recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ба гурӯҳи **пасояндҳои номӣ** ва зарфӣ ё ғайриаслӣ чунин калимаҳо дохил мешаванд: **пеш, пас, қабл, муқаддам, баъд, қатӣ, замон, ҳамон, эътиборан, боз**: Якчанд сол ***муқаддам*** ба ман тамошои он муяссар шуда буд (Аминҷон Шукӯҳӣ); Омадан ***пас*** чӣ кор кардед? (Раҳим Ҷалил); Гоҳо як дасташ қатӣ чашмони хок пуршудаашро молида пок мекард (Абдусалом Деҳотӣ); Аз ҷуфтронӣ омадан ***замон*** ба сари хирман рав (Садриддин Айнӣ); Дирӯз ***инҷониб***, аз соате, ки ба дидори ту расидам, дар олам хушбахттар аз ман одаме нест (Фазлиддин Муҳаммадиев); Панҷоҳ сол ***боз*** меҳнат мекунам (Раҳим Ҷалил).

Нигаред низ
-----------

* Пасоянд

Адабиёт
-------

* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик.- Душанбе: Дониш, 1985. - сах.309
**Фотеҳ Портақол** (тур. Fatih Portakal) (тав. 2 феврали 1967 дар Нозилӣ) рӯзноманигор ва барандаи турк аст.

Давраи таълим
-------------

Таҳсилоти ибтидоиро дар Нозилӣ ва таҳсили миёнаро дар мактаби миёнаи Отатурки Измир хатм кардааст; Ӯ факултаи иқтисод ва илмҳои маъмурии Донишгоҳи Истамбулро хатм кардааст. Соли 1994 ӯ барои таҳсил ва омӯзиши забони хориҷӣ ба Австралия рафт.

Вақти корӣ
----------

Пасон Фотеҳ Портaқол , ӯ мудири як тарабхонаи машҳури Австралия буд. Ӯ соли 1997 ба Туркия баргашт ва бо Армуғон Топар издивоҷ кард.

Вай аз соли 1997 то 2005 ба ҳайси хабарнигори Star TV кор кардааст. Соли 2005 бо пешниҳоди рӯзноманигори маъруф Муҳаммад Алӣ Биранд ба Kanal D гузаронида шуд. Моҳи майи соли 2010 бо пешниҳоди Ирфон Дагирманҷӣ муҳаррири хабаргузории FOX ба ин шабака интиқол ёфт.

Фотеҳ Портақол дар солҳои 2010 ва 2013 мизбони барномаи Чалар Соат буд. Моҳи сентябри соли 2013 барандаи зани канал Нозлӣ Толга издивоҷ кард ва ба хориҷа рафт, Фотеҳ Портақол барандаи хабарҳои шоми FOX шуд *.*

Фотеҳ Портеқал дар 43-юми Ҷоизаи Шапалаки тиллоӣ ҷоизаи беҳтарин муҳаррири хабарнигори мардро гирифт.

Таъсирҳо
--------

* Sessiz (2012)
* Aklımla Dalga Geçme (2016)

Сарчашмаҳо
----------

1. ↑   (2019-06-26) «Fatih Portakal» (it). *Wikipedia*.
2. ↑  43.Pantene Altın Kelebek Ödülleri sahiplerini buldu
**Lua error in Модул:Wikidata at line 301: Функция для отображения значения не найдена..**

**Пастереллаҳо** (лот. Pasteurella ба шарафи Л. Пастер номида шудаанд) — як ҷинси бактерияҳои иллатангезро гӯянд, ки барангезандаи амрози си­роятии одам ва ҳайвонот мебошанд, масалан пастереллёз; анаэробҳо (ба­рои сабзиши онҳо оксиген лозим нест), чӯбчашаклу беҳаракатанд. Ҳарорати оптималии сабзиши пастереллаҳо 37°С аст. Pasterelle pestis барангезандан тоуни одам ва баъзе хояндаҳо мебошад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Фради Марғиёнӣ** - сарвари шӯриши озодихоҳӣ дар кишвари Марғиён (соли 522 пеш аз милод) бар зидди шоҳи Ҳахоманишиён Дорои I

Порчае аз китоби Бобоҷон Ғафуров. Тоҷикон. Китоби I
---------------------------------------------------

Халқҳои Осиёи Миёна ҳам барои аз дӯш барандохтани юғи асорати Ҳахоманишиҳо аз ин фурсат истифода намуданд. Порт, Марғиён ва мамлакати сакоиҳо сар бардоштанд (катибаи Бесутун, 6-8). Шӯриш махсусан дар Марғиён вусъати зиёд пайдо кард. Дорои I дар навиштаҷоти Бесутун (катибаи Бесутун, III, 10-12) дар ин бора чунин нақл мекунад: «Доро гӯяд: кишвари Марғиён ба ошӯб омад. Якеро бо номи Фради Марғиёнӣ сардор хонданд. Пас, ман як марди форсро бо номи Додоршиш, банда ва волии ман, ба Бохтар фиристода, ба ӯ гуфтам: «Бирав ва мағлуб соз лашкареро, ки худро на лашкари ман гӯяд». Сипас, Додоршиш бо қӯшун бирафт ва бар сари Марғиёниён битохт. Аҳуро-Маздо ба ман мададгор шуд. Бо марҳамати Аҳуро-Маздо қӯшуни ман лашкари ошӯбгаронро торумор намуд. Рӯзи 23 моҳи ассиядия ҷанг оғоз шуд». Пас аз ин, Доро мегӯяд (навиштаҷоти Бесутун, III, 19-20) «кишвар мутеи ман гардид».
Санаи ин навиштаҷот мутобиқи 10 декабри соли 522 пеш аз милод аст ва ин ҳам мисли таърихи шикасти Куруш аз қадимтарин санаҳои аниқ муайянгардидаи таърих ба шумор меравад.
Қӯшуни ҳахоманишӣ бо сардории волии Бохтар шӯришро бераҳмона пахш кард, дурусттараш ба хун ғарқ намуд. Тибқи ривояти бобулӣ ва нусхаи оромии навиштаҷоти Бесутун 55 ҳазор кушта ва 6,5 ё 7 ҳазор кас асир гирифта шуд. Пешвои шӯришгарон Фрад аввал раҳоӣ ёфт, вале баъд аскарони ҳахоманишӣ ӯро ҳам дастгир карданд. Шӯришҳои Порт ва кишвари сакоиҳо низ бераҳмона фурӯ нишонда шуд.

Нигаред
-------

* Осиёи миёна дар ҳайати давлати Ҳахоманишиҳо

Эзоҳ
----

1. ↑  Бобоҷон Ғафуров.Тоҷикон.Китоби I-II. - Душанбе, Ирфон, 2008, с. 83
**Фотимачумчуқ** (лот. Parus major bokharensis) — як навъ паррандаи гунҷишкмонандро гӯянд. Дар шикамаш рахи сиёҳ ва дар ду тарафи сараш холҳои секунҷаи сафед дорад. Тори сар ва зери гулӯи Фотимачумчуқи нарина сиёҳ аст. Парҳои канори думи Фотимачумчуқ сафед, болаш кабуди хокистарӣ, нӯлаш сиёҳ ва пойҳояш кабудчаи хокистарианд. Дар тӯғайзору боғоти соҳили дарёҳои Сир, Зарафшон, Кофарниҳон, Вахш, Панҷ ва ғайраҳо (400—2500 метр аз сатҳи баҳр) вомехӯрад. Дар ковокии дарахтон лона сохта, миёнаҳои март 6-8 (баъзан то 17) тухм мегузорад. Хӯрокаш ҳашарот, тортанак, меваи буттаву дарахтон. Фотимачумчуқ ба ҷангалпарварию боғдорӣ фоида мерасонад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абдусаломов И. Энциклопедияи советии тоҷик, саҳ. 580, ҷилди 7. Душанбе
* Фотимачумчуқ // Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.



|  |  |
| --- | --- |
| Панда Ҷонваршиносӣ | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Кобул** (форсӣ: کابل‎) — дарё дар қисми шарқии Афғонистон ва шимоли ғарбии Покистон. Шохаи рост ва бузургтарини дарёи Синд буда, дар шаҳри Атток ба он мерезад.

