recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Додоҷон Раҷабӣ** - рӯзноманигор, адиб, Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1964) ва Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1982). Аълочии матбуоти Тоҷикистон

Зиндагинома
-----------

Додоҷон Раҷабӣ 12 январи соли 1938 дар шаҳри Хуҷанд 
таваллуд шудааст. Соли 1961 факултаи таъриху филологияи тоҷики Институти давлатии педагогии шаҳри Хуҷанд (холо Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров)-ро хатм намуда- аст. Дар вазифаҳои хабарнигор, мудири шуъба дар рӯзномаҳои «Ҳақиқати Ленинобод», «Комсомоли Тоҷикистон» (1963-1968), муҳаррир, муҳаррири калон ва сармуҳаррири бахши саноат ва сохтмон, мудири бахши гуфтор оид ба мамолики хориҷии Кумитаи давлатии Тоҷикистон оид ба телевизион ва радиошунавонӣ (1969-1982), котиби масъули ҳафтано- майи «Адабиёт ва санъат» (1982-1990) кор кардааст. Солҳои 1990-1992 ба сифати ҷонишини Сармуҳаррири рӯзномаи «Садои мардум», 1992-1998 мудири шуъбаҳои гуногуни Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии вилояти Суғд, 1998-2000 сармуҳаррири рӯзномаи вилоятии «Ҳақиқати Ленинобод», 2000-2009 роҳбари дафтари матбуоти Идораи кишоварзии вилояти Суғд фаъолият дошт. 17 ноябри соли 2012 аз олам даргузашт

Эҷодиёт
-------

Китоби ҳикояҳо ва повестҳояш бо номи «Дилсӯз» (1963), «Кулчаи зағора» (1974), «Шабе, ки борон меборид» (1978), Садои мардум 63 «Модари нав» (1982), «Борон чағона мезад» (1985), «Сари роҳи Каҳкашон» (1988), қиссаҳои адабию таърихиаш - «Ос- мони хамида» (1998), китобҳои бачагонааш - «Анори дона- дона» (2003), «Ҳофиз ва Сабоҳат» (2004) ва асари дуҷилда- аш таҳти унвони «Алам» ва «Дар миёни чор дарё» (2007) чоп шудаанд. Китоби қиссаҳои адабию бадеии «Осмони хамида» (1998) сазовори Ҷоизаи адабии вилоятии ба номи Камоли Хуҷандӣ гаштааст. Қисме аз ин осор бо забонҳои халқҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ тарҷума ва нашр гардидаанд. Қиссаи «Модари нав» дар нашриёти «Детская литература» (Маскав, 1990) ба табъ расидааст. Маҷмӯаи ҳикояҳои «Дилсӯзӣ» дар нашриёти «Мектеп»-и Ҷумҳурии Қирғизистон ба забони қирғизӣ мунташир гардидааст. Асарҳои саҳнавии «Дастҳоро кушоед» дар Театри мазҳакаи мусиқии ба номи Камоли Хуҷандӣ ва «Ишқи араб» дар Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ ба намоиш гузошта шудаанд. Асарҳои алоҳидаи П. Мериме, Р. Такур, А.П. Чехов, А. Ахматова, М. Зощенко, И. Шамякин, А. Алексин, М. Левин, Е. Симонайтите, К. Абдусаломов ва дигаронро ба
тоҷикӣ гардондааст.

Мукофот
-------

* Бо унвони Корманди хизматнишондодаи маданияти ҶШС Тоҷикистон (1988),
* медали «Барои меҳнати шоён» (1998),
* Барандаи Ҷоизаи адабии вилоятии ба номи Камоли Хуҷандӣ.
* дорандаи медалҳои «Собиқадори меҳнат» ва «Бунёди сулҳи шӯравӣ».

