recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Бодоми бухороӣ** (лот. Prunus bucharica), **талхакбодом** — як навъ бутта ё дарахти меваи худрӯй.

Тавсифоти гиёҳшиносӣ
--------------------

Балан­диаш 6-7 м, қутри танааш 30-35 см. Пӯстлохи навдаҳояш хокистарранги тира, чокдор. Навдаҳои тарракаш пашмакдор. Баргаш дарозрӯя ё забоншакл (дарозиаш 3-6 см, бараш 2-2,5 см), пашмакдор, рангаш сабзи равшан ё ти­ра, ҷилодор. Дарозии думчааш то 3 см. Муғҷаҳояш танҳо ё 3-5-тоӣ ҷой гирифтаанд. Аз байни дарахтони мева аз ҳама пеш гул мекунад. Гулаш (3,5-4,2 см) гулобӣ ё сурхи сиёҳтоб, думчааш кӯтоҳ. Мевааш донакдор, донакаш бай­зашакли суфта, ҷӯякдор, дорчинранги ҷилодор. Мағ­заш талх, баъзан ширин; 47,40-49,19 % (бодоми ­кӯҳи Дарвоз то 55,31 %) равған, 2,0-2,3 % амигдалин дорад. Ба сабаби зиёд будани амигдалини таркибаш заҳр­нок аст (дар натиҷаи таҷзияи он кислотаи хлорид ҳосил мешавад).

Густариш
--------

Бодоми бухороӣ дар Помиру Олой ва Тиёншони Ғарбӣ дар баландии 800—2500 м аз с. б. мерӯяд. Бодом­зорҳо махсусан дар Тоҷикистони Марказӣ, нише­биҳои қ-кӯҳҳои Ҳи­сор, Қаротегин, Дарвоз, Пётри I паҳн гардидаанд. Масоҳ. он 18000 га (аз рӯйи баъзе маълумоти дигар 400000 га)-ро ташкил медиҳад. Бодоми бухороӣ аз донак афзоиш меёбад. Барои он заминҳои оби зеризаминиашон чуқур мувофиқанд. Дарахташ камҳосил аст (300 г, баъзан то 1,5 кг ҳосил медиҳад). Ниҳоли бодоми бухороиро барои мустаҳкам намудани ни­шебиҳо, пешгирии эрозия истифода мебаранд. Ба он бодом, шафтолу ва олуро пайванд мекунанд. Мағзи бодоми бухороиро дар тиб ва атриёт ба кор мебаранд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Rastit. Turkest. 499

Адабиёт
-------

* Запрягаева В. И. Дикорастущие плодовые Таджикистана. М. — Л. 1964;
* Запрягаева В. И. Лесные ресурсы Памиро-Алая. Л. 1976;
* Силвандер В. Г. (ва диг.). Субтропические культуры Таджикистана. Д. 1989;
* Гулов С. М. Боғдории субтропикӣ. Д. 1998;
* Гулов С. М. Меваҳои гармидӯсти Тоҷикистон. Д. 2008.

Сарчашма
--------

* Бодоми бухороӣ / С. Гулов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Айният** дар математика, баробарии ду ифодаи таҳлилӣ, ки барои ҳамаи қиматҳои имконпазири ишораҳои онҳо ҷой дорад. Масалан, 1) баробарии (a + b) ^2 = a^2 + 2ab + b^2 барои ҳамаи қиматҳои а ва b дуруст аст; 2) барои ҳамаи қиматҳои ададии a≠b ҷой дошта, аммо ҳангоми a=b будан қисми чапи баробарӣ маънояшро гум мекунад; 3) баробарии lgxy= lgx+ lgy барои ҳамаи қиматҳои x› 0, y› 0 ҷоиз буда, лекин ҳангоми x‹ 0, y‹ 0 будан қисми рости баробарӣ маъно надорад. Агар яке аз ифодаҳои таҳлилӣ бо табдили айниятии дигаре ҳосил гардад, ду ифодаи таҳлилӣ айниятан баробар мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Мастона Дилбаровна Каримова**  (тав. 09.11.1976, деҳаи Сасиқбулоқ, н. Лахш) — забоншинос, номзади илмҳои филология (2019), дотсент (2021),

Зиндагинома
-----------

Мастона Каримова хатмкардаи факултети филологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ  (2010), сармутахассиси Донишкадаи такмили ихтисоси омӯзгорони муассисаҳои таҳсилоти олии касбии назди ДМТ (2011-2012), аз соли 2013 инҷониб дар кафедраи умумидонишгоҳии забони тоҷикии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ  аввал ба сифати ассистент ва сипас муаллими калон (2016) ва дотсент (2021) фаъолият дорад.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Соли 2018 дар мавзуи "Ташаккул ва инкишофи лексикаи лаҳҷа дар шароити дузабонӣ (дар асоси маводи лексикаи лаҳҷаи тоҷикони н. Лахш)» зери роҳбарии доктори илми филология, узви вобастаи Академияи милли илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон Раҳматуллозода С. Р. рисолаи илмӣ ҳимоя намудааст. Аъзои гурӯҳи корӣ оид ба баррасии Феҳристи номгузории объектҳои ҷуғрофии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2021) буда, ҳамчун тарҷумон (тарҷумони забони қирғизӣ) дар сохторҳои гуногуни ҷомеа саҳми назаррас дорад. Муаллифи зиёда аз 20 мақолаи илмию методӣ мебошад.

Осор
----

* Таркиби луғавии лаҳҷаи Лахш // Ахбори Академияи Тоҷикистон.№1. Д. 2018. С. 95-98;
* Калимаҳои умумихалқӣ дар минтақаи Лахш // Суханшиносӣ. №1. Д. 2018. С. 120-123;
* Калимаҳои хоси лаҳҷаи Лахш //Муҳаққиқ. №23/40. Д. 2018. С.128-131;
* Масъалаҳои дузабонӣ дар шароити бисёрзабонӣ (Дастури таълимӣ). Д. 2020.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Сергей Борисович Абрамов** (таваллуд 29 феврали 1972, Маскав, СССР) — арбоби давлатӣ ва менеҷери Русия. Аз октябри соли 2015 то 31 декабри соли 2019 вазифаи директори саноатии кластери аслиҳаи муқаррарӣ, лавозимоти ҷангӣ ва кимиёвии махсуси корпоратсияи давлатии Rostec   буд. Аз январи соли 2020 дар консерни «Тракторные заводы» кор мекунад  .

Дар гузашта - сардори Раёсати вокзалҳои роҳи оҳан, мушовири президенти Роҳҳои оҳани Русия . Вай ба фаъолияти омӯзгорӣ машғул буд, дар донишгоҳи роҳи оҳани МГУПС-МИИТ ба синфи муаллифӣ роҳбарӣ мекард. Ӯ иҷрокунандаи вазифаи президент (2004) ва раиси ҳукумати Ҷумҳурии Чеченистон (2005) буд. Вай инчунин таҷрибаи аудитори Палатаи ҳисоби Федератсияи Русия ва сардори Раёсати вокзалҳои роҳи оҳани ФР-ро (2007-2015) дорад .