Тавсифи умумӣ
-------------

### Ҷараён

 Мағораҳои буддоӣ дар сангҳои дарёи Кобул.
 Қисмати киштигардии Кобул
Дар болообаш номҳои Майдонрӯд ва Лоландарро дорад. Рӯдҳои Кунар, Панҷшер ва Лугар аз шохаҳои бузурги он мебошанд. Дар соҳилҳои дарё шаҳрҳои Кобул, Ҷалолобод (Афғонистон) ва Пешовар (Покистон) ҷой гирифтаанд. Аз нишебиҳои ҷанубии Ҳиндукуш (кӯҳи Бобо), дар макони якҷояшавии дарёҳои Унай ва Хирсхон сарчашма гирифта, аввал аз байни кӯҳҳо, поинтар аз пастхамии байникӯҳии Ҷалолобод ҷорӣ мешавад. Дарозии умуми дарё 500 км буда, 360 км он аз ҳудуди Афғонистон мегузарад. Манбааш — барфу борон. Поёнобаш 120 км киштигард мебошад (дар ҳудуди Покистон). Кобул барои обёрӣ ва салронӣ истифода мешавад. Ҳавзаи дарё дорои иқтидори баланди захираи қувваи барқ мебошад, ки хеле кам истифода мешавад. Дар Афғонистон як қатор неругоҳҳои барқи обӣ дар ҳавзаи Кобул сохта шудаанд: НБО-и «Наглу», «Дарунта» ва «Саробӣ». Дар Покистон НБО-и «Варсақ» бо иқтидори 243 МВт дар дарё сохта шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Шульц В. Л.* Реки Афганистана / Иванов Ю. Н.. — М.: Госкомиздат, 1968. — 175 с. — 500 экз.
2. ↑  *Гарбовский Э. А.* Инженерная гидрология рек Афганистана / Чепелкина Л. А.. — Л.: Гидрометеоиздат, 1989. — 280 с. — 900 экз.

Адабиёт
-------

* *Шульц В. Л.* Реки Афганистана / Ю. Н. Иванов. — М.: Госкомиздат, 1968. — 175 с. — 500 экз.
* *Гарбовский Э. А.* Инженерная гидрология рек Афганистана / Л. А. Чепёлкина. — Л.: Гидрометеоиздат, 1989. — 280 с. — 900 экз.
* *Кабаков О. Н.* Пластинчатоусые жуки подсемейства Scarabaeinae фауны России и сопредельных стран. — М.: Товарищество научных изданий КМК, 2006. — 374 с.
**Хори каррок**, **алохор**, **бозовард**, **бодовард**, **кукухорак** (лот. Sílybum mariánum) — гиёҳест аз оилаи мураккабгулҳо.

Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
---------------------

Пояаш рост, одатан бешоха; 60—160 см қад мекашад. Баргаш калони хордор рахҳои сафед дорад. Хӯшагулаш «сабадак»-и калон, дар нуги поя ҷой гирифтааст; гулаш майда, найчашакли арғувонист. Донаш зардтоб, ҷилодор. Одатан моҳҳои май — июн гул мекунад, август—сентябр тухм мебандад.

Густариш
--------

Xорри каррок чун алафи бегона дар бисёр мавзеъҳои Тоҷикистон (алалхусус қаторкӯҳҳои Ҳисору Дарвоз ва ғайра), бештар дар канори роҳҳо, назди иқоматгоҳҳо, замини партов, боғу киштзор ва ғайра нумӯ меёбад;

Хосияти шифоӣ
-------------

Хори каррок гиёҳи доруии қадимист. Ҷолинус онро барои табобати касалиҳои гуногун истифода бурдааст. Ибни Сино бо ҷӯшоби бехи бозовард ниқрис, хунпартоӣ, исҳоли куҳан ва дарди дандонро муолиҷа мекард, инчунин доруи пешоброн ва муқаввии узвҳои ҳозима тавсия медод. Аз он марҳам тайёр карда, ба омос мебаст. Табибони халқӣ ҷӯшоб ё хокаи тухми хори каррокро аз қадим барои табобати иллати ҷигар, сипурз, заҳрадон ва заъфарма (ярақон) истифода мебаранд. Дар фитотерапия (табобати наботӣ) бо тухми хори каррок илтиҳоби ҷигар, иллати сипурз, заҳрадон, санги заҳрадон, заъфарма ва бавосирро муолиҷа мекунанд. Аз хори каррок дар бисёр мамлакатҳо якчанд хел дору тайёр намудаанд. Қиёми мевааш ҷузъи таркибии доруи «Холелитин» аст, ки бо он холецистит, заъфарма ва ғайраро табобат мекунанд.

Тухми хори каррок 16—32 % равғани хӯрданӣ, 0,08 % равғани эфир, витамини К, 5% флавоноид, зифт, сапонинҳо, аминҳо (тирания, гистамин) ва ғайра дорад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Бодовард // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Кова Тилавпур** (16 августи 1993, ноҳияи Ашт, вилояти Суғд, Тоҷикистон) — ҳунарпешаи синамо, агенти футбол. Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (аз 2017).

Зиндагинома
-----------

Кова Тилавпур 16 августи 1993 дар ноҳияи Ашт дар хонаводаи рӯзноманигор Тилав Расулзода ба дунё омадааст. Фориғутаҳсили Донишгоҳи давлатии Хуҷанд, Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон, Донишгоҳи байналмиллалии Имом Хумайнӣ 2016 (Қазвин) мебошад.

Синамо
------

Соли 2001 дар филми «Фариштаи китфи рост» ки коргардониашро Ҷамшед Усмонов ба уҳда дошт нақши «Ятим»-ро бозӣ кардааст.

Мусиқӣ
------

Аз соли 2011 ба мусиқии ҳирфавӣ даст зад. Дар жонри РМБ ва Рап суруд месозад. Соли 2015 суруде ҳамроҳ бо гуруҳи "Барака" суруди "Модари ман"-ро таҳия намуд. Ҳамон сол албоми аввалини сурудҳояш таҳти унвони "Даст ба даст" иборат аз 8 суруд омода шуд. Соли 2022 дувумин албомаш бо номи "Шаби боронӣ" тавлид шуд.

Мудирбарномаи футбол
--------------------

Дар соли 2018 Иҷозатномаи миёнрави футбол дар Федерасияи футболи Туркияро ба даст овардаст.

Мудирбарномаи Умед Иброҳимӣ (бозикуни тими миллии Эрон), Нуриддин Давронов, Аҳтам Назаров, Ҷаҳонгир Эргашев, Шаҳром Самиев, Эҳсони Паншанбе ва Фатҳулло Фатҳуллоев футболбозони Тими миллии футболи Тоҷикистон аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Агент Тилавпур. Кӣ футболбозони тоҷикро дар хориҷа "мефурӯшад"?(тоҷ.). *Sputnik Tajik*. 2 апрели 2021 санҷида шуд.
2. ↑  YouTube. *accounts.google.com*. 8 марти 2022 санҷида шуд.
3. ↑  Spotify. *spotify.com*. 8 марти 2022 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* tilavpur.com — вебгоҳи расмии Кова Тилавпур

