recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ҳандбол** (дан. håndbold, англ. handball аз hand — даст ва ball — тӯб), **гандбол** — бозии варзишии дастаӣ бо тӯб.

Навъҳо
------

Ду навъи бозии ҳандбол маъмул аст: 7х7 (7 бозигар дар даста) ва 11х11 (11 бозигар дар даста). Ҳандболи 7х7-ро соли 1898 Х. Нилсони даниягӣ ихтироъ кардааст. Ҳандболи 7х7, одатан, дар толори варзиши масоҳаташ 40х20 см мегузарад. Бозигарон мекӯшанд ба дарвозаи (3х2 м) ҳариф, ки онро дарвозабон муҳофизат мекунад, тӯби бо ҳаво пуркарда (вазнаш 425—475 г, ҳаҷмаш 50-60 см)-ро партоянд. Бозигарон ҳуқуқ надоранд, ки то 6 м ба дарвозаи ҳариф наздик шаванд. Бозигар бо тӯб 3 сония ва танҳо 3 қадам монда метавонад. Барои вайрон кардани қоидаи бозӣ бозигар 2 ё 5 дақиқа аз бозӣ дур карда мешавад. Ҳандболи 11х11 дар майдони футбол мегузарад. Бозӣ аз ду пайт (давр)-и 30-дақиқагӣ (барои дастаҳои занона 25 дақиқа) иборат аст. Соли 1926 ҳандбол ҳамчун навъи варзиши байналхалқӣ эътироф гардида, соли 1928 Федератсияи байналхалқии ғайрикасбии гандбол ва соли 1946 Федератсияи байналхалқии гандбол таъсис ёфт. Соли 1936 қоидаҳои бозии 7х7 тасдиқ гардида, бозии ҳандбол аз рӯйи қоидаи 11х11 ба барномаи Олимпиадаи соли 1936 дохил карда шуд. Нахустин чемпионати ҷаҳон оид ба ҳандбол соли 1938 дар шаҳри Берлин доир гардид. Ҳандболи мардона (7х7) соли 1972 ва ҳандболи занона соли 1976 ба барномаи Бозиҳои олимпӣ дохил карда шуд. Мусобиқаҳои байналхалқӣ оид ба ҳандбол дар 4 сол як бор баргузор мешаванд.

Ҳандбол дар Тоҷикистон
----------------------

Федератсияи ҳандболи Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2002 таъсис ёфт. Онро соли 2009 Кумитаи миллии олимпии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба қайд гирифт. Дар шаҳрҳои Душанбею Хоруғ ва ноҳияҳои Панҷу Рӯшон дастаҳои гандболбозон ташкил карда шуданд. Дар Тоҷикистон аз соли 2005 оид ба ҳандбол чемпионатҳои ҷумҳуриявӣ баргузор мешаванд. Соли 2011 гандболбозони тоҷик дар мусобиқаҳои дар шаҳри Файсалободи Ҷумҳурии Исломии Покистон доиргардида ширкат карданд. Соли 2012 дастаи духтаронаи ҳандболбозони тоҷик дар мусобиқаҳои дар шаҳри Самарқанд доиргардида, сазовори ҷойи 3-юм шуд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гандбол // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Анҷибар**, **атранҷибар**, **анҷибари бӯё** (Pelargonium roseum) — як навъ нимбутта ё буттаи худрӯй.

Дар шароити Тоҷикистон зироати яксола аст. Пояаш рост ё андак хамидаи сершох (1 — 2 м қад мекашад). Баргаш панҷамонанд (дарозиаш 4 — 5 см, бараш 5,5 — 7,5 см), думчадор, барги навсабзаш серпашмак. Гулаш гулобӣ, 5-барга (хӯшааш 2 — 12-гула). Анҷибар аслан аз Африқои Ҷанубист. Онро дар бисёр кишварҳои дунё парвариш карда, аз баргу пояаш равғани эфир мегиранд. Анҷибарро ба Тоҷикистон соли 1931 овардаанд. Анҷибар зироати гармипарвард аст. Тирамоҳ пеш аз кишт ба замин нурии органикӣ андохта, чуқур (27 — 30 см) шудгор мекунанд. Анҷибарро аз қаламча зиёд менамоянд. Баргу пояи Анҷибар барои истеҳсоли равғани эфир, одатан, моҳҳои август — сентябр ғундошта мешавад. Солҳои пеш дар хоҷагиҳои пешқадами ҷумҳурӣ аз ҳар га анҷибарзор 500—600 сентнер баргу пояи сабз ҷамъ оварда мешуд. Аз 1 т баргу пояи анҷибар 1400—1500 г равғани эфир мегиранд. Сифати равғани эфири анҷибар аз рӯи миқдори гераниол ва ситронеллоли таркиби он муайян карда мешавад. Равғани эфири анҷибари гулобӣ 51,8 — 51,9 % ситронеллол ва 21,4 — 20,2 % гераниол дорад; ментол ном моддаи таркиби равғани эфир набояд аз 15 % зиёд бошад. Равғани эфири анҷибарро дар атриёт, қаннодӣ, тиб ва истеҳсоли локу ранг фаровон истифода мебаранд.

Адабиёт
-------

* Қосимов Ҷ. К. (ва диг.), Зироатҳои Тоҷикистон, Д. 1975;
* Ҳоҷиматов М. Анҷибар, дар кит.: Энсиклопедияи Советии Тоҷик (ЭСТ), ҷ. 1, Д. 1978;
* Крачковская Л. Алимов Ф. Рекомендации по возделыванию герани в Таджикской ССР, Д. 1987;
* Полуденный Л. В. Сотник Е. Е. Эфирно-масличные и лекарственные растения, М. 1979;
* Флора Таджикской ССР, т. 6, Л. 1981.

Сарчашма
--------

* Анҷибар / М. Ҳоҷиматов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Анҷумани Рӯдакӣ** — муассисаи адабӣ ва илмию фарҳангӣ дар Париж (Фаронса).

Таъсис
------

Соли 1993 бо ибтикори як идда аз аҳли фарҳанги форсизабон таъсис ёфтааст. Густариши ҳамкориҳои илмию фарҳангӣ миёни кишварҳои форсизабон, таҳкими робитаҳои ховаршиносони Тоҷикистон, Афғонистон ва Эрон бо ҳампешагони аврупоӣ, таҳия ва нашри китобу рисолаҳо оид ба забон, адабиёт ва фарҳанги форсизабонҳо дар Европа, мусоидат ба сафарҳои олимони тоҷик ба давлатҳои Европа ва олимони аврупоӣ ба Тоҷикистон, ҷалби назари тоҷикдӯстони саросари ҷаҳон барои сармоягузорӣ ба Тоҷикистон аҳдофи асосии Анҷумани Рӯдакӣ мебошанд. Анҷумани Рӯдакӣ бо АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон, Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, созмони «Пайванд», ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино, Ҷамъияти дӯстдорони фарҳанги бостон, Бунёди тибби Сино, Бунёди Борбад робита ва ҳамкории зич дорад. Бо талоши Анҷумани Рӯдакӣ дар Париж китобҳои «Пажуҳиш дар фарҳанги бостон ва шинохти Авасто» (дар се ҷилд, 1998—2000) «Шоирзанони Афғонистон» (2000), «Ҳофиз» (2006) ва ғайра ба табъ расидаанд. Анҷумани Рӯдакӣ сохтмони биноҳои «Фарҳангистони ориёӣ» дар шаҳри Истаравшан, Озмоишгоҳи ҳуҷайраҳои бунёдӣ дар ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино, Дармонгоҳи бахши ҷарроҳии қалб дар шаҳри Душанбе ва ғайраро маблағгузорӣ кардааст. Аъзои фаъоли Анҷумани Рӯдакӣ раиси Коллеҷи байналмилалӣ дар Мадрид, намояндаи «Пайванд» дар Испания Манучеҳри Фарҳангӣ, шоири маъруфи эронӣ ва намояндаи «Пайванд» дар Амрико Масъуди Сипанд, ҳуқуқшиноси байналмилалӣ ва яке аз бунёдгузорони Анҷумани Рӯдакӣ дар Париж доктор Обтин Сосонфар, устоди донишгоҳи Люзан, ҷарроҳи машҳури қалб аз Швейсария профессор Ҳусайн Содиқӣ дар таблиғи фарҳанги мардуми тоҷик ва давлати тозаистиқлоли тоҷикон дар мамолики хеш хидмати босазое анҷом додаанд. Анҷумани Рӯдакӣ бо ҳамкории анҷумани «Пайванд» намояндагиҳои ин созмонро дар кишварҳои Испания, Голландия, Фаронса, Англия, Германия, Белгия, ИМА, Канада ташкил кардааст. Анҷумани Рӯдакӣ доир ба шинохт ва эҳтироми миллати тоҷик дар кишварҳои гуногуни ҷаҳон, аз ҷумла дар Тоҷикистон, Шветсия, Фаронса, Германия, Голландия ва ғайра конференсияҳои байналмилалӣ доир намудааст. Раиси Анҷумани Рӯдакӣ Масъуди Миршоҳӣ мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Анҷумани Рӯдакӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Ордбирён
Кадбонуи тоҷик ҳангоми пухтупази ордбирён (атола)
**Атола** — ордбирён, ордоб, ҳадир, як навъи таоми маъмули тоҷикӣ.