Эзоҳ
----

1. ↑  Ростех :: О компании :: Органы управления :: Сергей Борисович Абрамов.  rostec.ru. 7 феврали 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 июли 2019.
2. 1 2  Сергей Абрамов покинул пост индустриального директора Ростеха - Портал машиностроения
3. ↑  Дирекцию железнодорожных вокзалов – филиал ОАО «РЖД», возглавил Виталий Вотолевский « Корпоративное телевидение ОАО «РЖД»(рус.). 7 феврали 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 9 феврали 2019.
**Масҷиди Бурчак** — ёдгории меъмории охири асри XIX дар шаҳри Истаравшан. Он масҷиди гузарӣ буда, аз хонақоҳ ва айвон иборат аст. Намои асосии масҷид бо нижвони ягона, айвон ва сутунҳои калламуқарнасӣ оро ёфтаанд. Дохилу беруни бино ва сақфи хонақоҳу айвон мунаққашанд. Нақшу нигори ҳандасии сақфҳо бо ранги сафед ниҳоят ҷаззоб ҳошиябандӣ шудааст. Арақаву сутунҳои калламуқарнас низ музайянанд. Сутунҳои масҷид ба усултӯи «кӯзагӣ» кандакорӣ шуда, нақши «мажохил» доранд ва ҳаштқирраанд. Асосои сутуни маркази айвон мармарист. Болои сутунҳо муаллақаҳои пурнақшу нигори салибшакл ҷойгузинанд. Тоқчаҳои деворҳои айвону хонақоҳ дорои ороишоти ҳандасист. Масҷиди Бурчак синҷбандист, деворҳои хонақоҳ дуҷабата ва айвон якқабата синҷ дорда. Сутунҳои ду паҳлӯи дарвозаи масҷид низ бо усули муқарнас мунаққаш шудаанд. Ёдгорӣ дар муҳофизати давлат аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Саҳифаи асосӣ/Муассисаи давлатии "Пажӯҳишгоҳи илмӣ тадқиқотии фарҳанг ва иттилоот". 14 марти 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 апрели 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Аллоҳ | *Ин мақолаи ба Ислом алоқаманд нопурра аст. Шумо метавонед бо пурра кардани он ба Википедиа кӯмак кунед.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақола дар бораи масҷид ва ё ҷойҳои Исломӣ нопурра мебошад. Шубо метавонед ба Википедиа бо пурра кардани он кӯмак расонед*. |
**Бодиён**, **бодиёни чинӣ** (лот. Illicíum vérum) — дарахтест ҳамешасабз (то 10 м қад мекашад).

Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
---------------------

Баргаш нештаршакл (дарозиаш 4–9 см, бараш 1–3 см), чармгуни ҷилодор, бедандона. Гулаш дуҷинса, сафеди зардтоб. Мевааш ситорашакл (6–8-гӯша); аз он бӯйи анисун меояд. Аслан аз Хитой аст. Меваи бодиён хушбӯй буда, то 2% равғани эфир дорад.

Хосияти шифоӣ
-------------

Табибони халқӣ бо ҷӯшобаи он (2 – 3-қошуқӣ пеш аз тановул) дарди меъда, табларза ва рагкаширо табобат мекунанд. Ҷӯшоби бодиён (1:20) лӯндакирмҳоро мекушад. Дар амалияи тибби муосир равғани эфири бодиёнро барои беҳтар намудани таъму бӯйи дору истифода мебаранд; кори рӯдаро низ тақвият мебахшад, барои тайёр кардани атриёт зарур аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Illicium san-ki Perr. // The Plant List (2013). Version 1.1. Published on the Internet.(англ.)v

Сарчашма
--------

* Бодиён / М. Ҳоҷиматов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Бодғелак** (лот. Salsola pestifer), **хори ғелон**, **шутуришкам**, **ғелак** — гиёҳест серхори худрӯй.

Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
---------------------

Пояаш сершох (аз 20 см то 1,5 м қад мекашад). Баргаш майда (дарозиаш 10–60 мм), борик, нӯгтез. Гулаш беранг ё гулобитоб (моҳҳои июл – авг. мешукуфад). Мевааш лӯнда, майда (қутраш 1,5 мм). Бодғелак асосан дар гилхок, хоки регу сангрезадор, санглох, шӯрзамин, чун алафи бегона дар киштзор, полиз ва ғайра (қаторкӯҳҳои Зарафшон, мавзеъҳои воҳаи дарёи Сир, Тоҷикистони Ҷанубӣ, Шарқӣ, Помири Ғарбӣ; 350–3000 м баландтар аз с. б.) мерӯяд.

Корбурдҳо
---------

Бодғелаки наврустаро бузу гӯсфанд нағз мехӯранд. Онро то давраи гулшукуфт силос мекунанд. Силосаш хушхӯр ва монанди бисёр руста ниҳои хӯшадор серғизост. Табибони халқӣ бо ҷӯшидаи шираи навдаҳои сероби бодғелак баъзе касалиҳои пӯстро табобат мекарданд. Ширааш барои ранг (зарду сабз) кардани мӯйина истифода мешуд. Бодғелакро барои собунпазӣ ва сӯзишворӣ ҳам истифода мебурданд. Тухми бодғелак то 17,5% равған дорад, ки барои истеҳсоли алиф ва рангу локкор мефармоянд. Дар барг (0,32%), поя (0,24%), тухм (0,51%) ва реша (0,01%)-и бодғелак як миқдор алкалоид (α-Салсолин, L- Салсолидин ва ғайра) мавҷуд аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Флора Таджикской ССР. Т. 3. Л. 1968;
* Садыков Ю. Д. Ходжиматов М. Алкалоиды Salsola pestifera A. Nels.//Изв. АН Таджикской ССР, Отд. физико-математических, химических и геологических наук. 1985, № 2 (96).

Сарчашма
--------

* Бодғелак / М. Ҳоҷиматов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Лолӣ** ( форсӣ: لالي‎ ) - як шаҳри хурд, дар ҷанубу ғарби Эрон, дар Устони Хӯзистон. Маркази маъмурии Шаҳристони Лолӣ. То соли 2006, шумораи аҳолӣ 16,213 нафар буд  ; Дар таркиби миллӣ Бахтиёриҳо бартарӣ доранд. 

Номҳои дигар  : Дешти Лалӣ ( *Dasht-e Lali* ), Дешти Лати ( *Dasht-e Lati*), Лали Пелайен (*Lali Pelayen*).

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар шимоли Хӯзистон, дар доманакӯҳҳои Загрос, дар баландии 339 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст . Лолӣ тақрибан дар 105 километрии шимолу шарқи пойтахти устон Аҳвоз, ва дар 420 километр ҷанубу ғарби пойтахти кишвар, Теҳрон, ҷойгир аст.

Сарчашмаҳо
----------

* Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон

Эзоҳ
----

1. ↑  World Gazetteer(англ.)(пайванди дастнорас — *таърих*).(пайванди дастнорас)
2. ↑  Физико-географические данные (англ.)
3. ↑  Физико-географические данные (англ.)

  



| Шаҳрҳои устони Хӯзистон |
| --- |
| Ободон | Андемишк | Аҳвоз | Бандари Хумайни |  Боғи Малик | Биҳбаҳон | Дизфӯл | Масҷиди Сулаймон | Моҳшаҳр | Ромҳурмуз | Шодагон | Шӯш | Шӯштар | Лолӣ | Хуррамшаҳр | Ҳиндеҷон | Эза |
**Сафол** - маснуот ва ашъёест, кн дар натиҷаи ба хам омехтани гилмоя, хамираи минералҳо, оквидҳо ва диг. моддаҳи ғайриорганикӣ ва пухтан ҳосил мешавад. Хамираи сафол баъди пухтан сифатан тағйир ёфта, ба материали хуби силикатӣ табдил меёбад. Сафол дар рӯзгор (зарфиёт), сохтмон (хишт, сафоли бомпӯш, нова, сафолтахта, кошӣ. ҷузъҳои муҷассамаҳо), техника, нақлиёти обию ҳавоӣ ва роҳи оҳан, санъати ороиши амалӣ ва хайкалтарошӣ бисёр истифода мешавад. Навъу намудҳои гуногуни сафол мчвчуд аст: гили сӯхта, маснуоти кулолӣ, мино, чинин хом (фағфурӣ), чинӣ, хокасанг.

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
Александрит
**Александри́т** — яке аз намудҳои минерали хризоберилл, формулаи химиявиаш BeAl2O4, рангаш дар рӯзи равшан сабзи зумуррадӣ, дар рӯшноии сунъӣ – сурхи бунафшатоб, сахтиаш 8,5, зичиаш қариб 3700 кг/м³. Дар конҳои пегматикӣ ҳамроҳи берилл, фенакит, рутил, флюорит, апатит ва минералҳои дигар вомехӯрад. Александрит санги гаронбаҳои дараҷаи 1-ум мебошад. Ба ифтихори подшоҳи Русия Александри II номгузорӣ шудааст. Конҳои александрит дар Русия, Бразилия, Африқои Ҷанубӣ, Мадагаскар ва Шри Ланка мавҷуданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Везу́вий** (итол. *Vesuvio*) — аз маъруфтарин оташфишонҳои феълӣ дар ҷануби Итолиё, дар наздикии шаҳри Неапол, ягона оташфишон дар қисми материкии Аврупо.

