**Анвар Содот** (номи пурра - **Муҳаммад Анвар ас-Содот**, ар. محمد أنور السادات‎ \* Мит-Абу ал-Кум, 25 декабри соли 1918. - 6 октябри соли 1981 ) — президенти сеюми Миср, маршал ( *Мушир* ).

Президентӣ
----------

### Роҳ ба қудрат

Анвар Содот соли 1938 омузишгоҳи ҳарбиро хатм карда рутбаи лейтенантро гирифт. Соли 1940 ӯ ба ҷамъияти махфии Исаба, ки аз ҷониби як гурӯҳи афсарони мисрӣ ташкил шуда буд, дохил шуд. Ӯ ҳамчунин ба созмонҳои миллатгароёни "Мисрул-Фатат" ва "Ихвон-ул-муслимин" наздик буд.

Дар солҳои Ҷанги ҷаҳонии дувум Содот бо ҷосусони Олмони фашистй ва Италияи фашистй пинҳонӣ ҳамкорӣ карда, кушиш мекард, ки ватанро аз асорати Англия озод кунад. Содот аз тарафи Англия борхо ба хабс гирифта шуда, ба ҳамкорй бо Абвер айбдор карда шуда буд. Хамин тавр, вай бо хоҳиши олмониҳо кушиш намуд, ки генерали аз армияи Миср озодшударо ба Ироқ кашонад, то дар он ҷо амалиёти зидди Англияро пурзур намояд. Ин парванда бенатиҷа монд ва Содот боздошт шуд. Аммо аз сабаби набудани далел, вай озод карда шуд ва Содот боз бо ду агенти фашистӣ дар Қоҳира ҳамкорӣ кард, ки баъд аз дастгир шуданаш ӯро истирдод карданд. Мохи октябри соли 1942 уро трибунал махкум карда, аз сафҳои армия озод карда, ба зиндон андохтанд.

Пас аз ду соли зиндон Содот гуруснанишинӣ карда, ба беморхонаи зиндон интиқол ёфт ва аз онҷо фирор кард. Содот тақрибан як соли дар пинҳонкорӣ будан, пайваста симои худ, суроға ва корашро дигар мекард .

Солҳои 1946 - 1949 Содот боз дар зиндон буд. Баъди озод шуданаш ба рӯзноманигорӣ машғул буд ва аз соли 1950 — боз ба хидмати ҳарбӣ гузашт.

Дар хакикат аз вакти ба сари хокимият омадани Содот аз сиёсати *миллатчигии араб ва сотсиализми араб*, ки онро Ҷамол Абдулносир пеш гирифта буд, дур шудан гирифт. Моҳи май соли 1971 бисёр пайравони ҳамсафари Ҷамол Абдулносир кушиш мекарданд, ки ба муқобили режими нав мухолифат ба вуҷуд оваранд. Содот инчунин аз даъвоҳои *арабгароёнаи* пешгузаштаи худ даст кашид  Ҳамин тариқ, дар соли 1971 кишвар аз *Ҷумҳурии муттаҳидаи Араб* даст кашида ба ***Ҷумҳурии Мисри Араб*** номгузорӣ шуд .

Баъди табаддулоти мохи июли соли 1952 Содот дар вазифаҳои гуногуни давлатӣ кор мекард. Солҳои 1960-1968 раиси Маҷлиси миллӣ, 1964-1967 — яке аз ноиби президентҳо ва аз соли 1969 - ягона муовини президент. Пас аз марги Ҷамол Абдулносир дар соли 1970 Анвар Содот президенти Миср интихоб шуд.

 Анвар Содот ва президенти ШМА Ҷимми Картер
Анвар Содот аз рохи дигаргунсозиҳои сотсиалистӣ маъюс шуда, ёрии Иттиҳоди Шӯравӣ дар зиддият бо Исроил нокифоя ҳисоб карда, ба наздикшавии сиёсӣ бо Иёлоти Муттаҳидаи Амрико шуруъ намуд. Дар айни замон муносибатҳои Миср бо ИҶШС бо суръати тез бад мешуданд - Дар аввал Миср аз кумаки низомии шӯравӣ даст кашид ва дар соли 1972 мушовирони шӯравӣ аз Миср комилан хориҷ карда шуданд. Соли 1973 Содот дар ҷанги зидди Исроил ( "Ҷанги Қиёмат" ) ширкат кард, аммо амалиёти мисриён бениҳоят бемуваффақият анҷомид ва натиҷаи амалиёт Содотро маҷбур кард, ки фавран ба Иёлоти Муттаҳидаи Амрико наздик шавад ва бо Исроил гуфтушунид кунад. Соли 1976 Миср Шартномаи дӯстиро бо ИҶШС бекор кард.

