recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Мавлоно Муҳаммад Аҳлии Шерозӣ** (форсӣ: اهلی شیرازی‎; 1454, Шероз — 1535, Шероз ) — шоир ва машшоқи форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Дар ҷавонӣ ба Ҳирот омада, ба хидмати дарбори Ҳусайни Бойқаро (ҳукмронӣ 1469–1506) дохил шуд. Пас аз муддате ба зодгоҳаш баргашт. Алишери Навоӣ дар «Маҷолис-ун-нафоис» ва Соммирзои Сафавӣ дар «Туҳфаи Сомӣ» аз истеъдоду ҳунари шоирии Аҳлии Шерозӣ дарак додаанд. Аз эҷодиёти Аҳлии Шерозӣ девони ашъор (6 ҳазор байт) боқӣ мондааст, ки дар он ғазалҳо, қасидаҳо, қитъаҳо, таркиббандҳову тарҷеъбандҳои ӯ фароҳам омадаанд.

Ба қалами Аҳлии Шерозӣ инчунин маснавии «Шамъу Парвона», маҷмӯаи рубоиҳои ахлоқӣ бо номи «Зубдат-ул-ахлоқ», соқиномаи рубоӣ (иборат аз 120 рубоӣ) ва як қасидаи маснӯъ дар мадҳи Навоӣ тааллуқ доранд. Аҳлии Шерозӣ мусаннифи чанд асари мусиқӣ, аз ҷумла «Рости панҷгоҳ» мебошад. Аз ӯ инчунин нақшҳо ва савтҳои бисёре низ мондааст.

Намунаи ашъор
-------------

Абёти зерин намунае аз шеъри ӯянд
Гар дар пайи қавлу феъл санҷида шавӣ,
Дар дидаи халқ мардуми дида шавӣ.
Бо халқ чунон макун, ки гар феъли туро
Ҳам бо ту амал кунанд, ранҷида шавӣ.Гар кашад хасм ба зӯр аз кафи ман домани дӯст,
Чӣ кунад бо кашиши дил, ки миёни ману ӯст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Хонакорӣ** - саноати хонакорӣ, дар хоҷагии шахсӣ аз ашёи хоми худи хоҷагӣ ва ё истифода аз маҳсулоти дигар барои истеъмоли шахсӣ ва барои фурӯш истеҳсол кардани маснуот. Маҳсулоти қаннодӣ, кулолӣ, заргарӣ, ҷомадӯзӣ тоқидӯзӣ, тайёр кардани абзоли асп ва ғ. бо тарзи Хонакорӣ истеҳсол карда мешавад.

Навъҳои қадимаи хонакорӣ коркарди пӯсту чармгарӣ ва чӯбу пӯстлох буд. Одамон дар давраи ибтидоӣ аз соқи рустанӣ, мӯй, нах ва диг. ашёи хом маснуоти гуногун – арғамчин, сабад, тӯр, зарф ва дар заминаи он саноати бофандагӣ инкишоф ёфт. Кулолӣ низ аҳамияти калони хоҷагӣ дошт ва дар инкишофи санъати тасвирӣ роли муҳим бозид. Хонакорӣ ҷузъи иқтисодиёти тарзи истеҳсолоти токапиталистӣ буд. Дар давраи феодализми мутараққӣ хонакорӣ тадриҷан ба косибӣ табдил ёфта бошад ҳам, вале он пурра аз байн нарафт. Капитализм дар баробари хоҷагии натуралӣ Хонакориро низ барҳам дод, вале дар ин давра ҳам хонакорӣ дар хоҷагиҳои хурди деҳқонӣ боқӣ монд. Хонакорӣ аз аввали инқилоби Октябр ба хоҷагии патриархалӣ дохил шуда, дар ҷараёни азнавсозии сотсиалистии деҳот аз байн рафт. Дар замони истиқлоли кишвар ин навъи хоҷагидорӣ аз нав эҳё гардид, ки аксаран занҳо бо он машғуланд. Инчунин маҳсулоти қаннодӣ, кулолӣ, заргарӣ, ҷомадӯзӣ тоқидӯзӣ, тайёр кардани абзоли асп ва ғ. бо тарзи Хонакорӣ истеҳсол карда мешавад.

Инчунин нигаред
---------------

* Қаннодӣ
* Кулолӣ
* Заргарӣ
* Ҷомадӯзӣ
* Тоқидӯзӣ
* Чармгарӣ
* Бофандагӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Ҳисор.-Душанбе: "Ирфон", 2015, - с. 596
**Абдулло́ҳи Кобулӣ** **Ибодуллоҳ**, мутахаллис ба **Гуноҳӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоир ва муаррихи форсизабони Ҳиндустон (охири садаи XVI – ибтидои садаи XVII).

Зиндагинома
-----------

Зиндагӣ ва фаъолияти эҷодии Абдуллоҳи Кобулӣ дар Ҳиндустон гузаштааст. Бо мақсади ошноӣ бо ҳаёти мардум, омӯзиши маданияту фарҳанги онҳо ба манотиқи гуногуни Ҳиндустон, аз ҷумла Гуҷарот, Кашмир, шаҳрҳои Лоҳур, Аҳмадобод, Деҳлӣ ва ғайра сафар кардааст.

Осор
----

Абдуллоҳи Кобулӣ муаллифи асаре бо номи «Тазкират-ут-таворих» мебошад (таълиф солҳои 1582 – 1601). Ин асар, ки аз 6 боб иборат аст, аҳамияти таърихӣ ва адабӣ дорад. Дар боби сеюми он оид ба 195 нафар шоир маълумоти тарҷумаиҳолӣ дарҷ гардида, аз осорашон намунаҳо оварда шудааст. Боби 6-уми «Тазкират-ут-таворих» воқеаҳои таърихию адабии замони муаллифро дар бар мегирад. Азбаски муаллиф худ шоҳиди ин воқеаҳову ҳодисаҳо буд, нигоштаҳояш аҳамияти калони таърихӣ доранд. Ашъори Абдуллоҳи Кобулӣ дар «Тазкират-ут-таворих» омадаанд, ки аксарашон хусусияти бадеӣ ва таърихӣ доранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдулло́ҳи Таббо́х** маъруф ба **Абдуллоҳи Ҳиравӣ** ва мулаққаб ба **«Ошпаз»** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — хаттоти форс-тоҷик (асри 15).

Зиндагинома
-----------

Абдуллоҳи Таббох дар шаҳри Ҳирот ба дунё омада, дар зодгоҳаш ва Самарқанду Машҳад касби камол кардааст. Дар замони ҳукмронии Шоҳрух Мирзо (1409 – 47) хаттоти китобхонаи Темуриён буд. Шогирди устод Ҷаъфари Табрезӣ. Бо фармони Шохрух Мирзо солҳои 1425 – 26 оромгоҳи Хоҷа Абдуллоҳи Ансориро бо хати хеле зебо ва мақбулаш оро додааст. Абдуллоҳи Таббох дар ороиши бисёре аз сохтмонҳо ва биноҳои давлатии Темуриёни Ҳирот фаъолона ширкат намудааст. Баъд аз вафоти султони Ҳирот Бойсунқур Мирзо дар хидмати писари ӯ Алоуддавла буд. Улуғбек Алоуддавларо шикаст дода, хаттотону мусаввирони моҳирро ба Самарқанд овард, ки дар байни онҳо Абдуллоҳи Таббох низ буд. Абдуллоҳи Таббох дар ороиши як зумра биноҳои Самарқанд иштирок намудааст. ӯ солҳои 60 садаи XV аз Самарқанд ба Ҳирот баргашта, дар дарбори султон Ҳусайни Бойқаро ба сифати хаттот хидмат кард. Дар ин давра чандин биноҳои Машҳад ва Ҳиротро бо хати хуб ва зебои худ ороиш дод, ки ёдгориҳои меъмории Козоргоҳ (дар Ҳирот) ва «Оғочабегим» (дар Машҳад) аз ҷумлаи онҳоанд. Абдуллоҳи Таббох дар ҳунари ороиши китоб («афшон» ва «барафшон») низ аз нодирони замони худ будааст.

Осори боқимонда
---------------

Аз Абдуллоҳи Таббох 45 нусхаи бо хати зебо китобатшудаи Қуръон боқӣ мондааст. Як нусхаи дастнависи Абдуллоҳи Таббох ва Содиқбегӣ Афшор дар Истанбул маҳфуз аст, ки доир ба хаттотон ва мусаввирони он давр маълумот медиҳад. Теъдоди зиёди китобати Абдуллоҳи Таббох то замони мо расидааст, ки аз ҳунар ва истеъдоди баланди ӯ шаҳодат медиҳанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абӯмуҳаммад Абдуллоҳ ибни Амр ибни Ос** (ар. عبد الله بن عمرو بن العاص‎; 7 сол пеш аз ҳиҷрат/616 м. – Макка, 65 ҳ./684-685 м. – Шом) — аз бузургони саҳоба ва аввалин касе, ки ҳадиси расули Худо (с)-ро китобат намудааст. Абдуллоҳ ибни Амр дар даврони ҷавонӣ ва пеш аз падараш Амр ислом овард ва дар маҷмӯаҳои ҳадисӣ аз вай 700 ҳадис ри­воят шуда, ки 7 ҳадиси он дар Саҳеҳи Бухорӣ ва Муслим омадаанд.

