recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Абусулаймон Банокатӣ** (форсӣ: ابوسلیمان بناکتی‎, *Абусулаймон Фахруддин Алӣ ибни Абулфазл Довуд ибни Муҳаммад*; ? – тақр. 1329) — муаррих ва шоири форс-тоҷик, мулаққаб ба «**Фахри Банокатӣ**».

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳаш Банокат – шаҳре дар Мовароуннаҳр аст, ки баъдҳо Шоҳрухия ном гирифт. Падараш Тоҷуддин аз уламои дин буда, писараш Фахруддинро ҳамчун марди шоиру донишманд тарбия кардааст. Банокатӣ соли 1301 дар дарбори хони муғул Ғазанхон ба мақоми фахрии Маликушшуаро расидааст. Бағдодӣ девони ашъореро ба ӯ нисбат додааст. Банокатӣ муаллифи асари арзишманди таърихии «Равзату-л-албоб фӣ таворихи-л-акобир ва л-ансоб» ё худ «Таърихи Банокатӣ»-ст, ки таълифашро с. 1317 ба охир расондааст. Ин китоб мазмунан талхиси «Ҷомеъу-т-таворих»-и Рашидуддини Фазлуллоҳ бошад ҳам, ҳадафи тадвини матолиби он фарқ дорад. «Таърихи Банокатӣ» дорои 9 фасл буда, таърихи умумии ҷаҳон, аз офариниши олам то авоили рӯзгори муғулро дар бар мегирад. 

Тақр. ниме аз китоб аз таърихи ақвоми ғайримусулмон – яҳудиён, аврупоиҳо, ҳиндуён, чиниҳо ва муғулҳо баҳс мекунад. Огоҳиҳое, ки дар бораи ин қавмҳо ироа медорад, дар заминаи маълумоти манбаъҳои муътамади гузашта нигориш ёфтаанд. Мас. дар «Ҷомеъу-т-таворих»-и Рашидуддини Фазлуллоҳ танҳо ишорае ба таърихи подшоҳони чинӣ ироа шудааст, дар ҳоле ки дар таърихи Банокатӣ 36 табақаи подшоҳони Чин (то ба рӯйи кор омадани Чингиз) шарҳ дода шудааст. Давлатшоҳи Самарқандӣ навиштааст, ки «Таърихи Банокатӣ» дар таборшиносии мардуми Чин, Ҳинд ва яҳуду императории Рум суханони бисёре дар бар дорад ва ҳеч муаррихе монанди вай ин матолибро шарҳ надодааст. 

Соли 1677 Мюллер бахши ҳаштуми «Таърихи Банокатӣ»-ро дар Берлин ба унвони нодурусти «Таърихи чиниёни Абдуллоҳи Байзовӣ» чоп кард. Вестон онро ба англисӣ тарҷума карда, дар Лондон ба чоп расонд. Баъдтар Котемер фаҳмид, ки иштибоҳ дар таъкиди номи муаллиф рафтаасту «собит» намуд, ки бахше аз «Таърихи Банокатӣ»-ст. Эдвард Браун муътақид аст, ки дар ҳеч китоби таърихи пеш аз Банокатӣ таълифгардида ин ҳама огоҳию ишора ба сарзаминҳою ҷамъиятҳо ва рӯйдодҳои таърихӣ дида нашудааст. «Таърихи Банокатӣ» ба забонҳои русӣ, англисӣ, лотинӣ, фаронсавӣ, ӯйғурӣ тарҷума ва нашр шудааст. Соли 1969 дар Теҳрон аз чоп баромадааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Доиратулмаорифи бузурги исломӣ. Ҷ. 4. Т. 1381 ҳ. ш.;
* Донишномаи ҷаҳони ислом. Ҷ. 4. Т. 1998; Осорофаринон. Ҷ. 2. Т. 2005.

Сарчашма
--------

* Банокатӣ / Қ. Расулиён // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ибни Хаммор**, **Абулхайр Ҳасан ибни Савор ибни Бобо ибни Баҳром** (форсӣ: ابوالخیر حسن بن سوار بن بابا بن بهرام ‎; 942, Бағдод — 1017) — пизишк, мутакаллим, [[файласуф  ]]ва тарҷумони форс-тоҷик, муаллифи «Мақола фӣ ҳаюло», «Мақола фӣ-с-сирати-л-фалсафа», «Мақола фӣ-с-сидқ ва-с-садоқат» ва «Мақола фӣ-с-саодат».

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Kraemer, Joel L. (1992). *Humanism in the Renaissance of Islam: The Cultural Revival During the Buyid Age* (2nd rev. ed.). Brill.
* Martini Bonadeo, Cecilia (2011). "Ibn Suwār (Ibn al-Khammār)". In Henrik Lagerlund. *Encyclopedia of Medieval Philosophy*. Springer. pp. 527–528. doi:10.1007/978-1-4020-9729-4\_233. ISBN&nbsp;978-1-4020-9728-7.
* Teule, Herman G. B. (2010). "Ibn al-Khammār". *Christian–Muslim Relations: A Bibliographical History*. **2 (900–1050)**. Brill. pp. 557–560.
**Арзамӣ** — навъе аз зардолуҳои маҳаллӣ.

Чанд хели арзамӣ мавҷуд аст, ки вобаста ба шакл, калонию хурдии дарахт, ранг, таъм, сергӯштию камгӯштии мева ва мӯҳлати пухтани он аз дигар навъҳои зардолу фарқ доранд. Арзамӣ ба гурӯҳи зардолуҳои зарафшонӣ мансуб аст. Дарахташ нисбатан баланд ва сершоху барг. Баргаш тухмшакл ё гирда, дандонадор, думчааш кӯтоҳ, рангаш сабзи баланд. Навдаҳояш рости дароз. Гулаш гулобии хира, саросар мешукуфад. Мевааш лӯнда (55 — 60 г, баъзан то 70 г), рангаш зард, ҷои офтобрасаш зарди сурхча, сергӯшту сершира, хушбӯй ва хуштаъм, мағзи донакаш ширин. Охири март гул карда, ох. июн — авв. июл мепазад. Ниҳолаш дар 3 — 5-солагӣ ба ҳосил медарояд (то 120—130 сол умр мебинад). Аз дарахти 15 — 20-солааш 150—250 кг ҳосил гирифтан мумкин. Ҳосилашро асосан тар мехӯранд, мехушконанд ва аз он мураббо тайёр мекунанд. Мурабои арзамӣ хушсифат мешавад. Дарахташ ба сармо тобовар аст. Бештар дар ноҳ-ҳои Панҷакент, Хуҷанд, Исфара, Конибодом, инчунин дар ӯзбекистон ва Қазоқистон парвариш мекунанд. Аз касалиҳои занбӯруғӣ зарар мебинад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арзамӣ / Ф. Ӯрунов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ариетта** (итол. *arietta* — арияи хурд) — арияи начандон калон, ки шаклан дуқисма буда, аз рӯи сохту тафсир навои содаи хушоҳанг аст (арияи хурд); 2) ария-dacapo, ки нимаи авв. а. 18 дар операҳои франсавӣ бо забони италиявӣ ва услуби мутантани колоратурӣ иҷро мешуд. Дар операҳои италиявӣ А. ба дивертисмент (номи пйесаҳои рӯҳбахши созӣ, сюитаҳо ва ғ.) чун барнома ва қисми «иловагӣ» дохил шуд. Баъдҳо fриетта ба як жанри санъати опера мубаддал гардид (операи «Маликаи барфин»-и Н. А. Римский — Корсаков). .

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ариетта / Ш. Ҳабибов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

Шаблон:Classic-music-stub
Театри давлатии лухтак. ш. Душанбе.
**Театри давлатии лӯхтак** – яке аз муассисаҳои театрии тобеи Вазорати фарҳанги Тоҷикистон мебошад. Театр дар пойтахти Тоҷикистон – шаҳри Душанбе ҷойгир аст.

Таърих
------

7 сентябри соли 1985 таъсис ёфт ва барои он бинои зебову боҳашамате сохта шуд, ки наздии боғи кӯдакони шаҳри Душанбе воқеъ аст. Дар ин бино барои ҳунармандони лӯхтаксоз ҳамаи шароитҳои мусоид фароҳам оварда шуд. Саркоргардонии ин театро ба уҳдаи Арбоби шоистаи cанъати Тоҷикистон Зафар Ҷаводов вогузор намуданд.Театр мавсими нахустини худро бо намоишномаи «Саргузашти Нанук»-и Шамсӣ Қиёмов, мусиқии Қ. Яҳёев дар таҳияи Зафар Ҷаводов оғоз кард. Кушодашавии театрро кӯдакони пойтахт ва ноҳияҳои атрофи Душанбе бо хушнудӣ қабул намуданд. Доимо толори театр аз кӯдакон ва волидайнашон пур аст ва намоишҳои артистонро хуш қабул мекунанд. 
Театри давлатии лӯхтак дар зарфи мавҷудияти хеш беш аз 50 асарро саҳнавӣ намуданд. Ҳунармандон борҳо дар фестивалҳои бонуфузи байналмилалӣ, аз ҷумла дар Эрон, Олмон, Фаронса, Швейсария, Италия, Покистон, Испания, Русия, Муғулистон ширкат варзида, соҳиби ҷоизаҳои баланд гардиданд.