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* ВКонтакте
* Твиттер
* Фейсбук
* Инстаграм
* Telegram

 |
| Тасвир, видео ва садо | 
* Apple Music
* Deezer
* Spotify
* YouTube

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
**Губин Игор Евгеневич** (русӣ: Игорь Евгеньевич Губин; 18 апрел [1 май] 1906, Санкт-Петербург — 15 июл 2001, Маскав) — заминшиноси шӯравӣ, муҳаққиқи соҳаи сейсмотектоника. Доктори илмҳои геология ва минералогия (1960), Ходими хидматнишондодаи илми ҶШС Тоҷикистон (1966), узви вобастаи АИ ИҶШС (1976).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти кӯҳкории Ленинград (ҳоло Санкт-Петербург, 1935). Солҳои 1938−1945 мудири бахши геологияи Пойгоҳи тоҷикистонии АИ ИҶШС, минбаъд Институти геологияи Филиали тоҷикистонии АИ ИҶШС буд. Асосан тектоника ва заминларзаи Осиёи Марказӣ, бахусус Тоҷикистонро таҳқиқ кардааст. Игор Губин нахустин харитаҳои ноҳияҳои ҷанубӣ, шарқӣ ва ғарбии Тоҷикистонро тартиб дода, қисми ҷанубии Осиёи Марказиро ба ноҳияҳои тектоникӣ тақсим кардааст. Дар Тоҷикистон чандин минтақаи кафидаҳои бузурги тектоникиро муқаррар намуда, харитаҳои изосейстии 30 заминларзаи харобиоварро мураттаб сохта, сабабҳои геологии онҳоро шарҳ додааст. Игор Губин мувофиқати қонуни ҳодисаҳои геологию зилзилавиро ба назар гирифта, тарзи нави тартиб додани харитаҳои зилзилавиро пешниҳод кард, ки дар онҳо минтақаҳои зилзилавӣ мавқеи махсус доранд. Игор Губин солҳои 1966-1967 аз тарафи созмони ЮНЕСКО ҳамчун профессори Институти байналмилалии сейсмологии Токио дар Ҷопон, 1968—1969 ҳамчун мушовири ЮНЕСКО дар Ҳиндустон оид ба масъалаҳои тақсимоти сейсмологии ноҳияҳо фаъолият кардааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Губин Игорь Евгеньевич // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Адабиёт
-------

* Губин Игор Евгеневич / Р. Б. Баротов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Закономерности сейсмических проявлений на территории Таджикистана. М. 1960;
* Большая биографическая энциклопедия. М. 2009.
**Эне́ргия** (юн.-қад. ἐνέργεια — амал, фаъолият, қувва, нерӯ) — бузургии скаляриест, ки андозаи умумии таъсири мутақобил ва ҳаракати ҳамаи шаклҳои материяро ифода мекунад.

Барои тавсифи миқдори таъсироти мутақобили гуногун ва шаклҳои гуногуни ба онҳо мутобниқи ҳаракат мафҳумҳои «энергияи механикӣ», «энергияи электромагнитӣ», «энергияи ядроӣ», «энергияи дохилӣ», «энергияи химиявӣ» ва ғ. истифода мешаванд. Аммо ин тақсимот шартист.

Энергияи системаи физикӣ ба бузургиҳои тавсифдиҳандаи ҳолати система вобаста аст ва аз нуқтаи назари физикаи классики бефосила тағйир ёфта, ҳар хел қимат гирифта метавонад. Аммо мувофиқи механикаи квантӣ энергияи масалан, атом, танҳо қиматҳои дискретӣ гирифта метавонад.

Воҳиди энергия дар СИ ҷоул (Ҷ) аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.

Пайвандҳо
---------

* Энергия в Физической энциклопедии


|  |  |
| --- | --- |
| Физика | *Ин мақолаи нопурра аз физика мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Халқчигӣ** (русӣ: народничество) — идеология ва ҳаракати интеллигенсияи разночинӣ дар давраи буржуазӣ-демократии муборизаи озодихоҳӣ дар Русия (1861—1995).

Манфиатҳои деҳқононро ифода мекард, муқобили крепостнойчигӣ ва тараққиёти капиталистии Русия, тарафдори бо роҳи револютсияи деҳқонон сарнагун кардани мутлақият буд. Xалқчигӣ як навъи утопияи сосиалистии деҳқонӣ ва ҷамоатӣ буд. Аз ибтидои солҳои 60 ду равия — революсионӣ ва либералӣ ҷудо шуд. Асосгузоронаш А. И. Герсен, Н. Г. Чернышевский, идеологҳояш М. А. Бакунин, П. Л. Лавров, П. Н. Ткачёв буданд. Ташкилотҳои асосии халқчигӣ дар солҳои 1860— 80— ишутиниҳо, чайковиҳо (ташкилотчиёни «ба байни халқ рафтан»), «москвагиҳо», «Замин ва озодӣ», «Чёрный персдел», «Озодии халқ». Аз нимаи дуюми солҳои 80 асри 19 халқчигӣ ба бӯҳрон гирифтор шуд, таъсири халқчигии либералӣ афзуд.— халқчигии либералӣ зидди марксизм баромад (Н. К. Михайловский ва диг.). Солҳои 90 асри 19 Г. В. Плеханов, В. И. Ленин, марксистони рус халқчигиро аз ҷиҳати идеявӣ торумор кардаанд.

Эзоҳ
----

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Новый
* Britannica (онлайн)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* NDL: 00568045
* NKC: ph123170

 |
**Нуриддини Садриддин** (*Нуриддин Садриддинов*; 10 ноябри 1953, деҳаи Шаҳринав, ноҳияи Ғарм) — шоир, нависанда, рӯзноманигор, омӯзгор ва китобдор.

Зиндагинома
-----------

Нуриддин Садриддинов 10 ноябри соли 1953 дар деҳаи Шаҳринави Ҷамоати Деҳоти Қалъанаки ноҳияи Ғарм, ҳозира Рашт, дар оилаи деҳқон ба дунё омадааст. Оиладор соҳиби панҷ фарзанд.

Фаъолияти эҷодӣ
---------------

Фаъолияти эҷодиашро аз сини 12-солагӣ оғоз намудааст. Аввалин чакидаҳои хомаашро дар рӯзномаи «Пионери Тоҷикистон» ва маҷаллаи «Машъал» ба табъ расонидааст. Айни ҳол ӯ соҳиби чор маҷмуаи шеърӣ бо номҳои «Чашми гулбин» нашриёти «Деваштич», «Сад сузу созӣ розҳо» нашриёти «Ҳумо»,"Чароғи дил" ва «Накҳати ёд», нашриёти «Адиб» ва инчунин як рисолаи илмӣ бо номи «Китобу китобдорӣ» мебошад. Айни вақт маҷмуъаи шеърие бо номи «Пои пуробилаи дил» ва китоби қиссаву ҳикояҳояш бо номи «Як роҳу се қисмат» омодаи чоп аст.

Ҷоизаҳо
-------

Дорандаи Ифтихорномаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, нишони Аълочии фарҳанг ва матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ғолиби озмуни Номинатсияи даҳ китобдори беҳтарини Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, аз соли 2011 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ва дорандаи Нишони сухани Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Инхоро бояд шинохт!.  kalomtj.blogspot.nl. 12 сентябри 2017 санҷида шуд.
**Мардумнигорӣ** (форсӣ: مردم‌نگاری‎), **қавмнигорӣ** (форсӣ: قوم‌نگاری ‎), **этногра́фия** (аз юн.-қад. ἔθνος — мардум ва γράφω — менависам) — яке аз муҳимтарин равишҳои пажӯҳиш дар мутолиъоти мардумшиносӣ аст.

Таърих
------

Мардумнигорӣ дар охирҳои қарни 18 ба манзури шинохти шеваи зиндагии мардуми қорраҳои дигар ба василаи арўпоие он ба кор барда шуду дар қарни 19 равнақ гирифт.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона
* В. Даля
* Britannica (онлайн)
* Treccani
* Universalis
* Современной Украины
* Настольный

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* LNB: 000036555
* NKC: ph137601

 |
**Нуралӣ Айюбӣ** — шоир, нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1993)

Зиндагинома
-----------

**Нуралӣ Айюбӣ** 22 апрели соли 1933 дар шаҳри Кӯлоб ба ҷаҳон омадааст. Баъди соҳиби шаҳодатномаи хатми мактаби миёнаи зодгоҳаш гардидан, вориди факултаи таъриху филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Кӯлоб шуда, баъди хатмаш (1958) ба кори таълиму тарбияи насли наврас пардохтааст. Солҳои охир дар кафедраи забони тоҷикии донишкадаи мазкур ба ҳайси саромӯзгор фаъолият доштааст. Аз овони мактабхонӣ ба мусиқию шеъргӯӣ рағбат пайдо карда, дар байни мардум овозадор гардидааст.

