recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ҳунари интизоъӣ** (англ. abstract art), **абстраксионизм** — шевае аз баёни таҷассумӣ, ки дар он ҳунарманд бо баҳрагирӣ аз зеҳнияти фардӣ ва иҷтиноб аз бознамоии падидаҳо ва ашколи табиъӣ ва маснуъ осори худро биёфаринад.

Абстраксионизм санъати мавҳум, ҷараёни иртиҷоӣ дар рассомӣ, ҳайкалтарошӣ ва графика, ки хилофи реализм аст. Дар як қатор мамлакатҳо охири садаи XIX ва аввали садаи XX ба вуҷуд омад. Абстраксионизмро дар санъати тасвирӣ, «санъати бе ашё», дар кинематография «антифилм», дар адабиёти бадеӣ «антироман» ва ғайра меноманд. Асосгузорони Абстраксионизм санъаткорони голландӣ П. Мондриан, франсавӣ Р. Делоне, испанӣ Ф. Пикабия, рус В. В. Кандинский ва К. С. Малевич буданд. Абстраксионизм чун мафкура зуҳуроти фалсафаи фардӣ, субъективӣ ва таълимоти идеалистии «санъат барои санъат» мебошад. Тарафдорони Абстраксионизм вазифаҳои ҷамъиятии санъатро ба инобат нагирифта, эҳсосоти шахсии рассомро воситаи асосии тасвир ҳисоб мекунанд ва барои «озодии мутлақ» аз воқеият ва ҷамъият мекӯшанд. Ба фикри назариётчиёни Абстраксионизм санъат ҳақиқатро не, балки эҳсосоти субъективии санъаткорро ифода мекунад. Барои ҳамин, онҳо аз тасвири ҳаққонии ҳодиса ва чизҳои объективӣ даст кашида, дар санъати рассомӣ ба воситаи рангу доғҳо ва хатҳои гуногун, дар ҳайкалтарошӣ бо шаклҳои бемазмун, дар мусиқӣ бо садоҳои гӯшхарошу нофаҳмо эҳсосот ва афкори худро ифода мекунанд. Абстраксионизм типикунонии ҳақиқати объективӣ, шаклу анъанаҳои миллӣ ва моҳияти иҷтимоии санъатро рад намуда, диди эстетикиро (зебопарастиро) нодуруст шарҳ медиҳад ва инсонро аз дарки зебоиҳои табиат ва ҳаёти иҷтимоӣ маҳрум месозад. Ҳоло Абстраксионизм дар зери таъсири равияҳои пешқадами санъати тасвирӣ мавқеи худро тадриҷан аз даст медиҳад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳунари интизоъӣ чист? Маънии ҳунари интизоъӣ(тоҷ.). *vazhaju.tj*.  Вожаҷӯ. 25 ноябри 2021 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Абстраксионизм // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Кругосвет
* Ларусса
* Britannica (онлайн)
* Universalis
* Современной Украины

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX525315
* BNF: 11934761k
* GND: 4141146-8
* J9U: 987007294988505171
* LCCN: nr00028035, sh85007522
* NKC: ph118246
* VIAF: 176922729
* WorldCat VIAF: 176922729

 |

 |
**Вамд** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Назаршо Додихудоеви ноҳияи Рӯшон.

Ҷуғрофиё
--------

Дар соҳили дарёи Панҷ, дар сари роҳи автомобилгарди Душанбе – Хоруғ воқеъ аст. Аз Вамд то маркази ноҳия 20 км, то шаҳри Хоруғ 84 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 809 нафар (2012), тоҷикон. Вамд мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, клуб, нуқтаи савдои хусусӣ ва ошхона дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ, ғаллакорӣ ва сабзавоткорӣ Заминҳо аз Вамддара ва ба воситаи қубури обкаш аз дарёи Панҷ обёрӣ мешаванд.

Сарчашма
--------

* Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — 676 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Икром Тухтасунов** (1921, шаҳри Конибодом — 1997) — физикдон, номзади илмҳои физика ва математика (1957), дотсент (1960), иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ.

Зиндагинома
-----------

Соли 1937 факултети коргарии шаҳри Ленинободро хатм намуда, солҳои 1937—1941 дар факултети физикаю математикаи Донишкадаи омӯзгории шаҳри Ленинобод таҳсил кардааст. Солҳои 1941—1943 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат карда, дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ иштирок дошт. Солҳои 1943—1950 муаллими физика ва математикаи Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Конибодом, 1950—1955 ходими калони илмии Институти сейсмологияи АИ ҶШС Тоҷикистон, 1955—1960 мудири кафедраи физикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1960—1962 дотсенти кафедраи физикаи Донишкадаи «Лесотехник»-и шаҳраки Мытищи вилояти Москва, 1962—1982 мудири кафедраи физикаи умумии донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1982—1991 дотсенти кафедраи номбурда, 1991—1997 дотсенти кафедраи физикаи эксперементалии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Ҳамзамон, солҳои 1976—1982 ташкилкунанда ва роҳбари илмии корҳои илмӣ-тадқиқотии хоҷагӣ-шартномавӣ бо муассисаҳои илмии шаҳрҳои Москва, Ленинград ва Душанбе буд. Дар соҳаҳои физикаи кристаллҳо ва сегнетоэлектрикҳо корҳои илмию тадқиқотӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 27 номгӯи корҳои илмӣ, илмию методӣ ва таълимию методӣ мебошад, ки дар нашрияҳои Тоҷикистон ва Федератсияи Россия нашр шудаанд. Бо медали «60-солагии Артиши Шӯравӣ», нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1971) ва ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.

Осор
----

* Хусусиятҳои физикии кристаллҳо, Д. 1979.
*

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Ил** (ибрӣ אל — Худо, Маъбуд, ба арабӣ إله) — шоҳи худоён ва аз қадимтарин номҳои Худо; ба ҳар кадом худоёни Шарқи Наздики Бостон ишора мекунад; номи Худо ва ҷузъи номҳои мураккаб, ба монанди Микоил ва Дониил.

Ил дар забонҳои сомии шимолӣ ба маънии худо ё илоҳа аст. Вожаи Ил дар тамаддунҳои Ховари Миёнаи Бостон номи хос барои муҳимтарин худои он оин буд. Ил дар забони ниёсомӣ ба маънои худо мебошад. Худоёни хоссе, ки ба унвони Ил шинохта мешуданд, олитарин худои дини Канъони Бостон ва муҳимтарин худои сомиҳои Байнаннаҳрайн дар давраи подшоҳи бузурги аккадӣ Сорикину (2334 то 2279 то м.) ва худои китоби муқаддаси яҳудиён буданд. Сомиёни шимолӣ аз вожаи Ил ҳам ба унвони як номи умумӣ барои тамоми худоёни худ истифода мекарданд ва ҳам ба унвони ному унвони хосси бартарин худояшон. Ил сарчашмаи теъдоди зиёде аз маҷмӯи худоёни қавми сомӣ будааст. Дар миёни канъониён Ил падари тамоми худоёни дигар маънидод мешуд.

Ил чандин бор дар Инҷил ва Сифри Пайдоиш ба Худо нисбат дода шудааст. Ил дар калимаҳое чун Ҷабраил (марди Худо), Исрофил (дурахшиши Худо), Исмоил (ҳарфшунавандаи Худо), Азроил (ёвари Худо) ва даҳҳо исми дигар истифода шуда, бо корбурди он ҳамчун пасванд номҳои мураккаби дигаре низ сохтаанд. То зуҳури Иброҳим (а) дар манотиқи Бобил, Байнаннаҳрайн ва ғ. қавмҳое чун иброниёну сомиён нахустарвоҳ ва қувваҳои фавқуттабииро ба исми умумии Ил мехонданд; вақте Иброҳим (а) ба онҳо дини яккахудоӣ овард, истилоҳи Илро номи Худои якто қарор доданд. Ил ифодакунандаи ягонапарастӣ буда, маънои «неруи тавонои нодиданӣ»-ро ифода мекунад. Бобилиҳо Илро (El), сурёниҳо «илим» (Elim), ибриҳо «алуҳим» (Alohim) ва набатиҳо «илоҳ» (Ilah) талаффуз кардаанд, ки ҳамаи онҳо мафҳуми ягона ва ғайбиро ифода карда, дар даврони бостон мафҳумҳое буданд, ки барои ягонапарастӣ ва яктопарастӣ истифода мешуданд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ил / С. Наимӣ // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.