Эзоҳ
----



1. ↑  Додоҷон Раҷабӣ. 5 марти 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 августи 2017.
2. ↑  Komusi-Sadoi-mardum
3. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 201-202 ISBN 978-99947-2-379-9
Виктор Франкл
**Маънодармонӣ** (форсӣ: معنادرمانی‎), ё **логотерапия** — мактаби равоншиносие аст, ки асосгузори ин равия Виктор Франклии олмонӣ аст. Ӯ бар ин бовар буд, ки «инсон ҳамеша ба сӯи маъно мутаваҷҷеҳ бояд бошад ва донад, ки баҳри чӣ зиндагӣ мекунад. Дар он сурат, ҳар гуна мушкилӣ ва монеаҳое, ки дар раванди ба мақсадрасӣ пешорӯи ӯ мешаванд, онҳоро тоб оварда метавонад ва паси сар мекунад».

Эзоҳ
----

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая китайская
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNE: XX527965
* NKC: ph115170

 |
**Абдулло́ҳи Тӯсӣ** (? – 1464, Шероз) — шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Аз ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш дар тазкираҳо маълумот кам аст. Дар замони Бобур чун шоир шуҳрат ёфтааст. Пас аз марги Бобур ба Озарбойҷон ва Ироқ рафт. Аз он ҷо ба Шероз омад ва то охири умр он ҷо монд. Абдуллоҳи Тӯсӣ дар доираи адабии Ҳирот низ маъруф будааст. Алишери Навоӣ дар «Маҷолис-ун-нафоис» дар бораи ӯ маълумот дода, шеърашро ҷаззобу дилфиреб гуфтааст. Аз Абдуллоҳи Тӯсӣ девоне дар ҳудуди 1000 байт боқӣ мондааст, ки дар он танҳо ғазалҳо фароҳам омадаанд. Абдуллоҳи Тӯсӣ дар ғазалҳояш масалҳои зиёдеро истифода кардааст. Дар ин бобат ӯ аз ҳамасронаш Шукрӣ, Рафиқӣ пайравон доштааст. Девони Абдуллоҳи Тӯсӣ дар Бамбай ва Теҳрон ба табъ расидааст, вале ба хато онро девони Хоҷа Насируддини Тӯсӣ гуфтаанд.

Намунаи ашъор
-------------

Байтҳои зерин намунае аз ашъори Абдуллоҳи Тӯсӣ мебошанд:

Зиҳӣ нӯши лаби лаълат ҳаёти ҷовидони ман,
Ба дандон мегазӣ лабро, чӣ мехоҳӣ зи ҷони ман!
\*\*\*
Маро бошед, эй хубон, Худоро,
Худоро дораму боқӣ шуморо.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абдуллоҳи Тӯсӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Алишери Навоӣ, Маҷолис-ун-нафоис, Т. 1333 ҳ. ш.;
* Саид Нафисӣ, Таърихи назму наср дар Эрон ва дар забони форсӣ, Т. 1344 ҳ. ш.
**Валии Қаландар** (? — 1474, Шероз) — шоири форс-тоҷики доираи адабии Ҳирот.

Зинддагинома
------------

Дар шаҳри Ҳирот зиндагӣ ва эҷод кардааст. Дар дарбори Султон Муҳам­мади Бойсунғур (қатлаш 1451) ва Абулқосими Бобур (ҳукмронӣ 1449-57) хидмат мекардааст. Соли 1458 Пир­бурдоғ Мирзои писари Ҷаҳоншоҳи Қароқуюнлу Абул­қосими Бобурро шикаст дода, Валии Қаландарро бо худ ба Шероз бурдааст.

Ба қавли Давлатшоҳи Самарқандӣ, Валии Қаландар «ғазалро некӯ» мегуфтааст. Девонаш дастрас нашудааст. Ғазали зерин аз навиштаҳои ӯст:

> Соқӣ, биё, ки ғам шуду осори ғам намонд,   
> 
> Ҷоме ба даст гир, ки даврони Ҷам намонд!   
> 
> Дар арсаи ҷаҳон ғами суду зиён махӯр,   
> 
> Чун дар бизоати фалакӣ бешу кам намонд.   
> 
> Аз турктози ғамзаи шӯхи ситамгарат   
> 
> Ҷон монда буд дар тану он низ ҳам намонд.   
> 
> То кай дамам диҳӣ, ки зи сӯзи даруни ман   
> 
> Масдуд шуд раҳи нафасу ҳоли дам намонд?   
> 
> Реши дилам, Валӣ, зи ғамат ёфт илтиём,   
> 
> Чун захм дид роҳати марҳам, алам намонд.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Валии Даштибаёзӣ / А. Афсаҳзод, А. Раҳмонфар // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