Эҷодиёт
-------

Муаллифи маҷмӯаҳои манзуму мансури «Рангинкамон», «Меҳри Хатлон», «Арзи сипос», «Панҷаи Хуршед», «Эҳдо», «Эҳё», «Маҳзар», «Башорат», «Мерос», «Субот», «Девони ашъор» ва ғ. мебошад. Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Бо мукофотҳои соҳавӣ қадрдонӣ шудааст.

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 31 ISBN 978-99947-2-379-9
**Алигер Маргарита Иосифовна** (7 октябри 1915, Одесса — 1 августи 1992, Москва) — шоира, тарҷумони рус.

Эҷодиёт
-------

Алигер Маргарита Иосифовна хатм кардаи Институти адабиёти ба номи М. Горкий (1937). Шеърҳои нахустинаш соли 1933 ба табъ расиданд. Маҷмӯаи аввалинаш «Соли таваллуд» (1938). Алигер дар тӯли ҳаёти эҷодиаш ҳамқадами замон буд. Дар шеърҳои солҳои 30 садаи XX эҷодкардааш ба мавзӯи ҳаёти ҷавонони пешқадаму бунёдкори ҳаёти нав, баъдан ба мавзӯи ҶБВ (1941—1945) муроҷиат карда, корнамоиҳои халқи шӯравиро дар ҷанг ва ақибгоҳ тасвир намудааст.

Дар достони «Зоя» (1942; Мукофоти давлатии СССР, 1943) симои қаҳрамондухтари 18-сола — Зоя Космедемянскаяи москвагиро, ки фашистон ба дор кашида буданд, моҳирона, пуртаъсир ва барҷаста офаридааст. Достони «Ғалабаи ту» (1945) низ асари қаҳрамонист. Алигер чун тарҷумони осори беш аз 40 шоири дунё — аз шоирони ҷумҳуриҳои собиқ ИҶШС ва хориҷӣ шуҳрат дорад. Алигер аз эҷодиёти шоирони тоҷик баъзе шеърҳои Ҳилолӣ, М. Турсунзода, М. Миршакар, А. Шукӯҳӣ ва дигаронро ба русӣ гардондааст. Асарҳои тарҷумакардаи Алигер дар маҷмӯаи «Ҷаҳони бекарон» («Огромный мир») фароҳам омадаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Алигер Маргарита Иосифовна // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Instagram** — яке аз шабакаҳои иҷтимоии амрикоӣ, барои мубодилаи акс ва видеоҳои кӯтоҳ мебошад, ки истифодабаранда метавонад барои акси худ филтрҳои гуногун насб кунад. Дар моҳи апрели соли 2012 Instagram аз тарафи Facebook бо миқдори 300 миллион доллари амрикоӣ харидорӣ шуд.

Ин барнома барои истифодабарандагони iPhone, iPad ва iPod Touch дар системаи IOS 4.3, инчунин дар системаи оператсионии Android, дар версияи 2.2 дастрас мебошад. Ин барномаро истифодабарандагон аз App Store ва Google Play боргирӣ ва истифода карда метавонанд.

Таърих
------

Instagram аввалин бор 6 октябри соли 2010 дар мағозаи App Store ба фурӯш бароварда шуд.

Сарчашма
--------

* Instagram.com (англ.)
* Instagram(англ.) дар «Твиттер»
* Саҳифаи расмии Instagram(рус.) дар шабакаи иҷтимоии Facebook
* Саҳифаи расмии Instagram дар шабакаи иҷтимоии «ВКонтакте»


1. ↑
Мори печон
**Мори Печон**, мори ало (Eryx tataricus), як навъ морест безахр: Мушакҳои танаш хеле пурқувват, гавхараки чашмаш амуди. Ду шуш дорад (шуши росташ нисбатан дарозтар аст). Пулакчаҳои баданаш майда, хамвор. Думаш кӯтоҳ, нисбатан гафс. Дарозии баданаш то 90 см (одатан 60 – 70 см). Рангаш зарди буртоб ё сиёҳ, тахтапушт ва паҳлӯҳояш холл – хол. Асосан дар адирҳои водии Хисор, даштҳои болооби дарёи Зарафшон, водии Хисор, даштҳои болооби дарёи Зарафшон, водии дарёи Сир, регзорҳои поёноби дарёҳои Вахш, Панҷ, Кофарнихон маскун аст. Дар Бадахшон ва Помир нест. Мори печон бештар дар чойҳои камдолу дарахт зиндагӣ мекунад. Мори печон рӯзгард аст. Аз хоби зимистона моҳи март мехезад. То гармои тобистон тамоми рӯз фаъол буда, баъд факат шомгохон ё шаб мегардад. Мори тухмзиндазой аст. моҳи май чуфти мешавад. Июн – авали август модинааш то 12 морбача (дарозиаш 13 – 14 см) мезояд. Гизои морбачахо гамбусакҳо, малах ва дигар мавчудоти бемухра аст. Морҳои калон тавушкон, муши регзор, калтакалос ва баъзан паррандаҳои майдаро мехуранд. Мори печон хояндаю малаххоро хурда ба халқи кишвар фоида меорад. Зохиран курморро мемонад, бинобар ин мардуми тахчойи онро барои муоличаи касалихо медоранд, ки дар натича микдораш солҳои охир кам шудааст. Хусусияти доруияш номаълум. Ба «Китоби сурхи ҶШС Тоҷикистон» дохил карда шудааст.

Нигаред
-------

* Мори кубро


|  |  |
| --- | --- |
| Панда Ҷонваршиносӣ | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
«**Марги бегуноҳ**» — филми ҳунарии 6 қисматӣ дар жанри драма ва фоҷеа.

Достони филм
------------

Воқеаҳои ҷанги шаҳрвандии солҳои 1992 ва 1997 Тоҷикистон, ки яке қурбонӣ буду дигар силоҳбадаст, яке хабаркаш шуду дигар номӯсдорӣ деҳа, яке номӯс аз даст доду дигаре номӯс рабуд… Силоҳбадаст Барзу шахс якбора дигар мешавад. Вақти куштани муаллим Мустафо дар бораи куштани мардуми Лолазор дар дараи Марг қисса мекунад.

Омилони тавлид
--------------

Филм аз рӯи воқеаҳои ҷанги шаҳрвандии солҳои 1992—1997 наворбардорӣ шудааст. Мазмун аз рӯи асари ҳамноми Кароматуллоҳи Мирзо «Марги бегуноҳ». Муаллифони филмнома Гулназар Келдӣ, Асадулло Раҳмон, коргардони таҳиягар Юнус Юсупов, Асланшоҳ Раҳматуллоев, наворбардорони таҳиягар Зикриё Исроилов, Шуҳрат Қурбонов, режиссёри садо Ҳусейн Маҳдавӣ, режиссёри тадвин Сафаралӣ Саъдиев, оҳангсоз Амирбеки Мӯсо, рассом Абдурашид Ҷалилов, садобардор Фаррух Фадоӣ, пардозгар Лилия Сорокапуд.

Бозигарон
---------

* Абдукарим Машрабов — *Барзу*
* Асланшоҳ Раҳматуллоев — *Мустафо*
* Мариана Баракбаева — *Малика*
* Ҷумъахон Сироҷов — *Хидиралӣ*

Эзоҳ
----

1. ↑  Марги бегуноҳ.  Тоҷикфилм. 25 май 2023 санҷида шуд.
**Баландии назди Волга** — баландии соҳили рости дарёи Волга, аз шаҳри Нижний Новгород то шаҳри Волгоград. Баландиаш то 384 м. Қисми бештари баландӣ 150–200 м аст. Бараш то 500 км. Ба сӯйи дарёи Волга рост, дар баъзе ҷойҳо зина ба зина, ба тарафи пастии Окаю Дон нишеб мефурояд. Аз гил, оҳаксанг, рег, бӯр ва мергел таркиб ёфта, релйефаш карстист. Баъзе қисмҳои баландии ало­ҳидааш кӯҳҳои Змеев, Жигули ва Столбичи ном доранд. Аз Шим. ба Ҷ. бешаҳои паҳнбарг ба бешадашт ва дашт иваз мешаванд. Заминҳои корам дорад, ки дар онҳо гандум, ҷуворимакка ва канаб мекоранд. Аз сарватҳои зери­заминӣ нафт, газ, асфалт ва фосфорит истихроҷ мекунанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Баландии назди Волга / Ҳ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Султонмурод Ҳоҷибоев** - Узви Конфедератсияи рӯзноманигорони байналхалқӣ ва аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.