Зиндагинома
-----------

Абдуллоҳ ибни Амр ибни Ос (р) саҳобаи бузург ва аввалин касе аст, ки ҳадиси Расули Худо (с)-ро китобат намудааст. Вай ҳафт сол пеш аз ҳиҷрат дар соли 616-уми милодӣ дар Макка ба дунё омада, дар даврони ҷавонӣ ва пеш аз падараш Амр (р) ислом овардааст.

Абдуллоҳ (р) дар тамоми ғазавот ҳамроҳи Расули Худо (с) ширкат намуда, бо ду шамшер меҷангид.

А. и. А. дар тамоми машоҳид – ғазавот бо расули Худо (с) ширкат намуда, бо ду шамшер меҷангид ва аз зоҳидон ва порсоёни саҳоба ба шумор мерафт. Хабари зуҳду ибодати вай ба паёмбар (с) расид ва он ҳазрат (с) дар ҳадиси машҳуре ба вай фармуд: ***«Ҷисмат бар ту ҳақ дорад, ҳамсарат бар ту ҳақ дорад ва чашмонат бар ту ҳақ доранд…»***.

Аҳли ҳадис аз вай 700 ҳадис ривоят кардаанд. Вай соли 65 ҳиҷрӣ / 684-685 милодӣ дар Шом вафот кардааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Абдушарифи Боқизода. Тафсири навини Қуръони карим, ҷилди якум — Душанбе: «ЭР-граф», 2012. - с. 797.

Адабиёт
-------

* *Али-заде, А. А.* Абдулла ибн Амр ибн аль-Ас Бойгонӣ шудааст 13 августи 2014  сол. (архив ) // Исламский энциклопедический словарь Бойгонӣ шудааст 13 июни 2016  сол.. — М.: Ансар, 2007.
* *Negahban F.* ʿAbd Allāh b.ʿAmr b. al-ʿĀṣ // *Editors-in-Chief: Wilferd Madelung and, Farhad Daftary* Encyclopaedia Islamica. — Brill.
**Абдулло Хайме Букарам Ортис** (исп. *Abdalá Jaime Bucaram Ortiz*; тав. 4 феврал 1952 (1952-02-04) , Гуаякил) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Эквадор, Президенти Эквадор дар солҳои 1996-1997. Дар давраи президентӣ ӯ лақаби **"Эл Локо"** (*девона*)-ро дошт  ; аз сӯи Конгресси Миллии Эквадор дар соли 1997 бо иттиҳоми "маъюби равонӣ" ба импичмент эълон карда шуд.

Зиндагинома
-----------

Дар Гуаякил аз муҳоҷирони Лубнон таваллуд шудааст - амакаш Асад шаҳрдори Гуаякил буд ва хоҳараш Марта бо президент Ролдос издивоҷ кардааст. Вай бо варзиши сабук машғул буд: аз ҷумла, ӯ дар Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 1972 дар Мюнхен Эквадорро дар дави монеадор намояндагӣ карда, ба ҳайси парчамбардори тими миллӣ хидмат кардааст. Маълумоти ҳуқуқӣ гирифтааст; Сардори полиси музофоти Гуаяс ва президенти клуби футболи маҳаллии Барселона  пеш аз оғози мансаби сиёсӣ буд. Дар интихоботи президентии Ҳизби Ролдостаи Эквадор дар солҳои 1988, 1992 ва 1996 таъсис ёфта, номзади Ҳизби насронии сотсиалӣ Ҳайме Неботро шикаст дод.

Президент
---------

Ба ҳайси президент, Букарам кӯшиш кард, ки хусусигардониро, ки соли 1980 аз ҷониби президент Хуртадо оғоз шуда буд, идома диҳад, аммо ҷанҷолҳои зиёди коррупсионӣ (бо номҳои президенти собиқ Дуран-Баллен ва ноиби президент Дахика), оқибатҳои бӯҳрони иқтисодии Мексика ва ислоҳоти нео-либералӣ ки бо ташаббуси вазири собиқи иқтисодиёти Аргентина Доминго Кавалло, ки баъд аз истеъфо ба Эквадор даъват шуда буд, боиси кризиси ичтимой ва истеъфои Букарам бо аксарияти овозхо (44 тарафдор ва 34 мухолиф, бо ибораи «барои нотавонияти равонии кишварро идора мекунад») аз ҷониби Конгресси миллии Эквадор, сарфи назар аз он, ки Суди конститутсионӣ қарори ӯро ғайриқонунӣ эътироф кард (барои мурофиаи импичмент аз се ду ҳиссаи овозҳои аъзои парламент лозим буд) гашт.

Пас аз истеъфо ӯ дар Панама паноҳгоҳи сиёсӣ гирифт.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Encyclopædia Britannica (ингл.)
2. 1 2  Congress' Leader Assumes Presidency February 12, 1997.
3. ↑  DECLARAR LA INCAPACIDAD MENTAL PARA GOBERNAR DEL ABOGADO ABDALA BUCARAM ORTIZ. Auténtico I-97-065-R. 30 сентября 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 16 июни 2022.
4. 1 2  Abdalá Bucaram Ortiz. 28 марти 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 Декабри 2006.
**Абдулло Асадуллоевич Имомов**  (тав. 21.05.1970, д. Ситораи сурхи н. Абдураҳмони Ҷомӣ) – ҷуғрофияшинос, номзади илмҳои география (2021).

Зиндагинома
-----------

Абдулло Имомов солҳои 1987 – 1993 дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ таҳсил намуда, онро бо ихтисоси география хатм кардааст. Солҳои 1988 - 1989 дар сафҳои Артиши Шȳравӣ хизмат кардааст. Давоми солҳои 1993 – 2006 ба ҳайси роҳбари ташкилоти наврасон ва ҷавонон, муаллими фанни география, биологияи мактаби миёнаи №16-и н. А. Ҷомӣ ва мактабҳои миёнаи №3 ва №5-и ш. Роғун кор кардааст. Соли 2004 категорияи олии омȳзгорир ба даст овардааст. Аз соли 2006 то ин ҷониб ҳамчун муаллим, муаллими калони кафедраи географияи умумӣ (географияи табиӣ)- и факултети география дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ мекунад. Ҳамчунин, дар ин давом соли 2008 ба ҳайси раиси Шурои кураторони Донишгоҳи давлатии омȳзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ фаъолият кардааст. Муаллифи чандин мақолаҳои илмӣ, китобҳои дарсӣ ва дастурҳои методиву таълимӣ. Соли 2021 дар мавзуи "Хусусиятҳои ташаккулёбӣ, инкишоф ва фаъолияти ҳавзҳо дар шароити Ҷанубу Fарбии Тоҷикистон рисолаи номзадӣ ҳимоя кардааст.

Осор
----

* Материк ва уқёнусҳо (қисми 1-2). Д. 2015-2016;
* Географияи хок бо асосҳои хокшиносӣ. Д. 2018;
* География (материкҳо ва уқёнусҳо. (китоби дарсӣ барои синфи 7-ум). Д. 2020

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Абдулло́ Мирзо́** (1433—1451) — ҳокими вилояти Форс дар Мовароуннаҳр (1450-51). Аз сулолаи Темуриён. Фарзанди хурдии Иброҳим Мирзо, додари Улуғбек.

Ҳукмронӣ
--------

Баъд аз вафоти падараш ҳокими вилояти Форс таъйин гардид. Аз сабаби ноболиғ будани Абдулло Мирзо модараш Руқиябегим дар вилоят ҳукмронӣ мекард. Соли 1447 баъд аз вилояти Форсро гирифтани амакбаччааш Султон Муҳаммад Мирзо Абдулло Мирзо ба Ҳирот гурехт. Соли 1448 ба дарбори амакаш Улуғбек омада ба духтари ӯ хонадор шуд. Баъд аз Абдуллатиф ба сари тахти Мовароуннаҳр нишаст. Абдулло Мирзо дар ҷанг бо даъвогари тоҷу тахт Султон Абусаид Мирзо ҳалок гардид.

Эзоҳ
----

1. ↑

Сарчашма
--------

* Абдулло Мирзо // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдулатиф** (1430—1450, Самарқанд) — шоҳзодаи сулолаи Темуриён, писари Улуғбек.