### Созишномаи Кэмп Дэвид

Баъди ҷанги зидди Исроил ( Ҷанги Қиёмат ) Содот боз ба гуфтушуниди сулҳ розй шуд. Исроил ва Миср созишномаи муваккатӣ имзо карданд, ки мувофики он онҳо кавл додаанд, ки қувваи харбиро истифода набаранд, балки барои бо рохи осоишта ҳал кардани моҷарои мавҷудаи ҳудудӣ. Соли 1977 Анвар Содот эълон кард, ки омода аст ба Урушалим биёяд, то дар бораи сулҳ бо Исроил гуфтугӯ кунад.

Ин сафари таърихии Содот дар моҳи ноябр барпо гардид. Бо даъвати нахуствазири Исроил Минохим Бегин дар Кнессет дар Урушалим (Байтулмуқаддас) суханронӣ кард, ки интиқодҳои шадиди ҷаҳони арабро ба бор овард. Нақшаи Содот иборат аз 5 қисм, аз ҷумла, барпо намудани давлати мустақили Фаластин. Нутқи роҳбари Миср ба роҳбарияти Исроил таассуроти калон бахшид, зеро умедҳои бастани сулҳнома бо қувваҳои харбӣ ва яке аз бонуфузтарин давлатҳои ҷаҳони араб барбод рафтанд.

Сарвазири Исроил Минохим Бегин боз ба Миср ташрифи ҷавобӣ овард. 
[[Акс:Camp\_David,\_Menachem\_Begin,\_Anwar\_Sadat,\_1978.jpg|мини| Созишномаи Кэмп Дэвид. Содот (аз чап) дар ҳузури Картер дасти Бегинро мефушурад.
Аз ин рӯ, президенти ИМА Ҷимми Картер тасмим гирифт, ки ин масъаларо ба дасти худ гирад ва ҳарду тарафро ба назди хеш ба Кэмп Дэвид - бӯстонсарой, ки ҳамчун макони вохӯриҳои ғайрирасмии президентҳои Амрико хидмат мекард, даъват кард .

Моҳи сентябри соли 1978 дар нишасти сарони Кэмп Дэвид таҳти раёсати Ҷимми Картер, Анвар Содот ва Минохим Бегин ба созиш расиданд, ки сулҳномаро имзо намуда, эътирофи мутақобила ва баргардонидани нимҷазираи Синойро ба Мисрро ба даст оранд. Созишномаи сулҳ 26 марти соли 1979 ба имзо расид  Бар асоси ин созишнома, Исроил уҳдадор шуд, ки нерӯҳояшро берун кунад ва аҳолии яҳудиро аз нимҷазираи Синой, ки соли 1967 ишғол шуда буд, берун кунад.

Соли 1978 ба Анвар Содот ва Минохим Бегин барои имзои Созишномаҳои сулҳ (1979, Кэмп Дэвид) сазовори Ҷоизаи сулҳи Нобел шуданд.

#### Дигаргуниҳо дар ҳизб

Дар соли 1975 Содот карор дод, ки дар дохили Иттиҳоди Сотсиалистии Араб равияҳои идеолужии сиёсиро таъсис диҳад: марказгароӣ (аксарияти ҳукмрон), равияҳои идоулужии *чап* ва *рост*. Дарвоқеъ ин маънои таъсиси низоми бисёрҳизбӣ дар Мисрро дошт .

