Шоҳигариҳои Иттиҳод бо ранги кабуд нишон дода шудаанд; Собиқ Шоҳигарии узви Иттиҳод бо ранги сурх қайд карда шудаанд
**Шоҳигариии Иттиҳод** (англ. Commonwealth realms) — номӯи 15 кишвари Иттиҳоди миллатҳо (шумораи умумӣ 56) буда, шакли давлатдорӣ монархия мебошад ва монарх ҳамчун сарвари давлат амал мекунад. Дар ҳар кадом давлат монарх унвони мувофиқ дорад.

Ҳангоми берун аз Бритониё буданаш, монарх бо маслиҳати сарвазири ҳар як салтанат генерал-губернаторро дар набудани ӯ намояндаи худ таъйин мекунад. Вай инчунин аз ҷониби як губернатори дар ҳар як иёлоти Австралия ва лейтенант губернатор дар ҳар як музофоти Канада намояндагӣ мекунад. Ин мансабдорон тақрибан тамоми қудрати подшоҳи конститутсиониро доранд, гарчанде ки онҳо аксаран вазифаҳои сирфи маросимиро иҷро мекунанд ва ба истилоҳ имтиёзҳои подшоҳӣ доранд.

Шоҳ Карл III
Сездаҳ салтанат мустамликаҳои собиқи Бритониё мебошанд, ки истиқлолият ба даст овардаанд.

Се кишвар аз 15 подшоҳӣ (Австралия, Канада ва Зеландияи Нав) дар натиҷаи қабули эъломияи Балфур соли 1926 дар конфронси императории сарони ҳукуматҳо ва тасвиби Статути Вестминстер аз ҷониби парлумони Бритониё соли 1931 истиқлолият ба даст оварданд. Канада, Иттиҳоди Африқои Ҷанубӣ ва Давлати озоди Ирланд фавран аз Британияи Кабир истиқлолияти қонунгузорӣ ба даст оварданд, дар ҳоле ки Австралия ва Зеландияи Нав ин қонунро мутаносибан дар солҳои 1942 ва 1947 тасдиқ карданд. Ин қонун ба Нюфаундленд низ таъсир расонд, аммо вай дар он ҷо ба тасвиб нарасид ва ин ҳукмронӣ соли 1949 ба Канада ҳамроҳ карда шуд. Ирландия соли 1949 ва ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ соли 1961 расман ҷумҳурӣ шуданд.

Дар натиҷаи барҳам додани ҳукмронии Англия дар Ҳиндустон, ки ба ном ҳукмронии Британияи Кабир аст, дигар салтанатҳо истиқлолият ба даст оварданд. «Шамолҳои дигаргуниҳо» дар Африқо солҳои 1960-ум, суқути федератсияи Ҳиндустони Ғарбӣ соли 1961 рӯх доданд. Охирин салтанати Иттиҳод Сент Китс ва Невис буд, ки соли 1983 истиқлолият ба даст овард.

Вазъияти Папуа Гвинеяи Нав пеш аз ба даст овардани истиқлолият то андозае мураккабтар буд. Ҳудуди Папуаи Гвинеяи Нав (аз соли 1949-1972 - Ҳудуди Папуа ва Гвинеяи Нав) соли 1949 ҳамчун иттиҳоди собиқ Гвинеяи нави Олмон, ки аз ҷониби Австралия ҳамчун мандат идора карда мешавад ва Гвинеяи Нави Бритониё, як қаламрави бурунмарзии Бритониё таъсис ёфтааст, гарчанде, ки аз Австралия аз номи Британияи Кабир идора карда мешавад, ки онро соли 1905 Папуа номид. Ягона қаламрави Иттиҳод, ки мустамликаи Бритониё набуд, албатта, худи Британияи Кабир аст.

Дар дохили Иттиҳод байни салтанатҳо ва дигар аъзоён фарқият вуҷуд надорад, ки аксарияти онҳо ё ҷумҳуриҳо ё салтанатҳо бо монархҳои худ (Бруней, Лесото, Малайзия, Тонга ва Эсватинӣ) мебошанд. Ҳарчанд Фиҷӣ соли 1987 ҷумҳурӣ эълон шуд, Шӯрои олии сарони Фиҷӣ Елизаветаи II-ро то соли 2012 раҳбари олӣ номид, дар ҳоле ки маликаи Британияи Кабир аз замони ҷумҳурии Фиҷӣ сарвари ин давлат ҳисобида намешуд.

