recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Михаи́л Я́ковлевич Воро́нин** (26 март 1945 (1945-03-26), Маскав, ИҶШС — 22 майи 2004, п. Ново-Николское, ноҳияи Красногорск, вилояти Маска, Русия) —варзишгари рус (гимнастика). Устоди хидматнишондодаи варзиши ИҶШС (1966), Мураббии хидматнишондодаи ИҶШС (1980).

Чемпиони Бозиҳои олимпӣ (1968) дар такяҷаҳишҳо ва машқҳои турник; барандаи шаш медали нуқра ва як биринҷии (1968, 1972) Бозиҳои олимпӣ. Ғолиб ва ҷоизадори мусобиқаҳои байналмилалӣ ва чемпионатҳои ИҶШС дар солҳои 1966–72. Чемпиони мутлақи ҷаҳон (1966) ва Аврупо (1967 ва 1969); дорандаи Ҷоми ИҶШС дар бисёрҳарба (1966, 1969, 1970). Солҳои 1978–88 президенти Федератсияи гимнастикаи Федератсияи Русия, баъд роҳбари дастаи гимнастикаи «Динамо» низ буд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Olympedia (ингл.) — 2006.

Сарчашма
--------

* Воронин Михаил Яковлевич // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Соли 1045 (ҳазору чилу панҷум)** дар гоҳшумории юлианӣ — соли кабиса, оғоз дар рӯзи сешанбе. Ин 1045 соли даврони ҳозир, 45 соли ҳазораи 2, 45 соли садаи XI, 5 соли даҳаи 5 садаи XI, 6 соли даҳаи 1040-ум.

Рӯйдодҳо
--------

* Носири Хусрав тамоми молу мулкашро ба бечорагон дода, бо бародараш Абдусаид ба сафар баромад. Ин сафар 7 сол давом кард. Танҳо дар соли 1052 аз сафар боз ба Хуросон баргашт.

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони соли 1045*

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1045*

Нигаред низ
-----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Соли 1045 дар Викианбор |

  Соли 1045

Эзоҳ
----
**Меҳровар Ховарович Ғайратов** (тав. 20.11.1971, деҳаи Техарви ноҳияи Ванҷ), биологи тоҷик, номзади илмҳои биология (2009).

Зиндагинома
-----------

Соли 1995 шуъбаи химия-биологияи факултети биология-химияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣро хатм намудааст. Солҳои 1995–1996 омӯзгори фанни химия дар мактаби миёнаи № 88-и ноҳияи Синои шаҳри Душанбе буд. Аз соли 1996 то ба имрӯз ҳамчун муаллим, муаллими калон ва иҷрокунандаи вазифаи дотсенти кафедраи ботаникаи факултети биологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият намуда истодааст. Ҳамчунин солҳои 1998–2003 дар шуъбаи ғоибона аспирантураи донишгоҳ таҳсил намуда, солҳои 1998–2005 дар вазифаи муовини декани факултети биология кор кардааст. Аз соли 2008 сарварии кафедраи ботаникаи донишгоҳи омӯзгориро ба уҳда дорад. Муаллифи беш аз 15 мақолаи илмӣ ва якчанд дастурҳои таълимиву методӣ аст Бо Ифтихорномаи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2009) қадр карда шудааст.

Осор
----

* Дастури таълимии корҳои лабораторӣ оид ба физиологияи наботот. – Д. 2006,
* Ҳалли масъалаҳои биологӣ. – Д.2006,
* Микробиология. – Д. 2008,
* Ҳалли масъалаҳои экологӣ ва биологӣ. – Д. 2009,
* Дастури таълимӣ оид ба машғулиятҳои лабораторӣ аз ботаника. – Д. 2009,
* Курси мухтасари генетика. – Д. 2010.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**«Себегаҳа»** - дар байни мардуми тоҷик хеле роиҷ аст. Баъд аз гузаштани се рӯз дар хонаи мурдадор ашхосе, ки дар ҷаноза хидмат карданд, аз қабили қабрканҳо, ғассолҳо (мурдашӯйҳо), кафандӯзҳо ва муллои ҷанозахонро даъват намуда таом медиҳанд. Дар охир пул ё тугунчае баста, гусел мекунанд. Маросим дар вилояти Суғд, вилояти Хатлон, водии Ҳисор фаъол аст.

Нигаред низ
-----------

* «Бист»
* «Чил»
* «Шашмоҳагӣ»
* «Сари сол»

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ./ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ - Душанбе: "Ирфон", 2014, - С. 58-59
2. ↑  ПИТФИ Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ (пайванди дастнорас)
**Адади Эйлер** — дар физика яке аз меъёрҳои шабоҳати ҳаракати моеъ ё газро гӯянд. Таносуби байни қувваҳои фишор, ки ба ҳаҷми камтарини моеъ ё газ таъсир мерасонад ва қувваҳои инерсиявиро нишон медиҳад. Адади эйлер (Еu)-ро бо формулаи зерин муайян мекунанд: Eu (баъзан 2p/ρv2), ки дар ин ҷо pv,, pt – фишорҳо дар дунуқтаи хоси ҷараён (ё ҷисми дар он ҳаракаткунанда), ρv2/2 – фишори суръатнок, ρ – зичии моеъ ё газ, v – суръати ҷараён (ё суръати ҷисм) мебошад. Дар математика собитаи математикӣ, асосан логарифми натуралӣ, адади транссендентӣ (е). Адади эйлерро баъзан адади Непер меноманд. Адади эйлер дар ҳисоби дифференсиалӣ ва интегралӣ ва диг. қисмҳои математика роли калон мебозад. Ба ифтихори олими математика, астрономия ва физика, муҳақиқи швейтсариягӣ Леонард Эйлер номида шудааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Сайтиев Адам Хамидович** (тав. 12 декабри 1977, Хасавюрт, ҶМШС Доғистон) — варзишгари русиягии куштии тарзи озод, Устоди хидматнишондодаи варзиши Русия (2000), қаҳрамони чоркаратаи куштии тарзи озоди Русия (1997, 1999, 2000, 2002), қаҳрамони секаратаи куштии тарзи озоди Аврупо (1999, 2000, 2006), қаҳрамони дукаратаи куштии тарзи озоди ҷаҳон (1999, 2002), қаҳрамони Бозиҳои тобистонаи олимпӣ (Сидней; 2000). Узви дастаи мунтахаби кишвари Русия дар солҳои 1997—2006. Корномаи варзишии худро соли 2012 ба итмом расонидааст .

Зиндагинома
-----------

Миллаташ шешонист. Соли 1996 оилаи онҳо ба шаҳри Красноярск кӯч бастанд. Соли 1997 ӯ дар вазни 69 кг қаҳрамони куштии тарзи озоди Русия шуд. Худи ҳамон сол ба дастаи мунтахаби Русия дохил шуд. Соли 1998 ӯ дар мусобиқаи байналмилалӣ ба хотираи Иван Яригин ғолиб шуд. Дар Ҷоми куштии тарзи озоди ҷаҳон нуқра ва дар Қаҳрамонии Аврупо нишони биринҷӣ гирифт. Соли 1999 — қаҳрамони куштии тарзи озоди Русия дар вазни 76 кг, қаҳрамони куштии тарзи озоди Аврупо ва ҷаҳон. Дар соли 2000 — қаҳрамони куштии тарзи озоди Аврупо барои бори дувум ва қаҳрамони куштии тарзи озоди Русия бори саввум гашт.

Дар Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 2000 дар Сидней Адам Сайтиев ба даври ниҳоӣ баромад ва ба рақибонаш танҳо як хол дод. Дар даври ниҳоӣ, ӯ ягона иштирокдор буд, ки ғалабаи соф ба даст овард.

Соли 2002 қаҳрамони куштии тарзи озоди ҷаҳон, соли 2006 — қаҳрамони куштии тарзи озоди Аврупо шуд.

