Кишварҳои Африкои Ғарбӣ
**Африқои Ғарбӣ** — қисми қитъаи Африқо мебошад, ки дар ҷанубтар аз маркази Саҳрои Кабир ҷойгир шудааст ва аз тарафи Ғарб ва ҷануби он Уқёнуси Атлантик воқеъ аст.

Сарҳади табиӣ дар шарқ кӯҳҳои Камерун аст.

Ҷуғрофия
--------

Африқои Ғарбӣ минтақаҳои Сахел ва Судонро фаро мегирад, инчунин ҷангалҳои тропикии Гвинеяро. Иқлим бо сабаби шамолҳои баҳрӣ, ба тағйироти мавсимӣ, ба фаслҳои гуногуни хушксолӣ ва боришотҳо иваз мешавад. Дар Сахел қариб ҳеч рустаниҳо мавҷуд нест, дар Судон табиати Саванна ҳукмронӣ мекунад, ҷангалҳои тропикии назди соҳил вуҷуд дорад.

Таърих
------

Пеш аз он ки аврупоиҳо ба Африқои Ғарбӣ омаданд, давлатҳои назаррас, аз он ҷумла Гана, Мали ва Сонгай буданд. Дар садаи XV, Португалия ба таъсиси мустамликаҳо худ дар соҳили Гвинеяи оғоз кард, сипас Фаронса ва Британияи Кабир ба тиҷорати ғуломон, махсусан бо Амрико оғоз намуданд.

Гвинея бисёр вақт «қабристони сафед» ҳисобида мешуд. Бемории тропикӣ, аз он ҷумла вараҷа, табларзаи зард ё бемории хоб дар садаи XVIII дар як сол аз 25 то 75 фоизи аҳолии навомадаи аврупоӣ фавтидааст.. Дар солҳои минбаъда,тахминан боз даҳ фоизаш фавтидааст. Бемориҳо, дар натиҷаи парвози шумораи зиёди магасҳои Се-Се ва ҳашаротҳои дигар паҳн мешуданд, илова бар ин, шароити нокифоя дар мавсими боронгариҳо таъсири манфӣ мерасонданд. Дар садаи XX, марзҳои мустамликавии Африқои Ғарбӣ тақвият ёфтааст, аммо солҳои 1960-ум. ҷангҳо барои истиқлол оғоз ёфт.

Сиёсат
------

Африқои Ғарбӣ бо зиддиятҳои байни кишварҳои фаронсазабон ва англисзабон тақсим мешавад, ки на танҳо аз мушкилоти забонӣ, балки аз ақидаҳои гуногун ва ҷаҳонбинӣ низ иборат аст. Алоқаҳои мустамликаҳои собиқ бо метраполияҳои қаблӣ аксар вақт нисбат ба кишварҳои ҳамсоя наздиктаранд. Ҷомеаи Африқои Ғарбӣ ECOWAS ба ҳамгироӣ дар минтақа хидмат мекунад ва кӯшиш мекунад, ки сулҳро дар минтақаҳои гуногуни муқовимат ҳифз кунад: Серра Леоне, Либерия, Кот-д'Ивуар.

Кишварҳои Африқои Ғарбӣ
-----------------------

* Бенин (Порто-Ново)
* Буркина-Фасо (Уагадугуъ
* Гамбия (Банжул0
* Гана (Аккра)
* Гвинея (Конакри)
* Гвинея-Бисау (Бисау)
* Кабо-Верде (Прая)
* Камерун (Яунде)
* Кот-д’Ивуар (Ямусукро)
* Либерия (Монровия)
* Мавритания (Нуакшот)
* Малӣ (Бамако)
* Нигер (Ниамей)
* Нигерия (Абуджа)
* Ҷазираи Еленаи Муқаддас (Джеймстаун) (мулки Бритониёи Кабир)
* Сенегал (Дакар)
* Сйерра-Леоне (Фритаун)
* Того (Ломе)

Нақлиёт
-------

Инфраструктураи роҳ на он қадар бад рушд мекунад, роҳҳои оҳан танҳо аз минтақаҳои дохилӣ ба соҳилҳо мераванд ва мероси сиёсати иқтисодии мустамликадорӣ мебошанд. Бандарҳои назарраси Африқои Ғарбӣ: Дакар, Конакри, Абидҷон, Акра, Ломе ва Лагос мебошанд.