Зиндагинома
-----------

Султонмурод Ҳоҷибоев соли 1943 дар деҳаи Болғалӣ тавлид ёфта, пас аз хатми мактаби миёна ба факултаи забон ва адабиёти Донишкадаи олии педагогии шаҳри Ленинобод (Хуҷанди ҳозира) дохил гардида, онро соли 1969 хатм намудааст. Аз соли 1962 фаъолияти педагогии ӯ оғоз меёбад. Соли 1983 то имрӯз дар идораи газетаи шаҳрии «Паёми Истаравшан» кор мекунад.

Эҷодиёт
-------

Шеърҳои ӯ дар ду ҷилди алманахҳои «Ёшлик» (1979, 1981), дар китобҳои хрестоматияҳои «Барои гурӯҳи калонсолони боғчаҳо», «Хрестоматияи бачаҳо» (Тошкент, нашриёти «Ӯқитувчӣ»), «Бойчечак» (Тошкент, нашриёти «Ёш гвардия»), «Ҳавлӣ пур аз бачаҳо» (Тошкент, нашриёти «Чӯлпон»), китобҳои алоҳида «Ман ба моҳ баромадам» (Душанбе, «Ирфон», 1985), «Алифбои шавқовар» (Тошкент, нашриёти «Юлдузча», 1989) ва як чанд китобҳои дастаҷамъии тоҷикӣ чоп шудааст. Шеърҳои ӯ дар китобҳои дарсии синфҳои 1, 2, 3, 4, 5 низ ҷой дода шудааст.

Китоби «Алифбои шавқовар»-и ӯ дар конкурси нашриёти «Юлдузча» (Ӯзбекистон) ҷои якумро гирифтааст. Ӯ дар конкурси рӯзномаи «Совет Тоҷикистони» низ барои шеърҳои беҳтарини сол ҷои якумро ишғол намудааст.

**Мӯйсафеди нуронӣ**
Эҳ, мӯйсафед шудан нағз,
Бовар кун, ки гапам рост.
Дарс тайёр намекунӣ,
Аз «ду»-гирӣ ҷон халос.
Чой нӯшида мешинӣ,
Набераат дар зону.
Эҳ, мӯйсафед мешудам,
Мӯйсафеди нуронӣ...
**Ид аст**
Хурсандии Насимҷон
Ҳадду канор надорад.
Охир, дар рӯзномааш
Як «панҷ»-и калон дорад.
Рӯзномаи ӯ «5»-ро
Аз ростӣ, акнун дидаст.
Ба хона мешитобад,
Дар хона имрӯз ид аст.
**Номмонӣ**
Ба дунё омад кӯдак,
Ӯро номе лозим буд.
Номаш Ширин, - гуфт падар,
Ба модар ҳам маъқул шуд.
— Не, номи дигар монем,
Зорӣ мекард Бароҳат.
Боз хӯрданӣ нашаванд,
Бачаҳои нафсаш бад.
**Сар монад**
Канори раҳ ҳар баҳор,
Тухми гулҳо мекоштам.
Медонед-мӣ, аз ин ман
Чӣ гуна мақсад доштам?
Надонед, гуфта диҳам,
То ин ки ҳама донад.
Чун раҳ равад модарам,
Гул ба пояш сар монад...

Ҷоизаҳо
-------

Султонмурод Ҳоҷибоев соҳиби Ҷоизаи адабии Зуфархон Ҷавҳаризода мебошад.

Эзоҳ
----

Баёзи адибони Истаравшан - Душанбе: "Эҷод", 2009.- 288 саҳ.
**«Султони Кабир»** (*ҶДММ «Султони Кабир»*) — бузургтарин бозори масолеҳи сохтмон ва техникаи маишӣ дар Душанбе.

Таъсиси бозор
-------------

10 июни 1998 таъсис ёфтааст. Аз моҳи майи 2000 ҳудуди бозори «Султони Кабир» васеъ гардида, ҳоло масоҳати он 4,7 га мебошад ва дар бозор бештар аз 2 ҳазор нафар соҳибкор фаъолият менамояд. Бозор дорои дуконҳои фурӯши маҳсулоти гуногун, анбору бағочхонаҳо, нуқтаҳои тиҷоратӣ ва айвонҳои тиҷоратии махсусгардонидашудаи фурӯши молҳо мебошад. ҶДММ «Султони Кабир» барои рушди фаъолияти корӣ, фароҳам овардани шароити мусоиди кору зиндагӣ, паст кардани сатҳи бекорӣ, ҳифзи ҳуқуқ ва манфиатҳои кормандону соҳибкорон, баланд бардоштани сатҳи хидматрасонӣ ба харидорон тамоми имкониятҳоро истифода мебарад. 

ҶДММ «Султони Кабир» фаъолияти васеъи хайрхоҳона ва расонидани кумакҳои башардӯстонаро ба табақаҳои камбизоати аҳолӣ ва зарардидагони офатҳои табиӣ амалӣ менамояд. Дар давоми солҳои 2009—2014 ҷамъият аз ҳисоби маоши ҳайати роҳбарӣ маблағи бештар аз 56 ҳазор сомониро ба ҳисоби Фонди ҷамъиятии хайрияи Тоҷикистон гузаронидааст. Аз ҳисоби даромади ҷамъият барои сохтмони хонаҳои иқоматӣ ба зарардидагони шаҳри Кӯлоб бар асари борони сели моҳи майи 2010 маблағи 335 ҳазор сомонӣ ва ба зарардидагони ноҳияи Ваҳдат дар соли 2014 ба маблағи 151 ҳазор сомонӣ ёрӣ расонид. Ҷамъият дар Барномаи рушди футбол ва ҷалби аҳолӣ ба варзиш саҳм гирифта, дастаи футболи «Султони Кабир» дар соли 2013 ғолиби чемпионати шаҳри Душанбе гардид. Муассиси ҶДММ «Султони Кабир» — Кабиров Аваз Султонович.

Тахриби бозор
-------------

Аз 1 марти соли 2022 «Султони Кабир» пурра баста шуд. Соҳибкорон ба бозори «Кӯшониён» кӯчиданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  "Он ҷо харидор нест". Савдогарони "Султони Кабир" дар бораи кӯчидан ба бозори "Кӯшониён". *asiaplustj.info*.  ASIA-Plus (1 марти 2022). 1 марти 2022 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Султони Кабир // Донишномаи Душанбе. — Душанбе: СИЭМТ, 2016, — С. 587. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.
**Изолятор** (англ. Isolator ‒ воситаи ҷудосозии чизе ё касе аз муҳити итроф), **инфиродгоҳ** — ҳуҷраи алоҳида барои ҷой додани одамони гирифтори бемориҳои сироятӣ ё ба онҳо монанд (беморони дарунрав, табдор ва ғ.).

