**А́нджей Себа́стиян Ду́да** (лаҳс.. Andrzej Sebastian Duda; тав. 16 майи 1972, Краков, Лаҳистон) — сиёсатмадори лаҳистонӣ, раиси ҷумҳури Лаҳистон аз соли 6-уми августи 2015 (аз нав интихоб гардид дар соли 2020, ба муҳлати панҷ сол).

24 майи соли 2015 вай сарвари давлати Лаҳистон интихоб шуд. Қаблан, ӯ узви ҳизби консервативии Қонун ва Адолат буд (Ҳизби ҳоким пас аз интихоботи 2015), солҳои 2014-2015 — узви парлумони Аврупо аз ин ҳизб.

Зиндагинома
-----------

Анджей Дуда 16 майи соли 1972 дар Краков таваллуд шудааст.

Соли 1996 факултаи ҳуқуқ ва маъмурияти Донишгоҳи Ягеллони Краковро хатм кардааст. Дар моҳи феврали соли 1997, ӯ кори илмӣ ва таълимии худро дар кафедраи адлияи Донишгоҳи Ягеллон оғоз кард. Моҳи октябри соли 2001 ба ҳайати кафедраи ҳуқуқи маъмурии Донишгоҳи Ягеллон қабул карда шуд. Дар моҳи январи соли 2005 унвони доктори илмҳои ҳуқуқро гирифт.

Аз соли 2006 то 2007 муовини котиби давлатии Вазорати адлия буд. Котиби давлатии собиқи Дафтари Президенти Лаҳистон Лех Качинский (2008-2010), узви Сейм (2011-2014) аз Ҳизби қонун ва адолат. Тибқи натиҷаҳои интихоботи Лаҳистон ба парлумони Аврупо, ки 25 майи соли 2014 баргузор шуд, ӯ мандат гирифт ва ба ин васила аз узвияти Сейм истеъфо дод.

6 декабри ҳамон сол, ӯ аз ҷониби ҳизб барои пешбарии номзадии худ ба президентии Лаҳистон тасдиқ кард. 30 марти 2015 аризаи ӯ дар Комиссияи миллии интихобот ба қайд гирифта шуд. Интихобот инчунин аз ҷониби «Пяст», «Лаҳистони Муттаҳида», «Лигаи Дифоъ аз Истиқлолият», «Лаҳистони Якҷоя» ва иттифоқи касабаи «Солидарност» дастгирӣ ёфт.

10 маи 2015, дар дар интихоботи президентии Лаҳистон, ӯ ғолиби шумораи бештари овозҳо (34.76%) гардид ва бо Президенти феълии Лаҳистон Бронислав Коморовский ба давраи дуюми интихобот рафт. Тибқи натиҷаҳои даври дуввуми интихобот, ки 24 майи соли 2015 баргузор шуд, Анджей Дуда 53% овозҳоро ба даст оварда, президенти Лаҳистон гардид.

22 январи 2016 Анджей Дуда, ҳангоми ифтитоҳи Симпозиуми XII Ҷамъияти трансплантатсияи Полша, узвҳои худро дар сурати фавт бо имзои корти донорӣ тақдим кард ва ҳамаи полякҳоро ба ин даъват кард .

Раёсат
------

Вай дар интихоботи соли 2015 пирӯз шуда, президенти кунунӣ Бронислав Коморовскийро иваз кард.

6 августи 2015 савганди тантанавии Анджей Дуда баргузор гардид, ки пас аз он ӯ расман ба курсии президентӣ шурӯъ кард .

Барои давраи дуюм дар соли 2020 бо ҳисоби 51.03% дар даври дуюм дубора интихоб карда мешавад.

6 августи 2020 маросими савгандёдкунии Анджей Дуда баргузор шуд.

### Гузаштаи таърихӣ дар сиёсати Дуда

20 майи соли 2016 Дуда қонунеро имзо кард, ки таблиғи коммунизм "ё режими дигари тоталитарӣ"-ро дар номҳои кӯчаҳо, биноҳо ва дигар объектҳои ҷамъиятӣ манъ мекунад ва номҳоро бояд ҳамчун номҳои шахсоне фаҳмид, ки *"рамзи репрессивӣ, авторитарӣ ва ғайрисистемаи барқии қудрат дар Полша дар солҳои 1944-1989 буданд»*. Пас аз он ки Сейми Лаҳистон 22 июни соли оянда ба қонуне, ки таблиғи коммунизм ё дигар низоми тоталитариро манъ мекунад, ислоҳот қабул кард, онҳоро Дуда 17 июл имзо кард. Тибқи ёддошти тавзеҳии ин санад, тибқи иловаҳо "гузоштани ёдгориҳои таблиғгари низоми тоталитарӣ ғайриимкон хоҳад шуд". Дар Полша онҳо ба вайрон кардани муҷассамаҳои Артиши Сурх шурӯъ карданд.

