recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Зулфиқор, тонки истеҳсоли Эрон
**Тонк** ё **Танк** — ҷангафзорест ҷангии шиндор ва зиреҳпӯш аст, ки дорои таҳрик амалиётӣ ва қобилиятҳои ҳуҷумӣ ва дифоъӣ аст. Тонк дорои як тупи аслӣ бо калибри бузург аст, ки маъмулан дар як барҷаги гардан насб мешавад. Ҳамчунин тонкҳо мумкин аст дорои силоҳҳои дигаре аз ҷумла мусалсал бошанд. Зарра тонк аз он дар баробари тифи васеъи аз гулулаҳои душман муҳифзат карда ва шинаҳо (занҷирҳои муттаҳарик) имкони ҳаракати тонк дар заминҳои мухталифро фароҳам месозанд, ки ин қобилиятҳои тонкро ба як силоҳи бисёр муҳим ва сарнавиштсоз табдил мекунад.

Тонк дар ҷанги ҷаҳонии аввал ба таври ҳамзамон ва ҷудогона дар Фаронса ва Бритониё ихтироъ шуд то сукуни мавҷуд дар ҷанг хокрезеро бишканад ва ба мурури тонкҳо ба яке аз аҷзои калидии артишҳои дунё табдил шудандю Имрӯза бо афзоиши аҳамияти ҷангҳои номтақрот, поёни ҷанги сард ва афзоиши таваҷҷуҳ ба силоҳҳои арзонқимати зиддитонки русӣ аҳамияти тонкҳо камтар шудаанд. Ба ҳамин далел тонкҳо ба надрат ба таври инфиродӣ вориди амалиёт шуда ва маъмулатн дар воҳидҳои зиреҳӣ бо ҳимояти пайдонизом ва гоҳе худравҳои ҷангии пиёданизоми созмондиҳи мешаванд ва гоҳе ҳам аз ҳимояти ҳавопаймо ва болгардҳои шиносоӣ ва ҷангӣ низ баҳра мебаранд.

Ду навъи тонк вуҷуд дорад: Тонкҳои ҷангӣ бисёр сангин ва тонкҳои шиносоии сариъ ва кучак, ки барои дидабонӣ ва гаштзинӣ ба кор мераванд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Аз Википедиаи Форсӣ 14 апрел 2012

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Тонк***
**Ваҳшат** (форсӣ: وحشت‎) — шоири эронӣ (асри 17).

Мувофиқи маълумоти манбаъҳои адабӣ масалан («Тазкирату-ш-шуаро»-и Малеҳои Самарқандӣ) ин шахс яке аз аъёни соҳибмартабаи шащри Исфаҳон тавсиф шудааст. Шоири тавоно, соҳиби табъи пок ва зеҳни даррок будааст. Девони ашъор доштааст, ки аз ҷиҳати ҳаҷм нисбат ба дигар шоирони давраш бузургтар будааст. Абёти зерин намунае аз эҷодиёти ӯянд:

> Дар маҷмае, ки дида зи рӯйи ту равшан аст,   
> 
> Бар шамъ пардапӯшии фонус доман аст.   
> 
> Дар маҳфиле, ки ҳусни ту аз рух кашад ниқоб,   
> 
> Чашме ҳазор фитна нигаҳбони равзан аст.   
> 
> Мушкил, ки уқдае шавад аз кокули ту боз,   
> 
> То нохуни карашма ба дилковии ман аст.   
> 
>  \*\*\*  
> 
> Агар он ҳусни рӯзафзун ниқоб аз чеҳра бардорад,   
> 
> Киро ёрои худдорӣ, киро сомони истиғно? 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ваҳшат / М. Диловаров // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Мир Ҷамолуддин Таботабоӣ Ваҳшати Ардистонӣ** (форсӣ: میرجمال‌الدین محمد وحشت اردستانی‎; 1624, Завора, Эрон — ?) — шоири форсизабони Ҳиндустон.

Дар «Қисасу-л-ҳоқонӣ»-и Валиқулибеки Шомлу дар борааш маълумот дода шудааст, вале аз он ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш равшан нест. Ба Ҳиндустон рафта, дар баробари шеъргӯӣ ба хаттотӣ низ машғул буд. Ашъорашро Шомлу 20 ҳазор байт шуморидааст. Тибқи маълумоти Насрободӣ «Сайид одамисифатест дар камоли поктинатӣ, каломаш марғуб ва хаёлаш маҳбуб». Бо вуҷуди оромӣ «Ваҳшат» тахаллус дорад". Шеърҳои Ваҳшати Ардистонӣ ба таври пароканда дар тазкираю баёзҳо боқӣ мондаанд: Абёти зер аз эҷодиёти ӯст:

> Даромад аз дарам он сарвқадди лолаъизор,   
> 
> Ба хуррамӣ чу биҳишту ба тозагӣ чу баҳор.   
> 
> Ба пистаи намакин танг баста раҳ ба шакар,   
> 
> Ба хандаи шакарин дил рабуда аз гулзор. 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ваҳшати Ардистонӣ / С. Ализода // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
Абри барчасбҳо-мавзӯҳои ба Веб 2.0 алоқамандро намоиш медиҳад
**Web 2.0** (Тим О'Рейлӣ) — як техникаи тарҳрезии системаҳоест, ки бо дарназардошти ҳамкории шабакавӣ ҳар қадаре, ки одамон онҳоро истифода мебаранд, беҳтар мешаванд.

nato
----

Мақолаи асосӣ: **Веб-хидмат**

Веб-хидматҳо — эин барномаҳое мебошад, ки дастраси барои онҳо тариқи Шабакаи Ҷаҳони аст (тариқи протокол HTTP), ва мубодила бошад дар формати XML. Дар натиҷа нармафзор, яъне барнома метавонад веб-хидматҳоро ба ҷои ҳисобу китоби душвор истифода кунад (мисол, барои донистани аз кучо будани ташрифоварандаи сомона аз IP-суроға). Дар фарқият аз китобхонаи динамикӣ, ин наздикшави якчанд тарафҳои хуб дорад:

* Веб-хидмат дар сервери корхона ҷойгир аст, кадоме ки ӯро сохтааст. Барои ҳамин барои корбар дар ҳама ҳолат додаҳои навтарин дастрас аст ва барои ӯ ягон мамонияте вуҷуд надорад.
* Асбобҳо барои кор бо HTTP ва XML дар ҳама забонҳои муосири барноманависӣ мавҷуд аст, барои ҳамин веб-хидматҳо ба гурӯҳи платформсоҳибистиқлол гузашта истодаанд.

AJAX
----

Мақолаи асосӣ: **Ajax**

Asynchronous JavaScript and XML — навовари барои сохтани интерфейсҳои корбарии веб-барномаҳо, ки дар он веб-саҳифаҳо, на не баррехта, аз рӯи асинхроннӣ додаҳои барои корбар лозимиро пешниҳод мекунад. Истифодаи Ajax баъди фаъолона истифода бурдани Google барои сохтани сомонаҳои худ, ба монанди Gmail ва Google Maps хеле машҳур ва паҳн шуд. Баъзан Ajax-ро синоними Web 2.0 мешуморанд, ва ин пурра нодуруст аст. Веб 2.0 ба як ягон технолоҷӣ ва ё панҷари он пайваст нест, бо ҳамин мувафақият соли 1999 году имконияти аз нав кардани саҳифа бо усули асинхронӣ Flash 4 ба ҳамагон пешкаш кард.

Веб-синдикатсия
---------------

Дар як вақт пешниҳод кардани материал дар бисёр саҳифаҳо ва ё **веб**-сомонаҳо. Барои ин веб-обшораҳо, ки RSS-шораҳо ном доранд истифода мешаванд, ки аз сарлавҳаҳо ва пайвандҳои материалҳо иборатанд. (мисол, охирин хабарҳо дар суҳбатгоҳ, ва ғайраҳо). Аввал ин технолоҷӣ дар сарчашмаҳои ахбор ва блогҳо истифода мешуд, ва рӯз то рӯи истифодаи он бештар дар дигар равияҳо паҳн гашт.