изолятор яке аз қисмҳои зарурии беморхона, дармонгоҳ, осоишгоҳ, боғчаҳои бачагона, ятимхона, хобгоҳ, бунгоҳҳои тиббии вокзалҳо, бандаргоҳҳо ва ғ. мебошад. Изолятор-ҳо бояд дуртар аз анбори хӯрокворӣ, ошхона, манбаъҳои таъмини об ҷойгир карда шаванд. Ҳангоми тоун, вабо ва бемориҳои дигари хавфнок беморон то пурра шифо ёфтан дар изолятор бистарӣ мегарданд. Ин навъ изолятор-ҳо мувофиқи дастуруламали хосса ҷиҳозонида мешаванд (нигар Карантин, Обсерватсия). Бинои изолятор бояд тозаву озода бошад. Ба он хояндагон, хомӯшакҳо, кӯрпашша, магас ва ғ. бояд роҳ наёбанд. Кормандони изолятор ҳангоми ба назди бемор даромадан аз хилъат, кулоҳ ва ниқоби докагии махсус истифода мекунанд. Дар аснои нигоҳубини беморони изолятор риоя кардани талаботи қатъии зиддивогирӣ (истифодаи зарфи алоҳида, гандзудоии мунтазами ҳавои хона, зарф, либоси таг, асбоби рӯзгор) ҳатмист. Одамони гирифтори грипп, сурфакабутак ва сурхчаро дар хонаи алоҳида ё ба як кунҷи хона парда кашида хобондан мумкин аст. Ба бемор косаву табақ, сару либос ва лавозимоти бистарӣ ҷудо карда, ашёи хона ва косаву табақҳоро мунтазам гандзудоӣ мекунанд. Парасторон бояд ба қоидаҳои нигоҳубини бемор ва маслиҳатҳои духтур қатъӣ риоя кунанд. Дар ҳолатҳои зарурӣ ба парасторон моя (ваксина) гузаронида мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Изолятор // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Нуралӣ Умарович Валиев** (тав. 14. 07. 1956, шаҳри Кӯлоб) — адабиётшинос, номзади илмҳои филологӣ (1990), дотсент (2000).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1977–1982 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Кӯлоб таҳсил намуда онро хатм кардааст. Солҳои 1982–1984 ассистенти кафедраи адабиёти рус ва хориҷии донишкадаи номбурда, 1985–1988 аспиранти Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин, 1990–2000 муаллими калон, 2000–2003 дотсенти кафедраи адабиёти рус ва хориҷии Донишгоҳи омӯзгории шаҳри Кӯлоб буд. Солҳои 2003–2009 дар вазифаи декани факултети забон ва адабиёти руси донишгоҳи номбурда кор кардааст. Аз соли 2009 то имрӯз дотсенти кафедраи адабиёти рус ва ҷаҳони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣмебошад. Муаллифи 25 асару мақолаҳои илмӣ ва илмиву таълимӣ мебошад. Дар таълифотҳои худ масъалаҳои робитаи адабии русиву тоҷикӣ ва дигар масъалаҳои адабиётшиносиро матраҳ кардааст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2006) сарфароз карда шудааст.

Осор
----

* Литература народов СССР (Методическое пособие для студентов 5 курса педагогических университетов), Д. 1990;
* В. Маяковский ва А. Лоҳутӣ // дар кит. А. Лоҳутӣ ва назми револютсионӣ, Д. 1988;
* Переводы произведений Н.В. Гоголя на таджикский язык // В кн.: Русская литература и Восток, Д. 2007;
* Лев Толстой и Восток // В кн.: Запад и Восток, Д. 2009.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Забеҳулло Нуруллоев** (*Нуруллоев Забҳулло Хайруллоевич*; тав. 14 сентябри 1960, деҳаи Элок, ноҳияи Файзобод, ҶШС Тоҷикистон) — омӯзгор, номзади илмҳои иқтисодӣ (2004), дотсент. Мудири кулли ҶСП «Евразия».

Зиндагинома
-----------

Забҳулло Нуруллоев 14 сентябри 1960 дар деҳаи Элоки ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Баъд аз хатми мактаби миёнаи деҳа, факултети иқтисодии Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон дохил шуда соли 1982 онро бо ихтисоси «Баҳисобгирии муҳосибӣ ва таҳлили фаъолияти хоҷагидорӣ дар корхонаҳои кишоварзӣ» хатм намудааст.

Фаъолияти корӣ
--------------

Солҳои 1982—1983 лаборанти калони кафедраи «Баҳисобгирии муҳосибӣ ва таҳлили фаъолияти хоҷагидорӣ дар корхонаҳои кишоварзӣ», 1983—1986 ассистенти кафедраи «Ташкили истеҳсолоти кишоварзӣ»-и Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон, 1986—1990 аспиранти Академияи кишоварзии ба номи К. А. Тимирязеви шаҳри Маскав, 1990—1994 ассистент, 1994—2004 муаллими калони кафедераи «Баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит»-и Донишгоҳои аграрии Тоҷикистон буд. Аз моҳи ноябри соли 2004 ба ҳайси дотсенти ҳамин кафедра фаъолият дорад.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Соли 2004 дар мавзӯи «Таъминоти сармоягузории рушди корхонаҳои пахта дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» рисолаи номзади илмро ҳимоя кардааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Бонки Аврупо ё "бачаҳои боло"? "Тоҷиксодиротбонк" дар ҷустуҷӯи роҳи наҷот(тоҷ.). *Радиои Озодӣ*. 28 июни 2018 санҷида шуд.
2. ↑  *Нуруллоев, Забхулло Хайруллоевич.* Инвестиционное обеспечение развития хлопкоперерабатывающих предприятий Республики Таджикистан : автореферат дис.... кандидата экономических наук : 08.00.05(рус.). *Search RSL*.  search.rsl.ru. 23 январи 2018 санҷида шуд.

Сарчашма
--------

* ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. — Д. 2011. СИЭМТ, — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4
**Нуриддин Аҳмадов** (1897, деҳаи Понғози ноҳияи Ашт — 3.5.1989, ҳамон ҷо) — яке аз барпокунандагони Ҳокимияти Шӯравӣ дар Тоҷикистон. Соли 1916 дар Қӯқанд мактаби русии маҳаллиро хатм намуда, дар идораи саноату савдо кор кардааст. Аз соли 1918 дар торумор кардани дастаҳои босмачиён дар шимолӣ Тоҷикистон фаъолона ширкат дошт. Солҳои 1924-47 дар корҳои масъули мақомоти бехатарӣ ва милитсия дар ноҳияи Ашт, Пролетар, Ӯротеппа, Орҷоникидзеобод буд. Солҳои 1948-55 раиси Шӯрои қиш. Понғоз ва Ошобаи ноҳияи Ашт. Аз соли 1955 нафақагир. Бо орденҳои Байрақи Сурх, Ситораи Сурх ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Болтаниёз ибни Қурбонниёзи Надимӣ** (форсӣ: بالته‌نیاز ندیمی‎) — хаттоти тоҷик (аввали асри 20).

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳаш Хоразм. Асарҳои «Аҷоибу-л-қисас» (китобаташ 1904, таҳти рақами 879), «Баёз» (китобаташ 1905, 1908, 1909, таҳти рақамҳои 7054, 7009, 6939), «Девони Шиносӣ» (китобаташ 1907, таҳти рақами 911), «Девони Надимӣ» (китобаташ 908, таҳти рақами 902), «Девони Ҳақирӣ» (китобаш 1908, таҳти рақами 1145), «Девони Табибӣ» (китобаташ солҳои 1909, 1910, таҳти рақамҳои 927, 257), «Вомиқ ва Азро» (китобаташ 1910, таҳти рақами 2057)-ро хаттотӣ кардааст. Ин асарҳо дар Ганҷинаи дастнависҳои Институти шарқшиносии ба номи Абурайҳони Берунии АИ Ӯзбекистон маҳфузанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Болтаниёзи Надимӣ / С. Султонов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Геотасвир** (аз гео… ва тасвир) — ҳар тамсилаи фазо-замонӣ ва миқёсии умумиятдодашудаи объектҳои заминӣ (сайёравӣ) ё равандҳо, ки дар шакли уқнума (сурати худо ва фариштаву авлиёи насронӣ) таҳия шудааст.