Ба музофоти оташфишонии ҷануби Итолиё, ки тарқишҳои амиқи тектоникӣ бурида мегузаранд ва аз давраи миотсен фаъоланд, тааллуқ дорад. Везувий аз қабатҳои тафта ва туфи оташфишонӣ иборат мебошад. Он ба се махрути болои ҳам гузошташуда монанд аст. Махрути қадимтарин (аз охири плейстосен) ва пасти он нимдоираи Монте-Сомма (қутраш 15 км, баландиаш 1138 м) мебошад. Дар дохили он махрути ҷавони қутраш 3 км ва баландиаш 1279 м — худи Везувий бо танӯра (қутраш 1 км) дар болояш ҷойгир аст. Дар нишебиҳои махрути Монте-Сомма танӯраҳои иловагӣ мавҷуданд. Дар қаъри танӯра ҳар замон махрути муваққатии сеюм ба вуҷуд меояд, ки дар давраи оташфишониҳои сахт нест мешавад. Аз танӯра буғу гази ҳарораташон то 4000С канда шуда мебароянд. Дар вақти оташфишонӣ тафта ва хокистару газ хориҷ мекунад. Обу хокистар омехта шуда, селоб ҷорӣ мешавад, ки он аз тафта хавфноктар аст. Оташфишониҳои сахти Везувий солҳои 1631, 1794, 1822, 1872, 1906, 1944 ба амал омада, бисёр шаҳрҳои атрофи он зери тафтаву хокистар мондаанд. Соли 79 ш-ҳои Геркуланум, Стабия ва Помпей зери селоб, тафта ва хокистари Везувий монда, нобуд шуданд. Хоки нишебиҳои Везувий ҳосилхез аст. То баландии 500 м боғҳои мева ва токзор, болотар аз он чакалакзорҳои санавбар ва кастона ҷойгир шудаанд. Дар баландии тақр. 600 м расадхонаи оташфишоншиносӣ (аз 1842) воқеъ аст. Дар нишебиҳои Везувий роҳи автомобилгард ва роҳи симитанобӣ сохта шудаанд.

Эзоҳ
----

1. 1 2

Адабиёт
-------

* Везувий // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Итальянская
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Реальный словарь классических древностей
* Хорватская
* Britannica (11-th)
* Britannica (онлайн)
* De Agostini
* Treccani
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 12039932b
* GND: 4108229-1
* J9U: 987007536677405171
* LCCN: sh85142963
* NKC: ge292699
* VIAF: 246126882
* WorldCat VIAF: 246126882

 |

 |
Ҳолати тиббӣШаблон:SHORTDESC:Ҳолати тиббӣ

**Везикулопустулёз** — илтиҳоби фасодии пӯст, ки стафилококкҳо, стрептококкҳо, пневмококкҳо, қаламчамикроби рӯда ва дигар микробҳо меангезанд.

Бештар дар кӯдакони ширмак ба мушоҳида мерасад. Аломати везикулопустулёз дар пӯст (дар чинҳои зери каш, қадкашак, қисми мӯйдори сар, пушти гардан ва бадан) пайдо шудани обила (1-2 мм; пустула)-ҳои сершумори сурхрангу пуроб аст. Обилаҳо баъди 2-3 рӯз кафида ба захм табдил меёбанд ва тадриҷан карахш мебанданд. Сабаби везикулопустулёз норасида ба дунё омадану вазни кам доштани тифл, серарақӣ, ғизои сунъӣ ва ғ. мебошанд. Кӯдаки беморро шустушӯ дорондан мамнӯъ аст. Ҷойҳои солими пӯстро бо ягон маҳлули гандзудои таъсираш суст тоза кардан лозим аст. Ба обилачаҳо маҳлули спиртию обии рангҳои анилинӣ мемоланд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Везикулопустулёз / М. Исоева // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Генрих Мартин Вебер** (олмонӣ: *Heinrich Martin Weber*; 5 март 1842[…], Ҳайделберг[d], Grand Duchy of Baden[d] — 17 май 1913[…], Страсбург) — риёзидони олмонӣ.

Зиндагинома
-----------

Дар донишгоҳҳои Гейделберг, Лейпсиг ва Кёнигсберг таҳсил намудааст (1860—1966). Професори Политехникуми Сюрих (1870—1973), донишгоҳҳои Кёнигсберг (1873—1983), Гёттинген (1892—1994) ва Страсбург (1895—1913). Дар донишгоҳҳои Гейделбург ва Мирбург низ дарс додааст. Оид ба масъалаҳои назарияи ададҳои алгебравӣ, назарияи функсияҳои алгебравӣ, назарияи функсияҳои абелӣ, геометрияи алгебравӣ, муодилаҳои физикаи математикӣ таҳқиқот анҷом додааст. Дар асари муҳимтарини худ «Китоби дарсии алгебра» натиҷаи инкишофи он ва фанҳои бо он муштаракро дар ибтидои асри 20 ҷамъбаст кардааст. Лексияҳои Г. Ф. Б. Риманро дар бораи физикаи математикӣ аз нав таҳия намуда, бо номи «Муодилаҳои дифференсиалии физикаи математикӣ» нашр кард (1900—1901). Ҳамроҳи И. Велштейн энсиклопедияи математикаи элементариро нашр кард (1903—1907), ки дар ҷилди дуюми он ғояҳои геометрияи Лобачевский пешниҳод карда шудаанд. Теоремаи Конекёр-Вебер ба ифтихори Вебер ва устоди вай — Конекёр номгузорӣ шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2 3 4  Архив по истории математики Мактьютор
3. 1 2 3 4   — 2016.
4. 1 2  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
5. 1 2  Математическая генеалогия (ингл.) — 1997.

Адабиёт
-------

* Вебер Ҳенрих Мартин // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

**Lua error in Модул:External\_links at line 153: attempt to call field 'getWikidataRefHtml' (a nil value).**
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Байт (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Байт** (ар. بیت‎ — *хона*‎) — маҳалли сукунат, ки баъдтар, дар аҳди ислом, маъноҳои истилоҳӣ ва маҷозӣ гирифт. Масалан, Каъбаро Байтуллоҳ (Байтулҳаром, Байтулатиқ), бутхонаро Байтуласном, масҷиди осмонии муқобили Каъбаро Байтулмаъмур меномиданд. Дар таълимоти ирфонӣ байт киноя аз қалби Инсони Комил аст, ки солик баъди камолоти ниҳонии ҷисмонӣ ва ақлию маънавӣ дар он ҳамчун ваҳдат тамоми касрати олами моддиро ҷой медиҳад.

Байтулмуқаддас (Уршалаим)-ро дар Фаластин шаҳри муқаддаси яҳудиёну масеҳиёну мусулмонон медонанд. Дар он, бар замми ҷойҳои муқаддаси яҳудиёну масеҳиён, Масҷиди Ақсо ва ҳарамулмуқаддаси мусулмонон воқеъ буда, баъди Байтуллоҳ дувумин ҷойи муқаддаси мусулмонон ба шумор мерафт. Таърихи бунёди Байтулмуқаддасро садаи XV то м. тахмин кардаанд. Байтулмол хизонаест, ки дар он моли дар ҷанг ғаниматгирифта ва амволи шахсони фавтида нигоҳ дошта мешуданд.

