recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Амплуа́** (фр. emploi «рол; вазифа, ҷой; шуғл») — навъи ролҳои дорои хусусияти муайян, ки ба истеъдоду имкониятҳои ботинию зоҳирии актёр мувофиқат мекунад. Дар театрҳои драма амплуа аз персонажҳои типӣ (ниқоб, рамз, киноя, маҷоз) то образҳои фардӣ (алоқамандона бо вазъи драматургия ва санъати актёрӣ) вусъат ёфт.

Таърих
------

Таърихи амплуа аз театри атиқа (актёрҳои мазҳака ва фоҷиа) ва асрҳои миёна оғоз меёбад. Дар мазҳакаи Италия актёрон ролҳои табиатан ба ҳам наздикро ҷустуҷӯ намуда, дар иҷрои онҳо маҳорат пайдо мекарданд ва минбаъд дар иҷрои чунин навъи ролҳо мутахассис мешуданд, ки он ба амплуа мусоидат мекард. То ибт. амплуа 20 дар Русия амплуаҳои мардона – маъшуқ, маҳбуб, қаҳрамон, масхарабоз, содалавҳ, пургӯй (лаққӣ), олуфта (бодӣ) ва занона – кампири масхарабоз, қуввода, даллола, зани бонуфуз маъмул буданд. Дар мамлакатҳои Шарқ мувофиқи расму оин ин ҳунар чун мерос аз насл ба насл мегузашт. Дар марҳалаҳои муайяни инкишофи санъати театрӣ тақсими ролҳо ба амплуа аҳамияти мусбат дошт, зеро он барои тахассусёбии актёр ва такмили ҳунари ӯ имконият фароҳам меовард. Актёри соҳибихтисос метавонад бе тайёрии махсус ба дигар гурӯҳҳо ё театрҳо қабул шаваду фавран он ролро иҷро намояд. Бо мурури замон барои актёрони машҳур чорчӯбаи амплуа тангӣ кард ва онҳо қонунҳои амплуаро сарфи назар намуданд. Пайдоиши асарҳои драматургияи реалистӣ ва татбиқи реалистӣ дар асарҳои саҳнавӣ амплуаро шикаст дод. Бинобар ин ох. амплуа 19 бузургтарин намояндагони санъати театрии немис Т. Лаубе, Э. Девриент, Ф. Дингелштедт ва дигарон, авв. амплуа 20 дар Русия К. С. Станиславский, В. И. Немирович – Данченко, И. М. Москвин, В. И. Качалов ба идомаю ривоҷи амплуа зид баромаданд. Оҳангсозон ҳанӯз аз амплуа 19 сар карда асарҳои мусиқиро мутобиқ ба хусусиятҳои овозхон эҷод мекарданд. Бо мурури замон амплуаи театрҳои мусиқӣ низ чун амплуаи драмавӣ моҳияти худро аз даст медиҳад. Ҳоло қонунҳои амплуа танҳо дар опереттаҳо амал доранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Анора** (тахаллус, насаб ва номи пуррааш **Остонова Норинисо Абдуллоҷоновна**; 2 декабри 1939, Душанбе — 29 ноябри 2004, ҳамон ҷо) — тарҷумони тоҷик. Коркуни хизматнишондодаи маданияти ҶШС Тоҷикистон (1986). Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1984).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултети таъриху филологияи УДТ (1962). Муҳаррири хурд, муҳаррир, муҳаррири калон, мудири шуъбаи тарҷумаи бадеӣ, ҷонишини сармуҳаррири нашриёти «Ирфон» (1962 — 87), директори нашриёти «Адиб» (1987 — 90), муовини раиси Комитети давлатии ҶШС Тоҷикистон оид ба корҳои нашриёт, полиграфия ва савдои китоб (1990 — 94). Аз соли 1994 Сардори раёсати табъу нашри Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон Фаъолияти тарҷумонии Анора аз аввгусти солҳои 60 садаи XX оғоз ёфтааст.

Тарҷумаҳо
---------

Анора чандин асарҳои нависандагони замони шӯравӣ ва хориҷиро ба забони тоҷикӣ тарҷума кардааст. Тарҷумаи «Медали тило»-и Е. Снегирев (1963), «Ҳикояҳо дар бораи Ленин»-и О. Матюшин (1964), «Ҷаллод ташнаи хун аст»-и Н. Фрид (1965), «Повестҳо»-и П. Қодиров (1966), «Зане аз Бай Шао»-и Буй Дик Ай (1970), «Марта»-и Э. Ожешко (1987), «Шакино»-и Б. Лопес (1979), «Боди мухолиф»-и А. Лупан (1982), «Зиндагӣ оби равон»-и В. Нуруллин (1984), «Адоват»-и Вс. Иванов (1987) ва ғайра ба қалами Анора тааллуқ доранд.

Ордену ҷоизаҳо
--------------

Бо ордени «Нишони фахрӣ» (1976), медали «Ветерани меҳнат» (1987) сарфароз гардидааст. Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон (1985).. Узви ИН Тоҷикистон аз соли 1984.

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 41 ISBN 978-99947-2-379-9

Сарчашма
--------

* Анора / Ф. Каримов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аму Ҳоҷӣ** (1928 — 23 октябри 2022) ё «Амак Ҳоҷӣ» марди эронӣ буд, ки бо «чиркинтарин одами ҷаҳон» маъруф буд.  Аму Ҳоҷӣ номи аслии ӯ набуд, балки лақаби ба пиронсолон гузошташуда буд. Ҳоҷӣ дар деҳаи Қаҳрори Деҷгоҳи Форс дар байни як кулбаи муваққатӣ ва сӯрохи замин зиндагӣ мекард. Аз тарси собун ва об, ӯ зиёда аз 50 сол оббозӣ намекард, аммо дар охири соли 2022, чанде пеш аз маргаш, маҷбур шуд, ки ин корро кунад. Ӯ 23 октябри соли 2022 дар Қаҳрори Деҷгоҳ даргузашт .

Дар соли 2013 филми мустанаде бо номи *«Зиндагии аҷиби Аму Ҳоҷӣ»* дар бораи ӯ б навор гирифта шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Iran : l’homme «le plus sale du monde» est mort à 94 ans — Le Parisien.
2. ↑  مردی که نیم قرن حمام نرفت؛ «عمو حاجی» در ۹۴ سالگی درگذشت — Euronews.
3. 1 2 3  Iranian man who didn't wash for half a century dies at 94 (en-GB), *BBC News* (25 October 2022). Проверено 26 октябри 2022.
4. ↑  James, 2022.
5. ↑  SCMP, 2022.
**«Амударё»** (форсӣ: آمودریا‎) — маҷаллаи эронӣ оид ба омӯзиши Осиёи Марказӣ ва Кавказ.

Аз тобистони соли 1992 дар Теҳрон дар се моҳ як маротиба ба забони форсӣ нашр мегардад. Аз баҳори соли 1999 ба забонҳои русӣ ва англисӣ низ чоп мешавад. Дар маҷалла нуқтаи назари дониИМАндон, дипломатҳо ва муфассирони сиёсии эронӣ ва дигар кишварҳои хориҷӣ оид ба масоили сиёсӣ, иқтисодӣ, фарҳангӣ, таърихӣ ва иҷтимоии ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ ва Кавказ пешкаши хонандагон мегардад. Матолибро барои «А.» Маркази омӯзиши Осиёи Марказӣ ва Кавкази Вазорати корҳои хориҷии ҶИЭ омода менамоянд. Таърих, фарҳанг, санъат, адабиёт, дину анъанаҳои мардуми ин минтақаҳо ҳазорсолаҳо муштаракан ташаккул ёфта, таҳқиқи онҳо барои муайян кардани мавқеи ин кишварҳо ва мардумашон дар пешбурди ҷомеаи ҷаҳонӣ мусоидат менамояд. Дар «Амударё» ба таъриху тамаддуни мардуми тоҷик таваҷҷуҳи махсус зоҳир мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Модели Avometer баровардашудаи солҳои 1951 то 2008
**Амперволтомметр**, **авометр** ё **тестер** — асбоби электрченкунандаи муштараки дастӣ барои чен кардани қувваи ҷараён, шиддат ва муқовимат дар занҷирҳои ҷараёни доимӣ ва ҷараёни тағйирёбандаи баландбасомад.

