recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Кӯҳҳои Атласجبال الأطلس |
| --- |
|  |
| Хислат: |  |
| Намуд: |  |
| Қитъа: | Африқо |
| Кишварҳо: | Марокаш, Алҷазоир, Тунис |
| Дарозӣ / Бар: | 2000 км |
| Қуллаи баландтарин: | Тубкал 4165 метр |
| Шаҳри калонтарин: |  |
| Дарёи калонтарин: |  |

Қаторкӯҳи Атлас
Қаторкӯҳи Атлас дар харита
**Атлас**, куҳҳои Атлас (ар.  **جبال الأطلس**‎‎; аз юн. *Ἄτλας* — номи яке аз худоҳои юнонӣ, Атлас) — силсилаи кӯҳҳо дар шимолу ғарбии Африқо, дар ҳудуди Марокаш, Алҷазоир ва Тунис дар шакли занҷираи канда-канда аз ғарб ба шимол ба масофаи 2000 км тӯл кашидааст.

Ҷуғрофия
--------

Аз якчанд қаторкӯҳи мутавозӣ ва массивҳо иборат аст. Қисми шимолиаш якбора бурида шуда аз пойи он домани биёбони Саҳрои Кабир сар мешавад. Қисми ғарбиаш баланд ва релйефаш мураккаб буда, қисми шарқиаш (дар ҳудуди Алҷазоир ва Тунис) паст ва камбар аст. Қисми дар соҳили Баҳри Миёназамин будааш Телл-Атлас (2308 метр) ном дошта, назди гулугоҳи Гибралтар мавзеи Ар-Рифоъро (2456 метр, бо дарёҳои кӯтоҳи водиҳояшон сарсабз) ташкил додааст. Қисми ғарбии силсилаи Атлас (Атласи Баланд) зиёда аз даҳ қуллаи баландиашон бештар аз 4000 метр (куҳи Тубкал 4165 метр) дорад, ки мавзеи баландтарини Африқои Шимолӣ низ ҳисоб мешавад ва ин ҷо заминларза бисёр рух медиҳад. Атлас пирях надорад, вале баландии 2500 метр (дар шимол) ва 3500 метр (дар ҷануб)-и Атлас макони барфҳои доимӣ мебошад. Дар нишебҳои рӯ ба Баҳри Миёназамин ва Уқёнуси Атлантик (1200–2000 метр) дарахтони булут, санавбар, пистаи куҳӣ, дар баландии 2600–2900 метр дарахтони сӯзанбарг мерӯянд.

Иқлим
-----

Баландкуҳҳо вазиши бодҳои уқёнусро монеъ шуда, бориши нисбатан зиёдро ба вуҷуд меоваранд (800–1000 мм, асосан дар зимистон); дар ҳудудҳои боқимонда бориши солона 400–700 мм ва дар ҷануби Атлас ҳамагӣ 100–200 мм мебошад. Манбаи аксари дарёҳои Атлас борон буда, тобистон мехушканд. Танҳо дарёҳои ҳавзаи Баҳри Миёназамин ва уқёнус пуробанд.

Ҳайвонот ва наботот
-------------------

Аз ҷумлаи ҳайвонот дар Атлас гӯсфанди ёлдори хосси маҳал (эндемӣ), бузи ёбоӣ, маймун, шағол бештар вомехӯранд. Дар доманакуҳҳои шимоли Атлас меваҳои маҳаллӣ – нон, гуав, навъҳои ситрус, зайтун, ангур мепарваранд, инчунин ҷав, гандум, ҷавдор, картошка ва дигарон зироатҳои полезӣ мекоранд. Олами ҳайвонот ва набототи Атлас аз тахрибкории одамон хеле коста гардидааст.

Инҷоро ҳам бингаред
-------------------

 
Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи 
***Кӯҳҳои Атлас*** дорад

Манобеъ
-------

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.57
**Лабчанг** - (чангқовуз, чангқавуз), сози мусиқии филиззии камоншакли забончадор, ки аз қадимулаём бо номҳои гуногун дар байни бисёр халқҳои ҷаҳон машҳур аст.

Ҳангоми навохтан онро байни лабон гузошта бо дандонҳо озодона медоранд ва забонро аз паси он каме қафотар нигоҳ медоранд. Лабчангро аз думчааш медоранд ва бо ангушти дасти рост забончаи ба мисли неши каждум каҷашро мувофиқи зарбу усули ин ё он нағмае ба ларзиш меоранд. Барои ба вуҷуд овардани нағма ҷараёни нафасро ба ҳаракати забон тағйир медиҳанд.
Дарозии лабчанг тахминан 8-12 см мешавад.

Дар Тоҷикистон лабчанг машҳур буда, онро асосан занҳо менавозанд. Бинобар ин созро баъзан «Чанги занона» низ мегӯянд. Лабчанг якчанд шаклу намуд дорад. Бо вуҷуди аз физзилоти гуногун: оҳан, биринҷӣ, мисс ва нуқра сохта шудан ҷиҳати овозиаш фарқ намекунад. Лабчанг (чангқобуз) дар байни халқҳои Сибир, Шарқи Дур, Осиёи Марказӣ ва Осиёи Ҷанубу Шарқӣ, Европа, Африка ва ғ. маъмул аст. Дар садаи XIX дар як қатор мамлакатҳои Европа ҳамчун сози мусиқии консертӣ истифода мешуд. Ҳоло ҳамчун сози якканавозӣ ва ансамблӣ маъмул аст.

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ.3 - Душанбе,2004,
* Вьзго Т.С. Музыкальные инструменты средней Азии // Исторические очерки.-М, «Музыка», 1980.

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**«Бист»** - маросими «бист» баъд аз мурури бист ё камтар аз он даҳ- понздаҳ рӯз барпо карда мешавад, дар он иштироки меҳмонон маҳдуд аст. Фақат хешу ақрабои марҳум ҷамъ меоянд ва як зиёфат ороста ба рӯҳу арвоҳаш мебахшанд. Маросими «бист» дар вилояти Суғд, вилояти Хатлон, водии Ҳисор фаъол аст.

Нигаред низ
-----------

* «Чил»
* «Шашмоҳагӣ»
* «Сари сол»
* «Сол»

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ./ Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ - Душанбе: "Ирфон", 2014, - С. 58-59
2. ↑  ПИТФИ Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ (пайванди дастнорас)
**Бистгонӣ** — истилоҳи молиявию идории асримиёнагӣ.

Таърих
------

Аз садаи X дар манбаъҳои форсӣ истифода шуда, маоши сипоҳиёнро ифода мекард, ки охири ҳар бист рӯз як маротиба пардохта мешуд. Дар боби асли баромади он ақидаҳо гуногун буда, баъзе олимон, монанди Хоразмӣ ва Ибни Ҳавқал, иддао доранд, ки қаблан дар байни араб­ҳо бо номи «ишрин» маъруф буда, баъдан ба форсӣ тарҷума шудааст. Гурӯҳи дигари олимон даъво доранд, ки Бистгонӣ. аслан калимаи форсӣ буда, «ишрин» муодил ва тарҷимаи арабии он мебошад. Дар тарҷумаи «Тафсири Табарӣ», ки қабл аз осори Хоразмӣ ва Ибни Ҳавқал таълиф ёфтааст, вожаи Бистгонӣ. истифода шудааст. Бистгонӣро ба тарзи дигар ҳам шарҳу тафсир дода, дастаҳои бистнафараи сипоҳиён ҳам донистаанд. Ба ҳар ҳол, Бистгонӣ ҳамчун маош ба сарбозону сипоҳиён дар ҳар 20 рӯз пардохта мешудааст. Аз ҷумла, дар даврони Саффориён ин маросим ташрифоти хосса дошта, маош аввал ба амири саффорӣ, сипас ба дигар мақомот, аз ҷумла, лашкариён ва сипоҳиён дода мешуд. Бистгонӣро сипоҳиёне мегирифтанд, ки ҳамаи абзору адавоту лавозимоти мавриди ниёзи як низомиро дошта бошанд. Дар аҳди Сомониён пардохти Бистгонӣ нисбат ба ҳамаи давлатҳои шарқӣ муназзамтар будааст. Дар давраи ҳукмронии Ғазнавиён, бино бар маълумоти Байҳақӣ ва Низомулмулк, Бистгониро ҳам лашкариёну ҳам сарбозону ҳам ғуломон мегирифтаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* نظامالملک. سیفالملک (سیاستنامه). تهران،۱۳۵۵هـ. ق.؛
* بیهقیابوالفضل. تاریخبیهقی. مشهد،۱۳۵۶هـ. ق.؛
* ابنحوقل. صورةالارض. لیدن،۱۹۳۹

Сарчашма
--------

* Бистгонӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Худрави варзишӣ** — худрави сабукрав, ки барои машғулиятҳои варзиши худрав ҷиҳозонида шудааст.

