recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Маҳмуд мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Абдуллоев мебошанд.

Махмуд Абдуллоев, доктори илми таърих, профессор
**Маҳмуд Холович Абдуллоев** – олим, муаррих, доктори илми таърих (2012), профессор (2013), Корманди шоистаи Тоҷикистон (2013).

Зиндагинома
-----------

Маҳмуд Холович Абдуллоев (01.10.1948, деҳаи Деҳидарозаки н. Шӯрообод), доктори илми таърих (2012), профессор (2013), Корманди шоистаи Тоҷикистон (2013). Соли 1970 факултаи филологияи руси Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Кӯлобро ба итмом расонда, муддате дар мактаби миёнаи зодгоҳ муаллимӣ кардааст. Баъди хидмат дар Артиши Шӯравӣ (1971-1972) дар ДДК ба номи Рӯдакӣ ба фаъолият пардохт ва беш аз чил сол дар тарбияи донишҷӯён ҳисса гузошт, вазифаҳои муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи таърихи КПСС (1974-1994), муовини декани факултаи таъриху филологияи тоҷик (1994-2002), мудири кафедраи таърихи умумӣ ва методикаи таълими таърих (2008-2009), мудири кафедраи таърих ва ҳуқуқро адо кардааст. Аз соли 2013 профессори кафедраи таърих ва ҳуқуқи ҳамин Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ мебошад.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Тадқиқоташ ба таърихи маорифи халқи тоҷик дар садаи XX, хоса рушду равнақи он дар солҳои 60-80-уми қарни гузашта марбут аст. Сари ин мавзӯъ беш аз 40 таълифот ба табъ расондааст.

Осор
----

* Аз таърихи мухтасари мактабҳои шӯравӣ дар Кӯлоб. – Д. 2007;
* Из истории советской школы в Таджикистане (1959-1970 гг.). – Д. 2010;
* Мақоми маориф дар Ҷумњурии Тоҷикистони соҳибистиқлол. – Д. 2011 (њаммуалиф);
* Народное образование республики Таджикистан в 60-80 годы ХХ века. – Д. 2012;
* Народное образование Таджикистана в 60-80 годы ХХ века (История и проблемы развития): Автореф. доктора истор. наук. – Д. 2012;
* Аз таърихи мактабҳои маълумоти умумӣ дар Тоҷикистони шӯравӣ. – Д. 2013;
* Маорифи халқи Тоҷикистон: таърих ва воқеият (солњои 60-80-уми асри ХХ). – Д. 2014. ва диг.

Манобеъ
-------

* Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Суҷонӣ. – Душанбе, 2016. – 728 с.
**Каримов Маҳмадраҳим** — вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV

Зиндагинома
-----------

Каримов Маҳмадраҳим соли 1953 дар деҳаи Мундоқи ноҳияи Данғара дар оилаи зиёӣ ба дунё омадааст. Соли 1969 пас аз хатми мактаби миёнаи рақами 11-и ноҳияи мазкур ба факултаи сохтмони Донишгоҳи техникии Тоҷикистон дохил шуда, онро соли 1975 бо ихтисоси муҳандиси сохтмон ба итмом расондааст. Сипас, соли 2004 Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзодаро бо ихтисоси режиссёр хатм кардааст. Узви Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, номзади илми меъморӣ мебошад.

Фаъолияти кории Маҳмадраҳим Каримов соли 1969 аз муаллими мактаби миёнаи рақами 11-и ноҳияи Данғара оғоз ёфта, сипас, аз соли 1975 ба сифати муҳандис, сардори қитъаи сохтмонии туннели ирригатсионии Данғара, сардори идораи таъмиру сохтмони ноҳияи Данғара кор кардааст. Солҳои 1994—1998 ба ҳайси муовини раиси ноҳияи Данғара, 1998—2001 муовини аввали раиси Корпоратсияи ҷумҳуриявии «Маводи сохтмон», 2001—2009 директори генералии КВД «Тоҷиксемент» ифои вазифа намудааст.

Барои хидматҳояш бо ордени «Шараф» (соли 1999) сарфароз гаштааст.

Эҷодиёт
-------

Нигаред низ
-----------

• Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Эзоҳ
----

1. ↑  Маҳмадраҳим Каримов: «Барои созандагӣ ва рушди босуботи Тоҷикистон хидмат мекунам». *jumhuriyat.tj*. 11 августи 2021 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

МАЪЛУМОТНОМА ДАР БОРАИ ВАКИЛОНИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН
Гӯсфанди маҳинпашм Damshahkooh
**Гӯсфанди маҳинпашми дарвозӣ** - ба гурӯҳи гӯсфандҳои зотҳои гӯшту маҳинпашм тааллуқ доранд. Онҳо дар минтақаи кӯҳии ҷумҳурӣ бо усули ҷуфтикунонии мешҳои маҳаллии хеле ҳам каммаҳсули дарвозӣ бо қӯшқорҳои *зоти вертембергӣ* ва қирғизӣ, сипас дурагаи онҳо бо *зоти қӯшқорҳои қафқозӣ* офарида шудаанд (Лебедев И. Г. ва дигар). Дар онҳо ба андозаи бештар сифатҳои мусбии зотҳои авлодӣ таҷассум ёфтаанд. 
Гӯсфандҳо андозаи хеле барҷаста, шакли дурусти экстерер, конститутсияи пурқувват, устухонбандии устуворро, ки дар мавзеъҳои ноҳамвори кӯҳӣ, ҳаракати хуб, тобоварӣ, қобилияти такрористеҳсолкунии мӯътадилро таъмин мекунад, доро мебошанд.
Пашмашон маҳин, сафед, якҷинса, бо дарозии камволӣ, асосан сифати 64-ум бо хосиятҳои мӯътадили технологӣ тавсиф меёбад. Тароши пашм дар намуди табиӣ: дар мешҳо 4 кг, қӯшқорҳо7кг, баъзан то ба 8 ва 10,5 кг мерасад. Баромади нахи соф 50-52%-ро ташкил медиҳад. Наслнокӣ 120-125 барра ба 100 сар меш мебошад. Дар баробари пашм, гӯсфандони маҳинпашми дарвозӣ (помирӣ) маҳсулнокии хуби гӯштӣ низ доранд. Ин гӯсфандон дар сурати мӯътадил фарбеҳ буданашон 52-53% гӯшти соф медиҳанд. Қабати гӯшт равғандор буда, нисбат ба гӯшти дигар зотҳои маҳинпашми берун аз ҷумҳурӣ, бо хуштаъмияш фарқ мекунад.

Парвариши зоти маҳинпашми дарвозӣ
---------------------------------

Гӯсфандони маҳинпашми дарвозӣ (помирӣ) ҷисман хеле мустаҳкаманд, дар пастию баландиҳои кӯҳ чобук ҳаракат мекунанд, ба тағйироти обу ҳавои кӯҳистон мувофиқ ва бинобар ғафсии қабати пашмашон ба сармои зимистон тобовар мебошанд.Гӯсфандони маҳинпашми дарвозӣ дар ноҳияҳои кӯҳистони ҷумҳурӣ ноҳиябандӣ гардида, ҳоло дар хоҷагиҳои зотпарвари «Оличабулоқ» «Кангурт»-и ноҳияи Темурмалик, «Тебалай» -и ноҳияи Муъминобод ва «Сағирдашт»-и ноҳияи Дарвоз афзоиш дода мешаванд.

Нигаред низ
-----------

* Гӯсфанди ҳисорӣ
* Гӯсфанди тоҷикӣ

Эзоҳ
----

1. 1 2  Гӯсфандони маҳинпашми дарвозӣ. 27 марти 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 30 июни 2017.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Гӯсфанди маҳинпашми дарвозӣ***
**Офтобхон Исматовна Исомова** - (7 ноябри соли 1923, Самарқанд – ваф. номалум ). сароянда ва раққосаи балет. Ҳунарпешаи хизматнишондодаи Тоҷикистон (1941).

Зиндагинома
-----------

Офтобхон Исомова фаъолияти бадеияш дар Театри драмаи мусиқии яҳудиёни ш. Самарқанд оғоз шудааст (1934). Сарояндаи Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ. (1936-1959).