Дараҷоти дақиқии амперволтомметрҳо гуногун мешавад. Амперволтомметр дар як вақт чун амперметр, волтметр ё омметр хидмат мекунад. Мувофиқи принсипи кор амперволтомметрҳои системаи магнитоэлектрикӣ ва системаи детектор (росткунанда) мавҷуданд. Бо амперволтомметрҳои системаҳои магнитоэлектрикӣ бузургиҳои электрикиро дар занҷирҳои ҷараёни доимӣ ва бо амперволтомметрҳои системаи детекторӣ ин бузургиҳоро ҳам дар занҷирҳои ҷараёни доимӣ ва ҳам дар занҷирҳои ҷараёни тағйирёбанда чен кардан мумкин аст. Амперволтомметр барои дар занҷирҳои электрикӣ ошкор кардани каниш ё иттисоли кӯтоҳ, муайян кардани кори таҷҳизоти электронӣ, радиотехника ва ғ. васеъ кор фармуда мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аносми́я** (аз юнонӣ an — ҳиссачаи инкорӣ ва osme — бӯй) — набудани эҳсоси шомма. Аносмия ҳангоми тағйироти луобпардаи бинӣ (варам кардани он, мавҷудияти полип, омос, каҷ шудани девораи бинӣ, атрезияи роҳи бинӣ ва ғайра), зуком, назла, грипп, баъзан дар вақти бемориҳои майна мушоҳида мешавад. Ҳангоми аносмия ҳисси зоиқа низ коҳиш меёбад. Барои табобати аносмия сабабҳои онро рафъ намудан лозим аст. Суст гаштани эҳсоси шоммаро гипосмия меноманд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Аносмия // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Амриддин Кабиров** (1 марти 1958, ноҳияи Октябр, вилояти Қурғонтеппа) — сароянда, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1991), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2009).

Зиндагинома
-----------

Қариб ду даҳсола дар Қирғизистон зист, он ҷо пайваста эҷод кард ва таронаҳои нав ба нав ба савғо овард, суруди тоҷикӣ дар сарзамини Манас танин андохт. Собит сохт, ки таронаю мусиқии асил марзу монеаҳои сиёсӣ, давлатӣ, иқтисодию иҷтимоиро намеписандад. Торҳоро дар хилқати садоҳои форам зери фармонаш мегирад, овозаш чун мӯидани раъде дилшикоф асту ба сони шибир-шибири якканавохти борон ҷонбахшо. Ин ҳамаро баъди шунидани таронаҳояш аз қабили «Бухоро», «Наврӯз», «Ҳар нафас», «Фидои онон», «Хирадманд», «Дилро ба ту додам», «Тамаъ», «Кӯҳистон», «Ба ҷаннат», «Ту ними ними манӣ», «Мавлои замон», «Дилам бар Рӯдакӣ сӯзад»,"Саҳрои гулпӯш", «Ҳастии бузургон», «Андешаҳо», «Ошиқон», «Тоҷикистон» метавон эҳсос кард.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
* Шоистаи Равшан, Саидаҳмади Зардон. Оғозе, ки анҷом надорад = Начало, не имеющее конца, Бишкек, 2009 (ба тоҷикӣ ва русӣ).
Мувофиқи Конститутсия Президенти ҶТ дар доираи салоҳияти худ оид ба масъалаҳои таъҷилӣ ва ҷорӣ амр медиҳад (моддаи 70). Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти иҷроияю амрдиҳии ӯро таъмин карда, фақат дар ҳолатҳои ҷудогона хислати меъёрӣ дорад, ҳарчанд дар он гоҳҳо вазъи ҳуқуқии шаҳрвандӣ муайян танзим меёбад. Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон сарчашмаи ҳукуқи конститутсионӣ шуда метавонад. Фармон ва амрҳои Президенти ҶТ набояд хилофи Конститутсия ва қонунҳои ҶТ бошанд. Аз ин рӯ, амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон санади зерқонунӣ буда, дар шумораи сарчашмаҳои ҳукуқ баъди фармон ҷой гирифтааст..

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с.45
**Кабут Вазирович Вазиров** (тав. 15.11.1938, ноҳияи Ванҷ — ваф. 13.07.2019, ш. Душанбе) — муҳандис- геологи тоҷик, номзади илмҳои геология ва минералогия (1975), дотсент (1981), профессор, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1999), узви вобастаи Академияи илмҳои муҳандисӣ. (2003).«Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1999).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1956–1961 дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин таҳсил кардааст. Солҳои 1961– 1962 лаборанти донишгоҳи мазкур буд. Солҳои 1962–1998 ҳамчун муаллим, муаллими калон ва дотсент дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев кор кардааст. Дар аспирантураи Институти геологияи АИ Тоҷикистон таҳсил намуда, солҳои 1967–1989 ходими калони илмии институти мазкур буд. Солҳои 1989–1998 ҳамчун дотсенти кафедраи муҳофизати табиат ва геоэкология, 1998–2002 мудири кафедраи географияи табиӣ, 2002–2004 мудири кафедраи муҳофизати табиат ва геоэкологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев кор кардааст. Аз соли 2004 то ба имрӯз дотсенти кафедраи минералогия ва петрографияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи зиёда аз 400 мақолаҳои илмию методӣ, 4 китоби дарсӣ, 3 дастури таълимӣ ва 3 монография мебошад. Дар асару мақолаҳояш оид ба сангҳои қиматбаҳо ва дигар ҷанбаҳои геологияи тоҷик тадқиқот бурдааст. Ба омӯзиши геология ва маъданҳои сурма, симоб ва тилои водии Зарафшон машғул аст. Дар конференсияҳои мухталифи байналмилалӣ ва ҷумҳуриявӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1999) сарфароз карда шудааст.