* Афсаҳзод А. Валии Қаландар // Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д. 1988.
* Давлатшоҳи Самарқандӣ. Тазкирату-ш-шуаро. Д. 1999;
**Абдулҷаббо́р ибни Ҳоҷӣ Алӣ Муншии Астарободӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — хаттот ва хушнависи форс-тоҷик (асри 16).

Зиндагинома
-----------

Абдулҷаббор устоди хати настаълиқ буда, дар дарбори Аҳмади Гелонӣ (ҳукмронӣ 1536 – 1567/68) хидмат кардааст. Солҳои 60 садаи XVI дар Қазвин асир ва дар китобхонаи шоҳ Таҳмосб хаттот ва мусаввир будааст. Солҳои 70 садаи XVI ба Гелон баргаштааст. Мутаассифона, то замони мо аз асарҳои китобаткардаи Абдулҷаббор чизе нарасидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир  А. Қурбонов. — Д. : СИЭМТ, 2011—2023.
**Гавҳаршодбегим** (форсӣ: گوهرشادبیگم‎), **Гавҳаршодхотун** (1379—1457) — яке аз шахсиятҳои фарҳангпарвари замони Темуриён, ҳамсари Шоҳрух.

Зиндагинома
-----------

Падараш Ғиёсуддини Тархон, яке аз надимони бузурги дарбори Темуриён буд. Таҳти ҳимояи Гавҳаршодбегим ва ҳамсараш Шоҳрух дар Ҳирот намояндагони аҳли илму адаб ва ҳунармандон гирд омадаанд, ки машҳуртарини онҳо Абдурраҳмони Ҷомӣ буд. Гавҳаршодбегим ба таъриху адабиёт бештар таваҷҷуҳ дошта, шоираи машҳур Меҳрии Ҳиравӣ надими ӯ буд. Бисёре аз осори меъмории замони Темуриён, аз қабили хонақоҳ, мадраса, масҷиди ҷомеи ш. Ҳирот ва масҷиди ҷомеи ш. Машҳад, бо дастгирии Гавҳаршодбегим бино ёфтаанд ва имрӯз ҳар ду масҷиди ҷомеъ ба ифтихори Гавҳаршодбегим номгузорӣ шудаанд. Соли 1447 Шоҳрух Мирзо бо ташвиқи Гавҳаршодбегим бар зидди бародарзодааш Султонмуҳаммади Бойсунқур ба Исфаҳон лашкар кашида, дар ҳамон ҷо даргузашт. Гавҳаршодбегим баъди марги Шоҳрух ва оғози кашмакашҳои сиёсӣ, амалан дар минтақаҳои Хуросони давлати Темуриён ҳукмфармо буд ва писаронаш Улуғбег дар Самарқанд, Иброҳим Мирзо дар Шероз ва Бойсунқур Мирзо дар Ҳирот ҳокимият доштанд. Гавҳаршодбегим ҳангоми шӯриши Мирзо Абулқосими Бобур бо дасисаи ашроф ва фармони султон Абусаид кушта шуд (19 июли 1457). Ӯро дар канори қабри ҳамсараш назди масҷиди Гавҳаршоди Ҳирот ба хок супурданд. Аз соли 2009 бо ёрии молии давлати Норвегия бозсозии оромгоҳи Гавҳаршодбегим дар Ҳирот оғоз шуд. Соли 2003 дар Кобул донишгоҳи занона таъсис ёфт, ки ба ифтихори Гавҳаршодбегим номгузорӣ шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* محمد حسن رجبی. مشاهیر زنان ایرانی از آغاز تا مشروطه. تهران، ۱۳۷۴ ش.؛
* دانشنامه دانش گستر جلد14. تهران، ۱۳۸۹ ش.ر

Сарчашма
--------

* Гавҳаршодбегим / С. Ҳусайнов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.