Дар интихоботи Мачлиси миллӣ дар соли 1976 номзадҳои идеолужии марказгароии Содот, ки аз *Ҳизби сотсиалистии араб* , ғалабаи куллй ба даст оварда, аз 352 ҷой 280 ҷойро ишғол карданд. Баъди интихоботи парлумони Содот эълон кард, ки ҳар се равия дар оянда ба ҳизбҳои мустақил тақсим мешаванд.

Марг
----

6 октябри соли 1981 ба муносибати солгарди навбатии Ҷанги Арабу Исроил дар соли 1973 дар Қоҳира паради низомӣ баргузор шуд. Тантанаҳо соати 11:00 (бо вақти маҳаллӣ) оғоз ёфт. Президенти Миср гузориши фармондеҳи парадро пазируфта, бо ҳамроҳии як гурӯҳ мансабдорони баландпоя ва низомиён ба минбари меҳмонони фахрӣ баромад ва дар саҳнаи аввал ба саҳнаи марказӣ баромад ва дар тарафи росташ ноиби президент Ҳуснӣ Муборак, аз чап  — вазири мудофиа Абу Газал нишастанд.

Дар парад ҳама чиз мувофиқи нақша сурат гирифт, аммо дар анҷоми парад, тахминан соати 11:40 яке аз мошинҳои артиллерӣ, ки дар майдон барои техникаи ҳарбӣ саф кашида буд, ногаҳон аз кор монд. Лейтенант Холид Аҳмад ал-Исломбулӣ, ки дар мошин буд, аз мошин фаромада, норинҷаки дастиро ба минбар партофт. Он ба нишон нарасида таркид. Дар давоми чанд сония боз панҷ десантчиён аз мошин ҷаҳида, ба минбари ҳукумат оташ кушоданд. Ваҳму воҳима фаро гирифт, дар ҳоле ки Анвар Содот аз курсии худ бархост ва гуфт: "*Ин тавр шуданаш мумкин нест!*. Содот, ҳадафи снайпер шуд: Тирҳо гардан ва қафаси синааш сӯрох карда, ба рагҳои шуш бархӯранд. Содот 20 сония пас аз оғози ҳамла ба ҷароҳат дид. Содотро ба беморхона бурданд ва дере нагузашта дар он ҷо даргузашт. Дар парад якчанд нафар аъзоёни Ҳукумат ва меҳмонони хориҷӣ кушта ё ярадор шуданд (ҷамъ 7 кас кушта ва 28 кас ярадор шуд).

Шароити кушта шудани президент Анвар Содот, инчунин ташкилкунандагони куштори сиёсӣ ҳануз маълум нашудаанд. Маълум аст, ки сӯиқасди куштани Содот, ки бомуваффақият анҷом ёфт, расман аз ҷониби аъзоёни гурӯҳи бунёдгароёни исломии «Ал-Ҷамаа ал-Исломия» ба мақсади интиқом, барои наздик шудани президенти кишвар бо Исроил ва гуё натиҷаи гузаштҳои ӯ ба Исроил сабаб шуданд. Мувофиқи яке аз фарзияҳои дар ҷаҳон паҳншуда, ки *гӯё дар куштори Содот хадамоти КГБ-и шуравӣ (Кумитаи давлатии амният) даст дорад*, машҳур шудааст.

Қарор шуд, ки Анвар Содот дар ҳудуди ёдгории сарбози номаълуми дар Қоҳира ба хок супорида шавад, бинобар ин ҳар як шаҳрванди мисрӣ ва меҳмони кишвар метавонанд ба президент эҳтиром гузорад.

Ҷонишини Содот дар мақоми сарвари давлат ноиби президент Ҳуснӣ Муборак буд, ки то феврали соли 2011 кишварро раҳбарӣ кард.