Осор
----

* Ртутно-сурьмяно-золоторудная формация ЦТ и её промышленное значение. - Д. 1992;
* Минералогия ва петрография бо унсурҳои кристаллография (китоби дарсӣ). - Д. 1998;
* Геология ва сарватҳои табиии ноҳияи Ванҷ (китоби дарсӣ). - Д. 2003;
* Геология ва палеонтология бо унсурҳои геологияи таърихӣ (китоби дарсӣ). - Д. 2003;
* Заминларза ва муҳити зист. - Д. 2003;
* Кӯҳистони Зарафшон. - Д. 2009.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 
* В стране Санта-Клауса /Северная Европа Бойгонӣ шудааст 10 июли 2014  сол.
* 
* Кабут Вазиров
* 
* Аз офати зилзила чӣ гуна раҳо ёбем?
**Аланҳо** (худашон эронӣ мегӯянд; ба гурҷӣ осҳо, русӣ – ясҳо) — қабилаҳои сершумори эронизабон, ки дар асрҳои аввали милодӣ аз қабилаҳои нимкӯчии сарматҳо баромадаанд. Дар ёдгориҳои хаттии садаи I то м. аз Аланҳо ёд шудааст. Дар кӯҳдоманҳои Урал ва Кавкази Шимолӣ мезистанд. Қисме аз онҳо дар давраи Муҳоҷирати бузург ба Испания, Шимол Африка ва Галлия кӯч баста, бархе дар кӯҳсори Кавказ паноҳанда шуданд. Дар асрҳои 7 – 10 шомили ҳайати хоқонии Хазарҳо гардида, муддатҳои мадид алайҳи хазарҳо, арабҳо ва византиягиҳо мубориза бурдаанд. Дар ибтидои садаи X давлати алоҳида – Алания таъсис доданд. Аланҳо пешгузаштагони осетинҳо буда, барои ташаккули этногенез ва маданияти дигар халқҳои Кавкази Шимолӣ аҳамияти муҳим доштаанд. Аланҳо асосан чорводор будаанд, вале баъдтар ба ҳунармандӣ – кулолӣ, заргарӣ, ҳаҷҷорӣ, ҳаккокӣ ва кордсозӣ низ машғул шудаанд. Аз асрҳои 10 – 12 соҳиби хат мебошанд. Солҳои 1238 – 39 лашкари тотору муғул водии Назди Кавказро забт намуда мардуми маҳалро аз дами теғ гузаронд ва аҳолии зиндамонда ба кӯҳҳои Кавкази Марказӣ паноҳ бурданд. Аксарияти аланҳо то асрҳои 14 масеҳӣ буданд ва минбаъд ба Ислом гаравиданд. Аланҳо аҷдоди мустақили осетинҳоянд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Кузнецов В. А. Аланские племена Северного Кавказа, М. 1962;
* Новая Российская энциклопедия, М. 2005.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Алатови Кузнетск** — қаторкӯҳ дар ҷанубӣ Сибир, дар вилояти Кемерово ва кишвари Красноярски Федератсияи Россия. Байни хамиҳои Кузнетск ва Минусинск (Хакасия) ҷойгир аст. Тӯлаш қариб 300 км; бараш 150 км; баландии миёнааш 1000 – 1200 м; қуллаи баландтаринаш 2178 м (қ. Верхний Зуб). Аз кварсит, варақасангҳои силикатию гилӣ, габбро, диорит, мармар, сиенит ва ғайра таркиб ёфтааст. Нишебии кӯҳҳоро анбӯҳи (тайгаи) дарахтони коҷ, сидра ва бешаҳои дарахтони шарбин, санавбар фаро гирифтаанд. Сарватҳои зеризаминиаш – маъдани оҳан, манган, тило, хромит, боксит.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Кабкрез** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Дӯстмурод Алиеви ноҳияи Файзобод. Аз деҳа то маркази ноҳия 7 км. Аҳолиаш 1467 нафар (2010), тоҷикон. Аз 187 хоҷагӣ иборат аст. Дар деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, хонаи саломатӣ, мағозаи хусусии молҳои ниёзи мардум, китобхона, чойхонаи ҷамъиятӣ, 13 хоҷагии деҳқонӣ фаъолият доранд. Мардуми деҳа ба сабзавоткорӣ, ғаллакорӣ, боғу токдорӣ ва чорводорӣ машғуланд. Заминҳо аз дарёи Элок ва оби чашмаҳо обёрӣ мешаванд.

Мардум
------

Мардуми муқимии деҳа аслан дигар мавзеъҳои аҳолинишин қисмҳои болатари деҳа кучонида шудаанд. Деҳа ба ду қисм ҷудо мешавад. Кабкрези боло ва поён.

Таърих ва ё устура
------------------

Ҳар сол охирҳои моҳи сентябр ва аввали моҳи октябр аз болои ин мавзеъ селаи кабкҳо парвоз мекунанд. Аз рӯи нақли аҳолии маҳаллӣ дар Кабкрез ба кабкҳо дуои ким кадом як пайғамбаре рафтаасту аз ин сабаб онҳо ба ин маҳалла омада, дигар парвоз карда наметавониста бошанд. Аммо шарҳи аниқи ин чунин аст: Азбаски ду тарафи ин маҳалларо кӯҳҳо иҳота кардаанд ва сатҳи он ҳамвории калон аст, барои кабкҳо, ки аз роҳи ниҳоят дур парвоз карда меоянд ва гузаштан аз он душвор мебошад, нишаста дам гирифтан қулай меафтад. Аз ҳамин сабаб деҳа номи Кабкрезро гирифтааст.

Нигористон
----------

* Нимпайкараии ҳофизи шинохта Дӯстмурод Алӣ дар зодгоҳаш деҳаи Кабкрез

Эзоҳ
----

1. ↑  ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. Душанбе, 2011. Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. 392 саҳ.
**Хазинаи адабиёт** - як ҷузъи муҳимми иттиҳодияи нависандагон аз ҷумла Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ва ҳамсолу ҳамрадифи дойимии конуни ягонаи адабии суханварони тоҷик будааст.
Дар Анҷумани якуми суханварони Тоҷикистон нависандаи зиндаёд Алӣ Хуш (1912-1942) нахустин раиси хазинаи адабиёт интихоб шудааст.

Мақсади хазина, асосан, расонидани ёрии моддӣ ба адибону аҳли хонадонашон ва дастгирии собиқадорону ононе будааст, ки дар ҷое кор намекунанд, ва, хушбахтона, рисолати таърихии худро сазоворона амалӣ гардондааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 9 ISBN 978-99947-2-379-9
**Верф** (аз ҳол. werf) — корхонаест барои сохтан ё таъмири киштӣ. Одатан, онро дар соҳили уқёнус, баҳр, дарё, ҳавз ҷой медиҳанд.

Верфҳои обӣ (шинокунанда) низ мавҷуданд, ки киштиҳои нисбатан хурд месозанд. Верфҳои нахустин солҳои 3000–2778-и то м. дар Мисри Қадим пайдо шудаанд. Дар верфи киштисозӣ танаи киштиро месозанд, таҷҳизоти тана ва механизмҳоро, ки аз корхонаҳои дахлдор гирифтаанд, васл мекунанд, киштиҳои тайёрро ба истифода медиҳанд. Дар верфи васлкунии киштӣ қисмҳои киштиро, ки корхонаҳои махсус истеҳсол кардаанд, бо ҳам пайваст намуда, таҷҳизоти киштиро мечаспонанд, кори киштиро месанҷанд ва онро ба фармоишгар месупоранд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Этимологический словарь русского языка Макса Фасмера «Верфь *ж*. начиная с Петра I, 1704 год; см. Христиани 39; Смирнов 73. Из *нж.-нем*. *голл*. werf, откуда и *нов.-в.-н*. werft (заимств. в 1700 году из *голл*.); см. Мёлен 237; Преобр. 1, 78; Клюге-Гётце 686»

Адабиёт
-------

* Верф // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Кристиан Тот** (маҷорӣ: Krisztián Tóth; зод. 1 май 1994, Дармштадт[d], Ҳессен) — ҷудукори маҷористонӣ, қаҳрамони ҷудуи Маҷористон, ғолиби Универсиадаи тобистона, қаҳрамониҳои ҷудуи Аврупо ва ҷаҳон. Барандаи нишони биринҷии Бозиҳои олимпии Токио—2020.

Корномаи варзишӣ
----------------

1 майи соли 1994 дар Дармштадт (Ҳессен)-и Маҷористон таваллуд шудааст. Дар вазни миёна (то 90 кг) баромад мекунад. Дорандаи нишони нуқра (2008) ва тилои қаҳрамонии ҷудуи Маҷористон (2009—2010) байни кадетҳо. Ғолиби ғолиби Қаҳрамонии ҷудуи Маҷористон байни наврасон (2010—2011). Ғолиби Қаҳрамонии ҷудуи Маҷористон байни ҷавонон (2012). Панҷ маротиба паиҳам (2011—2015) қаҳрамони ҷудуи Маҷористон байни калонсолон шуд.

Ғолиб ва ҷоизадори чандинкаратаи мусобиқаҳои бонуфузи байналмилалӣ. Барандаи нишони биринҷии Универсиадаи тобистонаи соли 2019 дар Неапол. Барандаи нишони биринҷӣ (2014) ва нуқра (2016)-и Қаҳрамонии ҷудуи Аврупо. Барандаи нишони нуқраи Қаҳрамонии ҷудуи ҷаҳон дар соли 2014 дар Челябинск.

Дар мусобиқоти Қаҳрамонии ҷудуи Аврупо—2021, ки дар Лиссабон баргузор шуд, варзишгари маҷористонӣ дар вазни 90 кг тавонист нишони биринҷии ин мусобиқаро ба даст орад. Дар Бозиҳои олимпики Токиё барандаи нишони биринҷӣ гашт.