Оила
----

Адам бародари хурдии қаҳрамони секаратаи олимпӣ дар куштии тарзи озод Бувайсар Сайтиев мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

* Ордени Шараф (2001);
* Ордени Дӯстӣ (2004);
* Соли 2015 дар шаҳри Эупен (Белгия) клуби гуштии Сайтиев кушода шуд.

Эзоҳҳо
------

1. ↑  infosport.
2. ↑  Интервью президента БК «Сайтиев» радио BRF

Адабиёт
-------

* *С-А. М. Аслаханов, Х. Х. Хизриев.* Физическая культура и спорт Чечни: истоки и современность. — {{{1}}}: «Перо», 2015. — С. 183—184. — 240 с. — ISBN 978-500086-997-0.

Пайвандҳо
---------

* Сайтиев Адам Ҳамидович Бойгонӣ шудааст 1 марти 2021  сол.
* Адам Сайтиев — омори олимпӣ дар сайти *Sports-Reference.com*(англ.)
* Адам Сайтиев
* Одам Сайтиев Бойгонӣ шудааст 23 сентябри 2017  сол.
* Муборизаи Одам
* Сайтиев Адам Хамидович. *infosport.ru*. 3 октябри 2018 санҷида шуд.
* Финальная схватка Олимпиады 2000: Адам Сайтиев - Йоэль Ромеро (Куба) дар YouTube
Скриншоти веб-саҳифаи Википедияи Ингилисӣ
**Сафҳаи веб**, **веб-саҳифа** (англ. Web page) — захираи бузурги матнӣ, ки тавассути Интернет дастрас аст.

Сафҳаҳои веб, одатан, бо забони HTML таҳия гардида, барои гузариш ба саҳифаҳои дигар фавқулҳавола доранд. Иттилоот дар сафҳаи веб дар шаклҳои гуногун: матн, ҷадвалу график, расм, аудио ва видеосабтҳо ҷойгир карда мешавад. Якчанд саҳифаи мавзӯъ ва ороишиашон умумии муттаҳидгардида, ки байни ҳам бо ҳаволаҳо вобастагӣ дошта, дар як веб-сервер ҷойгиранд, сомонаро ташкил медиҳанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Дар бораи Қоидаҳои ягона барои сомонаҳои расмии вазорату идораҳо, мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ ва мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот дар шабакаи Интернет. МУҚАРРАРОТИ УМУМӢ. ҚАРОРИ ҲУКУМАТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН аз 10 июли соли 2017, № 344

Адабиёт
-------

* Веб-саҳифа // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4356308-9
* NKC: ph118230

 |
**Анализаторҳо дар биология** (системаи сенсорӣ) — унсурҳои мураккаби анатомию физиологӣ, ки ангезаҳои ҳайвоноту одамро дарк ва таҳлил мекунанд. Аҳамияти биологии анализаторҳо хеле калон аст. Онҳо вокуниши организмро ба тағйироти шароит таъмин месозанд, баҳри мутобиқати организм ба муҳит ва устувории муҳити дохилии он мусоидат менамоянд. Мафҳуми анализаторҳоро ба физиология олими рус И. П. Павлов дохил кардааст. Усули рефлексҳои шартӣ барои омӯзиши фаъолияти анализатории ҳайвонот ва одам имконияти мусоид фароҳам овард.

Анализаторҳо аз даррок (ретсептор), қисми гузаронанда, ки ахборро интиқол медиҳад ва маркази олӣ (гурӯҳи нейронҳои қишри мағзи сар) иборатанд. Ба даррокҳои анализаторҳо узвҳои ҳис (босира, сомеа, зоиқа, ломиса ва ғайра) ва ташкилаҳои махсус дар узвҳо, бофтаҳо, банду буғум, рагҳо ва мушакҳо мансубанд. Дастгоҳи ретсепторӣ бинобар сохтори махсус доштанаш навъҳои муайяни ангезишро дарк ва нисбати онҳо ҳассосияти баланд зоҳир мекунад. Қисми гузаронандаи анализаторҳо аз асаби канорӣ ва ҳуҷайраҳои асаб таркиб ёфтааст. Ин ҳуҷайраҳо дар системаи асаби марказӣ ҷойгир шудаанд (ба ғайр аз ду нейрони аввали босира, шомма ва сомеаи анализаторҳо, ки дар қисми канории узвҳои мазкур воқеанд). Таҳлили таъсири ангезандаҳо ба организм дар канор оғоз ёфта, таҳлили пурраи он дар қисми марказии анализаторҳо – нимкураҳои калони мағзи сар ба итмом мерасад. Анализаторҳо дар танзим ва фаъолияти худтанзими узвҳо, системаҳои физиологӣ ва ягонагии организм аҳамияти калон доранд. Фаъолияти таҳлилию синтезии нимкураҳои калони мағзи сар асоси фаъолияти олии асабро ташкил медиҳад.

Омӯзиши анализаторҳо барои физиология, философия, психология, тиб ва ғ. аҳамияти назариявӣ ва амалӣ дорад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Анализатор // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Клуби «Локомотив» соли 1923 ташкил шуда номи револютсияи октябрро дошт ва аз соли 1931 номи клуб бо Казанка ивазкарда шуда буд, аммо соли 1936 бо ҳоиши мухлисон номи ин клуб боз «Локомотив» гардид. Соли 1986 тарбиятгари «Локомотив» Юрий Сёмин гардид. Бо ёрии Юрий Сёмин клуби «Локомотив» соли 1997 дар чемпионати Русия ҷои дуюмро ба даст овардварданд. Баьд аз ин бозӣ Филатов Валерий Николаевич, ки сарвари яке аз корхонаи роҳи оҳан мебошад, маблағгузори Клуби Локомотив гардид. Соли 1998 клуби Локомотив дар Чемпионати Аврупо барои гирифтани Ҷоми АБФ бозид, аммо ҷои 5-ҷумро ба даст овард. Соли 2005 Юрий Сёмин тарбиятгари клуби Локомотив иваз карда шуд ва аз декабри соли 2005 клуби Локомотивро мураббии дастаи яккачини Эрон Славолюб Муслин ба уҳдаи худ гирифт. То ҳол дастаи «Локомотив» дар ягон бозӣ мағлуб нашудааст.

* Бозингарони Локомотив
**Дастгоҳи Маҷлиси Миллӣ** – Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мақсади таъмини хидматрасонии ҳуқуқӣ, коргузорй, ташкили таҳлилй, иттилоотӣ, молиявӣ, моддию техникӣ ва иҷтимоию маишии фаъолияти аъзои Маҷлиси миллӣ, Шӯрои Маҷлиси миллӣ, кумитаҳо ва комиссияҳои Маҷлиси миллӣ, Раиси Маҷлиси миллӣ ва муовинони он дастгоҳи худро таъсис медиҳад.
Фаъолияти дастгоҳи Маҷлиси миллиро санадҳои қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон, Дастур ва Низомномаи Дастгоҳи Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки аз ҷониби Раиси Маҷлиси миллӣ тасдиқ карда мешавад, танзим менамояд.
Сохтор, рӯйхати вазифаҳои дастгоҳи Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон, инчунин хароҷоти нигахдонгги он аз ҷониби Маҷлиси миллӣ дар доираи сметаи хароҷоти
Маҷлиси миллӣ тасдиқ карда мешавад. Роҳбари Дастгоҳи Маҷлиси
миллӣ бо пешниҳоди раиси Маҷлиси миллӣ аз тарафи Маҷлиси миллй
таъйин ва озод карда мешавад. Роҳбарии бевоситаи Дастгоҳро Раиси
Маҷлиси миллӣ ба уҳда дорад.