Эҷодиёт
-------

Санъати рақси балети классикиро аз К.Я.Голейзовский, А.И.Протсенко ва Ғаффор Валаматзода омӯхта, бо иҷрои рақси "Занг" машҳур гардидааст. Дар ҳунари рақс маҳорати том дошт. 
Дар ҷодаи санъати балет нақшҳои (партияҳо)и 

* Лола ("Лола"-и С. Баласанян, А. Ленский, С. Урбах, 1939),
* Заррагул ("Ду гул"-и А. Ленский, 1941),
* Зарема ("Фаввораи Боғчасарой"-и Б.Асафйев, 1948),
* Дилбар ("Дилбар"-и А.Ленский, 1957) аз беҳтаринҳоянд.

Сарчашма
--------

Пайвандҳо
---------

1. ↑  Cомонаи театр
**Пули Благовешенск—Хайхе** (чинии сунатӣ: 黑河—布拉戈維申斯克界河公路大橋, сода: 黑河—布拉戈维申斯克界河公路大桥, пинйин: *hēihé—bùlāgēwéishēnsīkè jiè hé gōnglù dà qiáo*) — як пули автомобилӣ дар болои дарёи Амур аст, ки Русия ва Чинро мепайвандад. Он дар байни деҳаи Каниқӯрғон дар соҳили Русия ва деҳаи Чанфа (长发村)-и волости Синфу (幸福乡)-и ноҳияи Айҳуйи, шаҳри Ҳейхэ — аз тарафи Чин ҷойгир аст. Дарозии пул 1284 метр аст. Хароҷоти сохтмон аз Русия 13,6 миллиард рубл ва аз Чин (бо рубл) 5,2 миллиард рублро ташкил дод  .

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑  Завершено строительство автомобильного моста из России в Китай через Амур, Ведомости, 29 ноября 2019 года.
**Пулпит** (лот. Pulpitis; лот. pulpa – лаҳм), газаки мағз (пулпа)-и дандон; дар натиҷаи кариеси дандон, инчунин осеби рагҳое, ки дандонро бо хун таъмин мекунанд, паридани сир, луч шудани мағз ва шикастани дандон пайдо мешавад.

Пулпит, одатан, бемории шадид аст. Дарди он хусусан шабонгоҳ худ аз худ (сарфи назар аз ҳоидани хӯрок ва таъсири ғизои гарму сард) авҷ мегирад. Баъзан дард хело тоқатфарсо гашта, аз таъсири он пушти сар, гӯш, чака, дандонҳои ҳамшафат низ дард мекунанд. Газаки пулпаи дандон ва варами бофтаҳои он, ки дар ҷавфи дандон паҳн шуда, ба бофтаҳои сахт ва асаби пулпа фишор меорад, сабаби дарди тоқатфарсо мегардад.

Одатан, дар натиҷаи газак гирифтан, мағзи дандон нобуд шуда, дард тадриҷан қатъ мегардад, вале баъд аз чанд вақт (ин муҳлат хеле гуногун аст) микроорганизмҳои пулпаи нобудшуда ба тавассути канали дандон ба решаи он гузашта, боиси периодонтит мегарданд.

Азбаски дандонҳои тифлӣ ва доимии кӯдак хеле зуд мепӯсанд, мағзи дандони онҳо газак гирифта, мадда мекунад. Решаи дандони кӯдакон нағз инкишоф наёфтааст, бинобар ин, бофтаҳои атрофи он низ газак мегиранд. Ин боиси нобуд шудани решаи дандони доимии кӯдак мегардад. Беморро духтури дандон муолиҷа мекунад. 
Агар ҳангоми дард кардани мағзи дандон дарҳол ба духтур муроҷиат карда натавонед (мас. шабона), он гоҳ доруи аналгин хӯред; баъзан оби хунук низ дардро суст мекунад. Ҳангоми сахт дард кардани дандон ба ковокии он чанд чакра маҳлули гарми 2-фоизаи амидопирин (пирамидон) чаконед. Ин дору ба луобпардаи даҳон зарар надорад, вале таъсири он хеле зудгузар аст. Бинобар ин, ба паст шудани шиддати дард нигоҳ накарда, ҳар чи зудтар ба духтур муроҷиат намоед. 
Барои пешгирии Пулпит дандони иллатёфтаро сари вақт табобат кунед. Соле камаш ду маротиба барои муоина ба назди духтури дандон равед. Волидайн ҳангоми дард кардани дандони кӯдак бепарвоӣ накарда, ӯро ҳатман бояд ба назди духтур баранд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энскилопедияи Донишгоҳи Давлтатии Тиббии Тоҷикистон
**Босфо́р** (юн. Βόσπορος, тур. İstanbul Boğazı) — гулӯгоҳи Қустантатиния ва гулӯгоҳи камбари байни Аврупову нимҷазираи Осиёи Хурд, ки Баҳри Сиёҳ ва Баҳри Мармарро бо ҳам мепайвандад.

Дарозиаш 30 км, бараш аз 0,75 то 3,7 км, умқаш 27-120 м. Водии қадимии дарёӣ буда, дар давраи чорум (антропоген) зери баҳр мондааст. Соҳилҳои Босфор баланд ва ҷаринок буда, дар он лангаргоҳҳои мувофиқ ва табиӣ бисёранд. Дар яке аз онҳо халиҷи Шохи Тило ва дар соҳили дигараш (осиёӣ) шаҳри Истанбул воқеъ аст. Ду пули бесутун, ки дарозиашон 1500 ва 2800 м аст, ба воситаи Босфор то Истанбул тӯл кашидаанд. Дар қабати болоии гулӯгоҳ ҷараёни об номураттаб буда, ҳар сол аз шимол ба ҷануб қариб 325 км³ оби Баҳри Сиёҳро (шӯриаш 18 %) ба Баҳри Мармар меорад. Ҷараёни муқобил (поёнӣ) аз Баҳри Мармар ҳаракат карда, қариб 175 км³ оби шӯриаш 38%-ро ба Баҳри Сиёҳ мебарад. Мубодилаи оби гул. Босфорро бори аввал баҳрнаварди ҳарбӣ ва уқёнусшиноси рус С. О. Макаров солҳои 1881-82 таҳқиқ кардааст.

Эзоҳ
----

1. ↑

Адабиёт
-------

* Босфор // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая Южакова
* Брокгауза и Ефрона
* Военная Сытина
* Ларусса
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Реальный словарь классических древностей
* Хорватская
* Britannica (онлайн)
* De Agostini
* Pauly-Wissowa

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 152399830
* GND: 4007830-9
* J9U: 987007283829705171
* LCCN: sh85015919
* NKC: ge399174
* SUDOC: 029821630
* VIAF: 304916055
* WorldCat VIAF: 304916055

 |

 |
**Гёти́т** (аз номи шоири олмонӣ Гёте) — минерал аз гурӯҳи гидрооксидҳои оҳан. Формулаи кимиёияш FeO(OH).

Сохтори кристаллбандиаш ромбӣ. Сохтори кристаллиаш бо сохтори диаспор монанд аст. Баъзан дар шакли кристаллҳои маншурӣ дучор меояд. Агрегатҳояш яклухт, гурдашакл, сталактитӣ, баъзан сӯзаншакл ё қаламчамонанд. Гётит дар шакли шӯша ва хока низ дучор мешавад. Рангаш зарди бӯртоб, қаҳваӣ, бӯри сиёҳтоб. Ранги хокааш қаҳваии моил ба зард. Ҷилояш алмосӣ, тира ва нимшаффоф. Сахтиаш 4,5-5, зичиаш 4140-4280 кг м3. Гусехташ комил. Вазни хоссаш 4,0-4,4. Гётит дар шароити ҳарорату фишори муқаррарии минтақаи фарсоиш аз ҳисоби минералҳои оҳандор (сидерит, магнетит, пирит) ба вуҷуд меояд. Дар таҳшинҳои ботлоқӣ низ вомехӯрад. Баъзан ҳамчун минерали гармобӣ дар шакли кристаллҳои сӯзаншакл ва сутунча дучор меояд. Чун маъдани оҳан ба кор меравад. Конҳои калони гётит дар Русия (нимҷазираи Керч, Урали Ҷанубӣ), Элзас ва Лотарингия, Пршиброми Чехия, Куба, ИМА воқеанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Костов И. Минерология. М. 1971;
* Годовиков А. А. Минералогия. М. 1975;
* Ҷанобилов М. Минералогия. Д. 2011.