* توفیقی حسین. آشنایی با ادیان بزرگ. تهران، ۱۳۸۴ ش.؛
* .جان بایر ناس. تاریخ جامع ادیان/ ترجمه علی اصغر حکمت. تهران،۱۳۹۰ ش

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 122218000
* SUDOC: 027574555
* VIAF: 4511367
* WorldCat VIAF: 4511367

 |
Chemical element with atomic number 23Шаблон:SHORTDESC:Chemical element with atomic number 23**Script error: The function "infobox" does not exist.**

**Ванадий** (лот. Vanadium), V, — элементи химиявии гурӯҳи V ҷадвали Менделеев; рақами ат. 23, массаи ат. 50, 942. Ванадийро с. 1801 олими мексикоӣ А.М. дел Рио дар таркиби маъдани сурб кашф намудааст. Химики шведӣ Н.Г. Сефстрём с. 1830 онро дар маъдани оҳан кашф намуд.Ванадий ба хотири номи олиҳаи зебои Скандиновия - Ванадис номгузорӣ намудааст. Метали хокистарранги пўлодин, сахт, ба туршаҳо ва об устувор буда, 6,11 г/см3 зичӣ ва 19200С ҳарорати гудозиш дорад. Дар металлургияи сиёҳ бо оҳан чун хўла истифода дорад. Иловаи ванадий бо оҳан хўлаҳоеро ҳосил мекунад, ки пўлоди зангназананда, бурранда, ба гармӣ - тобовар, қубурҳои нафту газгузаронанда, пармакунанда ва кафшериро месозанд. Хўлаҳои аз ҳад устувору хўрданашавандаи он дар релсҳои роҳи оҳан, чарху рессорҳои қатораҳо истифода мешаванд.
Ванадий аз конҳои титаномагнетит, фосфорит, регсангҳои урани дорои аҳамияти саноатӣ дошта истихроҷ мешаванд. Як қисми дигари ванадий якҷоя бо бокситҳо, ҷинсҳои карбонатӣ, сланесҳои сўзанда, нафт, регҳои битумдор бо роҳи иловагӣ гирифта мешавад.

  

Ванадийро асосан дар металлургияи сиёҳ истифода мебаранд. Хӯлаҳои ванадийдори оҳан, титан, ниобий, алюминий ва ғ.-ро дар саноати авиатсиявӣ ва ракетасозӣ кор мефармоянд. Ванадии металлии холис дар энергетикаи атомӣ ва истеҳсоли асбобҳои электронӣ, пайвастҳои ванадий дар саноати химия ва тиб истифода мешаванд. Бисёр пайвастҳо ва хӯлаҳои ванадий заҳрнок мебошанд. Хусусан оксидҳо, намакҳо ва хлоридҳои ванадий ба организм зарари калон мерасонанд. 

Бо мақсади пешгирии заҳролудӣ ҳавои коргоҳро аз чанг ва дуди пайвастҳои ванадий тоза нигоҳ доштан лозим аст. Коргарон бояд бо респиратор ва противогазҳои дорои филтри аэрозолӣ таъмин карда шаванд. Барои муҳофизати пой аз кислотаҳо мӯза мепӯшанд. Одамоне, ки бо ванадий ва пайвастҳои он сарукор доранд, баъди ҳар 2 сол як маротиба аз назорати тиббӣ мегузаранд.

Шаблон:Манобеъ Michael E. Wieser, Norman Holden, Tyler B. Coplen, John K. Böhlke, Michael Berglund, Willi A. Brand, Paul De Bièvre, Manfred Gröning, Robert D. Loss, Juris Meija, Takafumi Hirata, Thomas Prohaska, Ronny Schoenberg, Glenda O’Connor, Thomas Walczyk, Shige Yoneda, Xiang‑Kun Zhu. Atomic weights of the elements 2011 (IUPAC Technical Report) (англ.) // Pure and Applied Chemistry. — 2013. — Vol. 85, no. 5. — P. 1047-1078. — DOI:10.1351/PAC-REP-13-03-02.

Инҷоро ҳам бингаред
-------------------

* Ҷадвали даврии элементҳои химиявӣ

 
Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи 
***Ванадий*** дорад
**Базла** (ар. بذله‎ — сухани хушу шӯхомез, аския) — дар адабиёт як навъ мутоиба, каломест мухтасару муҷаз, шӯхиомез.

Дар адабиёт
-----------

Дар анвои гуногуни шеър — ғазал, рубоӣ, қитъа, байт ва осори мансури тоҷикӣ (форсӣ) ба таври алоҳида ё дар матни шеърҳо, ҳикоёту латифаҳо ва ғайра оварда мешавад. Як навъ сухани хушу марғуберо, ки дар вақти суҳбат бадоҳатан (дар посух) гуфта мешавад, базла меноманд. Аз латифаҳои адабию халқӣ бо ҳаҷми кӯтоҳи худ фарқ мекунад. Базлагӯӣ бештар дар маҳфилу нишаст ва мусоҳибаи аҳли адаб, гуфтугӯи мардуми хушсухану закӣ барпо мегардад. Унсури танқид мазамматро дар бар намегирад. Хонанда аз содалавҳӣ ё ҷавоби нишонраси қаҳрамони базла ба завқ меояду механдад. Аз ҷумла, дар эҷодиёти Убайди Зоконӣ ба назар мерасад:

> Касе ба ҷанги шер мерафт. Наъраву тиз медод. Гуфтанд: «Наъра чаро мезанӣ?» Гуфт: «То шер битарсад». Гуфтанд: «Чаро тиз мезанӣ?» Гуфт: «Ман низ метарсам».
> 
> 

> Шахсе бо дӯсте гуфт: «Панҷоҳ ман гандум доштам, то маро хабар шуд, мушон тамом хӯрда буданд». Ӯ гуфт: «Ман низ панҷоҳ ман гандум доштам, то мушонро хабар шуд, ман тамом хӯрда будам».
> 
> 

Дар яке аз базлаҳои тоҷикӣ ривоят шудааст:

> Муаззине азон мегуфту медавид. Пурсиданд, ки чаро медавӣ? Гуфт: «Мегӯянд, ки овози ту аз дур хуш аст. Медавам, то овози худро аз дур бишунавам».
> 
> 

Вобаста ба базла дар забону адабиёти тоҷикӣ (форсӣ) истилоҳоти «базлагӯ»-ю «базлахон» маъмул гаштаанд. Дар «Тазкирату-ш-шуаро»-и Давлатшоҳи Самарқандӣ омадааст, ки: «Хоҷа Ҳофиз базлаву латифаи бисёр гуфтӣ». Худи Ҳофиз дар ин маънӣ фармудааст:

> Хона беташвишу соқӣ ёру мутриб базлагӯ(й),   
> 
> Мавсими айш асту даври соғару аҳди шабоб.
> 
>

Эзоҳ
----

1. ↑  Базла /Д. Раҳимов. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷилди I (А-М).– Душанбе, 2015. – 668 с. (тоҷ.) ISBN 978-99947-33-79-8

Адабиёт
-------

* علی اسغر حلبی. مقدمۀ بر طنز و شوخ طبعی در ایران. تهران، ۱۳۶۴ هـ. ش؛
* رحیم عفیفی. فرهنگنامۀ شعری. تهران، ۱۳۷۲ هـ. ش؛
* فرهنگنامۀ أدبئ فارسی. دانشنامۀ أدب فارسی. ج. ۲. تهران، ۱۳۷۶ هـ. ش.

Сарчашма
--------

* Базла / Д. Раҳимов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — С. 262. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Dash** (қаблан ҳамчун **Darkcoin** ва **XCoin** машҳур буд) — як рамзарзи матнбозу ҳамто ба ҳамто ва низ як созмони номутамаркизи худгардон аст. 
Аз мукофоти гирифтаи майнерон 90 % байни майнерон ва операторони мастернод тақсим карда мешавад. Боқимонда 10 % ба маблағгузории лоиҳаҳои маъқул донисташуда равона карда мешаванд.