Нигаред низ
-----------

* Дастгоҳи давлатӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 144-145
**Дастгир намудан** — яке аз падидаҳои ҳуқуқи ҷиноӣ буда, дар қонунҳо муқаррар карда мешавад, ки ба мақсади муайян кардани масъалаи ба ҷиноят дахлдор будани шахси гумонбаршуда ва масъалаи ҳамчун чораи пешгирӣ ба ҳабс гирифтани шахсе, ки дастгир шудааст, тартиби ба муддати кӯтоҳ дастгир карда шудани шахсони ба ҷиноят гумонбаршударо
пешбинӣ мекунад.

Аммо ин падида дар меъёрҳои ҳуқуқи конститутсионӣ нисбат ба шахсони алоҳида, ки онҳо имтиёзҳои махсусро истифода мебаранд, бо чунин тарз ифода ёфтааст: масалан, дар Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикисгон «Дар бораи вазъи ҳуқуқии узви Маҷлиси миллӣ ва вакилн Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» муқаррар гардидааст, ки
узви Маҷлиси миллӣ ва вакили Маҷлиси намояндагон ҳуқуқи дахлнопазирӣ дорад, ӯро ҳабс кардан, дасггир кардан, маҷбурӣ овардан, кофтуков кардан мумкин нест, ба истиснои дастгир шуданаш дар ҷои содир намудани ҷиноят. Узви Маҷлиси миллӣ ва вакили Маҷлиси намояндагон ҳамчунин мавриди кофтукови шахсӣ (азназаргузаронӣ) қарор дода намешавад,
ба истиснои ҳолатҳое, ки қонун барои амнияти дигарон муқаррар намуда аст.

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқэҷодкунӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 143-144
**Андре́й Ге́рманович Во́лос** (тав. 4 августи 1955, Сталинобод) — шоир ва нависанда.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултаи геофизикаи Институти нафт, кимиё ва саноати гази ба номи Губкини Маскав (1977). Андрей Волос баъди хатми ин-т ба тарҷумаи ашъори шоирони тоҷик пардохт. Намунаҳои ашъораш дар маҷаллаи адабии «Памир» соли 1979 ба табъ расиданд. Андрей Волос бо нахустин маҷмӯаи ашъораш «Старое шоссе» (1988) вориди майдони адабиёт гардид. Пас аз тарҷумаи бебарори шеъри «Ватан»-и Бозор Собир ба омӯзиши забони тоҷикӣ машғул шуд. Андрей Волос дар охири солҳои 80 садаи XX ба насрнависӣ рӯй оварда, ҳикояи «Команда 22/19»-ро (1989) менависад, ки дар он аз таҷрибаи эҷодии насри адабиёти ҷаҳон истифода шудааст. Андрей Волос солҳои 90 садаи XX аз Тоҷикистон ба Маскав кӯчид. Саргузашташро дар романи «Хуррамабад» (2000) иброз намудааст. Ин асар ҳамон сол ба забони олмонӣ тарҷума шуда, сазовори Мукофоти давлатии Федератсияи Русия гардид. Баъд романҳои «Недвижимость» («Ғайриманқул», 2001), «Московская Мекка» («Маккаи Маскав», 2003), «Аниматор» (2005), «Победитель» («Ғолиб», 2008), маҷмӯаи ҳикояҳои «Mymoon» («Моҳи ман») (2005), «Таджикские игры» («Бозиҳои тоҷикӣ») (2005)-ро ба табъ расонд. Дар китоби «Алфавита. Книга соответствий» («Алифбо. Китоби мутобиқатҳо» (2007) боберо ба тоҷикҳо бахшидааст. Муҳимтарин асари Андрей Волос романи «Возвращение в Панджруд» («Бозгашт ба Панҷрӯд», 2013) аст, ки дар асоси зиндагиномаи сардафтари адабиёти форс-тоҷик Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ (858—941) эҷод шудааст. Романи мазкур дар тӯли 27 сол навишта шуда, сазовори Ҷоизаи «Русский Букер — 2013» гардид.

Ҷоизаҳо
-------

Андрей Волос барандаи мукофоти маҷаллаҳои «Крестьянка», «Знамя» (1996), «Новый мир» (2001), мукофоти адабии байналмилалии «Москва-Пенне» (1998), ҷоизаи «Большая книга» (2006; барои романи «Аниматор») ва барои романи «Возвращение в Панджруд» (2013) мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Огрызко В. В. Кто сегодня делает литературу в России. Вып. 1 // Литературная Россия;
* Современные русские писатели. М. 2006.

Сарчашма
--------

* Волос Андрей Германович / Ф. Маҳмадулоев, М. Маҳмудов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Лаборатория Фантастики

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 3007727
* BNF: 16756421r
* GND: 121826058
* ISNI: 0000 0001 0995 786X
* J9U: 987007522435305171
* LCCN: no00069535
* LNB: 000215466
* NKC: xx0011089
* NTA: 263860299
* NUKAT: n2008051952
* LIBRIS: hftwznd14p63zzr
* SUDOC: 108947009
* VIAF: 85372733
* WorldCat VIAF: 85372733

 |

 |
**Хатои Lua: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'ноябр 2018'.**



БАХТИЁРӢ, навъи ангури маҳаллии қадимӣ; селексияи халқист. Токаш зудсабз, 24–27 дарсади навдаҳояш ҳосилдеҳ, баъди 2–3 соли шинондани ниҳолаш самар меорад. Баргаш мудаввар (дарозиаш 18–21 см, бараш 19,5–23 см), 3–5-парраи серчок, чоки байни парраҳояш амиқ, рӯяш суфтаи тӯр-тӯр, канорҳояш новашакл. Гулаш дуҷинса. Хӯшааш калон (дарозиаш 27–34 см, бараш 14–18 см, вазнаш 470–572 г), махрутшакл; шингилҳои болоияш нағз инкишоф ёфтаанд. Ғужбаш (вазни 100-тоаш 38–366 г) миёнаҳаҷм (андозааш 21×17 мм), лӯнда, сабзи зардча ё сафеди сабзтоб, 2–3 дона тухми калон дорад; ғужмаш тунук ва мустаҳкам. Ҳангоми пурра пухтан дар таркибаш 18–20% қанд ва 4,6–6,5 г/л туршӣ мавҷуд аст. Давраи нашваш 145–155 рӯз; нимаи авв. май гул карда, авв. сент. мепазад. Дар шароити обу ҳавои Тоҷикистон аз ҳар га то 140–180 сентнер ҳосил мегиранд. Ҳосилашро тару тоза истеъ¬мол мекунанд, барои тайёр кардани афшура ва шароб кор мефармоянд. Ангури Бахтиёриро то зимистон (январ–феврал) нигоҳ доштан мумкин аст. Бахтиёрӣ дар заминҳои лалмӣ, заҳзамин ва шӯрхок низ месабзад. Он солҳои 1940–60 ба гурӯҳи навъҳои стандартии Тоҷикистон дохил буд. Бештар дар ноҳияи Панҷакент, Истаравшан, водии Ҳисор ва вил. Самарқанди Ӯзбекистон парвариш меёбад. Аз касалии гарда ва баргпечаки хӯшаи ток зарар мебинад.

Адабиёт
-------

Раҷабов Қ. Маълумотномаи токпарвар. Д. 1986; Кирил¬лов И. Ф. (ва диг.) Виноградарство Таджикстана. Д. 1969;

Ам¬пелография Узбекистана, Ташкент, 1984; Маҳмадқулов Х. М. Гулов С. М. Урунов Ф. У. Навъшиносии ангур, Д. 2003. 