Ба геотасвири ҳамвор (дучена) харита, нақша, тасвирҳои анаморфӣ (тағйири расм бо усули оптикӣ, ки дар ду самти ба ҳам амудӣ миқёси онро тағйир дода метавонад), харитаҳои электронӣ (экранӣ), аэрофотосуратҳо, фотонақшаҳо, тасвироти телевизионӣ, сканерӣ, радиолокатсионӣ ва дигар тасвироти масофави (фосилави)-ро мансуб медонанд. Геотасвирҳои ҳаҷмӣ (сечена) аз харитаҳои релйефӣ ва физиографӣ, блок-диаграммаҳо, анаглифҳо (бо усули рамзбандии тасвир ба даст овардани тасвирҳои стерео), манзараҳо (панорамаҳо), тамсилаҳои стерео, голограммаҳои харитасозӣ ва ғ. иборатанд. Ба гурӯҳи геотасвирҳои динамикӣ (сечена ва чорчена) аниматсияҳои картографӣ, стереонаворҳо, киноатласҳо, тамсилаҳои виртуалӣ (хаёлӣ), ҳолограммаҳои динамикӣ ва ғ. дохил мешаванд. Ғайр аз ин бисёр Геотасвирҳои муштарак, мас. фотохаритаҳо, ортофотохаритаҳо, аксҳои фототелевизионӣ мавҷуданд, ки дар онҳо воқеият ва аёнияти манзараҳои бадеӣ бо блок-диаграммаҳо ва ғ. дақиқ мувофиқат мекунанд. Баробари рушди технологияҳои геоиттилоотӣ усулу навъҳои нави геотасвири мавзӯъҳояшон гуногуну бо барномаҳои махсус идорашаванда ба вуҷуд меоянд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Геотасвир / М. Азимова // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Георгий Абрамович Гринберг** (3 [16] июн 1900, Санкт-Петербург — 8 август 1991, Санкт-Петербург) — физикдони шӯравӣ, узви вобастаи АИ ИҶШС (1946).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Донишкадаи техникии Петроград (1923). Солҳои 1919-30 дар Институти давлатии рентген ва радиошиносӣ ва Институти физикаю техника кор мекард. Солҳои 1930-36 корманди Институти электрофизика, ҳамзамон солҳои 1929-41 корманди заводи «Светлана», 1924-35 омӯзгори Институти политехникии Ленинград буд (аз соли 1930 профессори). Аз соли 1941 дар Институти физика ва техникаи АИ ИҶШС кор мекард. Асосан оид ба электроникаи назариявӣ, назарияи паҳншавии мавҷҳои электромагнитӣ, физикаи риёзӣ, назарияи чандирият таҳқиқоти илмӣ анҷом додааст. Георгий Гринберг солҳои 1942-43 назарияи умумии таъсири муттамаркази майдонҳои электрӣ ва магнитиро таҳия кардааст. Назарияи тағйирёбӣ (рефраксия)-и соҳилиро пешниҳод карда, муаммои паҳншавии мавҷҳои радиоро дар атмосфераи ғайриякҷинса омӯхтааст. Усули ҳалли чандин масъалаҳои физикаи риёзиро кашф кардааст.

Ҷоизаҳо
-------

Дорандаи Мукофоти давлатии ИҶШС (1949). Бо ордени Ленин ва дигар ордену медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Гринберг Георгий Абрамович // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Адабиёт
-------

* Гринберг Георгий Абрамович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* zbMATH Open

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* LCCN: no95007413
* VIAF: 43151110789837062827
* WorldCat VIAF: 43151110789837062827

 |
**Геотеодолит** (аз гео… ва юн. daio — ҷудо мекунам) — абзори заминсанҷӣ барои чен кардани маҳал бо тарзи уфуқӣ ва кунҷҳои амудӣ.

Геотеодолит аз лимби уфуқии бо алидад муҷаҳҳаз (доираи амудие, ки тираш мизчаи лимбдорро мечархонад), олати мушоҳидаи поядор (штативдор) иборат мебошад. Ба воситаи геотеодолит аксбардории топографии маҳал бо истифода аз навори филиззии ченакдор, доираи уфуқӣ ё буссоли теодолит ба амал оварда мешавад. Аксбардорӣ бо Г. бештар барои мураттаб сохтани харитаҳои бузургҳаҷм, нақшаҳои иктишофӣ, корҳои муҳандисӣ, роҳсозӣ ва топографӣ зарур аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Геотеодолит / К. Вазиров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Георгий Бабакин *(****Бабакин Георгий Николаевич*; 31 октябр [13 ноябр] 1914, Маскав — 3 август 1971, Маскав, ҶШФСР[d], ИҶШС) — муҳандис ва конструктори шӯравӣ, дар соҳаи техникаи кайҳонӣ фаъолият кардааст, узви вобастаи АИ ИҶШС (1970). Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1970).

Зиндагинома
-----------

Нахустин маълумоти касбиро дар курсҳои Наркомати алоқаи ИҶШС гирифтааст. Хатмкардаи Институти алоқаи электромеханикӣ (ғоибона, 1957). Солҳои 1943-49 мудири озмоишгоҳ, сардори Бюрои конструкторӣ (БК) ва сарконструктори Институти илмии автоматика. Аз соли. 1949 дар коркарди силсилаҳои автоматии идоракунии техникаи ҳавопаймоӣ ва кайҳонӣ, аз соли 1952 дар Бюрои Лавочкин дар соҳаи мушакҳои болдори байниқитъавии «Буря» ва маҷмӯи самтураъсӣ (зенитӣ) ва мушакии В-300 кор кардааст. Аз соли. 1965 сарконструктори БК оид ба техникаи кайҳонӣ буд. С. Королев ба Бабакин сарварии корҳои анҷомдиҳии таҳқиқот ва сохтани зондҳо (кураҳои обуҳавосанҷӣ)-и Моҳ ва байнисайёравиро супурд. Таҳти роҳбарии Бабакин истгоҳҳои худкор ва дастгоҳҳои кайҳонӣ барои таҳқиқи Моҳ (аз ҷумла «Луноход-1»), Зуҳра («Венера-4») ва Миррих («Марс-2», «Марс-3») сохта шудаанд, дастгоҳи «Луна-9» ба Моҳ ва нахустин кураҳои обуҳавосанҷии «Венера-4» ба атмосфераи Зуҳра фиристода шуданд. Дорандаи Мукофоти ленинӣ (1966). Бо ордени Ленин ва дигар ордену медалҳо сарфароз гардидааст. Ба ифтихори Бабакин танӯраҳои Моҳ ва Миррих номгузорӣ шудаанд.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4 5 6  Бабакин Георгий Николаевич // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Сарчашма
--------

* Бабакин Георгий Николаевич // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Президенти Малта** (англ. President of Malta малтӣ: President ta' Malta ) — сарвари давлати Малта.

Пас аз эълони истиқлоли Малта дар соли 1974, Президенти Малта сарвари давлат гардид. Тибқи конститутсияи ҷумҳурӣ, Президент ваколати шоҳро ба ҳайси сарвари давлат иваз кард, ки парлумон ба муҳлати 5 сол интихоб мекунад. Дар мавриди пайдо гардидани ҷойи холӣ пеш аз интихоби президенти нав ва ҳар дафъае, ки президент дар Малта набошад, ё дар рухсатӣ бошад ё бо ягон сабаб вазифаҳои ба ӯ вогузоршударо иҷро карда натавонад, ин вазифаҳо бояд шахсони мансабдори дигар иҷро кунанд. монанди сарвазир ё судяи олӣ.

Аввалин президенти кишвар собиқ генерал-губернатор Энтони Ҷозеф Мамо буд, ки Маликаи Британияи Кабирро дар кишвар намояндагӣ мекард.

Ифтитоҳи вазифаи президент
--------------------------

Шахсе, ки ба вазифаи президент таъйин шудааст ё вазифаи президентро ба уҳда дорад, бояд пеш аз ба кор шурӯъ намудан, савганд ёд кунад, ки дар иловаи дуюми Конститутсияи Малта зикр шудааст. Тибқи қисми 1 моддаи 48 Конститутсия, савганд дар назди Маҷлиси намояндагон қабул карда мешавад.