Анҷуманҳо дар бораи Веб 2.0
---------------------------

* «Веб 2.0:Социальные сервисы для науки, образования и бизнеса», апрел соли 2007, Москва Бойгонӣ шудааст 1 июни 2007  сол.
* Le Web 3, 11-12 декабр соли 2006, Париж (Фаронса)
* Web 2.0 Summit, 7-9 ноябр соли 2006, Сан-Франсиско (ИМА)

Сомонаҳои намунавӣ
------------------

* Википедиа — Энтсиклопедия - Донишномаи Озод
* Google Maps — Google-харитаҳо
* Flickr — онлайн-фотоалбом
* Youtube — видеохидмат
* Facebook - шабакаи иҷтимоӣ
* Twitter - микроторнамо

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Тим О’Рейли, Что такое Веб 2.0 Бойгонӣ шудааст 5 июли 2007  сол. (Компьютерра, 11 октября 2005 года).
* Тим О’Рейли: Движение в новую реальность Бойгонӣ шудааст 18 феврали 2007  сол. (интервью Тима О’Рейли для Spiegel Online).

Нигаред
-------

* AJAX
**Роберт Дор** (англ. Robert Darr; зод. 1951, дар шаҳристони Уренҷ, Калифорния), маъруф ба **Роберт Абдулҳай Дор** (форсӣ: رابرت عبدالحی دار‎) — қаиқсоз, тарҷумон ва сӯфии амрикоӣ.

Саргузашт
---------

Шаҳрванди ИМА ва сокини минтақаи халиҷи Сан-Франсиско, Дор мутарҷим ва тарҷумони матнҳои классикии тасаввуфи исломӣ мебошад. Вай бо тасаввуф дар солҳои 70 тавассути асарҳои Идрис Шоҳ шинос шуда буд. То соли 1985 ӯ гурӯҳҳои Шоҳро тарк кард ва дар урдугоҳҳои гурезаҳои афғон дар Покистон кор кард ва ба сайри хушкӣ дар дохили Афғонистон шурӯъ кард. Дар он ҷо ӯ бо як қатор сӯфиёни минтақа, аз ҷумла Халилуллоҳ Халилӣ дӯстӣ кард. Дор ду даҳсолаи оянда бо омӯхтани тасаввуфи суннатӣ дар якҷоягӣ бо фанҳои махсус, ба монанди абҷад сарф кард. Аз соли 1988 то соли 1998 ӯ ба наққошиии нигоргариро бо нигоргари бузурги Афғонистон, Ҳумоюн Эътимодӣ (дарг. 2007) омӯхт. Тақрибан ду даҳсола ӯ шогирди сӯфии марҳуми афғон Роз Муҳаммади Зореъ (дарг. октябри 2010) буд. Аз соли 1996, Дор раиси Мадрасаи қаиқсозии сунатии Оркеси шаҳри Саусалитои Калифорния мебошад.

Китобҳо
-------

* *Quatrains Khalili*. The Afghan Cultural Assistance Foundation. Sausalito. 1989.
* *Clarifications. Mystical Poetry of Rumi*. Real Impressions. Sausalito. 2002.
* *The Garden of Mystery. The Gulshani-i raz of Mahmud Shabistari*. Archetype. 2007.
* *The Spy of the Heart*. Fons Vitae. 2007. ISBN 978-1-929148-62-2

Адабиёт
-------

* *Lewisohn.* The Spy of the Heart: Review by Leonard Lewisohn.  www.spyoftheheart.com (2006–2007). 25 январи 2010 санҷида шуд. Review by Leonard Lewisohn (Ph.D. B.A). Lecturer, Iran Heritage Foundation Fellow in Persian and Sufi Literature. University of Exeter.
* *Staff.* The Spy of the Heart: Robert Abdul Hayy Darr.  amazon.com (1 April 2007). 25 январи 2010 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* spyoftheheart.com — вебгоҳи расмии Ҷосуси дил
* Ҷосуси дил: Роберт Дор, шефтаи мардуми Афғонистон – ба иборати дигар
**Биметалл** (аз лот. bis – ду карат ва металл) — маводди филиззӣ иборат аз ду қабати филиззҳои гуногун ё хӯлаҳои гуногунҷинса (мас. пӯлод – алюминий, пӯлод – ниобий, алюминий – титан, титан – молибден ва ғайра).

Биметаллро асосан бо роҳи якҷоя сахт фишурдани ду хел масолеҳи филиззӣ ё хӯлаҳои гуногун, дар рӯйи филиззи душворгудоз давондани филиззи осонгудоз, ба маҳлули филиззии осонгудоз ғӯтондани филиззи душворгудоз, андудани галваникӣ ва ғ. ҳосил мекунанд. Биметалл барои зиёд кардани мустаҳкамиву гармибардории конструксияҳо, кам кардани массаи онҳо (ба мақсади сарфаи филиззоти қиматбаҳо ва нодир), тайёр кардани пояи таҷҳизот, чун зарфи нигоҳдории маводди кимиёии нафтӣ, энергетикаи атомӣ (биметалли ба занг тобовар), тайёр кардани подшипникҳои лағзиш (биметалли зиддифриксионӣ) ва ҷузъҳои техникаи кайҳонӣ, ноқилҳои электрикӣ, асбобу анҷоми рӯзгор, сикка задани тангаҳо ва ғ. истифода мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Биметалл / Б. Одинаев // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Бимбулат Заурбекович Ватаев** (15 март 1939, New Batako[d], ҶМШС Осетияи Шимолӣ[d] — 9 май 2000, Владиқафқоз) — ҳунарпешаи кино, дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Рӯдакӣ (1972).

Зиндагинома
-----------

Соли 1964 Омӯзишгоҳи театрии ба номи Шукини шаҳри Маскавро ба поин оварда, дар Театри давлатии драмаи Осетияи Шимолӣ кор кардааст, солҳои 1994-1998 вазири фарҳанги Ҷумҳурии худмухтори Осетияи Шимолӣ - Алания буд, аз соли 1990 боз ба театри номрафта баргаштааст. Соли 1946 ҳамроҳи модараш (падараш дар ҶБВ ҳалок шудааст) ба Тоҷикистон омад ва то соли 1954 дар шаҳри Кӯлоб зистааст. Забони тоҷикӣ, урфу одат ва анъанаҳои мардумамонро хуб медонист, аз ин рӯ бо Тоҷикистон ҳамеша робитаи қавӣ дошт.

Эҷодиёт
-------

Образҳои хотирмонро дар «Ҳасани аробакаш», «Бо амри дил», «Достон дар бораи Рустам» (ду қисм), «Рустам ва Суҳроб», «Достони Сиёвуш», «Панҷто дар пайраҳа», «Дастгиркунӣ», «Як умр кам аст», «Саргузашти Мунаки хурдакак», «Истило» барин филмҳои "Тоҷикфилм" офаридааст. Б. Ватаев ҳамчун ҳунарпешаи синамо дар филмҳои истеҳсоли Ӯзбекистон, Озарбойҷон, Гурҷистон, киностудияҳои Одесса ва Ленингради Русия нақшҳои ҷолиб офаридааст.
Бо Ифтихорномаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. ↑  Энциклопедия кино Таджикистана. — Душанбе, 2012. — C.77

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 17094865r
* ISNI: 0000 0004 5981 4201
* LCCN: no2001001685
* VIAF: 41483517
* WorldCat VIAF: 41483517

 |
**Роберт Саполски** (инглисӣ: Robert Sapolsky; зод. 6 апрел 1957, Бруклин[d], иёлати Ню-Йорк) — донишманди улуми аъсоб, инсоншиноси зист, ва нахустии шиноси аҳли Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст. Ӯ ҳамчунини нависанда ва устоди донишгоҳ аст.