Dash аз аввал ҳамчун XCoin (XCO) таърихи 18 январи соли 2014 офарида шуда буд. Дар давоми ду рӯз баъд аз оғоз қариб 1,9 миллион тангаҳо ба даст оварда шуданд. 28 феврали соли 2014 ном ба Darkcoin тағйир дода шуд. 25 марти соли 2015 Darkcoin ҳамчун Dash пешкаш карда шуд. Офарандаи Dash Эван Даффилд.

Фарқияти асосӣ байни Dash ва Биткойн аз он иборат аст, ки амалиётҳо дар Dash хеле зуд аз ҳисоби хадамоти InstantSend тасдиқ карда мешавад, ҳамчунин истифодабаранда метавонад аз сатҳи баландкардашудаи махфияти баъзе аз амалиётҳо бо шарофати функсияи дохилии Private Send истифода барад.

Аз рӯи маълумотҳои Der Spiegel, ба ҳолати ба феврали соли 2019 Dash криптовалютаи машҳуртарин дар Венесуэла буд.

Ба ҳолати ба моҳи марти соли 2021 Dash ба феҳрист аз сӣ криптоасъорҳои машҳуртарин аз рӯи нишондиҳандаи капитализатсия ворид аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Release 18.2.1 — 2023.
2. ↑
3. ↑  Building Blockchain Projects(англ.). *books.google.com*. 29 марти 2021 санҷида шуд.
4. ↑  Darkcoin Is Now Dash(англ.). *dashpay.io*. 29 марти 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 сентябри 2015.
5. ↑  Best Trading Dash Guide(англ.). *comparebrokers.co*. 29 марти 2021 санҷида шуд.
6. ↑  Nichts zu essen, aber kostenlos Benzin(англ.). *spiegel.de*. 29 марти 2021 санҷида шуд.
7. ↑  Top 100 Crypto Coins by Market Capitalization(англ.). *coinmarketcap.com*. 29 марти 2021 санҷида шуд.
**Абусаид Баҳодурхон** — охирин хони муғул аз силсилаи Элхонҳо.

Ҳукумрониҳо
-----------

Абусаид Баҳодурхон пас аз марги падараш ӯлҷойтухон (1316) дар Табрез ба тахти салтанат нишаст, вале чун ҷавон буд, қудрати воқеӣ дар дасти амир Чӯпон қарор дошт. Авзои сиёсии ин давра ба сомон набуд; амирони муғултабор пай дар пай қиём мебардоштанд. Оқибат соли 1324 амирони муғул бар зидди амир Чӯпон шӯриданд. Вазири нав Нусратуддин Одили Насавӣ натавонист дар ислоҳи умури идорӣ муваффақ шавад. Дар натиҷаи даргириҳо, Абусаид Баҳодурхон бо баҳонае амир Чӯпон ва фарзандони вайро ба қатл расонд (1338). Рӯйдодҳои сиёсӣ ва низомие, ки дар ин муддат рух доданд, ғайримустақим боиси равнақи нуфузи Усмониёни турк дар Осиёи хурд гардиданд. Пас аз қатли амир Чӯпон, давраи нави ҳукумати Абусаид Баҳодурхон оғоз мешавад, вале дар Хуросон ошӯбҳои амирони муғул дубора шиддат гирифтанд.

Запкориҳо
---------

Ҳар яке аз амир ё волии элхониён хоҳони истиқлол шуда, ноҳияи Ҳирот, Балх, Нишопур, Мозандаронро пайваста ғорат мекарданд. Оли Карти Ҳирот низ барои истиқлоли хеш мубориза мебурд. Муғулони чағатоӣ пайваста ба шаҳру вил. Хуросон ҳамла мекарданд. Абусаид Баҳодурхон тавонист шӯриши Тош Темур ва Норин Туғойро саркӯб намояд. Ба ҳамин тариқ, Абусаид Баҳодурхон ҳукумати худро дар Хуросон барқарор кард, вале дар юриши зидди ӯзбакхон (1336) бар асари беморӣ дар Қаробоғи Озарбойҷон даргузашт. Абусаид Баҳодурхон сиёсати мусолиматомезе бо мамлукони Миср дошт. Иддае аз шоирони маъруфи он рӯзгор, аз қабили Хоҷуи Кирмонӣ, Авҳадии Мароғаӣ, Аҳмади Табрезӣ шахсият ва фазоили Абусаид Баҳодурхонро тавсиф кардаанд. Абусаид Баҳодурхон илова бар сурудани шеър, хати арабиро хеле зебо менавишт. Ҳамчунин ба мусиқӣ низ муҳаббат дошт ва удро некӯ менавохт.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Маъруф Пӯлодзода** (зод. 6 июли 1967, ноҳияи Ашт, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — ҳунарпешаи синамои тоҷик. Узви анҷумани ҳунарпешаҳои Фаронса.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Донишкадаи омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко (1992). Аз соли 2002 инҷониб дар филмҳо, асосан дар филмҳои бародараш, коргардони филм Ҷамшед Усмонов нақш бозидааст.

Филмшиносӣ
----------

Дар филмҳои бадеии «Фариштаи китфи рост», «Биҳишт фақат барои мурдагон», «Ошиқонаи ҳамсарам» нақш бозидааст. Таҳиякунандаи иҷроияи филми бадеии «Биҳишт фақат барои мурдагон» (2006) мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Энциклопедия кино Таджикистана. — Душанбе: «ЭР-граф», 1992. — С. 175. — 396 с. — ISBN 978-99947-919-4-1.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
**Абусаиди Санҷарӣ Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Абдуҷалил** (? – вафот 1036) — ҳайатшинос ва риёзидони садаи X.

Осор
----

Бо Аҳмад ибни Саффорӣ ва Иззуддавлаи Дайламӣ ҳамзамон буда, бо онҳо робитаи илмӣ доштааст. Аз осори боқии ӯ «Ҷомеи Шоҳӣ», «Таҳсил-ул-қавонин» («Тартиб додани қонунҳо»), «Зоиҷот-ул-кавокиб» («Зиҷи ситораҳо»), «Таҳсил-ул-қавонин-ил-ҳандаса ал-маҳдуда» («Ба вуҷуд овардани қонунҳои муайяни геометрӣ»), «Китоб фӣ масоҳат-ил-кура» («Китоб дар бораи масоҳати кура») маълуманд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Ибодатхонаи Рамзес
**Абусимбал** (**أبو سمبل** ) — сахра дар соҳили ғарбии дарёи Нил, ки дар он дар давраи ҳукмронии Рамзеси II (1388 – 1322 то м.) — ду ибодатхонаи машҳури Мисри Қадим тарошида шудааст.