* Ҳ. Маҳмадқулов.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ноҳияи Обигарм** — воҳиди маъмурӣ-ҳудудӣ дар ҳайати ҶШС Тоҷикистон, округи Ғарм ва вилояти Ғарм буда, аз соли 1931 то соли 1959 вуҷуд дошт. Масоҳати ноҳия, тибқи маълумоти соли 1947, 0,8 ҳазор км² буд. Аҳолӣ аз рӯи маълумоти соли 1939 23 296 нафар, аз ҷумла тоҷикон 97,6 %, русҳо 1,6 % буд.

Ноҳияи Оби Гарм дар ҳайати ҶШС Тоҷикистон соли 1931 дар заминаи тумани Обигарми ноҳияи Ҳисор ташкил карда шуд. Маркази ноҳия деҳаи Обигарм таъйин шуд.

Соли 1938 ноҳия Обигарм ба округи Ғарм ва 27 октябри соли 1939 ба ноҳияи Ғарм вобаста карда шуд. 31 январи соли 1944 ноҳияи Обигарм ба вилояти Сталинобод дода шуда буд, вале аллакай 11 феврали соли 1947 ба вилояти Ғарм баргардонда шуд.

23 октябри соли 1950 дар ноҳияи Обигарм ҷамоатҳои деҳоти Майдон ва Калъаидашт барҳам дода шуд; ҷамоатҳои деҳоти Бедиҳо ва Луғур ба ҷамоати деҳоти Первомайский, Ҷавонӣ ва Сарой ба ҷамоати деҳоти Қалъаинав хпайвастанд.

17 апрели соли 1954 дар ноҳияи Обигарм ҷамоати деҳоти Ғашён ва 18 декабри ҳамон сол ҷамоати деҳоти Первомайский барҳам дода шуд.

24 августи соли 1955 дар робита ба барҳам додани вилояти Ғарм ноҳияи Обигарм ба тобеъи мустақими ҶШС Тоҷикистон шуд ва аз 4 марти соли 1959 бо ба ихтиёри ноҳияҳо Комсомолобод ва Файзобод додани ҳудуд ноҳияи Обигарм барҳам дода шуд. Феълан сарҳамини ноҳияи Обигармро ноҳияи Роғун фаро гирифтааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел союзных республик СССР(пайванди дастнорас — *таърих*). 15 июни 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 17 май 2021.
2. ↑  Сборник законов Таджикской ССР, указов и постановлений Президиума Верховного Совета Таджикской ССР (1938-1958). — Сталинабад, 1959.
3. ↑  Ведомости Верховного Совета СССР. № 11 (943), 1959 г.
**Маркази маъмурӣ**, **маркази воҳиди маъмурӣ** — маҳалли асосии аҳолинишин, ҷамоати деҳот, ноҳия, вилоят, ҳавза, ҳавзаҳои мухтор, кишвар, кишварҳои мухтор, ҷумҳурӣ, ҷумҳуриҳои мухтор, федератсия ва ҳоказо (шаҳристон, вулусволӣ, департамент, иёлат, префектура). Дар маркази маъмурӣ муассиса ва ташкилотҳои давлатӣ қарор доранд, ки вазифаи роҳбарӣ барои ин ё он кор карданро дар сатҳи ҳукми маҳаллӣ иҷро мекунанд.

Инчунин қароргоҳи сарварони сарзамин (ҷамоати деҳот, ноҳия, вилоят, ҳавза, ҳавзаҳои мухтор, кишвар, кишварҳои мухтор, ҷумҳурӣ, ҷумҳуриҳои мухтор, федератсия ва ҳоказо (шаҳристон, вулусволӣ, департамент, иёлат, префектура).

Маркази маъмурии давлат ё кишварро — пойтахт ҳам мегӯянд. Мисол: шаҳри Душанбе ҳам маркази маъмурӣ ва ҳам пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон аст.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

академик.ру
**Меҳрӣ Исҳоқбоева** (зод. 18 апрел 1941, Сталинобод) — овозхон, Ҳунар­пешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон (1978).

Зиндагинома
-----------

Бо роҳи худомӯзӣ ва пайравӣ ба устодон овозхониро аз худ намуда, такмил бахшидааст. Солҳои 1957—1961 яккахони ансамбли бонувони рубобнавози Филармонияи давлатии Тоҷикистон, аз 1961 то 1991 сарояндаи ансамбли мақомхонони Кумитаи телевизон ва радиои ҷумҳурӣ буд. Аз таронаҳои оддии халқӣ то сурудҳои мураккаби мусиқии касбии имрӯзаи тоҷикиро бо маҳорати баланд иҷро кардааст. Дар сабти сурудҳои «Шашмақом» ба лентаи магнитофон фаъо­лона ширкат варзида, бо оркестри созҳои халқӣ асарҳои зиёди оҳанг­созони тоҷикро иҷро намудааст. Бештар Ватан, меҳнату саодат, ишқу вафоро тараннум кардааст. Иштирокдори бисёр ҷашнвораҳои мусиқӣ, аз ҷумла Симпозиумҳои байналмилалии сурудҳои классикӣ ва халқӣ (Самар­қанд, 1978, 1973) мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Анисимов Стефан Лукич** (28. 9. 1910, деҳаи Александрияи ноҳияи Шкловскийи вилояти Могилёви Ҷумҳурии Белорус – 3. 7. 1985, Душанбе) — меъмори шӯравӣ. Бинокори хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1959).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти муҳандисии манзилгоҳи Ленинград (1936). Ҳамон сол ба Душанбе меояд. Меъмори идораи лоиҳакашии «Тоҷикгоспроект», муҳандиси идораи лоиҳакашии шаҳри Тошканд (1937 – 39), меъмори Институти лоиҳакашии «Тоҷикгипрострой» (1939 – 53), ҷонишини мудири Раёсати меъмории назди Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон (1955 – 57), сардори шуъбаи муоинаи лоиҳаҳои Госплани ҶШС Тоҷикистон (1957 – 58), ҷонишини якуми раиси Комитети давлатӣ оид ба сохтмону меъмории назди Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон (1958 – 60), раис (1960 – 64) ва ҷонишини якуми раиси Госстройи ҶШС Тоҷиистон (1964 – 71) буд. Аз соли 1971 нафақагир.

Лоиҳаҳо
-------

Мувофиқи лоиҳаҳои Анисимов дар Душанбе ва ноҳияҳои тобеи марказ чандин биноҳои истиқоматию маъмурӣ бунёд гардидаанд. Беҳтарин лоиҳаҳои кашидаи Анисимов инҳоянд: бинои КМ ҲК Тоҷикистон (ҳоло Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон), монументи Герби давлатии ҶШС Тоҷикистон дар майдони ба номи Владимир Илич Ленин (ҳоло майдони Озодӣ) бахшида ба 25-солагии таъсисёбии Тоҷикистон, бинои Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон, бинои китобхонаи давлатии ба номи Абулқосим Фирдавсӣ ва ғайра Узви ИМ СССР аз соли 1936.

Ордену ҷоизаҳо
--------------

Бо ду ордени «Нишони Фахрӣ» ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Анисимов, Стефан Лукич / Р. Муқимов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**16:9** - таносуби ҷанбаи экран аст, ки ҳангоми эҷоди иттилооти видео ва акс дар дурбинҳои рақамӣ истифода мешавад. Формат дар солҳои 2010 маъруфият пайдо карда, 4:3 -ро иваз кард.

Таърих
------

Ба таносуби ҷанбаи синамои манфӣ дар формати «Супер-35» бо навори 3 сӯрохӣ мувофиқат мекунад. Ҳамин таносуби ҷанба дар чаҳорчӯбаи манфии системаи аксгирӣ пешрафта буд.

Бо истифода аз дурбинҳои рақамӣ барои таҳияи филмҳо, он ба таври ҷиддӣ ба кор даромад, зеро барои тамошои мундариҷа гуворотар аст.

Дар соҳаи синамо, онро қисман стандарти 18:9 пӯшонид.