Сарчашма
--------

* Гётит / М. Ҷанобилов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Маҳмуд-Алӣ Макшарипович Калиматов** (ингуш. Келаматнаькъан Макшарипа Махьмуд-Iаьла; тав. 9 апрели соли 1959, д. Чемолған, ноҳияи Қаскелен, вилояти Алмаато, ҶШС Қазоқистон, СССР) — сиёсатмадори рус, ҳуқуқшинос. Сарвари Ҷумҳурии Ингушистон аз 8 сентябри соли 2019 (иҷрокунандаи вазифаи роҳбари Ҷумҳурии Ингушистон аз 26 июн то 8 сентябри соли 2019) .

Зиндагинома
-----------

9 апрели соли 1959 дар деҳаи Чемолғани (Шамолхон) ноҳияи Каскеленски вилояти Алмаатои ҶШС Казокистон таваллуд шудааст.

Аз апрели соли 1977 то соли 1979 дар ҳайати гурӯҳи нерӯҳои шӯравӣ дар Олмон хидмати ҳарбӣ кардааст .

Соли 1989 факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии ба номи Куйбышевро хатм карда, дар комсомоли ҷумҳурӣ ва Кумитаи ҷумҳуриявии Ҳизби коммунисти Иттиҳоди Шӯравӣ дар шаҳри Куйбышев кор кардааст.

Аз соли 1990 дар хидмати додситонии вилояти Куйбишев ба ҳайси муфаттиши додситонии ноҳия оғоз кардааст.

1990-1992 — стажер, муфаттиш, муфаттиши калони прокуратураи ноҳияи Кирови шаҳри Киров. Куйбишева (Самара), муфаттиши калони шуъбаи тафтишотии прокуратураи вилояти Самара.

Солҳои 1997-2003 додситони шаҳри Самара буд.

Аз январи соли 2003 то августи соли 2004 — муовини якуми прокурори вилояти Самара.

Моҳи августи соли 2004 бо фармони Прокурори генералии Федератсияи Русия ӯ ба вазифаи прокурори Ингушетия таъйин карда шуд.

Дар соли 2007 сарварии Раёсати назорати губернатори вилояти Самара буд .

Аз соли 2012 ба ҳайси мушовири губернатори вилояти Самара кор мекард .

### Сардори Ҷумҳурии Ингушетия

Рӯзи 26 июни соли 2019 пас аз истеъфои пеш аз мӯҳлат раисиҷумҳури Ингушистон Юнус-Бек Евкуров, раиси ҷумҳури Русия Владимир Путин Маҳмуд-Алӣ Калиматовро иҷрокунандаи вазифаи раиси Ингушистон таъйин кард .

Рӯзи 8 сентябри соли 2019 дар маҷлиси мардумии Ингушистон се номзаде, ки аз ҷониби президент Путин ба курсии раҳбарони Ингушистон интихоб шудаанд: Маҳмуд-Алӣ Калиматов, Урусхон Евлоев ва Магомед Зурабов. 31 вакил, 27 нафари онҳо ба тарафдории Калиматов овоз доданд. Тибқи натиҷаи овоздиҳӣ ба ӯ ваколатҳои роҳбари ҷумҳурӣ ба муҳлати 5 сол дода шуд .

Эзоҳ
----

1. ↑  Калиматов назначен врио главы Ингушетии // Кавказский узел
2. 1 2 3  Глава Росприроднадзора по Самарской области назначен врио главы Ингушетии
3. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 26.06.2019 № 298 «О досрочном прекращении полномочий Главы Республики Ингушетия»
4. ↑  Народное собрание Ингушетии избрало Калиматова главой республики

| ⚙️ Раҳбарони Ҷумҳурии Ингушистон |
| --- |
|  | Руслан Аушев (1992—2001) • Аҳмад Малсагов (и.в. 2001—2002) • Мурат Зязиков (2002—2008) • Юнус-Бек Евкуров (2008—2019) • Маҳмуд-Алӣ Калиматов (с 2019) |  |
**Пули Духтар** (  форсӣ: پلدختر‎ ҳамчуни ба забони румӣ чун **Pol Dokhtar** ва **Pul-i-Dukhtar)**. Шаҳр ва пойтахти шаҳристони Пули Духтар, устони Луристон, Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 22,558 нафар дар 5,131 оила буд. 

Пули Духтар тақрибан 100 км аз Хуррамобод, маркази шаҳристон ҷойгир аст. Дар шимоли шаҳр боқимондаҳои пулҳои қадимӣ мавҷуданд, ки дар қатори дигар пулҳои ин минтақа ҳамчун як макони [[Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО|мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО пешниҳод карда шавад. 

 Купруки Пули Духтар

### Ғори Калмакаре

Соли 1989 дар ғор як боёфти беназир кашф шуд, Калмакареи Пули Духтар, ба гуфтаи хабаргузории Меҳр, метавонад, ба яке аз шаш ганҷи ҷаҳони қадимӣ дохил гардад.

Сарчашмаҳо
----------

* Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон

Эзоҳ
----

1. ↑  The Collection of Historical Bridges - UNESCO World Heritage Centre

  



| Шаҳрҳои устони Луристон |
| --- |
| Азно | Алегӯдарз | Бурӯҷирд | Пули Духтар | Хуррамобод | Дурӯд | Мосур | Нуробод | Кӯҳдашт |
**Маҳмуд Туробӣ** (18 октябри 1924, Табрез, Эрон — 1997, Душанбе, Тоҷикистон) — рӯзноманигор, тарҷумон.

Зиндагинома
-----------

Маҳмуд Туробӣ дар соли 1922 дар шаҳри Табрези Эрон ба дунё омада, пас аз хатми мактаби мутавассита дар зодгоҳаш, барои идомаи таҳсил ба Теҳрон меояд ва Донишгоҳи шаҳри Теҳронро бомуваффақият хатм намудааст. Фаъолияти кориро аз рӯзноманигорӣ оғоз карда, чанд сол сардабири рӯзномаи «Ховари нав» будааст.

Ин давроне буд, ки сарзамини Иронро мавҷи азими сиёсӣ фаро гирифта буд. Миллиёнҳо ҷавонон ба ҳизбҳои гуногун пайваста ва ба ин гирдоб кашида шуданд. Маҳмуди ҷавон дар шӯриши мусаллаҳонаи мардуми Ирон бар зидди режими шоҳӣ ширкат кард. Дар натиҷаи муборизаи мардум дар Озарбойҷон ҳукумати миллӣ таъсис ёфт. Маҳмуд Туробӣ вакили Маҷлиси миллӣ интихоб гардид. Аммо пас аз як сол Ҳукумати миллӣ шикаст хурд ва тарафдорону ҳаводорони он шадидан мавриди таъқиб қарор гирифтанд.

Фаъолият
--------

Маҳмуд Туробӣ низ чун садҳову ҳазорон нафар ҳамватанонаш маҷбур шуд тарки миҳан намояд. Ба Тоҷикистон паноҳ бурд ва ба ҳайси мудири масъули рӯзномаи «Муаллимон» ба кор пардохт.

Дар матбуоти Тоҷикистон мақолаҳои зиёди илмӣ ва адабии ӯ ба нашр мерасиданд.

Маҳмуд Туробӣ аз соли 1957 ба Идораи барномаҳои бурунмарзии радиои тоҷик ба кор омада, 40 сол - то вопасин нафаси худ, дар ин ҷо кор кард.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз 15-ум то 21-уми октябри соли 2017. *www.kmt.tj*.  Китобхонаи миллии Тоҷикистон (24 октябри 2017). 25 октябри 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 октябри 2019.
**Маҳмуд Ҷибрил Варфаллӣ** (арб ар. محمود جبريل الورفلي‎ , ( Подшоҳии Либиё, 28 майи 1952 - 5 апрели 2020) — сиёсатмадори Либиё, Сарвазири Шӯрои миллии муваққатии Ҷумҳурии Либиё аз 23 март то 20 октябри соли 2020.

Зиндагинома
-----------

Маҳмуд Ҷибрил соли 1952 дар Либиё дар оилаи қабилаи Варфалла таваллуд шудааст. Ба навиштаи The Daily Telegraph, зодгоҳи ӯ шаҳри Бани Валид аст.
Вай соли 1975 факултаи иқтисод ва сиёсатшиносии Донишгоҳи Қоҳираро бо дараҷаи бакалавр хатм кардааст.
Соли 1980 дар Донишгоҳи Питтсбурги Пенсилвания (ИМА) дараҷаи магистрро дар соҳаи сиёсатшиносӣ гирифтааст.