Сохтумони Абусимбал
-------------------

Ибодатхонаи калон ба шарафи худи шоҳ Рамзеси II, ибодатхонаи хурд ба шарафи зани якуми ӯ – малика Нофретари бино ёфтааст. Дар Абусимбал ҳайкалҳо ва мусаввараҳо мавҷуданд. Дар ду тарафи даромадгоҳи ибодатхонаи калон чор ҳайкали бузурги Рамзеси II дар ҳолати нишаста дар сахра (баландиашон тақрибан 20 м) тарошида шудааст. Дар ин маъбад инчунин симои худовандии шоҳ Рамзеси II дар ҳолати таъзимкунӣ ба худ пушт ба девор тасвир ёфтааст, ки дар иҳотаи шоҳони дигар боҳашамтар менамояд. Дар пеши маъбади хурд 6 ҳайкали бо усули горелйеф тарошида истодаанд, ки дар ҳар тарафи онҳо ду симои шоҳ ва як симои малика тасвир ёфтаанд. Дар андоми ҳайкали дуюм (дар қисми ҷанубии маъбад) навиштаҷоте мавҷуд аст. Онро ҷанговарони зархариди ионӣ, ки дар давраи ҳукмронӣ Псамметихи I (664 – 610 то м.) вақти ақибнишӣ аз Элефантина ба Эфиопия кандакорӣ кардаанд. Дар навиштаҷоли иэроглифӣ ин сахраи регии баландиаш 100 м «кӯҳи муқаддас» номида шудааст. Аз сабаби он ки дар ин сахра иншооти истеҳкомӣ сохта шудаанд, онро дар иэроглифҳо «қалъаи Рамзес» номидаанд. Номи ҳозираи Абусимбал аз номи сахрае гирифта шудааст, ки дар он ҷо дарё маҷрояшро дигар мекунад. Дар ин сахра нақши барҷаста (барелйефӣ)-и марди мисрии пешдоманаш нӯгтез кандакорӣ шудааст, ки ба назари маллоҳони араб ба хӯша монанд менамудааст. Бинобар ин он тасвирро Абусимбал номидаанд. Баъдтар тамоми сахраҳо ва маъбадҳои дар онҳо биноёфта Абусимбал ном гирифтаанд. Дар натиҷаи сохтмони дарғоти Асвон хавфи зери об мондани Абусимбал пеш омад. Аз ин сабаб Абусимбал солҳои 1963 – 1967 ба ҷойи бехавф кӯчонда шуд. Ҳоло он 65 м баландтар ва 200 м дуртар аз дарё, 280 км ҷанубтари Асвон ҷойгир аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Генерал **Мишол Сулаймон**, нусхаи фаронсавии **Слейман** низ пайдо шудааст, фр. Michel Sleiman, ар. ميشال سليمان‎ таваллуд 21 ноябри 1948, Амшит, Лубнон ) — арбоби давлатӣ ва низомии Лубнон, Президентҳои Лубнон аз 25 майи 2008 то 25 майи 2014.

Зиндагинома
-----------

### Таҳсилот

Соли 1980 Донишгоҳи Лубнонро бо дипломи илмҳои сиёсӣ ва маъмурӣ хатм кардааст.

Дар Белгия ( 1971 ), Фаронса ( 1981 ) ва ИМА ( 1995 ) таълими низомиро гузаштааст.

Бо забонҳои арабӣ, англисӣ ва фаронсавӣ ҳарф мезанад.

### Фаъолияти ҳарбӣ

Соли 1970 омузишгоҳи ҳарбиро бо рутбаи лейтенанти 2-м хатм кардааст.

Дар аввали солҳои 90-ум Сулаймон ба як бригадаи пиёдагард фармондеҳӣ мекард, ки дар задухӯрдҳои шадиди низомӣ бо артиши Исроил дар Лубнон  ширкат дошт. Аз соли 1998, пас аз интихоб шуданаш ба курсии президен Эмил Лаҳуд, ӯ ба ҳайси фармондеҳи артиши Лубнон хидмат мекард.

### Ба сифати президенти Лубнон

Аз 25 майи соли 2008 президенти Лубнон. Аз ҷониби порлумон ҳамчун номзади ягона, бо беш аз 90%, тибқи созиши байни бузургтарин аҳзоби сиёсии Лубнон, ки бӯҳрони сиёсиро, ки пас аз анҷоми давраи раёсати ҷумҳурии Эмил Лаҳуд дар 23 ноябри соли 2007 оғоз ёфт, ҳал кард.

Оила
----

Зан - Вафоа Сулаймон.
Ҳамсарон се фарзанд доранд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. ↑  Munzinger Personen (нем.)
3. ↑  BBC NEWS | World | Middle East | Profile: General Michel Suleiman(пайванди дастнорас — *таърих*). 25 май 2008 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 26 январи 2022.

Пайвандҳо
---------

* Сулейман, Мишель — статья в Лентапедии. 2012 год.
* Награды Президента Ливана Бойгонӣ шудааст 20 феврали 2011  сол.(фр.)
* Биография Президента Ливана Бойгонӣ шудааст 15 июни 2010  сол.(фр.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Лентапедия
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 1137064390
* GTAA: 211427
* VIAF: 5302150085886515060007
* WorldCat VIAF: 5302150085886515060007

 |
**CASA-1000** — аввалин тарҳи муштараки байниминтақавии Осиёи Марказӣ ва Осиёи Ҷанубӣ буда, пайвасти шабакаҳои барқи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷумҳурии Қирғизистон, Ҷумҳурии Исломии Афғонистон ва Ҷумҳурии Исломии Покистонро дар бар мегирад.

Ҳадафи лоиҳа
------------

Ин тарҳ норасоии неруи барқро коҳиш дода, дар ташаккули бозори энергетикӣ, ба роҳ мондани ҳамкориҳои тиҷоратии кишварҳои шарик, таъсиси ҷойҳои нави корӣ бо дарназардошти як қатор манфиатҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва экологӣ ҳиссагузор хоҳад буд. Асосноккунии техникӣ-иқтисодии лоиҳа соли 2009 анҷом дода шуда, соли 2011 аз нуқтаи назари тиҷоратӣ тасдиқ гардидааст.

Ин тарҳ барои Тоҷикистон ва Қирғизистон дар бобати содироти нерӯи барқи изофагӣ дар фасли тобистон ва ба даст овардани даромади воқеӣ имконияти мусоид фароҳам оварда, барои қонеъ намудани талаботи аҳолӣ ва иқтисодиёти Афғонистон ва Покистон бо нерӯи барқи аз ҷиҳати экологӣ тоза хидмат хоҳад кард.

Дар назар аст, ки фурушандагони нерӯи барқ - Тоҷикистон ва Қирғизистон дар моҳҳои май - сентябр то 5 миллиард киловат соат, аз ҷумла 3 миллиард киловатт соат Тоҷикистон ба харидорон - Афғонистон ва Покистон таҳвил хоҳад кард.

Татбиқи лоиҳаи CASA-1000 аз гомҳои нахустинест дар раванди амалӣ намудани маҷмуи тадбирҳо ва мувофиқаҳои муштарак бо мақсади таҳкими робитаҳои коммуникатсионӣ ва инфрасохторӣ миёни кишварҳои минтақаҳои Осиёи Марказӣ ва Осиёи Ҷанубӣ, ки минбаъд барои рушду шукуфоӣ ва саодату осудагии мардумони он мусоидат намуда, барои иқдомҳои минбаъда дар ин самт замина хоҳад гузошт.

Маблағи умумии лоиҳа
--------------------

Маблағи умумии лоиҳаи CASA-1000 1 миллиард доллар арзёбӣ мегардад. Барои иҷрои ин тарҳ Тоҷикистон ба миқдори 320 миллион доллари амрикоӣ сармоя ҷалб мекунад. Сармояҳои Қирғизистон 209 миллион, Афғонистон 354 миллион ва Покистон 209 миллион долларро ташкил медиҳанд.

Дар назар аст, дар марҳилаи аввал хатти баландшиддати 500 киловаттаи интиқоли неруи барқ аз Даткаи Қирғизистон ба Хуҷанди Тоҷикистон бо дарозии 477 километр бунёд шуда, сипас сохтмони хатти баландшиддат аз Тоҷикистон ба Афғонистон ва аз он кишвар ба Покистон бо дарозии 750 километр оғоз шавад.

Бознигаред
----------

Эзоҳ
----

1. ↑  Оғози татбиқи Лоиҳаи минтақавии интиқоли нерӯи барқи CASA-1000 — Сайти расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
**Мулло Теҳронхоҷа ибни Мулло Муҳаммад Боқирхоҷаи Бокӣ** мутахаллис ба **Бебок** — шоири тоҷик (асри 19).

Зиндагинома
-----------

Мувофиқи маълумоти тазкиранигорон Абдӣ ва Муҳтарам Бокӣ аз акобирзодагони Бухоро буда, нисбаташ ба Амир Исмоили Сомонӣ мерасидааст. Дар назди олимону фозилон илмҳои мутадовилаи даврро ба хубӣ аз худ намуда, чун шахси донишманд шуҳрат ёфт. Ба тасаввуф, ба силсилаи нақшбандия майл доштааст. Ба шеъру шоирӣ низ шуғл меварзид. Дар тазкираҳову баёзҳои асри 19 намунаҳои шеъраш — бештар ғазалҳояш сабт гардидаанд. Абёти зерин намунаи шеъри ӯянд:

> Дилам девона аз савдои чашми масти ҷодуяш,   
> 
> Ҷигар хун аз фироқи лаъли майгуни сухангуяш.   
> 
> Ба шоми ҳаҷр теғи абруяш ҳар дам кунад бисмил,   
> 
> Сабо субҳи висолаш ҷон диҳад аз бӯи гесуяш.   
> 
> Ба занҷири муҳаббат баста ҷон месӯзам аз ҳиҷрон,   
> 
> Ба доми ҳалқаи зулфаш фитад чун холи ҳиндуяш.   
> 
> Ба ёди орази гулгунаш аз ҳар дидаи Бокӣ  
> 
> Равон аз ҳар тараф хунобаи дил гашта бар рӯяш. 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бокӣ / Ҳ. Қаландаров // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Фрис Волф** (олмонӣ: *Fritz Wolff*; 1844—1943) — шарқшинос-эроншиноси олмонӣ. Шогирди Христиан Бартоломе.