Оғози зиндагӣ ва таҳсилот
-------------------------

Саполски дар Бруклин, Ню-Йорк дар оилаи аз муҳоҷирони Шӯравӣ ба дунёи омад. Ӯ ба унвони як яҳӯди ортодокс бузург шуд дар ҳоле, ки вақташро бо хондани дарбора Горилла ва тасаввури зиндагӣ бо онҳо майгузаронад. Ӯ 12 сола буд, ки барои нахусти шиносони нома май навишт. Дар даврони дабиристони дарбораи нахусти шиноси мутолиа мекард ва ба омӯхтани забон савоҳилӣ мепардохт.
Саполски худашро як худо нобовар тавсиф карда аст. Ӯ дар суханрониаш барои бунёди раҳои аз дайн гуфта аст, ки то ҳудуди 13 солагӣ дар хона ба унвони фардии мазҳабии (яҳӯдӣ ортодокс) бузург шуда аст ва дар даврони булӯғи худашро аз ҳар бовари мазҳабӣ раҳо карда аст.

Саполски дар 1978 милодии лисансашро дар инсоншиноси зистӣ аз донишгоҳи Ҳарвард дарёфт кард. Ӯ сипас ба Кения рафт то дар табиат ба мутолиа бар рӯй анитари дами кӯтоҳи вақти сарфи намояди. Ваии пас аз он ба Ню-Йорк бозгашт ва мадраки пи-эйч-ди худро дар асаб шиносӣ аз донишгоҳи Рокфеллер дарёфт кард.

Саполски аз авохири даҳаи 70 милодӣ то авохири даҳаи 90 милодӣ ҳар сол ба Африқо бози маиигашт ва ба муддат 8 то 10 соъат дар рӯз (дар бозаи ҳоии чаҳор моҳа) ба мутолиа бобӯнҳо мепардохт.

Кор
---

Саполски акнӯни устоди донишгоҳ Ста́нфорд дар заминаи улӯми зистшинос, асаб шиносӣ, ва ҷарроҳии мағз ва аъсоб аст. Заминаи мутолиъотии ӯ бар масоилии монанди фишори равонӣ ва инҳитот асабӣ, ва ҳамчунини истиротижии ҳоии жени дармонӣ барои муҳофизат аз асаб ҳоии ҳассос мутамарказ аст.

Дар ҳоли ҳозири ӯ бар рӯй текникҳо интиқоли женҳо барои қавии сохтани селлулҳо асабӣ дар муқобили асарот нотавон кунанда чун Глюкокортикоид кор мекунад. Ӯ бо мутолиаи ҷамъиятӣ аз анитари дами кӯтоҳи дар Кения манбаи стресс ва робитаи шахсият ва улгӯҳо беморӣҳо муртабит бо стрессро дар онҳои мавриди баррасии қарор дода аст.

Пажӯҳишҳо Саполски ба таври густардаи тавассути нашриётии чуни шабака National Geographic, Ню Йорк Таймз, ва донишгоҳи Ста́нфорд мавриди тавваҷуҳи қарор гирифта аст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  The MacArthur Fellows Program: the first fifteen years, 1981-1996 — John D. and Catherine T. MacArthur Foundation, 1997. — С. 181.
2. 1 2 3 4

Адабиёт
-------

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «رابرت ساپولسکی»، ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد،  (بازیابی‌شده در ۳ ژوئیه ۲۰۱۶).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNC: a10906265
* BNE: XX957749
* BNF: 12342301f
* GND: 120238500
* ISNI: 0000 0001 1678 0847
* J9U: 987007445551805171
* LCCN: n86858584
* NDL: 00679054
* NKC: mub2018989462
* NLA: 36006121
* NTA: 11044972X
* NUKAT: n97083379
* SUDOC: 142289914
* VIAF: 79094174
* WorldCat VIAF: 79094174

 |

 |
**Гли́птика** (фр. glyptique, аз юн.-қад. γλύφω — мебуррам, мековам) — ҳунари кандакорӣ дар рӯи сангҳои гаронбаҳо ё нимқимат, шиша, устухон. Яке аз навъҳои санъати ороиши амалӣ.

Ашёи сангие, ки дар рӯяшон хат, нақш ва ё аломате канда шудааст (муҳраҳои зағӯташакл, тӯмору асбобҳои ороишӣ). Чунин сангҳо дар Байнаннаҳрайн, Осиёи Пеш ва Миср аз ҳазораи 4 то м. маълум буданд. Баъдан анъанаи Глиптикаофаринии Байнаннаҳрайн дар Урарту (асрҳои 9-7 то м.), давлати Ҳахоманишиҳо (асрҳои 6-5 то м.) ва дигар мамлакатҳо маъмул гардид. Дар ин глиптикаҳо манзара, набототу ҳайвонот, портретҳо ва ғ. акс ёфтаанд. Глиптикаҳои Юнон ва Руми Қадим ниҳоят нафис ва дорои банду басти дақиқ буданд. Глиптика дар давраи Эҳё, бахусус класситсизм (асрҳои 18-19) дар Аврупо (аз ҷумла дар Русия) аз нав рӯ ба тараққӣ ниҳод. Дар охири асри 19 глиптика моҳияти худро гум кард. Ҳоло устоҳои сангтарош анъанаҳои Глиптикаофариниро ҳамчун навъи санъати заргарӣ давом дода истодаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Глиптика // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая российская (старая версия)
* Литовская универсальная
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Православная
* Хорватская
* Universalis

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4057223-7
* J9U: 987007531214005171
* LCCN: sh85055425
* NKC: ph120574

 |
**Глитсин** (асиди аминоатсетат, гликокол) — аминокислотаи содатарини алифатӣ бо формулаи C2H5NO2; кристаллҳои беранг, ҳарорати гудозишаш 232—236°С (бо таҷзия); зиччиаш 1,595 г/см3 (15°С). Дар 100 мл об дар ҳарорати 25°С тақрибан 25 грамм глитсин ҳал мешавад.

Бо асид ва асосҳо намак, бо аксар катионҳо — пайвастҳои муҷтамеъ ҳосил мекунад. Дар спирт ва эфир ҳал намешавад. Дар таркиби глитсин бисёр сафедаҳои наботот ва ҳайвонот мавҷуд аст. Онро асосан бо усули ҳидролизи сафедаҳои желатин ё фиброини абрешим ҳосил мекунанд. Глитсин аз асиди (кислотаи) монохлоратсетат ва аммиак синтез карда мешавад. Онро барои таҳияи маҳлулҳои буферӣ, синтези асидҳои гиппурат ва аминогиппурат, истеҳсоли пептидҳо кор мефармоянд. Дар суратгарӣ асиди n-оксифениламиноатсетат (оксифенилглитсин)-ро глитсин меноманд: HO – C6H4 – NHCH2COOH. Онро чун падиддору истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

1. ↑

Адабиёт
-------

* Хомченко Г. П. Химия. Д. 1986;
* Холиқов Ш. Х. Кимиёи органикӣ. Д. 2012.

Сарчашма
--------

* Глитсин // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
«**Глобус**» (англ. The Globe [Theatre]) — яке аз қадимтарин театрҳои умумии Англия, ки соли 1599 дар Лондон таъсис ёфт.