Ҳунарпешагон
------------

Ҳайати ҳунарпешагони театр аз ҳисоби мутахассисони драмавию мусиқӣ ва кино хоста гирифта шудаанд. Дар натиҷа як ҳайати эҷодии хубе рӯи кор омад, ки намоишҳои лӯхтакиро дар сатҳи касбӣ таҳия намуд.Ҳунармандони театр:Димитрий Якобсонов, Александр Крестянинов, Александр Якобсонов, Усмон Давронов, Бобоалӣ Салимов, Маҳинбону Гасанова,Абдурофеъ Бузруков, Изатулло Сафаров, Зебо Муродова,Азизқул Рӯзиев, Раҷабалӣ Тошев, Шамъигул Саидова, Ҳотам Салимов, Гулбегим Заоолшоева, Геран Одинаева, Ситора Муҳаммадҷонова, Гулниссо Сайдалиева, Оимхол Қаюмова ва дигарон буданд. Соли 2011 дар ҳайати ҳунарпешагони театр:

1 н. Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон

1 н. Арбоби ҳунари Тоҷикистон

1 н. Дорандаи ордени «Шараф», дараҷаи 2

1 н, Дорандаи медали «Хидмати шоиста»

1 н. Арбоби ҳунари Тоҷикистон

Асарҳои таҳияшуда
-----------------

Солҳои 2009- 2010:

«Оби мусаффо»-и И. Сафаров ва Ҳ.Салимов,

«Ҷангалаки зебои мо»-и И. Сафаров ва Ҳ.Салимов,

«Боз як афсона»-и А.Аминов ва З. Ҷаводов,

«Таҳаюлот, андешаҳо, андешаҳо…»-и З. Ҷаводов ва А.Аминов,

«Соли нав дар кишвари ҳафтбарф»-и Г. Одинаева,

«Наврӯзи човандозон»-и Ҳ. Салимов,

«Хирсаки Рим-Тим-Тим»- и Я. Вилковский,

«Шоҳзода Иван»-и Сан-Юс.

Манобеъ
-------

Роҳнамо (маълумотнома). Маълумотномаи омории Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон. – Душанбе, 2010

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 4 марти 2016  сол.
Мигратсия-ин кӯчидани одамон аст, ки бо сабабҳои гуногун ҷои зисти худ ба ҷои дигар кӯчидан. Мигратсия ин кӯчидани одамонест, ки аз як ҳудуд ба дигар ҷой як муддат ё якумра кучиданашон рӯх медиҳад. Иҷтимоӣ, иқтисодӣ, экологӣ, сиёсӣ, динӣ, ҳарби ва бо дигар сабабҳо мебошад. Дар вақти ҳозира сабаби асосии мигратсия ин сабаби иқтисодӣ мебошад. Мигратсия аз замонҳои қадим мавҷуд аст. Мигратсия аввалин дараҷа тақсимоти иҷтимоии меҳнат (тақсимшавии қабилаҳои чӯпон) тараққиёти деҳқонӣ, ҷудошавии деҳқонӣ аз ҳунармандӣ, кӯчидани калони халқҳо, кашфиётҳои калони географӣ, тарққиёбии саноат (аввали аср) мувофиқ буд. 19-аср). Дар ҷангҳои асри 20 низ мигратсия таъсири калон расонидааст. Мигратсия дар тараққиёти инсоният ва тақсимоти заминҳо дар байни халқҳо аҳамияти калон дорад.
**Сабоҳат Қосимова** (*Сабоҳатхон Набиева*; 19 ноябри 1951, деҳаи Ватан, ноҳияи Фархор — 24 майи 2023, Душанбе, Тоҷикистон) — ҳунарпеша ва коргардони театри тоҷик. Ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон (2014).

Зиндагинома
-----------

Сабоҳат Қосимова 19 ноябри соли 1951 дар деҳаи Ватани ноҳияи Фархор ба дунё омадааст. Соли 1973 шуъбаи актёрии Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистонро хатм кардааст. Дар солҳои 1973—1989, 1999—2002 ҳунарпешаи Театри давлатии академии драмаи ба номи Лоҳутӣ, аз соли 1990 ҳунарпеша ва роҳбари бадеии Театри Аҳорун дар чан соли охир буд.

Хонавода
--------

Сабоҳат Қосимова бо Фаррух Қосим (1948-2010) панҷ сол дар донишкада якҷо хондаву баъди супурдани ҳамаи имтиҳонҳои давлатӣ, 29 майи соли 1973 издивоҷ карданд.

Хоҳари Сабоҳат Муқаддас Набиева (1950-1979) овозхони ансамбли Гулшан буд.

Театр
-----

Аз беҳтарин нақшҳои офаридаи Сабоҳат Қосимова дар Театри Лоҳутӣ метавон Адиба («Интихоби домод»-и Ҳоҷӣ Содиқ), Ҳабиба («Алломаи Адҳам ва дигарон»-и Сотим Улуғзода), Шараф («Корвони бахт»-и Мирсаид Миршакар), Неля («Бозиҳои бераҳмона»-и А. Арбузов), Мадлена («Тӯдаи риёкорон»-и М. Булгаков) ва ғайраро ном бурд.

Дар Театри «Аҳорун» нақшҳои Зулайхо («Юсуфи гумгашта…»-и Ҷомӣ), Карделия («Шоҳ Лир»-и Шекспир), Ширинкор («Шоҳ Фаридун»-и Фирдавсӣ) ва ғайраро бо маҳорати баланд бозидааст.

Сабоҳат Қосимова дар ҳайати Театри «Аҳорун» ба Эрон, Русия, Белгия, Полша, Ҳолланд, Фаронса сафарҳои ҳунарӣ кардааст.

Ӯ ҳамчунин дар зиёда аз 100 намоишу спектаклҳои телевизионӣ нақш бозидааст.

Даргузашт
---------

Сабоҳат Қосимова рӯзи 24 майи соли 2023 дар 72-солагӣ даргузашт.

Ҷоизаҳо
-------

Сабоҳат Қосимова барандаи ҷашнвораи ҷаҳонии театрҳо дар Гурҷистон (1983), барандаи ҷоизаи «Барои беҳтарин нақши зан» дар озмуни театрҳои ҷавонон ва наврасони Осиёи Миёна ва Қазоқистон дар Тошканд, озмунҳои байналмилалии «Наврӯз-90», «Тугайлик» дар шаҳри Уфа, «Даҳаи фаҷр» дар Ҷумҳурии Исломии Эрон, «Осиёи Миёна» дар шаҳри Антверпени Белгия аст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Сабоҳат Қосимова: «Таваллуди дигар» ёде аз Фаррухи Қосим аст»(тоҷ.). *Радиои Озодӣ* (4 апрели 2013). 18 ноябри 2021 санҷида шуд.
2. ↑  Сабоҳат Қосимова аз Фаррухи Қосим ёд мекунад. *Pressa.tj*.  Ҳафтаномаи «Тоҷикистон» (19 ноябри 2019). 18 ноябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 18 ноябри 2021.
3. ↑  *Рао/Ро*. Сабоҳат Қосимова дар 72-солагӣ даргузашт. ВИДЕО(тоҷ.), *Радиои Озодӣ* (24 май 2023). Проверено 24 май 2023.

Адабиёт
-------

* Қосимова Сабоҳат // РАВЗАНА — ҶӮРАЕВ. — Д. : СИЭМТ, 2004. — (Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик : [дар 3 ҷ.] / сармуҳаррир А. Қ. Қурбонов ; 1988—2004, ҷ. 3). — ISBN 5-89870-5.
* Набиева Сабоҳатхон // Кӯлоб. Энсиклопедия. — Д.: СИЭМТ, 2006. — С. 331. — 640 с. — ISBN 5-89870-071-4.
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
* Набиева Сабоҳатхон (Қосимова) // Энсиклопедияи бонувони шинохтаи тоҷик (муаллиф-мураттиб Раъно Мирзоева). — Д. 2021. — С. 296. — 520 с. — ISBN 978-999-75-68-20-5.