Хосиятҳо
--------

16:9 ягона таносуби экрани васеъ аст, ки аз ҷониби формати DVD дастгирӣ карда мешавад. Чаҳорчӯбаи видеоии DVD-и анаморфии таносуби экрани васеъи PAL дорои қарори ҳадди аксар 720 × 576p мебошад, аммо нармафзори плеери видеоӣ онро то 1024 × 576p дароз мекунад.

Истеҳсолкунандагон инчунин метавонанд интихоб кунанд, ки таносуби боз ҳам васеътарро ба мисли 1.85:1 ва 2.4:1 дар чаҳорчӯбаи DVD 16:9 тавассути матои сахт ё илова кардани панҷараҳои сиёҳ дар худи тасвир нишон диҳанд. Баъзе филмҳое, ки бо таносуби 1,85:1 сохта шудаанд, ба монанди филми муштараки ИМА ва Италия "Man of La Mancha" ва филми "Much Ado About Nothing"-и Кеннет Брана, ба экрани HDTV-и 1,77:1 хеле бароҳат ҷойгир шудаанд ва ҳамчун филми тасвирӣ бароварда шудаанд. Версияи мукаммал дар DVD бе панҷараҳои сиёҳ. Инчунин бисёр камераҳои видеои рақамӣ қобилияти сабти 16:9 доранд.

Пайвандҳо
---------
|  |
| --- |
| ← **ноябр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   |   |
| с. 2022 |

**17 ноябр** — 321-умин рӯзи сол (322-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 44 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 17 ноябр*

### Миллӣ

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 17 ноябр*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 17 ноябр*

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 17 ноябр*

Тақвими мардумӣ
---------------

**Ақраб** (23 Октябр - 22 Ноябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Обон дар тақвими Эронӣ аст.

АқрабАқраб

Ҳамчунин нигаред
----------------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  17 ноябр |

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 20 ноябри 2018  сол.
* 
* Наука, 17.11
* cyclowiki 17.11
* bbc.on this day 17.11

Эзоҳ
----
**Ани** (арманӣ. *Անի*; юн. Ἄνιον) — арк дар Арманистон, арки асри миёнаи Арманистон. Дар соҳили рости дарёи Аҳурян (ҳудуди ҳозор Туркия) воқеъ аст. Аниҳои 5 – 8 мулки князии Камсараканҳо ва баъдтар Багратиониён буд ва дар аҳди онҳо пойтахти подшоҳии Ани шуд (аз соли 961). Ани асрҳои 10 – 13 ба маркази сиёсӣ, иқтисодӣ ва мадании Арманистон табдил ёфт. Соли 1045 Византия, соли 1064 Салчуқиён Аниро истило ва хароб намуданд. Охири садаи XII ва аввали садаи XIII Ани барқарор карда шуд. Соли 1236 онро муғулҳо забт ва хароб намуданд. Дар садаи XVI чун деҳа зикр мешавад. Соли 1878 ба Русия ҳамроҳ гардид ва баъди Ҷанги якуми ҷаҳонӣ ба ихтиёри Туркия гузашт. Харобаҳои Ани гувоҳӣ медиҳанд, ки ин ҷо яке аз марказҳои намоёни санъати меъмории арман дар асрҳои 10 – 14 будааст. Дар Ани вайронаҳои қаср, меҳмонхона, маъбад, масҷид, ҳайкалҳо ёфт шуданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Ани // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
|  |
| --- |
| ← **феврал** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 |   |   |   |   |   |
| с. 2023 |

**16 феврал** — 47-умин рӯзи сол дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 318 рӯз (319 рӯз дар солҳои кабиса) боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 16 феврал*

### Миллӣ

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 16 феврал*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 16 феврал*

* 1909 — Абдуғафур Самадов, пахтакор, ду карат Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ.

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 16 феврал*

Тақвими мардумӣ
---------------

**(21 Январ — 19 Феврал)** — **Далв** яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Баҳман дар Гоҳшумори Эронӣ аст.

ДалвДалв

Нигаред низ
-----------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  16 феврал |

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 18 июли 2006  сол.
* 
* BBC On this day, 16.02
**Анис** Муҳанлаъли Садрпурии Лакҳнавӣ (cоли тавалуд ва вафот номаълум) — шоир ва тазкиранигори Ҳиндустон (асри 18).

Ба забонҳои форсӣ ва ҳиндӣ эҷод мекард. Забони форсиро аз шоире бо номи Равнақ, шеъру шоириро аз Мирзо Муҳаммад Фохири Макин омӯхт. Бо тахаллусҳои «Хаста» (дар давраи ҷавонӣ), «Бетоб» ва билохира «Анис» шеър мегуфт. Дар бораи Анис дар тазкираҳои «Сафинаи ҳиндӣ», «Риёзу-л-фусаҳо» ва ғайра сухан рафта, аз ӯ чун шоири бомаҳорату дорои истеъдоди баланд ёд шудааст. Анис шоири соҳибдевон будааст. Дар девонаш ғазалҳо, қасидаҳо, рубоиҳо ва дигар анвои шеър мавҷуданд. Ба шоирони гузаштаи форс-тоҷик пайравӣ мекардааст. Мазмуну матолиби тоза, рӯй овардан ба мавзӯъҳои рӯзгори худ, мавзӯъҳои марбути кишвари Ҳинд дар ашъораш ба назар мерасанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аҳмад Гулчини Маонӣ, Таърихи тазкираҳои форсӣ, ҷ. 1, Т. 1348 ҳ. ш.

Сарчашма
--------

* Анис, Муҳанлаъли Садрпурии Лакҳнавӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Бузи кӯҳии алпӣ**, ё **бузи алпӣ**, ё **ибекс**, **стейнбок** (лот. Capra ibex) — ҷонварест ширхори ҷуфтсум. 

Зоҳиран ба бузи калонҷуссаи кӯтоҳпашм монанд аст. Дарозии танаш 150—171 см, баландиаш (то сари дӯш) 90-101 см, вазнаш 67-115 кг; модинааш нисбатан хурдтар аст. Ибекси нарина риши нисбатан дароз ва шохҳои калон (дарозиаш то 1м)-и каҷ дорад. Сараш паҳни хурд, мӯинааш ҷигарии сиёҳтоб (рангаш дар фасли сармо тиратар мешавад). Ибекс соле 2 бор (апрел ё май ва сентябр) тулак мекунад. Ибекс дар қаторкӯҳҳои Алп (Олмон, Швейсария, Австрия; дар баландии 1800-3300 м аз с. б.), ҳамчунин дар Булғория ва Словения болотар аз минтақаи беша зиндагӣ мекунад. Ғизояш баргу навдаи буттаву рустаниҳост. Бештар дар нимаи дуввуми рӯз ба ҷойҳои баланд барои чаро мебарояд. Давраи гушнаш тирамоҳ, 1-2 бача мезояд. Ибекс дар табиат тақр. 20 сол умр мебинад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Банников А. Г. Флинт В. Е. Отряд Парнокопытные (Artiodactyla) // Жизнь животных. Том 7. Млекопитающие / под ред. В. Е. Соколова. — 2-е изд. — М.: Просвещение, 1989. — С. 503. — 558 с. — ISBN 5-09-001434-5

Адабиёт
-------

* Ибекс // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
Аператори синамо бо дастгоҳи кинокамераи ҳирфаӣ
**Дастгоҳи филмбардорӣ**, **аппарати киногирӣ**, **киноаппарат**, **кинокамера** — асбоби оптикию механикии банаворгирии (дар фосилаи якхелаи вақт) як қатор аксҳои пайдарпайи объекти аксбардорӣ (кинокадрҳо, одатан, 24 кадр дар як с), ки барои офаридани кинофилм истифода мешаванд.

