recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб** (англ. *International Standard Book Number*, ихтисора — англ. *ISBN*) — рақами ягонаи нашри китоб, барои тақсим намудани китоб дар шабакаҳои савдо ва автоматикунонии корҳои интишорӣ.

ISBN дар Ҷумҳурии Тоҷикистон
----------------------------

Соли 2005-ум бо мақсади муовинати фарҳангӣ ва риоя аз стандарти ҷаҳонии нашри китоб бо ташаббуси Вазорати фарҳанг ва дастгирии Ҳукумати Тоҷикистон ҷумҳурии мо ба узвияти Созмони ҷаҳонии стандарти байналмилалии рақамгузории китоб (ISBN) пазируфта шуд. Бо ин мақсад қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 02.07.2005, №239 ва фармони Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26.10.2005 №166 ба тасвиб расид. Бар ин асос дар заминаи Палатаи давлатии китоби Тоҷикистон Муассисаи давлатии «Агентии миллии Созмони байналмилалии раққамгузории стандарти китоб - Хонаи китоби Тоҷикистон» таъсис ёфт ва намояндаи ISBN дар ҷумҳурии мо ҳамин муассиса таъйин гардид. Тибқи қарори боло тамоми муассисаҳои табъу нашр ва матбааҳои кишвар сарфи назар аз шакли моликият, самти фаъолият ва тобеияти идорӣ муваззаф карда шудаанд, ки минбаъд бе истифода аз ISBN китобу ҷузва ба табъ нарасонанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Дастури истифодаи ISBN. 14 марти 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 23 ноябри 2020.
**(69230) Ҳерме́с** (юн.-қад. Ἑρμῆς) — сайёраи хурд, сайёраки наздизаминии гурӯҳи Аполлон.

Таърихи бозгушоӣ
----------------

Соли 1937 ситорашиноси олмонӣ К. Рейнмут кашф кардааст. Ба шарафи худои тиҷорат ‒ Ҳермес номгузорӣ шудааст. Ҳамон сол Ҳермес дар дурии 800 ҳазор км бо суръати 5о дар як соат аз назди Замин гузаштааст; масофаи миёнаи он то Офтоб ба 1,29 в. а. баробар буд. Ҳермес баъди панҷ рӯзи кашф шуданаш дигар мушоҳида нагардид ва гумшуда маҳсуб мешуд. Соли 2003 ситорашиносони амрикоӣ Ҳермесро аз нав пайдо карданд. Қадри ситоравии Ҳермес 15 буда, мадори он аз сабаби дар масофаи нисбатан наздик чандин бор аз назди Замин ва Зуҳра гузаштанаш чанде тағйир ёфтааст. Андозаи Ҳермес мувофиқи маълумоти нав дар қутр 1-2 км-ро ташкил медиҳад. Ноябри 2003 аз назди Замин хеле дур парида гузаштааст: дар нуқтаи наздиктарин масофаи байни Ҳермес ва Замин ба 7,2 млн км баробар буд.

Эзоҳ
----

1. 1 2
2. ↑  JPL Small-Body Database

Сарчашма
--------

* Гермес / А. Раҳмонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* JPL Small-Body Database

 |
**(1036) Ганимед** (юн.-қад. Γανυμήδης) — сайёраи хурд, астероиди калонтарини наздизаминӣ. 