Адабиёт
-------

* *В. Головченко*. Содот Муҳаммад Анвар // Энсиклопедияи дипломатии Украина : Дар 2 ҷилд / Муҳаррир.: Л. ДАР. Губерский (раис) ва дигарон. - Киев: Дониши Украина, 2004 - Ҷилди 2 - 812с. ISBN 966-316-045-4

Эзоҳ
----

1. 1 2  Internet Movie Database (ингл.) — 1990.
2. 1 2  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
5. ↑  Анвар Садат на *www.presidents.h1.ru* (рус.). 13 грудня 2009 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 березня 2007.
6. ↑  Історія Єгипта — правління Садата на *www.egypt-info.ru* (рус.). 13 грудня 2009 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 31 грудня 2009.
7. ↑  Угода з Єгиптом на *www.megapolis.org* (Російськомовний ізраїльський веб-ресурс))
8. ↑  Арабо-ізраїльський конфлікт на *www.middleeast.org.ua* (рус.)
9. ↑  Політика і держава на *www.egypts.ru* (рус.). 13 грудня 2009 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 24 березня 2010.

| ⚙️ Парчами МисрПрезидентҳои Миср |
| --- |
|  | 
* Муҳаммад Наҷиб (1953—1954)
* Ҷамол Абдунносир 1(1954—1956)
* Ҷамол Абдунносир (1956—1970)
* Анвар Содот2 (1970)
* Анвар Содот (1970—1981)
* Суфӣ Ҳасан Абутолиб2 (1981)
* Ҳуснӣ Муборак (1981—2011)
* Муҳаммад Ҳусайн Тантовӣ3 (2011—2012)
* Муҳаммад Мурсӣ (2012—2013)
* Адлӣ Мансур2 (2013-2014)
* Абдулфаттоҳ Сисӣ (2014—то кунун)

 |  |

| ⚙️ Барандагони Ҷоизаи сулҳи Нобел 1976—2000 |
| --- |
|  | 
* Бетти Вилямс / Мейрид Корриган (1976)
* Amnesty International (1977)
* Анвар Содот / Минохим Бегин (1978)
* Модар Тереза (1979)
* Адолфо Перес Эскивел (1980)
* Дафтари Комиссари Олии Созмони Милали Муттаҳид оид ба гурезаҳо (1981)
* Алва Мирдал / Алфонсо Гарсиа Роблес (1982)
* Лех Валенса (1983)
* Десмонд Туту (1984)
* Пизишкони ҷаҳон барои пешгирӣ кардани ҷанги ҳастаӣ (1985)
* Эли Висел (1986)
* Оскар Ариас (1987)
* Нерӯҳои посдори сулҳи СММ (1988)
* Тензин Гятсо (Далай Ламаи 14-ум) (1989)
* Михаил Горбачёв (1990)
* Аун Сан Су Чжи (1991)
* Ригуберта Менчу (1992)
* Нелсон Мандела / Фредерик де Клерк (1993)
* Ёсир Арафот / Шимон Перес / Исҳок Рабин (1994)
* Конфронсҳои Пагуош оид ба илм ва масъалаҳои ҷаҳонӣ / Ҷозеф Ротблат (1995)
* Карлос Биле / Хосе Рамос-Орта (1996)
* Ҳаракати байналмилалӣ барои манъи минаҳои зидди низомиёни пиёдагард / Ҷоди Вилямс (1997)
* Ҷон Гийом / Девид Триимбл (1998)
* Табибони бидуни сарҳад (1999)
* Ким Де Ҷун (2000)

 |  |
| 
* Барандагони Ҷоизаи сулҳи Нобел 1901-2021

 |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Тасвир, видео ва садо | 
* TCDb

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Nobel Laureate API
* AlloCiné
* Discogs
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Кинопоиск
* MusicBrainz

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Кругосвет
* Ларусса
* Литовская универсальная
* Хорватская
* Britannica (онлайн)
* Notable Names Database
* TDV İslam Ansiklopedisi
* Universalis

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave
* gravsted.dk
* WikiTree

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 1512647518435
* BNE: XX1103786
* BNF: 130916470
* CiNii: DA02011201
* CONOR: 86270563
* EGAXA: vtls002841731
* GND: 118604724
* GTAA: 149815
* ICCU: RAVV072957
* ISNI: 0000 0001 0963 1704
* J9U: 987007256713905171
* LCCN: n79068664
* NDL: 00431133
* NKC: uk2012687095
* NLA: 35471102
* NLP: A12095825, A30922252
* NTA: 070078211
* NUKAT: n01199149
* LIBRIS: 86lnqmls3hc5fd3
* SUDOC: 027116905
* VIAF: 32191472
* WorldCat VIAF: 32191472

 |

 |