Ӯ соли 1984 дар ҳамин донишгоҳ дар риштаи банақшагирии стратегӣ ва қабули қарорҳо унвони докториро гирифтааст ва чанд сол дар ин соҳа ба ҳайси профессор кор кардааст. Маҳмуд Ҷибрил дар ин мавзӯъ 10 китоб нашр кардааст.
Вай инчунин роҳбари гурӯҳе буд, ки дар таҳияи дастури *ягонаи омӯзиши араб* ширкат дошт.
Дар байни солҳои 1987 ва 1988 масъули ташкил ва идораи ду конфронси аввали омӯзишӣ дар кишварҳои араб буд. Баъдан, ӯ ба омӯзиши менеҷмент ва роҳбарии маъмурӣ барои менеҷерони аршад дар кишварҳои арабӣ, аз ҷумла дар Миср, Арабистони Саудӣ, Либиё, АМА, Кувайт, Урдун, Баҳрайн, Марокаш, Тунис, инчунин дар Туркия ва Бритониёи Кабир машғул буд.

Маҳмуд Ҷибрил раиси Шӯрои миллии нақшакашии Либиё буд. Соли 2009 раиси Шӯрои миллии рушди иқтисодии Либиё таъин шуд.
Вай инчунин ба Кумитаи зидди бӯҳронии Шӯрои миллии Либиё роҳбарӣ мекард.
23 марти соли 2011 маълум шуд, ки Маҳмуд Ҷибрил сарвазири Шӯрои миллии муваққатии Ҷумҳурии Либиё шуд, ки худро ягона мақомоти қонунии Либиё эълон кард. 23 октябри соли 2011 пас аз озод шудани Либиё аз режими Муаммар Қаззофӣ, ӯ истеъфо дод.

Ҳизби Маҳмуд Ҷибрил, Эътилофи Нерӯҳои Миллӣ, дар интихоботи порлумонии Либиё дар моҳи июли соли 2012 аксарияти овозҳоро ба даст овард .

Маҳмуд Ҷибрил 5 апрели соли 2020 дар Қоҳира аз таъсири COVID-19 дар синни 67-солагӣ даргузашт  .

Эзоҳ
----

1. 1 2
2. ↑
3. ↑  Объявлены окончательные результаты выборов в Ливии Бойгонӣ шудааст 20 июли 2012  сол. — статья на лента.ру
4. ↑  Former Libyan PM Mahmoud Jibril has died from complications related to coronavirus(англ.). *en.alwasat.ly*(пайванди дастнорас — *таърих*).  Alwasat News (5 April 2020). 27 июни 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 11 апрели 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 1158047983
* GTAA: 229025
* ISNI: 0000 0000 8276 1794
* J9U: 987007275480405171
* LCCN: n87944302
* SUDOC: 226966437
* VIAF: 88428087
* WorldCat VIAF: 88428087

 |

 |

| ⚙️ Парчами Либиё Сарвазирони Либиё (1969–2012) |
| --- |
| Либиё дар даврони Муаммар Қаззофӣ (1969–2011) | 
* Маҳмуд Сулаймон Мағрибӣ
* Муаммар Қаззофӣ
* Абдуссалом Ҷалоуд

 |
| Ҷамоҳири Сотсиалистии Арабии Либиё (1977–2011) | 
* Абдулотӣ Убайдӣ
* Муҳаммад Заруқ Раҷаб
* Мифтоҳ Усто Умар
* Абдулраззоқ ас-Савсаҳ
* Муҳаммад аз-Зенатӣ
* Мифтоҳ Муҳаммад Кеиба
* Мифтоҳ Муҳаммад Кеиба
* Муҳаммад Абдулқосим Зуаӣ

 |
| Шӯрои миллии муваққатии Ҷумҳурии Либиё (2012–) | 
* Маҳмуд Ҷибрил
* Алӣ Тарҳунӣ (и.в)
* Абдураҳим Кеиб

 |
**Биҳориҳо** — гурӯҳи халқиятҳои ҳиндуориёӣ дар шимоли Ҳиндустон (аксаран дар иёлоти Биҳор, Уттар Прадеш, Ҷаркҳанд) ва навоҳии наздисарҳаддии Бангладеш, Бутан ва Непал.

Аҳолии асосии биҳориҳо дар Ибтидои садаи XXI бҳоҷпурҳо (24,3 млн нафар), магаҳҳо (13 млн нафар) ва майтхилҳо (22 млн нафар) мебошанд, ки байни худ умумиятҳои этникӣ доранд. Ба забонҳои хеши гурӯҳи мансуби оилаи ҳиндуаврупоӣ (минҷумла бҳоҷпурӣ, магаҳӣ ва майтхилӣ) такаллум мекунанд. Аксари Биҳориҳо эътиқодманди ҳиндуиянд, ҳамчунин мусулмонҳо (аҳли тасаннун), аҳли насоро, сикхҳо, ҷайнҳо ва бутпарастҳо ҳам ҳастанд. Бо вуҷуди биҳорӣ будани ин се халқият, боз ҳам дар байнашон аз нигоҳи урфу одат ва анъанаву русумот тафовутҳо вуҷуд доранд. Асоси хоҷагидорӣ кишоварзӣ (шолию ғаллакорӣ, парвариши найшакару тамоку, нахӯду ҷав ва ғайра), чорводорӣ (бузу гӯсфандпарварӣ, гову хукпарварӣ-(ба нудрат дар баъзе табақаҳо) ва парандапарварист. Ҳоло аксари Биҳориҳо дар шаҳрҳои бузург зиндагӣ карда, дар саноат фаъолият доранд. Мусулмонҳо бештар дар шаҳрҳо ба тиҷорат машғуланд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Народы Южной Азии. — М. 1963.

Сарчашма
--------

* Биҳориҳо / Б. Раҳматов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Хатои Lua: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'ноябр 2018'.**



БАРФТӮДАКУНÁК, як навъ техникаи кишоварзӣ, ки барои тӯда ва шибба намудани барф дар саҳроҳо истифода мешавад. Барфтӯдакунакро барои дар заминҳои ғаллакорӣ захира намудани намӣ кор мефармоянд. Қисмҳои асосии кории Барфтӯдакунак аз барфгардони рост ва чап, радагири рост ва чап, шоҳтири пеш ва ақиб, ядак иборат аст. Барфгардонҳои Барфтӯдакунакро аз пӯлод месозанд. Барфтӯдакунакро ба трактор пайваст мекунанд. Дарозии Барфтӯдакунак 4100 мм; бараш 2930 мм; баландиаш 1075 мм; вазнаш 690 кг. Ҳангоми ҳаракат кардани трактор барфгардонҳо барфро ба рӯйи замини кишт мехобонанд. Паҳноии кораш 2,6 м, суръати кораш 10 га/соат аст.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Хоккей бо тӯб** (инчунин бенди низ ном бурда мешавад, аз англ. bandy, ва русӣ: хоккей) — бозии зимистона ва бозии даставии варзишӣ буда дар майдони яхин бо иштироки ду даста (ҳар як даста иборат аз даҳ бозингари майдонӣ ва як дарвозабон) гузаронида мешавад.

Ҳамаи бозингарон, барои дар рӯи ях ҳаракат кардан, дар пойҳояшон конкиро истифода мебаранд. Бозингарон бо чавғон кӯшиш мекунанд, ки тӯбро ба дарвозаи ҳариф ворид созанд. Дарвозаҳоро дарвозабонҳо бе истифодаи чавғон ҳимоя мекунанд. Давомнокии бозӣ: 2 тайм иборат аз 45 дақиқа; ҳангоми номусоидии вазъи ҳаво (хунукии ҳаво ё бориши зиёди барф) доварон — 3 тайма иборат аз 30 дақиқа таъйин мекунанд. Дастае ғолиб дониста мешавад, ки голҳои зиёд задааст. Ибораи «хоккей бо тӯб» дар Россия расмӣ қабул шудааст. Дар сатҳи байналхалқӣ «бенди» ном бурда мешавад. Federation of International Bandy. Хоккей бо тӯб расман дар Кумитаи байналхалқии олимпӣ ҳамчун бозиҳои зимистона қабул шудааст вале дар барномаи Бозиҳои олимпии зимистона то ҳол дохил нашудааст. Дар VI бозиҳои олимпии зимистона дар шаҳри Осло дар соли 1952 намоиш дода шуда буд. Дар VII бозиҳои зимистонаи Осиё дар соли 2011 хоккей бо тӯб расман қабул шуда буд. Декабри соли 2012 дар шаҳри Алма-Ато аввалинбор чемпионати Осиё барои хоккей бо тӯб шуда буд. Президенти Федератсияи хоккей бо тӯб ва Федератсияи байналхалқии бенди (FIB) Борис Скринник, декабри соли 2011 эълон кард, ки хоккей бо тӯб шояд дар барномаи бозиҳои зимистонаи Олимпии соли 2018 дохил шавад, вале 8 июни соли 2015 баъди ҷамъбаси маҷлиси Кумитаи байналхалқии Олимпӣ қабул нашуд.