Ҳамчун 1924 TD, 1952 BF, 1954 HH низ ишора мекунанд. Соли 1924 ситорашиноси олмонӣ У. Бааде дар расадхонаи Ҳамбург кашф кардааст. Ба он номи ҷавони юнонӣ, ки Зевс дуздида буд, дода шудааст. Масофаи миёнаи Ганимед то Офтоб 2,67 в. а. (398,7 млн км), экссентриситети мадораш 0,5337, тамоюлаш нисбат ба эклиптика 26,7о аст. Қадри ситоравии мутлақи Ганимед ба 9,45, давраи гардишаш дар атрофи Офтоб ба 4,35 соли заминӣ (1587,428 шабонарӯз) ва дар гирди меҳвараш ба 10 шабонарӯзу 7 соату 26 с баробар аст. Массаи Ганимед 3,3•1016 кг, қутраш 31,66 км ва ҳарорати миёнаи сатҳаш 160 К (–1130С)-ро ташкил медиҳад. Дар натиҷаи таҳқиқи Ганимед бо ёрии радиотелескопи Аресибо муайян гардид, ки он шакли кураро дорад. Астероиди Ганимед ба гурӯҳи S (сангӣ) тааллуқ дошта, дар таркибаш миқдори зиёди силикатҳои оҳан ва магний, инчунин ортопироксенҳо мавҷуданд. Ба туфайли калонҳаҷм будани Ганимед ва мунтазам ба Замин наздик шудани мадори он, ҳатталимкон саҳеҳ муқаррар кардани вақту масофаҳои наздикшавии баъдии Ганимед ба Замин муяссар гардидааст. Мас. дар назар аст, ки вақти наздиктарини ба Замин наздик шудани Ганимед 13 октябри соли 2024 буда, он дар масофаи 55,9641 млн км (0,374097 в. а.) аз назди Замин гузашта меравад. Дар ин маврид бузургии ситоравии ба чашм намоёни он ба 8.1 баробар мешаванд. Ганимед инчунин мунтазам мадори сайёраи Миррихро бурида мегузарад. Вай бояд 16 декабри 2176 дар масофаи ҳамагӣ 4,290 млн км (0,02868 в. а.) аз назди Миррих гузарад.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3
2. 1 2 3 4 5 6 7  JPL Small-Body Database
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Сарчашма
--------

* Ганимед / А. Раҳмонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Тоҷибой Абдуллоев** (1922, деҳаи Ғӯлакандоз, ноҳияи Пролетар — 2000, ноҳияи Шаҳринав) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948). Иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941 — 45).

Зиндагинома
-----------

Колхозчӣ (1940 — 42). Солҳои 1946 — 65 сардори звенои пахтакорӣ ва аз соли 1966 сардори бригадаи пахтакории колхози Ленини ноҳияи Ҳисор буд. Аз соли 1983 нафақагир. Звенояш ҳосили баланди пахта гирифтааст. Бо ордени Ленин, Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Абдуллоев Тоҷибой // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Тоҳир Тоҷибоев** (7 апрел 1909, Хуҷанд, генерал-губернатории Туркистон — 16 январ 1978, Хуҷанд) — ҳунарпешаи театру синамо ва коргардони шӯравии тоҷик, Ҳунарпешаи хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1943), Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1964).

Корнома
-------

Соли 1930 ба театри назди Шӯъбаи маорифи халқи Хуҷанд (баъдтар дар асоси он театри касбӣ ташкил ёфтааст) дохил шуд. Яке аз асосгузорони ин театр ба шумор меравад. Сипас солҳои 1945—1955 ба театри давлатии академии драмаи ба номи Лоҳутӣ омада чун ҳунарпешаи бомаҳорат ном баровард 

Солҳои 1955—1970 дар Театри драмаи мусиқии ба номи А. С. Пушкини Ленинобод кор мекунад. Вай дар иҷрои нақшҳои Тоҳир («Тоҳир ва Зӯҳро»-и С. Абдулло), Неъмат («Ҳалима»-и Ғ. Зафарӣ) ва бисёр нақшҳои дигар маҳорати баланди актёриашро зоҳир намудааст.

Тоҷибоев ба ҳамчун коргардон пйесаҳои «Нурхон»-и К. Яшин, «Лайлӣ ва Маҷнун»-и Ш. Хуршед, «Иродаи зан»-и А. Сидқӣ ва дигар осори драматургони советиро ба саҳна гузоштааст.

Ҷоизаву медалҳо
---------------

Бо медалҳои «Барои меҳнати шоён» ва «Ветерани меҳнат» қадр гардидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Тоҷибоев Тоҳир / Ҳ. Аскар // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
Дар Баҳрайн **Сарвазир** сардори ҳукумати кишвар аст. Тибқи Қонуни асосии Баҳрайн, нахуствазир мустақиман аз ҷониби подшоҳ таъйин мешавад ва таъини ӯ ба тасвиби Палатаи вакилони мардумӣ ниёз надорад.