Иқтисодиёт
----------

Давлатҳои Сехел дар байни кишварҳои камбизоаттарин дар ҷаҳон ва Нигерия, сарфи назар аз захираҳои фаровони нафт, низ дар рушд рӯ ба рӯанд. Дар соҳил, дар соҳаи кишоварзӣ, маҳсулоти кишоварзӣ барои содирот парвариш карда мешавад. Бисёре аз сокинони Африқои Ғарбӣ бо худтаъминкунӣ машғуланд.

Гумон меравад, ки ғуломдорӣ, ибтидои мустамликадорӣ ва савдо бо Аврупо тақсимотро дар Африқои Ғарбӣ дучанд кардааст. Аз ҷумла, минтақаҳое, ки арахисро парвариш мекарданд, фоидаи зиёди моддӣ мегирифтанд. Илова бар ин, талабот барои мутахассисони махсус, масалан, барои дуредгарон, малоҳҳон, дӯзандагон ва поксозон зиёд шудааст. Даромади кишварҳое, ки бо тиҷорати ғуломдорӣ машғул буданд афзоиш ёфт .

Дар Африқои Ғарбӣ бештар аз нисфи аҳолии дорои забонҳои африқоӣ зиндагӣ мекунад. Аксарияти онҳо ба гурӯҳҳои Конго-Қардофан ва Афроосиёӣ мансубанд. Фолклори шифоӣ ва меросгузории он, инчунин истифодабарии ниқобҳои ананавӣ ва рақсҳо дар маросимҳои тантанавии маҳаллӣ, барои фарҳанги анъанавии халқҳои дар Саванна ва ҷангалҳои тропикӣ маскунбуда аҳамияти калон дорад.

Замимаҳо
--------

1. ↑  Cappelli, G. and Baten, J. ‘European trade, colonialism and human capital accumulation in Senegal, Gambiaand western Mali, 1770—1900’, Journal of Economic History

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Open Directory Project

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 162726289
* GND: 4079203-1
* J9U: 987007292797005171
* LCCN: sh85001688
* NKC: ge128644
* LIBRIS: 20dgglkl3w0p533
* SUDOC: 027321940
* VIAF: 316430131
* WorldCat VIAF: 316430131

 |

 |

| ⚙️ Кишварҳои Африқо |
| --- |
|  | 
Алҷазоир · Ангола · Бенин · Ботсвана · Буркина-Фасо · Бурунди · Габон · Гана · Гвинея · Гвинея-Бисау · Гомбиё · Ҷибути · Миср · Замбия · Зимбабве · Кабо-Верде · Камерун · Кения · Комор · Ҷумҳурии Демократии Конго · Ҷумҳурии Конго · Кот-д’Ивуар · Лесото · Либерия · Либиё · Маврикий · Мавритания · Мадагаскар · Малави · Мали · Мағриб · Мозамбик · Намибия · Нигер · Нигерия · Руанда · Сан-Томе ва Принсипи · Свазиленд · Сейшел · Сенегал · Сомали · Судон · Сиерра-Леоне · Танзания · Того · Тунис · Уганда · Ҷумҳурии Африқои Марказӣ · Чад · Гвинеяи Истивоӣ · Эритрея · Эфиопия · Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ · Судони Ҷанубӣ

---

**Қаламравиҳои вобаста**: Қаламрави Биритониё дар Уқёнуси Ҳинд · Саҳрои Ғарбӣ · Ҷазираҳои Канорӣ · Мадейра · Майотта · Мелиля · Реюнон · Сант Ҳелено, Аснешн ва Тристон-до-Куно · Ҷазираҳои Эпарсе · Сеута

---

**Кишварҳои бо расмият маҳдуд**: Озовод · Ҷумҳурии Демократии Арабии Саҳро · Таъсиси давлатӣ дар қаламрави Сомали (Авдаленд · Галмудуг · Ҷубаленд · Пунтленд · Сомалиленд · Хатумо · Ҳимон ва Ҳеб)
 |