Ин номро аз навиштаи навор («Ҷумла олам-театр»)-е, ки дар ёдгории Атлант бо кураи замин дар гирди замин ҳалқа зада буд, гирифтааст. Толори тамошогарони ин театр шакли байзаӣ дошт, ки тавассути як девори баланд иҳота шуда буд. Дохили толор чанд нишеман (ложа) барои ашроф ва дар болои онҳо нигорхона барои ашхоси сарватманд дошт. Бархе аз бинандагони хос дар худи саҳна менишастанд. Бахши бештари тамошогарон дар партерҳои се самти саҳна, болои замини бефарш меистоданд. Намоишномаҳо дар рӯзи равшан, бидуни танаффус, бо ҳадди ақалли ороиш барпо мегардиданд. Вижагиҳои хосси саҳнаҳо набудани парда, пешсаҳна ва нишемангоҳи қабати болоии хеле пешбаромада ва кулбачаи як ё дуравзана буданд, ки дар он ҷо низ баъзе саҳнаҳо гузошта мешуданд. Соли 1613 бинои чӯбини «Глобус» сӯхт ва соли 1614 дар ҷои он бинои сангие сохта шуд. Дар «Глобус» гурӯҳи ҳунарии «Чокарони лорд Камергер» бо сарварии ҳунарпешаи асосии нақшҳои фоҷиавии театр Р. Бёрдбеҷ ҳунарнамоӣ мекард; мазҳакабози асосӣ Р. Армин ва драманависи умдаи он В. Шекспир буд (ин гурӯҳ тамоми намоишномаҳои ӯро, ки пас аз соли 1594 навиштааст, ба саҳна гузошт). Осори Ф. Бомонт, Ҷ. Флетчер, Б. Ҷонсон, Ҷ. Уэбстер ва дигар драманависони давраи Эҳё дар театр ба саҳна гузошта шуданд. «Глобус» аз муҳимтарин марказҳои фарҳангии мамлакат буд. Соли 1642 бо фармони Парламент театр баста ва соли 1644 бинои он хароб карда шуд. Соли 1868 С. Парри дар Лондон бинои наве бо ҳамон номи пешин сохт (театр то соли 1902 вуҷуд дошт). Репертуари онро намоишҳои мазҳакавӣ, тақлидиву ҳаҷвӣ ташкил медоданд. Соли 1906 дар Лондон театри «Хикс тиэтр» боз шуд, ки соли 1908 «Глобус» номида шуд. Дар саҳнаи он намоишнома ва консертҳои мухталиф гузошта шудаанд: пйесаҳои «Кандида»-и Б. Шоу (1937), «Ҷиддӣ будан чӣ андоза муҳим аст»-и О. Уайлд (1939), «Инсони ҳар давру замон»-и Р. Болт (1960) ва ғ.
Бинои «Глобус» соли 1996 аз ҷониби С. Ҷанамейкер эҳё шуд. Дар ИМА, Олмон, Итолиё, Русия ба гунаи «Глобус» ё дар тақлид ба нусхаи он чандин бинои театрӣ сохта шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  National Heritage List for England

Адабиёт
-------

* Морозов М. Шекспир. 1564—1616. 2 изд. М. 1955;
* Аникста А. Театр эпохи Шекспира. М. 1965;
* Бартошевич А. В. Шекспир. Англия. XX век. М. 1994;
* Новая российская энциклопедия Т. IV (2). М. 2008.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Глобус // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Кругосвет
* Britannica (онлайн)
* Universalis

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 16056920-5
* J9U: 987007287934205171
* LCCN: sh87003266
* LIBRIS: 97mqwvvt5tpdq4t

 |
**Глобуси осмон** — кураест, ки дар он дар тӯри координатаҳои истивоӣ (экваторӣ) эклиптика, ситораҳои Роҳи Каҳкашон, галактика нишон дода шудаанд.

Глобуси осмон ба ду ҳалқаи ба ҳам амудии ба дараҷаҳо тақсимшуда, ки хатҳои уфуқ ва меридианро тасвир мекунанд, насб шудааст. Меҳвари ҳаракати глобуси осмонро дар ҳар кунҷ нисбат ба ҳамвории ҳалқаи уфуқӣ ҷойгир кардан мумкин аст. Бо ин роҳ глобуси осмон тавре ҷойгир карда мешавад, ки вазъи кураи осмонро дар вақту мавзеи муайян нишон дода тавонад. Тавассути глобуси осмон масъалаҳои астрономияи куравиро, ки ба ҳаракати солонаву шабонарӯзии Замин вобастаанд, ҳал мекунанд, инчунин вақти тулӯъ ва ғуруби ҷирмҳои кайҳонӣ ва азимути онҳоро муайян менамоянд. Яке аз намудҳои глобуси осмон кураи армиллярӣ аст, ки то асри 16 истифода мешуд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Глобуси осмон / А. Раҳмонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* J9U: 987007531317405171
* LCCN: sh85055296
* LNB: 000234962

 |
**Иршод Саидович Алиев**  (7 январи 1930, ноҳияи Керчики Туркманистон) — хокшинос, доктори илми биология (1986), Агрономи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1977).

Фаъолият
--------

Иршод Саидович Алиев баъди хатми Институти кишоварзии Тошканд (1953) дар Институти хокшиносии Тоҷикистон ба ҳайси ходими хурди илмӣ, ходими илмӣ, мудири шӯъба, муовини директор оид ба илм фаъолият намудааст. Дар робита ба хокшиносӣ, обёрии заминҳои шӯр, агрохимияи замин тадқиқот анҷом дода, дар водиҳои Вахш, Ҳисор, ноҳияҳои Ашт, Хуҷанд ва ғайра озмоишу таҷрибаҳо гузарондааст. Тавсияҳои Алиев оид ба роҳҳои баланд бардоштани ҳосилхезии замин, обшӯй кардани хокҳои шӯр дар хоҷагиҳои ҷумҳурӣ мавриди истифода қарор гирифтаанд.

Осор
----

* Мелиорация и сельскохозяйственное освоение каменистых почв Таджикистана. — Д. 1981.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Алиев Иршод // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ҳомид Ризоқулович Пулодов** (05.09.1941, д.Карабчии н.Шаҳристон – 3.12.2007, Хуҷанд), файласуф, докторӣ илмҳои фалсафа (1985), профессор (1988). Ходими шоистаи илм ва техникаи ҶТ (1997), Аълочии хифзи иҷтимоии аҳолии ҶТ (1998), Аълочии маорифи халқи ҶТ (2000), узви вобастаи Академияи илмҳои байналхалқии мактабҳои оли (2004).Дорандаи Ҷоизаи ба номи Б. Ғафуров (2001), Олими сол (1993).

Зиндагинома
-----------

Дастпарвари ДДОЛ ба номи С.М.Киров (1970). Омузгори мактаби миёнаи №53 н.Хуҷанд (1965-69), ассистенти кафедраи коммунизми илмӣи ДДОЛ (1969-71), аспиранти факултаи фалсафаи Донишгоҳи давлатии Маскав (1972-74), дотсенти кафедраи коммунизми илмӣи ДДОЛ (1974-85), профессор, мудири кафедраи сиёсатшиносии ДДОЛ-ДДХ (1988-95), депутати Мачлиси Олии ҶТ (1995), ҷонишини раиси в.Ленинобод (1996-99), ёвари Президенти ҶТ дар в.Ленинобод, узви Комиссияи мусолихаи милли (1997-2000), ректори ДДХБСТ (1999-2006). Муаллифи 16 рисола ва мақолаҳои сершумор оид ба масоили мубрами инкишофи ҷамъият дар давраи муосир, яке аз мураттибони комуси дучилдаи «Динҳои мардуми ҷаҳон» мебошад. Таҳти рохбарии Пулодов 12 нафар рисолаи номзади ва се нафар рисолаи докторӣ ҳимоя кардаанд. Дорандаи Ҷоизаи ба номи Б. Ғафуров (2001), Олими сол (1993). Бо ордени Дустӣ мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑

Пайвандҳои беруна
-----------------

* Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
|  |
| --- |
| ← **май** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |   |   |   |   |
| с. 2023 |

**4 май** — 124-умин рӯзи сол (125-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 241 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 4 май*

### Миллӣ

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 4 май*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 4 май*

* 1772 — Фридрих Арнолд Брокҳауз, (дарг. 1823), ношири олмонӣ, муассиси ширкати бузурги табъу нашри «Брокҳауз»
* 1914 — Зиёдулло Шаҳидӣ (дарг. 1985), арбоби ҷамъиятию фарҳангӣ, оҳангсози тоҷик.