Эзоҳ
----

1. ↑   (ингл.) — 2002.
2. 1 2

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Фейсбук
* Инстаграм

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* IFJ
* JudoInside
* Olympedia
* TheSports.org
* МОК
* Олимпийский комитет Венгрии

 |
Алафзори халиҷ дар Хоэнау-ан-дер-Марх
**Чаманзор** — алафгоҳ, алафхор, мавзеест, ки алафи онро пай дар пай медараванд.

Асосан марғзор, баъзан замини беша, боғ, чарогоҳ шибарзамин ва ғайраро чун Алафзор истифода мекунанд. Дар Тоҷикистон тақрибан 38 ҳазор га алафзор (асосан дар ноҳияҳои Темурмалик, Данғара, Вахш, Қумсангир, Ҷиргатол, Фархор ва Мурғоб) мавҷуд аст. Алафзор табиӣ, кишта ва обию лалмӣ мешавад. Алафзорҳои табиии Тоҷикистон дар баландкӯҳҳо ва миёнакӯҳу доманакӯҳҳо воқеанд (аз ҳар га алафзор 30 – 60 сентнер хошок тайёр кардан мумкин аст). Алафзорҳои табиии обшори ҷумҳурӣ аз рустаниҳои хӯшадори худрӯй ва алафҳои гуногун таркиб ёфтаанд. Алафзори табиии биёбону нимбиёбон дар пастхамиҳои сернам ҷойгир буда, аз гиёҳҳои хӯшадору лӯбиёӣ ва эфемерҳо иборат аст (соле аз ҳар га 8 – 12 сентнер хошок медиҳад). Алафзори табиии минтақаи миёнакӯҳ нисбатан сернам буда, аз гиёҳҳои хӯшадор ва алафҳои гуногун таркиб ёфтааст (аз ҳар га андаряк 18 – 20 сентнер хошок мегиранд). Алафзори табиии баландкӯҳ аз гиёҳҳои хӯшадору алафҳои гуногун иборат буда, аз ҳар га соле 12 – 15 сентнер хошок медиҳад. Масоҳати алафзори табиии ҷумҳурӣ вобаста ба шароити обу ҳаво тағйир меёбад. Алафзори киштаро бо мақсади киштгардони зироати хӯроки чорво ё бо роҳи кишти алафҳои яксолаю бисёрсола бунёд мекунанд. Дар мавзеъҳои камбориши ҷумҳурӣ дар заминҳои лалмӣ рустаниҳои яксола кишта, аз ҳар га 22 – 25 сентнер хошоки хушсифат гирифтан мумкин аст. Дар ноҳияҳои бориш миёна кишти алафи судонӣ ва булғор самарабахш буда, аз ҳар га 28 – 35 сентнер хошок медиҳад. Дар заминҳои лалмии минтақаи миёнакӯҳ ва баландкӯҳҳо барои таҳияи алафзори кишта зироати бисёрсола (юнучқа, эспарсет) мекоранд ва аз ҳар га 45 – 54 сентнер хошок ба даст меоваранд. Масоҳати алафзори кишта дар ҷумҳурӣ тақрибан 2,2 ҳазор га аст. Яке аз тадбирҳои самарабахши беҳтар намудани алафзор истифодаи нуриҳои минералӣ мебошад. Истифодаи нуриҳои нитрогендор ҳосилнокии алафзори табиии обиро афзун мегардонад. Нуриҳои калию фосфордор боиси нашъунамои хуби рустаниҳои лӯбиёии алафзор мешаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Атлас Таджикской ССР, Д. – М. 1968;
* Пронуза А. А. Орошаемые культурные пастбища в Южном Таджикистане, Д. 1977;
* Таджикистан (природа и природные ресурсы), Д. 1982.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аноплосефалидоз** — як гурӯҳи касалиҳои гелментии ҳайвонот. 

Ба аноплосефалидоз бештар асп, хар, хачир гирифтор мешаванд. Ангезандаи аноплосефалидоз биогелминтҳо – Anoplocephala magna, А. perfoliata ва ғайра мебошанд. Дарозии аноплосефалидоз magna то 520 мм, паҳниаш 25 мм аст. Дар рӯдаи борик ҷой мегирад. аноплосефалидоз perfoliata то 70 мм дарозӣ ва 8 – 14 мм паҳнӣ дорад. Ҷои сукунати он кӯррӯда аст. Ҳайвонот аз ангезандаи аноплосефалидоз ҳангоми бо хӯрок истеъмол кардани канаҳои касалиангез сироят меёбанд. Дар рӯда бисёр гирд омадани сестодаҳо боиси баста шудани сӯрохи он мегардад. Бо мақсади пешгирии аноплосефалидоз ҳайвонотро дар чарогоҳҳое бояд нигоҳ дошт, ки камаш се сол истифода нашуда бошанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Аноплосефалятҳо / С. А. Муҳаммадиев // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аномалияи магнитии Курск** — калонтарин аномалияи магнитӣ дар ҳудуди Русия. Майдонаш қариб 160 ҳазор км2 буда, асосан дар вилоятҳои Курск, Белгород ва дар ҳудуди вилоятҳои ҳамшафат паҳн шудааст. Сабаби мавҷудияти Аномалияи магнитии Курск вуҷуд доштани захираҳои калони маъдани оҳан (кварсҳои оҳандор) дар қишри замин мебошад. Дар Аномалияи магнитии Курск маъданҳои сахти сидеритдор ва тозаю нарми гематиту мартитдор бештаранд. Дар ҳудуди Аномалияи магнитии Курск 4 ноҳияи калони маъдани оҳан (Белгород, Орлову Курск, Старооскол ва Новооскол) муайян шудааст. Дар конҳои «Стойленский», «Лебединский», «Михайловский» маъдан асосан бо усули кушод ва дар кони «Коробковское» аз зери замин истихроҷ карда мешавад. Ҷамъи захираи маъдани хушсифат қариб 30 млрд т буда, баъди кони «Эл-Мутун»-и Боливия (захираҳои маъдани оҳан то 40 млрд т) аз рӯи миқдори маъдани оҳан дар ҷаҳон ҷойи дуюмро мегирад.

Сарчашма
--------

* Аномалияи магнитии Курск // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ампер ба метр** — воҳиди зичии хаттии ҷараёни электрикӣ ва шадидияти майдони магнитӣ дар Системаи байналхалқии воҳидҳо, ишораташ А/м. А. м. ба шадидияти майдони магнитии дар маркази соленоиди дарози n-печадор баамаломада ба ҳар як метри дарозӣ, ки аз он қувваи ҷараёни А/n мегузарад, баробар аст. 1 А/м=1,26•10–2 Э; 2) воҳиди магнитнокшавӣ дар системаи СИ. А. м. ба магнитнокшавии моддае, ки дар он моддаи ҳаҷмаш 1 м3 лаҳзаи магнитии 1 А• м2 -ро дорад, баробар мебошад. 1 А/м = 10–3 дин (см•Гс).

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Антананари́ву** (то даҳаи 1970 **Тананари́ве** — шаҳри ҳазор ҷанговар, **Та́на**; малаг. Antananarivo) — пойтахти Мадагаскар, маркази маъмурии музофоти Антананариву.

Антананариву дар қисми марказии ҷазираи Мадагаскар, дар пуштакӯҳҳо (1240—1470 м аз сатҳи баҳр) ҷойгир аст. Аҳолиаш 895,3 (бо сокинони атрофаш 1,5 млн нафар, 2010). Маркази сиёсӣ, маданӣ, иқтисодӣ ва нақлиётии мамлакат.

Таърих
------

Антананаривуро ибтидои садаи XVII шоҳи Имерина Андрианзака бино гузоштааст. Аз ибтидои садаи XIX — пойтахти Шоҳигарии Мадагаскар. Аз соли 1886 — маркази маъмурии Мадагаскар — мустамликаи Франсия (то соли 1960), аз 1975 — пойтахти давлати соҳибистиқлоли Ҷумҳурии Демократии Мадагаскар.

Нақлиёт
-------

Узели роҳҳои автомобилгард, роҳи оҳан, аэропорти байналхалқӣ дорад. Роҳи оҳан Антананаривуро бо бандарҳои Таматаве ва Антсирабе пайваст мекунад.