Мушаххасоти худрави варзиши
---------------------------

Мувофиқи таснифоти Федератсияи байнулмилалии худравҳо худрави варзишӣ аз рӯйи ҳаҷми кори муҳаррик (л) ба 15 синф (ҳаҷми зиёдтарин 6 л) тақсим мешавад; вазни камтарини автомобил аз 450 то 800 кг. худрави варзишӣ болопӯшида ва болокушод мешавад, 2 ё 4 ҷойи нишаст дорад. Дар худрави варзишӣ зарфи сӯзишвории бехатар аз таркиш, сӯхторхомӯшкунак, тасмаҳои амният ва ғайра насб мегарданд. Дар системаи тормози чархҳои пеш ва ақиби худрави варзишӣ ҳаракатовари ҷудогона истифода мешавад. Шаклҳои барои роҳҳо таъйиншуда ва махсуси худрави варзишӣ мавҷуданд. Худрави варзишӣ барои роҳҳо таъйин шударо дар асоси автомобилҳои сериявӣ месозанд. Онҳо барои иштирок дар пойга ва мусобиқаҳо дар роҳҳои кӯҳӣ, аз ҷумла гузоштани рекорди суръат пешбинӣ шудаанд ва нисбат ба мошинҳои сериявӣ хеле пурқувват мебошанд. Худрави варзишии махсус бо истифода аз баъзе қисмҳои худрави сериявӣ сохта мешавад. Масалан, аз муҳаррикҳо одатан зонунавард, блок ва сарпӯши силиндрро истифода мекунанд. Дар натиҷаи насби 2 наварди тақсимкунанда (барои ҳар қатори силиндрҳо), истифодаи клапанҳои қутрашон калонтар ва ғайра қудрати ин муҳаррикҳо нисбат ба ҳамин навъи худрави сериявӣ 2 — 2, 5 маротиба меафзояд. Асосан барои пойгаҳои масофаашон калон дар роҳҳои ҳалқавӣ истифода мешаванд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Автомобили варзишӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Тихон Антонович Константинов** (молд. Tihon Konstantinov; 13 [25] август 1898, Хороше[d], губернияи Екатеринослав[d] — 20 январ 1957, Кишинёв) — арбоби ҳизбию давлатии ҶХМС Молдова ва РСС Молдова.

Зиндагинома
-----------

Аъзои ҲК(б)ИИ аз соли 1924.

Аз моҳи июли соли 1938 то 7 июни соли 1940 — Раиси Президиуми Шӯрои Олии РАСС Молдавия.

Пас аз он ки артиши СССР 28 июни соли 1940 ба Кишинёв ворид шуд, 3 июли ҳамон сол вай раиси кумитаи иҷроияи ноҳияи Кишинёв дар Шӯрои вакилони халқ шуд.

Аз августи 1940 то 10 феврали соли 1941 — раиси Шӯрои Комиссарони Халқии ҶМШС Молдавия. Дар робита ба таъсиси Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Молдавия то моҳи июли соли 1945 Раиси Шӯрои Комиссарони Халқии РСС Молдавия.

Аз моҳи март то моҳи июли соли 1945 ӯ узви Бюрои КМ Ҳизби Коммунистии Умумииттифоқии болшевикон (ҲКУ (б)) дар Молдова буд.

Депутати Шӯрои Олии СССР даъвати 1 интихоб шудааст

Аз 18 июни 1938 то 25 январи 1949 вай номзад ба аъзогии КМ ҲК (б) Украина интихоб шуд.

Ҷоизаҳо
-------

* Ордени Ленин (02.02.1939) — барои дастовардҳои барҷаста дар соҳаи кишоварзӣ ва алахусус барои барзиёд иҷро кардани нақшаи корҳои асосии кишоварзӣ.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Маълумотномаи таърихи Партияи Коммунистӣ ва Иттиҳоди Шӯравӣ 1898—1991
**Галени́т** (аз лот. Galena — маъдани сурб) — минерал, сулфиди сурб (PbS; аз 86,6% Pb ва 13,4% S иборат аст). Дар таркибаш унсурҳои зиёди омехтаҳои изоморфӣ (Ag, SB, Se, Te) ва механикӣ (Cu, Zn, Bi, Fe, As, Mo, Mn, U ва ғайра) дорад.

Системаи кристаллбандиаш кубӣ. Сохтори кристаллиаш ба сохтори галит монанд буда, кристаллҳояш аксар дар шаклҳои гексаэдр, октаэдр мешавад ва комбинатсияи онҳоро доранд. Дар шакли кристаллҳои хуб ташаккулёфта ва ба намуди доначаҳо ва кристаллҳои мухталиф дар ҷисми кварс, карбонатҳо ва минералҳои дигари сулфидӣ дучор меояд. Рангаш хокистарӣ – сурбӣ. Ранги хокааш сиёҳи хокистарӣ. Ҷилояш филиззӣ. Сахтиаш 2,5, зичиаш 7400–7600. кг м3, зудшикан. Вазни хоссаш 7,6. галенит асосан дар конҳои ҳидротермалӣ ва баъзе конҳои таҳшинӣ ҳамроҳ бо сфалерит (Zn S), пирит (Fe Sr), халкопирит (Сu Fes), арсенопирит (Fe AsS), борит (Ba So4), флюорит (Ca Fr) ва ғ. дучор меояд. Дар минтақаҳои фарсоиш галенит бо пардаи анизит (Pb SO4) пӯшида мешавад.

Корбурд
-------

Конҳои галенит дар ИМА, Хитой, Русия, Ӯзбекистон, Қафқози Шимолӣ, Қазоқистон, шимоли Тоҷикистон (Кони Мансури Калон, Зарнисор) кашф шудаанд. галенит маъдани асосии сурб мебошад, вале аз он дар бисёр мавридҳо нуқра, висмут, таллиум ва дигар унсурҳои нодир низ истеҳсол мекунанд. Беш аз 60 дарсади сурбро мамлакатҳои тараққикарда барои истеҳсоли аккумуляторҳои автомобил, пайвастагиҳои сурбро барои тоза кардани нафт, истеҳсоли ранг (белилаи сурбӣ), оксиди сурбро барои истеҳсоли шишаи махсус (хрустал), рӯпӯш намудани симҳои зеризаминӣ ва ғ. истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Костов И. Минералогия. М. 1971;
* Булах А. галенит Минералогия с основами кристаллографии. М. 1989;
* Ҷанобилов М. Минералогия. Д. 2011.

Сарчашма
--------

* Галенит / М. Ҷанобилов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
«**Ганҷ**» — нашрияи Саридораи геологияи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон. 

Аз 1 майи 1967 то шумораи 367 бо номи «Геолог» ба забони русӣ нашр шудааст. Баъд чопи он қатъ гардид. Аз аввали соли 2009 бо номи «Ганҷ » ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ моҳе як бор чоп мешавад. Дар саҳифаҳои «Ганҷ » қонуну қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки ба Саридораи геологияи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон марбутанд, мақолаҳо оид ба корҳои заминсозӣ дар Тоҷикистон, усулҳои нави корбарӣ ва таҷрибаи пешқадами корхонаҳои тобеи Саридораи геология ва дигар маводди марбут ба соҳаи геология ба табъ мерасанд. Адади нашраш 1000 нусха (2014).