Феҳристи президентҳои Малта
---------------------------

|  | ваколат | оғоз | анҷом | ҳизб |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | Энтони Ҷозеф Мамо 
(1909—2008) | 13 декабри 1974 | 25 декабри 1976 | мустақил |
| и.в. президент |  | Ҷон Ҷозеф Кремона 
(1918—2020) | 25 декабри 1976 | 27 декабри 1976 |
| 2 |  | Антон Буттиҷич
(1912—1983)  | 27 декабри 1976 | 27 декабри 1981 | Ҳизби лейбористӣ |
| и.в. президент |  | Алберт Виктор Хизлер 
(1916—1993)  | 27 декабри 1981 | 15 феврали 1982 |
| 3 |  | Агата Барбара 
(1923—2002)  | 15 феврали 1982 | 15 феврали 1987 |
| и.в. президент |  | Пол Швереб (1923—1994)  | 15 феврали 1987 | 4 апрели 1989 |
| 4 |  | Винсент Табоне 
(1913—2012)  | 4 апрели 1989 | 4 апрели 1994 | Ҳизби миллатгароӣ |
| 5 |  | Уго Мифсуд Бонничи 
(1932—)  | 4 апрели 1994 | 4 апрели 1999 |
| 6 |  | Гуидо де Марко 
(1931—2010)  | 4 апрели 1999 | 4 апрели 2004 |
| 7 |  | Эдвард Фенек Адами 
(1934 —)  | 4 апрели 2004 | 4 апрели 2009 |
| 8 |  | Ҷорҷ Абел 
(1948 —)  | 4 апрели 2009 | 4 апрели 2014 | Ҳизби лейбористӣ |
| 9 |  | Мари-Луиз Колейро Прека 
(1958 —)  | 4 апрели 2014 | 4 апрели 2019 |
| 10 |  | Ҷорҷ Вилям Велла 
(1942 —)  | 4 апрели 2019 | амалкунанда |

Қароргоҳҳои расмӣ
-----------------

* Қасри Сан Антон  дар  Аттард Қасри Сан Антон дар Аттард
* Қасри Устоди Гранд,  Ла Валетта Қасри Устоди Гранд, Ла Валетта
* Вердала дар  боғҳои Баскет  дар ҷануби Малта Вердала дар боғҳои Баскет дар ҷануби Малта

Инчунин нигаред
---------------

Феҳристи сарвазирони Малта

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Феҳристи роҳбарони Малта(англ.) )
* Сомонаи расмӣ
**Аффрикáта** (фаронс. аffricata – молишёфта) — ҳамсадои мураккаб, ки аз ду ҷузъ (ибтидои зич ва интиҳои роғ)-и дар як махраҷ ҳосилшуда таркиб ёфтааст. Масалан, дар забони мақдунӣ «ѕ» (аз д ва з), дар забони русӣ «ц» (аз т ва с), дар забони тоҷикӣ «ҷ» (аз д ва ж) ва «ч» (аз т ва ш) аффриката мебошад, ки аз ду ҷузъ иборат буда, дар як махраҷ (дар қисми пеши забон дар натиҷаи ба бехи дандонҳои боло расидани нӯги забон) ба амал омадаанд. Аффрикатаҳо аз таркиби овозҳои дигар (масалан, кш, пж ва ғайра) бо он фарқ мекунанд, ки: 

* алоқаи ҷузъҳои онҳо ниҳоят зич аст ва ҳамчун як овоз дарк мешаванд;
* ҷузъи дуюм (роғ)-и онҳо кори иловагии узвҳои нутқро талаб намекунад.

Барои ҳосил шудани аффриката фақат давомнокии вазъияти узвҳои нутқ зарур аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.130 / Т. Хаскашев.
**Инстантон** (англ. instant–лаҳза) — намуди махсуси 
флуктуатсияи майдони квантӣ дар хало (вакуум), ки муо­дилаҳои классикии ҳаракатро қонеъ мекунад; яке аз маф­ҳумҳои муҳимтарини назарияи квантии майдон (НКМ), ки дар физикаи зарраҳои бунёдӣ ва физикаи ҳолати таро­кум (конденсатсия)­ шудаи модда истифода мешавад. Ба таври физикӣ И.­ҳо ба равандҳои нақбии квантию меха­никӣ, ки дар натиҷаи таъсири садди потенсиалӣ ба вуҷуд 
меоянд, вобаста мебошанд (нигар Падидаи нақбӣ). И. дар НКМ аз ҷониби А. А. Белавин ва А. М. Поляков кашф 
карда шудааст (1975); истилоҳи «И.»­ро Г. Хофт ба илм ворид карда (1976), дар омӯзиши хосиятҳои И. саҳм гу­зоштааст. Шарҳи физикии И.­ро ҳамчун гузариши нақбӣ В. Н. Грибов пешниҳод кардааст. 
И. ҳамчун гузариши таҳтуссаддӣ, ба таври математи­кӣ ҳамчун масири зарраҳо ё майдонҳо дар вақти мавҳум (уқлидусӣ) тавсиф дода мешавад. Дар замони воқеӣ гуза­риш хеле зуд ба амал меояд (номаш низ аз ҳамин ҷо бар­меояд). И. боиси ҳодисаҳое мешавад, ки онҳоро дар чорчӯби назарияи ошӯбҳо маънидод кардан мумкин нест. Дар ҳо­ 
лати хусусӣ дар хромодинамикаи квантӣ флуктуатсияҳои навъи И. дар майдони глюонҳо ба вуҷуд меоянд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Инстантон // Илм — Исҳоқ. — Д. : СИЭМТ, 2011—2020. — С. 239. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021).
**Хурсандмурод Зарифов** — сароянда-таронасаро, Ҳунарманди шоистаи ҶТ (1996), барандаи озмунҳои ҷумҳуриявии шашмақомхонони ҷавони ҶТ (1989), бародари овозхони тоҷик Қобил Зарифов

Зиндагинома
-----------

Хурсандмурод Зарифов фориғуттаҳсили мактаби ҳамагонии ноҳияиАйнӣ (1978), факултаи мусиқӣ ва иҷрокунандагии Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода (шуъбаи мусиқии Шарқ, таҳти сарварии Артисткаи халқии ҶШС Тоҷикистон Б.Исҳоқова,1984). 
Хурсандмурод Зарифов баъди хатми донишкадаи мазкур фаъолияти эҷодию иҷроияшро дар дастаи «Зарафшон» (таҳти раҳнамоии Артисти халқии СССР Ҷӯрабек Муродов) Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷӯраев оғоз намуда, то имрӯз дар дар ин боргоҳи ҳунар ба фаъолият машғул аст. Маҳорати иҷроияшро Хурсандмурод Зарифов таҳти раҳнамоии устодаш Ҷ. Муродов сайқал дода, дар иҷрои таронаҳо аз шохаҳои овозии мақомҳо»Муғулчаи Дугоҳ», «Сарахбори Ороми ҷон», «Уфари Ороми ҷон», «Чапандози Гулёр», «Сарахбори Наво» (бо таронаҳояш), «Талқинчаи Савти калон»(ба тариқи силсила), «Ироқи Бухоро», «Нимчӯпонӣ» ва ғ.ро бо маҳорати хоси иҷроӣ ба субут расонидааст.Зимни ин Хурсандмурод Зарифов дар иҷрои таснифоти оҳангсозони тоҷик ҳам салиқаи хуби иҷроӣ ба харҷ дода, иштирокдори симпозиумҳои байналмилалии мусиқӣ (Самарқанд 1983, 1987, Хива, 1980, Душанбе, 1990), фестивали байналмилалии мусиқӣ (Душанбе, 2002), рӯзҳои фарҳанги ш.Душанбе дар Маскав (1996), Ӯзбекистон (Тошканд, 1998) ва озмуни мақомхонон (Тошканд,1988) ва ғ. аст. Хурсандмурод Зарифов дар ҳайати ҳунармандони тоҷик ба мамолики Олмон (1983), Яман (1990), Афғонистон (2006) ва ғ. сафарҳои ҳунарӣ намуда, барои хидматҳои шоиста ва маҳорати баланди иҷроӣ дар тарғиби мероси мусиқии тоҷик бо ифтихорномаҳои Вазорати фарҳанги ҶТ (2001,2004) мушарраф шудааст

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Шашмақом

Сарчашма
--------

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 75 ISBN 978-99947-49-13-3