Ордро дар равған (беҳтараш равғани дунба) то сурх шудан бирён карда, сипас шир ва каме об илова намуда, дар оташи паст мепазанд. Барои пухтани атолаи сафед ордро чандон бирён намекунанд. Атола таоми хушхӯр буда, аҳаммияти муолиҷавӣ низ дорад. Баъзе таббохон ба атола тухм ё чормағз ҳам меандозанд. Дар Қаротегину Дарвоз ва бештаре аз навоҳии вилояти Хатлон оши буридаро низ атола (дар талаффузи маҳал — *отала*) мегӯянд.   

Ба чор пиёла орд 200 грамм равғани дунба ё маска, 1,5-2 литр шир ва мувофиқи табъ намак лозим аст. Атола навъҳои бисёр дошта, тарзҳои пухтани онҳо низ гуногун аст. Масалан, кочӣ, ки он низ як навъи атола аст. Кочиро аз орди гандум, нахӯду лӯбиё мепазанд. Аввал ордро дар равған бирён карда, баъд об ва баъзан шир ҳамроҳ намуда меҷӯшонанд, пас дар табақҳои калон мекашанд. Ба рӯйи он барои хушхӯрӣ мувофиқи табъ равғани доғи маска ё дилаи харбуза ва дар баъзе маҳалҳо дӯғ мерезанд. Дар Дарвозу Қаротегин ва Бадахшон ин навъи атоларо аз орди гандум ва дар ноҳияҳои водии Зарафшон фақат аз орди гандуми тирамоҳӣ мепазанд.

Эзоҳ
----

* Атола // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ҳамид Гадоев** (12.10.1922, деҳаи Исфисори округи Хуҷанд — 23.9.2007, ҳамон ҷо) — таърихнигор, доктори илмҳои таърих (1978), профессор (1980), Ходими хизматнишондодаи илми ҶШС Тоҷикистон (1975).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Дорулмуаллимини Тошканд (1940) ва Институти педагогии Душанбе (1944). Омӯзгори мактаби деҳоти Қатаған ва Исфисори Хуҷанд (1940-41), иштирокдори ҶБВ (1941-43), директори мактаби ноҳияи Чкалов (ҳоло шаҳри Чкалов, 1943-44) буд. Баъди хатми Мактаби Ҳизби коммунистии Тоҷикистон (1944-45) ва Мактаби олии Ҳизби коммунистии Маскав (1945-46) котиби КМ комсомоли Тоҷикистон (1946-49), мудири шуъбаи ҳаёти ҳизбии рӯзномаи «Қизил Тоҷикистон», ҷонишини аввали раиси ҷамъияти «Дониш» (1949-51), шунавандаи Мактаби олии ҳизбии назди КМ ҲКИШ (1951-54), мудири бахши таблиғ ва роҳбари гурӯҳи лекторони КМ ҲК Тоҷикистон (1954-58), аспиранти Академияи илмҳои ҷамъиятшиносии назди КМ ҲКИШ (1958-60), муҳаррири рӯзномаи «Совет Тоҷикистони» (1960-64), мудири шуъбаи таблиғ ва ташвиқоти КМ ҲК Тоҷикистон, директори Институти таърихи ҳизби назди КМ ҲК Тоҷикистон (1971-88) буд. Аз соли 1961 вакили Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъватҳои 6-7). Муаллифи беш аз 50 асару мақолаи илмӣ-оммавӣ. Асарҳояш асосан ба тарғиби сиёсати давлатдорӣ ва дӯстии миллатҳои Иттиҳоди Шӯравӣ, ғояҳои дӯстии миллатҳо бахшида шудаанд. Бо роҳбарии Г. 6 нафар рисолаи номзадӣ ва 4 нафар рисолаи докторӣ дифоъ кардаанд.

Ҷоизаву орденҳо
---------------

Бо орденҳои Ситораи Сурх, Байрақи Сурхи Меҳнат, Дӯстии халқҳо, ду ордени «Нишони Фахрӣ» ва медалу ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

Осор
----

* Ленин — асосгузори давлати сермиллати советӣ. Д. 1960;
* Торжество ленинской национальной политики КПСС. Д. 1962;
* Сиёсати миллии ленинӣ дар амал. Д. 1969;
* В семьи единой и великой. Д. 1976.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гадоев Ҳамид / Р. Юлдошев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Акс:Moskov.pngСкриншоти саҳифаи аслии Китобхонаи Максим Мошков
**Китобхонаи Максим Мошков** — калонтарин ва кӯҳнатарин китобхонаи электронии Рунет мебошад.

Таърихи китобхона
-----------------

Соли 1994 аз тарафи Максим Мошков ташкил карда шудааст, бештар аз тарафи корбарони Интернет пурра карда мешавад, корбарон матнҳои асарҳои гуногунро мефиристанд.

Бахшҳои сомона
--------------

* Адабиёти классикии рус (az.lib.ru)
* Адабиёти ҳарбӣ (militera.lib.ru)
* Адабиёти детективӣ (det.lib.ru)
* Асарҳои тахайюлотии муосир (fan.lib.ru)
* Адабиёти муосир (lit.lib.ru)
* Хостинги мусиқӣ (music.lib.ru)
* Сайёҳии фаъол(turism.lib.ru)
* Адабиёти бурунмарзӣ (world.lib.ru)
* Маҷаллаи «Самиздат» (samlib.ru)

Китобхонаи «Артефакт»
---------------------

Акс:Artefact logo.gifНишонаи сомонаи «Артефакт»
Аз октябри соли 2003 дар хидмати хостинг, ки аз тарафи сервери *китобхонаи Максим Мошков* пешкаш карда шудааст, китобхона ва сомонаи «Артефакт» — яке аз китобхонаи Рунет мебошад, ки соли 1996 ҳамчун як сомонаи иттилоотӣ ва ғайри тиҷорати «Артефакт» кушода шуда буд.

Пайвандҳо
---------

### Китобхонаи Мошков ва бахшҳои он дар Интернет

* Китобхонаи Максим Мошков
* ArtOfWar. Творчество ветеранов последних войн. Сайт имени Владимира Григорьева
* Русская классика
* Остросюжетная литература
* Современная фантастика
* Современная литература
* Музыкальный хостинг
* Активный туризм(пайванди дастнорас)
* Заграница
* Журнал «Самиздат»

### Маълумот дар бораи Китобхонаи Мошков

* КМ зидди Максим Мошков Бойгонӣ шудааст 1 ноябри 2008  сол.
Атргул (Rosa odorata), гулест хушрангубӯ.