Дар байни солҳои 1970 ва 2020, Баҳрайн танҳо як нахуствазир дошт, Халифа ибни Салмон ал-Халифа, амаки подшоҳи ҳукмрон Ҳамад ибни Исо Ал-Халифа. Аз 19 январи соли 1970 то 16 августи соли 1971 вазифаи у «Раиси Шӯрои давлатӣ» ном дошт.

Феҳристи сарвазирони Баҳрайн
----------------------------

1. Шайх Халифа ибни Салмон ал-Халифа (19 январи 1970 - 11 ноябри 2020)
2. Шайх Салмон ибни Ҳамад ибни Исо ал-Халифа (11 ноябри 2020 - то ҳол )

См. инчунин
-----------

* Баҳрайн
* Феҳристи подшоҳони Баҳрайн

Пайвандҳо
---------

* Рӯйхати сарвазирони Баҳрайн дар *rulers.org*(англ.) )
* Рӯйхати сарвазирони Баҳрайн дар *worldstatesmen.org*(англ.) )
**Самт** (ар. سمت‎‎‎), **азимут** (аз ар. السموت‎ — ас-самут) — дар ситорашиносӣ як зовияи андозагирӣ дар дастгоҳӣ мухтасотӣ куравӣ ва бахусус дастгоҳӣ мухтасотӣ самовӣ аст. Ин камийят дар канори иртифоъ, ду муаллифаи лозим барои мушаххас кардан мухтасоти як ҷирм дар дастгоҳи мухтасоти уфуқӣ аст.

Азимути ҷирми осмонӣ ё азимути ягон ашё дар Замин, кунҷи байни ҳамвории меридиани нуқтаи мушоҳида ва ҳамвории амудӣ, ки аз ин нуқта ва ҷирми мушоҳидашаванда (ё ашёи заминӣ) мегузарад. Азимут дар ахтаршиносӣ аз нуқтаи ҷанубии уфуқ ба самти ғарб, дар заминшиносӣ аз нуқтаи шимоии уфуқ ба самти шарқ ба андозаи камони уфуқӣ чен карда мешавад. Азимутро асосан ба воситаи мушоҳидаҳои ахтаршиносӣ муайян мекунанд. Азимути ашёи рӯизаминиро бо ёрии қутбнамо (компас)-и магнитӣ ҳам муайян кардан мумкин аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Х. К. Баранов. Арабско-русский словарь: Ок. 42000 слов.: Под ред. В. А. Костина. М. 2001—944 с. — ISBN 5-901278-01-1 — с.372

Адабиёт
-------

* Азимут // Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Самоъ**— ба навъе аз рақси сӯфия шомили чархиши бадан ҳамроҳ бо ҳолат халса барои аҳдофи маънавӣ гуфта мешавад. Самоъ собиқаи дерини таърихӣ дошта ва пас аз ислом мувофиқон ва мухолифони низ дар ин дин пайдо намуда аст.

Асоси таълимоти тасаввуф руҷуъ ба ботин, назар ба ваҳдат ва эътироз аз зоҳир буд. Асосан дар Шарқи Миёна ва Наздик интишор ёфта, ҷамеътарин маросимашон рақсу **самоъ** ба шумор мерафт, ки он рамзи гардиши афлоку ҷисмҳои осмонӣ буд. Аз ин рӯ дар Ғарб мавлавия бо номи *дарвешони чархон* низ маълуму машҳур аст. Ҳангоми аз ҷониби *дарвешони чархон* ба ҷо овардани маросими рақсу **самоъ** гӯё пайравони мавлавия ба осудагй ва саодати руҳонӣ наздик мешудаанд.

Нигаред низ
-----------

* Тасаввуф
* Мавлавия
* Дарвеш

Манобеъ
-------

* Ҳиссагузии Википедиа, «سماع (Самоъ)», Википедияи форсӣ, донишномаи озод (Мушоҳида дар 02 Июн 2011).
|  |
| --- |
| ← **декабр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| с. 2022 |

**16 декабр** — 350-умин рӯзи сол (351-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 15 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 16 декабр*

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 16 декабр*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 16 декабр*

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 16 декабр*

Тақвими мардумӣ
---------------

Қавс (23 Ноябр - 21 Декабр) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Озар дар тақвими Эронӣ аст.