Зиндагинома
-----------

Дар тарбияти Абдуллатиф бобояш Шоҳрух ва модаркалонаш Гавҳаршодбегим нақши муассире доштаанд. Абдуллатиф дар юришҳои султон бевосита ширкат дошта, пас аз марги Гавҳаршодбегим дар раъси сипоҳи темуриёни Ҳирот қарор дошт. Соли 1447 миёни Абдуллатиф ва шоҳзода Алоуддавла барои касби нуфуз дар Хуросон задухӯрд ба амал омад ва дар ҷанги Нишопур ба дасти рақибаш асир шуд. Абдуллатиф бо дахолати падараш аз асорат озод гардид ва ҳукумати вилояти Балхро соҳиб шуд. Абдуллатиф бо ҳадафи соҳиб шудан бар тахти Самарқанд бо ҳамдастии шоҳзодаи темурӣ Абулқосим Бобур ва бекҳои темурӣ алайҳи падараш Улуғбек қиём кард ва баъд аз муборизаи дусола (1449) дар деҳаи Димишқи Самарқанд соҳиби тахт шуд. Абдуллатиф дар таърих бо номи шоҳзодаи падаркуш маъруф аст. Бо ризояти ӯ падараш ва бародараш Абдулазиз Мирзо ба қатл расидаанд.

Марг
----

Абдуллатиф пас аз шаш моҳи салтанаташ (1450) ба тавассути навкари хоси Улуғбек ба исми Бобо Ҳусайн Баҳодур кушта шуд. Абдуллатиф шахси худхоҳу шуҳратпараст, вале дар айни замон аз ихлосмандони улум, таъриху фалсафаву илоҳиёт буд ва гоҳе дар шеър ҳам ҳунарозмоӣ кардааст.

Адабиёт
-------

* Бартольд В. В. Сочинения. Т. II. Ч. 2. М. 1964.
* Работы по отдельным проблемам истории Средней Азии. Улугбек и его время, М. 1964.

Сарчашма
--------

* Абдуллатиф // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдуллогӣ** — навъе аз зардолуҳои маҳаллӣ.

Дарахташ зудсабз (то 10 — 12 м қад мекашад), сербар, танааш ғафс (қутраш 120—130 см), навдаҳояш сурхтоб. Баргаш (ҳаҷмаш 45×36 мм) дилшакли нӯгтез, дандонадор, тӯр-тӯри сабз. Аввали апрел гул мекунад. Мевааш лӯнда (вазнаш 35 — 40 г), зарди норинҷӣ, пӯсташ ғафси пашмакдор, хамирак ва сергӯшт. Донакаш калон-калон (вазнаш 3,0 — 3,5г), паҳн; мағзаш пурра ва ширин. Баъди пухтан 14 — 15 % қанд ва 0,8 — 0,9 % туршӣ дорад. Ниҳолаш пас аз 3 — 4 соли шинонидан самар меорад (тақрибан 85 — 90 сол мева медиҳад). Аз дарахти 90-солааш 120 кг ҳосил ғундоштан мумкин аст. Ҳосилашро тар мехӯранд, хушконида ғӯлинг мекунанд. Ба сармо ва камобӣ тобовар аст. Дар заминҳои санглох ва нишебиҳо хуб месабзад. Абдуллогӣ навъи зардолуи нодири водии Зарафшон буда, дарахтони ҷудогонааш дар деҳаҳои Работ, Урметану Рарзи ноҳияи Айнӣ ва баъзе деҳаҳои ноҳияи Масчо дучор меояд. Аз касалиҳои занбӯруғӣ ва ҳашароти зараррасон зарар мебинад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Плодовые Среднего Таджикистана, Л. 1935;
* Костина К. Ф. Абрикос, М. 1936.

Сарчашма
--------

* Абдуллогӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Тақсимоти ду шакли норвегӣ дар байни мунисипалитетҳои Норвегия, 2007
**Букмол** (норвегӣ: bokmål "сухани китобӣ") — яке аз ду стандарти (шаклҳои) забони норвегӣ (дар баробари нюнорск) аст. Он дар заминаи забони даниягӣ пас аз чаҳор асри ҳукмронии Дания бар Норвегия (иттиҳоди Дания-Норвегия) ташкил шудааст.

Бисёре аз нависандагони бузурги Норвегия дар садаи XIX, махсусан Ҳенрик Ибсен ва Бёрнстерне Бёрнсон, ба забони даниягии зиёд норвегишуда, бо имлоӣ даниягӣ навишта шудаанд. Номи "букмол" аз соли 1929 ба ҷои истилоҳи қаблан истифодашудаи "риксмол" (норвегӣ: riksmål, айнан "сухани давлатӣ") истифода мешавад. Забони дигари расмии хаттии Норвегия нюнорск (норвегии нав) мебошад.

Букмолро тақрибан 90% аҳолии Норвегия истифода мебаранд, маҳз ӯро аксар вақт донишҷӯёни хориҷӣ меомӯзанд, тамоми расонаҳои марказӣ дар ин бора хабар медиҳанд. То моҳи январи соли 2022, букмолро 87,3% мактаббачаҳои Норвегия меомӯзанд. Меъёрҳои букмол ба лаҳҷаҳои шарқии Норвегия наздиканд, махсусан вариантҳое, ки дар атрофи пойтахти Норвегия Осло гуфта мешаванд, гарчанде ки асоси он даниягӣ боқӣ мемонад. Матнҳои хаттии даниягӣ барои сухангӯёни букмолӣ фаҳмоанд, аммо дар айни замон, фарқиятҳои фонетикӣ хеле қавӣ ҳастанд ва норвегияҳо дар фаҳмидани забони даниягӣ душворӣ мекашанд. Букмол нисбат ба нюнорск калимаҳои иқтибосии хориҷӣ дорад. Дар садаи XX чанд ислоҳоти забонӣ ва имлоӣ барои "демократикунонии" букмолӣ анҷом дода шуд, аммо баъзеи онҳо реша нагирифтанд ва бекор карда шуданд. Норвегии китобӣ стандарти ягонаи орфоэпӣ надорад.

Эзоҳ
----

1. ↑  1 av 9 har nynorsk som hovudmål i skolen (nn). *SSB*. 19 феврали 2023 санҷида шуд.
**Бузургмеҳри Баҳодур** (*Салимов Бузургмеҳр Баҳодурович*; зод. 9 июни 1992, ноҳияи Ғончӣ, вилояти Суғд, Тоҷикистон) — шоир, тарҷумон ва рӯзноманигори тоҷик, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2017).

Зиндагинома
-----------

Бузургмеҳри Баҳодур 9 июни соли 1992 дар деҳаи Ғазантараки ноҳияи Деваштич (дар гузашта Ғончӣ) ба дунё омадаст. Соли 2010 ба факулати филологияи Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи устод Сотим Улуғзода дохил шуда, онро соли 2015 хатм кард.
Солҳои 2014-2016 дар Институти забон ва адабиёти ба номи Абуабдуллоҳи Рўакии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон (АМИТ) дар зинаи магистратура таҳсилро ба поён оварда, фаъолияти меҳнатиашро дар моҳномаи «Истиқбол» оғоз бахшид. Аз соли 2015 то ҳол корманди рўзномаи «Ҷумҳурият» аст.

Фаъолияти эҷодӣ
---------------

Бузургмеҳри Баҳодур аз даврони мактабхонӣ шеър эҷод мекард. Соли 2016 нахустин маҷмўаи шеъраш бо номи «Ҳамболи турнаҳо» ва соли 2019 китоби дувумаш – «Баҳор овардан осон нест» дар нашриёти «Истиқбол» нашр гардиданд. Соли 2020 маҷмӯаи шеърии "Соғари садо"-и ӯро нашриёти "Адиб" аз чоп баровард. 
Аз соли 2017 пайванди Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст. Намунаи шеърҳояш бо забонҳои англисӣ (дар китоби "25 дарахти сабз"), русӣ, чинӣ ва ўзбекӣ (дар китобҳои "Тенгдошлар" ва "Марҳабо, ёруғлик" (2021) тарҷумаву нашр шуданд.

Ҷоизаҳо
-------

* Аълочии фарҳанги Тоҷикистон (2019)
* Аълочии матбуоти Тоҷикистон (2017)

Соли 2018 бо Ҷоизаи Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи адабиёт қадр гардид.

Эзоҳ
----

1. 
2. Бойгонӣ шудааст 12 Декабри 2021  сол.
3.
**Абдуллоҳ бин Халифа Оли Танӣ** (  25 декабри соли 1959 дар Доха  ) - Сарвазири Қатар аз 29 октябри соли 1996 то 3 апрели 2007, бародари амири Қатар Ҳамад бин Халифа Оли Сонӣ .

