**Кӯҳсор** (озарбойҷонӣ: Qusar Қусар ; лезг. Ктшар) — шаҳр дар шимоли Озарбойҷон, маркази маъмурии ноҳияи Кӯҳсар. Кӯҳсар дар доманакӯҳҳои Кафқози Бузург, дар дарёи Кӯҳсарчой, дар 35-километрии ҷанубу ғарби вокзали Худат ва дар масофаи 180 км аз пойтахти кишвар Боку ҷойгир аст.

Таърих
------

Номи минтақа, ба гуфтаи Карл Ган, аз «кюҳ» — «кӯҳ» -и форсӣ ва пасванди «сар» сарчашма мегирад. «Кӯҳсар» маънои «кӯҳӣ» -ро дорад.

Ҷуғрофия
--------

 Кӯҳи Шаҳдаг
 Кӯли Бунафша
Шаҳр дар наздикии кӯҳҳои Бозордузу (Bazarduzu) ва Шаҳдаг (Shahdag) ва марз бо Русия ҷойгир аст. Дар Кӯҳсар дарёи кӯҳии Кӯҳсарчай ҷорӣ мешавад. Дар шаҳр инчунин кӯли сунъии Бунафша мавҷуд аст.

Иқлим
-----

Ҳарорати максималии ба қайд гирифташуда +41 (2014) ва ҳадди аққал −31 (1943).Миёнаи бориши солона тақрибан 498 мм мебошад. Қабати барф дар худи шаҳр одатан 70 рӯз давом мекунад. Боришоти даврӣ барфро об мекунанд. Барфи аввал одатан дар охири моҳи октябр борид. Ҳарорати миёнаи моҳона ба шаҳрҳои монанди Вена, Любляна ва Будапешт хеле наздик аст.

Зимистон: ҳарорати миёнаи ҳаво −2 °C, баъзан аз −12 то −18 ° хунук мебошад, зуд-зуд боридани барф мушоҳида мешавад.

Баҳор: аз аввали моҳи март оғоз ёфта, то нимаи моҳи май давом мекунад. Ҳаво ноустувор аст ва хеле тағир меёбад. Он ҷо метавонад ҳам бозгашти ҳавои сард ва ҳам гармии тобистон бошад. Сардиҳо метавонанд муддати хеле тӯлонӣ дошта бошанд: гарчанде ки онҳо то моҳи апрел нопадид шаванд ҳам, онҳо то охири моҳи май дар баъзе солҳо мушоҳида карда мешаванд.

Тобистон: ҳарорати миёнаи ҳаво +21 °C аст. Ҳарорат то 41 дараҷа болои сифр. Тобистон фарқияти байни ҳарорат дар байни шаб ва шаб хеле зиёд аст. Агар рӯзҳо абр набошанд, пас фарқи байни ҳарорати рӯз ва шаб 15 дараҷа фарқ мекунад, дар баъзе ҳолатҳо он ба 20 дараҷа мерасад, бинобар ин ҳатто дар рӯзи гармтарин, шабона салқин аст. Тобистон аз 20 май то 25 сентябр давом мекунад (ҳарорати миёнаи шабонарӯзӣ ба +15 ва болотар мерасад)

Тирамоҳ: дар даҳаи охири моҳи сентябр оғоз меёбад. Аввал ва миёнаи тирамоҳ зуд-зуд тағирёбии ҳарорат хос аст. Тирамоҳи амиқ дар миёнаи моҳи ноябр омада, ба зимистони мулоим равон аст. Барфи аввал одатан дар охири моҳи октябр ва аввали ноябр борид

Аҳолӣ ва дин
------------

Дар тӯли таърихи худ Кӯҳсар макони зисти русҳо, яҳудиён, лезгинҳо ва озарбойҷониҳо буд. Ҳама яҳудиёни боқимондаро роҳбари низомии Эрон Нодиршоҳ Афшор, ки соли 1731 шаҳрро забт кард, ба дини ислом қабул кард. Як қисми назарраси яҳудиён Кӯҳсарро дар охири асри 18 — ибтидои асри 19 тарк карда, ба Қуба кӯчиданд.

Дар соли 1936, аҳолии он 3,4 ҳазор сокинонро ташкил мекард ва мувофиқи барӯйхатгирии соли 1959 — 7.366 нафар. Мувофиқи барӯйхатгирии соли 1979, шумораи аҳолии шаҳр 12.225 нафар буд ва дар соли 1989 он ба 14.230 нафар расид. Аксари яҳудиёни ин шаҳр солҳои 1970—1980 ба Исроил рафтанд.

Иқтисод
-------

Дар шаҳр заводҳои консервабарорӣ, шир ва заводи асфалт мавҷуданд.

Фарҳанг ва маориф
-----------------

Соли 1998 дар Кӯҳсар Театри давлатии драмавии Лезгинӣ кушода шуд.

Дар соли 2008 дар шаҳр 6 мактаби миёна мавҷуд буд, ки аз онҳо як мактаби озарбойҷонӣ ва 5 мактаб русӣ буданд. Дар шаҳр инчунин ду муассисаи таълимии томактабии давлатӣ, як мактаби хусусӣ ва таълимии томактабӣ — курсҳои Panda ва англисӣ — Apex мавҷуданд.