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 4 май*

* 1980 — Йосип Броз Тито, коммунист, Пешвои Югославия.
* 1987 — Халилуллоҳ Халилӣ, шоир, муаррих, филолог ва давлатмарди аҳли Афғонистон.

Тақвими мардумӣ
---------------

Савр (21 Апрел — 20 Май) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Урдибиҳишт дар тақвими Эронӣ аст.

СаврСавр

Нигаред низ
-----------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  4 май |

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* 
*
**Ҳойида** (форсӣ: هایده‎, номи аслаш **Маъсума Дадеболо**; 10 апрел 1942, Кирмоншоҳ — 20 январ 1990, Сан-Франсиско, Калифорния) — овозхони бисёр номвари эронӣ.

Вай дар сини 26-солагӣ кори худро бо хондани таронаи Озода, ки асари устодаш Алии Таҷвидӣ бар руйи охирин сурудаи Раҳии Муъаййирӣ оғоз кард.

Вай хоҳари бузургтари Маҳастӣ буд. Албатта Маҳасти кори худро зудтар аз вай оғоз карда буд ва ба дунболи оҳангҳои муваффақ ки Маҳасти хонда буд(Монанди «Онки Диламро» сӯхтаи Парвизи Ёҳақӣ) ӯ низ ба кори хонандаги руй овард ва аз хоҳараш дар ин замина муваффақтар шуд.

Вай пеш аз Инқилоби Исломии Эрон ба Лондон рафта ва аз онҷо ба Амрико рафт ва дар Лос Анҷелес кори худро идома дод. Вай бисёр пуркор будааст ва беш аз 30 Албом дорад.

Садои Ҳойида
------------

Профессор Ерик Нахҷавонӣ дар бораи садои Ҳойида дар Донишномаи Эронико менависад: «Талфиқи қудрати ҳанҷара ва маҳорат дар текниҳои овози, ба сидои контролтойи вай ҷинс ва танини нодир барои иҷрои овоз дода буд. Аз он гузашта, ҳиси қави у дар замонбандии мусиқойи, доштани ритми равон дар иҷро ва баёни шоирона ва муъассири мусиқойи, ба вай ин имкон ро дод то ҳар таронаи ро ки мехонад ба шикли таъсигузор иҷро кунад…»

Даргузашт
---------

Ҳойида дар соли 1990 дар Сан Франсиско даргузашт.

Эзоҳ
----

1. 1 2  выгрузка данных Freebase — Google.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Тасвир, видео ва садо | 
* last.fm
* Spotify
* Yandex Music

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* AllMusic
* Discogs
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* MusicBrainz

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave
* Find a Grave

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* ISNI: 0000 0000 3648 6277
* LCCN: n2004064517
* NTA: 369217896
* VIAF: 63400780
* WorldCat VIAF: 63400780

 |
**Викииқтибос** (англ. Wikiquote) — Маҷмӯи озоди иқтибосҳо ва суханрониҳои шахсони барҷаста ё қаҳрамонҳои асарҳои бадеӣ, ки аз ҷониби хонандагон якҷоя эҷод мегардад. Ин вебгоҳ аз ҷониби Фонди Викимедиа ба воситаи даваки MediaWiki эҷод шудааст. Ибтидо 10 июни соли 2003 ба забони англисӣ пайдо шудааст.

Мазмуни лоиҳа дар доираи GNU Free Documentation License дастрас аст. Саҳмгузорӣ дар доираи лоиҳа моликияти бевоситаи офарандагон аст, литсензиякунонӣ кафолат медиҳад, ки мазмуни интишор ҳамеша озодона паҳн ва барқарор карда мешавад.

Қисмати русии Викииқтибос 21 сентябри соли 2004 интишор шуд, инчунин намунаҳои Викииқтибос ба забонҳои дигар мавҷуд аст.

Дар охири октябри соли 2014 қисмати аз ҳама сершумортарини Викииқтибос - ба забони полякӣ буд, ки зиёда аз 24,5 ҳазор мақоларо дар бар мегирифт. Қисмати русии Викииқтибос, ки қариб 10 ҳазор мақоларо бо иқтибосҳо дар бар мегирифт, аз рӯи шумораи мақолаҳо ҷойи чорумро баъд аз қисматҳои полякӣ, англисӣ ва италянӣ ишғол мекард. Умуман, Викииқтибос ба зиёда аз ҳаштод забон интишор мешавад ва дорои зиёда аз 174 ҳазор мақола аст.

Манбаъ
------

* Русский Викицитатник
* Графики роста разделов Викицитатника

| ⚙️ Фонди Викимедиа |
| --- |
| Лоиҳаҳо | Википедиа • Викилуғат • Викииқтибос • Викитека • Викикитоб • Викианбор • Викинамуд • Викиахбор • Викидонишгоҳ • Викимаълумот • Викигид • Мета-вики • Викиинкубатор • MediaWiki | Логотипи «Фонди Викимедиа» |
| Шӯрои мӯътамад | Парчами Аргентина Патрисио Лоренте (раис) • Парчами Олмон Элис Виганд (ҷонишини раис)Парчами Италия Фреда Броски • Парчами Хорватия Денни Врандечич • Парчами Нидерланд Ян-Барт де Вреде • Парчами Лаҳистон (Полша) Дарюш Емелняк[en] • Парчами ИМА Гай Кавасаки • Парчами ИМА Ҷимбо Вейлс • Парчами ИМАПарчами Подшоҳии Муттаҳида Стю Уэст • Парчами Канада Джеймс Хайлман[en] |
| Дигар | Феҳристи Википедияҳо • Рӯйхати муассисаҳои минтақавии Викимедиа • Викимания |
| \* Айни замон, дастгирӣ аз ҷониби Wikimedia Deutschland шуда истодааст.    \*\* Аз Wikitravel дар соли 2006 ҷудо шуд; ба «Фонди Викимедиа» дар соли 2012 ҳамроҳ шуд. Wikitravel соли 2003 таъсис ёфт. |
**Кэтрин Зета-Ҷонс** (*Catherine Zeta-Jones*) 25 сентябри соли 1969 дар деҳаи хурдакаке дар наздикии шаҳри Суонсии Уэлс (Британияи Кабир) ба дунё омадааст.

Кэтрин аз хурдсолӣ ба санъат шавқ дошт. Ӯ ҳанӯз дар чорсолагӣ сурудхонӣ ва рақскуниро сар карда буд ва зуд – зуд дар намоишномаҳои маҳфилҳои ҳаваскорони маҳаллии назди ибодатгоҳи католикӣ буда иштирок меварзид. Дар синни 10-13 солагӣ бошад ӯ аллакай дар театри касбӣ нақшҳо меофарид.

Вақте ки Кэтрин 14-сола шуд, ба шаҳри онҳо барномаи телевизионии машҳуре омад, ки дар он наврасон иштирок мекарданд. Кэтрин дар ин барнома иштирок карда тавонист ва он қадар таҳиякунандагони онро мафтун кард, ки онҳо ӯро барои давом додани наворгирӣ ба Лондон даъват карданд. Ҳамин тавр дар синни 15-солагӣ Кэтрин зодгоҳашро тарк карда, ба ҷустуҷӯи шуҳрат ба пойтахти Англия меояд.

Дар саҳнаи театри Лондон Ҷонс бори аввал дар намоишномаи мусиқавии «42nd Street» баромад кард. Филми аввалини ҳунарпешаи ҷавон филми коргардони фаронсавӣ Филипп де Брока «1001 шаб» /Les 1001 nuits, 1990/. буд, ки дар он Кэтрин нақши Шаҳрзодаро бозида буд.