Иқтисод
-------

Муассисаҳои саноати хӯрокворӣ, чарму пойафзор, дӯзандагӣ, чӯбкорӣ, полиграфӣ, истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ва ғайра дорад. Дар баландтарин мавзеи Антананариву — Рува қароргоҳи қадимии шоҳӣ, қасрҳои дарбор (1828) ва дар маркази шаҳр, атрофи кӯли Анусӣ биноҳои маъмурии замонавӣ, бошишгоҳи ҳукумат қомат афрохтаанд.

Иҷтимоъ
-------

Дар Антананариву академияи илмҳо, марказҳои илмӣ-тадқиқотӣ, осорхонаи санъат ва меъморӣ, осорхонаи мусиқии миллӣ, осорхонаи таърихӣ (1897), бойгонии миллӣ, китобхонаи миллӣ, театрҳо, Боғи зооботаникии Тсимбазаза (1925), Донишгоҳи Мадагаскар, Хонаи радио мавҷуд аст.

Нигаред низ
-----------

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Антананариву // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

  


| Пойтахтҳои Африқо |
| --- |
| Абуҷа | Аддис-Абеба | Аккра | Алҷазоир | Антананариву | Асмэра | Бамако | Бангӣ | Банҷул | Бисау | Браззавил | Буҷумбура | Виктория | Виндхук | Габороне | Дакар | Ҷибутӣ | Додома | Қоҳира | Кампала | Кигалӣ | Киншаса | Конакри | Либревил | Лилонгве | Ломе | Луанда | Лусака | Масеру | Малабо | Мапуту | Мбабане | Могадишо | Монровия | Моронӣ | Найробӣ | Нҷамена | Ниамей | Нуакшот | Порт-Луи | Порто-Ново | Прая | Претория | Рабат | Сан-Томе | Таробулус-ал-Ғарб | Тунис | Уагадугу | Фритаун | Хараре | Хартум | Ямусукро | Яунде |
**Амрномаи прокурор** — ҳуҷҷати назорати прокурорие мебошад, ки прокурор бо мақсади бартараф кардани вайронкунии дағалонаи қонун ё пешгирӣ намудан аз вайронкунии қонун, ки боиси расонидани зарари ҷиддӣ гардидааст, ба унвони мақомоте, ки ба вайронкунии қонун роҳ додааст ё шахси мансабдори ин мақомот ё мақомоти болоӣ, ки ин мақомот зери тобеияти ӯ мебошад, ба тариқи хаттӣ фиристода, хоҳиш менамояд, ки камбудиҳои ҷойдоштаро фавран баррасӣ намуда, баҳри бартараф кардани онҳо чораҳо андешида, ба прокурор хабар диҳад (м.27 Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи мақомоти прокуратураи Ҷумҳурии Тоҷикистон»).

Эзоҳ
----

1. ↑   Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М. А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009. — С.45
Плакати Русияи подшоҳӣ соли 1914 Плакати Русияи подшоҳӣ соли 1917
**Анта́нта** (фр. entente *ризоият* аз entente cordiale — *ризоият аз дил*) — иттифоқи империалистии Англия, Франсия ва Русияи подшоҳӣ, ки солҳои 1904—1907 ташкил шуда, дар давраи Ҷанги якуми ҷаҳонӣ ба муқобили Германия ва иттифоқчиёни он (Иттифоқи сегона) бештар аз 20 давлатро муттаҳид намуд.

Ташкилёбӣ
---------

Ташкил ёфтани антанта ихтилофи байни иштирокчиёни онро кам карда бошад ҳам, тамоман бартараф нанамуд (масалан, рақобати Англияю Русия дар Эрон, низои се иштирокчии антанта дар Балкан ва Туркия). Германия кӯшиш мекард, ки мухолифати давлатҳои антантаро тезу тунд кунонда, Русияро аз иттифоқчиёнаш дур намояд, аммо мақсадҳои стратегии ҳукумати подшоҳӣ, вобастагии молиявии Русия ба Франсия, инчунин нақшаҳои истилогаронаи худи империализми Германия ба амалӣ шудани ин ҷидду ҷаҳди Германия монеъ мегардид. Давлатҳои антанта ҳам дар навбати худ мақсад доштанд, ки Италия ва Австрияю Венгрияро аз Иттифоқи сегона барканор кунанд. Майи 1915 Италия ба тарафи антанта гузашт. Аз рӯзҳои аввали Ҷанги якуми ҷаҳонӣ ба иттифоқи антанта давлатҳои нав ҳамроҳ шуданд, то охири ҷанг ба ҳайати он (ба истиснои Русия, ки баъди Револютсияи Октябр аз ҷанг даст кашида буд) боз 28 давлат дохил шуд. Баъди Револютсияи Октябр мамлакатҳои антанта ва ИМА ба Давлати Советӣ ҳуҷум карданд. Халқи советӣ таҷовузи антантаро барҳам дод.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Антанта // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аму́р** (чинии сунатӣ: 黑龍江, сода: 黑龙江, пинйин: *Hēilóng-jiāng*, палл.: *Хэйлунцзян*; ин номро Амур 17 кашшофони рус додаанд; муғулӣ: Хара-Мурэн — сиёҳдарё) — калонтарин дарёи Шарқи Дур. Аз як шудани дарёҳои Шилка ва Аргун оғоз ёфта, ба халиҷи Амури Баҳри Охота мерезад. Дарозиаш 2824 км, аз саргаҳи Аргун (Хайлар) 4440 км.

Мавқеи ҷуғрофӣ
--------------

Ҳавзаи Амур дар ҳудуди 3 давлат — Русия (54 %), Хитой (44,2 %) ва Муғулистон (1,8 %) воқеъ буда, 1855 ҳазор км2 масоҳат дорад. Қисми зиёди ҳавзаи Амур дар Русия (вил-ҳои Чита, Амур, Вилояти Мухтори Яҳудиён ва кишвари Хабаровск) ҷорӣ мешавад. Шабакаи гидрографии Амур 10610 дарё ва 61426 кӯлро дар бар мегирад. Амур дар болообаш аз водии тангу чуқур бо суръат ҷорӣ гашта, баъди ҳамроҳ шудани Зея аввал ҳамвории Зея-Бурея, пас қ-кӯҳи Хингани Хурдро бурида мегузарад ва ба пастии Амури Миёна мебарояд. Дар ин ҷо ҷараёни Амур суст ва ба шохаҳо тақсим шуда, то резишгоҳ аз водии васеъ ҷорӣ мешавад. Амур ҳар қадар поёнтар равад, фарох ва бузургтар гашта, паҳноии он дар ҷараёни поёнаш то 4 — 6 км мерасад. Дар резишгоҳ тунукоби (лимани) васеъ ба вуҷуд овардааст, ки 48 км тӯл мекашад. Қариб 80 фоизи манбаи оби Амур аз боронҳои тобистону тирамоҳ аст. Дар давраи боронгарӣ Амур туғён карда, аз соҳилҳо мебарояд ва бари он аз 10 то ба 25 км мерасад. Давраи камобиаш — ох. зимистон. Ноябр ях баста, яхи болообаш моҳи май ва поёнобаш апрел об мешавад. Шохобҳои калонаш: Зея, Бурея, Амгун — аз чап, Сунгарӣ, Уссурӣ — аз рост. Захираи энергетикии Амур бузург буда, иқтидори потенсиалии ҳавзаи он ба 45 млн кВт ва иқтидори энергияи саноатиаш ба 15 млн кВт мерасад.