Пайвандҳо
---------

* Маҳбуб. Сабоҳат Қосимова дар YouTube
* Суҳбат бо Сабоҳат Қосимова дар YouTube
**Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониш** — институти илмӣ-тадқиқотии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи ҳамоҳангсозии таҳқиқоти бунёдии таърих, таърихнигорӣ, маъхазшиносӣ, бостоншиносӣ, мардумшиносӣ, сикашиносӣ.

Таъсис
------

Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи бисёрсоҳавии илмӣ – тадқиқотӣ, ки ҳамоҳангсозии таҳқиқоти бунёдии таърих, таърихнигорӣ, маъхазшиносӣ, бостоншиносӣ, мардумшиносӣ, сикашиносӣ, таърихи назарияи санъат ва илмро ба зимма дорад, 16 апрели соли 1951 дар заминаи Институти таърих, забон ва адабиёти Филиали тоҷикистонии АИ ИҶШС (ташкилёбиаш соли 1941) таъсис ёфт. Ин институт соли 1960 ба номи Аҳмади Дониш гузошта шуд. 

Осорхонаи Кӯлоб
Буддо - экспонати Осорхонаи миллии бостонии Тоҷикистон

Сохтор
------

Айни ҳол дар назди Институт шаш шуъба фаъолият дорад: 

1. Шуъбаи таърихи қадим
2. Асрҳои миёна ва нав
3. Таърихи навтарин
4. Бостоншиносӣ
5. Мардумшиносӣ
6. Таърихи илм ва техника
7. Таърих ва назарияи санъат

Дар назди институт Осорхонаи миллии бостонии Тоҷикистон фаъолият карда истодааст, ки дар толорҳои худ бозёфтҳои дар ним асри охир ёфтшударо гирдоварӣ кардааст. Ҳоло дар осорхона ашёҳои нодири аз объектҳои дар ҷаҳон машҳури Саразм, Тахти Сангин, Аҷина-Теппа, димнаи Панҷакент, Шаҳристон, Куркат, Кофирқалъа ва ғайраҳо кашф шуда, ба маърази тамошо гузошта шудаанд.
Осорхонаи дигаре, ки дар назди Институт фаъолият карда истодааст, Осорхонаи мардумшиносӣ мебошад. Ин осорхона соли 1981 таъсис ёфтааст. Дар он арзишҳои таърихии фарҳанги мероси тоҷикон аз замони қадим то замони нав маҳфузанд.

Дар таркиби институт 3 пойгоҳ- пойгоҳи бостоншиносии Панҷакенту Саразм, Тегузак ва Қубодиён амал кард истодаанд. Дар институт китобхонаи илмии ёдгории А.А. Семенов низ фаъолият мекунад, ки он соли 1959 ташкил ёфтааст. Дар соли 2003 аз ҷониби Бойгонии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон ба он фонди шахсии А.А. Семенов ва М.С. Андреев интиқол дода шудаанд. Фонди китобхона аз ҳисоби нашриёти навбатии Институт мунтазам пурра мешавад.

Дар Институт 2 нафар академик, 2 нафар узви вобастаи АИ ҶТ, 20 нафар доктори илм, 23 нафар номзади илм ва 20 нафар корманди илмии беунвон фаъолият доранд. Ҳамчунин, дар Институт 27 аспирант ва 19 магистр таҳсил мекунанд.

### Директорон

Аз оғози фаъолияти Институт роҳбарии онро академик Семенов А.А. (1951-1958), 

* академик Раҷабов З.Ш. (1959-1962),
* академик Искандаров Б.И. (1962-1988)
* академик Масов Р.М. (1988-2015)
* профессор Акрамӣ З.И. (2015-2019)
* Аз 5 феврали соли 2019 то ин ҷониб роҳбарии Институтро, доктори илмҳои таърих, профессор Убайдулло Насрулло Каримзода ба душ дорад.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* ИНСТИТУТИ ТАЪРИХ, БОСТОНШИНОСӢ ВА МАРДУМШИНОСИИ БА НОМИ А. ДОНИШ — вебгоҳи расмии Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониш
**Исмоил Бобиев** (*Бобиев Исмоил Атоевич*; зод. 1 январи 1973, деҳаи Элок, ноҳияи Файзобод) - омӯзгор, иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисод (2022).

Зиндагинома
-----------

Исмоил Бобиев 1 январи соли 1973 дар деҳаи Элоки ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Соли 1995 факултети баҳисобгирии иқтисодии Университети давлатии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчдон хатм намудааст.

Корнома
-------

Солҳои 1995 – 99 ассистенти кафедраи баҳисобгирии бухгалтерии ҳамин донишгоҳ буд. Солҳои 1999 – 2003 дар шӯъбаи аспирантураи назди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон таҳсил кардааст. Аз соли 2007 муаллими калони кафедраи баҳисобгирии бухгалтерии донишгоҳи номбурда мебошад.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Соли 2022 дар мавзӯъи «Ташаккули баҳисобгирӣ ва ҳисоботи сегментӣ дар ширкатҳои саноати энергетика (дар мисоли Ҷумҳурии Тоҷикистон)» рисолаи номзадӣ ҳимоя кардааст. Исмоил Бобиев муаллифи беш аз 20 мақолаи илмӣ дар бахши иқтисодиёт ва 8 дастури таълимию методӣ барои донишҷӯёни мактабҳои олии кишвар ва мутахассисони соҳаи иқтисодиёт мебошад.

1. ↑  ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. — Д. 2011. СИЭМТ, — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4
2. ↑  Ҳимояи Бобиев Исмоил Атоевич. *vak.tj*. 9 Январ 2024 санҷида шуд.
**Бетави**, ки бо номи **Бетави Малайӣ**, **Ҷакартан Малайӣ** ё **Малайии Батавӣ** маъруф аст забони забони гуфтугӯии Одамони Бетави дар Чакарта, Индонезия. Ин забони модарии шояд 5 миллион нафар аст; аз сабаби норавшан истифода шудани ном рақами дақиқро муайян кардан душвор аст.

Бетави малайӣ як забони маъмули ғайрирасмӣ дар Индонезияи муосир аст, ки ҳамчун асоси жаргонҳои Индонезия истифода мешавад ва маъмулан дар сериалҳои телевизионии Ҷакарта ва баъзе мультфильмҳои мутаҳаррикӣ (масалан, *Adit Sopo Jarwo*) сухан меравад. Номи "Бетави" аз Батавия, номи расмии Ҷакарта дар давраи Ҳинди Шарқии Ҳолланд бармеояд. Забони гуфтугӯии Ҷакарта Индонезӣ, як шакли мардуми индонезӣ, ки аз Ҷакарта ба минтақаҳои бузурги Ява паҳн шудааст ва гӯишҳои мавҷудаи малайиро иваз кардааст, решаҳои худро дар Бетави Малайӣ дорад. Мувофиқи Ури Тадмор, сарҳади дақиқе вуҷуд надорад, ки забони индонезии Ҷакартаро аз Бетави Малайӣ фарқ мекунад.

Маълумотномаҳо
--------------

1. ↑  Bowden, John. *Towards an account of information structure in Colloquial Jakarta Indonesian*. Proceedings of the International Workshop on Information Structure of Austronesian Languages, 10 April 2014. Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa, Tokyo University of Foreign Studies. p. 194.
2. ↑  Kozok, Uli (2016), *Indonesian Native Speakers – Myth and Reality* (PDF), p. 15
Мустангҳои ваҳшӣ иёлати Юто (2005)
**Гала** — гурӯҳи аспу шутурҳо. Дар гала аспҳои ҳамзот, ҳамҷинс, ҳамсолро нигоҳ медоранд. Галаи аспони минтақаҳои дашт аз 125—175 сар, гала-и аспони мавзеъҳои кӯҳсор аз 50-75 сар иборат аст. Ду усули парвариши гала — чарогоҳӣ ва чарогоҳиву тавилагӣ вуҷуд дорад. Аввалан аспҳо зимистону тобистон дар чарогоҳ нигоҳ дошта мешаванд, баъдан аспҳо (хусусан аспҳои асилзот)-ро тобистону тирамоҳ дар чарогоҳ нигоҳ дошта, зимистон дар тавила бо ему хошок парвариш мекунанд. Маҳсулот (гӯшту қимиз)-и аспҳои чарогоҳ нисбат ба аспҳои тавила ду баробар арзон аст.

Дар Тоҷикистон галаро асосан дар чарогоҳ мепарваранд. Дар як гала беназорат нигоҳ доштани ҳайвоноти ҷинсашон гуногун боиси ҷуфтишавии бармаҳали ҷавонаҳо мегардад.