Вале шуҳрати ҳақиқӣ баъд аз баромадани силсилафилми «Darling Buds of May» ба даст омад ва он Кэтрин Зета-Ҷонсро дар кишвар хеле машҳур гардонид. Рӯзноманигорон дар пайи ӯ афтода буданд ва ҳар як қадамаш ба васоити ахбори омма мубоҳиса мешуд. Кэтрин аз ҳамаи инҳо хаста шуд ва ба худ қарор дод, ки ба ҳолливуд равад. 
Вале дар Амрико Кэтрин дарк мекунад, ки шуҳрати беандозааш дар Британия барои амрикоиён аҳамияте надорад ва маҷбур мешавад, ки "роҳи ситорашавӣ"-ро аз нав паймояд. Ӯ дар аввал нақши кӯчакеро дар филми «Христофор Колумб: завоевание Америки» /Christopher Columbus: The Discovery, 1992/ соҳиб мешавад. Сипас дар чандин силсилафилмҳои дигар бозӣ мекунад. Соли 1996 нақши асосиро дар силсилафилми телевизионии «Титаник»соҳиб мешавад.

Ҳангоми ба наворгирии ин силсилафилм Кэтринро Стивен Спилберг, ки ба омода сохтани филми «Маски Зорро» /The Mask of Zorro, 1998/ машғул буд мебинад. Коргардони филм Матин Кэмпбелл интихоби Спилбергро қабул мекунад ва Ҷонс нақши дӯстдоштаи Антонио Бандерас ва духтари Энтонӣ Ҳопкинсро меофарад. Филм аз нигоҳи молиявӣ хеле муваффақ омад ва аз тарафи мунаққидон баҳои баланд гирифт. 
Ба Кэтрин акнун нақшҳои бештареро пешниҳод мекарданд ва шуҳрати ӯ рӯз то рӯз меафзуд. Чанде пас ҳунарпеша дар филми «Западня» /Entrapment, 1999/, иштирок меварзад, ки дар он бо ҳамроҳии худи Шон Коннерӣ нақш меофарад.

Соли 2000 Кэтрин бо шавҳари ояндааш Майкл Дуглас дар филми "Трафик" нақш меофарад ва ҳамон сол онҳо хонадор мешаванд. Санъати ҳунарпеша боз ҳам такмил меёбад ва ба ӯ бештар нақшҳоро пешниҳод мекунанд. Соли 2003 Зета-ҷонс барои беҳтарин нақши дуюмдараҷа дар филми мусиқавии "Чикаго" соҳиби ҷоизаи Оскар мегардад. Яке аз филмҳои машҳуртарини ҳунарпеша дар солҳои охир филми «Легенда Зорро» (2005) мебошад, ки дар он Кэтрин боз бо Антонио Бандерас нақш офарид.

Эзоҳ
----

1. ↑  Internet Broadway Database (ингл.) — 2000.
2. ↑  filmportal.de — 2005.
3. ↑  FemBio: Банк інформації про видатних жінок, Frauendatenbank, Банк данных о выдающихся женщинах, Görkəmli qadınlar haqqında məlumat bankı, Հայտնի կանանց տվյալների բանկ
4. 1 2  *Pas L. v.* Genealogics (ингл.) — 2003.
**Тутикал, Тали тал**

Ҳамаи бачагон дар шакли давра нишаста, пойҳои худро ба пеш дароз менамоянд. Як нафар, ки ташкилкунандаи бозӣ аст, матни таронаи «Тали тал»-ро хонда, ангушти ишоратиашро ба болои пойи ҳар як иштирокчӣ расонида, гузаштан мегирад. Тарона дар болои пойи касе, ки ба охир расид, ӯ пойшро ба қафо кашида аз бозӣ мебарояд. Шахси охир танҳо монда ҳамчун мағлуб ҳисоб ёфта, барои дигарон аз амалҳои шеърхонӣ, сурудхонӣ, масхарабозӣ, тақлидкорӣ ва ё рақсидан якеро иҷро менамояд. Дар саросари кишвар фаъол аст.

Адабиёт
-------

1. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д. 1976;

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д. 2016.

Нигаред низ
-----------

* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 196

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Эвридамид** ( юн.-қад. Εὐρυδαμίδας юн.-қад. Εὐρυδαμίδας Εὐρυδαμίδας ) ё **Эвдамид III** ( Ευδαμίδας Γ΄ ) - подшоҳи Спарта дар солҳои 241-228. п.а.м. аз сулолаи Эврипонтидҳо.

Зиндагинома
-----------

Падари Эвридамид подшоҳи ислоҳотчӣ Агис IV ва модараш Агиатид, духтари Грипп буданд.

Вақте ки дар соли 241 пеш аз милод. Агисро, ки дар талош барои ситам муттаҳам карданд, бо фармони эфорҳо ӯро ба қатл расонданд, Эвридамид нав таваллуд шуд. Рақиби Агис подшоҳ Леонид II, ки маҷбуран Агиатидаро ба писараш Клеомен III издивоҷ дод.

Сарпарастони Эвридамид шоҳони номдори оилаи Агид буданд: аввал Леонид II ва баъд падарандар Клеменес. Мувофиқи шаҳодати муаллифони қадим, Агидҳо «ба қонунҳои муқарраршуда қаноат намекунанд», "ба Павсания пайравӣ карда, ба қудрати мутлақ омаданӣ аст", ва фармони заҳролудкунии зердасти худро медиҳад.

Пас аз ин ҳодисаҳо, тахт, тавассути хати Эврипонтидҳо, бо иродаи Клеменес ба амаки Эвридамид - Архидам V гузашт.

Адабиёт
-------

Сарчашмаҳои аввалия
* *Павсания*. Тавсифи Эллада (II.9.1, III.10.6.)
* *Плутарх*. Зиндагиномаҳо муқоисавӣ. Клеомен (1)

Тадқиқот
* Печатнова Л. Г. Қисми I. Подшоҳони Спарта // Сохторҳои сиёсии Спартаи қадим. - Санкт-Петербург, 2006.
**Хоҷа Ҳусайн Ҷӯшиқонии Кошонӣ** (форсӣ: خواجه حسین جوشقانی کاشانی‎, мутахллис ба **Ваҳшатӣ**, форсӣ: وحشتی ‎; ? — 1603, Шероз) — шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳаш маҳаллаи Ҷӯшиқони Кошон (Эрон). Маълумоти ибтидоиро дар зодгоҳаш гирифта, барои такмили дониш ба Шероз рафтааст. Ваҳшатӣ завқи шеъргӯиро аз хурдӣ дар замири худ парварида, сипас дар Шероз дар маҳфилҳои адабии шуарои замон онро такмил додааст. Мувофиқи маълумоти Авҳадӣ, Ваҳшатӣ инсони «бағоят олитабиат ва хушшеър аст, яккабайтҳои баланд аз ӯ суруда». Ваҳшатӣ дар анвои адабӣ бештар ба рубоӣ, дубайтӣ ва қитъа таваҷҷуҳ доштааст. Мавзӯи асосии эҷодиёти Ваҳшатӣ ишқ, сӯзу гудози маъшуқ, фироқу висол ва ғ. Ин абёт аз ӯст:

> Ҳумои васли ӯ гар бар мазорам соя андозад,  
> 
> Ба сад шавқ аз таҳи хок устухони ман бурун ояд.  
> 
> Даридам баски бар тан ҷома дар ҳиҷрон пас аз мурдан,  
> 
> Гули ҳасрат гиребончок аз хокам бурун ояд.  
> 
> Агар гумгаштагони ишқро ҷӯянд дар маҳшар,  
> 
> Зи мулки бенишониҳо нишони ман бурун ояд.
> 
> 

> Намуд аз дур чашми кофири ӯ нӯги мижгонро,  
> 
> Бурун овард аз пои дили мо хори муғелонро.  
> 
> Буте дорам, ки гар дар об афтад акси рухсораш,  
> 
> Зи оташ рӯй бартобад дили оташпарастонро.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ваҳшатӣ / С. Ализода // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Бифазилати Хуҷандӣ** (1862, Хуҷанд— тақр. 1929) — шоираи тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Дар оилаи зиёӣ таваллуд ёфтааст. Модараш — Хайруннисо шоира буд. Дар айёми хурдсол буданаш падару модараш даргузаштанд. Аз ҳунари кашидадӯзӣ касби маош мекард. Сӯзаниҳои дӯхтааш дар Хуҷанд машҳур буданд ва ӯро «Бибиотуни қаламкаш» мегуфтанд. Ба шеъргӯӣ аз хурдсолӣ шурӯъ кард. Аз ӯ дафтари ашъор боқӣ мондааст, ки онро муҳаққиқи зиндагию эҷодиёти шоираҳои Хуҷанд Эргашалӣ Шодиев дастрас кардааст. Ба ғайр аз ин, Бифазилати Хуҷандӣ шеърҳои модарашро дар се дафтар ҷамъ оварда будааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Худжанд (Энциклопедия). Д. 1999.