Эзоҳ
----
**Гудозиш** — раванди аз ҳолати кристаллӣ ба ҳолати моеъ (аз як ҳолати агрегатӣ ба ҳолати дигар) гузаштани модда, ки бо фурӯ бурдани гармӣ ба амал меояд. 

Гудозиш дар ҳарорати муайян (ҳарорати гудозиш Тг) ҷараён мегирад. Ҳарорати гудозиш ба табиати модда ва фишори берунӣ вобаста аст. Гармие, ки ҳангоми ҳарорати гудозиш барои аз ҳолати кристаллӣ ба ҳолати моеъ гузаштани воҳиди массаи модда сарф мешавад, гармии хосси гудозиш ном дорад. Баъзе пайвастҳои калонмолекула аз ҳолати кристаллӣ ба ҳолати моеи изотропӣ зина ба зина гузашта, ҳар як зина ба давраи муайяни ихтилоли сохти кристаллӣ мувофиқат мекунад. Ҷисмҳои сахти кристаллӣ ҳарорати муайяни гудозиш доранду ҷисмҳои сахти аморфӣ надоранд. Ҷисмҳои аморфӣ бо афзудани ҳарорат гарм шуда, тадриҷан ба ҳолати моеъ мегузаранд. Гудозиши хӯлаҳо ва маҳлулҳои сахт, одатан, дар ф°Силаи муайяни ҳарорат (ибтидо ва охири гудозиш) ба амал омада, ба таркиби хӯла ва фишор вобастаанд. Аз филиззоти холис ҳарорати гудозиши волфрам баландтарин (3410°С) ва ҳарорати гудозиши симоб пасттарин (-38,90°С) мебошад. Аз моддаҳои сода карбон ҳарорати баландтарин (мувофиқи маълумоти гуногун 3500-4500°С) ва ҳелий ҳарорати гудозиши пасттарин (-272,1°С) доранд. Ба моддаҳои хеле мушкилгудоз карбиди танталу ҳафний — Та4 HtС5 (4216°С) мансуб аст. Дар ҳолати ба Тг расидани ҳарорати кристалл гудозиш оғоз ёфта, то анҷоми он ҳарорати модда бо вуҷуди гармидиҳиро давом додан, доимӣ боқӣ мемонад. Дар раванди гудозиш х°Сиятҳои физикии модда, мас. энтропия, гармигунҷоиш, муқовимати электрӣ ва ғ. тағйир меёбанд. Мувофиқи назарияи молекулавию кинетикии гудозиш ҳангоми гарм кардани кристалл энергияи лапиши атомҳои он афзуда, ҳарорати ҷисм боло меравад ва дар бандҳои панҷараи кристаллӣ нақсҳои гуногун пайдо мешаванд. Дар лаҳзаи фаро расидани Тг ғилзат (консентратсия)-и бӯҳронии нақсҳои кристалл ба вуҷуд омада, гудозиш оғоз меёбад (яъне панҷараҳои кристаллӣ вайрон мешаванд). Гармкунии баъдии ҷисм фақат робитаи байни атомҳо ва тартиби минбаъдаи онҳоро дар кристалл вайрон мекунад. Раванди гудозиш дар табиат (гудозиши барфу ях дар сатҳи Замин, гудозиши маъданҳо дар қишри Замин ва ғ.) ва дар техника (истеҳсоли филиззоту хӯлаҳо, қолабрезӣ ва ғ.) мавқеи муҳим дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гудозиш / Ш. Тӯйчиев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая китайская
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 124049179
* J9U: 987007555558405171
* LCCN: sh85052594

 |
**Гузар** — маконе дар сероҳа, чорроҳа ва кӯчаҳои калону серодами шаҳру деҳот, ки дар масири он чойхона, масҷид, дуконҳои баққолию қассобӣ, бозор ва дигар иншооти ҷамъиятӣ, бунгоҳи тиббӣ ва мактабу марказҳои маърифатии замонавӣ воқеанд. 

Баъзе гузарҳо аз рӯи машғулияти бошандагон ва ҳунармандонашон гузари чармгарон, оҳангарон, заргарон ва ғ. номгузорӣ шудаанд. Дар шимоли Тоҷикистон якчанд гузар як маҳалларо ташкил медиҳанд. Дар гузару маҳаллаҳо маросиму анъанаҳои таърихии гузаштаву имрӯзаро идома дода, одатан, он ҷо баъди кор ва рӯзҳои истироҳат тӯю маросими ёдбуд меороянд, суҳбату бозиҳо ташкил мекунанд ва истироҳат менамоянд.

Гузар, воҳиди ҳудудию маъмурӣ дар шаҳру деҳоти Осиёи Миёна (асрҳои 16-20). Мас. дар Бухоро гузарҳои Сӯзангарон, Заргарон, Иброҳимхӯҷа ва ғ. дар Кӯлоб гузарҳои Чармгарон, Шаҳид, Нонвои Боло, Нонвои Поён ва ғ. маъмул буданд. Дар Панҷакент то ҳол гузарҳои Шафтолузор, Себзор, Лаби Чашма, Ҳавзи Боҳасан, Вашанӣ, Сой, Қоқурӣ ва Қайнар боқӣ мондаанд. Дар Душанбе 14 гузар мавҷуд буд, ки ба амлокдори беки Ҳисор итоат намуда, онро оқсақолон идора мекарданд. Дар ин гузарҳо 10 мактаб, 2 мадраса ва 12 чойхона, даҳҳо оҳангархона, дуконҳои заргарӣ ва ғ. фаъолият менамуданд. Дар замони шӯравӣ гузар ва маҳаллаҳо дар асоси нақшаи меъморӣ таҳия ва таҷдид шуда, ба тарҳи умумии меъморию сохтмони кӯчаву хиёбонҳо мусоидат мекард. Ҳоло дар ш. Душанбе ноҳияҳо аз якчанд маҳалла ва маҳаллаҳо аз чандин гузар иборатанд, ки ҳудуди кӯчаву хиёбонҳои ҷудогонаро фаро мегиранд. Баъзе номҳои қадимии гузарҳои шаҳру деҳоти Тоҷикистон ҳоло ҳам дар байни халқ маъмуланд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гузар / Н. Турсунов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Создаҳанӣ** (форсӣ: سازدهنی‎), **гармоникаи лабӣ** (русӣ: Губная гармоника) — сози нафасии мусиқиест иборат аз қуттичаи начандон паҳни дароз бо сӯрохиҳои зиёди қубураки чоккардашуда, ки дар 1 ё 2 қатор ҷойгиранд.

Дар қубуракҳои чоккардашуда забонакҳои филизӣ (аз 6 то 128) сахт карда шудаанд. Навозанда созро бо лабонаш дошта, онро ба тарафи росту чап медавонад ва бо нафас гирифтан ё баровардан, овозҳои ҳархеларо ҳосил мекунад. Сифати (тембри) соз садои гармоникаро ба ёд меорад.

Гармоникаи лабиро соли 1821 устои олмонӣ Ф. Бушман ихтироъ кардааст, ки то ҳол дар Русия ва хориҷ аз он маъмул аст.