Нигаред низ
-----------

* Пода
* Рама

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гала // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Похсадевор** — як навъ девор, ки аз қадимулайём дар байни тоҷикон маълум аст.

Дар сохтани похсадевор, маъмулан, чор нафар — ду нафар лойгар, лойбур ва устои деворгар ширкат менамоянд. Лойбурҳо лойи похсадеворро тайёр мекунанд, Баъди тайёр ва барои похса мувофиқ шудани лой, лойбур бо бели махсуси оҳанӣ лойро пора-пора бурида ба усто медиҳад ва устои деворгар ин пораҳои лойро ба девор гузошта, канорҳои онро ҳамвор мекунад, то ки сатҳи девор ҳамвор гардад. Баъд аз бардоштани ҳар қабати похса мегузоранд, ки он каме бихушкад. Баъд қабати дигарро мезананд. Ин амал пайдоиши сӯроху тарқишҳои дутарафа (умқи)-ро дар девор пешгирӣ мекунад. Маъмулан лойи похсадеворро аз пойдевор мегиранд. Ҳангоми бунёди иморати одӣ баландии як похса 60-100 см, ғафсиаш 40-60 см мешавад. Дар ибтидо ба пойдевори похсадевор най ё чӯб мегузоштанд. Ҳоло пойдеворҳои бетонӣ, хишти пухта ё сангӣ бардошта мешаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Похсадевор // Н — Я. — Д. : СИЭМТ, 2016. — (Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик : [дар 2 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2015—2016, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-78-1.
«**Somon.tj**» («**Сомон.тҷ**») — интернет-хадамоте барои гузоштани эълонҳои молу амвол, ҷойҳои кории бозори корӣ, инчунин хидматрасониҳои шахсони воқеъӣ ва ширкатҳо. Аз рӯи миқдори ҳозирон ва истифодабарандагон дар байни сомонаҳо дар Тоҷикистон 3-юм ва дар ҷаҳон 13,484 мавқеъро гирифтааст.

Таърих
------

Омор
----

Дар моҳи ноябри соли 2019 дар «somon.tj» зиёда аз 20 ҳазор эълонҳои фаъол дар 19 гурӯҳҳои асосӣ гузошта шуда буд.

Роҳбарият
---------

Директори роҳбарикунандаи ҶДММ «Рашод» (Somon.tj) Забиров Ҷаҳонгиршоҳ Некроевич мебошад.

Пайвандҳо
---------

Эзоҳ
----

1. 1 2
2. ↑  Selectel MSK,
3. ↑   Somon.tj General classifieds
4. ↑  somon.tj Competitive Analysis, Marketing Mix and Traffic - Alexa. *www.alexa.com*. 15 ноябри 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 15 ноябри 2019.

Пайвандҳо
---------

* somon.tj — вебгоҳи расмии Somon.tj
**Бичаи Мунаҷҷима** (Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — шоир ва донишманди форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳаш шаҳри Кирмони Эрон. Дар тазкираҳои «Маҷолис-ун-нафоис» ва тарҷумаҳои он, «Ҷавоҳиру-л-аҷоиб» ва ғ. аз ӯ чун зани фозила, донандаи илми нуҷум, моҳира дар тақвимсозӣ ва ғ. ёд шудааст. Бо Алишери Навоӣ, Абдурраҳмони Ҷомӣ ошноӣ доштааст. Дар тазкираҳо абёти мутоибаомези Биҷаи Мунаҷҷима ва Абдурраҳмони Ҷомӣ, ки нисбат ба ҳамдигар гуфтаанд, оварда шудаанд. Намунаҳои ашъораш ба тавассути тазкираҳо расидаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бичаи Мунаҷҷима / У. Назиров // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Мирзоюсуфи Фозил** (*Мирзоюсуф Фозилзода,* маъруф ба ***Эшони Мирзоюсуф***; 1956, Оббурдон, Мастчоҳ — 25 сентябри соли 2016, Мастчоҳ) — олим ва орифи раббонӣ, бародари ориф ва шоири тоҷик Домулло Абдуррашиди Фозил

Зиндагинома
-----------

Мирзоюсуфи Фозил маъруф ба «Эшони Мирзоюсуф» дар соли 1956 дар деҳаи Оббурдони ноҳияи Мастчоҳ чашм ба дунё гушуда. Ӯ улуми ибтидоии исломӣ ва сатҳро дар маҳзари қиблагоҳи худ Эшони Махдум — ки яке аз донишмандони маъруф дар водии Зарафшон ва Истаравшан буда — фаро гирифт ва ҳамчунин адабиёти порсӣ ва низ «Маснавии Маънавӣ»-ро ҳам дар назди падари худ омӯхтааст.

Мирзоюсуф табаҳҳуре фавқулода дар адабиёти порсӣ ва ба хусус адабиёти ирфонӣ ва ба вижа дар «Маснавӣ» дошт, ҳамчунин тасаллути вай дар улуми исломӣ аз қабили тафсири Қуръони Карим ва ирфони исломӣ камназир буд. Ӯ солҳои 1997—1999 риёсати бахши ҲНИТ дар вилояти Суғдро бар уҳда дошт ва низ муддате узви Риёсати Олии ҲНИТ буд.

Мирзоюсуф шогирдони фаровонеро тарбият ва парвариш карда ва муддате имом-хатиби масҷиди ҷомеъи Аллома Иқболи Лоҳурӣ дар ноҳияи Мастчоҳи нав (Бӯстон) буд. Ин олими раббонӣ ашъори ирфонии зиёде суруда, ки порае аз он ашъор дар ду асари барҷоймонда аз вай, яъне «Меҳроби меҳр» ва «Наҷвои дил» ҷой гирифтаанд.

Намунаҳоеи ашъор
----------------

Касе меҳмони ин дунёи пир аст,
Яқин ӯро аҷал дунболагир аст
Чи даъво мекунад ман шоҳу мирам,
Чу некӯтар назар созад, асир аст.
\*\*\*
Худо дорандаву инсон фақир аст,
Агарчанде, ки дунёдору мир аст.
Шавад ноком чун рӯзе бимирад,
Магар он к-ӯ Худояш дастгир аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аллома Мирзоюсуфи Фозил дори фониро тарк гуфт. 27 сентябри 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 ноябри 2016.

Инчунин нигаред
---------------

* Суханронии Аллома Мирзоюсуфи Фозил дар намози Ҷумъа. Оббурдон 2012.
* Суханронии Мирзо Юсуфи Фозил дар намози иди Фитр. Мастчоҳ 2013.

Сарчашма
--------

* Гурӯҳи фейсбукии «Аллома Мирзоюсуфи Фозил»
**Гултеппа** — деҳа дар ҳудуди ҷамоати деҳоти Мискинободи ноҳияи Файзобод. Аз деҳа то маркази ноҳия 30 км; роҳ мошингард. Аҳолиаш 1150 нафар (2014), тоҷикон. Аз 135 хоҷагӣ иборат аст.

Таърих
------

Гултеппа соли 1925 ташкил шудааст. Бунёдгузорони асосӣ — Абдуллоев Сафар, Расулов Толиб, Холов Расул, Сафаров Азиз аз дараи Луғури ноҳияи Нуробод омада ин деҳаро обод намудаанд.

Иқтисод
-------

Деҳа мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, масҷиди панҷвақта, чойхона ва нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Мардуми деҳа ба боғдорӣ, чорводорӣ ва ғаллакорӣ машғуланд. Заминҳо аз дарёи Харкуш ба воситаи наҳри Сардара обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди Гултеппа 17 хоҷагии хурди деҳқонӣ мавҷуд аст.

Шахсиятҳои маъруф
-----------------

Олими соҳаи кишоварзӣ Нозил Саидов, Муаллими хидматнишондодаи Ҷумҳурии Тоҷикистон Сайфулло Сафаров дар ҳамин деҳа зода шудаанд.

Нигористон
----------

* Охирҳои фасли БаҳорОхирҳои фасли Баҳор
* Боғи себБоғи себ
* Роҳи деҳаРоҳи деҳа
* Саҳни Мактаб Саҳни Мактаб
* Бинои нави мактабБинои нави мактаб
* Муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣМуассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ
* Бунгоҳи тиббӣБунгоҳи тиббӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. Душанбе, 2011. Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. 392 саҳ.

Адабиёт
-------

* Гултеппа // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Дашкесан** ( озарбойҷонӣ: Daşkəsən - *санги буранда*) - шаҳр дар ғарби Озарбойҷон, маркази маъмурии ноҳияи Дашкесани аст. Он дар минтақаи кӯҳистонӣ дар дарёи Кошкарчай дар 36 км ҷанубу ғарби Ганҷа ва 397 км аз Боку ҷойгир аст. Шаҳри муосири Дашкесан аз се қисм иборат аст.