Зиндагинома
-----------

Дар ш˗ҳои Мюних, Ҳейделберг, Берлин ва Ҳессен таҳсил кардааст. Унвони доктори илмро дар соҳаи эроншиносӣ соли 1907 дар шаҳри Ҳессен гирифт (мавзӯи кораш «Масдарҳо дар забонҳои ҳиндӣ ва эронӣ»). Бо роҳнамоии Бартоломе ба тарҷумаи Авесто ба забони олмонӣ шурӯъ кард. Ҳамаи бахшҳои Авесторо, ба ғайр аз «Готҳо» (ин бахши аз ҷиҳати забон мушкили авестоист, аз ин рӯ онро худи Бартоломе тарҷума кард) ба забони олмонӣ баргардон намуд ва он соли 1924 ба табъ расид. Пас аз омӯзиши «Шоҳнома»˗и Фирдавсӣ, соли 1910 ба тартиб додани «Фарҳанги Шоҳнома» даст зад ва пас аз 25 сол онро ба итмом расонд. Байти зеринро барои асараш чун эпиграф интихоб кардааст:

> Ман ин нома фаррух гирифтам ба фол,  
> 
> Ҳаме ранҷ бурдам ба бисёр сол.
> 
> 

Фарҳанги Фрис Волф фарогири тамоми вожаҳои «Шоҳнома» буда, бо зикри мавриди корбурдашон шарҳу тафсир шудаанд. Фарҳанг беш аз ҳазор саҳифа аст. Дар 109 саҳифаи он феҳристи вожаҳо бо нишондоди ҷойи онҳо дар нашр-ҳои гуногуни «Шоҳнома» (Мокон, Вуллерс, Жул Мол) омадааст. Асари дигари Фрис Волф феҳристи таъйини ҷойи шавоҳиди вожаҳои «Шоҳнома»˗и Абдулқодири Бағдодӣ дар «Шоҳнома» аст.

Осор
----

* Avesta. Die heiligen Bucher der Parsen. Uberzetzt… von Fr. Wolf. Berlin und Lepzig, 1924;
* Glossar zu Firdosis Schahname. Berlin, 1935.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Воҳидова С. Тамаддуни эрониёну тоҷикон дар таърихнигории мамолики олмонизабони Аврупо (карни ХУ111-ХХ1). Д. 2007;
* Воҳидова С. Иранистика и таджиковедение в Германии (конец ХУ111-ХХ вв.). Д. 2001.

Сарчашма
--------

* Волф Фрис / М. Диловаров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гурез** (форсӣ: گریز‌‎) — яке аз қисмҳои қасидаи мадҳист, ки байни тахаллус ва мадҳ меояд.

Шоир пас аз сурудани насиб, ташбиб ё тағаззул як ё якчанд байтро меоварад, ки воситае барои гузаштан ба мадҳия гардад. Абёти гурез, бинобар тақозои сабки нигориши қасида, бояд дар камоли латофат ва салосати лафзу услуби баён суруда шаванд ва низ набояд таносуби маъноию мантиқии қасидаро халалдор кунанд. Гурез, вақте ки дар ниҳояти балоғату фасоҳати шеърӣ меояд, онро ҳусни тахаллус меноманд. Қасидасароёни номӣ Манучеҳрӣ, Фаррухӣ, Муиззӣ, Заҳири Форёбӣ, Анварӣ, Амъақи Бухороӣ, Салмони Соваҷӣ ва дигарон дар нигоштаҳои хеш аз гурез фаровон истифода кардаанд. Дар адабиёти муосири тоҷик, ки қасидаи мадҳӣ маъмул нест, истилоҳоти зиёди адабиёти классикӣ сифати нав дар бар кардаанд. Ҳоло адибон аз гурез барои аз як фикр ба фикри дигар гузаштан истифода мебаранд. Ин намунаро дар силсилаи шеърҳои «Қиссаи Ҳиндустон»-и Мирзо Турсунзода метавон дид. Гурезро баъзан гурезгоҳ, байти гурез ва байти тахаллус низ меноманд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурез / У. Тоиров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гурз**, **гурза** (**гупол**, **кӯпол**, **амуд**) — як навъ олати ҷангии пешинаи дастадори саркулӯла, ки барҷастагиҳои мехчамонанд дорад.

Гурз дар Шарқи Қадим ва асримиёнагӣ истифода мешуд. Дар забони форсии миёна гурзро гад (gad) мегуфтанд, ки аз калимаи авестоии гада (gada) муштақ шудааст. Гурз аз дастачӯби муҳкам (дарозиаш 50-80 см) ва сари сахти сангӣ ё филиззие ба шакли сари гов, асп ё шер иборат буд. Таҳамтанон ҳангоми набард бо кӯбидани гурз ба сари душман ӯро аз по дармеафтоданд. Шоҳаншоҳон ҳангоми маросими тоҷгузорӣ баъзан гурзи хурдеро ба нишонаи иқтидор ва ҳокимият ба даст мегирифтанд:

> Шаҳаншоҳ бар тахти заррин нишаст  
> 
> Яке гурзаи говпайкар ба даст.
> 
> 
> Фирдавсӣ
> 
> 

Дар асотир ва таърих аз гурзи говпайкари Фаридун ва гурзии ҳафтмании шоҳ Мансури Музаффарӣ ёд шудааст:
ба нишонаи иқтидор ва ҳокимият ба даст мегирифтанд:

> Яке гурзаи говпайкар сараш,  
> 
> Задӣ ҳар кӣ омад ҳаме дар бараш.
> 
> 
> Фирдавсӣ
> 
>

Эзоҳ
----

1. ↑  Гурз чист? Маънои вожаи гурз(тоҷ.). *vazhaju.com*.  Вожаҷӯ. 7 июни 2018 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Гурз // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Даравшдӯзӣ, Йирмадӯзӣ, юрмадӯзӣ**

Усули нақшдӯзӣ дар матоъ, ки бо даравш иҷро мешавад. Ба матоъи пахтагин нақши матлубро мекашанд ва матоъро ба чамбарак бо ресмон гирд ба гирдаш дўхта, маҳкам мекунанд. Сипас мисли дукони зардўзӣ гузошта, ё ба мисли даф сари зону гузошта, бо даравш риштаҳои рангаро мутобиқи нақш аз ду тарафи матоъ гузаронида, гулдўзӣ мекунанд. Дар вилояти Суғд, водии Ҳисор, вилояти Хатлон нимфаъол аст.
Одатан усули даравшдӯзӣ, (йирмадӯзӣ, юрмадӯзӣ) дар либоси занона истифода бурда мешуд.

Адабиёт
-------

1. Сухарева О.А. Сузани. Средне-азиатская декоративная вышивка. Ташкент. 2013. С.26.

2. Искандарова М. Зебу зинати арўсони Ҳисор. Д. 2006.

Нигаред низ
-----------

* Читгарӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 120

|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Гурдаи гови хуфакӣ** — навъе аз ангурҳои маҳаллӣ, селексияи халқист.