* Гармоникаи лабӣ
* Гармонетта
* Мелодика
* Аккордина

Эзоҳ
----

1. ↑   Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. — Душанбе: Аржанг, 2019. — С.94. — 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
**Мелик Мирзоев** (тав. 29. 03. 1928, ноҳияи Варзоб – ваф. 21. 09. 1996, ноҳияи Варзоб), муаррихи тоҷик, номзади илмҳои таърих (1963), дотсент (1966), Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Соли 1951 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1952–1953 муаллими мактаби миёна ва директори мактаби миёна дар ноҳияи Ленин, 1953– 1956 аспиранти кафедраи марксизм-ленинизм, 1956–1966 ассистент, муаллими калон, дотсенти кафедраи марксизм-ленинизми Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко буд. Ҳамзамон дар донишкада вазифаи раиси Комитети иттифоқҳои касабаро ба уҳда дошт. Солҳои 1966–1972 ҳамчун сардори шуъбаи илм ва нашриёти Вазорати маорифи Тоҷикистон, 1972–1988 муовини вазири маорифи ҶШС Тоҷикистон кор кардааст. Ҳамзамон аз соли 1966 то солҳои 90-уми асри гузашта ӯ фаъолияти омӯзгориашро дар донишкадаи омӯзгории пойтахт ҳамчун ҳамкор давом додааст. Дар давоми зиёда аз 10 соли фаъолияти омӯзгориаш дар донишкадаи омӯзгории пойтахт дар тарбияи ҳазорҳо нафар мутахассисон саҳм гузоштааст. Дар конференсияҳои мухталифи ҷумҳуриявӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Муаллифи зиёда аз 25 корҳои илмӣ, илмию оммавӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои коллективонии хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон баррасӣ шудаанд.

Ҷоизаҳо
-------

Барои хидматҳояш бо ордени «Нишони фахрӣ», унвони фахрии «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон», нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон», медали «Барои меҳнати шоён» ва якчанд ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Гузарониш** — дар оптика тавассути муҳит бе тағйирёбии маҷмӯи басомадҳои афканишоти монохроматӣ ва интенсивияти нисбӣ гузаштани афканишоти оптикӣ.

Гузарониши самтгирифта, дифраксионӣ ва омехтаро фарқ мекунанд. Ҳангоми гузарониш самтгирифта пароканиши рӯшноӣ дар муҳит амалан ба вуҷуд намеояд. Дар гузаронии диффузӣ омили асосӣ пароканиш буда, инкисор (шикаст) ва гузаронии самтгирифта хеле ночиз мебошанд. Дар ҳолати омехта гузарониш қисман самтгирифта ва қисман диффузӣ мешавад. Навъи махсуси гузарониши диффузӣ гузарониши мунтазам диффузияшаванда аст, ки ҳангоми он тақсимоти фазоии дурахшонии афканишоти парокандашуда дар ҳама самтҳо як хел мешавад.

Нигаред низ
-----------

* Рӯшноии монохроматӣ

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гузарониш // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
«**Вофӣ фӣ-л-фурӯъ**» (ар. الوافى فى الفروع‎) — асари имом Абулбаракот Абдуллоҳ ибни Аҳмад ан-Насафӣ (фавт 1310) дар фиқҳ ба забони арабӣ.

Ин китоб мисли «Ҳидоя»-и Бурҳонуддини Марғинонӣ яке аз матнҳои мақбул ва муътабари фиқҳи ҳанафӣ маҳсуб мешавад. Муаллиф дар он тамоми масъалаҳои фиқҳии китобҳои «Ҷомеъу-с-сағир», «Ҷомеъу-л-кабир» ва «Зиёдот»-и имом Муҳаммади Шайбонӣ, «Мухтасар»-и Ҳокими Шаҳид ва «Назму-л-хилофиёт»-и Наҷмуддини Насафиро оварда, баъзе масъалаҳои дар фатово ва воқеоти фуқаҳои баъдина ҷойдоштаро низ ба он илова кардааст. Дар китоб номҳои муҷтаҳидон ва марҷаи масъалаҳо бо аломатҳои рамзӣ ёд шудаанд: Абуҳанифа бо ҳарфи «ҳо», Абуюсуф бо ҳарфи «син», Муҳаммади Шайбонӣ бо ҳарфи «мим», Зуфар бо ҳарфи «зо», имом Шофеъӣ бо ҳарфи «фо», имом Молик бо ҳарфи «коф» ва ривоятҳои дар фатово ва воқеоти дигар фақеҳон омада бо ҳарфи «вов». Баъдан муаллиф бар матни ин китоби худ бо номи «ал-Кофӣ» шарҳи муфассале навиштааст. Аз шореҳони дигари ин китоб Баҳоуддин Абулбақо Муҳаммад ибни Аҳмад ал-Маккӣ (фавт 1450) мебошад, ки бар матни «Вофӣ фӣ-л-фурӯъ» ду шарҳ таълиф кардааст: яке мухтасар ва дигаре муфассал. Соҳиби «Хизонату-л-муфтиййин» дар муқаддимаи китоби худ ёд кардааст, ки ӯ низ бо номи «аш-Шофӣ» бар ин китоб шарҳе дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* حاجى خليفة. كشف الظنون عن اسامى الكتب و الفنون. جلد 2.بيروت، 2007

Сарчашма
--------

* Вофӣ фӣ-л-фурӯъ / С. Шаҳобуддинов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Парвози «Вояҷер-2» тавассути мушакпартои Titan IIIE.
**«Во́яҷер»** (англ. voyager, аз фр. voyageur — «гардишгар») — номи лоиҳа ва аппаратҳои байнисайёравии автоматии амрикоӣ барои таҳқиқи сайёраҳои дури Манзумаи Офтоб.

Таърих
------

Ҳамагӣ ду аппарат — «Вояҷер-1» (20 августи 1977) ва «Вояҷер-2» (5 сентябри 1977) ба кайҳон сар дода шудаанд. Онҳо аппаратҳои бузургҳаҷми (вазни ҳар кадоми онҳо 733 кг) дорои таҷҳизоти хусусии энергия, муҳаррикҳои мушакӣ, компютерҳо, шабакаи алоқаи радио ва идоракунӣ буда, бо асбобҳои таҳқиқоти илмӣ (камераҳои телевизионӣ, спектрометрҳо, фотополяриметрҳо, маҷмӯи плазмавӣ ва ғайра) муҷаҳҳазанд. Дар аввал фақат таҳқиқи сайёраҳои Муштарӣ ва Зуҳал ба нақша гирифта шуда буд. Вале ба туфайли он ки ҳамаи сайёраҳои азим дар доираи нисбатан хурди Манзумаи Офтоб ҷойгир шудаанд, дар атрофи дигар сайёраҳои берунӣ (ғайр аз Плутон) низ парвоз кардани аппаратҳо имконпазир гардид. Аз ин сабаб масири парвози онҳоро ба чунин амалиёт мувофиқ сохтанд. Баъди аз тарафи «Вояҷер-1» таҳқиқ гардидани Зуҳал ва радифи он Титан, «Вояҷер-2»-ро бо андак тағйир додани масир ба сӯйи сайёраҳои Уран ва Нептун равона карданд. Баъди бо сайёраи Нептун вохӯрдан, масири «Вояҷер-2» ба тарафи ҷануб майл карда, он нисбат ба эклиптика зери кунҷи 480 парвоз намуд. «Вояҷер-1» аз эклиптика боло меравад (кунҷи ибтидоӣ 380). Ҳамин тавр аппаратҳо аз ҳудуди Манзумаи Офтоб тамоман берун мебароянд. Ҳадафи таҳқиқи илмии «Вояҷер»-ҳо омӯхтани минтақаҳои гузариши байни плазмаҳои офтобӣ ва байниситоравӣ мебошад. «Вояҷер-1» минтақаи мавҷи зарбатии ҳелиосферавиро декабри 2004 дар масофаи 94 В.а. аз Офтоб ва «Вояҷер-2» августи 2007 дар масофаи 87,4 Вояҷер а. убур карданд. Дар назар аст, ки аппаратҳо аз ҳелиопауза тақрибан баъди 10 соли гузаштан аз минтақаи мавҷи зарбатии ҳелиосферӣ мебароянд. «Вояҷер-2» назарияеро тасдиқ кард, ки ҳелиосфера на курашакл, балки байзашакл буда, ҳудуди ҷанубии он нисбат ба шимолиаш ба Офтоб наздиктар аст ва аз ҳисоби таъсири мутақобилаи гази байниситоравӣ боздориш шудани боди офтобӣ бояд боиси якбора афзудани ҳарорат ва зичии плазма гардад. Дар ҳақиқат муқаррар гардид, ки дар сарҳадди мавҷи зарбатӣ ҳарорат назар ба ҳелиосфераи дохилӣ баландтар аст. Сабаби ин ихтилофот дар чист ва энергия ба куҷо сарф мешавад, маълум нест. Дастгоҳҳо акси босифати сайёраҳои Муштарӣ ва Зуҳалро низ ба Замин фиристоданд. Олимон умед доранд, ки баъди ҳелиопаузаро убур кардани «Вояҷер»-ҳо низ алоқа бо онҳо боқӣ мемонад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Вояҷер // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Britannica (онлайн)
* Universalis

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* J9U: 987007570739105171
* LCCN: n90692226

 |
**Воқифии Бадахшонӣ** (форсӣ: واقفئ بدخشانی‎) — шоири тоҷик (асри 16).