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Ганҷ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Мулло Муҳаммаддарвеш Волаи Ҳиравӣ** (форсӣ: ملا درویش واله هروی‎) — шоир ва хаттоти форсизабони Ҳиндустон (асри 17).

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳаш Ҳирот. Мувофиқи маълумоти муаллифи тазкираи «Рӯзи равшан», Волаи Ҳиравӣ дар назди Мулло Фасеҳи Ансорӣ машқи шеър менамуд. Дар аҳди ҳукмронии султон Шоҳҷаҳон (1627-57) ба Ҳиндустон рафтааст. Ӯ умри худро дар ш. Бангола гузаронидааст. Мирзо Абдулқодири Бедил дар ин диёр бо ӯ ҳамсуҳбат шудааст. Бедил дар «Чаҳор унсур» аз ӯ ёд мекунад. Дар назди ҳокими Бангола — Қосимхон Ҷувайнӣ (1628—1631) соҳиби обрӯю эътибори зиёд гардид. Сархуш дар тазкирааш «Калимоту-ш-шуаро» аз Волаи Ҳиравӣ шоири соҳибмаънӣ, ки «як байти ӯ баробари лак [сад ҳазор] байт аст», ёд кардааст. Соҳибдевон аст. Намунае аз ашъори Волаи Ҳиравӣ:

> Раҳу расми ишқбозӣ зи ту гашт тозаву нав,   
> 
> На барӣ ба сӯйи хешам, на маро ба ман гузорӣ.   
> 
>  \*\*\*  
> 
> Ҳар мӯйи ман аз ранҷи сафар пойифигор аст,   
> 
> Чун риштаи тасбеҳ танам обилазор аст.   
> 
> Бе туам нест ҳаёте, ки тавон гуфтан аз он,   
> 
> Ин қадар ҳаст, ки гоҳе нафасе меояд. 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* احمد گلچین معانی. کاروان هند. جلد دوم. مشهد. 1369هـ. ش.ر

Сарчашма
--------

* Волаи Ҳиравӣ / С. Ализода // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Абдулҳақ Вола** (форсӣ:  عبدالحق واله‎; 1926, Кобул — 1978 ҳамон ҷо) — шоир, муҳаққиқ ва ходими ҷамъиятии Афғонистон.

Зиндагинома
-----------

Баъди хатми Донишгоҳи Кобул дар матбуот ва радиои Кобул ба кор даромад ва чун намояндаи ВАО-и Афғонистон дар Лондон ва Вашингтон кор кардааст. Вола ба забони дарӣ эҷод мекард. Мавзӯи ашъори ӯ аз ситоиши муборизаи мардуми Афғонистон бар зидди ишғолгарони англис, истиқлоли ватан, тараннуми табақаи заҳматкаши ҷомеа, баробарҳуқуқиву озодии занон, ишқу муҳаббати поки инсонӣ ва ғ. иборат аст. Вола ҳамчун муҳаққиқи таъриху адабиёти Афғонистон ва публитсист машҳур аст. Силсиламақолаҳои илмиву публитсистии ӯ дар саҳифаҳои нашрияҳои «Ислоҳ», «Анис», «Ориёно», «Жвандун» («Зиндагӣ») ва «Паштун жағ» («Садои паштун») мундариҷанд. Осори манзуми Вола дар маҷмӯаҳои «Чанд ғазал», «Роҳу расми зиндагӣ» ва «Ранги насим» нашр шудаанд. Вола чанд бор ба Тоҷикистон омадааст. Ӯ дар Симпозиуми шеъри форсӣ (Душанбе, 1967) иштирок ва суханронӣ намуд. Намунаҳои ашъори Вола дар саҳифаҳои маҷаллаи «Садои Шарқ» ва маҷмӯаҳои «Занҷири гусаста» (1968), «Мушоира» (1967) ва «Баҳори Кобул» (1977) ба табъ расидаанд.

Намунаи ашъор
-------------

Намунае аз ашъори Вола:

> Бо соғаре, ки аз кафи ӯ нӯш мекунам,  
> 
> Ғамҳои чандсола фаромӯш мекунам.  
> 
> Азбаски рафтаам ба ҳавои висоли ӯ,  
> 
> Хамёзаро хаёли бару дӯш мекунам.  
> 
> Бо ӯ шабе нишастани ҳушёр мушкил аст,  
> 
> Аз ҳуш меравам, чу даме ҳуш мекунам.  
> 
> Ҳар бодро, ки бигзарад аз кӯи ӯ саҳар,  
> 
> Бо орзуи васл дар оғӯш мекунам.  
> 
> Ин доғи ишқи лоларухон, Вола, дар дилат  
> 
> Мондаст рӯзгор, ки гулпӯш мекунам.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳори Кобул. Д. 1977; Баёзи меҳр (Намунаҳои шеъри тоҷикии-форсӣ-дарии садаи ХХ). Д. 2005.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Вола Абдулҳақ / О. Хоҷамуродов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Сайёра Баҳодурова** - шоираи муосири тоҷик

Зиндагинома
-----------

Саиёра Баҳодурова дар шаҳри Истаравшан, дар оилан омӯзгор ба дунё омадааст. Сайёра Баҳодурова дабистони №10-и ба номи Ҷ. Ҷаббориро соли 1992 бомуваффақият хатм намудааст. Сайёра соҳиби маълумоти олӣ буда, хатмкардаи факултаи суханшиносии ДДХ, ба номи Бобоҷон Ғафуров аст.

Эҷодиёт
-------

Аз соли 1991 инҷониб сил-силаи шеърҳои ӯ дар маҷаллаи ҷумҳуриявии «Чашма», газетаи «Анбоз» чоп мешавад. Ашъори Сайёра давра ба давра аз соли 1991 сар карда дар маҷалла ва рӯзномаҳои ҷумҳуриявию вилоятии «Садои мардум», «Омӯзгор», «Ҷумҳурият», «Хуҷанд», «Ҳақиқати Ленинобод», «Нилуфар», «Тирози ҷаҳон», «Паёми Истаравшан», «Заҳматкаш», «Корвони умед» чоп гардидааст. Сайёра Баҳодурова соҳибн маҷмӯаҳои «Шукуфаҳо», «Рози
дил», «Дурахши ахтарон», «Оинаи меҳр»,«Қудрати  ишқ»  ,"Султони калбам" ,«Умеди  висол» мебошад. Ба ғайр аз он як чанд шеърҳояш дар китобҳои дастаҷамъии «Дастагул»,
«Ҳусни зиндагӣ» ҷой дода шудаанд. Сайёра борҳо дар шаҳрҳои Истаравшану Хуҷанд шабҳои эҷодиашро гузаронидааст.

Шеъри «Хати сиёҳ»-и ӯ, ки соли 2000 бахшида ба 55-солагии Иди Ғалаба давишта шуда буд, ғолиби озмуни вилояти гаштааст.