ҚавсҚавс

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 7 июни 2012  сол.
* 
* Наука, 16.12
* BBC On this day, 16.12

Эзоҳ
----
Харитаи намояндагиҳои дипломатӣ дар Тоҷикистон
Дар Душанбе сафоратхонаҳои 22 давлат фаъолият доранд. Дар кишвар консулгариҳои ду давлат низ ҳастанд.

Сафоратҳо
---------

Ҳама сафоратхонаҳои хориҷӣ дар Тоҷикистон комилан дар Душанбе қарор доранд. Аз соли 2016 дар Тоҷикистон сафоратхонаҳои давлатҳои зерин фаъолият мекунанд:

|  |  |
| --- | --- |
| * Озарбойҷон
* Афғонистон
* Белоруссия
* Британияи Кабир
* Олмон
* Ҳиндустон
* Эрон
* Қазоқистон
* Қатар
* Қирғизистон
* Чин
 | * Покистон
* Ҷумҳурии Корея
* Русия
* Арабистони Саудӣ
* ИМА
* Туркманистон
* Туркия
* Ӯзбекистон
* Украина
* Фаронса
* Ҷопон
 |

Намояндагиҳои расмӣ
-------------------

Дар Душанбе:  СММ, Иттиҳоди Аврупо

*Эзоҳ: Намояндагиҳои расмии дигар ташкилотҳои байналмилалӣ, ба монанди СММ, ИДМ, СҲШ, СПАД ва ғайра намоиш дода намешаванд.*

Консулгариҳои генералӣ
----------------------

Дар Хуҷанд:  Русия

Дар Хоруғ:  Афғонистон

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Рӯйхати миссияҳои дипломатии Тоҷикистон
* Сиёсати хориҷии Тоҷикистон

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи расмии Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
**Тоҷиддин Муҳиддинов** (2 феврали 1949, деҳаи Мортеппа, ноҳияи Ҳисор, ҶШС Тоҷикистон — 10 январи 1997, ҳамон ҷо) — овозхони тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1979).

Зиндагинома
-----------

Дар мактаби ҳунарии махсус нахондааст, аз баракати истеъдоду заҳматписандӣ ба қуллаи мурод расид. Солҳои 1965—1967 корманди Хонаи маданияти ноҳияи Ҳисор, 1967—1975 сарояндаи Филармонияи давлатии Тоҷикистон, 1975—1992 овозхони ансамбли эстрадии «Гулшан»-и Кумитаи телевизион ва радиои ҷумҳурӣ буд. Дилаш гӯиё барои сурудан метапид. Садои дилнавоз ва таронаҳои сеҳрангез варо азизи гӯшҳо ва дилҳо гардонданд. Ба эстрадаи тоҷик рангу бӯи тоза бахшид. «Фироқи ёр», «Шодиён», «Ҷони ширин», «Эй боди бомдодӣ», «Коми дил», «Санам», «Тарки ёрӣ», «Хуморӣ мешавад», «Фалак», «Сухан аз даҳонам афканд», «Республикаи ман», «Баҳори умр», « Модар», «Сухани ошиқ», қариб шаст суруду тарона аз ӯ ба ёдгор мондаанд.

Ҷоизаҳо
-------

Бо Грамотаи Фахрии Президуми Совети Олии Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

Некдошт
-------

Дар шаҳри Ҳисор собиқ кӯчаи "Редакционная" Филармонияи халқии шаҳри Ҳисор низ номи ба номи Тоҷиддин Муҳиддиновро дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Виктор Чорбя** (рум. Victor Ciorbea; тав 26 октябр 1954 (1954-10-26) , Понор, вилояти Алба) — сиёсатмадори Руминия, Сарвазири Руминия аз 12 декабри 1996 то 30 марти 1998.

Зиндагинома
-----------

### Таҳсил ва касб

Хатмкардаи факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Бабеш-Бойяӣ дар Клуж-Напока. Пас аз хатми таҳсил дар Додгоҳи шаҳри Бухарест кор мекард ва дар Донишгоҳи Бухарест аз фанни ҳуқуқ дарс мегуфт. Баъдтар ӯ дараҷаи ҳуқуқшиносӣ гирифта, дар Донишгоҳи Кейс Вестерн Резерв дар ИМА таҳсил кардааст.