Rose, Ulmer Muenster - Flickr - nekonomania (1)
Rosa Happy Child
Rose4
Clos Barbisier 16
Замонҳои қадим Атргулро аз Чин ба Ҳиндустон, шаҳрҳои машриқзамин (аз ҷумла Хуҷанд, Бухоро ва Самарқанд) ва асри (1789) ба Аврупо ва дигар мамлакатҳо бурдаанд. Буттаи Атргул зебо, навдаҳои рост (50–120 см) ва баргҳои калон (10–15 
см)-и паршакл дорад (то сармои аввали зимистон намерезад). Навдаҳои баъзе Атргул дарози печон буда, хорҳои чангакшакл дорад. Атргул и панҷ барга баъди ҳар дафъа буридани 
шоху навдааш нағз шоха давонда, то охири тирамоҳ гул мекунад. Гулҳои А. калону зебо (қутраш 5–10 см), хуш бӯй 
ва рангоранг (гулобӣ, гуло бии 
паст, сурх, сурхи кушод, зарди 
гуногунтобиш ва ғайра) мешаванд. 
Дар ҳар як шохчаи А. 2–3 гул 
мешукуфад. Атргулро аз қаламча 
ва бо роҳи пайванд (асосан ба 
буттаи настаран – R. canina) 
зи ёд мекунанд. Соли оянда аввали баҳор нӯги навдаро аз болои муғҷаи пайвандшуда мебуранд (дар тӯли нашв 4–5 бор навдаҳои зиёдатиро 
буридан мебояд). Баъди 15–20 см рӯидани гул нӯги навдаҳоро мекананд, шохчаҳои паҳ луиро ҳар вақт кӯтоҳ мекунанд. Ох. окт. ва аввали ноябр гулҳои пайвандӣ барои 
кӯчат тайёр мешаванд. Қаламчаи Атргулро дар гулзор тирамоҳ 
ё ба ҳор мешинонанд. Хоки гулзорро дар умқи 30–35 см 
нарм карда, ба 1 м 2 5–10 кг пору меандозанд. Баъд дар 
фосилаи 70×70 см чола (бараш 30–40, умқаш 40–50 см) 
кофта, қаламчаҳоро мешинонанд. Дар тӯли нашв 6 маротиба хоки бехи ниҳолҳоро нарм намуда, 2 маротиба ғизо (ба 1 м 2 30 г селитра ва 45 г сулфати аммоний) медиҳанд, 20 маротиба об мемонанд. Буттаи А.-ро соле ду маротиба (охири тирамоҳ ва аввали баҳор) дар ҳар як навда 2–4 
ё 4–7 муғҷа монда буридан мебояд.

Дар Тоҷикистон **Атргул** 
аз аввали май то ноябр–декабр гул мекунад. Барои гулзор кардани шаҳру деҳоти ҷумҳурӣ парвариш ва ба хавоза бардоштани Атргули печон (дар пешайвон, девор, панҷараҳо 
ва ғ.) ва дар боғу чорбоғҳо бунёд намудани гулзорҳои 
Атргули панҷбарга тавсия карда мешавад. Буттаи Атргулро дар 
ноҳияҳои баландкӯҳ зимистон хокпӯш менамоянд. Атргул бештар ба касалии гарда гирифтор мешавад.

Адабиёт
-------

* Сокольская О. Б. История садово-паркового искусства. М. 2004;
* Ижевский С. Розы. М. 2011.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе:Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.78
**Ҳамид Мусаддиқ** (форсӣ: حمید مصدق‎; 31 январ 1940, Шаҳризо, Устони Исфаҳон — 28 ноябр 1998, Теҳрон) — шоир ва ҳуқуқдони эронӣ.

Зиндагинома
-----------

Ҳамид Мусаддиқ баҳмани 1318 дар Шаҳрзо мутаваллид шуд. Чанд сол баъд ба ҳамроҳи хонаводааш ба Исфаҳон рафт ва таҳсилоти худро дар онҷо идома дод. Ӯ дар даврони дабиристон (Дабиристони адаб) бо Манучҳер Бадеъӣ, Ҳушанг Гулшерӣ, Муҳаммад Ҳуқуқӣ ва Баҳром Содиқӣ дар як мадраса буданд ва бо онон дӯству ошноӣ дошт.

Мусаддиқ дар 1339 вориди Донишкадаи ҳуқуқ шуд ва дар риштаи бозаргонӣ дарс хонд. Аз соли 1343 дар риштаи ҳуқуқ қазои таҳсил кард ва баъд ҳам мадраки коршиносии аршади иқтисод гирифт. Дар 1350 дар риштаи фавқи лисонси ҳуқуқи идорӣ аз Донишгоҳи миллӣ донишомӯхта шуд ва дар Донишкадаи улуми иртибототи Теҳрон ва Донишгоҳи Кирмон ба тадрис пардохт.

Вай пас аз дарёфти парвонаи ваколат аз Конуни вукало дар давраҳои баъдии зиндагӣ ҳамвора ба ваколат иштиғол дошт ва кори тадрис дар донишгоҳҳои Исфаҳон, Бирҷанд ва Шаҳид Биҳиштиро пай мегирифт.

Дар 1345 барои идомаи таҳсил ба Ингилис рафт ва дар заминаи равиши таҳқиқ ба таҳсилу таҳқиқ пардохт. То соли 1358 бештар ба тадриси равиши таҳқиқ ва аз соли 1360 тадриси ҳуқуқи хусусӣ ба хусус ҳуқуқи таовун иштиғол дошт. Мусаддиқ то поёни умр узви ҳайати илмии Донишгоҳи Аллома Таботабоӣ буд ва муддате низ сардабирии маҷаллаи Конуни вукалоро ба уҳда дошт.

Эзоҳ
----

1. ↑  "مجموعه‌ي اشعار" حميد مصدق رونمايي شد «مصدق شعر را براي مردم مي‌گفت؛ نه شاعران»(форсӣ). *ایسنا* (12 Декабри 2007). 14 ноябри 2022 санҷида шуд.
2. ↑  *Behnegarsoft.com.* ابومحبوب: مصدق صاحب‌سبک بود و از کسی الگو نمی‌گرفت/ مروری بر زندگی و آثار شاعر «من اگر برخیزم» | ایبنا(форсӣ). *خبرگزاری کتاب ايران (IBNA)* (30 январи 2016). 14 ноябри 2022 санҷида шуд.
3. ↑  درباره حمید مصدق - ایرنا. *www.irna.ir*. 14 ноябри 2022 санҷида шуд.
4. ↑  جنگ در شعر حميد مصدق. *روابط عمومی کانون وکلای دادگستری مرکز*. 14 ноябри 2022 санҷида шуд.
5. ↑  *Behnegarsoft.com.* حمید مصدق؛ شاعر و حقوقدان - مردم سالاری آنلاين(форсӣ). *مردم سالاری آنلاين*. 14 ноябри 2022 санҷида шуд.
6. ↑  *مدیر کل سایت.* حمید مصدق(форсӣ). *shaer.ir*. 14 ноябри 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 14 ноябри 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Иронико

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 140876545
* SUDOC: 191459992
* VIAF: 107851520
* WorldCat VIAF: 107851520

 |
**Озодкунии пеш аз муҳлат** - пеш аз муҳлат озод кардани шахси маҳкумшуда аз адои ҷазои бо ҳукми суд муайяншуда. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон танҳо дар ҳолатҳое татбиқ мегардад, ки дар қонун пешбинӣ шуда бошад. Қонунгузории ҷиноятӣ, иҷрои ҷазои ҷиноятӣ ва мурофиаи ҷиноятӣ якчанд шакли озодкунии пеш аз муҳлатро пешбинӣ мекунанд: озодкунии шартӣ пеш аз муҳлат; озодкунӣ бо мақсади ба ҷазои сабуктар иваз намудан; озодкунии пеш аз муҳлат бо сабаби беморӣ; озодкунии занони ҳомиладор ва заноне, ки кӯдакони то сесола доранд ва озодкунӣ бо сабаби маъюбӣ. Озодкунии пеш аз муҳлат танҳо аз тарафи суд ва мувофиқи тартиботи муқарраркардаи қонун амалӣ гардонида мешавад. Озодкунии пеш аз муҳлат аз озодкунӣ пас аз адои муҳлати ҷазо ва озодкунӣ бо санади авф фарқ мекунад.

Нигаред низ
-----------

Озодӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 367
**Ҳамид Обидӣ** - шоир, рӯзноманигори тоҷик. Аз соли 1935 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Ҳамид Обидӣ соли 1911 дар деҳаи Қаратоғи ноҳияи Ҳисор ба ҷаҳон омадааст. Аз соли 1924 дар хонаи бачагон парвариш ёфтааст. Соли 1928 муҳассили
Донишкадаи муаллимини Тошканд шуда, баъди хатми
он моҳи майи соли 1930, ба Душанбе омадааст. Дар рӯзномаҳои «Комсомоли Тоҷикистон», «Барои маорифи коммунистӣ», «Тоҷикистони Сурх», «Васияти Ленин», «Пионери Тоҷикистон», Нашриёти Саҳ 170 давлатии Тоҷикистон ва Трести совхозҳои ҷумҳурӣ кор кардааст. Аз моҳи августи соли 1942 дар хидмати ҳарбӣ (Ҷанги Бузурги Ватанӣ) буда, соли 1943 баъди захмӣ шудан, ба ватан баргаштааст. Муддате котиби КМ комсомоли ҷумҳурӣ ва муҳаррири рӯзномаи «Ҷавонони Тоҷикистон» будааст. 15 марти соли 1948 аз олам даргузашт.