Таърих
------

Шаҳракҳои дуюм ва сеюми шаҳраки Дашкасан дар болои кӯҳ, дар маҳалли шаҳраки муваққатии геологӣ, ки соли 1943 бунёд ёфта буд, сохта шудаанд  . Тадқиқоти илмӣ, ки ба мавҷудияти маъдани оҳан дар ин минтақа баҳои мусбат доданд, ба таъсиси шаҳри нав асос гузоштааст. Аз соли 1946 коркарди кони маъдани оҳан оғоз ёфт ва дар маҳалли ҷойгиршавии муваққатии экспедитсияи геологӣ бунёди шаҳрак ба амал омад. Соли 1948 шаҳрак мақоми шаҳрро гирифт.

Шаҳраки Дашкесан дар наздикии конҳо, дар нишебиҳои шимолии қаторкӯҳҳои Муровдог ва Шаҳдаг, дар баландии 1600-1800 м аз сатҳи баҳр ҷойгир шудааст. Он дар заминаи шаҳраки муваққатии бинокорон ва шаҳраки хурди коргарӣ, ки ҳангоми омодагӣ ба коркарди бойтарин конҳои маъдани оҳан, ки аҳамияти саноатӣ доранд, ба вуҷуд омааст  .

Аҳолӣ
-----

Мувофиқи барӯйхатгирии аҳолии умумииттифоқии соли 1989 дар Дашкесан 10 438 нафар зиндагӣ мекарданд. Имрӯз шаҳр асосан аз аҳолии озарбойҷонӣ иборат аст.

Ҷойҳои тамошобоб
----------------

Дар ҷануби шаҳр дайри армании Таргманчатс (асри IV) ҷойгир аст.

Иқтисод
-------

Дар шаҳр як корхонаи маъдантозакунӣ ва коркарди маъдан аз замони шӯравӣ амал мекунад.


|  |  |
| --- | --- |
| Озорбойҷон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Озорбойҷон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

Эзоҳ
----

1. ↑  Азербайджанская советская энциклопедия
2. ↑  Azərbaycan Ensiklopediyyasi — Баку, 2007.
3. ↑  *Эфендизаде Р. М.* Архитектура Советского Азербайджана. — М.: Стройиздат, 1986. — С. 124. — 316 с.
4. ↑  Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей.

| ⚙️ Шаҳрҳои Озарбойҷон |
| --- |
|  | Пойтахт | Боку |  |
| Шаҳрҳо | 
* Аскарон
* Болокан
* Барда
* Боку
* Байлақон
* Биласувор
* Бобак
* Гадабек
* Ганҷа
* Гӯронбой
* Далимамедли
* Дашкесан
* Евлох
* Загатала
* Зангелан
* Зардоб
* Имишли
* Исмоиллӣ
* Калбаҷар
* Курдамир
* Кӯккӯл
* Кӯктеппа
* Кӯкчой
* Қазах
* Қабала
* Қах
* Қобустон
* Қовлар
* Қуба
* Қубадлӣ
* Қусор
* Лочин
* Ланкарон
* Лерик
* Лиман
* Масалли
* Мингачевир
* Нафталан
* Наҳҷувон
* Нафтчола
* Оқдара
* Оқдом
* Оқдош
* Оғстафо
* Оқсу
* Оғуз
* Оқчабади
* Осторо
* Ордубад
* Соатлӣ
* Собиробод
* Салян
* Самух
* Сиёзан
* Сумгаит
* Товуз
* Тертер
* Уҷар
* Физулӣ
* Хонкандӣ
* Хачмаз
* Хоҷавенд
* Хоҷалӣ
* Худат
* Ҳӯродиз
* Хизи
* Хирдалан
* Ҳоҷигабул
* Ҷалилобод
* Ҷабраил
* Ҷулфа
* Шабран
* Шамкир
* Шарур
* Шаҳбуз
* Шаки
* Шамахӣ
* Шервон
* Шуша
* Ёрдимлӣ

 |
**Эшони Абдулбасир** (*Абдулбасир Саидзода*; 3 ноябри 1963, деҳаи Қандак, Обигарм, ноҳияи Файзобод) — рӯҳонӣ, муовини аввали Раиси Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Абдулбасир Саидзода 3 ноябри соли 1963 дар деҳаи Қандаки Обигарми ноҳияи Файзобод дар оилаи пешвои тариқати нақшбандия Эшони Абдурраҳмонҷон ба дунё омадааст. Таълими ибтидоии диниро дар назди падари бузургвораш гирифтааст. Баъд аз хатми мактаби миёна бо дастури падараш муддати чаҳор сол дар назди махдуми Бурҳонуддин таълим гирифта, як қатор дарсҳои динӣ аз қабили сарфу наҳв ва фиқҳро аз худ мекунад. Баъдан дар назди домулло Ҳикматуллоҳ таҳсилашро идома дода, муддати ҳафт сол тафсири Қуръони карим, ҳадис, ақоид, усул, маъонӣ, мантиқ, адабиёт ва дигар улуми диниро меомӯзад. Ҳамин тариқ номбурда аз устодони асил таълиму тарбия гирифта, дар соҳаи илму адаб ба пояи камол расида ва ахлоқи ҳамидаро касб кардааст.

Абдулбасир Саидзода фаъолияти корияшро дар муассисаҳои динӣ аз соли 2000-ум шурӯъ намудааст. Номбурда ба даъвати собиқ муфтии ҷумҳурӣ марҳум шайх Амонуллоҳ Неъматзода дар масҷиди ҷомеъи «Шоҳмансур»-и шаҳри Душанбе ба ҳайси имомхатиб кор ва фаъолияти худро оғоз мекунад. Аз соли 2002 ба ҳайси узви Шӯрои уламои Ҷумҳурии Тоҷикистон пазируфта мешавад. Аз соли 2006 ба вазифаи сархатиби масҷиди ҷомеъи «Шоҳмансур»-и ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе ва ҳамзамон аз соли 2010 то ҳол ба ҳайси муовини аввали Раиси Шӯрои уламои Ҷумҳурии Тоҷикистон ифои вазифа карда истодааст.

Абдулбасир Саидзода дар риштаи эҷоду таълиф низ маҳорати хубе дорад. Соли 2010 китоби ӯ бо номи «Фармудаи уламо аз аҳодиси Мустафо ва каломи Худо» ба табъ расид, ки муҳтавои он роҷеъ ба баъзе масоили зарурии шаръӣ баҳс мекунад. Ҳамчунин мақолаҳои зиёде дар мавзӯъҳои гуногун навишта, дар боби ахлоқу одоби шаръӣ мавъизаҳои фаровоне ба сабт расонидааст. Номбурда дар эҷоди шеър низ маҳорат дорад ва ашъоре чанд дар наъти Пайғамбари Худо (с), васфи Маккаи Мукаррама ва Мадинаи Мунаввара ва дигар мавзӯъҳои гуногун эҷод кардааст.

Абдулбасир Саидзода дар муддати фаъолияти корияш ҳамчун намояндаи Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба кишварҳои хориҷ аз қабили Русия, Туркия, Кувайт, Эрон, Арабистони Саъудӣ ва ғайра сафарҳои хидматӣ анҷом дода, дар баромадҳои худ аз дину мазҳаб дифоъ намудааст. Дар сафари корие, ки дар пойтахти Чеченистон шаҳри Грозний баргузор гардида буд, дар мавзӯъи «Ислом дини сулҳу ваҳдат аст» баромад намуд, ки аз ҷониби ҳозирин мавриди писанду таҳсин қарор гирифт.

Абдулбасир Саидзода бо якчанд ифтихорномаҳои давлатӣ сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аъзои Шӯрои уламои Маркази исломӣ — Маркази Исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон. *shuroiulamo.tj*. 6 май 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 6 май 2021.
**Илм ба забони сода**, **илми оммафаҳм** ё **илми оммаписанд**, (гоҳе **адабиёти илмӣ** низ номида мишавад) — тафсире аст аз илм, ки барои мухотибони умумӣ дар назар гирифта шудааст. Дар ҳоле ки рӯзноманигории илмӣ бар тавсеаҳои охири илмӣ тамаркуз дорад, илми оммафаҳм паҳнои аризӣ дорад, ки ағлаб тавассути донишмандон ва ҳамчунин рӯзноманигорон навишта шуда ва дар қолабҳои мухталифе чун китобҳо, мустанадоти телевизионӣ, мақолот маҷаллаҳо ва сафаҳоти веб ироа мишавад.