Халифаи дувуми рошидӣ аввалин шахсе буд, ки тақсими заминҳои забтшуда ва ғаниматҳои бадастомадаро нораво шумурда, онҳоро давлатӣ эълон кард ва Байтулмолро таъсис дод, ки имом ё ноибони ӯ, ҳамчун мутасаддии амволи давлатӣ, идора мекарданд. Хироҷу андози ситондашуда аз мардум, закот, ушр, хумс, мероси ҳашрия ва ғ. низ дар он ҷамъоварӣ мешуданд ва, мувофиқи муқаррароти махсус, ҳамаи мусулмонон ҳаққи истифодаи онро доштанд.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Аҳлу-л-байт
* «Байту-л-ҳикма»

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Байт / М. Ҳазратқулов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Байти восила** (форсӣ: بیت واصله‎), **байти тарҷеъ** — байтест, ки асосан дар шакли шеърии тарҷеъбанд офарида мешавад. Шоир баъди ҳар банди шеър як байтро такрор меорад, ки барои тақвияти баёну истеҳкоми сухан ва иртиботи умумии бандҳои шеър хидмат мекунад. Байти восила дар ашъори шоирони гузаштаи форсигӯ хеле зиёд ба назар мерасад. Яке аз беҳтарин намунаҳои он байти

> Биншинаму сабр пеш гирам,   
> 
> Дунболаи кори хеш гирам. 
> 
> 

аз тарҷеъбанди Саъдии Шерозист, ки бо байти

> Эй сарви баланди қомати дӯст,   
> 
> Ваҳ-ваҳ, ки шамоилат чи некӯст
> 
> 

оғоз ёфта, ҳар банд ба ҳаҷми як ғазал идома меёбад. Аз ин ҷо, метавон гуфт, ки байти восила воситаи ба ҳам пайвастани чанде аз ғазалҳост. Дар адабиёти тоҷик тарҷеъбандҳое дучор меоянд, ки бандҳои чаҳормисраӣ доранд ва бо байти восила ба ҳам пайваст мешаванд. Мас. шоири садаи XIX Қурбони Вардонзеҳӣ гуфтааст: 

> Эй зуҳраҷабини моҳманзар,   
> 
> Дандону лаби ту дурру гавҳар!  
> 
> Хуш омадӣ ҳамчу рӯҳ дар бар,   
> 
> Кай медиҳамат зи даст дигар?!  
> 
> Домони ту, эй бути ситамгар,  
> 
> Сар медиҳаму намедиҳам сар!  
> 
>   \* \* \*  
> 
> Эй ғунчадаҳони сарвандом,  
> 
> То кай ба фиребу ваъдаи хом   
> 
> Дорӣ ту маро зи васл ноком?!  
> 
> Ҳарчанд кунӣ ҳазор дашном,  
> 
> Домони ту, эй бути ситамгар,  
> 
> Сар медиҳаму намедиҳам сар!
> 
> 

Дар назми тоҷикии даврони шӯравӣ ва замони истиқлол ҳам шеърҳои дорои байти восила ба назар мерасанд. Аз ҷумла, шеърҳои «Ба Модар – ба Ватан», «Симурғи пӯлодини мо»-и А. Деҳотӣ, «Оҳанрабо»-и М. Турсунзода ва ғ. Байти восила доранд, вале аз тарҷеъбанди маъмулӣ фарқ мекунанд. Дар баъзе сурудҳо (мас. «Суруди озодӣ» – «Марши ҳуррият»-и С. Айнӣ, «Суруди Миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон»-и Гулназар ва ғайра) байти восилаи чаҳормисраӣ ва думисраӣ оварда шудаанд, ки онҳоро нақарот мегӯянд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Раҳмонов Ш. Байт ва муносибати он дар шеър. Д. 1980;
* Раҳмонов Ш. Таҳаввули воҳидҳо ва созмони жанрҳои лирикӣ дар назми форсу тоҷик. Д. 2010.

Сарчашма
--------

* Байти восила / Ш. Раҳмонов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Байт (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Байт** (ар. بیت‎ — *хона*‎), **байтутат** — ҳар яке аз 12 бахши доиратулбуруҷ (эклиптика), ки ба шеваҳои хос дар нуҷум тақсим мешавад.

Тақсими доиратулбуруҷ ба буют (хонаҳо) аз Юнони Қадим оғоз шудааст. Ин тақсимбандӣ ба уфуқи маҳал бастагӣ дорад ва бинобар ин бо тақсимбандии доиратулбуруҷ мутафовит аст. Оғози аввалин байт нуқтаи толеи рӯйи доиратулбуруҷ ба уфуқи шарқист. Барои шуморагузории хонаҳо мушоҳиде, ки дар арзҳои миёнаи Нимкураи Шимолӣ истода бошад, бояд ба самти ҷануб бингарад ва муқобили самти ақрабаки соат ҳисоб кунад. Байтҳо дар нуҷум, асосан, дар амали толеъ ба кор мераванд ва ҳар яки онҳо ба соҳаи муайяне бахшида шудаанд: 1 – ҷон, 2 – мол, 3 – бародарон ва хоҳарон, 4 – волидайн, 5 – фарзандон, 6 – беморӣ, 7 – издивоҷ, 8 – марг, 9 – сафар, 10 – ифтихор, 11 – дӯстон, 12 – душманон. Якчанд байтҳо гурӯҳҳои муайянеро ташкил медиҳанд: 1, 4, 7, 10 – автод ё буюту-л-иқбол; 2, 5, 8, 11 – буюти моила; 3, 6, 9, 12 – буюти зоила; 3, 5, 9, 11 – буюти нозира ва 2, 6, 8, 12 – буюти соқита. Дар илми нуҷум равиши таърифи байтҳо «тасвияту-л-буют» ва нуқтаҳои оғози ҳар байт «марказ» номида мешавад. Бештари равишҳои таърифи байтҳо ба 4 нуқтаи аслӣ асос ёфтааст. Ин нуқтаҳо нуқоти буриши доиратулбуруҷ бо ду сафҳаи уфуқ ва нисфуннаҳор мебошанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Байт // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Санади татбиқи ҳуқуқ** - санади ҳуқуқии мақоми ваколатдори давлат ё шахси мансабдори босалоҳият аст, ки вобаста ба ҳолатҳои мушаххаси ҳаёт, нисбати шахсони муайян, бо мақсади аниқ кардани ҳуқуқу уҳдадориҳо ё истифодаи чораҳои ҷавобгарии ҳуқуқӣ қабул шудааст. Санадҳои татбиқи ҳуқуқ аз ҷониби мақом ё шахси мансабдори босалоҳияти давлат қабул мешаванд, шаклҳои махсуси ифодаи расмӣ доранд (қарор, ҳукм, фармон ва ғайра), фардӣ буда, иҷрояшон ҳатмист. Санадҳои ҳуқуқ татбиқсозиро мақоми қонунгузор, Президент, Ҳукумат, вазорату идораҳо, мақомоти маҳаллӣ, маъмурияти корхона ва муассиса, суд, прокуратура ва ғ. қабул мекунанд. Онҳо ба таври дастаҷамъӣ ё дар алоҳидагӣ қабул шуда, танзимсозанда ва ҳифзкунанда мешаванд. Санадҳои татбиқи ҳуқуқ бояд асосноку қонунӣ ва мувофиқи мақсад бошанд.

Нигаред низ
-----------

Санади ҳуқуқӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 410
**Неъмат Парпиев** (тав. 1915, ш. Конибодом – ваф. маълум нест), педагоги тоҷик, номзади илмҳои педагогӣ (1969), дотсент (1973), иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ.

Зиндагинома
-----------

Соли 1953 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченкоро ба тариқи экстернат ва бо дипломи аъло хатм кардааст. Солҳои 1935–1937 муаллими техникуми омӯзгории ш. Конибодом, 1937– 1946 афсари Артиши Шӯравӣ буд. Солҳои 1947–1948 ба ҳайси мудири шуъбаи таблиғоти Комитети ҳизби коммунистии ш. Ленинобод, 1948– 1951 мудири шуъбаи таблиғотии КМ ҲК Тоҷикистон, 1951–1958 муовини вазири маорифи ҶШС Тоҷикистон, 1958–1969 муовини ректори Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко фаъолият дошт. Солҳои 1969–1971 ҳамчун мудири шуъбаи таҳририяи Энкислопедияи Советии Тоҷик, 1971–1975 муаллими калон ва дотсенти кафедраи фалсафаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1975– 1981 мудири кафедраи педагогика ва психологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, 1981–1995 дотсенти кафедраи фалсафаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият кардааст. Муаллифи 8 кори илмӣ, аз ҷумла маводи таълимии «Лексия оид ба мантиқ» мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

Бо орденҳои «Ҷанги Бузурги Ватанӣ» дараҷаи якум, «Нишони фахрӣ», нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» ва 5 медал мукофотонида шудааст