Зиндагинома
-----------

Абдуллоҳ бин Халифа дар Қатар таҳсил карда, соли 1976 Академияи низомии шоҳона дар Сандхурстро хатм кардааст. Баъдан ӯ ба артиши Қатар пайваст ва дар вазифаҳои зиёди раҳбарӣ кор кардааст. Дар соли 1989 Абдуллоҳ бин Халифа ёвари фармондеҳи Қувваҳои Мусаллаҳ бо рутбаи подполковник таъин шуд. Соли 1979 раиси Кумитаи олимпии Қатар шуд ва то соли 1989 ин мақомро бар ӯҳда дошт .

Фаълияти сиёсӣ
--------------

* 17 июли соли 1989 - Вазири корҳои дохилӣ таъин карда мешавад;
* 11 июли соли 1995 - муовини Сарвазир ва Вазири корҳои дохилӣ таъин карда мешавад;
* 29 октябри соли 1996 - Сарвазир ва Вазири корҳои дохилӣ таъин гардид (то 2 январи 2001);
* 3 апрели соли 2007 — аз вазифаи сарвазир истеъфо дод.

Эзоҳ
----

1. ↑  rulers.org (dostęp: 30 grudnia 2017)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Olympedia

 |
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Абр (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Абри баҳор** — навъи санъати китобат ва усули оро додани саҳифаҳои китоб.

Тарзи омода намудан
-------------------

Дар зарфи махсус шилми дарахтро бо рангҳои мухталиф ва ширеш омехта, бо ёрии мӯйқалам бо навбат (аз ранги баланд ба ранги паст) пош медоданд. Тавассути шонаи махсус ҳар гуна тасвирҳо ҳосил намуда, болои онро бо коғаз мепӯшонданд; баъди чанд дақиқа коғазро оҳиста гирифта аз як гӯшааш дар ҷойи соя меовехтанд, то ки моеи рӯи коғаз шорад ва он хушк шавад. Устоҳо аз хатҳои каҷу килеб ва гулҳои «Абри баҳор» дар вақти тасвири ҳар гуна шаклҳои ҳандасӣ, рустаниҳо, ҳатто порчаҳои шеърӣ низ истифода кардаанд. Гулҳои «Абри баҳор», одатан, ба якдигар шабеҳ нестанд, лекин устоҳои моҳир қодир буданд, ки як нақшро якчанд маротиба бамавқеъ такрор кунанд. Ин навъи санъати китобат асрҳои 16 – 17 дар Ҳирот хеле ривоҷ ёфта буд. Дар Табрез, Қазвин, Исфаҳон ва ғайра дастхатҳои бо санъати «Абри баҳор» ородода вомехӯранд. Солҳои охир барои аз нав эҳё намудани ин санъати фаромӯшшуда кӯшишҳо шуда истодааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдуллоҳи Нойӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — навозанда, сароянда ва мусиқидони форсу тоҷик (охири садаи XV ва ибтидои садаи XVI).

Зиндагинома
-----------

Абдуллоҳи Нойӣ дар Ҳирот, дар хонаводаи аҳли фарҳанг таваллуд шуда, асосҳои ибтдоии шеъру мусиқиро аз падару амакаш омӯхтааст. Барои такмили пешаи сознавозӣ назди устоди мусиқӣ Алидӯсти Ноӣ муддате чанд ҳунаромӯзӣ кард. Дар най-навозӣ беқарина буд ва ҳунари ӯро Дарвешалии Чангӣ («Тӯҳфату-с-сурур») тавсифи зиёде карда, аз ҷумла мегӯяд, ки «аз овози форами най ҳамаро ба гулистон бурда». Абдуллоҳи Ноӣ муддате чанд ба Бухоро сафар карда, аз Наҷмуддин Гавҳарии Кавкабии Бухороӣ бисёр нозукиҳои мусиқиро фаро мегирад. Баъдан ба Ҳисору Балх сафар карда, бо донанда-гони созу овоз ҳамкорию аз ҳунарашон баҳра меандӯзад.

Эҷодиёт
-------

Асарҳои мусиқии ӯ «Савти дилреш» (бар усули «Мухаммас», ба шуъбаи «Сегоҳ»), «Савти дилошӯб» (бар усули мақоми «Ироқ»), «Пешрави ситамкаш» (бар усули «Самоъӣ», ба мақоми «Ҳусайнӣ»), «Амали гардуни Нойӣ» бар усули «Уфар», ба мақоми «Наво» ва ғ. дар ҳаёти мусиқӣ эътибори зиёд доштаанд. Мусиқидонон Дарвеш шайх Қаландари Ҳиравӣ, Устод Алии Боқӣ, Алид-ӯсти Нойӣ, Ҳофизи Қонунӣ ва диг. ба осори му-сиқии А.Н. дар усулу вазнҳои «Миаттайн», «Дав-ри равон», «Куллиёт» тазминҳои мусиқӣ намуда-анд. Ӯ инчунин ба мақомҳои «Кучак», «Бусалик», «Ҳусайнӣ» асарҳои таркибан мураккаби мусиқӣ эҷод намуда, ғазалҳои орифона низ сурудааст. Мадфанаш дар мавзеи Ҳазрати Султон Аҳмади Хизрӯяи Ҳирот аст.

Адабиёт
-------

* Раҷабов А. Афкори мусиқии тоҷик дар ас. XII-XV, - Душанбе, 1998;
* Дарвешалии Чангӣ, Туҳфату-с-сурур, дастхат (№148), Аф. Уз.;
* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ. 1. Душ. 1988;
* Ражабов И. Мақомлар масаласига доир, Тошканд, 1963;
* Таджикская музыка, - Душанбе, 2003.

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. - Душанбе, 2009. - с. 12 ISBN 978-99947-49-13-3
**Абдуллоҳхо́н** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — яке аз хонҳои шайбонӣ, аз ашрофзодагони муғул, сипаҳсолор ва ҳокими мустақил дар Мовароуннаҳр (асри 16).

Зиндагинома
-----------

Модараш Оиша Бегим яке аз духтарони Ҳусайн Бойқаро буд. Аз соли 1530 Абдуллоҳхон ба унвони сипаҳсолор дар хидмати сипоҳи Бобур будааст. Бобур дар китоби худ «Бобурнома» аз ӯ ёд кардааст. Абдуллоҳхон дар юришҳо ва ҷангҳои Бобур ва сипаҳсолори темурӣ Қосим Ҳусайн султон дар Ҳинд фаъолона ширкат доштааст. Баъд аз марги Бобур Абдуллоҳхон ба хидмати Ҳумоюн пайваст ва дар юришҳо ва ҷангҳои ӯ алайҳи мулуки Панҷоб ва вилоёти дигари Ҳиндустон ширкат намуд. Абдуллоҳхон бо духтари Қосим Барлос (султони қазоқ аз хонадони Ҷуҷӣ) издивоҷ намуд. Вай дар барқарории ҳукумати Ҳумоюн, бахусус дар ҷанги ӯ бар зидди Сур Афғон нақши муассире дошт. Абдуллоҳхон дар муҳимтарин юришҳои Акбаршоҳ низ ширкати мустақим дошт (чунончи, дар набарди маъруфи Панипат, соли 1556) ва баъд аз ин аз тарафи шоҳ бо лақаби волои «Шуҷоатхон» сарфароз гардид. Абдуллоҳхон ҳамчунин дар юришҳои Акбаршоҳ алайҳи Хон Замон (Алиқулии Ӯзбек), ки ҳокими Ҷанпур буд, ширкат варзид.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бобур М. Бобурнома, Тошканд, 1965;
* Гулбаданбегим, Ҳумоюннома, Тошканд, 1965.

Сарчашма
--------

* Абдуллоҳхон // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдулло́ҳи Занузӣ Бирмуқлӣ** (?, Маранд – 1841, Теҳрон) — орифи машҳури аҳди қочорияи Эрон.

Зиндагинома
-----------

Дар зодгоҳаш сарфу наҳв ва илми маонӣ, фиқҳу усул ва мантиқу каломро омӯхта, барои таҳсил ба Исфаҳон рафт ва дар назди Муллоалии Нурӣ ба омӯзиши ҳикмати илоҳӣ пардохт. Ба шаҳрҳои Наҷаф, Карбало, Қум сафар карда, бо ҳакимону орифони машҳури замонаш шиносоӣ пайдо намуд. Вақте Фатҳалишоҳи Қочор (ҳукмронӣ 1797 – 1834) Муллоалии Нуриро ба Теҳрон даъват кард, ӯ ба ҷои худ шогирдаш Абдуллоҳи Занузиро ба Теҳрон фиристод. Абдуллоҳи Занузӣ дар мадрасаи «Хони Марвӣ»-и Теҳрон то охири умраш аз фалсафа дарс гуфтааст.