Нақши содасозии илм
-------------------

Замоне, ки илм аз маншури расонаҳои умумӣ убур мекунад, дуруст монанди нуре, ки аз маншур (призма) убур карда бошад, ба аҷзои ташкилдиҳандааш тақсим мешавад ва монанди рангинкамони ҷаззоб таваҷҷуҳи оммаи мардумро ба осмони илм ҷалб мекунад. Ин рангинкамон, ки монанди як пул афкори мардуми оммаро ба ҷаззобиятҳои илмӣ пайванд медиҳад.

Ҳадаф аз адабиёти илмӣ, иттилоърасонӣ ва мутақоид кардани ҳамсолон ба эътибори мушоҳидот ва натиҷагирӣ ва асарбахшӣ додгустарии равишҳо аст.

Адабиёти илмии маҳбуб метавонад тавассути ғайридонишмандон навишта шавад, ки мумкин аст дарки маҳдуди аз мавзӯӣ, ки онҳо тафсир мекунанд дошта бошанд ва ғайримутахассисон битавонанд алоиқи гумроҳкунандаро шиносоӣ кунанд, ки мумкин аст марзи байни илми воқеӣ ва шабаҳи илмро ҳам тазъиф кунад. Бо ин ҳол, гоҳе авқот ғайридонишмандон бо як заминаи илми мунсифона, ки тавонои нависандагӣ доранд ва аз тарафе аз маҳорати кофӣ дар иртиботот иҷтимоӣ бархурдоранд, сареътар ва роҳаттар ҷойи худро дар муҳитҳои ғайррасмӣ (мардуми кӯча ва бозор) боз мекунанд.

Роиҷтарин шеваҳои соддасозии илм
--------------------------------

Бархе аз вежагиҳои маъмул аз маҳсулоти илмии маҳбуб иборатанд аз:

* таъкид бар арзиши саргарми ё иртиботи шахсӣ бо мухотиб
* таъкид бар инҳисор ва радикал будани мавзӯъи илмӣ, ки қасди ироаи он вуҷуд дорад
* таъкид бар баррасии идеяҳое, ки тавассути мутахассисон нодида гирифта шуда ё дар хориҷ аз риштаҳои вобаста бар таъсис қарор гирифтаанд
* таъкид бар мафҳумҳои илмии маъмул
* бо таъкид бар мухотибон бо пасзаминаи камӣ ё бесавод
* бо таъкид бар суннат аз идеяҳои ҷадид, ки мутазаммин чандин замина ва ироаи барномаҳои корбурди ҷадид дар дигар тахассусҳои илмӣ аст
* бо таъкид бар истифода аз истиораҳо ва аналогҳо барои тавзеҳи мафҳумҳои илмии душвор

Эзоҳ
----

1. ↑  Wikipedia contributors, "Popular science, "Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed February 9, 2013).

Адабиёт
-------

* *Лазаревич Э. А.* Искусство популяризации науки. — 2-е, перераб. и доп.. — Москва: Наука, 1978. — 224 с. — 7 000 экз.(пайванди дастнорас)
* *Мишкевич Г.* Доктор занимательных наук. Жизнь и творчество Якова Исидоровича Перельмана
* *Витковски Н. Ортоли С.* Ванна Архимеда. Краткая мифология науки.
* *Карл Левитин.*, «Научная журналистика как составная часть знаний и умений любого ученого». М. 2012
«**Бидояту-л-мубтадӣ**» (ар. الهداية شرح بداية المبتدي‎) — рисолаи Абулҳасан Алӣ ибни Абубакри Марғелонӣ (ваф. 1196) дар илми фиқҳи ҳанафӣ. Муаллиф дар таълифи он аз «Мухтасар»-и ал-Қудурӣ ва «ал-Ҷомеъ-ус-сағир»-и Муҳаммади Шайбонӣ истифода намуда, зимнан дар танзими матолиб ба «Ҷомеъ-ус-сағир» пайравӣ кардааст. Матни «Бидояту-л-мубтадӣ» аз ҷониби Абубакр ибни Алии Омилӣ (ваф. 1362) ба назм дароварда шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* حاجی خلیفة. کشف الظنون عن اسامی الکتب و الفنون. ج۱. بیروت، ۲۰۰۷

Сарчашма
--------

* Бидояту-л-мубтадӣ / С. Шаҳобуддинов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Мунҷики Тирмизӣ** (форсӣ: منجیک ترمذی‎) — шоири эронӣ.

Зиндагинома ва мероси адабӣ
---------------------------

Абулҳасан Алӣ ибни Муҳаммад Мунҷики Тирмизӣ аз ҷумлаи шоирони машҳури охири ҳукмронии Сомониён аст. Мунҷики Тирмизӣ шоири дарбори амирони чағонӣ мебошад. Эҳтимол ӯ дар охири умраш бо подшоҳони ғазнавӣ робита пайдо кардааст. Мунҷик ба ҳазлу базлагӯӣ рағбат дошта, ба замми ин чангро низ хуб менавохта ва аз ин сабаб ӯро Мунҷики Чангзан ҳам мегуфтаанд. Шоири ҳиҷогӯи асри XII Сӯзании Самарқандӣ худро дар ҳаҷвгӯӣ бо Мунҷик чунин қиёс мекунад:
Ман он касам, ки чу кардам ба ҳаҷв гуфтан рой,
Ҳазор Мунҷик аз пеши ман кам орад пой.
Аз меросии адабии Мунҷик то имрӯз дар ҳудуди 326 байт ҷамъ оварда шудааст.

Намунаи осор
------------

Дил бипардоз замонею манеҳ пушт бар ӯ,
Ки падидор шуда девча андар намадо.
Гаштам аз юмни мидҳати шаҳи дин
Дар сухан бас табастағу шево.
Гандум биёр аз Калак, аз Домғон бибар
З-анвои меваҳову зи ақсоми ғаллаҳо.
То ба дари подшоҳи одил рафтанд,
Баста ба таркун - дарун фусулу хаторо.
Ман фаромӯш накардастаму нахоҳам кард
Он табуки чуву он товаи ашнони туро.
Эй рухи ту офтобу ғамзаи ту яб,
Кард фироқат маро чу заррин абяб.
Хаставу ғамӣ шудам зи дарди ҷудоӣ,
Ҳомию вомӣ шудам зи хастани манзаб,
Ранги рухи ман чу ғамравот шуд аз ғам,
Мӯи сари ман сапед гашт чу маҳраб.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Забебуллоҳ Сафо.- Таърихи адабиёт дар Эрон.-ҷ.1.-Теҳрон,1989.- с.424-428
* Ашъори ҳамасрони Рудакӣ. Душанбе, «Адиб», 2007.
**Китобдори хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон** — унвони фахрӣ, ки бо Қарори Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон аз 9 майи соли 1957 таъсис ёфта буд ва дар соли 1964 бо номи Коркуни хидматнишондодаи маданияти ҶШС Тоҷикистон иваз карда шуд.

Он асосан ба директорон, мудирон, китобдорон, библиографҳо, методистони китобхонаҳо, кормандони муассисаву ташкилотҳои маданию маърифатӣ, раёсату шуъбаҳои маданияти кумитаи иҷроияи Шӯрои вакилони халқи
вилоятӣ ва шаҳрию ноҳиявӣ, ки зиёда аз 11 сол бенуқсон хидмат кардаанд, дода мешуд.

Китобдорони шоиста
------------------

Ба гирифтани унвони К. ва нишони сарисинагии он шахсони зерин мушарраф гардидаанд:

* 1957: С. И. Иброҳимов, С. Х. Икромова, Л. В. Люперсолская, Т. А. Моисенко, А. Неъматов, Е. В. Сперанская, Р. О. Талман, М. А. Қосимова;
* 1958: С. Акимшоева, Н. О. Бутковская, Е. К. Егошина, Е. А. Хохлова;
* 1959: А. П. Синитсина;
* 1961: О. Азимова, О. Алидӯстова, Ф. В. Ансупова, М. Аҳмадова, Н. Бойназарова, С. Бурҳонова, Е. В. Воронина, Л. А. Дектарева, Ҳ. Карагузина, Т. А. Ламзина, Х. Маҳкамова, М. Маҳмудова, Т. А. Морозова, Э. Муҳаммадиев, Ш. Осимова, З. Г. Полунина, М. Т. Прахова, К. Н. Саприкина, Т. А. Скворсова, А. Собирова, Ҳ. Солибоева, Г. М. Сушко, З. М. Шевченко, М. А. Шутова, О. Юсуфова.