**Магӯ хайр**
Агар хоҳӣ набинам ранҷу озор,
Магӯ, ки меравам зинҳор, зинҳор.
Ба қалбам ҷо шавад доғи ҷудоӣ,
Ки гӯё мезанад бар дидаам хор.
Нигоҳи пурсукут сӯи ту дорам,
Бароям хайр гуфтан, оҳ чӣ душвор
Ба ҳар ҷое, ки рафтӣ ҷони ширин
Маро бар холи худ бигзор, бигзор.
**Падар**
Раҳнамои шоҳроҳи зиндагиам, эй падар
Эй чароғи рӯзғорам, хастӣ ту нури ба сар
Ҳамчу хуршеди саҳар ҳастию бошӣ шӯълавар
Ғамбарору қиблагоҳи ҷони моӣ, эй падар
Баҳри имрӯзу ба фардоям ту ҳастӣ болу пар
Ин гу ҳастӣ баҳри мо доим азизу муътабар
Медавӣ ту аз паси фарзанди худ шому саҳар,
То намоӣ аз ҳама ҳастии олам бохабар.
Шаҳсутуни рӯзгори мо ту ҳастӣ, эй падар!
Ҳар гаҳе Сайёра медӯзад ба дидорат назар,
Мешавад нури Муҳаммад пеши чашмаш ҷилвагар!
**Модар**
Ай модар чароғи хонадонӣ,
Аё модар ҳабибу меҳрубонӣ.
Баҳори бехазони зиндагонӣ,
Азизу ғамгусорӣ, ҳам чу ҷоиӣ.
Ту шамси шӯълапоши хона ҳастӣ,
Ту болои сарам нарвона ҳастӣ.
Набинӣ дарду ғам дар рӯи олам,
Моро ҷону ҳаме ҷонона ҳастӣ.
Ту бошӣ нури чашмам, ифтихорам
Агар гу додаӣ шири сафедам,
Бароят ҷони худро месупорам.
**Таманно**
Эй кош нахустин қадами хеш,
Бар сӯи ту ман ҳамегузорам
Гӯям, ки расида ман ба мақсад,
Дар дил ғаму ҳасрате надорам.
Ҳар чиз, ки ту хоҳӣ аз бароят
Ман бо ҳавасе ба ҷо биёрам
Баҳри ту сухан зи ишқ гӯям,
Ба рӯи кафат диле гузорам.

Эзоҳ
----

Баёзи адибони Истаравшан - Душанбе: "Эҷод", 2009.- 288 саҳ.
Собир Сайқалии Ҳисорӣ соли 1730 дар Ҳисори Шодмон таваллуд шудааст. Соли 1798 аз олам чашм пушидааст. У аз хурди соҳибақлу соҳибзаковат ва хушзеҳн буд. Аз ҳамин сабаб бештари авқоти худро барои омӯхтани мероси адабии шуарои форсу турк масруф менамуд. Аз ҷумла осори Саъдӣ, Румӣ, Ҳофиз, Ҷомӣ, Навоӣ, Машраб, Фузулӣ ва дигар шоиронро бо шавқу завқ меомӯхт. Мероси адабии шоир бо забони ӯзбекӣ иншо гардидааст. "Равзат уш-шуӯадо", "Баҳром ва Гуландом", "Аҳтамнома" ва дигар осори манзуми ба мо мерос гузаштааст. мавзӯ ва мундариаҷи осори ӯ бештар ҷанбаи динӣ-ахлоқӣ дошта барои тарбия инсон комил нигаронида шудааст. 
(Ҷамаҳаматов Каромиддин - Раҳбари шӯъби манбашиносӣ маркази байналхалқии илмӣ-тадқиқотии ба номи Имом Тирмизи). Ӯзбекистон.
Матоъ аз як дирафши сиёҳи оддӣ.
**Дирафши сиёҳ** ё **штандарти сиёҳ** (ар. راية السوداء‎ *rayat al-sauda*, "парчами сиёҳ", ё ар. الراية‎ *ar-raya*, "парчам") — яке аз парчамҳое мебошад, ки ҳазрати Муҳаммад (с) мувофиқи суннати исломӣ истифода кардаанд.

Парчамро Абумуслим дар замони инқилоби Аббосиён соли 747 барафрохтааст ва дар ин замина аксар вақт бо хилофати Аббосиён алоқаманд аст. Инчунин рамзи эсхатологияи исломиро (омадани Имом Маҳдӣро пешгӯӣ мекунад) ва ҳамчун парчами ҷунбишҳои исломӣ ва ҷиҳодӣ дар ислом дар ибтидои солҳои 1990 шуҳрат пайдо кард.

Пайдоиш
-------

Дар гурӯҳҳои террористӣ
-----------------------

Парчами сиёҳро дар гурӯҳҳои террористии исломӣ истифода мебаранд:

* Толибон
* Ал-Қоида

ва дигарон.

| Shahada бо тартиби муқаррарии калима | Калимаҳо бо тартиби дар парчам истифодашуда | Парчами IS |
| --- | --- | --- |
| لا إله إلا الله | lā ʾilāha ʾillā-llāh | لا إله إلا الله | lā ʾilāha ʾillā-llāh | </img> |
| Мухаммад</br> Расул</br> Аллох | мухаммадур</br> расулу</br> -ллоҳ |  Аллох</br> Расул</br> Мухаммад | -ллоҳ</br> расулу</br> мухаммад |

Эзоҳ
----
**Алекса́ндр Петро́вич Горе́лов** (27 март 1923, Nikolayevsky District[d] — 1953, Вилояти Қурғонтеппа) — Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1946), капитани гвардия.

Зиндагинома
-----------

Пеш аз ҶБВ (1941-45) коргари базаи нафти ноҳияи Ворошиловобод (ҳозира Ҷалолиддини Румӣ)-и Тоҷикистон буд. Апрели 1942 ба сафи Артиши Сурх даъват шуд. Соли 1943 омӯзишгоҳи пулемётчиёнро дар ш. Тошканд хатм кард. Дар ҶБВ аз моҳи майи 1943. Соли 1945 фармондеҳи баталиони полки 120-уми дивизияи 38-уми гвардиягии тирандози Армияи 8-уми Ҷабҳаи 1-уми Белоруссия буд. Дар ҷангҳои Берлин (апрели 1945) иштирок намудааст. Баталиони ӯ кӯпруки Шпрееро ишғол намуда, ҷасорати беҳамто нишон дод. Пас аз ҷанг ба Тоҷикистон баргашта, дар Кумитаи ҳизбии Қӯрғонтеппа кор кард.

Ҷоизаҳо
-------

Бо орденҳои Ленин, Байрақи Сурх, Кутузов (дараҷаи 3), Ситораи Сурх ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Горелов Александр Петрович / Б. Аҳмадов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Герои страны

 |
**Алекса́ндр Евге́невич Голова́нов** (7 август 1904, Нижний Новгород — 22 сентябр 1975, Маскав) — фармондеҳи низомӣ, Сармаршали авиатсия (1944).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи мактаби лётчикии назди Институти марказии аэродинамикии ба номи профессор Н. Е. Жуковский (1932) ва Академияи Ситоди генералӣ (1950). Солҳои 1933-41 дар соҳаҳои флоти ҳавоии гражданӣ кор кард. Дар амалиёти ҳарбии Халхин-Гол (1939) ва ҷанги зидди Финляндия (1939-40) иштирок намуд. Аз феврали 1941 фармондеҳи полки авиатсияи дурпарвоз. Дар солҳои ҶБВ (1941-45) фармондеҳи дивизияи авиатсияи дурпарвоз (аз августи 1941), фармондеҳи авиатсияи дурпарвоз (аз феврали 1942), фармондеҳи Артиши 18-уми ҳавоӣ (аз декабри 1944) буд. Дар ҷанги Пруссияи Шарқӣ ва Берлин иштирок намудааст. Аз соли 1946 фармондеҳи авиатсияи дурпарвоз. Сентябри 1953 ба истеъфо баромад. Депутати Совети Олии ИҶШС (даъвати 2).

Ҷоизаҳо
-------

Бо 2 ордени Ленин, 3 ордени Байрақи Сурх, 3 ордени Суворов (дараҷаи 1), ордени «Ситораи Сурх», 4 ордени хориҷӣ ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Голованов Александр Евгеньевич // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Сарчашма
--------

* Голованов Александр Евгеневич // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 132324377
* ISNI: 0000 0000 5545 4756
* LCCN: n85364936
* NKC: jo2004213455
* NUKAT: n2004088981
* VIAF: 1169977
* WorldCat VIAF: 1169977

 |

 |
«**Вола ва Султон**» (форсӣ: واله و سلطان‎) — маснавии ишқиест ба забони форсӣ аз Фақири Деҳлавӣ дар саргузашти шоир ва тазкиранигор Алиқулихон Волаи Доғистонӣ ва ишқи вай ба духтари амакаш Хадиҷасултон.