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Авзои рӯҳӣ**, ҳолати нисбатан суст ифодаёфтаи эмотсионалӣ, ки муддати муайяне шахсро фаро мегирад ва дар рафтору фаъолияти ӯ инъикос меёбад. Авзои рӯҳӣ ҳолати умумии эмотсионалии инсон (хурсандӣ, ғамангезӣ, болидатабъӣ, беҳолӣ ва ғайра) буда, ба дигар зуҳуроти психикӣ тобиши муайян мебахшад. Авзои рӯҳӣ бо шароиту лаҳзаҳои ҳаёти воқеӣ алоқаманд буда, метавонад нисбатан устувор бошад ва муносибати умумии инсонро ба ҳаёт тавсиф диҳад: ба як гурӯҳи одамон авзои рӯҳии болида, зиндадилона хос аст, гурӯҳи дигар майл ба ғаму ғуссахӯрӣ, дилтангӣ, маъюсию зиққӣ доранд. Авзои рӯҳӣ стеникӣ (фараҳбахш) ва астеникӣ (ғамангез) мешавад. Авзои рӯҳӣ туфайли шароитҳои ҳаётии инсон, барору нобарориҳои ӯ ҳангоми иҷрои фаъолиятҳо, ҳодисаҳои воқеияти иҳотакарда ва дар баъзе вазъиятҳо дар натиҷаи ҳолати ҷисмонии инсон (тандурустӣ, хастагӣ, мондашавӣ ва ғайра) ба амал меояд. Устувории авзои рӯҳӣ аз вазъиятҳои водоркунанда ва аҳами­яти онҳо барои инсон вобаста аст. Сабабҳои авзои рӯҳӣ баъзан фаҳмида намешаванд ва авзои рӯҳӣ дар чунин ҳолатҳо гӯё бесабаб рух медода бошад, вале он аслан бо сабабҳои муайян рӯй медиҳад. Бо сабабҳои воқеӣ рӯй додани авзои рӯҳӣ имконият ва зарурати худдорӣ ва идора кардани онро истисно намекунад. Маҳорати идора намудани авзои рӯҳии худ барои шахсоне, ки ба тарбияву таълими насли наврас машғуланд, ниҳоят муҳим ва зарур аст. Худдорӣ карда натавонистан, одати мувофиқи авзои рӯҳии бади худ бо атрофиён, хусусан кӯдакон муносибат кардан на танҳо ба равони (психика) осебпазири онҳо таъсир мерасонад, балки барои ӯ намунаи номатлуби рафтор шуда мемонад. Авзои рӯҳии болида ва фараҳнок метавонад ба қобилияти кории одам (масалан, дар азхудкунии маводи таълимӣ аз ҷониби хонандагону донишҷӯён), инчунин дар муносибати байниҳамдигарӣ бо атрофиён ва ғ. таъсири мусбат расонад. Зуҳуроти муносибати бодиққатона ба авзои рӯҳии инсон, ба вуҷуд овардани шароитҳое (бо назардошти хусусиятҳои хоси инсон), ки ба авзои рӯҳии гуворову хуш ва болида мусоидат мекунанд ва инчунин мубориза бо авзои рӯҳии манфӣ ва баду ногувор лаҳзаҳои муҳимтарини тарбия мебошанд. Фаъолият ҳангоми авзои рӯҳии фараҳбахш нисбат дар ҳолати хиратабъӣ қарор доштан самарабахш­тар аст. Калавиши бесабаби авзои рӯҳӣ метавонад асоси патологӣ дошта бошад ва он аз чунин хусусиятҳои шахс, ба монанди изтиробнокии баланд, ноустуворӣ, хурӯшонтабъии инсон ва ғ. вобаста аст (М. Давлатов).

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Везувианит**, инчунин *везувианит*, *идокраз* ё *калифорнит —* маъдани шаффоф ва нимшаффоф аз сояҳои сабз, қаҳваранг ё зард-қаҳваранг, як силикати мураккаби ыазиравии калсий ва алюминий мебошад. Везувиан аз рӯи номенклатураи муосири маъданӣ узви гурӯҳи везувиҳо мебошад. Таркиби везувиан кремний ва алюминий, фтор ва гидроксилро дар бар мегирад ва дар натиҷаи қисман иваз кардан, инчунин миқдори муайяни оҳан ва магнийро дар бар мегирад. Илова бар ин, баъзе навъҳои он метавонанд миқдори зиёди бериллий дошта бошанд .

Шӯшабандиаш тетрагоналӣ ва сохтораш ба гроссуляр монандДар сохтораш аз нуҳ иони силитсиум панҷтояш дар тетраэдрҳои мустақили SiO4 банд буда, чор Si дар офариниши гурӯҳи ҷудогонаи Si2O7 иштирок менамоянд. Рӯяҳои шӯшаҳои сутунча ва аҳромшаклаш нақш доранд. Рангаш қаҳвагӣ, сурх, зард, сабз, хокистарии сиёҳтоб, баъзан гулобӣ ё кабуд. Ранги намуди хромиумдораш сабзи зумуррадӣ. Хокааш сафед, хокистарӣ. Ҷилояш шишагӣ, равғанӣ, шаффоф, нимшаффоф. Сахтиаш 6,5. Шикасташ ноҳамвор, садафӣ. Вазни хоссаш 3340 — 3440 кг/м3. Намуди қаҳварангашро эгеран, кабуди равшанашро сиприн, сабзи зайтуниашро калифорнит меноманд. В. минерали маъмули сангҳои ҳамбарӣ — дигаргунӣ (контактово-метаморфических пород) ва скарнҳо ба шумор меравад. Дар ҳудуди ҷинсҳои магмавии қаърию оҳаксанг ва доломит ба вуҷуд омада, ҳамроҳи беҷода (уланат), хлорит, калсит, гроссуляр, диопсид, волластонит, эпидот ва дигар минералҳо дар серпентинитҳо, варақсангҳои хлоритӣ вомехӯрад. Намудҳои шаффофу хушрангашро ҳамчун сангҳои ҷавҳарӣ истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Идокраз // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
2. ↑  Везувиан — wiki.web.ru(рус.)(пайванди дастнорас — *таърих*).  wiki.web.ru. 13 августи 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 сентябри 2017.
3. ↑  *Г.Смит*. «Драгоценные камни» (перевод с G.F.Herbert Smith «Gemstones», London, Chapman & Hall, 1972). — Москва, «Мир», 1984 г.

Адабиёт
-------

* Везувиан / Б. Шарифов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

* *Левинсон-Лессинг Ф. Ю..* Везувиан // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
* *Галускин Е. В. Галускина И. О.* Вилуит — новый минерал 1998 года из Саха-Якутии — минерал с более чем 200-летней историей // Записки РМО. 2000. Ч. 129. Вып. 1. С. 130—132.
* *Deere, W. A.* et al. 1962, *Rock Forming Minerals:* Vol. 1 *Ortho- and Ring Silicates*, pp. 113—120
* Везувиан // Большая советская энциклопедия : в 66 т. (65 т. и 1 доп.) / гл. ред. О. Ю. Шмидт. — М. : Советская энциклопедия, 1926—1947.

Пайвандҳо
---------

* Везувиан в Каталоге Минералов
* Webmineral data
* Vesuvianite at Franklin -Sterling
* Mindat — Cyprine var. w/ location data
**«Авиценна»** — ҳафтавори хусусии тиббӣ. Нашрияи ҶММ «Чархи гардун» (муассис. А. Сатторов). Ба забони русӣ чоп мешавад. Нусхаи аввалаш 16 октябри 1998 дар ҳаҷми 8 саҳифа ба табъ расидааст. Ҳоло (2011) дар ҳаҷми 16 саҳифа ба таври ранга дар матбааи ҶММ «Чархи гардун» («Интишор») нашр мегардад. Дар он оид ба соҳаҳои тиб мақолаҳо дарҷ мешаванд. Ба хонандагон хоса гӯшаҳои «Навигариҳои ҷумҳурӣ», «Хабарҳо аз интернет», «Пурсишу посух», «Шарбатшифоӣ», «Дилдодагон», «Тест барои ошиқон», «Дарду дармон», «Розу ниёз», «Кадбону», «Тибби халқӣ», «Равоншиносӣ», «Толеънома» писанд мебошанд. Чанд саҳифаи ҳафтаворро «Сканворд»-ҳо ишғол кардаанд, ки барои тамрини ақлу зеҳн аҳамияти калон доранд. Дар саҳифаҳои охири рӯзнома оид ба кору фаъолияти табибон латифаҳои ширин, ҳамчунин эълону реклама ва барномаҳои телевизионӣҷой дода шудаанд. Адади нашри ҳафтавор 6500 нусха (2010).