Осор
----

Абдуллоҳи Занузӣ асарҳои бисёре навиштааст, ки муҳимтарини онҳо «Анвори ҷаллия» ва «Ламаот-ул-илоҳия» мебошанд. ӯ дар осори худ равияи Садруддини Шерозиро дар ҳикмати мутаолиҳа пеш гирифта, масъалаи исолати вуҷуд ва исолати моҳиятро таҳқиқ намудааст. Абдуллоҳи Занузӣ вуҷудро биззот ва моҳиятро билараз шуморида, моҳияти ҳар мумкинро бо вуҷуди он дар ҷамеи маротиб муттаҳид медонад, ки аз ҷиҳати таҳлили зеҳнӣ аз аслаш ҷудо тасаввур мешавад. Роҷеъ ба масъалаи ваҳдату касрат Абдуллоҳи Занузӣ маротиби шиддату заъфро қоил аст. Ба фикри ӯ, ҳар ҷое, ки ҷанбаи касрат бештар бошад, ҷанбаи ваҳдат заифтар аст ва дар айни ҳол ҷиҳати ваҳдат айни ҷиҳати касрат ва ҷиҳати касрат маърузи ҷиҳати ваҳдат мебошад. Абдуллоҳи Занузӣ як силсила масъалаҳои дигари фалсафаи мутаолиҳаро низ дар асарҳояш таҳқиқ кардааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Гулкунда**, **Гулканда** — харобаҳои шаҳр ва дижи бостонӣ дар Ҳиндустон, ки дар ёздаҳ километрии ғарби шаҳри Ҳайдаробод воқеъ аст.

Таърих
------

Қалъаи Гулкунда дар замони ҳукмронии сулолаи Какатия бунёд гардида, аз давраи ҳукмронии султон Муҳаммади Баҳманшоҳи I ба ҳайати давлати Баҳманшоҳиён дохил шуд. Аз давраи ҳукмронии Султонқулии Қутбшоҳ (1518—1553) ба пойтахти давлати Қутбшоҳиён (1518—1687) табдил ёфт (то соли 1591). Дар аҳди Абулҳасани Қутбшоҳ (1672—1689) аз ҷониби султон Аврангзеб ишғол шуда, яке аз музофоти давлати Темуриёни Ҳинд гардид. Солҳои (1713—1947) ба ҳайати давлати Осафҷоҳиёни Ҳайдаробод дохил мешуд. То давраи ҳукмронии Қутбшоҳиён биноҳои Гулкунда аз хишти хом сохта шуда буданд. Аз давраи ҳукмронии сулолаи Қутбшоҳиён дар сохтмони биноҳои Гулкунда бештар сангу гил истифода шуда, қалъа муддати 60 сол (1518—1580) истеҳкоми низомӣ буд. Гулкунда дар болои теппа дар баландии 120 м бино шуда, атрофи онро девори дарозиаш 7 км ва дорои 87 истеҳкоми низомӣ иҳота кардааст. Ҳар кадом истеҳкоми низомӣ як тӯп дошт. Шаҳри Гулкунда дар дохили девори истеҳкомӣ сохта шуда, аз биноҳои асосии Кохи султонҳои қутбшоҳӣ, хонаҳои вазирон, амирон, сарлашкарон, аслиҳахона, анборхона, биноҳои маъмурӣ ва хонаҳои иқоматӣ иборат буд, ки қисми зиёди онҳо бо мурури замон хароб шудаанд. Қалъаи Гулкунда 8 дарвоза дошт, ки машҳуртаринаш Маккадарвоза дар самти қибла буд. Гулкунда якчанд бурҷ дошт, бузургтаринаш — Мусобурҷ баландиаш 17 м. Дар даромадгоҳи асосии қалъаи Гулкунда сақфи гунбадшакл мавҷуд аст, ки дар болои чор сутун қарор дорад. Гунбади Гулкунда тарзе сохта шудааст, ки агар дар зери гунбад ду дастро ба ҳамдигар бизанем, садо чандин бор такрор ёфта, дар балантарин нуқтаи қалъа — девони хос (масофаи 442 м) шунида мешавад. Дар мавриди таҳдиди хатар посбонон аз нуқтаи мазкур ба шоҳ хабар медоданд. Аз мавзеи бори хос нақби махфие дар умқи 8м (бараш 3.6 м, дарозиаш 8 км) то беруни қалъи Гулкунда ҳафр шуда буд, ки дар мавриди хатар шоҳ ва ҳамроҳонаш ба воситаи он фирор мекарданд. Об ба воситаи лулаҳои сафолӣ аз масофаи 17 км ба чор обанбори Гулкунда расонида мешуд. Дар Гулкунда аз давраи ҳукмронии Қутбшоҳиён доираи адабии форсизабон ташаккул ёфт. Ба қавли Аҳмади Розӣ дар дарбори Муҳаммадқулии Қутбшоҳ (1580—1611) нисбат ба дигар мулкҳои Дакан шоирону донишмандони зиёде ҷамъ омада буданд. Гулкунда ҳамчун маркази тиҷорат, хусусан маркази коркарди алмос, таваҷҷуҳи тоҷирони Форс, Хуросон, Чин ва кишварҳои арабро ҷалб карда буд. Алмоси машҳури Кӯҳи Нур дар давраи ҳуҷуми Темуриёни Ҳинд аз Гулкунда ба яғмо бурда шуд. Гулкунда аз 2 июни 2014 ба ҳайати иёлати Теланганаи Ҳиндустон дохил шуда, маркази саёҳат мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гулкунда / С. Ҳусайнов // Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир  А. Қурбонов. — Д. : СИЭМТ, 2011—2020.

* احمد امین رازی. هفت اقلیم. با تصحیح جواد فاضل. تهران، ۱۳۷٠ش.؛
* مجتبی کرمی. نگاهی به تاریخ حیدر آباد دکن. تهران، ۱۳۷۳ش.ر
**Бекназаров Амо Иванович**  (номи хонаводагии ҳақиқӣ — *Бекназарян*; арманӣ. *Համո Բեկնազարյան*; 1891—1965) — ҳунарпеша ва коргардони синамо, филмноманависи арманӣ, Ҳунарпешаи мардумии Арманистон (1935).

Эҷодиёт
-------

Чун ҳунарпеша Бекназаров солҳои 1914—1921 дар филмҳои коргардонҳои рус асосан нақши аъёну ашроф ва «ошиқи салонӣ»-ро бозида, барои ташкил ва инкишофи кино дар Гурҷистон, Арманистон ва Озарбойҷон саҳми калон гузоштааст. Коргардони аввалин филмҳои бадеӣ дар киностудияи навтаъсиси Арманистон, Гурҷистон ва Озарбойҷон. Солҳои 1932—1935 дар киностудияи «Востоккино»-и Русия фаъолият намуда, аз ҳаёти мардуми Шарқи Дур филмҳо мебардорад. Беҳтарин филмҳои таҳиякардаи Бекназаров: «Падаркуш», «Ганҷи гумшуда», «Севил», «Игденбу», «Пэпо», «Зангизанбӯр», «Давидбек» ва ғайра.

Муаллифи биёр сенарияҳост, ки худ филмбардорӣ кардааст ё дигар коргардонҳо ба навор бардоштаанд. Дар филмҳояш асосан аз рӯзгори пешин ва ҳаёти муосири халқҳои Қафқоз образҳои барҷастаи инсонӣ таҷассум сохтааст. Бекназаров бо «Тоҷикфилм» ҳамкорӣ намуда, филми ҳуҷҷатии «Субтропикҳои Осиёи Миёна» (1953) ва филми бадеии «Насриддин дар Хуҷанд»-ро (1959, бо ҳамроҳии реж. Э. Карамян) таҳия кардааст.

Киностудияи «Арманфилм» соли 1966 ба номи Бекназарян гузошта шудааст.

Ҷоизаву орденҳо
---------------

Дорандаи Мукофоти давлатии СССР (1941). Бо орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат, «Нишони Фахрӣ», «Ситораи Сурх» сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Internet Movie Database (ингл.) — 1990.
2. 1 2 3 4 5  Армянская советская энциклопедия (арм.) / зери таҳрири Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — Ҷ. 2. — С. 380—381.
3. 1 2 3 4  Ով ով է. հայեր (арм.) / зери таҳрири Հ. Այվազյան — Երևան: 2005. — Ҷ. 1. — С. 225.
4. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
5. ↑  Бек-Назаров Амо Иванович в Большой советской энциклопедии Бойгонӣ шудааст 24 Декабри 2014  сол.
6. ↑  Вельтман С. А. Бек-Назаров, М.-Л. 1937.

