**Обӣ Аҳмад Алӣ** (амҳ. አብይ አህመድ አሊ, тав. 15 августи 1976, Бешаш, Оромия, Эфиопия) — сиёсатмадор ва арбоби эфиопӣ, сарвазири кунунии Эфиопия аз 2 апрели 2018 мебошад. Лауреати ҷоизаи сулҳи Нобел (2019). Дар моҳи октябри 2021, Абий Аҳмад расман ба муҳлати 5 сол савганд ёд кард.

Зиндагинома
-----------

Дар оилаи мусалмони миллати оромо ва зани чоруми ӯ, масеҳӣ аз миллати амҳара таваллуд шудааст. Дар соли 1991, дар наврасӣ, вай ба нерӯҳои шӯришиён алайҳи режими Менгисту Ҳайле Мариам пайваста, ба сафи Созмони Демократии Халқҳои Оромо (ки пас аз табдили он ба ҳизби сиёсӣ узви он боқӣ монд) ва пас аз ба қудрат омадани шӯришиён бо роҳбарии Мелес Зенауӣ хидмати худро дар сафи қувваҳои мусаллаҳи кишвар идома дол. Соли 1995 узви контингенти сулҳи СММ дар Руанда буд, солҳои 1998—2000 дар муноқишаи Эфиопия ва Эритрея ширкат варзид. Маълумоти худро аз рӯи барномасозӣ гирифта, соли 2007 яке аз муассисони Агентии иттилоотии Эфиопия оид ба амнияти шабакавӣ ва муовини директори ин ташкилот шуд (аз соли 2008 иҷрокунандаи вазифаи директор), ба ҳайати шӯрои директорони оператори миллии Эфиотелеком ва ширкати телевизиони миллӣ дохил шуд.

Соли 2010 ӯ аз хидмати ҳарбӣ бо рутбаи подполковник баромада, аз СДХО (қисми коалитсияи ҳоким — Фронти инқилобии демократии халқҳои Эфиопия) ба ҳайси вакили палатаи поёнии парлумон — Шӯрои намояндагони мардумӣ интихоб шуд. Дар ин мақом, ӯ ба рафъи муноқишаҳои мазҳабӣ дар байни масеҳиён ва мусулмонони мансуб ба миллати оромо, инчунин мубориза бо ғасби ғайриқонунии замин дар наздикии Аддис-Абеба, ки як қисми ноҳияи Оромия мебошанд, диққат дод. Соли 2014 директори Маркази иттилоотии илм ва технология ва соли 2015 вазири илм ва технология таъйин карда шуд. Дар соли 2016, Обӣ Аҳмад Алӣ ба мансаби муовини президенти вилояти Оромия ва роҳбари хадамоти сохтмон ва ободонии Оромия гузашт ва моҳи октябри соли 2017 инчунин роҳбари котиботи СДХО шуд.

Пас аз истеъфои сарвазир Ҳайлемариам Десален дар моҳи феврали соли 2018, Обӣ Аҳмад Алӣ дар якҷоягӣ бо президенти Оромия ва раиси СДХО Лемма Мегерса, (тибқи ротатсияи иттиҳодияҳои сиёсии этникии ба EPRDF) номзади асосӣ барои ин мансаб шуд. Азбаски Мегерса узви парламент набуд, СДХО рӯзи 22 феврал Обӣ Аҳмад Алиро раиси нави он интихоб кард. Пас аз рақиби асосии Обӣ Аҳмад Алӣ барои мақоми раҳбари ҳукмрони EPRDF, муовини сарвазир ва раиси Ҳаракати Миллии Демократии Амхара (инчунин қаблан ҳамчун сарвазир намояндагӣ намекард) Демеке Меконнен номзадии худро рӯзи 27 март бозпас гирифт, Обӣ Аҳмад Алӣ интихоб шуд бо аксарияти кулли овозҳо ва 1 апрел аз ҷониби сарвазир тасдиқ карда шуд.

Обӣ Аҳмад Алӣ аввалин сарвазири кишвар мебошад, ки ба мардуми оромо тааллуқ дорад, бо эътиқоди протестантӣ аст.

Дар нимаи моҳи октябри соли 2019 қарори Кумитаи Нобел эълом шуд, ба Сарвазири Эфиопия барои ҳалли муноқишаи марзӣ бо Эритрея ҷоизаи сулҳи Нобел дода шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. ↑  Munzinger Personen (нем.)
3. ↑
4. ↑  *Endeshaw Dawit.* The rise of Abiy "Abiyot" Ahmed(англ.).  The Reporter Ethiopia (31 March 2018). 5 Декабри 2020 санҷида шуд.
5. ↑  Нобелевскую премию мира присудили премьер-министру Эфиопии. *РИА «Новости»* (11 октябри 2019). 11 октябри 2019 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* Dr Abiy Ahmed sworn in as Prime Minister of Ethiopia
* Абий Ахмед Премьер-министр Эфиопии. *Энциклопедия: Персоны. Страны. Темы*(пайванди дастнорас — *таърих*).  ИТАР-ТАСС. — Краткие справки обо всех странах мира, их руководителях, а также о событиях, привлёкших внимание мировых и российских СМИ. 22 май 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 22 май 2019.

| ⚙️ Барандагони Ҷоизаи сулҳи Нобел 2001—2021 |
| --- |
|  | 
* Кофи Аннан / Созмони Милали Муттаҳид (2001)
* Ҷимми Картер (2002)
* Ширин Ибодӣ (2003) 3
* Вангари Маатаӣ (2004)
* МАГАТЭ / Муҳаммад Барадай (2005)
* Бонки Gramin / Муҳаммад Юнус (2006)
* Алберт Гор / МГЭИК (2007)
* Марти Ахтисаари (2008)
* Барак Обама (20091)
* Лю Сяобо (2010)
* Елен Ҷонсон-Серлиф / Лейма Гбовӣ / Таваккал Карман (2011)
* Иттиҳоди Аврупо (2012)
* ОЗХО (2013)
* Кайлаш Сатяртӣ / Малола Юсафзай (2014)
* Чоргонаи муколамаи миллӣ дар Тунис (2015)
* Хуан Мануел Сантос (2016)
* Маъракаи байналмилалӣ барои барҳам додани силоҳи ҳастаӣ (2017)
* Денис Муквеге / Надия Мурод (2018)
* Обӣ Аҳмад Алӣ (2019)
* Барномаи ҷаҳонии озуқа (2020)
* Мария Ресса / Дмитрий Муратов (2021)

 |  |
| 
* Барандагони Ҷоизаи сулҳи Нобел 1901-2021

 |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Фейсбук

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Nobel Laureate API

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Литовская универсальная
* Хорватская
* Treccani
* Энциклопедия ТАСС

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 1164469789
* LCCN: no2018157169
* VIAF: 996153472507845360008
* WorldCat VIAF: 996153472507845360008

 |