Эҷодиёт
-------

Фаъолияти эҷодияш аз соли 1932 сар шуда, нахустин шеъру ҳикояҳояш дар маҷмӯаҳои
«Қадамҳои комсомол» (1933) ва «Садои мо»
(1935) чоп шудаанд. Мақолаву очеркҳояш дар
китоби «Тӯҳфа» (1938) фароҳам омадаанд.
Соли 1939 драмаҳои «Пионер дар сарҳад» ва
«Ғаюр» (дар ҳамқаламии А. Усмонов ва Б.
Умарӣ)-ро ба қалам овардааст.
Достонҳои «Писари партизан», «Ҷавонӣ ва
қаҳрамонӣ» ва «Депутатқаҳрамон»-аш солҳои
ҷанг ба табъ расидаанд.
Бо нишонҳои ҷангӣ ва ифтихорномаҳои
ҳукуматӣ мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 170 ISBN 978-99947-2-379-9
Офтоб - ситораи бузург аст. Дар расм забонаҳо намоёнанд.Офтоб - ситораи бузург аст. Дар расм забонаҳо намоёнанд.
**АТМОСФЀРАИ СИТОРАҲО** — қабати берунии ситора, ки дар болои ҳаста (ядро)-и ситора, минтақаи тобишҳои он ва ҷараёнҳои ҳамрафти конвексия қарор дорад. Атмосфераи ситораҳо ба чанд соҳаи хурди гуногунхосият тақсим мешавад. Қисме аз асри санг, ки қобили мушоҳида ҳаст ва дар он нури рӯшноӣ тавлид мешавад, фотосфера (шедсиеҳр) ном гирифт. Фотосфера дар ҳамаи соҳаҳои намоёни тайфи бефосила мавҷҳои рӯшноӣ меафканад. Ҳарорати ин соҳа ба сӯи умқи ситора меафзояд ва барои ситораҳои мушобеҳи Офтоб то ба 4500–6500 К мерасад. Маҳз дар фотосфера «доғҳои ситорагӣ» – соҳаҳои сарди рахнашавии майдони магнитӣ падид меоянд. Фотосфераи ситораҳо ва Офтобро бо усулҳои спектрӣ (тайфӣ) ва фотометрӣ меомӯзанд. Болотар аз фотосфера соҳаи хромосфера ҷойгир аст, ки қабати тунуки онро (дар Офтоб қариб 10000 км аст) селҳои ришта-риштаи гази тафсон – спикулаҳо бурида мегузаранд. Ҳарорати хромосфера дар ибтидо муназзам тағйир ёфта, ба қадри аз сарҳадди фотосфера дур шудан баланд мешавад; сипас дар соҳаи гузариши начандон бузург ҷаҳишсон то ҳарорати қисми гармтарини атмосфера – то ҳарорати тоҷ меафзояд (ҳарорати тоҷи Офтоб то ба 2 000 000 К мерасад). Чунин ҳарорати баланд доштани тоҷ масъалаи ҳанӯз даркношудаи астрофизикаи муосир аст. Ин гуна соҳаҳои гузариш ва тоҷ на ҳама ситораҳоро хос аст. Эҳтимол дорад, ки баъзе ситораҳои бузург ва абарбузург тоҷ дошта бошанд. 
Атмосфераи Офтоб, ситораи ба Замин наздиктарин то дараҷае омӯхта шудааст. Дар вақти кусуфи пурраи Офтоб, ки фотосфераи онро дар чашми мушоҳид ноаён мегардонад, ҳалқаи тунуки хромосфера ва ҳолаи тоҷи Офтобро дидан мумкин аст. Ғайр аз ин асбобҳои махсуси тоҷнигорӣ – коронографҳо мавҷуданд, ки ба воситаи онҳо фотосфераи Офтобро ба таври сунъӣ пӯшонда, тоҷ ва ҳоларо муояна кардан осон мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.69 / Н. Миниқулов.

* Хойл Ф. Галактики, ядра и квазары. Москва, 1968;
* Данлон С. Азбука звёздного неба. Москва, 1986;
* Зигель Ф. Ю. Сокровища звёздного неба. Москва, 1996.
|  |
| --- |
| Унсури холии Викидода |

**«Анҷумани Равшан»** — тазкираест, ки Сайид Абдулвосеъ Сафои Завораӣ ном тазкиранигори эронӣ соли 1852 тартиб додааст. 

Шарҳи ҳол ва намунаҳои осори адибони ҳамасри муаллиф, ашхосеро дар бар мегирад, ки ситоишгари ҳукмрони вақти Исфаҳон — Ҷароғалихони Зангина (Сироҷулмулк) буданд. Сафои Завораӣ дар таълифи тазкирааш ба ҳамкасби худаш Мирзо Муҳаммадалӣ Музаҳҳиби Исфаҳонӣ тақлид кардааст. Мутобиқи алифбои арабии форсӣ «Анҷумани Равшан» ба бобҳо ҷудо шудааст, ки онҳо дар тазкира «Фурӯғ» ном доранд. Нусхаи ягонае аз он моли донишманди эронӣ Сайид Муҳаммад Муҳити Таботабоист, ки хаттоти маъруф Абдураҳими Афсар ба хатти настаълиқ китобат кардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Анҷумани Равшан / М. Диловаровв // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Аҳмад Гулчини Маонӣ, Таърихи тазкираҳои форсӣ, ҷ. 1, Т. 1348 ҳ. ш.
**Анҷибарак** (Polugonum nitans) — гиёҳест бисёрсолаи худрӯй.

Аз 25 то 95 см қад мекашад. Пояаш рост, баргаш дарозрӯя ё нештаршакл. Гулаш гулобии сафедтоб, хӯшагулаш байзашакл. Мевааш чормағзаки сеқирра, суфта, ҷилодор, дорчинӣ. Июн — сентябр гул карда тухм мебандад. Анҷибарак дар алафзор, арчазор, тӯсзор, марғзорҳо мерӯяд. Дар қаторкӯҳҳои Туркистон, Зарафшон, Ҳисору Дарвоз ва мавзеъҳои Тоҷикистони Шарқӣ ва Помири Ғарбӣ паҳн шудааст. Дар тибби халқӣ хока ва ҷӯшоби решаи анҷибаракро барои муолиҷаи табларза ва исҳол истифода мебаранд, онро ба омосу пучак мебанданд, ҳангоми захми меъда, дарди санги гурда ва масона истеъмол мекунанд. Барои рафъи дарди санги талхадон ва масона 20 г решаи резакардаи анҷибаракро дар 1 л об 20 дақиқа ҷӯшонда, бо дока меполоянд ва дар як шаборӯз якистаконӣ менӯшанд. Ғайр аз ин, аз анҷибарак ва тухми зағир (аз ҳар кадом 5 г ва дар як истакон об) ҷӯшоб тайёр карда, ҳангоми хуншории узвҳои дарун, захми меъда ва рӯдаҳо баъди ҳар 2 соат якчумчагӣ истеъмол мекунанд. Бо мақсади табобати луобпардаи ҷавфи даҳон 10 — 20 г решаи анҷибаракро дар як истакон об ҷӯшонда, бо он даҳонро мечайқонанд. Онро барои рафъи исҳол рӯзе 2 маротиба 1/4 — истаконӣ нӯшидан низ мумкин.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ходжиматов М. Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана, Д. 1989.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Озодии ширкат варзидан дар ҳаёти фарҳангӣ** - яке аз ҳуқуқҳои асосии шахс озодона ширкат варзидан дар ҳаёти фарҳангӣ мебошад, ки дар моддаи 40 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо чунин тарз муқаррар шудааст: ҳар шахс ҳақ дорад озодона дар ҳаёти фарҳангии ҷамъият, эҷодиёти бадеӣ, илмӣ ва техникӣ ширкат варзад, аз дастовардҳои онҳо истифода барад. Дар баробари ин Конститутсия (моддаи 44) шахсро вазифадор мекунад, ки ёдгориҳои таърихию фарҳангиро ҳифз намояд.