Тибқи гуфтаи Дуда, ки ӯ дар соли 2017 гуфта буд, шарти муносибатҳои хуби Русияву Полша *"эътирофи ҳақиқат дар бораи гузаштаи душвор, аз ҷумла нест кардани полякҳо дар солҳои 30-юм мебошад, ки онро давлати Шӯравӣ содир кардааст"* .

Дар як нишасти хабарии муштарак бо президенти ИМА Доналд Трамп дар моҳи июни соли 2019, Дуда якчанд дақиқа ба ҳикояе, ки *"Русия ҳамеша мехост як қисми Лаҳистонро тасарруф кунад"* ва дар бораи "ишғол" -и кишвараш дар давраи шӯравӣ бахшид. Ҳамзамон, ӯ нуқтаи назарро иброз дошт, ки полякҳо дар муқоиса бо русҳо *«далертаранд ва қодиранд, ки новобаста аз чизе то охир мубориза баранд»*.

Вақте ки дар охири ҳамон сол Дуда дар Варшава ба муносибати 80-умин солгарди Ҷанги Дуюми Ҷаҳон чорабиниҳои мотамӣ оғоз кард, вай Иттиҳоди Шӯравиро муттаҳиди Рейхи Севум номид. Ҳайати Русия ба ин чорабинӣ даъватнома нагирифтааст. Тибқи нусхаи расмӣ, ин ба он вобаста буд, ки Русия узви ягон созмони дӯсти Лаҳистон (НАТО, ИА ва Шарикии Шарқӣ) нест ва мавқеи Русия, ба гуфтаи муовини вазири корҳои хориҷии Лаҳистон Шимон Шинковский Вел Сенк, ба ҳақиқати таърихӣ мувофиқат намекунад. Тавре ки намояндаи расмии Вазорати корҳои хориҷии Русия Мария Захарова қайд кард : *«Варшаваи расмӣ муддати дароз худро ба чунин мавқеи аблаҳона нарасонда буд»* .

Дар мусоҳиба бо рӯзномаи Bild, Дуда на танҳо гуфт, ки *"Артиши Сурх 17 сентябри соли 1939 ҳамчун бузургтарин иттифоқчии Германияи фашистӣ ба Полша ворид шудааст* ", балки инчунин изҳор дошт, ки пас аз ҷанг *"мо як давлати моҳворавии СССР, маҳбусони коммунизм шудем»* ва *«Ҷанги ҷаҳонӣ ва оқибатҳои он барои мо воқеан танҳо соли 1989 хотима ёфт»* .

Дар мулоқот бо президенти Украина Володимир Зеленский моҳи январи соли 2020, Дуда аз сарвари давлати Украина даъват кард, ки *"хотираи сарбозони ҳам поляк ва ҳам украиниро, ки соли 1920 бо истилои болшевикҳо* мубориза бурдаанд "гиромӣ дошта, чунин гуфт: "Ин садсолаи ҷанги Варшава, ва он ҷанги бузургест, ки аз як тараф зидди болшевикон аскарони лаҳистонӣ ҷанг мебурданд, ки мо онҳоро аскарони Пилсуд меномем. Аз як тарафи дигар Петлюра ва сарбозонаш, сарбозони украинӣ, ки ҳаёти худро мардонавор ҳангоми ҷанг супурда, барои ҳамоне ки сарбозони мо ҷанг мебурданд, мубориза бурданд."

6 феврали соли 2018, Дуда ба қонун дар бораи Институти хотираи миллӣ тағйирот ворид кард, ки таблиғи идеологияи миллатгароёни Украинаро ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашид ва мардуми полякро дар даст доштан дар Ҳолокост ва шарикӣ бо фашистон айбдор кард. Моҳи июли ҳамон сол, ҳангоми боздид аз Украина Дуда дар бораи куштори дар Волин изҳорот дод: *«Ин тозакунии маъмулии қавмӣ буд.* *Сухан дар бораи дур кардани полякҳо аз он қаламравҳо мерафт »*. Пас аз чанд рӯз, ӯ Степан Бандера ва Роман Шухевичро *"ҷинояткорон, ки бевосита дар ҷиноятҳои зидди поляк масъуланд" номид* .

Оила
----

Падари Анджей Дуда — Ян Тадеуш Дуда (тав. 29 апрели 1949) — профессори илмҳои техникӣ. Модар — Янина Милевская-Дуда (тав. 1949) - профессори химия. Амаки падарӣ Антоний Дуда (тав. 25 декабри 1950), аз соли 2015 узви Сейми Лаҳистон даъвати 8-ум аст .