Сарчашма
--------

* Бифазилати Хуҷандӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Майя Николаевна Бузинова** (23 июли 1929, Орёл, Иттиҳоди Шӯравӣ — 29 январи 2022, Маскав, Русия) — коргардон ва рассом-пӯёнамои аҳли Шӯравӣ.

Зиндагинома
-----------

Майя Бузинова 23 июли соли 1929 дар Орёл ба дунё омад, аммо дере нагузашта хонаводаи эшон ба Мтсенск кӯчид. Дар оғози Ҷанги Бузурги Ватанӣ падарашро аз даст дода (дар зери локомотив кушта шуд) хонавода то моҳи августи соли 1943 маҷбур шуд, ки дар қаламрави ишғолкардаи немисҳо зиндагӣ кунад. Мая дар деҳаи Пахомово, наздикии Орел ба мактаб рафт.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Колесников Богдан* Самое любимое для меня дело — снимать сцены! // Люберецкая газета. — 2019. — 12 январи.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Česko-Slovenská filmová databáze
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Кинопоиск
* animator.ru

 |
|  |
| --- |
| Bismillahir Rahmanir Rahim Бахше аз маҷмӯъаи мақолаҳои ислом |
| Худо дар ислом |
| "Аллоҳ" дар хушнависии арабӣ*Аллоҳ  ҷалла ҷалолуҳу*дар хушнависии арабӣ |
| List
* Аллоҳ
* Names
* Phrases and expressions
* God's throne in Islam
* Theology
* Oneness
* Islamic creed
* Transcendence
* Denial of Divine attributes
* Anthropomorphism
 |
|  • Category |
| * д
* б
* в
 |

ал-Ваҳҳоб
**Ваҳҳоб**, **ал-Ваҳҳоб** (ар. وهاب‎ — бахшанда, атокунанда) — яке аз номҳои Худованд, ба маънои бахшандаи беиваз, атокунандаи беғараз ва ҳоҷатбарори бидуни суол.

Вожаи Ваҳҳоб сиғаи муболиға буда, аз решаи ҳиба — бахшиши беиваз гирифта шудааст.

Дар Қуръони карим
-----------------

 Ваҳҳоб дар Қуръони карим се бор зикр шудааст:

* رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ  ‎
* أَمْ عِنْدَهُمْ خَزَائِنُ رَحْمَةِ رَبِّكَ الْعَزِيزِ الْوَهَّابِ  ‎
* قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَهَبْ لِي مُلْكًا لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِي إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ  ‎

Дар аҳодис
----------

Ваҳҳоб дар ҳадиси асмоуллоҳ дар «Сунани Тирмизӣ» (3507) дар радифи 17 собит шудааст.

Бахшандагӣ ва ҳоҷатбарории Худованд тибқи корбурдҳои гуногуни иштиқоқоти вожаи Ваҳҳоб дар Қуръон беандоза ва фарогири тамоми неъматҳо, хубиҳо ва ниёзҳо мебошад, ба монанди атои фарзанд, бозкардани хазинаҳои раҳмат, кушодани дари ризқ, офият бахшидан ва ғайра, ки дар оятҳои гуногун ба Худо нисбат дода шудаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Сураи Оли Имрон:8
2. ↑  Сураи Сод:9
3. ↑  Сураи Сод:35

Адабиёт
-------

* Ваҳҳоб // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
**Бисёрзабонӣ**, **мултилингвизм**, **полилингвизм** — истифода аз якчанд забон дар ҳудуди ягон итти­ҳодияи иҷтимоӣ (давлат), истифодаи як кас ва ё гурӯҳе аз одамон аз якчанд забон вобаста ба вазъу ҳолати барқа­рорсозии робита, муошират.

Ҳар ду падида ба ҳамдигар марбутанд. Бисёрзабонӣ дар ҷомеа бо тақозои муошират ва робитаи байниҳамдигарии одамон арзи вуҷуд менамояд, вале Бисёрзабонӣ талаби қатъие нест, ки кулли аҳли ҷомеа онро бояд риоя кунанд. Бисёрзабонӣ дар давлат вуҷуд доштан метавонад, вале ҳангоми ба мувофиқа омадани аҳли ҷомеа як забон чун забони муошират пазируфта мешавад (дар Швейтсария ҳамин ҳолат ба назар мерасад).

Ду навъи бисёрзабонӣ — «фардӣ» ва «миллӣ» вуҷуд дорад. Бисёрзабонӣи миллиро забоншиносии Ҷумҳурии Тоҷикистони моӣ (сотсиолингвистика) меомӯзад. Бисёрзабонӣ хосси кишварҳоест, ки дар онҳо миллатҳои гуногун зиндагӣ мекунанд (Россия, ИМА, Ҳиндустон, Нигерия ва ғайра).

Бисёрзабонӣ дар Тоҷикистон
--------------------------

Дар Тоҷикистон ҳам Бисёрзабонӣ ба назар мерасад. Шахсони алоҳида ва ё гурӯҳи одамон ҳастанд, ки забонҳои тоҷикӣ, русӣ, ӯзбекӣ, англисиро, тоҷикӣ-русӣ-англисиро (сезабонӣ), тоҷикӣ-русӣ, тоҷикӣ-ӯзбекиро (дузабонӣ) медонанд ва бо ин забонҳо гуфтугӯ мекунанд. Мардуми ВМКБ асосан дузабонаанд (донандаи яке аз забонҳои маҳаллӣ — шуғнонӣ, рӯшонӣ, вахонӣ, язгуломӣ ва ғайра) ва забони тоҷикӣ.

Вобаста ба бисёрзабонӣ шаклҳои гуногуни забон (лаҳҷаҳо, шеваҳо, жаргонҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон имоӣ ва касбӣ ва ғайра) зинаҳои корбурдро ташкил медиҳанд:

1. забони муошират байни гурӯҳи маҳдуди одамон — «забонҳои хонагӣ»;
2. «забони бозор» дар муомилот байни қабилаҳои гуногуни кишварҳои Осиё ва Африқо;
3. забони иттиҳодияи маъмурӣ ва миллӣ;
4. забони минтақаҳои сермиллат;
5. забони умумидавлатӣ, ки метавонад забони байналмилалӣ бошад.

Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» вазъи ҳуқуқии забони давлатӣ — забони тоҷикиро муайян ва истифода бурдан аз онро дар Ҷумҳурии Тоҷикистон анзим менамояд. Ҳамаи миллатҳо ва халқиятҳое, ки дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон зиндагӣ мекунанд, барои истифода аз забони модариашон ҳуқуқ доранд. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҳимоя ва пешрафти забонҳои помирӣ ва забони яғнобӣ шароит фароҳам оварда мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон». Д. 2010;
* Лингвистический энциклопедический словарь. М. 1990.