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* «Авиценна» // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Гарда** (форсӣ: گرده‎) — қолаби нақш ё сояқолаб.

Наққошон нусхаҳои нақшунигорро аввал дар рӯйи коғаз (бо қалам ё сиёҳӣ; дар сарчашмаҳои назарӣ — сиёҳқаламӣ) кашида, сипас аз болои он сӯзан мезананд. Ин шева вақти иҷрои корро кӯтоҳтар ва нусхабардориро фаннитару осонтар мегардонад. Ҳунармандони гузашта коғазҳои сӯзанзадашударо ахта меномиданд. Ахтаро ба болои танаи сутун, девор, болор ё дигар ҷузъи меъморӣ гузошта, бо сӯзанакҳо устувор менамуданд. Гардаи аз ангишти дарахтони беду сафедор ба шакли талқон (хока) тайёр кардашударо ба халтачаи докагӣ гирифта, ба болои ахтаи часпонидашуда мезаданд, ки дар натиҷа дар рӯйи кӯза ё танаи сутун акси нуқтадори гиреҳ ё ислимӣ ба вуҷуд меомад. Сипас нақшро аз рӯйи он кандакорӣ мекарданд. Ҳунармандон ба қолабҳои наққошӣ арҷ гузошта, онҳоро чун намунаи мероси ҳунарии ниёконашон ҳифз менамуданд. Бинобар ин, гарда ва гардапардозӣ чун намунаи хосси ҳунари бадеӣ то замони мо омада расидаанд. Устоҳои моҳир ва ботаҷриба зарфҳои филиззи (тило, нуқра, мис, биринҷӣ ва ғайра)-ро сиёҳқалам накарда, якбора ба кандакорӣ шурӯъ менамуданд. Дар баъзе мавридҳо сиёҳқаламро пок намекарданд ва он маҳфуз мемонд (масҷиди Дари Шикоф, садаи XIX — аввали садаи XX, Хуҷанд). Намунаҳои барҷастаи гардапардозӣ дар меъмориҳои Истаравшану Исфараву Хуҷанд, Бухорову Марву Самарқанд, Балху Ҳирот ва ғ. дида мешаванд. Имрӯз низ наққошони Хуҷанд, Исфара, Истаравшан аз гарда васеъ истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Архитектурный орнамент Узбекистана. Ташкент, 1961;
* Ремпель Л. И. Панжара. Ташкент, 1967;
* Абуфазл Ҳубайши Тифлисӣ. Баён-ус-саноъат. М. 1976;
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д. 1988;
* Рузиев М. Декоратино-прикладное искусство таджиков. Д. 2003;
* دوست محمد هروی، حالات هنروران، قراچی ، 1936؛
* قاضی احمد، کلستان هنر، تهران، 1345هـ. ش.؛
* دائرة المعارف هنر، تهران، 1379 هـ. ش.ر

Сарчашма
--------

* Гарда / М. Рӯзиев, А. Раҷабов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ганҷинаи нақди адабии Соҳиб Табаров** — махзани осори адабӣ-танқидӣ, адабиётшиносӣ, китобҳои китобхонаи шахсии олим ва мунаққиди тоҷик С. Ш. Табаров, ки ба муносибати 80-солагии ӯ дар ноҳияи Муъминободи вилояти Хатлон таъсис ёфтааст.

Маросими ифтитоҳи Ганҷинаи нақди адабӣ 29 октябри 2006 барпо гардид. Ганҷинаи нақди адабӣ аз 3 ҳуҷра – ҳуҷраи китобҳо, дастхатҳо ва асарҳои офаридаи С. Табаров, ҳуҷраи китобхона–қироатхона иборат аст. Дар Ганҷинаи нақди адабӣ дастнависҳо, китобу рисолаҳо, дастурҳо, мақолаҳои танқидиву адабиётшииносии С. Табаров аз оғози фаъолияти эҷодиаш то ба имрӯз ҷамъоварӣ шудаанд. Дар Ганҷинаи нақди адабӣ дар қатори китобҳои чопшудаи С. Табаров мақолаҳои ба табъ расонидаи ӯ дар матбуоти даврӣ аз дастнависи мақолаҳо таҳрирҳо, гранкаҳо ва нусхаи нашрияҳо мавҷуданд. Як бахши Ганҷинаи нақди адабӣ аз мактубҳои С. Табаров, номаҳои табрикӣ, мукофотҳои давлатӣ, грамотаҳо ва дигар ҳуҷҷатҳо иборат мебошад. Гӯшаи дигари Ганҷинаи нақди адабӣ аксҳои С. Табаровро дар бар мегирад, ки дар солҳои гуногун, дар маҷлисҳо, сафарҳо, ҳамроҳи адибону шогирдон ва ғ. гирифтааст. Ҳамаи суратҳо–аксҳои С. Табаров як фототекаро ташкил медиҳанд. Дар бораи С. Табаров шогирдон, муҳаққиқон китобу рисолаҳо ва мақолаҳо таълиф намудаанд. Ин мавод низ дар Ганҷинаи нақди адабӣ ҷамъоварӣ шудаанд. Гӯшаи муҳимми Ганҷинаи нақди адабӣ китобхона-қироатхона мебошад, ки дар он тақр. 5 ҳазор номгӯи китобу маҷалла ва дигар маводди чопшуда вуҷуд дорад. Аз китобҳои Ганҷинаи нақди адабӣ талабагони мактабҳои таҳсилоти умумӣ, донишҷӯёни макотиби олӣ, устодон ва дӯстдорони адабиёт истифода мебаранд. Ганҷинаи нақди адабӣ аҳаммияти умумиҷумҳурӣ дошта, муҳаққиқон аз он баҳравар шуда метавонанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Ганҷинаи нақди адабӣ / О. Табаров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гарав** — яке аз шаклҳои асосии иҷрои уҳдадориҳо, молу милк ва ё дигар арзише, ки барои таъмини қарз ё дигар намуди кредит пешбарӣ мешавад.

Дар ҳуқуи маданӣ
----------------

Гарав дар ҳуқуқи гражданӣ яке аз воситаҳои асосии таъмини уҳдадориҳост. Ба ҳайси навъҳои асосӣ Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон чунин шаклҳои Гаравро ҷудо мекунад: ипотека, Гарави молу милки мавриди муомилот, Гарави ашё дар гаравхона;

Дар мурофиаи ҷиноятӣ
--------------------

Гарав дар мурофиаи ҷиноятӣ чораи пешгирӣ дониста мешавад, ки аз супоридани маблағ ба депозити мақомоти тафтишот ё судӣ аз тарафи гумонбаршуда, айбдоршаванда, судшаванда ё дигар шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ барои таъмини ҳозир шудани гумонбаршуда, айбдоршаванда, судшаванда бо даъвати мақомоти таъқиби ҷиноятӣ ва суд иборат аст (моддаи 109 Кодекси мурофиаи ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон);