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 366
**Ато ибни Соиб** (ар. **عطا ابن سائب**) Сақафии Куфӣ (ё ибни Молик, ибни Зайд) — фақеҳ ва муҳаддиси машҳури Куфа. Аз табақаи панҷуми ровиён. Вай аз Иброҳими Нахаъӣ, Абумуслими Ағарр ва Анас ибни Молик ривоят кардааст. Аҳмади Ҳанбал ӯро муҳаддиси сиқа ва марди солеҳ гуфтааст. Ато ибни Соиб яке аз устодони имом Абуҳанифа буд. Дар ривояти ҳадис садуқ аст ва Бухорӣ ва асҳоби «Сунан»-и чаҳоргона аз тариқи ӯ ҳадис овардаанд. Ҳофизаи Ато ибни Соиб дар охири умраш тағйир ёфта, ривоятҳоро омехта мекард. Бинобар ин, ривоятҳое, ки ба давраи пеш аз ихтилоти ҳофизааш бармегарданд, ҳама саҳеҳанд. Со­ли 136 ҳиҷрӣ/753-754 милодӣ вафот кадааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, — с.70 / А. Боқизода, С.Шаҳобуддинов.

Адабиёт
-------

* Ато ибни Соиб // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Муҳаммад ибни Исо ат-Тирмизӣ. Шамоилу-н-набӣ. Душанбе, 2010.;
* Боқизода А. Тафсири навини Қуръони карим. Лоҳур, 2011;
* الموسوعةالعربيةالعالميةالنسخةالالکترونية،الریاض،۲۰۰۴؛
* خیرالدینالزرکلی،الاعلام،بیروت،۲۰۰۵
**Озмоишгоҳҳои Белл** (**Bell Laboratories** маъруф ба **Bell Labs**, номгузориҳои пешина — AT&T Bell Laboratories, Bell Telephone Laboratories) — озмоишгоҳи илмии бособиқа дар Амрико, ки дар соли 1880 тавассути Александр Греҳем Белл таъсис шуд. 

Ин озмоишгоҳ яке аз бахшҳои таҳқиқот ва тавсеаи муассисаи Alcatel-Lucent буд, ки соли 2015 ин ширкат ба ҳамроҳи ин озмоишгоҳ аз ҷониби Нокиа харидорӣ шуд. 

Дар озмоишгоҳҳои Белл иттифоқот, ихтироот ва иктишофоти бузурге рух дода, ки аз он ҷумла метавон ба тарроҳӣ ва тавлиди таранзистор, лазер, назарияи иттилоот, системомили Юникс (*Unix*), забонҳои барноманависии C++, C ва бисёре иттифоқоти бузурги дигар ишора кард. 

Ба далели фаъолиятҳои бузург ва ҳушмандонае, ки дар ин озмоишгоҳҳо токунун анҷом шудааст, ҳашт ҷоизаи Нобел ба онҳо ихтисос ёфтааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* *Klass, Philip J.* Bell Advances Avionics on Wide Front. // *Aviation Week*, June 3, 1957, v. 66, no. 22, pp. 235—251.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Инстаграм

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 90335125
* CiNii: DA02262959, DA00191372
* GND: 214072-X
* ISNI: 0000 0001 2034 0844
* J9U: 987007311192305171
* LCCN: n79093275
* LNB: 000187038
* NDL: 001142519
* NKC: ko2011638660, ko2011638659
* NLA: 36513297
* NUKAT: n2012251767
* SUDOC: 140706607
* VIAF: 133679516
* WorldCat VIAF: 133679516

 |

 |
«**Гулбонги паҳлавӣ**» (форсӣ: گلبانگ پهلوی‎) — аз навоҳои маъруфу муассири даврони Борбади Марвазӣ.

Бинобар ёддошти манобеи хаттӣ, Борбад ин наворо ба авзони паҳлавиёти худ (яъне, тан тан тан — танан тан тан — танан тан) муназзам кардааст. Мурод аз «Гулбонги паҳлавӣ» лаҳн, ё роҳ, ё суруди паҳлавӣ (фаҳлавӣ, фаҳлавийя, фаҳлавиёт) мебошад. Ба гуфтаи Ҳусайналии Маллоҳ «Гулбонги паҳлавӣ» дар дастгоҳи чаҳоргона баъд аз «ҳадӣ» ва қабл аз «раҷаз» ё «арҷуза» хонда ё навохта мешавад. Ҳофиз мефармояд:

> Булбул зи шохи сарв ба гулбонги паҳлавӣ  
> 
> Мехонд дӯш дарси мақомоти маънавӣ...  
> 
> Мурғони боғ қофиясанҷанду базлагӯ,  
> 
> То хоҷа май хӯрад ба ғазалҳои паҳлавӣ.
> 
> 

Дар ҳунари мусиқии замони Борбад ду навъи навову суруд дар сабки «Гулбонги паҳлавӣ» ривоҷ доштааст. Яке — таронаҳои шаҳрӣ ё худ sharuvah (яъне, устодона, шаҳргуна, муназзаму мумтозона) ва дигаре ивомтурикон (evamturikan — рустоӣ, кӯчабоғӣ, мардумӣ). Таронасароёни шаҳрӣ ғолибан ромишгарони ҳирфаӣ буда, барномаашон бар пояи қавонии мусиқии устодона будааст. Таронасароёни рустоӣ (rustak tranaksray) бештар ба равишу суннатҳои мутрибии рустоӣ ё мардумӣ пайравӣ мекарданд. Шамси Қайси Розӣ (дар «Ал-муъҷам») менигорад, ки "Аҳли Ироқро ба иншову иншоди адабиёти паҳлавӣ машғул ёфтам ва ҳеч чиз дар онҳо тавре асар намекунад, ки лаҳне «Уроман» (ароманӣ) ва байти паҳлавию захми рӯду суруду самои «Хусравӣ» («Хусравонӣ»). Дар русуми эҷодию иҷроии мусиқии тоҷик аз даврони куҳан то имрӯз ин ду шохаи навову овоз мавриди истифода буда, дар Афғонистону Эрон низ ривоҷ доранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гулбонги паҳлавӣ / А. Раҷабов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
«**Китобу-с-сайдана фи-т-тиб**» (ар. كتاب الصيدنة في الطب‎) — донишномаи пизишкии асримиёнагист, ки зери таълифоти Абурайҳони Берунӣ навишта шудааст.

Дар офаридани китоби таббии «Китобу-с-сайдана фи-т-тиб» Берунӣ адабиёти беш аз якуним ҳазораи таърихиро истифода намудааст. Дар ин асар номи 250 муаллифон хотирнишон шудаанд. Дар ин китоб 4500 номгӯи наботот, ҳайвонот, маъданҳо (1100-тои онҳо номҳои тоҷикӣ доранд) сабт ёфтаанд.

Донистаниҳо
-----------

Даснависи тарҷумаи форсии «Китобу-с-сайдана фи-т-тиб» дар осорхонаи Британияи Кабир (Лондон) таҳти рақами ОЧ 5849 нигоҳ дошта мешавад.

Эзоҳ
----
**Парвина Соҳибова** – оҳангсоз (композитор), узви Иттифоқи композиторони Тоҷикистон (2002).

Зиндагинома
-----------

Парвина Соҳибова соли 1971 дар шаҳри Душанбе дар оилаи ҳунармандони тоҷик Шоҳназар Соҳибов (бобо) ва Телман Соҳибов (падари Парвина) таваллуд шудааст. Соли 1978 ба шуъбаи фортепианои мактаби миёнаи махсуси мусиқии ҷумҳуриявии ба номи З. Шаҳидӣ қабул мегардад. Пас аз хатми мактаб соли 1989 ба кафедраи таърих ва назарияи мусиқии шарқи Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М.Турсунзода дохил мешавад. Ба сифати кори дипломӣ Парвина мавзӯи «Мероси эҷодии Ш.Соҳибов»ро пешниҳод менамояд, ки он ба композитор, донишманди Шашмақом, Ходими хизматнишондодаи санъати Тоҷикистон ва Ӯзбекистон, дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Рӯдакӣ ва Ҷоизаи Борбад, Шоҳназар Соҳибов бахшида шуда буд.
Пас аз хатми Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода, солҳои 1994-2003 ӯ ба сифати муаллими кафедраи фанҳои назариявӣ ба Коллеҷи санъати ш.Душанбе ба номи А.Бобоқулов, аз соли 2003 ин ҷониб муаллими кафедраи таърих ва назарияи мусиқии Консерваторияи миллӣ мебошад.
Аз соли 2002, узви Иттифоқи композиторони Тоҷикистон. Овони донишҷӯӣ композитсияро аз Заррина Миршакар, Талабхӯҷа Сатторов ва Алишер Латифзода омӯхтааст. Аввалин асарҳои ӯ ҳангоми таҳсил дар Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М.Турсунзода навишта шудаанд. 
Хусусияти хоси мусиқии ӯ хушоҳангии амиқ, ҳаракати ботадриҷи ҷараёни оҳанг мебошад. Сабки сурудҳои ӯ хеле одӣ буда бо хушоҳангӣ фарқ мекунад.