Шоҳигариҳои Иттиҳод
-------------------

* Австралия, бо қабули Оинномаи Вестминстер дар соли 1939
* Антигуа ва Барбуда, аз замони истиқлол дар соли 1981
* Ҷазираҳои Багам, аз замони истиқлол дар соли 1973
* Парчами Белиз Белиз, аз замони истиқлол дар соли 1981
* Парчами Подшоҳии Муттаҳида Бритониё
* Парчами Гренада Гренада, аз замони истиқлол дар соли 1974
* Парчами Канада Канада, бо қабули Оинномаи Вестминстер дар соли 1931
* Парчами Зеландияи Нав Зеландияи Нав, бо қабули Оинномаи Вестминстер дар соли 1947:
	+ Ҷазираҳои Кука, давлати худидоракунанда
	+ Ниуэ, давлати худидоракунанда
* Папуа Гвинеяи Нав, аз замони истиқлол дар соли 1975
* Парчами Сент-Винсент Сент-Винсент ва Гренадин, аз замони истиқлол дар соли 1979
* Сент-Китс ва Невис, аз замони истиқлол дар соли 1983
* Парчами Сент-Люсия Сент-Люсия, аз замони истиқлол дар соли 1979
* Ҷазираҳои Сулаймон, аз замони истиқлол дар соли 1978
* Тувалу аз замони истиқлол дар соли 1978
* Парчами Ямайка Ямайка, аз замони истиқлол дар соли 1962.

Рӯйхати кишварҳои Иттиҳод, ки шакли ҷумҳуриявии идоракуниро қабул кардаанд
--------------------------------------------------------------------------

| Кишвар | Аз | То | Системаи ибтидоии пас аз гузариш | Усули гузариш |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Барбадос | 30 ноябри 1966 | 30 ноябри 2021 | Ҷумҳурии парламентӣ | Тағйироти конститутсионӣ |
| Сейлон | 4 феврали 1948 | 22 майи 1972 | Ҷумҳурии парламентӣ | Сарқонуни нав |
| Фиҷӣ | 10 октябри 1970 | 6 октябри 1987 | Ҷумҳурии парламентӣ | Табаддулоти ҳарбӣ |
| Гамбия | 18 феврали 1965 | 24 апрели 1970 | Ҷумҳурии парламентӣ бо президенти иҷроия | Раъйпурсӣ ва Сарқонуни нав |
| Гана | 6 марти 1957 | 1 июли 1960 | Ҷумҳурии ассамблеяи мустақил | Раъйпурсӣ ва Сарқонуни нав |
| Гана | 26 майи 1966 | 23 феврали 1970 | Ҷумҳурии парламентӣ | Резолютсия |
| Ҳиндустон | 15 августи 1947 | 26 январи 1950 | Системаи парламентӣ | Сарқонуни нав |
| Давлати озоди Ирланд / Ирланд | 6 декабри 1922 | 18 апрели 1949 | Ҷумҳурии парламентӣ | Санади парламент |
| Кения | 12 декабри 1963 | 12 декабри 1964 | Ҷумҳурии парламентӣ бо президенти иҷроия | Тағйироти конститутсионӣ |
| Моловӣ | 6 июли 1964 | 6 июли 1966 | Якпартиявӣ Ҷумҳурии президентӣ | Сарқонуни нав |
| Малта | 21 сентябри 1964 | 13 декабри 1974 | Ҷумҳурии парламентӣ | Тағйироти конститутсионӣ |
| Мавритания | 12 марти 1968 | 12 марти 1992 | Ҷумҳурии парламентӣ | Тағйироти конститутсионӣ |
| Нигерия | 1 октябри 1960 | 1 октябри 1963 | Ҷумҳурии парламентӣ | Тағйироти конститутсионӣ |
| Покистон | 14 августи 1947 | 23 марти 1956 | Ҷумҳурии парламентӣ | Сарқонуни нав |
| Родезия | 11 ноябри 1965 | 2 марти 1970 | Ҷумҳурии парламентӣ | Раъйпурсӣ ва Сарқонуни нав |
| Сиерра-Леоне | 27 апрели 1961 | 19 апрели 1971 | Ҷумҳурии парламентӣ | Сарқонуни нав |
| Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ | 31 майи 1910 | 31 майи 1961 | Ҷумҳурии парламентӣ | Раъйпурсӣ ва Сарқонуни нав |
| Танганйика | 9 декабри 1961 | 9 декабри 1962 | Ҷумҳурии ассамблеяи мустақил | Сарқонуни нав |
| Тринидад ва Тобаго | 31 августи 1962 | 1 августи 1976 | Ҷумҳурии парламентӣ | Сарқонуни нав |
| Уганда | 9 октябри 1962 | 9 октябри 1963 | Ҷумҳурии парламентӣ | Тағйироти конститутсионӣ |
|

Эзоҳ
----

1. ↑  Insight: Barbados becomes a republic, British Parliament (29 November 2021).
2. ↑  *Commonwealth Network.* Governor-General.  Nexus Partnerships Limited (2020). 20 июли 2021 санҷида шуд.
3. ↑  Resolution No. 26 of 1969.  Parliament of the Co-operative Republic of Guyana (29 August 1969).

Пайвандҳо
---------