Зиндагинома
-----------

Аз Бадахшон барои таҳсили илм ба Самарқанд рафта, аз улуми мутадовила баҳраманд гардидааст. Муддате дар хидмати ҳокими вақти Самарқанд Ҷавонмардалихон қарор доштааст. Мутрибии Самарқандӣ ӯро чун марди воқиф аз шеъру шоирӣ ёд кардааст. Дар ашъори ба воситаи тазкираҳову баёзҳо расидааш аз ҷуду караму саховат, дурӣ ҷустан аз нокасон ва ғ. сухан кардааст:

> Бипарҳез, ай бародар, аз лаимон,   
> 
> Бино кун хона дар кӯйи каримон!   
> 
> Зи дунон дун шавию аз касон кас,   
> 
> Зи некон нек гардӣ, аз хасон хас!
> 
> 

Ғазали зерин аз сурудаҳои ӯст:

> Ман ба як бор аз висоли ёр афтодам ҷудо,   
> 
> Зору ҳайрон з-он гули рухсор афтодам ҷудо.   
> 
> Хоки роҳаш мешавам ҳар дам ба сад рӯйи ниёз,   
> 
> Ваҳ, чӣ кардам, з-он адурафтор афтодам ҷудо?!   
> 
> Бе гули рӯйи ту ҳар дам зор нолам дар фироқ,   
> 
> Ҳамчу булбул аз гулу гулзор афтодам ҷудо!   
> 
> Дар маломат будам аз ишқи ту, ай султони ҳусн,   
> 
> Аз маломат кардани бисёр афтодам ҷудо!   
> 
> Ҳар замон аз шавқ, ай гул, гиря мекардам чу шамъ,   
> 
> Воқифӣ, аз гиряи бисёр афтодам ҷудо! 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* مطربئ سمرقندی. تذکرةالشعرأ. تهران، ۱۳۷۷ هـ. ش

Сарчашма
--------

* Воқифии Бадахшонӣ / С. Ализода // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Голиков Филипп Иванович** (29 июл 1900, Borisova[d], Perm Governorate[d] — 29 июл 1980[…], Маскав) — фармондеҳ, Маршали Иттиҳоди Шӯравӣ (1961).

Зиндагинома
-----------

Аз соли 1918 дар ҳайати Артиши Шӯравӣ. Хатмкардаи курсҳои такмили ихтисоси ҳайати фармондеҳони олӣ (1929), мактаби ҳарбӣ (1931) ва Академияи ҳарбии ба номи М. В. Фрунзе (1933, ғоибона). Аз соли 1919 дар вазифаҳои ҳизбию сиёсӣ, аз соли 1931 дар вазифаҳои фармондеҳӣ буд. Аз июли 1940 муовини сардори Ситоди генералӣ-сардори раёсати иктишоф (разведка). Аз оғози ҶБВ барои дастрас намудани аслиҳа барои Артиши Сурх дар Британия ва ИМА музокирот анҷом додааст. Минбаъд фармондеҳи артиш буд; дар муҳорибаҳои Маскав (1941-42), Брянск (апрел-июли 1942), Воронеж (август ва октябри 1942 — марти 1943) иштирок кардааст. Аз апрели 1943 сардори Сарраёсати кадрҳои Шӯрои Комиссарони Халқии мудофиаи ИҶШС ва аз октябри 1944 ҳамзамон намояндаи Шӯрои Комиссарони Халқии оид ба корҳои ба ватан баргардонидани шаҳрвандони ИҶШС. С-ҳои 1950-56 фармондеҳи воҳидҳои алоҳидаи механикии ҳарбӣ, 1956-58 сардори Академияи ҳарбии қувваҳои танкии зиреҳпӯш, 1958-62 сардори Сарраёсати сиёсии Артиши Шӯравӣ ва Флоти ҳарбӣ-баҳрӣ буд. Аз майи 1962 корҳои масъули Вазорати мудофиаи ИҶШС-ро иҷро кард. Депутати Шӯрои Олии ИҶШС (даъватҳои 1 ва 4-6). Муаллифи ёддоштҳои «Уқобҳои сурх» ва «Дар муҳорибаи Маскав».

Ҷоизаҳо
-------

Бо 4 ордени Ленин, ордени Револютсияи Октябр, 4 ордени Байрақи Сурх, орденҳои Суворов (дараҷаи 1), Ситораи Сурх, Кутузов (дараҷаи 1), Байрақи Сурхи Меҳнат, «Барои хидмати Ватан дар Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС», 7 ордени хориҷӣ ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4  Большая российская энциклопедия (рус.) — М.: Большая российская энциклопедия, 2004.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
3. 1 2
4. 1 2  Munzinger Personen (нем.)

Сарчашма
--------

* Голиков Филипп Иванович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 165766681
* GND: 129386073
* ISNI: 0000 0000 8361 6433
* J9U: 987007421503105171
* LCCN: n88036940
* NKC: jn20000602007
* NLP: A21635092
* NTA: 133855600
* NUKAT: n2007128759
* SUDOC: 260908363
* VIAF: 18301321
* WorldCat VIAF: 18301321

 |

 |
|  |
| --- |
| Унсури холии Викидода |

«**Воқеъоти Оламгирӣ**» (форсӣ: واقعات عالمگیری‎) — асари таърихнигор ва шоири форсизабони Ҳиндустон Оқилхони Хофӣ (1614–96), ки ба султон Аврангзеби Оламгир (1658–1707) бахшида шудааст.

Бо сабаби зикр нагардидани номи муаллиф дар «Воқеъоти Оламгирӣ» дар маъхазҳои таърихӣ бо номҳои «Ҳолоти Оламгирӣ», «Вақоеи Оламгирӣ», «Зафарномаи Оламгирӣ» ва «Иқболномаи Оламгирӣ» ёд мешавад. Муаллиф тақр. 50 соли ҳаёташро ҳамроҳ бо Аврангзеб гузаронида, «Воқеъоти Оламгирӣ»-ро дар асоси мушоҳида ва хотироти шахсиаш аз давраи дӯстиаш бо шоҳзода Аврангзеб то замони ҳокими ш. Деҳлӣ буданаш таълиф намудааст (1663). «Воқеъоти Оламгирӣ» тартиб ва танзиме хоссе надошта, бе муқаддима бо мадҳи Аврангзеб оғоз мешавад. Аз рӯйи тарҳи нигориш «Воқеъоти Оламгирӣ» ба ду қисм тақсим мешавад: давраи волии Дакан будани Аврангзеб (1636–1658) ва панҷ соли салтанати Аврангзеб (1658–63). Қисмати аввал таҳти унвонҳои хос ва қисмати дуввуми «Воқеъоти Оламгирӣ» ба тартиби солнома таълиф ёфтааст. «Воқеъоти Оламгирӣ» барои омӯзиши муборизаҳои ҳокимиятхоҳии шоҳзодагон Шуҷоъ, Дорошукӯҳ, Аврангзеб, Мурод ва сарнигун шудани Шоҳиҷаҳон аз тахт (1658), дастгир гардидани шоҳзода Муродбахш, ба тахт нишастани Аврангзеб, қатли Дорошукӯҳ, 
Муродбахш ва шоҳ Шуҷоъ маъхази муҳим мебошад. «Воқеъоти Оламгирӣ» соли 1935 дар Лоҳур чопи сангӣ шуд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* آفتاب اصغر. تاریخ نویسی فارسی در هند و پاکستان، لاهور. ۱۹۵۷؛
* دیوان عقل خان رازی خوافی. به کوشش محمد امین عامر، دهلی نو، ۲۰۱۰.ر

Сарчашма
--------

* Воқеоти Оламгирӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
«**Ориёнбонк**» (номи пурра **Ҷамъияти саҳҳомии кушодаи «Ориёнбонк»**) — яке аз бонкҳои Тоҷикистон.