Моҳӣ
----

Аз ҷиҳати гуногунии моҳӣ (108 намуд) Амур дар Русия ҷойи аввалро мегирад. Дар он калуга — бузургтарин моҳии дарёӣ вомехӯрад. Моҳиҳои шикорбобаш кета, горбуша, тосмоҳӣ, лаққамоҳӣ, белугаи амурӣ ва ғарб Тамоми Амур киштигард буда, муҳимтарин роҳи обии Шарқи Дур аст. Дар соҳили Амур шаҳрҳои Амурск, Благовешенск, Хабаровск, Комсомолски Амур, Николаевски Амур (Русия) ва Хэйхэ (Хитой) воқеанд. Ҳавзаи Амур конҳои ангишт, тило дорад. Солҳои охир дар натиҷаи сохтани сарбандҳо дар соҳили рост, наздикиҳои Хабаровск оби Амур кам, дар шохобҳои Бешеная ва Пемзенская баръакс зиёд шуд. Дар ин шохобҳо аз соли 2005 корҳои соҳилмустаҳкамкунӣ ба роҳ монда шудааст, то хатари зери об мондани иншооти гидротехникӣ, маҳалҳои аҳолинишини соҳили чапи Амур бартараф карда шавад. Фаъолияти истеҳсолӣ дар соҳили муқобил (Хитой) ба солимии экологии Амур таъсир расонда, дар таркиби об нефт, фенол, нитрат ва дигар унсурҳои микробиологӣ аз меъёри ҷоиз зиёд шуда истодааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 18. Дальний Восток. Вып. 1. Амур / под ред. С. Д. Шабалина. — Л.: Гидрометеоиздат, 1966. — 487 с.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ансамбли эстрадии «Ориё»** - дастаи ҳунарии Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати ҶТ мебошад. Ҷойгоҳи ансамбли эстрадии «Ориё» дар пойтахти Тоҷикистон шаҳри Душанбе воқеъ аст.

Таърих
------

Ансамбли эстрадии «Ориё» мусиқии эстрадии тоҷикро муаррифӣ намуда, барои тараннум ва васфи эстрадаи тоҷик соли 2008 дар назди Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ансамбли эстрадии «Ориё» ташкил гардид.
Аз замони таъсисёбии ансамбл ҳунармандони зер роҳбари бадеии онро ба зимма доштанд: Зикриоллоҳ Ҳакимов аз соли 2008 то моҳи апрели соли 2009; Баҳодур Неъматов аз моҳи апрели соли 2009 то соли 2010; Муҳаммадрофеъи Кароматулло аз соли 2010 то имрӯз. Ҳамчунин, дар ансамбли эстрадии «Ориё» сарояндаҳо Тоҷиддин Қурбонов, Муҳаммадҷон Неъматов, Нозияи Кароматулло, Меҳрнигори Рустам, Боғигул Саидова, Зайдулои Шамсулло, Асҳоб Исмоилов, Фирдавси Даврон ва дигарон фаъолият доранд.. Ҳунарнамоиҳои сарояндаҳои ансамбли эстрадии «Ориё» дар телевизиону радиоҳои ватанӣ бисёр намоён шуд ва мардум сурудҳои санъаткоронро бо ишқу муҳаббат гӯш мекунанд. Ҳоло Муҳаммадрофеъи Кароматулло роҳбари бадеии ансамбли эстрадии «Ориё»-и Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.

Нигаред
-------

* Шашмақом

Эзоҳ
----

1. ↑  Ансамбли эстрадии «Ориё». 29 Декабри 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 10 феврали 2016.
2. ↑  Зодрӯзи ҳунёгари нотакрор(тоҷ.). *tajikistantimes.com* (29 ноябри 2018). 29 ноябри 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 30 ноябри 2018.
«**Барзуи Деҳқон**» (форсӣ: برزوئ دهقان‎, номҳои дигараш «**Барзу**», «**Қиссаи Барзу**», «**Рустам ва Барзу**» — достонест мутааллиқ ба адабиёти даҳанакии халқ, ки аз достони китобии «Барзунома» манша гирифта, дар байни мардумони форсизабони Осиёи Марказӣ, Эрон, Афғонистон аз охири садаи 17 то охири садаи 20 маълуму машҳур будааст.

Имрӯз (ибт. садаи 21) хондан ва нақли достон кам шудааст. Дар Эрон ин достон ба номи «Рустам ва Барзу» шуҳрат доштааст ва баъзе нусхаҳои онро муҳаққиқи адабиёти шифоҳӣ Инҷавии Шерозӣ гирд оварда, дар китоби «Фирдавсинома» ба табъ расондааст. «Барзуи Деҳқон» дар байни тоҷикон аслан ба воситаи «Шоҳнома»-ҳои мансур, махсусан «Баҳр-ут-таворих»-и Вораси Бухороӣ (а. 17) паҳн ва вирди забон гардидааст. Достонро баъзе гӯяндагони Хуҷанд, Панҷакент, Ҳисор, Самарқанд, Бухоро, Бойсун ва диг. ҷойҳо аз забони Файзуллоев Муллошариф (1888–1972), Ҷӯра Камол (1921–97), Қаҳҳор Раҳмон (1931–2005), Ҳомид Шариф (тав. 1936), Воҳид Шариф (тав. 1941), Равшан Камолов (тав. 1956) ва диг. шунида ба ёд доранд ва нақл мекунанд. Як нусхаи «Барзуи Деҳқон» дар Тоҷикистон ба табъ расидааст.

Нигаред низ
-----------

* Барзу

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Рустам ва Барзу // маҷ. Мардумгиёҳ. 1993, № 2;
* Қиссаҳо пиромуни Фирдавсӣ ва қаҳрамонҳои «Шоҳнома». Д. 1996;
* Раҳмонӣ Р. «Достони Барзу» дар гуфтори Ҷӯра Камол. Д. 2007;
* فردوسی نامه. (مردوم و فردوسی). تهران، ۱۳۷۸ هـ. ش.

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Баритон (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Барито́н** (итол. *baritono*, аз юн.-қад. βαρύτονος — вазнинсадо, аз βαρύς — вазнин τόνος — сад) — овози мардона байни овозҳои бас ва тенор, ки мизонаш аз «ля» ё «си-бемол»-и октаваи калон то «сол» ё «ля-бемол»-и октаваи якум (А, В то Р1, as 1) мерасад. 

Нотаҳои овози баритон дар калид (мифтоҳ)-и бас («фа») навишта мешавад. Баритон ду навъ мешавад: баритони лирикӣ, ки аз ҷиҳати хусусияти овозиаш ба тенори драмавӣ наздик аст ва баритони драмавӣ, ки каме боқувват буда, дар регистри поён ба овози бас шабоҳат дорад. Баъзан онро баси баритонӣ низ мегӯянд. Дар ҳамсароӣ (хор) аксар ба ҷойи овозҳои поёни тенор (драмавӣ) баритони лирикӣ ва ба ҷойи партияи аввали бас баритони драмавиро истифода мебаранд. 
Композиторони зиёде дар операҳояшон ба ин ду хели овоз сароишҳо (партияҳо) эҷод кардаанд. Дар операҳои «Евгений Онегин»-и П. Чайковский (сароиши Онегин), «Фауст»-и Ш. Гуно (сароиши Вапентин) барои овози баритони лирикӣ ва «Алеко»-и С. Рахманинов (сароиши Алеко) барои овози баритони драматикӣ навишта шудаанд.
Яқуб Ғолибов (баритони драмавӣ), Рафаэл Толмасов (баритони лирикӣ), Авнер Муллоқандов (баритони лирикӣ-драмавӣ), Адҳам Холиқов (баритони лирикӣ-драмавӣ), Миралӣ Достиев (баритони лирикӣ) ва дигар аз зумраи сарояндагоне мебошанд, ки бо ин сифати овоз (баритон) ҳунарнамоӣ мекардаанд. 

2. Сози мисини нафасие низ бо унвони баритон маъмул аст. Сози номбурда аз труба дида, як октава паст садо мебарорад ва дар оркестрҳои нафасӣ ҳамчун сози ҷӯршаванда истифода бурда мешавад.