Эҷодиёт
-------

* 2002 – «Таронаҳои кишварам», асар барои 2 фортепиано. Дастнавис.
* 2002 – «Эй, Тоҷикистон зинда бош», шеъри Ҷ.Ҳошимӣ. Дастнавис.
* 2002 – «Оҳанги ҳиндӣ», пйеса барои фортепиано. Дастнавис.
* 2003 – «Таронаи баҳор», асар барои 2 фортепиано. Дастнавис.
* 2003 –«Ҳазломез»
* 2003 –Прелюдияи хурд.
* 2003 –«Рақс».
* 2003 –Прелюдияи №1.
* 2003 –Прелюдияи №2.
* 2003 –Пйесаи №1.
* 2003 –Пйесаи №2.
* 2003 –«Сайругашт».
* 2003 –«Оҳанги шарқӣ».
* 2006 – «Грустный вальс», пьеса для фортепиано. // Пьесы таджикских композиторов для фортепиано: Учеб.пособие. – Душанбе:Деваштич, 2006.
* 2005 – «Душанбе», шеъри Мусо Ғулом. Дастнавис.
* 2005 – «Модари меҳрубони ман», шеъри Ҷ.Ҳошимӣ. Дастнавис.
* 2005 – «Обаки Варзоб», шеъри Ҷ.Ҳошимӣ. Дастнавис.
* 2005 – «Наврӯз муборак», шеъри Х.Раҳмонӣ. Дастнавис.
* 2005 – «Булбулакони Ватан», шеъри А.Ҳаким.
* 2006 – «Экспромт», пйеса барои фортепиано. Дастнавис.
* 2006 – «Соли нав», шеъри Бобо Раҳмон. Дастнавис.
* 2006 – «Шаҳри Душанбе», шеъри Ҷ.Ҳошимӣ. Дастнавис.
* 2007 – «Тоҷикистони ҷавон», шеъри А.Розиқ. Дастнавис.
* 2007 – «Фахрам, эй диёри Тоҷикистон», шеъри А.Розиқ. Дастнавис.
* 2008 – «Элегия», пйеса барои скрипка ва фортепиано. Дастнавис.
* 2009 – «Ноктюрн», пйеса барои фортепиано. Дастнавис.
* 2010 – «Ба ман ояд», шеъри Рӯдакӣ. Дастнавис.
* Шохназар Сохибов:Заметки о жизни и творчестве. - Душанбе: Прогресс, 2013,- 52с.

Эзоҳ
----

1. ↑  Композиторон ва мусиқишиносони Тоҷикистон. - Душанбе, 2011. c 201-204
**Гулбаст** — навъи матоъи қадимии тоҷикон. Ин матоъ пахтагин буда, нақшҳои хос дошт. Дар минтақаи Кӯлоб маъмултар будааст.

Чунин матоъро косибони маҳаллӣ, аксаран занҳо нақшпартоӣ ва кашидадӯзӣ мекарданд. Барои гулбасткорӣ сони сафеди софро (бо риштаҳои абрешимӣ ва маснӯӣ махлут набошад ва маъмулан онро сони ғуломҷонӣ ном мебаранд) интихоб мекунанд. Дар гулбасткорӣ интихоби рангҳо ва нақшҳо хеле муассир ва муҳим мебошад, вале аслан аз рангҳои одӣ, ки байни мардум бо номи ранги қаволӣ маъмуланд, кор гирифта мешавад. Одатан, гулбаст сабз, сурхи сиёҳтоб, зард мешавад, вале аз қадим бештар гулбасти сиёҳранг (ба номи сиядуқ, сиядуқи ҷигарӣ маъмул аст) роиҷ буд. Гулҳояш шабеҳи офтоб, моҳтоб, шохча, бодом, тӯмор ва ғ. мебошанд.

Пас аз интихоби матоъ ва ранг гулбаст тақр. чунин таҳия мегардад: аввал навъи нақш ё гулро интихоб менамоянд. Агар манзур гулбасти зард бошад, дар нӯги чӯб каме докаро печонда, онро дар ранги сипарии зард олонда, рӯи сони сафед ба тарзи сохти гули интихобшуда мечаконанд. Сипас тарҳи гули чакондашударо бо ресмонҳои пахтагини сафед мебанданд. Гулбаст ном гирифтани матоъ низ аз ҳамин ҷост. Ҳар як чакидаро алоҳида бояд баст. Пас аз банду басти гулҳо матоъро дар деге, ки рангобаи зард дорад, 15 дақиқа меҷӯшонанд. Баъдан онро аз дег гирифта, дар оби хунук мегардонанд ва дар тори офтобрас меовезанд. Пас аз хунук шудани матоъ гулҳои бастаро кушода, бо рангҳои сурхи сиядуқ, гулобӣ ё сабз оро додан зарур аст ва гулҳои рӯи матоъ маълум мегарданд. Гулбаст дар ду қисми курта — қад ва остин омода мегардад. Ин тарз шакли қадимист. Ҳоло гулбастҳоро дар як қад омода менамоянд. Дар рӯи гулбасти анъанавӣ ҳар як гул макон — ҷои худро дорад; чунончи, дар қисми гиребони курта ҳатман гули маҳтоб чаконида шуда, дар доман ва аз пасу пеш гулҳои офтоб, каҷак, бодом, шохча, ки бо гулҳои гирдак аз ҳам ҷудо мешаванд, чаконда мешаванд. Пойҷомаи гулбаст низ ба ҳамин усул омода карда мешавад. Рӯймоли гулбаст аз дока таҳия мегардад.

Нигаред низ
-----------

* Гулбастпартоӣ

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гулбаст / Ф. Азизӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Пневматолиз** (аз юн. рпёшпа-toa- ваандан ва lysis — вайрошпавй, халшави), просессн пайдоиши минералхо, ки дар натпчаи ба'чинеҳои кухни атроф таъенр расониданн мод-дахоп бухоршавандан магма (асосан бугхон тафсони об, панвастхон В, Р, S, As, фторпдхою хлоридҳои цалъ-агӣ, волфрам, бериллий, литии ва г.) руй меднхад. П. махсусан дар таба-кехое, ки интрузини чинеҳои турш (гранптхо). баъзан ншкори ва асо-енро дар бар гирпфтаанд, инчунпн дар пегматитхо, хоенлахон контак-тпю метасоматозп ва нохняхон вул-киндор бештар аохнр мегардад. Дар натич^н П. дар аммкиҳои знёди циш-ри Замни ҳолати крпсталлин нн омехтахо вайрон шуда. конхон ннев-матолиаин сарватҳои эернзаминн ба е>ч>Д меоянд.

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Гулбонг** (форсӣ: گلبانگ‎) — номи лаҳне аз лаҳнҳои мусиқии куҳани тоҷик (Эрони бостон); садои сарояндаеро, ки дар назди аҳли завқу ҳунар ба хубиву хушӣ нотакрор будааст, низ ба Г. ташбеҳ додаанд. Ин вожа дар ашъори шоирони классики форс-тоҷик ба маъниҳои зикршуда хеле фаровон истифода шудааст:

> Муғаннӣ, куҷоӣ, ба гулбонги руд,  
> 
> Бигӯю бизан «Хусравонӣ» суруд.
> 
> 
> Ҳазин
> 
> 

> То шуд он маҳ муштарӣ дурҳои Ҳофизро ба гӯш,  
> 
> Мерасад ҳар дам ба гӯши Зӯҳра гулбонги рубоб.
> 
> 
> Ҳофиз
> 
> 

> Гулбонги андалебон аз навҳа гар диҳад ёд,  
> 
> Мотамсаро намояд аз дур боғ бе ту.
> 
> 
> Сайидо
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — 660 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Парандаҳо** (лот. Aves) — яке аз машҳуртарини синфи олами ҳайвонот мебошанд.