Навъҳои аппарати киногирӣ барои ба навори 70 мм бардоштани филмҳои васеъформат, ба навори 35 мм бардоштани филмҳои васеъэкран, ба навори 16 мм бардоштани филмҳои ҳуҷҷатӣ ва ҳаваскорӣ ва ба навори 8 мм ва 2 × 8 мм аксбардорӣ намудани филмҳои таълимӣ ва ҳавасӣ таъйин шудааст. Аппарати киногирӣ аз олоти суратгирие иборат аст, ки бо механизми автоматии лентакаш муҷаҳҳаз шудааст.

Қисми оптикӣ
------------

Қисми оптикии аппарати киногириро объектив (барои дар қабати рӯшноиҳассоси навор пайдо кардани тасвири объект) ва системаи визирӣ (барои мушоҳидаи объект ва ҷустуҷӯи мавқеи дурусти аппарати киногирӣ нисбат ба объект) ташкил медиҳад.

Қисми механикӣ
--------------

Қисми механикии аппарати киногирӣ аз механизми лентакаш (ҳаракати наворро аз кассетаи пур ба кассетаи холӣ таъмин менамояд) ва механизми ҳаракатовар, ки ҳаракати фосиланоки наворро таъмин мекунад, инчунин аз обтюратор иборат аст. Ҳар як аппарати киногирӣ бо олоти ёрирасон, аз ҷумла сарлӯлаи наворгирии филмҳои васеъэкран, филтрҳои рӯшноӣ, нишондиҳандаи метрии навор, тахометр ва ғайра муҷаҳҳаз мебошад. Аз рӯи таъйинот аппарати киногирӣ панҷ хел мешаванд: синхронӣ, ҳуҷҷатӣ, дастӣ, махсус ва ҳавасӣ. То пайдо шудани видеокамераҳо аппарати киногирӣ ягона воситае буд барои аксбардории филмҳои бадеӣ ва ҳуҷҷатӣ. Баробари ба вуҷуд омадани техникаи видеонаворгирии рақамӣ, ки махсус барои аксбардории касбии филмҳо пешбинӣ шудаанд, аппарати киногирӣ аз истифода мондааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Аппарати киногирӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Дастгоҳи давлатӣ** — низоми мақомоти давлатӣ, ки фаъолияти он барои амалӣ намудани вазифа, функсия ва сиёсати давлат равона шудааст..

2. **Дастгоҳи давлат** — давлат бо пайдоиши худ ба дастгоҳи хидматкунанда эҳтиёҷ дошта, дар ҳар як марҳилаи тараққиёташ онро тағӣир медиҳад. Дастгоҳи давлат аз мақомоти давлатӣ ва шахсони мансабдор иборат буда, ба мақсади функсияи ҳокимияти давлатиро иҷро кардан аз тарафи давлат ташкил дода мешавад.

Дастгоҳи давлат маҷмуи мақомоти давлатӣ ва ашхоси мансабдор аст, ки функсияи ҳокимиятдориро амалӣ месозанд. Дастгоҳи давлатӣ воқеан дастгоҳи ҳокимият буда, воҳидҳои таркибии он аз номи давлат, ҳамчун намояндагони ҳокимият ваколатҳои ҳокимиятиро иҷро мекунанд. Дастгоҳи давлат дастгоҳи ҳокимияти давлатӣ (воҳиди таркибии ҳокимият) буда, вазифаи асосиаш амалисозии ҳокимият аст.

Дастгоҳи давлатӣ дасггоҳи идоракунии сиёсӣ буда, ба танзиму идораи ҳаети сиёсии ҷомеа машғул аст, тамоюлҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии кишварро амалӣ мекунад. Дастгоҳи давлатро асосҳои ягонаи ташкилу фаъолияти он, мақсад ва вазифаҳои ягона, манфиатҳон умумидавлатӣ ташкил медиҳанд.

Дастгоҳи давлатӣ ҳам вазифаи идоракунии ҷомеа (идоракунии сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ, маънавй) ва ҳам вазифаи татбиқи чораҳои маҷбурсозии давлатиро иҷро менамояд.

Инчунин нигаред
---------------

Масалан дар Тоҷикистон чунин намудҳои Дастгоҳи давлатӣ — Дастгоҳи иҷроияи Президент, Дастгоҳи Маҷлиси Миллӣ ва диг. фаъолият мекунанд.

Сарчашма
--------

* Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, соли 2007, №3, мод. 166; соли 2007, №6, мод. 429; с.2010,№3,мод. 158; с.2011, №6, мод. 452; Қонуни ҶТ аз 01.08.2012с. №900, 28.12.2012с. №914, Қонуни ҶТ аз 22.02.2013 № 1016с.

Эзоҳ
----

1. ↑  Қонуни ҶТ Дар бораи хидмати давлатӣ. Б.1. Мод. 1. Мафҳумҳои асосӣ. 9 июли 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 ноябри 2016.
2. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 144
**Коллеҷи тиббии Донишгоҳи давлатии тиббии Хатлон** — муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёнаи касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Муассисаи таълимӣ дар ноҳияи Данғара ҷойгир шудааст.

Таърихи муассиса
----------------

Муассисаи давлатии таълимии Коллеҷи тиббии Донишгоҳи давлатии тиббии Хатлон дар ноҳияи Данғара дар асоси мактуби Вазорати тандурустии собиқ Иттиҳоди Шуравӣ аз 29.05.1990 №20-6 (121-18) 2, мактуби Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон №6\31 аз 12.02.1990 ва фармони Вазорати нигоҳдории тандурустии ҶШС Тоҷикистон аз 24.04. 1990 №344 дар заминаи филиали Омӯзишгоҳи тиббии шаҳри Кӯлоб бо номи Омӯзишгоҳи тиббии ноҳияи Данғара таъсис дода шуд. Таълимгоҳ ҳамчун Омӯзишгоҳ ба муддати 24-сол фаъолият намудааст. Соли 2014 зимни ба амал омадани тағйирот дар сохтори Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон, бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 03.03.2014 №148 Омӯзишгоҳи тиббии ноҳияи Данғара ба Муассисаи давлатии таълимии Коллеҷи тиббии ноҳияи Данғара номгузорӣ карда шудааст. Муассисаи давлатии таълимии Коллеҷи тиббии ноҳияи Данғара дар асоси санадҳои меъёрию ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Қарору Қонунҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, фармонҳои Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон, фармонҳои Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият менамояд. 
Аз 2 майи соли 2019 муассиса бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Дар бораи ба ихтиёри муассисаи давлатии таълимии "Донишгоҳи давлатии тиббии Хатлон" гузаронидани Муассисаи давлатии таълимии "Коллеҷи тиббии ноҳияи Данғара" номгузорӣ гардид.

Барои пешбурди фаъолияти Коллеҷи тиббии ДДТХ дар ноҳияи Данғара ҳуҷҷатҳои меъёрии ҳуқуқии зерин дар он тасдиқ шудааст:
- "Шаҳодатнома" – дар бораи ба қайдгирии давлатӣ № 2210001521 аз 30.09.2019
- "Шаҳодатнома" дар бораи гузаштани рақами мушаххаси андозсупоранда, № 22000791 аз 30.09.2019
- "Рухсатнома" дар бораи таҳияи муҳри асосӣ ва муҳрҳои сохтории Коллеҷ аз 04.07.2019, №155
- "Оиномаи КТДДТХ дар ноҳияи Данғара" бо қарори Шурои олимони ДДТХ аз 28.08.2019 №01/01

Коллеҷи тиббии Донишгоҳи давлатии тиббии Хатлон дар ноҳияи Данғара дар тобеъияти [Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон], [ Вазорати тандурусти ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон] ва зертобеъи Донишгоҳи давлатии тиббии Хатлон] фаъолият мекунад
Раванди таълим дар муассиса тариқи низоми кредити амал мекунад. 
Қабули донишҷӯён ба тариқи тестӣ аз тарафи Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мегузарад

Ихтисосҳо
---------

Коллеҷ мутахассисонро аз рӯи ихтисосҳои зерин тайёр мекунад:
Дар муассиса донишҷӯён аз руи як ихтиссос "Кори ҳамширагӣ" дар таҳсилоти рузона (баъди хатми синфи 11 3сол ва баъди хатми синфи 9 — 4 сол) ва шабона (баъди хатми синфи 11 — 3 солу 6 моҳ) таълим мегиранд.