21 декабри соли 1994 Анджей Дуда ба муаллими забони олмонӣ Агата Корнхаузер-Дуда (соли таваллудаш 2 апрели соли 1972)  — духтари нависанда Юлиан Корнхаузер  издивоҷ кард. Дар соли 1995, зану шавҳар як духтар доштанд, Кинг .

Ҷоизаҳо
-------

* Ордени Стара Планин (2016)
* Ордени Уқоби Сафед (2015)
* Салиби бузурги ордени Наҳзати Лаҳистон (2015)
* Салиби бузурги ордени шоистаи Португалия (2008) .
* Салиби калони ордени Сент-Олаф (Норвегия, 23 майи 2016)
* Занҷири тиллоии ордени Витаутаси Бузург (Литва, 2019) .

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4
2. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑   — 1997.
4. ↑
5. ↑
6. 1 2
7. ↑
8. ↑  В Польше 24 мая состоится второй тур президентских выборов.  ТАСС (11 май 2015). 22 октябри 2018 санҷида шуд.
9. ↑  Глава избиркома Польши: президентом страны избран Анджей Дуда.  ТАСС (25 май 2015). 22 октябри 2018 санҷида шуд.
10. ↑  Глава Польши пожертвовал свои органы после смерти. *Корреспондент.net* (24 январи 2016).
11. ↑  Анджей Дуда вступил в должность президента Польши.  РИА Новости (6 августи 2015). 22 октябри 2018 санҷида шуд.
12. ↑  В Польше прошла церемония инаугурации президента Анджея Дуды. *Белтелерадиокомпания* (6 августа 2020).
13. ↑  Президент Польши подписал закон о декоммунизации публичного пространства(рус.), Коммерсантъ (20.05.2016).
14. ↑  Дуда подписал поправки, предусматривающие снос советских памятников(рус.), РИА Новости (17.07.2017).
15. ↑  Польский президент заявил об ответственности СССР за «геноцид поляков»(рус.), iz.ru (30 сентября 2017).
16. ↑  Дуда сказал, в чем поляки превосходят россиян(рус.), vz.ru (12 июня 2019).
17. ↑  *Ксения Архипова*. Не помнит мир спасенный: Россию обвинили в развязывании Второй мировой(рус.), iz.ru (6 сентября 2019).
18. ↑  *Ксения Архипова*. Захарова: в настолько глупое положение Варшава давно себя не загоняла(рус.), vesti.ru (1 сентября 2019).
19. ↑  Президент Польши Анджей Дуда требует репарации: «Мы выставим счет!»(рус.), inosmi.ru (03.09.2019).
20. ↑  Президент Польши подписал закон о "бандеровской идеологии"(рус.), РИА Новости (06.02.2018).
21. ↑  Президент Польши подписал закон о концлагерях(рус.), interfax.ru (7 февраля 2018).
22. ↑  Президент Польши назвал Волынскую резню этнической чисткой(рус.), iz.ru (8 июля 2018).
23. ↑  Президент Польши назвал Шухевича и Бандеру преступниками(рус.), iz.ru (12 июля 2018).
24. ↑  Twój Prezydent. Andrzej Duda
25. ↑  Dane osoby z wykazu osób publicznych. Andrzej Duda. 7 марти 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 апрели 2015.
26. ↑  Nasz prezydent elekt Andrzej Duda to mój bratanek — nto.pl
27. ↑  *Dominika Wantuch.* Agata Kornhauser-Duda. Pierwsza Dama w stylu zachodnim(лаҳс.).  Gazeta Wyborcza (25 май 2015). 16 июли 2016 санҷида шуд.
28. ↑  Andrzej Duda: spóźniony pociąg do polityki
29. ↑  Nauczyciele
30. ↑  "Pierwsza córka" Kinga. W kampanii u boku ojca, chwaliła "energię, uczciwość i dobre serce"(лаҳс.). *tvn24* (25 май 2015). 22 октябри 2018 санҷида шуд.
31. ↑  Указ № 99 от 14.04.2016 г.
32. ↑  Chancelaria das Ordens Honoríficas Portuguesas.
33. ↑  Valstybinis vizitas Lenkijoje — pasiektų rezultatų įtvirtinimas Бойгонӣ шудааст 10 май 2019  сол.(литв.)

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи расмӣ
* Тарҷумаи ҳоли Анджей Дуда // РИА Новости
* Андрей Дуда, номзад ба президентии Лаҳистон аз ҳизби оппозисиюнии Қонун ва Адолат // Интиқоли радиостансияи Эхо Москвы
* Анджей Дуда: чолиш ё фурсат барои Русия Бойгонӣ шудааст 16 июли 2020  сол. // rospol.org
* Аз президенти нави Лаҳистон чӣ интизор аст
* Русия барои Анджей Дуда таҷовузкор боқӣ мемонад. Чӣ гуна ҳукмронии сесолаи Президент дар Полша баҳо дода шуд // NG, августи 2018