Чунонки дар достон омадааст, ахтаршиносон дар тақдири Вола ишқу ошиқиро пешгӯӣ карда буданд. Ӯ аввал ба духтари амакаш ошиқ ва сипас номзад шуда буд, вале ба сабаби баъзе ноамниҳо дар рӯзгор Вола ба висоли дӯстдоштааш нарасид. Модари духтар ӯро ба яке аз саркардаҳои афғон, ки муддате Исфаҳонро забт карда буданд, ба занӣ дод. Вола дар либоси дарвешӣ ба назди хонаи Хадиҷасултон мерафт ва онҳо мулоқот мекарданд. Аз ғаму андӯҳи фироқу ҳиҷрон Вола тарки ватан кард ва 14 сол сокини Ҳиндустон гардид. Дар ин муддат ҳам Вола ба Хадиҷа нома менавишт ва ҷавоб мегирифт. Дар Ҳиндустон Вола қиссаи ишқи нокомашро ба шоир Фақири Деҳлавӣ, ки ҳамзамон надими ӯ буд, ҳикоят кард ва ин шоир соли 1747 достоне дар 3230 байт дар вазни «Лайлию Маҷнун»-и Низомии Ганҷавӣ иншо намуд. Дар достон ҳам воқеияти таърихӣ — зиндагии Вола ва ҳам хаёлоти бадеии шоир ба ҳам махлут шудаанд. Баъзе лаҳзаҳои ин асар лаҳзаҳоеро аз «Лайлию Маҷнун»-и Низомӣ ба ёд меоваранд.

Абёти зерин аз ин маснавиянд: 

> Ай он ки зи чарх кин надидӣ,  
> 
> Гаҳ дар ҳама умр ин надидӣ.  
> 
> Бишнав сухане зи ҳоли Вола  
> 
> В-аз қиссаи пурмалоли Вола.
> 
> 

Дар видои Вола бо Хадиҷа чунин гуфтааст:

> Аз кӯйи ту, ай нигор, рафтам,  
> 
> Аммо ба дили фигор рафтам.  
> 
> Он булбули бедилам, ки аз боғ  
> 
> Дар ҷӯши гулу баҳор рафтам.
> 
> 

Маснавӣ соли 1903 дар Лондон ва соли 1976 дар Теҳрон ба табъ расидааст.

Нашр
* واله و سلطان. تهران 1354، هـ. ش

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* دا نشنا مۀ اد ب فا رسی. اد ب فا رسی در شبه قا ره (هند، پا کستا ن، بنگلد ش). جلد چها رم، بخش سوم، تهرا ن، 1380 هـ. ش.ر

Сарчашма
--------

* Вола ва Султон / М. Диловаров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Волаҳӣ** (форсӣ: والهی‎; ? — 1569) — шоири тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Давраҳои кӯдакӣ ва таҳсили ибтидоияш дар зодгоҳаш ˗˗ Балх гузаштааст. Аз шоирони маъруфи замонаш буда, аз илми шеър вуқуфи комил ва дар байни аҳли адаб, алалхусус, шоирони замон обрӯю эътибори зиёд доштааст. Шеър ба анвои гуногун ба забони форсӣ навишта, хусусан ғазал ва рубоиро неку мегуфтааст. Соҳибдевон аст. Абёти зерин аз ӯянд:

> Гирифторе чу ман дар кунҷи меҳнат мубтало авло,  
> 
> Ба кӯйи ошиқӣ афтода поҳои ҳино авло.  
> 
> Ба дарди бедавои ишқ хурсандам, ки медонам,  
> 
> Давои дардманди ишқ дарди бедаво авло.  
> 
> Саре, к-аз ишқи хубе нест дар вай шӯру ғавғое,  
> 
> Ба онам ман, ки он сарҳо беҳ аз танҳо ҷудо авло.  
> 
> Ба тарфи кӯйи хубон хоҳам аз сар по кунам ҳар ду,  
> 
> Ки дар кӯйи парирӯён ба сар рафтан зи по авло.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* افغانستان. آريا نا. دائرة المعا رف، کا بل، 1955

Сарчашма
--------

* Волаҳӣ / С. Ализода // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Чархишнамо** (форсӣ: چرخش‌نما‎), **гироско́п** (аз юн.-қад. γῦρος «чарха» + σκοπέω «мебинам») — ҷисми сахте, ки дар гирди яке аз меҳварҳои симметрияи худ (ба ном меҳвари чархишнамо) босуръат чарх мезанад.

Меҳвари чархишнамо дар фазо фақат аз таъсири қувваҳои берунӣ самти худро тағйир дода метавонад. Агар меҳвари чархишнамо собит бошад, овезаи он нисбат ба меҳвар (самти меҳварро тағйир надода) бояд озодона тоб хӯрда тавонад. Бо ин мақсад ба ном овезаи Карданоро истифода мебаранд. Дар чархишнамои чунин овезадор аз таъсири қувваҳои соиш дар пояҳо меҳвари гардиш бо мурури вақт аз самти аввалаи худ майл мекунад. Вале чархишнамое, ки дар он саққочаи аз масолеҳи фавқунноқил сохташуда дар майдони магнитӣ озодона ҳаракат мекунад, аз ин камбуд орӣ аст. Сайёраҳо, роторҳои мошинҳо ва турбинаҳои электрӣ, тири тӯпҳо, ғирғиракбозичаҳо ва ғ. аз ҷумлаи чархишнамо-ҳо мебошанд. Қобилияти самти меҳвари гардиши худро нигоҳ дошта тавонистани чархишнамо, ки хосияти асосии он мебошад, дар асбобҳои гуногуни навигатсионӣ (гироқутбнамо, гироамуд ва ғ.), инчунин барои тасбит (стабилизатсия)-и парвози ҳавопаймоҳо (автопилот), мушакҳо, ҳаракати киштиҳои баҳрӣ, торпедоҳо ва ғ. истифода мешавад. Устувории гигроскопии меҳвари гардиши Замин дар равандҳои геофизикӣ, иқлимӣ, обу ҳаво мавқеи бузург дорад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гироскоп // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Военная Сытина
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 11982033z
* GND: 4158614-1
* J9U: 987007545702305171
* LCCN: sh85058127
* NDL: 00574969
* NKC: ph216724

 |

 |
**Волаи Дарвозӣ** (форсӣ: والۀ دروازی‎; тахаллусаш **Вола**), **Ҳомидхоҷа фарзанди Хоҷа Раҳматуллоҳ** (1795, деҳаи Хури Тавилдара — 1868, ҳамон ҷо) — шоири тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Илмҳои ибтидоиро аз падараш, ки шахси таҳсилдида буд, гирифта, дар мадрасаи зодгоҳаш таҳсилро идома додааст. Барои такмили дониш аз Дарвоз ба Ҳиндустон рафта, баъди бозгашт дар Дарвоз зиндагӣ кардааст ва ба таълиму тарбияи ҳамдиёронаш дар деҳаи Хур машғул шудааст. Вола дар байни мардуми Дарвоз обрӯву эътибор пайдо мекунад. Бо шоирону олимони Дарвоз (мас. бо Нодири Дарвозӣ) равобити хуби дӯстона доштааст. Аз бозмондагони Волаи Дарвозӣ писараш Саидалихоҷа Маҳҷури Дарвозӣ ва наберааш Суфӣ Муллокарим бо тахаллуси Акрами Дарвозӣ шоирони соҳибдевон гузаштаанд. Девони ашъори Волаи Дарвозӣ, мутаассифона, то ба имрӯз (2015) дастраси муҳаққиқон нагардидааст. Аммо намунаҳо аз эҷодиёташ ба таври пароканда дар баёзу ҷунгҳо мавҷуд аст. Дар татаббуъ ба ашъори Ҳофизи Шерозӣ ғазал мегуфтааст.