Сарчашма
--------

* Бисёрзабонӣ / Ш. Бобомуродов. З. Мухторов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Майсара Дилдорова** - (2 августи соли 1944, шаҳри Хоруғ, ВМКБ), - сароянда ва ҳунарпешаи тоҷик. Ҳунарпешаи халқии СССР(1985). 
Фаъолияти ҳунариашро дар дастаи ҳаваскорони санъати мактаби миёнаи ба номи С. М. Кирови шаҳри Хоруғ оғоз намудааст (1955). Аз соли 1960 сароянда ва ҳунарпешаи Театри мусиқӣ – мазҳакавии бо номи Рӯдакии шаҳри Хоруғ. Аз услуби миллии мактаби сарояндагии мардуми Бадахшон баҳра бардоштааст. Истеъдоди сарояндагии ӯ махсусан дар иҷрои сурудҳои лирикӣ зоҳир гардид. Барномааш бой ва гуногунмавзӯъ буда, сурудҳои тоҷикӣ, ӯзбекӣ, қирғизӣ, қазоқӣ, озарӣ, русӣ, арабӣ, афғонӣ, ҳиндӣ, эрониро дар бар мегирад. Беҳтарин сурудҳои Д: «Бахти ман дар Тоҷикистони ман аст» (оҳанги Қ. Яҳёев, шеъри М. Ҳайдаршо), «Иди зафар» (оҳанги З. Шаҳидӣ, шеъри М. Миршакар), «Хоруғи зебо» (оҳанги Ф. Солиев, шеъри М. Ҳайдаршо), «Милая Мама» (суруди русӣ, оҳанги Ляшко), «Байрам Галур» (суруди халқии озарӣ), «Ситораҳо», «Моҳи Шуғнон» (оҳанги К. Шоискандаров, шеърҳои М. Ҳайдаршо) ва ғ. мебошанд. Д. инчунин дар саҳнаи Театри мазҳакаи мусиқии Хоруғ як қатор ролҳои асосиро бозида, нақшҳои таъсирбахшу ҳаётӣ офарида, сифатҳои наҷиби онҳоро намоиш додааст: Гулқурбон («Тошбек ва Гулқурбон»-и М. Миршаккар), Гурдофарид («Рустам ва Суҳроб»-и Ғ. Абдулло), Гулбаҳор («Бой ва хидматгор»-и Ҳ. Ҳакимзода), Ситора («Бахти шумо бахти ман аст»-и М. Миршакар), Латофат («Тӯй»-и С. Ғанӣ) ва ғ. Бо ордени «Нишони Фахрӣ» сарфароз гардидааст.

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Билируби́н** (аз лот. bilis — талха ва лот. ruber — сурх) — пигменти асосии талха; маҳсули ниҳоии таҷзияи гемоглобин ва дигар ҳосилаҳои порфиринҳо.

Тақрибан 70%-и билирубин дар натиҷаи таҷзияи физиологии эритроситҳо ҳосил мешавад; дар 100 мл зардоби хун 0,5-1,2 мг (8,5-21 мкмол/л) билирубин мавҷуд аст. Таносуби мазкур дар мавриди гемолизи барзиёд, ихтилоли нуфузпазирии пардаи ҳуҷайраҳои ҷигар ва илтиҳобу заҳролудии онҳо, ихтилоли ҷараёни муътадили талха ва ғ. халал меёбад. Билирубин ҳангоми бемории гемолизии навзодон дар узву бофта ва ҳуҷайраҳо ғун шуда, миқдори он дар хун ва пешоб меафзояд. Ҳангоми зардпарвин консентратсияи билирубини умумӣ дар зардоби хун метавонад ба 20 мг/100 мл расад (342 мкмол/л). Дар беморони гемолизии навзодон миқдори билирубини хун аз ин ҳам бештар аст.

* БиливердинБиливердин
* БилирубинБилирубин
* Глюкурониди билирубинГлюкурониди билирубин
* УробилиногенУробилиноген
* СтеркобилиногенСтеркобилиноген
* СтеркобилинСтеркобилин

Эзоҳ
----
**Ҳолодомор** (укр. Голодомор) ё қаҳатии Бузурги Укроин, як қаҳатии маснӯъи дар Ҷумҳурии Шӯравии Украин воқеъ дар кишвари Украинаи кунунӣ буд, ки дар солҳои 1932 ва 1933 тавассути давлати ИҶШС ба дастури Иосиф Сталин эҷод шуд ва мунҷар ба марги байни 2.2 то 10 миллион шаҳрванди укранинӣ шуд. Гуфта мешавад ки Сталин ин қаҳатиро барои аз байн бурдани ҷамъияти деҳқони Украин эҷод кард то бидуни тартиб ҷилваи ҷунбиши меҳанпарастии Украинро бигирад ва онро саркуб кунад. Бисёрӣ аз таърихнигорон Ҳолодоморро ба унвони яке аз бузургтарин наслкушиҳои таърих ва бузургтарин куштор дар тӯли замони сулҳ ба шумор овардаанд.

Таърифи сиёсии қаҳатӣ аз рӯи кишвар: ██ Признан как геноцид
██ Признан как акт истребления
██ Нет определения

Нигорхона
---------

* 
* 
* 
* 
*

Нигаред
-------

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Ҳолодомор***

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз Википедиаи порсӣ <مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «هولودومور». ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد. ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد، ۳۰ سپتامبر. ۲۰۱۳. وب. ۲۸ آوریل. ۲۰۱۴.>
**Момоланг**

Бачагон ба ду гурӯҳ ҷудо шуда, як гурӯҳ чашмашонро мебанданд, гурӯҳи дигар пинҳонмешаванд. Баъд аз ҳисоб кардан гурӯҳи якум ба ҷустуҷӯйи дасти дувум мебароянд ва ба таври гурӯҳи мисраъҳои зеринро месароянд: **«Момаланг, момаланг, буқа куҷо? – Пешравак. Оби зам-зам, тири маҳкам, шер ҷуфт, дур пар!»**. Агар яке аз пинҳоншудагонро дастгир кунанд, бозигари дастгиршуда иштирокчии дарёфткардаро то ба миёнаҷойи майдон, ки "чала" ном дошт, ба пушташ савор карда меорад. Водиҳои Рашту Ҳисор нимфаъол аст.

Адабиёт
-------

1. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Д. Вып. 3, 1976.

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д. 2015.

Нигаред
-------

* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон
* Мурғобишикорчӣ

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 185


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Пешовез** (порсӣ:  پیشاویز ) - яке аз зебу зиннати ороишии занон.

Зевари пеши барро барои арӯсон аз нуқра бо қубаҳои кандакоришуда тайёр менамуданд, ки ин қубаҳо аз ду тараф сӯрохии сӯзангузар доштанд. Пешовезро аз матоъи сиёҳ ба шакли шероз то 1 м дарозӣ, ва барашро 20 см бурида, аз ду тарафи ин матоъ кубаҳоро мечаспониданд ва бо тугмаҳои садаф қатор-қатор пешовезро оро медоданд.

Адабиёт
-------

* Умарова З. История исследований ювелирного искусства таджиков // Очерки истории и теории культуры таджикского народа. – Душанбе: 2006. – С. 277-302.

Нигаред низ
-----------

* Ангуштарин

Эзоҳ
----

1. ↑  Д. Раҳимов. Касбу ҳунарҳои анъанавии тоҷикон. – Душанбе, 2014. – С. 35 - 40.
|  |
| --- |
| ← **ноябр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   |   |
| с. 2022 |

**4 ноябр** — 308-умин рӯзи сол (309-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 57 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 4 ноябр*

### Миллӣ

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 4 ноябр*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 4 ноябр*

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 4 ноябр*

Тақвими мардумӣ
---------------

**Ақраб** (23 Октябр - 22 Ноябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Обон дар тақвими Эронӣ аст.

АқрабАқраб

Ҳамчунин нигаред
----------------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  4 ноябр |

Пайвандҳо
---------

* wikiwand ба забони тоҷикӣ
* Бойгонӣ шудааст 19 июли 2006  сол.
* 
* Наука, 4.11
* cyclowiki 4.11

Эзоҳ
----