Ягона мавҷудоти зинда дар табиат мебошанд, ки организми онҳо дар вақти нафаскаши гази оксигенро ду маротиба қабул мекунад. Яъне, вақте ки онҳо нафас мекашанд, шуши онҳо аз гази оксиген пур мешавад ва қисми зиёдатии ҳаво ба халтаҳои шуш, ки дар қисми оқиби шуш ҷойгиранд, меравад ва ҳангоме ки онҳо нафасро мебароранд, гази оксигене, ки дар ҳалтаҳои шуш буд, ба шуш мегузарад, барои ҳамин организми онҳо гази оксигенро ду маротиба қабул мекунад. Танаи парандаҳоро пар пӯшонида аст. Парҳо дар ҳаёти парандаҳо аҳамияти калон дорад. Мисол: аввалинаш ҳамин аст, ки парандаро аз таршавӣ нигоҳ медорад, дувум аз ҳамагуна таъсироти беруна муҳофизат мекунад ва савум парандаро дар фасли зимистон аз хунуки муҳофизат мекунад.
Парандагон ба якчанд гурӯҳ ҷудо мешаванд: парандаҳои ҷангал, парандаҳои дашт ва биёбон, парандаҳои фазои кушод, парандаҳои ботлоқ ва обанборҳо, парандаҳои даррандаи шабона ва парандаҳои даррандаи рӯзона. Мисол: ба гурӯҳи даррандаи шабона ҷуғз ва бумҳо мансубанд. Ин парандаҳо сайдашонро дар шаб шикор мекунанд. Сохти нӯли парандаҳо ба муҳити зист ва тарзи хӯрок хурданашон вобаста аст. Нӯли парандаҳои даррандаи шабона қат буда, чанголҳо ва чашмони тез доранд. Узви босира ва сомеа дар ин парандаҳо хеле хуб инкишоф ёфтааст. Барои он ки онҳо дар шаб ба осони туъмаи худро бинанд ва сайд кунанд. Болу пари ин парандаҳо нарм аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.



|  |  |
| --- | --- |
| Панда Ҷонваршиносӣ | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**«Гиннесс. Рекордҳои дунё»**  (англ. *Guinness World Records*), инчунин **«Китоби умумиҷаҳонии рекордҳо»**, **«Китоби рекордҳои Гиннесс»** (англ. ***The Guinness Book of Records***, то соли 1998) ва  **«Китоби рекордҳои дунявии Гиннесс»** (англ. *The Guinness Book of World Records*, дар ИМА) — маълумотномаи ҳамасолаест, ки дастовардҳои рекордии одамон, ҳайвонот, воқеъаҳои беҳамтои табиӣ, дастовардҳои нодири намоишкорӣ (шоу-бизнес), васоити ахбори омма ва фарҳангиро таҷассум мекунад.

Қисматҳои асосии китоб
----------------------

Китоби рекордҳои Гиннесс аз қисматҳои асосии зерин иборат аст:

* *Сарват*
* *Дастовардҳо*
* *Дониш*
* *Санъат ва васоити ахбори омма*
* *Хатарнок ва садамаҳо*
* *Шуҷоат*
* *Шараф*
* *Технологияҳои муосир*
* *Варзиш*
* *Инсон*

Тоҷикистон дар «Китоби рекордҳои Гиннесс»
-----------------------------------------

* Моҳи сентябри соли 2011 Тоҷикистон ҳам дар китоби рекордҳои Гиннесс саҳми худро гузошт. Ба шарафи 20 солагии Истиқлолияти Тоҷикистон, Парчами Тоҷикистон бо 165 метр баланди, 60 метр дарози, 30 метр паҳнои ва 700 кг вазн дар китоби рекордҳои Гиннесс ҷойгир карда шуд.

Пайвандҳо
---------

1. ↑
2. ↑
Параллакс
**Параллакс** (аз юнонӣ: παραλλάξ, аз калимаи παραλλαγή, «ивазшавӣ, паи ҳам омадан» гирифта шудааст) — тағйирёбии дидашавандаи мавқеъи ҷисм нисбати манзари дуршуда вобаста аз мавқеъи мушоҳидакунанда мебошад.

Агар масофаи байни нуқтаҳои мушоҳидашаванда (*база*) ва кунҷи ҷойивазкуниро донем, масофа то ҷисм ин тавр муайян мегардад: {\displaystyle L={\frac {D}{2\sin \alpha /2}}}; барои кунҷҳои хурд {\displaystyle L={\frac {D}{\alpha }}}, ки кунҷи {\displaystyle \alpha } бо радианҳо ифода ёфтааст.

Параллакс дар геодезия ва астрономия барои ченкунии масофа то ҷисмҳои дуршуда истифода бурда мешавад. Дурбинии чашм бо ҳодисаи параллакс вобаста аст.
**Атонин** — маҷмӯъ ё меъёри зарбҳо (нақраҳо) дар му­си­қии классикии форс-тоҷик. Донишмандони мусиқӣ дар гузашта Атонинро бештар бо иқоот (ниг. Иқоъ) мувозана кардаанд. Дар арӯз ба ҳайси меъёри вазн истилоҳи афоил истифода мешавад, аммо дар мусиқӣ меъёри вазни зарбҳо­ро Атонин мегӯянд. Масалан, дар арӯз: фаъ, фаал, фаала, фаилун; дар мусиқӣ: тан, танан, танана, тананан. Дар мусиқӣ иқоъ маҷмӯи зарбҳоро ба таври ҷузъӣ (сабаб, ватад, фосила) нишон медиҳад, аммо атонин ин маҷмӯъро ба таври умумӣ (меъёри доиравӣ) ифода мекунад. Масалан вазни «Уфар» 5 зарб дорад – ду зарби (вазнин) ва се зарби сабук. Атонинаш чунин аст: тани тан тани тано. Ё вазни «Авсат» 7 зарб дорад – 5 зарби сангин ва 2 зарби сабук. Атонинаш ин аст: тан тано дар тан тан. Атонин ҳамвазни афоили арӯз аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.77/А. Зубайдов

* فرصتئشیرازی،بحورالالحان،تهران،۱۳۴۵؛
* عبدالمؤمنصفیالدین،بهجةالروح،تهران،۱۳۴۶
**Китобхонаи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино** — аз соли 1939 фаъолият намуда, ба ташаккули анъанаҳои хоссаи китобдории худ муваффақ гаштааст. Тайи солҳои сипаришуда маҳсули зиёди нашриётиро дастраси мухлисони адабиёти тиббӣ дар Тоҷикистон ва хориҷи он гардонида аст. 
Китобхона дар асоси Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи фаъолияти китобхона» (аз 01.08.2003 ва 29.12. с.2010), фармону дастурҳои Вазорати тандурустии ҶТ, Вазорати маорифи ҶТ, фармонҳои донишгоҳ ва ҳамчунин Низомномаи китобхонаи илмии Донишгоҳ (аз 30.08.2013) фаъолият мебарад.

Фонди умумии китобхона дар 01.12.с.2013 — 701 498 ҳазор нусхаро ташкил мекард, ки 532 345 (75,8%) нусхаи он адабиёти таълимӣ, илмӣ, бадеӣ ва 169 153 (24,2%) адад захираҳои электронӣ мебошад. 
Шуъбаҳо:

* маълумотдиҳӣ-библиографӣ
* пуррагардонӣ ва коркарди адабиёт
* Китобхонаи электронӣ
* Толори хониши № 1
* Толори хониши № 2
* Толори хониши № 3
* Абонемент ва шуъбаи нигаҳдорӣ
* Толори тиб ва табиатшиносӣ
* Маркази фарҳанги Эрон

Сомонаи китобхона
-----------------

Фаъолияти сомона www.sinolib.tj аз феврали соли 2011 оғоз ёфтааст. Аз сомона оид ба таърихи китобхона, сохтори китобхона, низомномаҳо, захираҳои таълимии кормандони кафедраҳои донишгоҳ, захираҳои электронї, чорабиниҳое, ки китобхона мегузаронад, маълумот ба даст овардан мумкин аст.
Аз сомонаи китобхона дар як сол зиёда аз 22 ҳазор нафар истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Сомонаи китобхонаи ДДТТ ба номи Абӯалӣ ибни Сино. 15 августи 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 13 май 2021.
**Атрибут** (аз лот. attribuo – додан, бахшидан, нишони асосӣ, ато кардан) — махсусияти зарурии воқеӣ, хусусияти объект – чизе, ки новобаста ба шуури мо вуҷуд дорад. Чунончи дар фалсафа Атрибут модда (материя) ҳаракат аст. Истилоҳи Атрибутро Арасту дар асараш «Метафизика» васеъ мавриди истифода қарор додаст.
Дар санъати тасвирӣ Атрибут аломати воқеии қаҳрамон, ил­соқ (пайваст кардан) ва дигарон шаклҳои рамзӣ аст. Масалан, дар санъати атиқа Атрибути Ҳеракл – шашпар, Атрибути модархудои адолати судӣ – тарозу дар даст бо чашмони баста. Дар грамматика Атрибут ҳамон муайянкунанда дар ҷумла аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.79
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Озодӣ (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Озодии афкор ва сухан** - яке аз ҳуқуқҳои сиёсии шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, дар Конститутсияи ҶТ (моддаи 30) ва дигар қонунҳои ҷорӣ муқаррар шуда, аз тарафи давлат кафолат дода шудааст. Озодии афкор ин озодии конститутсионӣ ба шумор рафта, хусусияти хоси худро дорад. Барои амалӣ гаштани озодии афкор якчанд омилҳои асосӣ зарур мебошад:

Якум, дар ҷамъият муҳити мусоид барои шахс ба вуҷуд овардан зарур аст, ки ӯ озодона бетаҳдид ва аз ҳар гуна ақидаҳо озод фикр ронда тавонад. Ҳатто ҳаракати ҳар як шахси ҷудогона ягон хавфу хатари сиёсӣ, ё ин ки ягон шубҳаеро наоварда, ҳамчун тарзи ҳаёти одамон гардад.

Дувум, озодии афкор ин ифодаи амалӣ буда, ба воситаи озодии сухан иҷро мегардад. Аммо сухан танҳо яке аз воситаҳои баёни ақидаҳои инсон мебошад. Шахс метавонад бо дигар воситаҳо афкори худро ифода кунад (масалан, ба воситаи мактуб, ба воситаи нақш офаридан ва ғайраҳо).

Сеюм, озодии афкор ба тариқи истисно яке аз воситаи таъсиррасонии психотропии шуури одам ҳам шуда метавонад.

Озодии сухан воситаи озодона дар пеши мардум ақидаҳои худро баён намудан ба таври расмӣ ва ё муқаррарӣ ба шумор меравад. Озодии сухан одатан дар воситаҳои ташвиқоту тарғибот истифода шуда, шахс метавонад, ки онро ба мақсади муайян ва расман баён намояд, аз ҷумла ақидаҳои сиёсӣ, динӣ ва ғайраро. Дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон (моддаи 8) баъзан маҳдудияти озодии сухан муқаррар карда шудааст. Масалан, дар Конститутсия гуфта шудааст, ки «таъсис ва фаъолияти иттиҳодияҳои ҷамъиятие, ки нажодпарастӣ, хусумат, бадбинии иҷтимоӣ ва мазҳабро тарғиб мекунанд ва ё барои бо зӯрӣ сарнагун карда, ташкилотҳои тиҷоратӣ, ба истиснои корхонаҳои воҳид ва намудҳои дигари ташкилотҳои дар қонун зикрёфта метавонанд бо ҳама гуна фаъолияте машғул шаванд, ки қонун манъ накардааст." Меъёрҳое, ки озодии фаъолияти соҳибкориро кафолат медиҳанд, дар ҳамаи қонунҳо оид ба фаъолияти соҳибкории инфиродӣ ва шаклҳои ташкилию ҳуқуқии шахсони ҳуқуқӣ дарҷ шудаанд.

Нигаред
-------

* Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - С. 365-366
**АТОУЛЛОҲХОҶÁИ ЧАПНАВЍС**عطاءاللهخواجه چپنويس (соли таваллуд ва вафот номаълум), хаттоти тоҷик (асри 19). Зодгоҳаш Бухоро. Азбаски хатро бо дасти чап ме­на­­вишт, бо номи Чапнавис машҳур гашт.

```
Атоуллохоҷаи Чапнавис марди фози­лу донишманди замонаш буда, фанҳои дақиқ ва ҳунарҳои нафисро хуб медонист. Дар навиштани хатти настаълиқ устод буд ва услуби хос дошт. Дар мадрасаҳои Абдулазизхон ва Чорманори Бухоро аз таъ­лиму машқи хат ва фанҳои алҷабру ҳандаса дарс гуфта­аст. Асарҳои бисёреро ки­то­бат кардааст. Достони «Юс­уфу Зулайхо»-и Ҷунай­дул­лоҳи Ҳозиқ, ки бо хатти нас­таълиқи майда хеле зебо китобат шудааст, аз ҷумлаи он­ҳост.
```

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.78/С. Султонов.
**Комила Камолова** — нависанда, тарҷумон, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2010) Доктори фахрии фалсафаи Донишгоҳҳои ҷаҳонии Кембриҷ ва Оксфорд (2016)

Зиндагинома
-----------

**Комила Камолова** 10 январи соли 1956 дар шаҳри Кӯлоб ба ҷаҳон омадааст. Баъди хатми мактаб-интернати миёнаи махсуси мусиқии ҷумҳуриявӣ соҳиби тахассуси дирижёри хор ва муаллимаи мусиқӣ гашта, соли 1979 факултаи филологияи руси Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро хатм кардааст. Аз соли
1974 ба тарҷумаи асарҳои бадеии нависандагони тоҷик ба забони русӣ шурӯъ намудааст. Солҳои 1986-1992 муҳаррир-тарҷумони маҷаллаи «Чашма» («Родник»), солҳои 1992- 1998 мухбири бахши русии рӯзномаи «Тирози ҷаҳон» (Хуҷанд) ва мухбири махсуси рӯзномаи «Ҳомии Ватан»-и Вазорати мудофиаи ҷумҳурӣ (дар вилояти Суғд) буда, ба забони русӣ ҳикоя ва мақолаю мусоҳибаҳо навиштааст. Аз соли 2010 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

Эҷодиёт
-------

Муаллифи силсилаи ҳикояҳо барои кӯдакон, тартибдиҳанда ва тарҷумони «Афсонаҳои халқи тоҷик» (1991) аст. Аз тоҷикӣ ба русӣ силсилаи асарҳо, аз ҷумла қиссаҳои «Барфи аввал», «Давлати сарам, модар», «Кимиёкаҳ», мунтахаби ҳикояҳову драмаҳои «Ишқ ва шамшер», «Рухшона», «Искандар ва Спитамен», романи «Куруши Кабир»-и Б. Абдураҳмонов, романҳои «Суғдзод аз Сурхкат» ва «Нақби Истиқлол»-и Б. Муртазоев, қиссаҳои «Куҷоӣ, ту, аё мақсуди дастнорас?!», «Барфи охирин» ва резаҳикояҳои А. Абдуҷаббор, китоби «Тоҷикон ва русҳо»-и М. Ҳотам, қиссаи «Нишони зиндагӣ»-и К. Мирзо, ҳикояҳои «Насрин»-у «Чашма»-и Р. Ёрмуҳаммад, «Соате, ки ду бор фарёд мезанад»-и А. Рабиевро ба гунае шево тарҷума кардааст, ки дар рӯзномаву маҷалла ва нашрияҳои ватанию хориҷӣ ба чоп расидаанд. Бахшида ба 20-солагии Истиқлоли
давлатии Тоҷикистон тарҷумаи китобҳои Н. Салимов ва А. Шарифов «Тоҷики оламшумул» ва «Маорифпарвар», А. Асадов ва А. Шарифов «Тоҷикистон-20» «Тиллои Тоҷикистон», «Эмомалӣ Раҳмон ва Роғун»-ро ба субут расондааст. Соли 1998 дар маҷаллаи «Наш современник» (Русия) қиссаи Б. Абдураҳмонов «Барфи аввал», соли 2011 дар маҷаллаи «Меценат и мир» (Русия) се ҳикояи А. Абдуҷаббор дар тарҷумаи ӯ ба дасти чоп расидаанд.

Ҷоизаҳо
-------

* Ифтихорномаҳои КМ ЛКСМ Тоҷикистон ва Вазорати мудофиа;
* Медалҳои ҷашнии Вазорати мудофиа;
* Нишони ифтихории «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон»;
* Нишони ифтихории «Аълочии матбуоти Тоҷикистон»;
* Медали «Ф.М. Достоевский»;
* Дипломи Иттифоқи нависандагони Русия «Барои саҳми арзанда дар рушди фарҳанги ҷаҳонӣ»;
* Сертефикати Доктори фахрии фалсафаи Донишгоҳҳои ҷаҳонии Кембриҷ ва Оксфорд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с.98-99 ISBN 978-99947-2-379-9