Дар иқтисод
-----------

Гарав дар иқтисодиёт, яке аз шаклҳои асосии таъмини иҷрои уҳдадориҳои тиҷоратӣ, молиявӣ ва иқтисодӣ. Гаравдиҳанда (мас. қарздиҳанда) ҳуқуқ дорад ба ивази амволи ба ихтиёри гаравгиранда гузоштаи худ, бо молу милк ва ё дигар арзише таъмини иҷрои уҳдадориҳоро талаб намояд (моддаи 364 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон). Дар сурати аз тарафи гаравгиранда қисман ё тамоман иҷро накардани уҳдадориҳо, гаравдиҳанда метавонад аз ҳисоби амвол ва ё воситаҳои ба гарав гузошташуда ба андозаи иҷро накардани уҳдадориҳои гаравгиранда пардохти арзиши моли гаравгирифташударо таъмин намояд. Дар баробари пардохти арзиши моли ба гаравгиранда додашуда, гаравдиҳанда метавонад, пардохти ҷубронпулӣ барои саривақт барнагардонидани амвол, хароҷоти судӣ ва дигар ҷубронпулиҳоро талаб намояд (моддаи 361 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон). Дар сурати иҷро нагардидани уҳдадориҳо аз тарафи гаравгиранда амвол ва ё воситаҳои молиявии ба гарав гузошташуда метавонанд ба ихтиёри гаравдиҳанда гузаранд ва ё бидуни ин амал иҷро гарданд (моддаҳои 377—378 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон). Яке аз шаклҳои Гарав дар муносибатҳои тиҷоратӣ-иқтисодӣ гарави амволи ғайриманқул мебошад (моддаи 362 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон), ки мутобиқи шартҳои он амволи ғайриманқул дар ихтиёри қарзгиранда (қарздор) мемонад, вале дар сурати аз тарафи қарзгиранда иҷро нагардидани уҳдадориҳои худ (мас. саривақт пардохт накардани арзиши амволи ғайриманқул), қарздиҳанда (кредитор) метавонад ҳуқуқи талаб ва ба даст овардани ин амволро пайдо кунад. Нигар низ Гарави воситаҳои ғайриманқул.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон. Қисми II (Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1999, № 12; 2002, № 4; қисми 1; 2006, № 4; 2009, № 12; 2010, № 7;
* Ҳуқуқи гражданӣ. Қисми I. Д. 2007;
* Ҳуқуқи гражданӣ. Қисми II. Д. 2007.

Сарчашма
--------

* Гарав // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
«**Ганҷинаи масодир ва сарчашмаи наводир**» (форсӣ: گنجینه مصادر و سرچشمه نوادر‎) — фарҳанги масдарҳо (феълҳо)-и форсист аз таълифоти мавлавӣ Сайид Абулҳасан — адиби форсигӯйи Ҳиндустон.

«Ганҷинаи масодир ва сарчашмаи наводир»-ро пас аз се соли заҳмат, соли 1923 ба итмом расонидааст. Масдарҳо дар ин китоб (4004 вожа) ба тартиби алифбои форсӣ дар сутуни аввал ҷой дода шудаанд. Дар сутуни дуюм муродифи масдарҳо, дар сутуни сеюм муодили урдуи онҳо ҷой гирифтаанд. Муаллиф масдарҳоро маънидод карда, барои тақвияти фикр аз ашъори шоирони форсу тоҷик абёт овардааст. Нусхаи дастнависи «Ганҷинаи масодир ва сарчашмаи наводир» дар китобхонаи Осафияи Ҳинд маҳфуз аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ганҷинаи масодир ва сарчашмаи наводир // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Александр Петрович Худилайнен** (таваллуд 2 майи 1956, деҳаи Злобино, вилояти Калинин) — арбоби давлатии Русия, Сарвари Ҷумҳурии Карелия (24 майи 2012 — 15 феврали 2017).

Қаблан раиси Маҷлиси қонунгузории вилояти Ленинград, котиби Шӯрои минтақавии сиёсии ҳизби «Русияи воҳид» дар вилояти Ленинград буд.

Узви Шӯрои сарпарастони муассисаи таълимии давлатии таҳсилоти олии касбии « Донишгоҳи давлатии техникии назди Балтикаи Военмахи ба номи Д.Ф.Устинов» мебошад. Вай инчунин президенти Федератсияи варзиши лижаронии кӯҳӣ ва сноуборди вилояти Ленинград мебошад  .

Эзоҳ
----

1. ↑  Попечительский совет БГТУ «Военмех» им. Устинова(пайванди дастнорас — *таърих*). 22 май 2012 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 Декабри 2013.
2. ↑  Региональная общественная организация «Спортивная федерация горнолыжного спорта и сноуборда Ленинградской области»(пайванди дастнорас)
«**Ганҷинаи зиндагон**» (форсӣ: گنجینه زندگان‎) — яке аз китобҳои Монӣ.

  

Монӣ ин асарро ба забони оромӣ навишта буд. Пайравонаш онро ба забонҳои дигар — қибтӣ, чинӣ, арабӣ, форсии миёна тарҷума кардаанд. Дар забони суғдӣ номи ин асар ба шакли «Самитиҳо» ёд шудааст. Дар «ал-Феҳрист»-и Ибни Надим ин асар бо номи «Сафару-л-эҳё», асарҳои Берунӣ ва Аҳмади Яъқубӣ «Канзу-л-эҳё», Масъудӣ «Канз» ва дар осори форсии миёна ба шакли «Ниёни зиндагон» («Ганҷи зиндагон») сабт гардидааст. Ба забонҳои эронӣ порае аз ин асар ба даст наёмадааст. Дар осори таърихии исломӣ мазмуни пораҳое аз он оварда шудаанд. Аз онҳо бармеояд, ки Монӣ дар ин китобаш аз равшанию торикӣ ва татбиқи ин мафҳумҳо дар ҳаёти ҷомеа сухан рондааст. Ба ақидаи ӯ фасод, корҳои пасти мардум падидаҳоеанд аз торикӣ.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Haloun G. and Henning W. B. The Compendium of the Doctrines and Styles of the Teaching of Mani, the Budha Liqht. Asia Major III, 1952;
* بیرونیابوریحان. آثارالباقیه. لایپزیگ،۱۹۲۳؛
* همو. تحقیقماللهنر. لایپزیگ،۱۹۲٥؛
* ابنندیم. الفهرست. تهران،۱۳٥۲ش.؛
* تفضلیاحمد.تأریخادبیاتایرانپیشازاسلام. تهران،۱۳۸۶ش.؛
* دانشنامۀدانشگستر. جلد۱۴،تهران،۱۳۸۹ش.ر

Сарчашма
--------

* Ганҷинаи зиндагон / М. Диловаров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Аксонометрия** (аз юн.-қад. ἄξων «меҳвар» + μετρέω «чен мекунам») — фасли геометрияи тасвирӣ, ки инъикоси шаклҳои геометриявиро якҷоя бо системаи координатаҳо (ҳамвориҳои байнан амудии П1, П2 ва П3) меомӯзад. Барои сохтани проексияҳои аксонометрӣ, ягон шаклро (масалан, бисёррӯяи Ф) якҷоя бо системаи координатаҳо ба ҳамвории аксонометрии П1, ки ба меҳварҳои аслӣ (x, y, z) моил мебошад, проексия мекунанд (нигар Геометрияи тасвирӣ). Дар ҳамвории П1 проексияи аксонометрӣ ё мухтасар аксони бисёррӯя пайдо мешавад, ки дар он ҳамаи теғаю рӯяҳои шакл бо таҳриф инъикос ёфта, дар бораи шакли ҳаҷмдор ва сечена будани ашё тасаввуроти пурра медиҳад (расми 1). Проексияҳои аксонометриро вобаста ба самти проексиясозӣ ба марказӣ ва мувозӣ (параллелӣ) ҷудо мекунанд. Агар шуоъҳои проексиякунанда ба ҳамвории П1 амудӣ бошанд, проексияҳои мувозиро ортогоналӣ (росткунҷа) меноманд. Вобаста ба тамоюли ҳамвории аксонометрӣ П1 ба меҳварҳои аслӣ x, y ва z аксонро ба изометрӣ (нишондиҳандаҳои таҳриф дар ҳамаи се меҳвар баробаранд: m=n=k), диметрӣ (агар нишондиҳанда дар яке аз меҳварҳо дигар, одатан n/2 бошад) ва диметрияи фронталӣ (агар П1 ба ҳамвории П2 мувозӣ бошад), ҷудо мекунанд (расми 2). Баъзе ороишҳои китобҳои адибони адабиёти классикии форсу тоҷик Фирдавсӣ, Низомӣ, Саъдӣ, Ҷомӣ ва ҳуҷҷатҳои сулолаи темуриён ба проексияҳои диметрии фронталӣ хеле наздиканд (масалан, айвонча дар «Гулистон»-и Саъдӣ).

