Худованд бо Қуръон (11:90, 85:14) ва дар ҳадиси асмоуллоҳ дар «Сунани Тирмизӣ» дар радифи 48 собит шудааст.

Адабиёт
-------

ابواسحاق ابراهيم بن السري الزجاج. تقسيم اسماء الله الحسني. دمشق، ۱۹۸۶؛ احمد مختار عمر. اسماء الله الحسني: دراسة في البنية والدلالة. القاهرة، ۱۹۹۷ ؛ محمود سليمان سامي. النور الاسمي في شرح اسماء الله الحسني (ترجمۀ فارسي. مجتبي دوروزي). تهران، ۱۳۸۷ ش А. Боқизода.

Сарчашма
--------

* Bадед // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Абдурраҳмони Самарқандӣ** (*Мирзо Мулло Абдураҳмон ибни Муҳаммадлатиф Мустаҷири Самарқандӣ;* соли таваллуд ва вафот номаълум) — сайёҳ, мутарҷим, роҳбалад ва ҳамкори олимони рус дар омӯзиши этнография ва географияи Осиёи Миёна.

Зиндагинома
-----------

Абдурраҳмони Самарқандӣ аслан тарҷумон ва роҳбалади шарқшинос ва географи рус А. Л. Кун дар Экспедитсияи Искандаркӯл (1870) дар болооби дарёи Зарафшон (аз ноҳияи Панҷакент то деҳаи Палдорики навоҳии Кӯҳистони Мастчоҳ ва водии дарёи Яғноб буд. Хотироташро бо номи «Рӯзномаи сафари Искандаркӯл» (аз 25 апрел то 27 июни 1870) таълиф намудааст, ки он барои омӯхтани таърих, забон, расму ойини халқҳои Осиёи Миёна, хусусан халқи тоҷик арзиши муҳими илмӣ дорад. Абдурраҳмони Самарқандӣ ба Бухоро, Шаҳрисабз, Хева низ сафар карда хотироташро навиштааст. Дар сафарномаи туркистониаш (1873) дар бораи кӯчидани баъзе қабилаҳо ва ба Хоразм омадани туркманҳо, маълумоти арзишманд додааст. ӯ соли 1872 баъди тамошои Намоишгоҳи политехникии Москва хотироташро ба унвони «Рӯзномаи виставкаи Маскоб» таълиф кардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Шаҳриёри Нақавӣ, Фарҳангнависии форсӣ дар Ҳинду Покистон, Т. 1341 ҳ. ш.

Сарчашма
--------

* Абдурраҳмони Самарқандӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.