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи расмии муассиса Бойгонӣ шудааст 3 июни 2020  сол.
* Саҳифаи расмии муассиса дар шабакаи иҷтимоии инстаграм
**Абдулҳа́қи Деҳлавӣ ибни Сайфуддини Деҳлавии Бухороии Туркӣ** (тақрибан 1551, Деҳлӣ, – 1642, ҳамон ҷо) — суфии маъруф, шоир, муаррихи таърихи ислом ва ҷуғрофидон.

Зиндагинома
-----------

Гузаштагони ӯ аз Бухоро ба Деҳлӣ рафтаанд. Абдулҳақи Деҳлавӣ суфимаслак буда, пайрави тариқати қодирия будааст. Вай соли 1587 ба ҳаҷ рафта пас аз бозгашт соли 1642 дар Деҳлӣ фавтид. Оромгоҳаш дар он ҷост.

Таълифот
--------

Абдулҳақи Деҳлавӣ аз зумраи донишмандон ва таҳиягарони пурмаҳсулест. Вай бештар аз 100 таълифот дар улуми мухталиф дорад. Муҳимтаринашон инҳоанд: «Ахбор-ал-ахёр» (зиндагинома ва маноқиби аҳли тасаввуф ва ин рисола таҳти унвони «Тазкираи мусаннифини Деҳлӣ» соли 1929 дар Ҳайдаробод ба чоп расид.); «Зикру-л-мулук» ё «Таърихи Ҳаққӣ» – таърихи сиёсӣ, иҷтимоӣ ва низомии темуриёни Ҳинд; «Ҷазбу-л-қулуб ила диёр-ил-маҳбуб» – рисола дар бахши таърих, география ва муҳити табиии шаҳри Макка; «Мадориҷ-ун-нубувва» – дар баёни таърихи Паёмбари ислом; дар асл ин асар тафсирест бар китоби «Суфар-ас-саъда ал-Фирӯзободӣ» ва дар Ҳиндустон чандин бор ба чоп расидааст; рисолаи «Аҳволи аиммаи исно ашъара» дар баёни таърихи аимма ва ислом буда, бар пояи китоби «Фаслу-л-хитоб» -и Муҳаммад Порсо навишта шудааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Гамбусаки нахӯд** (лот. Bruchus pisorum), **нахӯдхӯрак** — ҳашараи зараррасон аз оилаи донхӯракҳо.

Тавсифоти умумӣ
---------------

Дарозиаш 6 мм, танаш байзашакл, рангаш сиёҳи ҷилодор. Болаш рахҳои каҷи сафедча, синааш доғи сафеди секунҷа, зери шикамаш нақши салибмонанд дорад. Бехи мӯйлабҳо, банди аввали пойҳои пеш, панҷа ва буғуми пойҳои миёнааш зарди сурхтоб аст. Тухмаш зарди каҳраборанг, дар рӯйи дон хуб менамояд. Дарозии кирминааш 5-6 мм; рангаш зардтоб. Нахӯдхӯрак дар Тоҷикистон бисёр аст. Фақат ба нахӯд осеб мерасонад.

Тарзи зиндагӣ
-------------

Соле як бор афзоиш карда, ҳангоми гулшукуфти нахӯд гарду гулбарги онро мехӯрад. Нахӯдхӯрак ба ғилофаки хоми нахӯд то 35 тухм мемонад. Давраи тухмгузорӣ, одатан, то 15 рӯз давом мекунад. Умуман, ғамбусакҳои модина дар тӯли ҳаёташон 170—200 тухм мегузоранд. Кирминаҳои нахӯдхӯрак пӯсти ғилофакро сӯрох карда, мағзи донро мехӯранд. Дар даруни дон чанд кирмина ҷой мегирад, вале фақат яктои онҳо инкишоф меёбад. Рушди баъдии кирминаҳо дар дохили дони нахӯд мегузарад (тақр. 35-40 рӯз). Миёнаҳои август зоча ба ғамбусак табдил ёфта, зимистонро андаруни дон мегузаронад. Нахӯди зарардида барои истеъмол ва кишт кор намеояд.

Тадбирҳои мубориза
------------------

* кишти зуди тухмии солим; дар давраи гулшукуфт камаш ду бор (баъди ҳар 8-10 рӯз) пошидани доруҳои заҳрнок — инсектитсидҳо (метафос, хлорофос ва ғайра);
* бетаъхир ғундоштани ҳосил;
* шудгори амиқи замин;
* тоза ва безарар кардани хирманҷойҳо;
* қаблан бо газ ва аэрозол дезинфексия кардани анбор;
* бо хлорпикрин, дихлорэтан, бромиди метил, металлилхлорид дуд додани нахӯд;
* як моҳ пеш аз кишт ба нахӯди тухмӣ пошидани дусти 12-фоизаи гексахлоран (2-3 кг/т) ё нафталин (1-2 кг/т);
* дар мошинҳои махсус аз маҳлули намак (тақр. 3 кг намаки ош ё 8 кг селитраи аммиак ба 10 л об) гузаронда тоза кардани нахӯди сироятёфта.

Эзоҳ
----

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ингл.) — 1996.

Адабиёт
-------

* Муҳиддинов С. М. Энтомологияи умумӣ. Д. 1999;
* Муминов Н. Н. Баева В. Г. Назиров В. О насекомых Таджикистана. Д. 2000;
* Муҳитдинов С. М. Курси мухтасари энтомологияи кишоварзӣ. Д. 2009.

Сарчашма
--------

* Гамбусаки нахӯд / С. Муҳиддинов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Абдулҳа́й Собирзода** (1869, деҳаи Чормағзак, Қаротегин – 1951, ҳамон ҷо) — шоири тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Дар назди падараш савод бароварда, сипас таҳсилро дар яке аз мадрасаҳои Хӯқанд давом додааст. Баъд аз хатми мадраса ба зодгоҳаш баргашт ва ба деҳқонӣ машғул шуд. Ба шеъру шоирӣ дар айёми таҳсил майлу рағбат пайдо кард. Аз Абдулҳай девоне боқӣ мондааст, ки 170 ғазал, 16 мухаммас, як муноҷот, 74 рубоиро дар бар мегирад. Мавзӯъҳои ашъораш васфи ишқу муҳаббат, даъват ба ахлоқи ҳамида, танқиди зулму золимон ва ғайра мебошад. Абёти зерин аз ӯст:

Ёди аҳли ҷоҳ бар дил ҷуз ғаму озор нест,
Водареғо, мардумонро дидаи бедор нест…
Банда Абдулҳай наяндешад зи макри золимон,
Ҳар кӣ иззат ёфт аз халқ, назди золим хор нест.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ҳабибов А. Ганҷи парешон, Д. 1984.

Пайвандҳо
---------

* Шайх Абдулҳайи Қаротегинӣ(пайванди дастнорас)
* Назруллохи Мухаммадюсуф Газели Абдулхайя Муджахарфи и их художественные особенности

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Бахтиёри Ҷумъа** - котиби масъули рӯзномаи вилояти Самарқанд - - «Овози Самарқанд».