Китобдорони хидматнишондода бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз мегардиданд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

итобдори хизматнишондодаи РСС Тоҷикистон / Ҷ. Каримов // Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. — Д. : СИЭМТ, 2011—2020. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021).
Туркманҳо – миллате дар Осиёи миёна. Турманҳо ( (Türkmenler)– миллати турк. Бо забони туркманӣ сухан мегӯянд. Халқи асосӣ ба дини ислом эътиқод доранд. Як қисми туркманҳо дар Афғонистон, Эрон ва 

Ахалтекин
дар Руссия истиқомат мекунанд. Дигар халқҳои туркиро қардош меҳисобанд. Аз ҳама қарибашон Туркия ва Озарбойҷон мебошад. Машғулияти асосии онҳо чорводорию кучгарӣ аст. Туркманҳо дар дунё аз рӯи аспҳояшон машҳуранд аз ҷумла ахалтекин.

Забон
-----

Духтари туркман
Забони туркманӣ ба оилаи забонҳои туркӣ олтой мансуб аст. Баъди мустақилият ҳукумати Туркманистон иҷозат дод, ки хати кириллиро ба лотинӣ иваз кунанд.

Дин
---

То омадани арабҳо туркманҳо ба динҳои зардуштӣ, Тангритани, Будизм ибодат мекарданд. Аз асри 8 саркарда туркманҳо динӣ исломро қабул карданд. Айни ҳол туркманҳо дар мазҳаби Суннат мебошанд.
**Худоёр Худоёрзода** (*Худоёрзода Худоёр Завқибек*; 15 сентябри 1958, деҳаи Дерзуди ноҳияи Рушон, ВАКБ, ҶШС Тоҷикистон) — ходими давлатӣ, Вазири нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 2017 то 2020).

Зиндагинома
-----------

Худоёр Худоёрзода 15 сентябри соли 1958 дар деҳаи Дерзуди ноҳияи Рушони Вилояти Мухтори Куҳистони Бадахшон дар оилаи хидматчӣ таваллуд шудааст. Соли 1976 ба Институти политехникии Тоҷикистон дохил шуда, соли 1982 донишгоҳи мазкурро бо ихтисоси «Иқтисодиёт ва ташкили нақлиёти худрав» хатм намудааст.

### Хонавода

Оиладор, соҳиби 4 фарзанд.

### Қасди худкушӣ

Худоёр Худоёрзода 11 августи соли 2020, тахминан соати 5 дар заминаи муноқишаи оилавии бавуҷудомада дар хонаи иқоматии худ воқеъ дар шаҳри Душанбе бо истифода аз корди хоҷагӣ даст ба худкушӣ задааст. Бино ба иттилои манбаъ, ҳамсари Худоёр Худоёрзода. — А. Қаландарова, писараш Некрӯз Худоёров, духтараш Зайнура Худоёрова, келинаш Гулнисо Суфишоева ва дигар аъзои оилаи ӯ, ки дар хона ҳузур доштанд, аз воқеа хабардор шуда, ба ӯ кумаки аввалиндараҷа расониданд.

Худоёр Худоёрзода дар беморхонаи муассисаи давлатии Маҷмаии тандурустии «Истиқлол»-и шаҳри Душанбе ҷарроҳӣ шудааст.

Фаъолияти корӣ
--------------

Фаъолияти кориашро аз соли 1982 ба ҳайси муҳандис-иқтисодчии муассисаи шабакаҳои электрикии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон оғоз намудааст. Соли 1983 ба муассисаи нақлиёти автомобилии № 50 шаҳри Хоруғ ба ҳайси иқтисодчӣ ва иқтисодчии калон, солҳои 1984—1987 сардори автоколлонаи № 1-и Муассисаи нақлиёти автомобилии № 50, шаҳри Хоруғ, солҳои 1987—1990 сардори шуъбаи банақшагирии Муассисаи нақлиёти автомобилии № 50 шаҳри Хоруғ, солҳои 1990—1993 сардори шуъбаи истифодабарии Муассисаи нақлиёти автомобилии № 50 шаҳри Хоруғ, солҳои 1993−2000 директори Муассисаи нақлиёти автомобилии № 50 шаҳри Хоруғ, солҳои 2000−2003 Директори генералии ҶС «Помир-нақлиёт», шаҳри Хоруғ, аз 5 октябри соли 2003 Муовини аввали сардори Идораи нақлиёти Помир, Директори генералии ҶС Муассисаи нақлиётии автомобилии № 50, шаҳри Хоруғ, солҳои 2003 −2005 сардори Идораи нақлиёти Помир, шаҳри Хоруғ. Аз соли 2005 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муовини Вазири нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардидааст. Солҳои 2006—2011 муовини Вазири нақлиёт ва коммуникатсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, солҳои 2011—2013 муовини Вазири нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон, солҳои 2013—2017 Раиси ноҳияи Рӯшони Вилояти Мухтори Куҳистони Бадахшон.

Бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 23 январи соли 2017 Вазири нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардидааст, ки 31 августи 2020 бо фармони раисҷумҳури Тоҷикистон аз вазифааш барканор шуда ба нафақа баромадааст.

Ҷоизаҳо
-------

Соли 1999 бо медали Хидмати шоиста, соли 2002 бо медали МЧС Россия, соли 2011 бо медали ҷашни 20-солагии истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон сазовор шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Вазири нақлиёт(тоҷ.). *www.mintrans.tj*. 11 августи 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 12 августи 2020.
2. 1 2  ХАБАРИ ФАВРӢ! Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон иттилоъ медиҳад(тоҷ.). *АМИТ "Ховар"*. 11 августи 2020 санҷида шуд.
3. ↑  Худоёрзода, вазири нақлиёти Тоҷикистон аз мақомаш барканор шуд(тоҷ.). *Радиои Озодӣ*. 31 августи 2020 санҷида шуд.
**Бӯстон Остоновна Эшонқулова** (6 сентябри 1948, Душанбе) — омӯзгор, доктори илмҳои тиб (1999), профессор (2001). «Аълочии тандурустии Тоҷикистон». Дорандаи дипломи «Зани муҳақиқ» (2003).

Зиндагинома
-----------

Бӯстон Остоновна Эшонқулова факултаи муолиҷавии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро хатм кардааст (1972). Ординатор (1972—1974), ассис. кафедраи фармакология (1974—1976), аспирант (1976—1979), ассисистент (1979—1992). Аз соли 1995 — мудири кафедраи фармакологияи ДДТТ ба номи Абӯалӣ ибни Сино. Соли 2000—2005 — ноиби ректори Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино оид ба корҳои таълимӣ. Аз соли 2005 — мудир, профессори кафедраи фармакологияи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино.

Осори илмӣ
----------

Дар мавзӯи «Самараи таъсири картизон ва ибупрофан ба инкишофи артрит ҳангоми роҳҳои гуногуни тазриқи онҳо» рисолаи номз. дифоъ кардааст. Соли 1991 соҳаи фаъолияти илмиашро тағйир дода, ба омӯзиши гиёҳҳои шифобахши Тоҷикистон машғул шудааст. Дар мавзӯи «Фармакологияи баъзе гиёҳҳои шифобахши қандфарории Тоҷикистон ва маъҷуни зидди диабетии онҳо» рисолаи докторӣ ҳимоя кардааст. Муаллифи зиёда аз 180 таълифоти илмӣ оид ба ҷанбаъҳои гуногуни фармакологияи муосир, аз ҷумла 32 дастуру тавсияҳои методӣ ва 4 доруи зидди диабетӣ ва ширарон — «Юнибет», «Фитобет», «Шираи ғӯраи ангур», « Шираи хушки ғӯраи ангур» аст. Иштир. семинарҳои байналхалқии ФР (ш. Дубна, 2003), ИМА (Иёлоти Флорида, ш. Тампа, 2004) ва мамлакатҳои Осиёи Марказӣ.

Ҷоизаҳо
-------

* «Аълочии тандурустии ҶТ».
* Дорандаи дипломи «Зани муҳақиқ» (2003).
* Медали «10-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи ҶТ»

Эзоҳ
----

1. ↑  Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе,2013, — 184 с. — С.165 ISBN 978-99947-958-2-6(тоҷ.)
**Ғайбулло Авзал** (10 декабри соли 1948, ноҳияи Восеъ) — раиси вилояти Хатлон (то соли 2013).

Зиндагинома
-----------

Ғайбулло Афзал 10 декабри соли 1948 дар ноҳияи Восеъ ба дунё омадааст. Миллаташ тоҷик. Соли 1969 Донишкадаи аграриро бо ихтисоси "Духтури ҳайвонот" ва соли 1991 Донишкадаи сиёсат ва идораи шаҳри Тошкандро бо тахассуси "Сиёсатшинос" хатм намудааст. Номзади илмҳои иқтисодӣ.