Нақлиёт
-------

 Микроавтобуси RAF-2203
Дар маҷмӯъ, рӯзона якчанд хатсайрҳои дохили шаҳр фаъолият мекунанд. Дар шаҳр як автовокзал мавҷуд аст, ки аз он ҷо автобусҳо ба Қуба, Боку ва атрофи ноҳия мераванд.

### Пулҳо

* Пули куҳна
* Пули нав

Варзиш
------

Дар шаҳр клуби куҳнавардон мавҷуд аст, ки ба фатҳи кӯҳҳои Қафқоз машғуланд.

Маҷмааи туристии зимистона ва тобистонаи Шоҳдаг дар 32 км аз Кӯҳсар ҷойгир аст.

Ҷойҳои гардишгарӣ
-----------------

* Масҷиди Мустафои Каздал
* Боғи ба номи Наримон Наримонов
* Хонаи Лермонтов
* Осорхонаи таърихӣ-кишваршиносӣ, майдони Маҳмуд Абилов, ки соли 1982 таъсис ёфтааст. Осорхона 3000 экспонат дорад.
* Маҷмааи олимпии варзишӣ, ки дар он ҷо бисёр намудҳои варзиш мавҷуданд.

Аксҳо
-----

* Пули куҳна дар КӯҳсарПули куҳна дар Кӯҳсар
* Пули навПули нав
* МасҷидМасҷид
* Дарёи КӯҳсарчайДарёи Кӯҳсарчай
* Кӯчаҳои КӯҳсарКӯчаҳои Кӯҳсар
* Кӯчаҳои КӯҳсарКӯчаҳои Кӯҳсар
* Кӯчаҳои КӯҳсарКӯчаҳои Кӯҳсар
* Сарбозони артиши ОзарбойҷонСарбозони артиши Озарбойҷон
* Даромадгоҳ ба боғи ба номи НаримановДаромадгоҳ ба боғи ба номи Нариманов
* Истгоҳи автобусИстгоҳи автобус
* Мошини   дар маҷмааи туристии зимистона-тобистона ШаҳдагМошини дар маҷмааи туристии зимистона-тобистона Шаҳдаг
* Меҳмонхонаҳо дар маҷмааи туристии зимистона-тобистонаи Шаҳдаг Меҳмонхонаҳо дар маҷмааи туристии зимистона-тобистонаи Шаҳдаг
* Маҷмааи варзишии олимпии КӯҳсарМаҷмааи варзишии олимпии Кӯҳсар
* Хонаи ЛермонтовХонаи Лермонтов


|  |  |
| --- | --- |
| Озорбойҷон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Озорбойҷон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

Эзоҳ
----

1. ↑  *Ган К. Ф.* Опыт объяснения кавказских географических названий. — Типография канцелярии Наместника его Императорского Величества на Кавказе. 1909. — С. 91.
2. 1 2  Российская еврейская энциклопедия. — Российская академия естественных наук. — Т. 5. — С. 248.
3. ↑  Большая Советская Энциклопедия. — 1-е изд. — М. 1937. — Т. 35. — С. 567.
4. ↑  Всесоюзная перепись населения 1959 г. Численность городского населения союзных республик (кроме РСФСР), их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.  // Демоскоп Weekly.
5. ↑  Всесоюзная перепись населения 1979 г. Численность городского населения союзных республик (кроме РСФСР), их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.  Демоскоп Weekly.
6. ↑  Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.  / Институт демографии Государственного университета — Высшей школы экономики // Демоскоп Weekly. 22 сентябри 2010 санҷида шуд.
7. ↑  *Расим МУСАБЕКОВ.* Становление независимого азербайджанского государства и этнические меньшинства(пайванди дастнорас — *таърих*).  sakharov-center.ru. 3 марти 2012 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 2 марти 2012.


| ⚙️ Шаҳрҳои Озарбойҷон |
| --- |
|  | Пойтахт | Боку |  |
| Шаҳрҳо | 
* Агстафа
* Аскарон
* Балакен
* Барда
* Боку
* Байлақон
* Биласувор
* Бобак
* Гадабей
* Гӯронбой
* Гёйҷой
* Гёйгёл
* Гёйтепа
* Ганҷа
* Далимамедли
* Дашкесан
* Евлох
* Загатала
* Зангелан
* Зардоб
* Имишли
* Исмоиллӣ
* Калбаҷар
* Кӯҳсар
* Курдамир
* Қазах
* Қабала
* Қах
* Қобустон
* Қовлар
* Қуба
* Қубадлӣ
* Лочин
* Ланкарон
* Лерик
* Лиман
* Масалли
* Мингочевир
* Нафталан
* Наҳҷувон
* Нафтчола
* Оғдара
* Оғдом
* Оғдош
* Оғсу
* Оғуз
* Осторо
* Ордубад
* Оғҷабади
* Соатлӣ
* Собиробод
* Салян
* Самух
* Сиёзан
* Сумгаит
* Товуз
* Тертер
* Уҷар
* Физулӣ
* Хонкандӣ
* Хачмаз
* Хоҷавенд
* Хоҷалӣ
* Худат
* Ҳӯродиз
* Хизи
* Хирдалан
* Ҳоҷигабул
* Ҷалилобод
* Ҷабраил
* Ҷулфа
* Шабран
* Шамкир
* Шарур
* Шаҳбуз
* Шаки
* Шамахӣ
* Шервон
* Шуша
* Ёрдимлӣ

 |