Баргаш калони серчок, чоки байни парраҳояш амиқ, рангаш сабзи сиёҳтоб, рӯяш бепашмак. Гулаш дуҷинса, хӯшааш калони махрутшакл (дарозиаш 22-28 см, бараш 16-18 см, вазнаш 600—620 г), сершингил, шингилҳои болоияш инкишофёфта. Ғужбаш калон (вазни 100-тоаш 580—610 г), зарди сабзтоб, ғужмаш ғафс ва чандир. Гӯшташ хамираки карсосӣ, серобу ширин, хуштаъм ва хушбӯй, 2-3 дона тухми калони қаҳваранг дорад. Дар таркиби ангури пухта расидааш 19-21 % қанд ва 3,8-4,6 г/л ҷавҳар мавҷуд аст. Токаш тезсабз, 28-30 дарсади навдаҳояш самаровар. Дар заминҳои лалмӣ низ хуб месабзад. То охири тирамоҳ 80-85 дарсади навдаҳояш мерасанд. Давраи нашваш 146—155 рӯз. Охири май гул карда, меваш нимаи сентябр мепазад. Ҳосилашро асосан тар мехӯранд, мехушконанд, дар майкашӣ истифода мебаранд. Ҳангоми хушконидан 23-44 % мавизи хушсифат ҳосил мешавад. Асосан дар деҳаи Хуфаки ноҳияи Рашт ва деҳаҳои гирду атрофи он мепарваранд. Токаш ба сармо, камобӣ тобовар буда, аз касалиҳои гарда ва қарасон зарар мебинад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурдаи гови хуфакӣ / Ҳ. Маҳмадқулов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Маъруф Бобоҷон** — нависанда, тарҷумон, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1975)

Зиндагинома
-----------

**Маъруф Бобоҷон** 3 ноябри соли 1945 дар деҳаи Рӯмони ҷамоати деҳоти Унҷии ноҳияи Хуҷанд (ҳозира ба номи Ҳайдар Усмонови ноҳияи Бобоҷон Fафуров) ба ҷаҳон омадааст. Соли 1962 вориди факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин шуда, соли 1967 онро бо дипломи аъло фарҷом бахшидааст. Солҳои 1968-1986 фаъолияташро дар Кумитаи садо ва симои тоҷик идома додааст.Баъдан (1986-1990) сардори Маркази тарғиби адабиёти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, сардори Идораи ҳифзи ҳуқуқи муаллифони назди Шӯрои вазирони ҷумҳурӣ (то 1995) будааст. Ҳоло муовини котиби масъули шуъбаи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон дар вилояти Суғд, раиси нашриёти «Анис» ва сармуҳаррири маҷаллаи «Аниси Ватан» мебошад.

Эҷодиёт
-------

Ҳикояву очеркҳои Маъруф Бобоҷон ҳанӯз аз солҳои донишҷӯй буданаш дар рӯзномаю маҷаллаҳои ҷумҳуриявӣ, аз ҷумла, дар маҷаллаи «Садои Шарқ», чоп шудаанд. Муаллифи маҷмӯаи қиссаву ҳикояҳои «Хишти аввал» (1971), «Шаби охирин» (1978), «Ҷуфти кабӯтар» (1981), «Асири ҳафтум» (1985), «Бист дақиқаи интизорӣ» (1987), «Боғи умед» (1989), «Муҳаммад» (1991), «Бандии ихтиёрӣ» (2002), «Тавба» (2010), романи «Умеди вопасин» (2012), маҷмӯаи очеркҳои «Ҳодӣ Кенҷаев» (1970), «Фарзанди замин» (1974), «Имрӯзу фардои деҳот» (1980), «Зиёрати Байтулмуқаддас» ва ғ. мебошад. Нашриёти «Светакан грох»-и Ҷумҳурии Арманистон қиссаҳои «Шаби охирин» ва «Ҷуфти кабӯтар»-и ӯро (1987) дар як ҷилд дастраси хонандагони арманизабон гардондааст. Қиссаи «Тавба» ба забони ӯзбекӣ дар нашриёти «Анис» (2011) интишор ёфтааст. Асарҳои ҷудогонаи А.П.Чехов, К.Чапек, Э.Ҳемингуэй, қиссаи П.Лукнитский «Босмачиҳо дар Осиё» (1976), романи нависандаи кубоӣ К.Ловейра «Генералҳо ва духтурҳо» (1988), маҷмӯаи ҳикоёти адиби туркман Н.Сарихонов «Шукур-бахшӣ», К.Солиҳов «Аз пайи ҷи-ай» ва ғ.-ро аз русӣ ба тоҷикӣ гардондааст. Аз соли 1975 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

* Ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (1980);
* Корманди шоистаи Тоҷикистон (2004);
* Аълочии фарҳанги Тоҷикистон.
* Нависандаи халқии Тоҷикистон (2021).

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 59 - 60 ISBN 978-99947-2-379-9
Мағзи сари инсон
**Мағз сар** (аз забони лот. cerebrum).

Мағзи сари одам аз майна мийа қисми пеш ва болои системаи асаби марказӣ, ки дар косахонаи сар ҷой гирифта аст, танзими ҳамаи организмро ба шароитҳои муҳити зоҳирию ботинӣ мутобиқ шавии онҳоро таъмин менамояд, аввалин маротиба мағзи сар дар намуди гиреҳи сребрари дар кирмҳо пайдо шуда аст, мағзи сар аввал дар ҳайвонҳои бе муҳра пайдо шуда аст, дар ҳайвони муҳрадор мағзи сар калонтар буда ба ду қисм ҷудо мешавад: танаи мағзи бо мағзча ва нимкураи калон, мағзи сари одам ва ҳайвони муҳрадори дараҷаи олӣ бо воситаи роҳи амиқ ба ду нимкура ҷудо мешавад; ҳар як нимкураи калон ба воситаи ҷӯякҳи ба қисмҳои пешона, фарқи сар пушти сар тақсим мешавад.

Эзоҳ
----

Асабҳои мағзи сари инсон
------------------------

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Мағз***
**Маънодармонӣ** (форсӣ: معنادرمانی‎), ё **логотерапия** — мактаби равоншиносие аст, ки асосгузори ин равия Виктор Франклии олмонӣ аст. Ӯ бар ин бовар буд, ки «инсон ҳамеша ба сӯи маъно мутаваҷҷеҳ бояд бошад ва донад, ки баҳри чӣ зиндагӣ мекунад. Дар он сурат, ҳар гуна мушкилӣ ва монеаҳое, ки дар раванди ба мақсадрасӣ пешорӯи ӯ мешаванд, онҳоро тоб оварда метавонад ва паси сар мекунад».

Эзоҳ
----

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* NKC: ph115170

 |
**Гурдаи гови ҳисорӣ** — навъе аз ангурҳои дерпазаки маҳаллӣ, селексияи халқист.

Баргаш миёнаҳаҷм (14,6 х 14 см), панҷпарра, чоки байни парраҳояш амиқ, рӯяш тӯр-тӯр, қафояш пашмакдор, думчааш дарози сурхтоб. Гулаш якҷинсаи модина, бештар аз гарди гули Ангури сиёҳ, Тоифии сурх ва Ҷавз гардолуд мешавад. Хӯшааш махрутшакл (214—340 г), шингилҳои болоияш инкишофёфта. Ғужбаш калони лунда (вазни 100-тоаш 560—610 г), рангаш бунафши сиёҳтоб. Ғужмаш ғафси сахт, гӯшташ хамираки сероб, хуштаъм ва андак нордон, 2-4 дона тухми калон дорад. Дар таркиби ангури расидааш 21-24 % қанд ва 5,5-6 г/л ҷавҳар мавҷуд аст. Токаш миёнасабз, 25-30%-и навдаҳояш самаровар, хосса пунбакҳои қисми поёнии нартҳояш серҳосиланд (ҳангоми 5-7 буғум монда буридан ҳосили хуб медиҳад). Ниҳолашро аз рӯи тартиби 2,5х2,5 ва 3×2 м мешинонанд. Давраи нашваш 145—160 рӯз. Нимаи май гул карда, мевааш дар шароити иқлими водии Ҳисор охири сентябр мепазад. Аз ҳар га 110—130 сентнер ҳосил меғундоранд. Ҳосилашро тар мехӯранд, ба ҷойҳои дур мекашонанд, дар майкашӣ истифода мекунанд (то 2-3 моҳ нигоҳ доштан мумкин). Гурдаи гови ҳисорӣ барои рӯёндани дигар навъҳои ангур ба кор бурда мешавад. Асосан дар деҳаҳои Хонақоҳи Кӯҳӣ ва Бедаки ноҳияи Ҳисор, инчунин деҳаи Қаратоғи ноҳияи Турсунзода ва баъзе навоҳии вилояти Сурхондарё (бо номи «Гурдаи гов» ё «Дили гов») ва ноҳияи Китоби вилояти Қашқадарё (бо номи «Сагал қаро»)-и Узбакистон парвариш меёбад. Токаш нисбат ба дигар навъҳои дерпази Осиёи Марказӣ ба сармову камобӣ тобовар буда, аз қарасон бештар зарар мебинад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурдаи гови ҳисорӣ / Ҳ. Маҳмадқулов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Script error: The function "infobox" does not exist.**

Шаблон:Шиъа
**Абулҳасан, Али ибни Муҳамади ибни Али ибни Мӯсои ал-ҳоди ал-нақи Ал-Аскари** (Арабӣ:ابوالحسن، علی بن محمد بن علی بن موسی الهادی النقی العسکری) даҳумин имоми шиъЙон ки аз вай бо унвони **имоми Алии нақии** (Арабӣ:امام علیّ نقی) ёи имоми ҳодӣ ёд мекунанд.