Намунаи осор
------------

Намунае аз мухаммаси Вола бар ғазали Ҳофиз:

> Маро рӯзе, ки ай гардун, аз он маҳ дур афгандӣ,  
> 
> Ба олам з-он сабаб ҳаргиз надидам рӯйи хурсандӣ,  
> 
> Шабе ногаҳ дар он ҳолат ба уммеди барумандӣ  
> 
> «Саҳар бо бод мегуфтам ҳадиси орзумандӣ  
> 
> Хитоб омад, ки восил шав ба алтофи худовандӣ».  
> 
>  \*\*\*  
> 
> Намедонам чӣ кайфият бувад дар ишқи афсунсоз,  
> 
> Набошад дар раҳаш аз якдигар шоҳу гадо мумтоз,  
> 
> Касе огаҳ нашуд аз кори ӯ, сеҳрест ё эъҷоз?  
> 
> «Қаламро он забон набвад, ки сирри ишқ гӯяд боз,  
> 
> Варои ҳадди тақрир аст шарҳи орзумандӣ».
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ҳабибов А. Ганҷи парешон. Д. 1984;
* Ғуломмуҳаммад Ҳиҷрати Дарвозӣ. Маҷмуаи адабиёти Дарвоз. Д. 2008;
* افغانستان، آریانا. دائرةالمعارف. کابل، 1955؛
* احمد نجیب بیضایی. سخنوران دروازی. کابل.1387 هـ. ش.ر

Сарчашма
--------

* Волаи Дарвозӣ / С. Ализода // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Биссектри́са**и кунҷ (аз лот. bi- «ду карат», ва *sectio* «мебурам») — хат (шуоъ)-е, ки аз қуллаи кунҷ гузашта, онро ба ду ҳиссаи баробар тақсим мекунад.

Биссектрисаи кунҷ маҷмӯи нуқтаҳоест, ки аз тарафҳои кунҷ дар масофаҳои баробар ҷойгиранд. Порчаи СС1, ки аз кунҷи секунҷа (АСВ) то тарафи муқобил (АВ) гузаронда шудааст, Биссектрисаи секунҷа номида мешавад. Ин порча тарафи муқобили секунҷаро ба порчаҳое, ки ба тарафҳои паҳлуӣ (АС ва ВС) мутаносибанд, тақсим мекунад. Биссектрисаҳои секунҷа (СС1, АА1 ва ВВ1) дар як нуқта (О) бурида мешаванд, ки маркази давраи дохили секунҷаи АВС мебошад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Биссектриса / Т. Ҷӯраев // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Анвори азалия** (аз ар. ҷамъи нур ва беибтидо) — дар ишроқия нуруланвор аст, ки он гӯё аз азал вуҷуд дошта, зуҳури аълою ашраф ва ҳузури шадиду қоҳири мутлақ ба шумор меравад. Он аз ҳар гуна унсурҳои зулмонӣ орӣ ва ягона буда, дорои ишроқоти (дурахш ишора ба равияи ишроқия) маҳз аст. Ба ибораи дигар, анвори азалия мабдаи мавҷудот ё худ воҷибулвуҷудест, ки мавҷудияташ ба зоташ вобаста мебошад. Дар натиҷаи фаязони (хайру баракати афзун) анвори азалия нури муҷарраде пайдо мешавад, ки онро Шиҳобуддини Суҳравардӣ «нури ақраб» номидааст. Нури ақраб анвори азалияро мушоҳида мекунад ва нисбат ба вай муҳаббати бепоён дорад, анвори азалия бошад, ба он мунтазам ишроқот мебахшад ва аз ҳамин муносибати мутақобилаи анвори азалия ва нури ақраб анвори қоҳира ба вуҷуд меоянд.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Анвори испаҳбудия

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Бистрая по́чта** (почтаи зудрас) — шабакаи интиқоли маблағ.

Шабакаи байналмилалии Бистрая почта интиқоли маблағҳоро дар байни давлатҳои Россия, Озарбойҷон, Арманистон, Белоруссия, Гурҷистон, Қирғизистон, Молдова, Тоҷикистон, Ӯзбекистон, Украина анҷом медиҳад. Нуқтаҳои интиқоли маблағи Бистрая почта зиёда аз 8 ҳазор аст. Шабакаи Бистрая почта бесуроға буда, онро метавон дар ҳама гуна нуқтаҳои бонкӣ дарёфт кард. Мизони (тарофаи) институтиқоли маблағи Бистрая почта аз ҳама пасттарин буда, ҳамагӣ 2 дарсадро ташкил медиҳад. Асъори интиқолӣ: рубли русӣ, доллари ИМА ва дар бархе аз кишварҳо евро. Пардохти маблағи комиссионӣ аз ҷониби фиристанда сурат мегирад. Амалиёти инти­қол дар муддати ҳамагӣ 10 дақ. анҷом меёбад. Барои фиристанда донистани танҳо ном ва номи падари гиранда кофист. Дар минтақаҳои гуногуни Тоҷикистон шабакаи Бистрая почта ба таври васеъ фаъолият дорад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Бистрая почта / И. Раҳматуллоҳ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Анварбеки Абӯнаср** — шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2000)

Зиндагинома
-----------

**Анварбеки Абӯнаср** 15 январи соли 1947 дар деҳаи Варзикандаи ноҳияи Панҷакент таваллуд ёфтааст. Соли 1969 факултаи филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Хуҷанд (ҳозира Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи Бобоҷон Ғафуров)-ро хатм карда то имрӯз дар зодгоҳаш машғули пешаи омӯзгорист. Дар баробари ин, чандин сол боз роҳбари маҳфили адабии «Бунафша» буда, ҳамзамон, дар Донишгоҳи озоди Тоҷикистон (Панҷакент) ба донишҷӯён сабақ медиҳад. Ҳамчунин сармуҳаррири нашрияи «Махзани илм» ва роҳбари маҳфили адабӣ мебошад.

Эҷодиёт
-------

Ашъори ӯ дар маҷмӯаҳои дастҷамъӣ ва алоҳидае бо номҳои «Расид айёми тобистон» ("1991), «Марди накӯном» (1994), «Умеди сабз» (1994), «Дунёи меҳр» (1995), «Модарнома» (2001), «Гулдастаи умед» (2002), «Таронаҳои зиндагӣ» (2003), «Пайғоми дил» (2005), «Рӯдакӣ ва Лоиқ» (2008), «Мавҷи нур» (2008) ба табъ расидаанд. Мураттиб ва муҳаррири маҷмӯаҳои дастҷамъии эҷодкорони ноҳия — «Бунафшаи
Зарафшон» (1991) ва «Понздаҳ барг» (2000) мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

* Аълочии маорифи Тоҷикистон (2004);
* Ордени «Шараф» (2007).

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 25 ISBN 978-99947-2-379-9
**Сайхӯҷа Азизов** (тав. 15 декабри соли 1933, деҳаи Чинораки ноҳияи Муъминобод) — риёзидон, номзади илмҳои физика ва математика (1982), профессор (1993),Корманди шоистаи Тоҷикистон (1998

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти давлатии педагогии Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко (1956). Солҳои (1956 – 1957) муаллими мактаби миёна дар ноҳияи Ленин (ҳозор Рӯдакӣ), омӯзгори кафедраи математикаи олии Институти давлатии педагогии Кӯлоб (1958 – 1965), аспиранти Институти давлатии педагогии шаҳри Калинин (Россия, 1965 – 1968), мудири кафедра, ҷонишини декан, декани факултети математика, муовини ректор оид ба корҳои илмию таълимии  Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (1968 – 2000). Аз соли 2000 профессор ҳамин донишгоҳ. Азизов оид ба проблема ва назарияҳои математика, тавзеҳи функсияҳои ратсионалӣ ва ирратсионалӣ, таълими элементҳои математикаи олӣ ва ададҳои комплексӣ дар мактаб ва ғайра беш аз 50 таълифоти илмӣ дорад. Иштирокчии конференсияҳои илмии байналмилалии математикҳо дар мамлакатҳои гуногун.

Осор
----

* Таълими ададҳои комплексӣ, Д. 1985;
* Таълими элементҳои математикаи олӣ дар мактаб, Кӯлоб, 1987.

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. – Душанбе, 2017. – С.45.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Сайфулло мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Абдуллоев мебошанд.