Нигаред
-------

* Бас
* Тенор

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Брокгауза и Ефрона
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Музыкальный Римана
* Britannica (онлайн)
* Universalis

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNE: XX555266
* BNF: 125240747
* GND: 4392006-8
* J9U: 987007530003405171
* LCCN: sh91003399

 |

Сарчашма
--------

* Баритон / Ш. Ҳибибов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

Эзоҳ
----

1. ↑   Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 55. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)
2. ↑   Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 55. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)
**Амрдод** — номи фаришта ва номи моҳи панҷуми солшумории зардуштӣ, ки мувофиқи солшумории милодӣ аз 23 июл то 22 августро фаро мегирад. Фариштаи Амрдод сифати бемаргӣ, ҷовидонии Аҳура Маздо мебошад ва ба мардумон пиндору гуфтору кирдори нек меоварад. Он дар олами моддӣ нигаҳбони олами наботот ва ҳуми сафед мебошад. Ба бовари ориёиҳо касоне, ки дар моҳи Амрдод таваллуд мешаванд, фариштаи Амрдод сарпарасти онҳост. Ин афрод умри дароз дида хушбахтанд ва ба мурод мерасанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Барионҳо** (аз юн. βαρύς — вазнин) — оилаи зарраҳои бунёдӣ, фермионҳои таъсири мутақобилаашон зӯр, ки аз се кварк иборатанд (мавҷуд будани бариони дорои 5 кварк ва аз он зиёд тахмин карда мешавад, вале ҳоло исбот нашудаааст). барион якҷоя бо мезонҳо (охирӣ аз ду кварк иборат мебошанд) гурӯҳи зарраҳои бунёдиеро ташкил медиҳанд, ки дар таъсири мутақобилаи зӯр иштирок мекунанд ва адронҳо номида мешаванд. Ба барионҳои асосӣ дохил мешаванд (бо мурури афзоиши масса): протон, нейтрон, лямбда-гиперон, сигма-гиперон, кси-гиперон, омега-гиперон. Массаи омега-гиперон (3278 массаи электрон) аз массаи протон қариб 1,8 маротиба калон аст. Барионҳои нисбатан устувор протону нейтрон буда, якҷоя нуклонҳоро ташкил медиҳанд. Протон мутлақ устувор буда, нейтрон бета-коҳиш мешавад, ки умраш ба 1000 с наздик аст. Бариони нисбатан вазнин дар муддати аз 10-23 то 10-10 с коҳиш меёбад. Спини кварку антикваркҳо ба 1/2 баробар аст, аз ин рӯ спини барион низ нимбутун шуда метавонад. Дар ҳама реаксияҳо бо иштироки барион ва коҳиши онҳо ҷамъи адади барион доимӣ мемонад. Яъне миқдори барион дар ҳама гуна таъсири мутақобил бетағйир аст. Барионҳо фақат дар вақти бархӯрд бо антибарион «маҳв мегарданд». Якҷоя бо ҳолатҳои ангезишёфтаи кӯтоҳумри нуклонҳо ба гурӯҳи N-барионҳо дохил мешаванд. Бариони дорои ақаллан як кварки аҷиб гиперон номида мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вяльцев А. Р. Открытие элементарных частиц. Нуклоны и антинуклоны. М. 1984. А. Комилӣ.

Сарчашма
--------

* Барионҳо // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
Барзшиносе дар киштзор
**Барзшиносӣ** (форсӣ: برزشناسی ‎), **агрономия** (аз юн.-қад. ἀγρός — саҳро, νόμος — қонун) — маҷмӯъи илмҳо ва фановариҳост барои истифода аз гиёҳон ба манзур эҷод ғизо ва сӯхт.

Агрономия ҳамаи илмҳои агрономиро оид ба рӯёндани зироат (масалан, агрохимия, агрофизика, рустанипарварӣ, селексия, тухми­шиносӣ, фитопатология, энтомологияи кишоварзӣ, мелиоратсия ва ғайра), истифодаи оқилонаи киштзор, баланд бардоштани дараҷаи ҳосилхезии замин ва ҳосили зироат дар бар мегирад. Агрономия бо биологияи умумӣ, физиологияи рустанӣ, хокшиносӣ, метеорологияи кишоварзӣ, генетика, микробиология ва дигар илмҳои табиатшиносӣ робитаи ногусастанӣ дорад. Агрономия дар ҷараёни фаъолияти амалии инсон ба вуҷуд омада, баробари инкишофи қувваҳои истеҳсолкунандаи ҷамъият, тағйири муносибатҳои иқтисодию иҷтимоӣ ва равнақи фанҳои табиатшиносӣ пеш рафт. Инсон ҳазорҳо сол пеш аз мелод ҳам ба парвариши зироат машғул буд. Қоидаҳо ва дастурамалҳои агрономӣ дар Мисри Қадим, Юнони Қадим маълум буданд. Оид ба зироат ва чорводорӣ дар маъхазҳои қадима маълумот дода шудаанд. Масалан, дар қадимтарин асари адабиёти форс-тоҷик Авесто (асрҳои 10 – 6 то м.) оид ба заминдорӣ, ғаллакорӣ, боғдорӣ, обёрии заминҳои лалмӣ, хушконидани шибарзамин, чорводорӣ, кишти зироати хӯроки чорво ва ғайра суха н меравад. Дар Тоҷикистон, ки зироат асосан обӣ аст, агрономия вобаста ба шароити маҳал инкишоф меёбад. Олимони тоҷик (А. Н. Махсумов, В. П. Красичков, Х. Юсуфбеков, В. И. Литвинов,Ҷ. Қ. Қосимов, Б. С. Сангинов, Ҳ.Ҷумонқулов, У. Эшонқулов ва дигагор) вобаста ба иқлими ҷумҳурӣ самаранок истифода намудани заминҳои лалмӣ ва обиро аз ҷиҳати илмӣ асоснок карда, оид ба киштгардон, шудгор, нуриандозӣ, обёрӣ, парвариши зироат, рушди алафҳои чарогоҳ, рӯёнидани навъҳои серҳосили пахтаи маҳиннах, фаровон гардондани ҳосили пахта, сабзавот, лиму, ангур ва ғайра тадқиқоти зиёд анҷом доданд. Институтҳои тадқиқоти илмии зироат ва хокшиносӣ, Институти тадқиқоти илмии боғу токдорӣ ва сабзавоткорӣ, Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон дар пешрафти агрономия саҳми назаррас доранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Агрономия // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Амрияздон Алимардонов** (2 ноябри 1938, деҳаи Равнов, ноҳияи Қалъаихум, ҳозира Дарвоз — 15 марти 2010, Душанбе) — адабиётшинос-шарқшиноси тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Амрияздон Алимардонов Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст (1961). Аз соли 1961 корро дар шуъбаи шарқшиносӣ ва осори хаттии АИ ҶТ (аз соли 2011 Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттӣ) шурӯъ карда, аз лаборанти калон то ба мудири Шуъбаи тавсифи дастхатҳо ва таҳияи феҳристҳо расид. Аз соли 2006 то охири умр мудирии шуъбаи Ҳинду Покистонро дар Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии АИ ҶТ ба уҳда дошт.