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Аксонометрия // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Авлод (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Авлод** (ар. اولاد‎ — ҷамъи валад, маънояш фарзандон) — ҷамъияти хешони ҳамхун мебошад, ки дар ҷомиаи суннатии тоҷикон ҳамчун ниҳоди иҷтимоӣ қудрат ва мавқеи хосса дорад. Авлод дар асоси муттаҳид шудани оилаҳои ба ҳам хешу ҳамхун ба вуҷуд меояд. Он метавонад даҳҳо оилаҳоро дар бар гирад ва фаъолияту рафтори аъзои онро назорату идора намояд. Авлодро сардори он идора мекунад, ки аз тарафи пирони машаваратдеҳ интихоб мегардад. Сардор ба таври ӣайрирасмӣ муовину мушовир ва дастёрҳо дорад. Авлодҳо дорои номи умумӣ мебошанд, ки нишонаи фарқкунандаи онҳо ба шумор меравад. Масалан, авлоди эшонҳо, авлоди сайидҳо, авлоди хоҷаҳо ва ӣайра. Баъзе авлодҳо ба номи сардор ё бунёдгузори он ёдоварӣ ва номбар мешаванд. Чунончи, авлоди Пирназар, авлоди Каримовҳо ва ӣ.
Авлод ҳамчун институти иҷтимоии ҷомеаи шаҳрвандӣ дорои сохтору системаи худтаъминкунӣ, идеологӣ ва ҳуқуқию механизмҳои идоракунӣ мебошад. Он дар давраҳои мушкили ҷомиаи тоҷикон, дар идора кардани ҷомиа ва дар рушди ҳаёти маънавию сиёсӣ саҳми муайян гузоштааст. Иттиҳоди авлодҳо қабиларо ба вуҷуд меорад.
Иштирок дар расму ойинҳо ва ҷамъомадҳои авлодӣ барои аъзои калонсоли он ҳатмӣ ва як навъ қарзи иҷтимоӣ мебошанд. Эҳтироми калонсолон, дасти кўмак дароз кардан, саҳмгузорӣ дар тўю маъракаҳо ва ӣайра аз уҳдадориҳои мардҳои ин ё он авлод ба шумор мераванд. Албатта дар баробари мардон занҳо низ дар ваҳдату дастгирӣ ва таблиӣи ҳувияти авлодӣ саҳм доранд, аммо онҳо дар дараҷаи дувум меистанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷилди I (А-М). /Д. Раҳимов. — Душанбе, 2015. —668 с.(тоҷ.) ISBN 978-99947-33-79-8

Пайвандҳо
---------

* Фарҳанги мукаммали забони тоҷикӣ Бойгонӣ шудааст 5 май 2016  сол.
**Александри I Благословенный** (23 декабри 1777, Санкт-Петербург – 1 декабри 1825, Таганрог) — императори Умумироссиягӣ (аз 23 марти 1801).

Зиндагинома
-----------

### Ислоҳотҳои Александр

Александри I чандин ислоҳот гузаронд, ки ислоҳоти либералӣ, тағйирот дар соҳаи калисо маориф ва молия аз ҷумлаи онҳоянд. Дар давраи ҳукмронии Александри I сохтмони қасабаҳои ҳарбӣ афзуда, сарҳади берунаи империя аз соҳили Балтика то Баҳри Сиёҳ тафзун гардид, ки деҳқонону казакҳо норозӣ шуда, шӯриш мебардоштанд. Соли 1819 шӯришҳо дар Харков, пас аз як сол дар Дон ба амал омаданд. Дар ин давра ба шӯришҳо сарбозони полки Семёнов ҳамроҳ шуда, онро дигар ҳарбиён низ дастгирӣ карданд.

### Забткориҳо

Соли 1808 Александри I ба Шветсия муроҷиат намуд, ки ба коалитсияи зидди англисӣ ҳамроҳ шавад. Лекин шоҳи Шветсия Густав IV розӣ нашуд ва 9 феврали 1808 ба Финляндия даромад. 16 март ҷанг эълон карда шуд. Қӯшунҳои рус Гелсингфорс (Хелсинкӣ), ҷазираҳои Аланд ва Готландро ишғол намуда, қалъаи Свеаборгро муҳосира намуданд ва артиши швед ба шим. Финляндия танг карда бароварда шуд. 5 сентябри 1809 дар шаҳри Фридрихсгам сулҳ баста шуд, ки мувофиқи он Финляндия ва ҷаз. Аланд ба Россия гузаштанд. Дар давраи ҳукмронии Александри I Россия инчунин бо Туркияи усмонӣ (1806 – 1812) ҷангида, 16 майи 1812 сулҳномаи Бухарест имзо шуд. Солҳои 1804 – 13 ҷангҳо бо Эрон (Форс) ба вуқӯъ омада, 24 октябри 1813 сулҳномаи Гулистон (Қаробоғ) имзо шуд. 24 июни 1812 артиши Наполеон ба Россия ҳуҷум кард ва Ҷанги ватанӣ оғоз шуд, ки бо торумори пурраи артиши Наполеон ва кӯчондани амалиётҳои ҳарбӣ ба марзи Полша ва Германия (1813) анҷомид. Александри I пас аз Ҷанги ватании 1812 роҳбари коалитсияи зиддифрансиявии давлатҳои Европа (1813 – 14), Конгресси Вена ва асосгузорони Иттифоқи Муқаддас буд (1814 – 15).

Марг
----

Хонавода
--------

Хотира
------

Бо номи Александри I ансамбли ёдгориҳои таърихии Майдони қаср (Қасри Зимистона)-и Санкт-Петербург ва Арки Штаби асосӣ алоқаманданд. Ба шарафи ғалаба бар Наполеон дар Ҷанги ватании соли 1812 дар Майдони қаср «Сутуни Александр» (1834) ва яке аз майдонҳои машҳури Берлин ба шарафи Александри I «Александрплатс» гузошта шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4 5 6  *Г.* Александр I (рус.) // *Энциклопедический лексикон* — СПб.: 1835. — Т. 1. — С. 469—480.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  *Lundy D. R.* The Peerage (ингл.)

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ганҷрустоқ** — минтақаи таърихӣ дар байни Бодғис ва Марврӯд. 

Дар осори ҷуғрофиёнависони мусулмон дар шакли арабишуда — Ганҷрустоқ зикр шудааст. Ба қавли ибни Руста, масофаи байни Ганҷрустоқ то Ҳирот 31 фарсах буда, дорои чор русто ва ободиҳои сарсабз буд. Ҷуғрофинависон қасабаҳои Ганҷрустоқро бо номи Бабан (Баван), Бағшур ва Кайф зикр кардаанд, вале қиёси маҳалли ҷойгиршавии онҳо бо харобаҳои имрӯза имконнопазир аст, зеро пас аз ҳамлаи муғул ин номҳои ҷуғрофиёӣ дигар ёд нашудаанд. Баван нисбат ба дигар рустоҳои Ганҷрустоқ пурҷамъияттар, маркази ҳокимнишин буд. Оби Ганҷрустоқ аз ҷӯйбор буда, кишоварзӣ равнақ дошт. Токпарварӣ соҳаи асосии он буд. Донишмандон Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Башари Баванӣ ва Абуҷаъфар Муҳаммад ибни Алии Ҳиравии Бабанӣ аз Ганҷрустоқ баромада буданд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* اصطخری. مسالکوممالک. بکوششایرجافشار. تهران،۱۳۴٠ش.؛
* حدودالعالم. باحواشى وتعليقات مينورسكى. كابل، ۱۳۴۲ش.؛
* حمداللهمستوفی. نزهةالقلوب. تصحیحلسترنج. تهران،۱۳۶۲ش.؛
* لسترنج. جغرافیایتاریخیسرزمینهایخلافتشرقی.ترجمةمحمودعرفان. تهران،۱۳۷۳ش.؛
* ابنرسته. الاعلاقالنفیسة. ترجمهحسینقرهچانلو. تهران،۱۳۸٠ش.ر

Сарчашма
--------

* Ганҷрустоқ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.