**Сайфулло Абдуллоев** (1899, Хоруғ — 1938) — ходими ҳизбию давлатии Тоҷикистон. Аз муборизони барқарор кардани Ҳокимияти Советӣ дар Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1912—1915 дар мактаби русии маҳаллии шаҳри Хоруғ таҳсил кардааст. Солҳои 1916—1918 дар хидмати армияи подшоҳӣ дар Помир буд. Баъди ғалабаи Ҳокимияти Советӣ дар Помир солҳои 1918 — 26 аввал дар сафи отрядҳои револютсионӣ узви комиссияи фавқулода оид ба муборизаи зидди ҳаракати аксулинқилобӣ, ҳаннотӣ ва балвогарӣ, баъд раиси Комитети револютсионии ВМКБ, 1926—1928 мудири шуъбаи тарғиб ва ташвиқи Бюрои ташкилоти ПК (б) ӯзб. дар РАСС Тоҷикистон, прокурори ВМКБ буд. Соли 1928 ВКП (б) Абдуллоев дар вазифаи ҳизбӣ (ҳизби коммунист) ба корхонаҳои саноатии Урал фиристод. Солҳои 1929—1936 котиби масъули Комитети ҳизбии округи Ҳисор, мудири шуъбаи кадрҳои КМ ПК (б) Тоҷикистон, комиссари халқии зироати республика, котиби КМ ПК (б) Тоҷикистон, раиси Комиссияи Марказии назорат ва комиссари Инспексияи коргару деҳқон, 1936—1937 котиби дуюми КМ ПК (б) Тоҷикистон Борҳо аъзои КИМ-и ҶШС Тоҷикистон интихоб гардидааст. Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Москва-центр, РСФСР Московская область.  Общество "Мемориал". 20 май 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 8 сентябри 2016.

Адабиёт
-------

* Абдуллоев Сайфулло // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Абдуллоев Сайфулло // А — Гавҳар. — Д. : СИЭСТ, 1978. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 1).
**Иоҳанн Себастян Бах** (21.3.1685, Эйзенах – 28.7.1750, Лайпсиг) — оҳангсози касбӣ ва арғунуннавози олмонӣ, яке аз бузургтарин намояндагони мусиқии Аврупои Ғарбӣ дар даврони барокко.

Зиндагинома
-----------

Иоҳанн Себастян Бах дар оилае камол ёфт, ки дар саросари Олмон бо мусиқидонӣ маъруф буд. Аз наврасӣ овозхони хор буд, навохтани арғунун, клавесин ва скрипкаро омӯхт. Соли 1695 ятим монд ва дар оилаи бародари калониаш, ки дар Ордруф арғунуннавоз буд, тарбия ёфт. С. 1695 ятим монд ва дар оилаи бародари калонияш, ки дар Ордруф арғунуннавоз буд, тарбия ёфт. То с. 1700 дар литсейи Ордруф таҳсил кард. Солҳои 1700–1702 шогирди мактаби назди дайри Михаили Муқаддас дар Люксембург буд. Сипас вориди роҳи бузурги мусиқии касбӣ шуд. Дар ҷараёни зиндагӣ ҳеч гоҳ берун аз Олмон нарафт, аммо чанд бор макони зисташро табдил кард.

Эҷодиёт
-------

Бах осори бузурге (ҳудуди 1000 асар) ба мерос гузошт, ки амалан тамоми жанрҳои мусиқӣ (ба ҷуз опера)-ро дар бар гирифтааст. Дар осори ӯ композитсияҳои бузурги созӣ, ҳамчун симфония, консертҳо барои клавир бо оркестр, триосонатаҳо, чандин соната барои клавир (ҳудуди 150) мавқеи бартар доштааст. Сабки эҷодии Бах маъмулан ба даврони гароиши барокко ба самти ҳунари мусиқии классикӣ марбут дониста мешавад. Осори Бах қуллаи баланди афкори фалсафӣ дар мусиқист. Наздик ба 300 асари ӯ, аз ҷумла кантатаҳои динӣ, ораторияҳои «Машаққати Иоҳан», «Машаққати Матфей», «Магнификат», «Ораторияи иди мелоди Масеҳ» ва ғ. аз лиҳози оҳангу танин мумтозанд. Бах дар мусиқӣ нахустин бор барои клавир асари консертӣ таълиф кард. Асарҳои ӯ – «6 консерти бранденбургӣ» ва 4 сюита («Увертюраҳо») барои оркестр дар таърихи мусиқии оркестрӣ марҳалаи наве боз карданд; консертҳо, сонатаҳо ва партитаҳо барои клавир, скрипкаҳо ва дигарон созҳо; асарҳои зиёде барои арғунун (аз ҷумла, зиёда аз 150 хорал, прелюдия, токкатаҳо, фантазияҳо, фугаҳо, 4 консерт, 6 соната ва ғайра). Қимати барҷастаи таърихӣ ва бедеӣ, силсилаи машҳури он – «Клавири нағз температсияшуда» дорад (48 прелюдия ва фуга), ки ҷӯршавии ягонаи мусиқии ҳозиразамонро устувор сохт.
Хидмати Бах дар такмили созҳои мусиқӣ, бавижа дар арғунун ва клавир шоиста аст. Осори ӯ дар айни зиндагиаш, он гуна ки мебоист, қадр нашуд. Ба истеъдоди Бах оҳангсозон Л. Бетховен ва В. Мотсарт баҳои баланд додаанд. Соли 1950 дар Лейпсиг ба муносибати 200-солагии рӯзи вафоти Бах озмуни байналхалқӣ доир шуд. Баъд аз ин ҳар чор сол озмуни ба номи Бах баргузор мегардад.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑  JSTOR (ингл.) — 1995.
3. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 58. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
4. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 59. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)

Сарчашма
--------

* Бах Иоҳанн Себастян // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 58-59. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
**Сақобозӣ, сақачабозӣ, сакабехт**

**Сақобозӣ** дар фаслҳои тобистону тирамоҳ бо буҷул, чормағз ва сангҳои гирду ҳамвор бозида мешавад. Бозигарон дар замин як хат кашида, ҳар кадоми иштирокчиён яктогӣ буҷул дар пиллаҷо – болои хат мегузоранд. Сипас бо навбат аз масофаи муайян бо буҷули калонтар буҷулҳои қатор чидашударо ба нишон гирифта, мезананд. Агар буҷули калон ба дигар буҷулҳо расида, онҳоро ба масофаи чор қадам аз пиллаҷо берун кунад, бозигари нишонзан буҷулҳои дурафтодаро гирифта, аз они худ мекунад. Дар саросари кишвар фаъол аст.

Адабиёт
-------

1. Андреев М.С. Таджики долины Хуф. Сталинабад. 1953;

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д. 2016.;

3. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д. 1976.

Нигаред
-------

* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон
* Сангчабозӣ

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 193


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Саъдулло Неъматов** (26.01.1950, шаҳри Хуҷанд
), филолог, доктори илми педагогӣ (1992), профессор (1992), академики Академияи байналхалқии мактабҳои оли (1994).

Зиндагинома
-----------

Дастпарвари ДДОЛ ба номи С.М.Киров (1970). Ассистенти кафедраи забони тоҷикии ДДОЛ (1970-76), сармуаллим, дотсент, ноибдекани факултаи забон ва адабиёти руси ДДОЛ (1976-89), корманди калони илмӣи Пажуҳишгоҳи мактабҳои миллии Вазорати маорифи Русия (1989-91), дотсент, мудири кафедраи усули тадриси забон ва адабиёти рус (1991-93). Муаллифи 2 монография, 13 барнома ва китобҳои дарсии забони тоҷики барои мактабҳои русии ҶТ, зиёда аз 150 мақола. Алхол мудири кафедраи забоншиносии умуми ва типологияи мукоисавии забонҳои Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон. Депутати Мачлиси Олии ҶТ, даъвати якум (1995-2000), депутати Мачлиси намояндагони халқи в.Ленинобод (1995-2000). Иштироккунандаи як катор конфронсҳои илмӣи байналхалқи, ҷумҳурияви ва минтакави.