Фаъолияти кории худро аз вазифаи сардухтури ҳайвонот оғоз намудааст. Баъдтар дар вазифаи сардори шуъбаи хоҷагии қишлоқ дар ноҳияи Кӯлоб фаъолият намудааст. Баъдан дар вазифаҳои Котиби аввали Партияи коммунистии ноҳияи Восеъ, раиси Ҷамъияти агросаноатии вилояти Кӯлоб, раиси Хоҷагии ба номи Сафарзода дар ноҳияи Восеъ, муовини раиси Кумитаи иҷроияи вилояти Хатлон, раиси Ҷамъияти хоҷагии ҷангали Ҷумҳурии Тоҷикистон, раиси ноҳияи Ҷилликули вилояти Хатлон кор кардааст.

Соли 2002 депутати Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ноҳияи Колхозобод ва соли 2005 дар ҳавзаи интихоботии ноҳияи Восеъ интихоб гардид. То соли 2006 муовини раиси Кумитаи Маҷлиси намояндагон оид ба масъалаҳои аграрӣ ва шуғли аҳолӣ буд.

Бо медали "Корманди шоиста" ва медали ҷашнии "10-солагии сессияи 16-уми Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даъвати 12-ум" сарфароз гардонида шудааст.

Корманди хизматнишондодаи Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Бо фармони Призиденти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 4-уми декабри соли 2006 ба вазифаи иҷрокунандаи раиси вилояти Хатлон таъйин гардид. Аз 27-уми феврали соли 2007 раиси вилоят аст.

Пайвандҳо
---------
**Ориф Ашӯрӣ Хоҷазода**  (Хоҷазода Ориф Ашӯрӣ, тав. 31 марти соли 1970) — ходими давлатӣ ва сиёсии тоҷик. Раиси Кумитаи далатии идораи замин ва геодезии Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Ориф Хоҷазода 31 марти соли 1970 таваллуд шудааст, миллаташ тоҷик. Соли 1993 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуровро ва соли 2005  Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шотемурро аз рӯйи ихтисоси муҳандис-заминсоз хатм кардааст.
Солҳои 1993-2015 дар вазифаҳои таъминтчии ЧФ МММ-ШИК, ёрдамчии Раиси шаҳри Хуҷанд, мутахассиси дараҷаи якуми Кумитаи захира ва танзими замини шаҳри Хуҷанд, мутахассиси дараҷаи якум ва сармутахассиси Кумитаи заминсозии вилояти Суғд, раиси Кумитаи заминсозии ноҳияи Спитамен, раиси Кумитаи заминсозии шаҳри Қайроққум, муовини аввали раиси Кумитаи заминсозии вилояти Суғд ва Раиси Кумитаи идораи замини вилояти Суғд кор кардааст.
Аз соли 2015 то 2016 дар вазифаи Раиси ноҳияи Спитамени вилояти Суғд фаъолият намудааст.
Солҳои 2016-2019 муовини Раиси вилояти Суғд кор кардааст.

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 14 январи соли 2019 Раиси Кумитаи давлатии идораи замин ва геодезии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардидааст.

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 3 ноябри соли 2020 бинобар таъсиси Ҳукумати нав Раиси Кумитаи давлатии идораи замин ва геодезии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардидааст.

Инчунин нигаред
---------------

* Хукумати Точикистон

Эзоҳ
----

1. ↑  Хоҷазода Ориф Ашӯрӣ Раиси Кумитаи давлатии идораи замин ва геодезии Ҷумҳурии Тоҷикистон(тоҷ.). *www.president.tj* (3 ноябри 2020). 15 Декабри 2023 санҷида шуд.
2. ↑  Хоҷазода Ориф Ашӯрӣ Раиси Кумитаи давлатии идораи замин ва геодезии Ҷумҳурии Тоҷикистон(тоҷ.). *www.president.tj* (3 ноябри 2020). 15 Декабри 2023 санҷида шуд.
**Лиман** (озарбойҷонӣ: Liman) — шаҳр дар ноҳияи Ланкарони Озарбойҷон. Дар соҳили халиҷи Қизил-Агач, дар 12 км шимолтар аз Ланкарон ҷойгир аст.

Таърих
------

Шаҳрак соли 1921 дар ҷои истгоҳи Привал таъсис ёфтааст. Соли 1924 ин шаҳрак ба шарафи Владимир Ленин ба Порт-Илич иваз карда шуд. Дар соли 1956, ҷазираи Сара бо роҳи сарбанди хокӣ бо қаламрави Порт Илич пайваст шуд ва ҷазира шакли нимҷазираро гирифт. Соли 1971 шаҳраки Лиман мақоми шаҳрро гирифт.

Бинои маъмурӣ дар Лиман
Мувофиқи барӯйхатгирии аҳолии Иттиҳоди 1989, дар Порт-Илич 8661 нафар зиндагӣ мекарданд .

Соли 1999 Порт-Илич ба Лиман ( озарбойҷонӣ: Liman ) ногузорӣ шуд.

Роҳҳо
-----

13 сентябри соли 2013, бо фармони Президенти Ҷумҳурии Озарбойҷон барои сохтмони роҳи автомобилгарди Лиман-Нариманобод-Балигчиён аз фонди захиравии Президенти Ҷумҳурии Озарбойҷон, ки дар буҷаи давлатии соли 2013 пешбинӣ шудааст, 2 млн. манат ба Ҳокимияти иҷроияи шаҳри Ленкоран ҷудо карда шуд

Пайвандҳо
---------

* Порт-Ильич | Ҷумҳурии Озарбойҷон

Эзоҳ
----

1. ↑  Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей.

| ⚙️ Шаҳрҳои Озарбойҷон |
| --- |
|  | Пойтахт | Боку |  |
| Шаҳрҳо | 
* Аскарон
* Байлақон
* Барда
* Биласувор
* Бобак
* Боку
* Болокан
* Гадабек
* Ганҷа
* Гӯронбой
* Далимамадлӣ
* Дошкасан
* Евлох
* Ёрдимлӣ
* Загатала
* Зангилон
* Зардоб
* Имишлӣ
* Исмоиллӣ
* Калбаҷар
* Курдамир
* Кӯккӯл
* Кӯктеппа
* Кӯкчой
* Қабала
* Қазоқ
* Қобустон
* Қовлар
* Қох
* Қуба
* Қубодлӣ
* Қусор
* Лочин
* Ланкарон
* Лерик
* Лиман
* Мосоллӣ
* Мингачевир
* Нафталон
* Нафтчола
* Наҳҷувон
* Оғстафо
* Оғуз
* Оқдара
* Оқдом
* Оқдош
* Оқсу
* Оқчабади
* Осторо
* Сиёзан
* Соатлӣ
* Собиробод
* Сомух
* Солён
* Сумқоит
* Тавуз
* Тартар
* Урдубод
* Уҷор
* Физулӣ
* Хизӣ
* Хонкандӣ
* Хочмоз
* Хоҷаванд
* Хоҷалӣ
* Худот
* Хурдалон
* Ҳоҷиқабул
* Ҳӯродиз
* Ҷалилобод
* Ҷабраил
* Ҷулфо
* Шаброн
* Шамкир
* Шарур
* Шаки
* Шамахӣ
* Шервон
* Шоҳбуз
* Шуша

 |
**Матлуба Абдумаҷидовна Ҳақназарова** (07.10.1961, шаҳри Кӯлоб), доктори илми тиб (2012).

Зиндагинома
-----------

Соли 1984 Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро хатм намуда, дар интернатураи он хондааст. Солҳои 1985-1988 акушер-гинекологи Беморхонаи марказии н. Темурмалик, 1988-1990 ординатори клиникии кафедраи акушерӣ-гинекологии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино, 1990-1993 акушер-гинеколог ва мудири Маслиҳатхонаи занонаи рақами 3-и Душанбе, 1994-2001 сардухтури клиникаи Пажӯҳишгоҳи акушерӣ, гинекологӣ ва педиатрии Тоҷикистон, 2001-2005 хидмат дар ҷумҳурии Яман, 2005-2008 муовини декани факултаи тибби умумӣ ва муолиҷавии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино буд. Аз соли 2008 вазифаи декани факултаи фармасевтиро адо намудааст.
Перомуни ҷанбаҳои клиникию эпидемиявӣ ва тиббию иҷтимоии фавти занон дар Тоҷикистон ва роҳҳои кам кардани он, солимии насловарии занон ва ғайра беш аз шаст кори илмӣ ба нашр расондааст.

Осор
----

* Принципы терапии больных хламидийной инфекции. Методическое указание. – Д. 2007;
* Репродуктивное здоровье женщин при инфекциях, передающихся половым путем: Дисс… доктора мед. наук. – М. 2011.

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. – Душанбе, 2017. – 728 с.