### Фаъолияти сиёсӣ

Дар аввали солҳои 90-ум ӯ ду федератсияи иттифоқҳои касабаи мустақилро сарварӣ мекард, узви Ҳизби аграрии масеҳӣ-демократии миллии сэрэнистӣ буд. Соли 1996 ӯ тақрибан шаш моҳ шаҳрдори Бухарест буд ва дар моҳи декабр сарвазири Руминия шуд. Соли 1997 барои дохил шудан ба НАТО ариза дод. Ҳамзамон, ӯ барномаи коҳиши назарраси хароҷот ва суръатбахшии хусусигардониро барои беҳтар кардани вазъи иқтисодӣ оғоз намуд. Сарвазири Чорбя бо вазъи душвори иқтисодӣ ва паст шудани сатҳи зиндагӣ тавсиф мешуд, ки боиси маъруф набудани сарвазир шуд. Дар натиҷа, баҳори соли 1998 президент Эмил Константинеску Чорбяро аз вазифа озод кард.

Соли 2004 ӯ сиёсати бузургро тарк кард; ба амалияи ҳуқуқшиносӣ машғул аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Munzinger Personen (нем.)
2. ↑  «ПОЧЕМ МОНАРХИЯ?» Бойгонӣ шудааст 19 октябри 2011  сол. *Завтра* (11.03.1997)
3. 1 2  Румыны меняют правительство, *Коммерсантъ* (02.04.1998)

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 123937922
* ISNI: 0000 0000 5540 6236
* LCCN: no2005063850
* VIAF: 13229502
* WorldCat VIAF: 13229502

 |
Лонаи сабадмонанд
**Лона** асосан барои ҳайвонот ва паррандахову хазандаҳо сохта мешавад. Лонаро бо ду итарз месозан суни ва табиатан.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

ЛОНА́, кошона, ошёна, ошён, хоначаест, ки парандагон ва ҳайвонот барои парваришу ғизодиҳии насл, ҷойи хоб ва баъзан чун паноҳгоҳ месозанд. Лонаҳо ва ҷойгиршавии онҳо мухталифанд. Мас. тортанакҳо аз тор пилла танида лона месозанд; Лонаи занбӯрҳо чашмаки аз хок бо луоби даҳон часпонидашуда иборат буда, Лонаи мурғшаклҳо ва лойхӯрак чуқурчаи одист, ки аз баргу шохчаҳои рустанӣ сохта мешавад; Лонаи ёҳу аз тӯдаи боқимондаи рустаниҳо, ки мобайнаш новашакл аст, иборат мебошад. Бисёр парандаҳо Лонаи мустаҳками ҷомшакл месозанд. Лонаи баъзе парандаҳо рости байзашакл ё колбашакл буда, аз паҳлӯ ё интиҳои дарозрӯя сӯрох дорад. Масолеҳ ва ҷои лонасозии парандаҳо низ гуногунанд. Мас. фароштурук лӯндачаҳои лойро бо луоби даҳон часпонда Л. месозанд. Аз ширхӯрҳо бештар хояндаҳо Л. месозанд. Аксари ҳайвонот Л.-ро танҳо месозанд. Лонаи занбӯрҳо, мӯрчаҳо, термитҳо ва ғайра умумӣ буда, асосан васеъ ва мураккаб (бисёрқабата ва бисёрхонагӣ) мешавад. Маъмулан лона ба муддати як мавсими инкишоф хидмат мекунад, вале термитҳо занбӯрҳо, мӯрчаҳо, инчунин парандаҳои калон лонаи худро чанд сол истифода мебаранд. Лонаи як қатор ҳайвонот (санҷоб, ондатра, мири мушон, гунҷишкҳо ва ғайра) чун паногоҳ хидмат мекунад.
|  |
| --- |
| ← **феврал** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 |   |   |   |   |   |
| с. 2023 |

**15 феврал** — 46-умин рӯзи сол дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 319 рӯз (320 рӯз дар солҳои кабиса) боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 15 феврал*

### Миллӣ

* Афғонистон — Рӯзи озодӣ.
* Вануату — Рӯзи Ҷон Фрум.
* Канада — Рӯзи парчам.
* Сербия — Рӯзи миллат.