Осори илмӣ
----------

Самтҳои таваҷҷуҳи илмии Алимардонов масъалаҳои таҳқиқи таърихи адабиёти форс-тоҷик, таърихи адабиёти форсизабони Ҳинду Покистон, матншиносӣ, нусхашиносӣ, тасаввуф, муносибати дини ислом ба соҳаҳои гуногуни ҳунару фарҳанг буданд. Доир ба масъалаҳои мазкур вай 350 асар — монографияҳо, мақолаҳои пурмӯҳтавои илмӣ, сарсуханҳо ба осори чопшуда ва ғайра навиштааст, ки дар Тоҷикистон ва берун аз он ба табъ расидаанд. Ба қалами Алимардонов асарҳои илмии тадқиқии «Зиёуддини Нахшабӣ ва „Тӯтинома"-и ӯ», «Абулфазли Алломӣ ва „Иёри дониш"-и ӯ», «Муносибати дини мубини ислом ба мусиқӣ, рақсу суруд ва санъати тасвирию хаттотӣ», «Замина ва омилҳои равнақу тавсиаи илму адаби форсу тоҷик дар асри X ва нимаи аввали асри XI» ва ғайра тааллуқ доранд. Матни асарҳои Хусрави Деҳлавӣ «Ҳашт биҳишт», Муҳаммади Қодирӣ «Тӯтинома», «Иёри дониш», «Таърихи исмоилия» (ҳамроҳи С. Шохуморов) ва ғайраро бо муқаддимаҳои муфассал ва шарҳу тавзеҳот ба табъ расондааст. Яке аз таҳиягарон ва мураттибони китоби намунаҳои наср «Дурдонаҳои наср» мебошад. Дар Шуъбаи тавсиф ва таҳияи феҳристҳо, ки Алимардонов мудир буд, феҳристи дастхатҳои Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти шарқшиносӣ ва мероси хаттии АИ ҶТ дар чаҳор ҷилд омода гардида, с-ҳои 1997—2004 дар Эрон ба табъ расид. Тавсифи сеяки дастнависҳоро Алимардонов анҷом додаст. Бо роҳбарӣ ва иштироки фаъолонаи Алимардонов бори аввал дар Тоҷикистон феҳристи электронии 500 нусха даснависи нодири қаламӣ ва музайян (зебу зиннат ёфта) ба забони тоҷикӣ, хатти форсӣ ва англисӣ тартиб дода шуд. Алимардонов яке аз муаллифони пурмаҳсули нашрияҳои энсиклопедӣ — ЭСТ, «Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик» буд. Дар конференсияҳову симпозиумҳои ҷумҳурӣ ва кишварҳои хориҷа иштирок ва суханрониҳо кардааст. Бо роҳбарии Алимардонов се нафар рисолаҳои номзадӣ дифоъ намуданд. Бо ордени Шараф, Ифтихорномаи Ҳукумати Ҷумҳурии Қазоқистон қадрдонӣ шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Шарқшиносии тоҷик (1958—2008). — Душанбе, 2009.

Сарчашма
--------

* Алимардонов Амрияздон // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Вилояти Бодғис** (дарӣ: ولایت بادغیس) — яке аз вилоятҳои Афғонистон, ки дар шимолу ғарби кишвар воқеъ аст.

Ҷуғрофиё
--------

Аз шимол бо Туркманистон, аз ҷануб ғарб бо вилоя Ҳирот, аз шимолу шарқ бо вилояти Форёб ва аз шимол ба вилояти Ғур ҳаммарз мебошад. Масоҳати вилоят − Бодғис 20591 км² ва аҳолиаш 499393 нафар буда, кулли онҳо тоҷиконанд. Аз лиҳози таркиби қавмӣ дар ин вилоят паштунҳо дар мақоми дувум қарор доранд. Дар вилояти Бодғис ӯзбекҳо, туркманҳо ва балуҷҳо низ умр ба сар мебаранд.

Вожашиносӣ
----------

Бодғис вожаи куҳан буда, дар қисмати «Яштҳо»-и Авесто дучор меояд. Дар китоби «Бундаҳиш» ба шакли «Водгис» ва «Водғис» истифода шудааст.

Таърих
------

Дар асрҳои миёна Бодғис аз навоҳии ободи Хуросон ва дорои шаҳрҳое бо номҳои Ҷабалу-л-фарза (Кӯҳи нуқра), Куфо, Куғнобод, Буст, Ҷозҷӣ, Кобрун, Колуван, Деҳистон, Баван, Бомийин ва 300 рустои обод будааст. Дар асрҳои 4-10 Деҳистон аз бузургтарин ва ободтарин шаҳрҳои Бодғис будааст, вале қароргоҳи ҳокими ин минтақаро шаҳри Куғнобод гуфтаанд. Муаррихон ва ҷаҳонгардони маъруфи асримиёнагӣ Ҷосийқонӣ, Ёқути Ҳамавӣ, Амин Аҳмади Розӣ, Мақдисӣ, Идрисии Тасвирӣ дар бораи Бодғис маълумот додаанд.

Соли 1964 дар заминаи қисматҳое аз вилоятҳои Ҳирот ва Маймана вилояти Бодғиси Афғонистон таъсис ёфт. 

|  |  |
| --- | --- |
| Афғонистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Афғонистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

Сарчашма
--------

* Бодғис // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

  



| Вилоятҳои Афғонистон |  |
| --- | --- |
| Бағлон • 
Бадахшон • 
Балх • 
Бодғис • 
Бомиён • 
Вардак • 
Ғазнӣ • 
Ғӯр • 
Дойкундӣ • 
Зобул • 
Кобул • 
Кописо • 
Қундуз • 
Кунар • 
Қандаҳор • 
Лағмон • 
Лӯгар • 
Нангарҳор • 
Нимрӯз • 
Нуристон • 
Пактико• 
Пактиё • 
Панҷшер• 
Парвон • 
Самангон • 
Сарипул • 
Тахор • 
Урӯзгон • 
Фароҳ • 
Фориёб • 
Хуст • 
Ҳелманд • 
Ҳирот • 
Ҷӯзҷон |

1. ↑  د هېواد د وګـړو اټکل ۱۳۹٩ // *June 2020* — National Statistics and Information Authority.
2. ↑
**Амплитудаи лаппиш** — қимати максималии кӯчиш ё тағйирёбии бузургӣ аз қимати мувозинат ҳангоми ҳаракати лаппанда ё мавҷӣ.

Ба ибораи дигар амплитудаи лаппиш модули тамоюли максималии ҷисм аз ҳолати мувозинатӣ мебошад. Мас. амплитудаи лаппиш дар лаппиши механикии ҷисм (вибратсия) барои мавҷҳои тор ё пружина масофаро ифода намуда, бо воҳиди дарозӣ чен карда мешавад; амплитудаи лаппиш барои мавҷҳои садо ба амплитудаи лаппиши фишори ҳаво дар мавҷ вобаста буда, логарифми он бо детсибел (дБ) чен карда мешавад. Амплитудаи лаппиш барои афканиши электромагнитӣ ба бузургии майдонҳои электрикӣ ва магнитӣ мутаносиб аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ноҳияи Вобканд** (ӯзбакӣ: *Vobkent tumani, Вобкент тумани*) — ноҳия (туман) дар вилояти Бухорои Ҷумҳурии Ӯзбекистон. 29 сентябри 1926 таъсис ёфтааст.

Ноҳияи Вобканд аз ҷануб бо ноҳияи Бухоро, аз ғарб бо ноҳияҳои Пешку, Ромитан, аз шимол бо ноҳияи Шофирком ва аз шарқ бо вилояти Навоӣ ҳамсарҳад аст. Масоҳаташ 29 км2. Аҳолиаш 119 ҳазор нафар (2014), тоҷикон, ӯзбекҳо, инчунин русҳо, озарбойҷониҳо, тоторҳо ва дигар миллатҳо зиндагонӣ мекунанд.

Тақсимоти маъмурӣ
-----------------

Дар Ноҳияи Вобканд як шаҳр (Вобканд), 2 шаҳрак (Харгӯш, Ширин) ва 11 ҷамоати деҳот (Имом Қозихон, Кумушкент, Пирмаст, Раҳкент, Хайработча, Халач, Харгӯш, Эҳсон, Янгикент, Қипчоқ, Қунғирот) мавҷуданд. Марказаш шаҳри Вобканд.

Ёдгориҳои таърихӣ
-----------------

Аз ёдгориҳои меъморӣ ва таърихӣ Манораи Вобканд (ш. Вобкент), мақбараи Чашмаи Аюб (дар ҳудуди хоҷагии деҳқонии Хайробод, 1208-12), Мадрасаи Абдулазизхон (асрҳои 15-16), Ҳаммоми Вобканд (асрҳои 16-17), Хонақоҳи Суфӣ Деҳқон (асрҳои 17-18) боқӣ мондаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ӯзбекистон миллий энциклопедияси. 2 жилд. Тошкент, 2001;
* Дмитрий Пейдж. Бухара. Путеводитель по архитектурным и историческим достопримечательностям. Ташкент, 2013.

Сарчашма
--------

* Вобкент / И. Раҳматуллоев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.