Осори илмӣ
----------

* Система преподавания лексики тадж. яз. в рус школах. -М. 1991;
* Преподавание тадж. яз. в 4-5 кл. рус. школ. -Д. 1991;
* Книга для учителя. –Д. 1991; Президент Рахмонов: Человек и политик. - Алмаата, 1997.
*

Эзоҳ
----

1. ↑

Пайвандҳои беруна
-----------------

* Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
**Борис Владимирович Асафйев** (1884-1949), мусиқашиноси барҷаста, композитор, арбоби мусиқии рус.

Зиндагинома
-----------

Борис Владимирович Асафйев маълумоти умумиро дар факултаи таърих-филологияи Донишгоҳи Петербург ва мусиқиро дар Консерваторияи Петербург гирифтааст. Аз соли 1914 ба нашри мақолаҳои мусиқӣ-танқидӣ рисола, китобҳо (бо тахаллуси Игор Глебов) шурӯъ кардааст. Дар давраи Шӯравӣ фаъолияти публитистияш олимӣ ва композиториро васеъ касб кард. Доир ба эҷодиёти М. Глинка, М. Мусорский, П. Чайковский ва дигар композиторони рус, оид ба мусиқии шӯравӣ ва хориҷӣ корҳои пурқиматеро ба сомон расондааст. А.– муаллифи теъдоди зиёди эҷодии операҳо, балетҳо («Шуълаи Париж», «Фаввораи Боғчасарой»), симфонияҳо, камеравии вокалӣ ва созӣ мебошад. Дар солҳои 1919-30 дар Донишкадаи таърихи санъати Ленинград (ҳоз. Санкт-Петербург) ба корҳои илми машғул буд, аз соли 1952 профессори Консерваторияи Ленинград. Асафйев нахустин ходими санъати мусиқии шуравист, ки ба унвони академик сарфароз гардидааст

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 41. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)
**Сақати истеҳсолӣ** - соҳаи истеҳсолии тайёр намудан ва истеҳсол намудани маҳсулот, ки ба стандартҳои мавҷуда ва шароити техникӣ ҷавобгӯ мебошанд. Моҳияти сақати истеҳсолӣ ин барзиёд хароҷот намудани маҳсулот ва зиёд гардидани арзиши 
аслии ӯ мегардад. Тибқи м. 107 агар ба айби корманд маҳсулоти тамоман нуқсдор истеҳсол шавад, музди меҳнат пардохта намешавад. Дар баробари ин корманд барои зиёни бевоситаи воқеӣ (кам ё вайрон кардани амволи корфармо), ки ба амволи корфармо расонидааст, аз ҷиҳати моддӣ ҷавобгар мебошад.

Нигаред низ
-----------

Сақати нопурра

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 402
**Саъдулло Наимбоев** (тав. 20. 05. 1937, деҳаи Ворухи ноҳияи Исфара – ваф. 05.03.2007, шаҳри Душанбе), забоншинос ва адабиётшинос, номзади илмҳои педагогӣ (1982), дотсент.

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1955–1959 дар факултети таъриху филологияи тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Ленинобод таҳсил намудааст. Фаъолияти меҳнатияш ҳамчун муаллими забон ва адабиёти тоҷик дар мактабҳои ноҳияҳои Ҳамадонӣ, Конибодом ва Исфара шурӯъ шудааст. Пас аз он бо мақсади такмили донишу тахассуси хеш ба ш. Душанбе омадааст. Якчанд муддат ҳамчун муҳаррири шуъбаи мусиқии Кумитаи радиои Тоҷикистон фаъолият дошта, ҳамзамон солҳои 1970–1973 дар аспирантураи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1973–1996 ҳамчун муаллими калон ва дотсенти кафедраи методикаи таълими забон ва адабиёти тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ.Ҷӯраев кор кардааст. Ҳамзамон солҳои 1982–1986 вазифаи муовини декан, 1986–1993 вазифаи декани факултети филологияи тоҷики донишгоҳи омӯзгориро ба уҳда дошт. Солҳои 1996–2003 ҳамчун мушовири Кумитаи байналмилалии Салиби Сурх ва пас аз он дотсенти Донишгоҳи тиҷорати Тоҷикистон, ҳамзамон дотсенти кафедраи забон ва адабиёти тоҷики Коллеҷи омӯзгории донишгоҳи омӯзгории бо номи Қ.Ҷӯраев фаъолият намудааст. Оид ба мундариҷа ва усулҳои таълими вазни арӯз, воситаҳои тасвири бадеӣ, инчунин дигар масъалаҳои забон ва адабиёти тоҷик корҳои илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 150 мақолаву асарҳои илмӣ, илмию методӣ ва дастурҳои методӣ мебошад. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1990) ва ифтихорномаи Вазорати маорифи Тоҷикистон сарфароз шудааст.

Осор
----

* Таълими шеър дар мактаб (Дастури таълимӣ), Д. 1982;
* Хониши ифоданок, Д. 1990;
* Қомуси асотирӣ ва ишороти фарҳангӣ. Ҷ. 1, Д. 2006.
* == Пайвандҳо ==
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Саъид Муллоӣ** (форсӣ: سعید ملایی‎ тав. 5 январи 1992) — ҷудукори эронии озаритабор, барандаи нишони нуқраи Бозиҳои олимпик (Токиё, 2020), қаҳрамони ҷудуи ҷаҳон дар вазни зери 81 кг (Боку; 2018). Ҷоизадори Бозиҳои осиёӣ ва қаҳрамониҳои ҷудуи Осиё.

Корномаи варзишӣ
----------------

Солҳои 2015 ва 2016 дар Қаҳрамонии ҷудуи Осиё дар вазни зери 81 кг медали биринҷӣ ба даст овард.

Вай дар Бозиҳои олимпии соли 2016 ширкат варзид, аммо дар даври аввал аз Ҳасан Холмурзоев (ҷудукори Русия) мағлуб гашт.

Дар Қаҳрамонии ҷудуи ҷаҳони соли 2017 дар Будапешт соҳиби нишони биринҷӣ мешавад.

Дар Бозиҳои тобистонаи осиёӣ (Ҷакарта; 2018) нишони нуқра ба даст овард.

Дар Қаҳрамонии ҷудуи ҷаҳон (Боку; 2018) нишони тилоиро соҳиб гашт, ки аз аввалин нишони тилоии мусобиқоти қаҳрамонии ҷудуи ҷаҳон барояш буд.

Дар Қаҳрамонии ҷудуи ҷаҳон (Токиё; 2019), дар даври ниманиҳоӣ аз давоми рақобат даст кашид. Ӯ ба намояндаи Федератсиюни ҷудуи ҷаҳон арза дошт, ки ҳукумати Эрон амри дар даври ниманиҳоӣ мағлуб шудан аз ҷудукори белжикиро ба ӯ додаанд, то дар даври ниҳоӣ бо ҷудукори яҳудӣ Сагӣ Мукӣ рӯ ба рӯ нашавад. Вазири фарҳанг ва варзиши Исроил Маттиас Кассе эълон кард, ки онҳо омодаанд, то рақобати алоҳидаи Сагӣ ва Саъидро доир кунанд. Сагӣ Мукӣ дар мусоҳибае гуфт, ки нисбати Саъид эҳтироми хосса дорад ва хеле мехоҳад, ки бо ӯ рақобате дошта бошад. Шурӯъ аз соли 2020 Саъид Муллоӣ узви тими миллии ҷудуи Муғулистон аст ва дар мусобиқоти байналмилӣ зери дирафи ин кишвар баромад мекунад.

Эзоҳҳо
------

1. ↑   (ингл.) — 2002.
2. ↑  L'Allemand Alexander Wieczerzak sacré en -81 kg(фр.), *Sport24* (2017-08-31CEST18:39:23+0200). Проверено 21 октябри 2018.

Пайвандҳо
---------

* Маълумот дар сайти дзюдо
* Маълумот дар бораи Саид Муллаи
* Саҳифаи олимпӣ дар бораи Саид Мюллаи