Sēnmurw — намоди дудмони Сосонӣ
Нигораи Сенмурв бар порчаи зарбафт
Нигораи Симурғ бар косаи симини зарандуд (садаҳои VII—VIII м.)
Нигораи Симурғ бар сардари мадрасаи Девонбегӣ дар Бухоро (с. XVII м.)
Нақши барҷастаи **Симурғ**.*Мақбараи Фирдавсӣ*.Тӯс
**Симурғ** (авестоӣ: «*mərəγō saēnō*» — «мурғе ки бар фарози дарахт ё кӯҳ ошён дорад», «баландошён»; порсии миёна: «*Sēnmurw*», порсии дарӣ: «*سیمرغ*» — паррандаест афсонаӣ дар асотири бостонии Эронзамин.

Симурғ дар асотир
-----------------

Симурғ дар устураҳо шоҳинест бузургтан ки бар фарози Дарахти Виспобиш ё кӯҳи Албурз ошён дорад ва донову хирадманду огоҳ аз розҳои ниҳон аст.

Бино бар «Авесто» ва осори зардуштӣ, Симурғ паррандаест фарохбол ки бар дарахти дармонбахши "Виспобиш" ё "Ҳарвисп тухмак" ошён дорад ва ин дарахт дар дарёи Варукаша ё Фарохкарт мерӯяду тухмаи ҳама гиёҳонро дар бар дорад. Ҳар гоҳ ки Симурғ бар ошёнаш фуруд ояд ва ё аз он парвоз кунад, аз ин дарахт тухмҳоро мерезонад ва боду борон онро ҳама ҷо мебаранд. 

Аммо аз миёнаҳои ҳазораи I пеш аз милод бархе аз эрониён Симурғро ҷонваре пиндоштанд, ки шерсару шерпанҷа, шоҳинбадан, товусдум ва пистондор аст.

Симурғ дар Шоҳнома
------------------

Симурғ дар боварҳои ариёҳо дорои хешкории вижае буд ки он пуштибонӣ аз паҳлавонон ва бавижа мардумон буд. Ин хешкории Симурғро Ҳаким Абулқосим Фирдавсӣ дар «Шоҳнома» бисёр барҷаста ва Симурғро фариштаи нигаҳбони паҳлавонон Сому Золу Рустам намудааст. Пажуҳандагон бар ин боваранд, ки достонҳое, ки дар «Шоҳнома» дар бораи Рустаму хонадонаш суруда шудаанд, решаи сакоӣ (сарматӣ-алонӣ) ва суғдӣ доранд. Аз ин хешкорӣ буда ки Симурғро бар ҷангафзору сипару камону хафтон менигоштаанд. Сенмурв ё Cимурғ намоди дудмони Сосониён буд.

Симурғ дар фарҳангу адаби исломии Эронзамин, аз ҷумла ҳамосаҳои паҳлавонӣ ва осори ирфонӣ, низ нақши муҳимме дорад. Ин парранда дар Шоҳнома ду чеҳраи мутафовит дорад: яке яздонӣ (дар достони Зол) ва дигаре аҳриманӣ (дар достони Исфандиёр).

Афзун бар «Шоҳнома», Симурғ дар дигар осор, аз ҷумла адабиёти ирфонӣ, низ нақши муҳимме дорад. Симурғ дар «Мантиқ ут-тайр», асари ирфонии Фаридуддин Аттор, подшоҳи мурғон ва намоде аз Худованд аст.

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Encyclopædia Iranica | Articles. 6 марти 2011 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 8 Декабри 2010.
2. ↑  *Васильев М.А.* Особенности формирования и развития восточнославянского язычества. 6 марти 2011 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 17 Январ 2009.

| ⚙️ Шоҳномаи Фирдавсӣ |
| --- |
| Шахсиятҳо | 

|  |  |
| --- | --- |
| Пешдодиён | 
* Каюмарс
* Ҳушанг
* Таҳмурас
* Ҷамшед
* Фаридун
* Эраҷ
* Манучеҳр
* Нӯзар
* Зав
* Гаршосп

 |
| Каёниён | 
* Кайқубод
* Кайковус
* Кайхусрав
* Луҳросп
* Гуштосп
* Баҳман
* Ҳумойи Чеҳрзод
* Кайдороб
* Дориюши II

 |
| Шахсиятҳои мард | 
* Ҷомосп
* Сиёмак
* Шаҳросп
* Обтин
* Каёнӯш
* Кова
* Ораш
* Салм
* Тур
* Қубод
* Қорин
* Тӯс
* Густаҳам
* Гаршосп
* Наримон
* Сом
* Зол
* Рустам
* Суҳроб
* Исфандиёр
* Пашутан
* Фаромарз
* Фарибурз
* Сиёвуш
* Фаруд
* Зангаи Шоварон
* Кашвод
* Гударз
* Гев
* Бежан
* Руҳҳом
* Баҳром
* Ҳуҷир
* Гургин
* Завора
* Шағод
* Рустам Фаррухзод
* Борбад
* Искандар

 |
| Шахсиятҳои зан | 
* Фаронак
* Арнавоз
* Шаҳрноз
* Синдухт
* Рӯдоба
* Судоба
* Таҳмина
* Бонугушасп
* Гурдофарид
* Фарангис
* Манижа
* Катоюн

 |
| Тойиён | 
* Мардос
* Заҳҳок
* Меҳроби Кобулӣ

 |
| Турониён | 
* Зодашм
* Пашанг
* Aghrirat
* Гарсеваз
* Афросиёб
* Tageuo
* Shideh
* Арҷосп
* Виса
* Пирон
* Ҳумон
* Barman
* Настеҳан
* Бедирафш

 |
| Қабоил вахонадонҳо | 
* Кашводиён
* Хонадони Гударз
* Хонадони Виса
* Хонадони Нӯзар
* Хонадони Сосон
* Хонадони Сом

 |

 |    |
| Creatures and animals | 
* Akvan Div
* Kharvazan Div
* Arzhang Div
* Div-e Sepid
* Koulad-Ghandi
* Huma bird
* Симурғ
* Рахш
* Шабдиз
* Шабранг
* White Elephant

 |
| Places | 
* Эрон
* Турон
* Зобулистон
* Систон
* Кобул
* Балх
* Ctesiphon
* Истахр
* Mazandaran
* Alborzkouh
* Mount Damavand
* Tammisha
* Kasa-Roud
* Other locations...

 |
| Structures | 
* Gonbadan Castle (Dez-i Gonbadan)
* Roein Castle (Dez-i Roein)
* Sepid Castle (Dezh-i Sepid
* Bahman Castle (Dezh-i Bahman)
* Alanan Castle (Dezh-i Alanan
* Gang Castle (Gang-Dez)

 |
| Manuscripts | 
* Florence *Shahnameh*
* Great Mongol *Shahnameh* (or Demotte)
* Baysonghor *Shahnameh*
* *Shahnameh* of Shah Tahmasp
* *Shahnameh* of Rashida
* Windsor *Shahnameh*
* Davari *Shahnameh*

 |
| Related | 
* Daqiqi
* Abu-Mansuri *Shahnameh*
* Derafsh Kaviani
* Babr-e Bayan
* Zal and Rudabeh
* Rostam and Sohrab
* Rostam and Esfandiyar
* Rostam's Seven Labours
* Davazdah Rokh
* *Khosrow and Shirin*
* Bijan and Manijeh
* Persian mythology

 |
| 
* Category Category

 |