Таърих
------

Ҷамъияти саҳҳомии кушодаи «Ориёнбонк» яке аз бонкҳои куҳантарини ҷумҳурӣ ба шумор меравад. Моҳи апрели соли 1925 дар шаҳри Душанбе шӯъбаи Бонки тиҷоратии осиёимиёнагӣ ба фаъолият шурӯъ намуда буд. Моҳи сентябри худи ҳамон сол дар заминаи он Промбанк кушода шуд.

Дар ибтидои солҳои сиюм дар мамлакат бонкҳои махсусгардонидашудаи маблағгузориҳои дарозмуддат, аз ҷумла Бонки маблағгузорӣ ва қарздиҳии сохтмони асосӣ, саноат, нақлиёт ва алоқа — Промбанк, ташкил карда шуданд.

Дар соли 1959 бонкҳои махсусгардонидашудаи мавҷудбуда барҳам дода шуда, вазифаҳои онҳо ба зиммаи Стройбанк ва Госбанк вогузор гардиданд. Ба Стройбанк вазифаҳои маблағгузории саноат, нақлиёт, алоқа, маблағгузории як қатор вазоратҳои ҷумҳуриявӣ, ташкилотҳои давлатию ҷамъиятӣ, кооперативҳои сохтмони манзил ва сохтмони манзили инфиродӣ дар шаҳрҳою шаҳракҳои коргарон вобаста карда шуда буд.

Дар охири солҳои 80-уми асри XX Стройбанк ва Госбанк аз нав ташкил карда шуда, дар асоси онҳо Госбанки Ҷумҳурии Тоҷикистон ва бонкҳои махсуси ҳамагонӣ, аз ҷумла, Бонки давлатии саноату сохтмони Тоҷикпромстройбанк, ки барои хдматрасонии комплексии тамоми муассисаҳои саноати ҷумҳурӣ, ҷустуҷӯи геологӣ, комплекси гармию энергетикии ташкилотҳои сохтмонӣ, таъмини муассисаҳои савдою нақлиёт, инчунин корхонаҳои Вазорати алоқа пешбинӣ шуда буд, ташкил карда шуданд.

Моҳи апрели соли 1991 Тоҷикпромстройбонк ба ташкилоти саҳҳомӣ табдил дода шуд ва 29 декабри соли 1991 вай ба Бонки саҳҳомӣ — тиҷоратии саноату сохтмони Тоҷикистон «Ориенбонк» мубаддал гардид, ки аз ҷониби Бонки миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба қайд гирифта шуда, дорои иҷозатномаи махсуси (литсензияи) № 1 гашт.

5 апрели соли 2002 БСТССТ «Ориёнбонк» ба Ҷамъияти саҳҳомии кушодаи «Ориёнбонк» табдил дода шуд.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* orienbank.tj — вебгоҳи расмии Ориёнбонк

| ⚙️ Бонкҳои Тоҷикистон(мувофиқи маълумоти Бонки миллии Тоҷикистон) |
| --- |
| 
* Агроинвестбонк
* Ориёнбонк
* Амонатбонк
* Тоҷиксодиротбонк
* Бонки Эсхата
* Тавҳидбонк
* Аввалин Бонки Молиявии Хурд
* Бонки рушди Тоҷикистон
* Филиали бонки «Тиҷорат»-и ҶИЭ дар Душанбе
* Халқбонк Тоҷикистон
* Кафолатбонк
* ҶСП Бонки «Арванд»
* АксесБонк Тоҷикистон
* Бонки Осиё
* Бонки фаръии БМП Покистон дар Тоҷикистон
* Спитамен Бонк
* Бонки байналмилалии Тоҷикистон
* Коммерсбонки Тоҷикистон
* Алиф Бонк
* Душанбе Сити Бонк

 |
**Содироти мол ва (ё) воситаҳои нақлиёт** - аз қаламрави гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон - пешниҳоди декларатсияи гумрукӣ ё анҷом додани амалҳои дар сархати дуюми ҳамин банд зикршуда, ки мустақиман ба содироти мол ва (ё) воситаҳои нақлиёт, инчунин дигар амалҳои мувофиқи ҳамин Кодекс барои мол ва воситаҳои нақлиёт то замони интиқоли ҳақиқии онҳо аз сарҳади гумруки пешбинишуда нигаронида шудааст. Ба амалҳое, ки мустақиман ба содироти мол ва (ё) воситаҳои нақлиёт аз сарҳади гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон нигаронида шудаанд, амали дохил шудани (вуруди) шахси воқеии аз Ҷумҳурии Тоҷикистон хориҷшаванда ба минтақаи назорати гумруки, ворид шудани воситаҳои нақлиёт ба нуқтаи гузаргоҳ аз сарҳади давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мақсади баровардани он аз сарҳади гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон, супоридани мол ба ташкилотҳои нақлиёти ва (ё) муросилоти байналмилалӣ тавассути ташкилотҳои (муассисаҳои) алоқаи почта барои ирсол берун аз қаламрави гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон, амали шахс ҷиҳати бо мол ва воситаҳои нақлиёт мустақиман баромадан аз сарҳади гумруки берун аз маҳалҳое, ки мувофиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар карда шудаанд, ба ҳисоб меравад

Эзоҳ
----

1. ↑  Истилоҳот/Сомонаи Хадамоти гумрукии назди Ҳукумати ҶТ

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи Хадамоти гумрукии назди Ҳукумати ҶТ
* Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС)
**Шакархон Анварова** (*Анварова Шакархон Саидоромовна*; тав. 3 октябри 1943, Душанбе) — эндокринолог, доктори илми тиб (1993), профессор (1994), Аълочии тандурустии ҶТ (1996), Корманди шоистаи илм ва техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2004).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултети муолиҷавии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон (ИДТТ) ба номи Абуалӣ ибни Сино (1966). Духтури Беморхонаи ҷумҳуриявии эндокринологӣ (1966 – 67), ординатор (1967 – 69), аспирант (1969 – 72), ассистенти кафедраи бемориҳои даруни № 2 ИДТТ (1972 – 87). Аз соли 1987 мудири кафедраи эндокринологияи ҳамин донишгоҳ. Доир ба эндокринологияи клиникӣ, диабети қанд ва бемориҳои ғадуди сипаршакл дар Тоҷикистон тадқиқот анҷом додааст. 197 таълифоти илмӣ, аз ҷумла 1 монография, 5 дастури илмӣ ва 8 дас-тури амалию методӣ, 2 пешниҳоди навоварона дорад. Таҳти роҳбарии ӯ 1 нафар рисолаи докторӣ ва 5 нафар рисолаи номзадӣ дифоъ намудаанд. А. яке аз ташаббускорони ташкил намудани «Барномаи миллии мубориза бар зидди бемориҳои норасоии йод ва диабети қанд дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» мебошад. Сарэндокринологи Вазорати тандурустии ҶТ, раиси Ассотсиатсияи диабетшиносон ва эндокринологҳои ҷумҳурӣ.

Осор
----

* Дастури мухтасари таълимӣ оид ба эндокринологияи клиникӣ, Д. 1998;
* Заболевания щитовидной железы, Д. 2004; Актуальные вопросы клинической эндокринологии (тавсияи методӣ), Д. 2007;
* Современное представление о метаболическом синдроме, Д. 2008;
* Ошкорсозии бармаҳали ҷузъҳои алоими мубодилавӣ – кафолати пешгирии диабети қанди навъи 2-юм, Д. 2009.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
|  |
| --- |
| ← **декабр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| с. 2022 |

**22 декабр** — 356-умин рӯзи сол (357-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 9 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 22 декабр*

### Миллӣ

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 22 декабр*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 22 декабр*

* 1944 — Саидраҳмон Саидов, адабиётшинос.

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 22 декабр*

Тақвими мардумӣ
---------------

**Ҷадӣ** (22 Декабр — 20 Январ) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Дей дар тақвими Эронӣ аст.

ҶадӣҶадӣ

Нигаред низ
-----------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  22 декабр |

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 30 Декабри 2018  сол.
* 
* bbc.on this day 22.12