Сарчашма
--------

* Бекназаров Амо Иванович // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* AllMovie
* AllMovie
* AlloCiné
* Česko-Slovenská filmová databáze
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Кинопоиск

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Биографический Грузии
* Литовская универсальная

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 14668598v
* GND: 140867406
* ISNI: 0000 0000 7731 7138
* LCCN: n88263693
* SUDOC: 142578088
* VIAF: 32258710
* WorldCat VIAF: 32258710

 |

 |
**Ҷамоати Хонакоҳи Кӯҳӣ** — ҷамоатест дар ноҳияи Ҳисори Тоҷикистон, ки тобеи марказ мебошад.

Ҷамоати деҳоти Хонақоҳи Кӯҳӣ моҳи феврали соли 1926 таъсис ёфта, марказаш деҳаи Чангоб аст, аз маркази ноҳияи Ҳисор дар қисмати шимолу шарқӣ, дар масофаи 12 км ҷой гирифта, 3412 хоҷагӣ
ва 26874 нафар аҳолӣ дошта, деҳаҳои Хонақоҳи Кӯҳӣ, Шол, Чангоб, Гулдара (собиқ Ҷиндара), Меҳргон (собиқ Қипчоқ), Лабисой (собиқ Хелисой), Алибегӣ, Арбобӣ, Латтахорак, Шоҳон, Кафшдӯзон, Чашмаи Бозор, Нилӯ, Тахт, Кӯшкак, Искич, Рағоба, Истонӣ, Турушбоғ, Яккатут, Қалъаи Ҷобир,
Арҷинак, Варгандок ба он тобеъ буда, дар ҳудудаш 13 муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, 2 таҳсилоти асосӣ, 5 мактаби ибтидоӣ, 1 беморхона, 4 маркази
саломатӣ, 5 бунгоҳи тиббӣ, 11 хоҷагии деҳқонии
умумӣ, 90 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ, 4 китобхона,
1 маркази фарҳангию фароғатӣ, 2 нуқтаи алоқа,
шуъбаи милитсияи минтақавӣ, 3 масҷиди ҷомеъ, 16
масҷиди панҷвақта, 67 нуқтаи хурди савдо, 16 осиёб, 9
сехи хурди равғанкашӣ, 1 нуқтаи фурӯши сӯзишворӣ,
сехи дӯзандагӣ, анбори нигоҳдории мева ва ошхонаи
умумӣ амал мекунанд.

Деҳаҳои ҷамоат
--------------

|  |
| --- |
| **Деҳаҳои ҷамоат** |
| Деҳа | Аҳолӣ (с. 2015) |
| Хонақоҳи Кӯҳӣ |  |
| Шол |  |
| Чангоб |  |
| Гулдара |  |
| Меҳргон (деҳа) |  |
| Лабисой |  |
| Алибегӣ | 679 |
| Арбобӣ | 790 |
| Латтахорак | 955 |
| Шоҳон |  |
| Кафшдӯзон |  |
| Чашмаи Бозор |  |
| Нилу | 3709 |
| Тахт |  |
| Кӯшкак |  |
| Искич | 2258 |
| Рағоба |  |
| Истонӣ |  |
| Турушбоғ |  |
| Яккатут |  |
| Қалъаи Ҷобир |  |
| Арҷинак |  |
| Варгандок |  |
|

Адабиёт
-------

* Ф.Азиз, С.Одина.Ҳисори Шодмон: аз бостон то ин замон. — Душанбе,2013;
* Ш.Неъматова,М.Асроров, Маҳфузгарони таърих. — Душанбе,2010;
* С.Одина. Зилзилаи Ҳисор. — Душанбе, 2009.

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. — Душанбе: «Ирфон», 2015, — с. 559—660


|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Абдуллатифи Ӯротеппагӣ** (*Мавлоно Абдуллатифи Мастчоҳии Ӯротеппагӣ*) — шоири тоҷик (асри 16).

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳаш Кӯҳистони Мастчоҳ. Барои такмили дониш ба ӯротеппа рафта, дар мадрасаи Кӯкгунбаз таҳсил кард. Пас аз хатми таҳсил ба мударрисӣ машғул шуд. Мувофиқи маълумоти тазкираҳо дар солҳои охири умраш ба Тошканд рафт ва дар он ҷо вафот кард. Дар манбаъҳои адабӣ аз муносибати дӯстонаи Абдуллатиф ба Гармии Ӯротеппагӣ маълумот дода шудааст. Аз Абдуллатиф абёти пароканда ба тавассути тазкираҳову баёзҳо то замони мо расидаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

Сарчашма
--------

* Абдуллатифи Ӯротеппагӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Амонуллоҳ Неъматзода** (*Қорӣ Амонуллоҳ Неъматзода*; 5 октябри соли 1935, Обигарм — 6 сентябри соли 2010, Душанбе) — рӯҳонӣ ва шахсияти барҷастаи исломӣ, муфтии Тоҷикистон (1996—1997); раиси Шӯрои уламои Маркази исломии Тоҷикистон (1997—2010).

Зиндагинома
-----------

Амонуллоҳ Неъматзода 5 октябри соли 1935 дар деҳаи Бузургиёни собиқ ноҳияи Обигарм таваллуд шудааст. Маълумоти диниро дар назди волидон, баъдтар дар назди Қорӣ Ҳикматуллоҳ, Эшон Аҳмадхоҷа ва Мавлавӣ Муҳаммадҷони Қӯқандӣ гирифтааст.

Фаъолият
--------

То соли 1983 ба ҳайси корманди одӣ дар муассисаҳои гуногуни Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият кардааст. Аз соли 1983 то соли 1989 ба ҳайси имоми панҷвақта дар масҷиди ҷомеи ба номи Шоҳмансури шаҳри Душанбе, аз соли 1989 то соли 1993 имоми панҷвақтаи масҷиди ҷомеи ба номи ҳазрати Мавлоно Яъқуби Чархии ноҳияи Рӯдакӣ ва аз соли 1993 то соли 1996 ба ҳайси хатиби масҷиди ҷомеи мазкур кор кардааст. Аз соли 1996 то соли 1997 ба вазифаи Муфтии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва соли 1997 ба вазифаи раиси Маркази исломӣ ва раиси Шӯрои уламои Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шуд ва то охири умри худ дар ин вазифа кор ва фаъолият кард.

Амонуллоҳ Неъматзода узви чандин созмонҳои байналмилалӣ, аз ҷумла узви Шӯрои адёни Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил, узви ҷамъияти Даъваи Олами Исломӣ дар Ҷамоҳирии Арабии Либиё буд.

Хидматҳои Амонуллоҳ Неъматзода ҳамчун сарвари мусулмонони Ҷумҳурии Тоҷикистон дар пешрафти фаъолияти масҷидҳо, пешгирӣ аз ҳар гуна равияҳои тундраву ифротгаро намоён аст. Тӯли солҳои фаъолияти худ номбурда дар интишори таълимоти мазҳаби ҳанафӣ, боло рафтани маърифати исломӣ, инчунин дар мавриди риояи қонунгузории ҷумҳурӣ аз ҷониби мусулмонон ва иттиҳодияҳои динӣ хидматҳои шоён намудааст.

Марг
----

Амонуллоҳ Неъматзода дар синни 75-солагӣ 6 сентябри соли 2010 бар асари бемории саратон аз дунё даргузашт. Ҷанозаи Қорӣ Амонуллоҳ Неъматзода, таърихи 7 сентябри соли 2010 дар рустои Элоки ноҳияи Файзобод ба хок супурда шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. — Душанбе, 2011. СИЭМТ, С. 188. — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4
2. ↑  Нашрияи расмии Тоҷикистон - "Ҷумҳурият".  www.jumhuriyat.tj. 6 сентябри 2017 санҷида шуд.
**Абдулло Абдурауфов** (1928—1975) — сарояндаи операи тоҷик, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1964),

Зиндагинома
-----------

Абдулло Абдулғафурович Абдурауфов 27 декабри соли 1928 дар гузари Қӯшҳавзи шаҳри Самарқанд ба дунё омадааст. Факултети филологии ИДП Самарқанд (1949), шуъбаи миллии Консерваторияи давлатии Москва ба номи П. И. Чайковский (1953) ва Консерваторияи давлатии Тошканд ба номи Мухтор Ашрафӣро хатм намудааст (1958). Сарояндаи яккахони Филармонияи давлатии Тошканд ба номи Қорӣ Ёқубов, сарояндаи Театри опера ва балети ба номи А. Навоии Ӯзбекистон (1957—1958), Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ (1958—1968), ФДТ (1968—1970) ва Театри операи шаҳри Самарқанд (1970—1975). Ба шаҳрҳои гуногуни собиқ Иттифоқи Шӯравӣ ва мамлакатҳои хориҷӣ, аз ҷумла Ироқ, Афғонистон, Финляндия, Олмон, Дания сафари ҳунарӣ кардааст.