Ришаи шиносии алқоб
-------------------

Дар Луғат номаи диҳхудо ва Фарҳанги муайян барои нақии Назиф ва покеза , баргузӣда ва холис ва барои ҳодии роҳнамо, Муршед ва ҳидояти кунанда омада аст.

Бомбгузорӣ дар ҳарам
--------------------

Дар 3 Исфанди 1384, як бомби гузорӣ дар Ҳарами Аскарин, ба мақбараи ҳодӣ ва писараши ҳасани Аскари осеби фурӯони зад , ҳамлаи дигари низ дар 23 хурдоди 1386 анҷом шуд ки мунҷар ба тахриби ду минора ҳарам шуд.

Ҳарами Али нақи ва Ҳасани Асгарии пас аз инфиҷор ва тахриб

Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа
-------------------------------------------


Тузйҳот
* ин Шаблон бар мабнои андеша шиъа мебошад.

* давраи имомати Али ибни абии толиб аз даргузашти паёмбари ислом оғоз шудааст.

* оғози имомат ҳар имоми мусодиф бо даргузашти имом пешин аст.
* давраи имомати ҳуҷҷат ибни ҳасан аз лаҳзаи даргузашти имоми пешини худ оғоз шуда аст ва чун ба ақидаи шиъӣони давоздаҳ имомии вай зинда аст ва аз назари ҳо пинҳон мебошад , лизои имомати ҳуҷҷати буни ҳасан то замони зуҳӯри вай ва пайрави он то рӯзи қиёмат идома дорад.

██ (۱) Али Мӯртазо 632 то 661 (29 сол)
██ (۲) Ҳасани Муҷтабо 661 то670 (9 сол)
██ (۳) Ҳусайни шаҳид 670 то 680 (10 сол)
██ (۴) Али Саҷҷод 680 то 712 (32 сол)
██ (۵) Муҳаммад Боқир 712то 732 (20 сол)
██ (۶)Ҷаъфари Содиқ 732 то 765 (33 сол)
██ (۷) Мусои Козим 765то 799 (34 сол)
██ (۸) Алии Ризо 799 то 817 (18 сол)
██ (۹) Муҳаммади Тақи 817 то 835 (18 сол)
██ (۱۰) Али Нақи 835 то 868 (33 сол)
██ (۱۱) Ҳасан Аскарӣ 867 то 874 (7 сол) 
██ (۱۲) Муҳаммад Ал-Маҳди аз 874то замон ҳол (токунун 1140 сол)
**Фридрих Арнолд Брокҳауз** (олмонӣ: *Friedrich Arnold Brockhaus*; 4 майи 1772, Дортмунд — 20 август 1823, Лейпзиг) — ношири олмонӣ, муассиси ширкати бузурги табъу нашри «Брокҳауз» ва ношири «Донишномаи Брокҳауз». Донишномаи ӯ дар Русия барои нашри русии Луғати донишномавии Брокҳауз ва Ефрон (82 ҷилд) аз соли 1890 то 1907 хидмати бузург кардааст.

Зиндагинома
-----------

Фридрих Арнолд БрокҲауз 4 майи соли 1772 дар Дортмунд ба дунё омадааст.

Фаъолият
--------

Соли 1805 яке аз бузургтарин ширкатҳои табъу нашрро дар ҷаҳон ташкил намуд. Соли 1814 он «Ф. А. Брокҳауз» ном гирифт; аввал дар Амстердам, аз соли 1811 дар Алтенбург ва аз соли 1817 дар Лейпзиг фаъолият мекард.

Брокҳауз роҳи нави энсиклопедиясозиро пеш гирифта буд: усули таҳияи луғатнома ва пешниҳоди маводди иттилоотӣ аз дигар энсиклопедияҳо фарқ мекарданд; мақолаҳои донишномаи Брокҳауз мухтассар, илман асоснок фа ба фаҳми омма мувофиқ буданд.

Ворисони Брокҳауз — писараш ва наберааш ширкати Брокҳаузро ба дараҷаи бузургтарин консернҳои нашриявии Аврупо ва ҷаҳон табдил доданд.

Абераи Брокҳауз — Эдуард ҳамроҳи китобфурӯш И. А. Ефрон дар Санкт-Петербург ширкати нашриявии «Ф. А. Брокҳауз ва И. А. Ефрон»-ро таъсис дод ва дар Русия нашри русии «Луғати энсиклопедии Брокҳауз ва Ефрон» оғоз ёфта, солҳои 1890—1907 дар 86 ҷилд ба табъ расид. Нашри ин луғат дар даврони шӯравӣ қатъ нагардид. Аз соли 2005 дар Русия нашри 21-уми дар 30 ҷилд оғоз ёфтааст.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Ефрон, Иля Абрамович

Эзоҳ
----

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2  Encyclopædia Britannica (ингл.)
3. 1 2  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag

Пайвандҳо
---------

* Мақолаи «Friedrich Arnold Brockhaus» дар донишномаи Британника, 11-ум нашр..
* Leipziger Kunstblatt für gebildete Kunstfreunde, insbesondere für Theater und Musik, Leipzig, Bd. 1, 1817/18.

Сарчашма
--------

* Брокҳауз Фридрих Арнолд // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Allgemeine Deutsche Biographie
* Britannica (онлайн)
* De Agostini

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* WikiTree

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 90565232
* BNE: XX1763264
* BNF: 12352524v
* GND: 119501201
* ISNI: 0000 0001 0854 7922
* J9U: 987007281771005171
* LCCN: no90000295
* LNB: 000216522
* NKC: mub2011672589
* NLP: A18848278
* NTA: 074241044
* NUKAT: n2007081760
* PTBNP: 65234
* SUDOC: 142411841
* VIAF: 5006664
* WorldCat VIAF: 5006664
* ULAN: 500129418

 |

 |
**Алиакбар** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — сайёҳи охири садаи XV ва нимаи аввали садаи XVI-и Осиёи Миёна.

Сафарҳо
-------

Соли 1506 аз Мовароуннаҳр ба саёҳати Хитой рафта, чаҳор вилояти онро гашт ва се моҳ муқими Бейҷин (Пекин) шуд. Ба ин сабаб ба ӯ лақаби «хитойӣ» насб гардид. Аз Хитой ба Осиёи Хурд рафта, дар Қустантания (Константинопол) иқомат кард. Чанд муддат дар Истанбул дар хидмати Алии Қушчӣ буд.