Зиндагинома
-----------

Бахтиёри Ҷумъа соли 1953 дар ноҳияи Самарқанд таваллуд ёфтааст. Мактабҳои ҳаштсолаву миёнаи рақамҳои 47 ва 16-и зодгоҳашро хатм карда, шомили Донишкадаи давлатии омӯзгории Самарқанд шудааст. Муддате чанд муаллимӣ кардааст. Чандин сол дар матбуоти Тоҷикистон кор кардааст. Узви иттифоқи нависандагон ва рӯзноманигорон.

Осор
----

Бахтиёри Ҷумъа муаллифи китобҳои 

* «Хандахариш»,
* «Гап байни худамон монад»,
* «Савғо»,
* «Доруи дарозумрӣ»,
* «Хазинаи ханда»,
* «Маликаи доно»,
* «Бойчечак»,
* «Асали бобо» аст.

Якҷоя бо профессори ДДС Кибриё Ҳасанова китобҳои дарсии «Антологияи педагогӣ» ва «Одоби оиладорӣ»-ро таълиф кардааст.

Манобеъ
-------

1. ↑  Бахтиёри Ҷумъа (Ҷумъаев)(пайванди дастнорас)

Пайвандҳо
---------

Рӯзномаи «Овози Самарқанд» Бойгонӣ шудааст 18 Декабри 2014  сол.
Ин духтар (ва арӯсакаш) пайжома (пойҷома) пӯшидаанд.
**Пижома** ё **поҷома** ё **пойҷома** — шалвори роҳатиест, ки ҷузви танпӯши хоб буда, тарҷеҳан ҳангоми хоб ва гоҳе ба унвони либоси зер пӯшида мешавад. 

Ин либос бештар тавассути кӯдакон истифода мешавад. Бузургсолон бештар ба сурати фаслӣ аз он истифода мекунанд, ки мавориди он дар фаслҳои сарди сол аст.

Решашиносӣ
----------

Вожаи порсии «пойҷома», барои пӯшиши поинтана, дар Ҳинд ба забони англисӣ роҳ ёфт ва табдил шуд ба «pajamas» ва баъдҳо муҷаддадан ба шакли пайжомо в ё пайжома, (ва дар гуфтор аҳоли форс = пирҷома) ба форсӣ бозгашт.

Дар порсии қадим ба он (пешҷома) мегуфтанд ба маънии ҷома ва либоси аввалия, ки дар зери либос аслӣ мепушиданд ва дар хона фақат аз ҳамон пешҷома ба унвони либоси роҳатӣ истифода микрданд, ки рафта рафта бо вожаи фаронсавии он тағйир ёфтааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  معنی پاجامه | فرهنگ فارسی معین. *www.vajehyab.com*. 13 май 2019 санҷида шуд.
2. ↑  *محمد قائد.* پای‌جامه. *www.mghaed.com*. 13 май 2019 санҷида шуд.
**Андрей Антонович Гречко**  (17 октябр 1903, Куйбишево[d], Don Host Oblast[d] — 26 апрел 1976[…], Маскав) — сипаҳсолори шӯравӣ, генерали артиш, Маршали Иттиҳоди Шӯравӣ (1955), ду бор Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1958, 1973). Аз соли 1919 дар сафи Артиши Шӯравӣ; дар ҷангҳои дохилӣ ширкат кард.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Академияи ҳарбии ба номи М. В. Фрунзе (1936) ва Академияи ҳарбии Ситоди кулл (1941). Дар мақомҳои фармондеҳию ситодӣ хидмат кардааст. Дар нахустин рӯзҳои ҶБВ (1941-45) дар Ситоди кулли Артиши Шӯравӣ кор кард, баъдан фармондеҳи дивизия ва корпусҳои савораи Ҷабҳаи Ҷанубӣ, баъд фармондеҳи армияҳои 12-ум, 47-ум, 18-ум, 56-ум ва Ҷабҳаи 1-уми Украина буд. Дар озод кардани Украина, Лаҳистон ва Чехославакия ширкат дошт. Солҳои 1945-53 фармондеҳи Округи ҳарбии Киев, 1953-57 сарфармондеҳи Гурӯҳи неруҳои ҳарбии шӯравӣ дар Олмон. Солҳои 1957-60 ҷонишини аввали вазири дифои ИҶШС — сарфармондеҳи ҳарбии қувваҳои хушкигард, 1960-67 сарфармондеҳи Қувваҳои мусаллаҳи муттаҳидаи мамлакатҳои Шартномаи Варшава ва аз апрели 1967 вазири дифои ИҶШС буд. Узви Бюрои Сиёсии КМ ҲКИШ (аз 1973), депутати Шӯрои Олии ИҶШС (даъватҳои 2-9).

Ҷоизаҳо
-------

Бо 6 ордени Ленин, 3 ордени Байрақи Сурх, 2 ордени Суворов (дараҷаи 1), 2 ордени Кутузов (дараҷаи 1), ордени Суворов (дараҷаи 2), ордени Богдан Хмелнитский (дараҷаи 1), бисёр орденҳои хориҷӣ ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Осор
----

* Через Карпаты. 2 изд. М. 1972;
* Битва за Кавказ. 2 изд. М. 1973. Освобождение Киева. М. 1973;
* Годы войны, 1941—1943. М. 1976.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4 5  Большая российская энциклопедия (рус.) — М.: Большая российская энциклопедия, 2004.
2. 1 2  filmportal.de — 2005.
3. 1 2  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. 1 2

Адабиёт
-------

* Гречко Андрей Антонович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Безноитиоз** — як навъ касалии музмини пӯсти ҳайвонот, ки организмҳои якҳуҷайраи сода (аз ҷинси Besnoitia) ба вуҷуд меоваранд. Ба безноитиоз асосан чорвои калон гирифтор мешавад.

Таърих
------

Безноитиозро бори нахуст соли 1912 олимони фаронсавӣ К. Бенуа ва В. Робан тавсиф кардаанд. Ангезандаи безноитиоз ҳилолшакл аст. Ба олимон муяссар гардид, ки онро бо роҳи сунъӣ ба харгӯш, гӯсфанд, буз, кӯрмуши обӣ, муши регзор ва ҷанини тухми мурғ низ гузаронанд. Тахмин меравад, ки ҳайвонот ба тавассути ҳашароти хунмак, махсусан кӯрмагас сироят меёбанд (мумкин усули дигари паҳншавии касалӣ низ мавҷуд бошад). Ангезандаи безноитиоз ба хун дохил шуда, аввал ба моноситҳо ва нейтрофилҳои нав ва баъд ба гистиоситҳо зарар мерасонад. Дар ин ҷо ангезандаи безноитиоз бо парда (систа) иҳота мешавад ва ҳамин тавр то 10 сол (баъзан зиёдтар) маҳфуз мемонад. Дар натиҷаи бисёр ғун шудани систаҳо бофтаҳои пайвандии пӯст газак мегиранд. Давраи ниҳони (инкубатсионӣ)-и касалӣ 6-45 шаборӯз давом мекунад.

Навъҳо
------

Безноитиоз шадид ва музмин мешавад. Безноитиози шадид аксар ноаён мегузарад. Ҳангоми безноитиози музмин пӯсти осебдида ғафс, дағалу пурчин гашта, мекафад ва хуншор мешавад; пашм ҷо-ҷо мерезад. Аломати хеле бармаҳал ва хосси безноитиоз дар сулбия (сафедпардаи чашм)-и чорво ошкор кардани систаи паразит мебошад. Систа боиси инкишофи склерит (илтиҳоби пардаи сафеди чашм) ва баъзан кӯрии чорво мегардад. Безноитиозро дар асоси маълумоти эпизоотологӣ ва клиникӣ ташхис мекунанд. Муолиҷа ва пешгирии безноитиоз алҳол маълум нест.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Безноитиоз / И. Иматшоев // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Болоцкий И. А. Справочник по инфекционным болезням животных. Ростов н/Д. 2002;
* Щербаков Г. Г. Коробов А. В. Внутренние болезни животных. С-Пб. 2005.