Образҳои саҳнавӣ
----------------

Дар саҳнаи театрҳои Тоҷикистон ва Ӯзбекистон дар операҳо бештар аз 20 партияро иҷро кардааст.
Дар саҳнаи Театри опера ва балети ба номи А.Навоии Ӯзбекистон:

* Ҳоҷӣ («Дилором»-и Мухтор Ашрафӣ),
* Тоҳир («Тоҳир ва Зӯҳро»-и Т.Ҷалилов ва Б.Бровсин),
* Ҳамза («Ҳамза»-и С.Бобоев);

дар Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ:

* Мадан («Комде ва Мадан»-и Зиёдулло Шаҳидӣ),
* Зоҳир («Бозгашт»-и Ёқуб Сабзанов),
* Собир («Домоди номдор»-и С.Урбах),
* Ленский («Евгений Онегин»-и П. И. Чайковский),
* Гертсог («Риголетто»-и Ҷ.Верди),
* Люченсо («Ромкунии зани қайсар»-и В.Шебалин) ва ғайраро рӯи саҳна овардааст.

Суруд ва романсҳои оҳангсозони тоҷик, сурудҳои халқҳои Шарқ, рус ва Ғарб, ҳамчунин мусиқии классмкии вокалӣ ва ғайра дар репертуари ӯ мавқеи хос доштанд.
Дар театрҳои Самарқанд ва Тошканд, низ дар чанд опера ба саҳна баромадааст.

Мукофот ва ҷоизаҳо
------------------

Ҷоизадори Фестивали VI умумиҷаҳонии ҷавонон ва донишҷӯён (Москва, 1957),
Озмуни умумииттифоқии вокалистон (Москва, 1957) ва Озмуни умумииттифоқии вокалистон ба номи М. И. Глинка (Москва, 1964).

Эзоҳ
----

1. ↑  Абдурауфов Абдулло Абдулғафурович //Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. — Душанбе, 1988, ҷ. 1.- С.23.
2. ↑  Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе, 1988. — С. 16.
**Дортмунд** (олмонӣ: *Dortmund*, олм. поин Düörpm) шаҳри тобеи заминӣ дар ғарби Олмон, дар замини федералии Рейн-Вестфалия мебошад. Аҳолӣ - 585 352 нафар. Ин бузургтарин шаҳр-қисми 5 миллионумин мегаполиси конурбатсионии минтақаи Рур ва дуввумин шаҳр дар конгломерати 10 миллионаи шаҳрҳои минтақаи Рейн-Рур мебошад.

Ҷуғрофия
--------

### Ҷойгиршавӣ

Дортмунд дар ғарби Олмон дар минтақаи Рур ҷойгир аст.

Дар ҷануби шаҳр шохаҳои кӯҳҳои масстви Ардай ҷойгир аст, дар шимол бошад Дортмунд бо вилояти Мюнстерланд ҳамсарҳаданд. Дар шарқ дашти Зостск, дар ғарб - ҳавзаи Рур ҷойгиранд. Дортмунд дар болооби Амшер ва миёнаҳои Рур ҷойгир аст, ки Ленне ба ҷануби шаҳр мерезад. Липпе аз шимол ҷорист. Канали Дортмунд - Эмс Дортмундро бо шабакаи каналҳои нақлиёти дарёӣ мепайвандад.

Баландтарин нуқтаи Дортмунд, кӯҳи Клузенберг ( олмонӣ: *Klusenberg*) (254 м) мебошад, ки дар ноҳияи Зибург ҷойгир аст, пасттарин - дар баландии 50 м ҷойгир аст – дарёи Эмшер, ки сарҳади шаҳрро убур мекунад.

Маркази шаҳр ва нуқтаи ибтидои ҳама масофаҳо калисои Сент Риналд аст, дурусттараш пояи манораи ғарбии он, ки дар баландии 85,42 м дар 51 ° 30'58 арзи шимолӣ ва 7 ° 28'6 тӯли шарқӣ ҷойгир аст, мебошад.

### Шаҳрҳои ҳамсоя

Дар шимолу ғарб, Дортмунд бо Кастроп-Рауксел ва Валтроп, ки ба ноҳияи Реклингхаузен дохил мешаванд, ҳаммарз аст. Ҳамсояҳои шарқӣ - Люнен, Камен, Унна қисми ҳавзаи Унна мебошанд. Марзи кӯтоҳ бо Ҳаген дар ҷануби ноҳияи Эннепе-Рур ( Ҳердекке, Виттен) аст. Бохум дар сарҳади ғарбии шаҳр тӯл кашидааст.

Сохтори маъмурӣ
---------------

Дортмунд аз 12 ноҳияи (ҳавзаи) шаҳрӣ (stadtbezirk) иборат аст: се ноҳияи марказӣ ва ҳалқаи иборат аз нуҳ ноҳияи дигар.


|  |
| --- |
| * Инненштадт-Вест
* Инненштадт-Норд
* Инненштадт-Ост
* Эвинг
* Шарнхорст
* Браккель
* Аплербекк
* Хёрде
* Хомбрух
* Лютгендортмунд
* Хуккарде
* Менгеде
 |

Таърих
------

Аҳолӣ
-----

Иқтисод
-------

Нақлиёт
-------

Маориф
------

* Донишгоҳи техникии Дортмунд

Варзиш
------

Шаҳрҳои бародар
---------------

* ИМА: Буффало (Ню-Йорк)
* Фаронса: Амен
* Британияи Кабир: Лидс
* Русия: Ростов-на-Дону
* Исроил: Нетаня
* Сербия: Нови-Сад
* Чин: Сиан
* Туркия: Трабзон

Эзоҳ
----

1. ↑  Bevölkerung im Regierungsbezirk Arnsberg(олмонӣ). *Information und Technik. Nordrhein-Westfalen*(пайванди дастнорас — *таърих*). 12 ноябри 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 12 ноябри 2017.

Эзоҳ
----
**«Ҳикояи бозича»** (англ. Toy Story) як филми мазҳакавии компютерии амрикоӣ дар соли 1995 аст, ки аз ҷониби Studios Pixar Animation таҳия шудааст ва аз ҷониби Walt Disney Pictures бароварда шудааст. Ин аввалин филми бадеии пурраи компютерӣ буд.

Достон
------

Писарбачае бо номи Энди дӯст медорад, ки дар ҳуҷраи худ бошад ва бо бозичаҳои худ бозӣ кунад, бахусус лӯхтакчааш бо номи "Вуди". Аммо, бозичаҳо чӣ кор мекунанд, вақте ки Анди бо онҳо нест, онҳо зинда мешаванд. Вуди боварӣ дорад, ки ҳаёти ӯ (ҳамчун бозича) хуб аст. Бо вуҷуди ин, ӯ бояд аз кӯчонидани оилаи Анди нигарон бошад ва он чизе ки Вуди намедонад, дар бораи ҷашни зодрӯзи Анди. Вуди намедонад, ки модари Анди ба ӯ шахсияти амали маъруф бо номи Buzz Lightyear додааст, ки бовар надорад, ки ӯ бозича аст ва ба зудӣ бозичаи нави дӯстдоштаи Анди мешавад. Вуди, ки ҳоло бо ҳасад фурӯ рафтааст, кӯшиш мекунад, ки аз Базз халос шавад. Пас, ҳам Вуди ва ҳам Базз ҳоло гум шудаанд. Онҳо бояд роҳи бозгашт ба Андиро пеш аз он ки бе онҳо ҳаракат кунад, пайдо кунанд, аммо онҳо бояд аз як қотили бозичаҳои бераҳмона Сид Филлипс гузаранд.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. 1 2 3  выгрузка данных Freebase — Google.
6. ↑
7. ↑
8. 1 2
9. ↑
10. ↑  Internet Movie Database (ингл.) — 1990.
11. ↑
12. 1 2  Box Office Mojo (ингл.) — 1999.

Пайвандҳо
---------

* «Достони бозича»(англ.) дар вебгоҳи Internet Movie Database
* «Достони бозича»(англ.) дар сомонаи Rotten Tomatoes
* «Достони бозича»(англ.) дар сомонаи Box Office Mojo
* Достони бозича(англ.) дар сомонаи allmovie
**Булбули гӯшқаҳваӣ** (лот. Hypsipetes amaurotis) — булбуле бо андозаи миёна бӯмии шарқи Осиё аст, ки дар бахшҳои шимолӣ пароканиши он бисёр роиҷ аст ва аз ҷануби Сохолин то шимоли Филиппин ёфт мешавад.

Парокандагии зистгоҳ
--------------------

Булбули гӯшқаҳваӣ дар маҳдудаи бисёр густардае роиҷ аст, ки шомили ховари дури Русия (аз ҷумлаи Сохолин), шимоли шарқи Чин, шабаҳи ҷазираи Кореяву Ҷопон, аз ҷануби Тайвану занҷираи ҷазираи Бобуёну Ботонс дар шимоли Филиппин аст.