Сафарнома
---------

Соли 1516 ба забони тоҷикӣ бо номи «Таърихи Хитой ва Хутан» сафарномае иборат аз бист боб таълиф кард. Асар очерки таърихию географист, ки доир ба тарзи давлатдорию тиҷорат, тариқи зисту хоҷагидории мардумон, ёдгориҳои таърихию маданӣ, маъбаду масҷидҳо, ҷашну маросимҳо ва шуғлу ҳунари сокинони ин кишварҳо маълумоти муфассал медиҳад. «Таърихи Хитой ва Хутан» дар Туркия бо номи «Қонунномаи Чин ва Хутан» ё «Хитойнома» машҳур буда, охири садаи XVI ба туркӣ тарҷума шудааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ализарин** — навъе аз моддаҳои рангубор. Кристалли норанҷии сурхтоб, ҳарор. гудозиш 289°С. Дар об бад, дар спирти этил беҳтар, дар бензол, кислотаи атсетат ва ишқор нағз ҳал мешавад. Ализарин дар решаи рӯян (Rubia tinctorium) дар намуди гликозид (кислотаи рубэритрин) вуҷуд дорад. Аз гликозиди мазкур ализарин дар натиҷаи гидролиз ҳосил карда шудааст. Сохтори ализаринро соли 1869 олимони немис К. Гребе ва К. Т. Либерман муайян карданд. Ализарин аввалин ранги табиист, ки дар натиҷаи бромонидани антрахинон ва бо ишқор гудохтани дибромантрахинони ҳосилгашта синтез карда шудааст. Ализарин ба гурӯҳи рангҳои антрахинонӣ мансуб аст. Бо намакҳои баъзе металлҳои сервалента пайвастҳои комплексии рангнок – лок ҳосил мекунад, масалан, бо намакҳои алюминий ранги сурхи равшан, оҳан – ранги бунафш, хром – ранги ҷигарӣ ва ғайра Локи алюминийи ализарин (краплак)-ро барои тайёр кардани рангҳои рассомӣ ва дар соҳаи полиграфия кор мефармоянд. Дар Институти химияи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон бо истифодаи ҳосилаҳои ализарин усули олкории нах ва плёнкаи поливинилӣ дарёфт шудааст, ки ранги ашёро ба таъсироти беруна устувор мекунад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Неницеску К. Д. Органическая химия, т. II, М. 1963;
* Каррер П. Курс органической химии, Л. 1962;
* Несмеянов A. Н. Несмеянов Н. А. Начало органической химии, т. II, М. 1970;
* Смич В. Бочков А. Кейпл Р. Органический синтез, М. 2001.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Гардиши сармоя** — муҳлати аз истифодаи маблағи сарфшаванда то ба дасти сармоядор баргаштани сармояи ибтидоӣ дар шакли пул.

Сармоя аз молу мулк, дороӣ, воситаҳои пулию молӣ иборат аст. Мафҳуми гардиши сармоя ҳаракати давомноку муттасили сармояро мефаҳмонад. Илми иқтисодшиносӣ ҳаракати сармояро ба ду намуд ҷудо мекунад: гирдгардиши сармоя ва гардиши сармоя.

Ҳаракати пай дар пай, аз як шакл ба шакли дигар табдил ёфтани сармоя гирдгардиши сармоя номида мешавад. Яъне, сармоя гардишро дар шакли пул оғоз карда, баъд ба шакли маҳсулоти истеҳсолшуда мегузарад ва аз он ба шакли молӣ табдил меёбад. гардиши сармоя-ро К. Маркс чунин тасвир кардааст: П — М< ··· И···М' — П1: Иқтисодчиён сармояро аз рӯйи суръати гардиш ба ду ҳисса ҷудо мекунанд: асосӣ ва гардон. Ҳиссаи аввали сармоя аз олоти кор, мошину таҷҳизот, бинои истеҳсолӣ ва ғ. иборат буда, дар рафти истеҳсолот арзишашонро тадриҷан ба моли истеҳсолшаванда мегузаронанд (мас. биноҳои истеҳсолӣ то 30-40 сол, дастгоҳҳо то 5-7 сол, таҷҳизот 6-8 сол хидмат мекунанд). Сармояи гардон танҳо дар давоми як раванди истеҳсолот ширкат намуда, арзишашро комилан ба моли нав мегузаронад (мас. ашёи хом, масолеҳи ёрирасон, сӯзишворӣ, ҷараёни барқ, музди кор ва ғайра). Ба ғайр аз сармояи асосӣ ва гардон боз сармояи доимӣ ва тағйирёбанда фарқ карда мешавад. Ин раванд аз ҷониби К. Маркс бо мақсади нишон додани сарчашмаи афзоиши сармоя пешниҳод шудааст. Бо ҳамин роҳ вай нишон додааст, ки сармояи доимӣ дар ташаккули арзиши изофа ҳиссагузор нест, зеро манбаи афзуншавии сармоя заҳмати коргар мебошад. Яъне, сармояи тағйирёбандае, ки барои харидани қувваи коргарӣ сарф мешавад, боиси тавлиди арзиши изофа мегардад. Дар хоҷагидорӣ суръати гардиши сармоя ҳар қадар баланд бошад, имкони ба даст овардани фоида ҳамон қадар бештар мегардад. Барои баҳо додан ба гардиши сармоя вақти гардишро ченаку андоза мекунанд. Муҳлати гардиши сармоя аз истифодаи маблағи сарфшуда оғоз шуда, то ба охир расидани ин ҳаракат ба дасти сармоядор баргаштани сармояи ибтидоӣ дар шакли пулро дар бар мегирад. Дар хоҷагидорӣ, одатан, сармояи масрафшаванда бештар барои харидани сармояи асосӣ ҷудо мегардад. Барои барқарорсозии сармояи асосӣ фонди истеҳлокӣ (амортизатсионӣ) ташкил карда мешавад. Андозаи онро аз рӯйи арзиши унсурҳои сармояи асосӣ ва муҳлати хидмати онҳо муайян мекунанд. Бо пешрафти тамаддун ва рушди илму техника ҳиссаи сармояи асосӣ меафзояд. Ҳиссаи сармояи асосӣ дар соҳаҳои гуногуни фаъолияти сармоя фарқ мекунад. Суръати гардиши сармоя низ гуногун аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Маркс К. Капитал. Т. 1, гл. 4, 18//Маркс К. Энгельс Ф. Соч. изд. 2-е. Т. 24;
* Ивашковский С. Н. Микроэкономика. М. 2001;
* Исоматов Б. Асосҳои назарияи иқтисод. Д. 2006;
* Самуэльсон П. Нордхаус В. Экономика. М. 2006.

Сарчашма
--------

* Гардиши сармоя / Б. Исоматов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Абусаъид Абдулҳай ибни Заҳҳок ибни Маҳмуди Гардезии Ғазнавӣ** (форсӣ: ابوسعید عبدالحی بن ضحاک گردیزی‎), маъруф ба **Гардезӣ** (форсӣ: گردیزی‎) — муаррихи маъруфи садаи XI, муаллифи «Зайну-л-ахбор» (тақр. соли 1050 навишта шудааст).

Зиндагинома
-----------

Доир ба ҳаёти Гардезӣ маълумоти дақиқ мавҷуд нест, ба ғайр аз ин, ки ӯ ҳамзамони Абулфазли Байҳақӣ ва Абурайҳони Берунӣ будааст. Асари Гардезӣ «Зайну-л-ахбор» дар аҳди султони Ғазнин Зайнулмилла Абдуррашид ибни Маҳмуди Ғазнавӣ (1049–1053) навишта шуда, дар эҷоди он Гардезӣ аз осори муаррихони қаблӣ (Ибни Хурдодбеҳ, Ҷайҳонӣ ва дигарон) истифода кардааст. Асар ба шакли таърихи умумиҷаҳонӣ ва фарҳангномаи мардумшиносӣ иншо гардида, дар бораи шоҳони қадими эронӣ, пайғамбарони ислом, хулафои рошиддин, таърихи муфассали Хуросон то соли 1041, ҷадвалҳои солшуморӣ, идҳои мусулмонон, зардуштиён, масеҳиён ва яҳудиён, инчунин роҷеъ ба туркҳову ҳиндуҳо маълумоти пурарзиш дорад.

Осор
----

* زین الاخبار. تهیه عبد الحی حبیبی. تهران ۱۳۶۳ ش.ر

Эзоҳ
----

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.

Адабиёт
-------

* Амиршоҳӣ Н. Давлатдории тоҷикон дар асрҳои IX–XIV. Д. 1999;
* Бартольд В. В.Гардизи // Сочинения. Т. VIII: Работы по источниковедению. М. 1973.

Сарчашма
--------

* Гардезӣ / Н. Амиршоҳӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.