Аз назари таърихӣ, булбулҳои гӯшқаҳваӣ парандагони кӯчандае буданд ки дар зимистон ба манотиқи ҷанубии маҳдудаи худ ҳаракат мекарданд, аммо онҳо аз тағйир дар шеваҳои кишоварзӣ дар даҳаҳои охир барои зимистонгузаронӣ дар мантиқи дуртар аз шимол истифода кардаанд. Бештари булбулҳои гӯшқаҳваӣ дар зимистон ба самти ҷануб ҳаракат мекунанду ағлаб дар тӯли муҳоҷирати гилаҳои бузургиро ташкил медиҳанд. Онҳо дар бархе аз манотиқи Ҷопон ба унвони офати кишоварзӣ дар назар гирифта мешаванд, ҷое ки мумкинаст ба боғҳо ҳамла кунанд ва ба маҳсулоти монанди кулам, гули куламу исфиноҷ осеб бирасонанд .

### Зодварӣ

Ҳудуди панҷ тухм тавассути мода гузошта мешавад, ки сипас онҳоро ҷӯҷакашӣ мекунад. Булбулҳои гӯшқаҳваӣ ағлаб тавассути куку ангалӣ мешаванд, ки ҷӯҷаҳои онҳо тухмҳои булбулу ҷӯҷаҳоро аз лона берун мебаранд.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Hooper*. Brown-eared bulbul, *The Japan Times* (12 май 2005). Проверено 3 июни 2020.Hooper, Rowan (12 May 2005).
|  |
| --- |
| Bismillahir Rahmanir Rahim Бахше аз маҷмӯъаи мақолаҳои ислом |
| Худо дар ислом |
| "Аллоҳ" дар хушнависии арабӣ*Аллоҳ  ҷалла ҷалолуҳу*дар хушнависии арабӣ |
| List
* Аллоҳ
* Names
* Phrases and expressions
* God's throne in Islam
* Theology
* Oneness
* Islamic creed
* Transcendence
* Denial of Divine attributes
* Anthropomorphism
 |
|  • Category |
| * д
* б
* в
 |

**Босит**, **ал-Босит** (ар. الباسط‎ — густаранда ва паҳнкунанда) — яке аз номҳои Худованд. Дар фарҳанги истилоҳоти шаръӣ Босит ҳамроҳ бо калимаи Қобиз якҷо (القابض الباسط) барои ифодаи қабзу баст, кашишу кушоиш ва бахшишу маҳрумият дар ҳама чизи моддӣ ва маънавӣ ба кор рафтааст.

Корбасти ин маъно аз сӯи Қуръони карим дар сифоти Худованд тамоми паҳнои зиндагонии инсон ва сар то сари офариниш: қабзу басти зиндагӣ, тангию фарохии ризқ, кушодагӣ ва тангии мулк, густардани абр дар осмон, паҳн ва ба ҳам печидани соя ва ғайраро дар бар мегирад. «Ва Худо қабзу баст (тангию кушоиш) мебахшад ва ба сӯи Ӯ баргардонида мешавед» (2:245); «Худо ризқро барои касе бихоҳад, баст медиҳад ва (барои касе бихоҳад) танг месозад» (13:26); «… пас (Худо) абрҳоро чӣ гунае бихоҳад, дар осмон паҳн месозад» (30:48); «Оё надидӣ, ки Парвардгорат чӣ гуна сояро густаронида ва агар мехост, онро сокин мегардонд. Он гоҳ Офтобро далеле бар он гардонидем, сипас онро ба сӯи худ бо нармӣ қабз (ҷамъ) намудем» (25: 45-46).

Вожаи Босит дар Қуръони бо муштаққоти феълӣ зикр шуда ва дар суннати набавӣ дар ҳадиси асмоуллоҳ — «Сунан»-и Тирмизӣ (3507), «Сунан»-и Ибни Моҷа (3861), «Мустадрак»-и Ҳоким ва «Фатҳулборӣ»-и Ибни Ҳаҷари Асқалонӣ (14/468, 469) ба шакли исми фоил омадааст.

Дар фарҳанги номгузории исломӣ вожаи абд — банда (عبد) бо изофа ба яке аз номҳои Худованд аз ибтидои зуҳури дини мубини ислом маъмул гаштааст ва номҳое, ба монанди Абдулбосит, Абдулботин, Абдуссамад, Абдуллоҳ ва ғайра аз номҳои табаррук ва маъруф ба шумор мераванд. Таҷаллии осори номи мураккаби Қобиз ва Босити Худованд дар ҳаёти муъмин дар қолаби сабру бурдборӣ дар баробари сахтиҳо, таваккул ва тафвизи тамоми умур ба сӯи Худо ба намоиш дар меояд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Босит / А. Боқизода // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
**Булбулик** - (таронаҳои булбулӣ), навъе аз таронаи семисрагии фолклори мардуми водии Вахон мебошад. Булбулик дар вазни ҳиҷоӣ эҷод шуда, қофиябандиаш "а,б,а" аст.

Масалан:

Ти сәпрәγ гыли рәй(ҳ)он.
Гыл=шә гыл=(ҳ)о царт,
Барги гыл дйәтк хазон.
Тарҷумааш:

Гули ту гули райҳон.
(Он) гул зеботарин гул аст,
(Аммо) барги гул гаштаст хазон.
Булбуликҳо тавассути нақароти дохилии *«Булбулик тар номаме»* ё *«Булбулик тар хонуме»* ба ҳам пайваст шуда, баъзан шакли сурудро мегиранд. Гӯяндаи булбуликҳо асосан, занҳову духтарон буда, дар мундариҷаи ин навъи лирикӣ бештар эҳсоси инсонӣ, дарду аламҳои занон, шикваю ҳасрат, ҷудоию аз даст додани шахси наздик тасвир гаштаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Булбулик /Д. Раҳимов. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷилди I (А-М).– Душанбе, 2015. – 668 с. (тоҷ.) ISBN 978-99947-33-79-8

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Борҷомӣ**(гурҷӣ: ბორჯომი bɔrd͡ʒɔmi) — шаҳр, маркази музофоти Боржомии Гурҷистон.

Табиат
------

Дар бешазори дараи Борҷомии Қафқоз, дар баландии 800—1000 м аз с. б. дар водии рӯди Кура, ба самти ҷануб-ғарби шаҳри Тбилиси (Тифлис) воқеъ аст. Аҳолиаш 14 ҳазор нафар (2010). Иқлимаш муътадили субтропикӣ буда, зимистонаш нарми камбарф (ҳарорати миёнаи январ — 20С), тобистонаш салқин (ҳарорати миёнаи август — 200 С). Борҷомӣ асосан бо чашмаҳои маъданиаш, ки ошомиданию муолиҷавианд, машҳури ҷаҳон буда, аз ҷиҳати содироти он мавқеи асосиро соҳиб аст. Оби минералии Борҷомӣ дар саросари давлатҳои пасошӯравӣ маъмул мебошад. Дар Борҷомӣ осоишгоҳҳои иқлимӣ, табобатгоҳҳо (Сагвери, Семи, Ликани, Патара Семи), истироҳатгоҳҳои алоҳида (Аҳалдаба, Даба, Двири, Маҷартсхами, Мзета-Мзе, Тба, Тсинубани, Тсихиҷвари) мавҷуданд, ки дар онҳо бемориҳои меъдаву рӯда, ҷигару гурда, масонаву талхадон, дилу раг, силсилаи асаб ва роҳҳои нафас муолиҷа карда мешаванд. Борҷомӣ истгоҳи охирини р. о.-и камбари Боржоми — Бакуриани аст. 22 июни 2005 Гурҷистон Б.-ро яке аз довталабони баргузории Бозиҳои олимпии зимистонаи соли 2014 эълон намуд. Б. ягона шаҳрест, ки дар иҳотаи силсилакӯҳҳои паст ҷой гирифта, бешаҳои сӯзанбаргу паҳнбарг дорад. Дар Борҷомӣ зиёда аз 200 ёдгори таърихӣ, аз ҷумла қалъа, дайр ва калисо мавҷуданд. Дар байни онҳо Қасри шоҳони Рус — Романовҳо, ки дар асри 18 бунёд шудааст, мавқеи махсус дорад. Осорхонаи кишваршиносӣ, боғи шаҳрӣ, боғи миллӣ, мамнӯъгоҳҳо, театри миллӣ, з-дҳои шиша ва обҳои маъданӣ дорад.

Эзоҳ
----

1. ↑  archINFORM (нем.) — 1994.

Адабиёт
-------

* Боржоми // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Open Directory Project

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (11-th)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 7716702-8
* J9U: 987007564471105171
* LCCN: n82047255
* NKC: ge891208
* VIAF: 127861481
* WorldCat VIAF: 127861481

 |

 |