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 15 феврал*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 15 феврал*

* 1930 — Зоҳир Аҳрорӣ, адабиётшинос, шарқшиноси тоҷик.
* 1947 — Исфандиёр Ғуломзода, ҳунарпешаи театр ва синамои тоҷик.
* 1948 — Анвар Бобоҷонов, доктори илми таърих, профессор.

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 15 феврал*

Тақвими мардумӣ
---------------

**(21 Январ — 19 Феврал)** — **Далв** яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Баҳман дар Гоҳшумори Эронӣ аст.

ДалвДалв

Нигаред низ
-----------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  15 феврал |

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 20 июли 2006  сол.
* 
* BBC On this day, 15.02
**Леонид Фёдорович Верешагин** (16 [29] апрел 1909, Херсун[d] — 20 феврал 1977, Маскав) — физикдони шӯравӣ, академики АИ ИҶШС (1966; узви вобаста, 1960). Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1963).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Донишгоҳи Одесса (1928). Фаъолияти меҳнатиаш дар Институти физикаи Донишгоҳи Одесса (1926) оғоз гардидааст. Солҳои 1934—1939 дар Институти физика ва техникаи АИ Украина (Харков) кор кардааст. Солҳои 1939—1954 мудири лабораторияи Институти кимиёи органикии АИ ИҶШС, 1954—1977 директори лабораторияи фишорҳои баланди АИ ИҶШС (аз 1958 Институти фишорҳои баланди АИ ИҶШС) буд. Аз соли 1953 ҳамзамон проф. ва мудири кафедраи физика ва кимиёи фишорҳои баланди Донишгоҳи давлатии Маскав. Соли 1973 таҳти роҳбарии Леонид Верешагин дар Институти физика ва техникаи Маскав кафедраи физикаи фишорҳои баланд таъсис ёфт. Корҳои илмии асосии Леонид Верешагин ба физика ва техникаи фишорҳои фавқулбаланд (дар ин соҳа бештар аз 150 асари илмиаш нашр гардидааст) бахшида шудаанд. Леонид Верешагинхусусиятҳои физикавии ҷисмҳои сахт (хусусиятҳои физикавию механикӣ, сохтор, ноқилияти электрикӣ ва ғ.)-ро дар фишорҳои баланд таҳқиқ намуд, усулҳои ченкунии бузургиҳои гуногуни физикӣ (тазйиқ ё деформатсия, суръати садо ва ғ.)-ро дар фишорҳои баланд кашф кард. Ӯ реаксияҳои кимиёиро дар фишору ҳароратҳои баланд, аз ҷумла суръати реаксияҳои полимершавӣ ва хусусиятҳои катализиро, ки синтези моддаҳои навро метезонанд, инчунин хусусиятҳои физикии як қатор моддаҳои органикиро омӯхт, якҷо бо ҳамкоронаш усулҳои ҳосил кардани фишорҳои баландро таҳия намуд. Соли 1960 бо роҳбарии Леонид Верешагин бори нахуст дар ИҶШС алмоси сунъӣ ва мушобеҳи фавқулсахти он — нитриди кубии бор ҳосил карда шуд.

Ҷоизаҳо
-------

Дорандаи Мукофоти давлатии ИҶШС (1952) ва Мукофоти ленинӣ (1961). Бо 3 ордени Ленин ва дигар ордену медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Верешагин Леонид Фёдорович // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* All-Russian Mathematical Portal
* Герои страны

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Современной Украины

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 119476002
* ISNI: 0000 0000 2683 4995
* LCCN: n83011055
* NUKAT: n00018817
* SUDOC: 130665266
* VIAF: 40742790
* WorldCat VIAF: 40742790

 |

 |
Bilecik
**Билеҷик** ё **Билечик** ( тур. Bilecik; то 1302, Белокома ; юн. Βηλοκώμα ) — шаҳр дар шимолу ғарби Туркия, маркази вилояти Билечик мебошад. Дар ибтидо, шаҳри Византия ва баъд аз соли 1302 - шаҳри Имперотурии Усмонӣ дар ғарби нимҷазираи Осиё (минтақаи Битиния) буд. Дар замонҳои қадим, ин шаҳр дар ҳуҷҷатҳои юнонӣ чун Лино (Λινόη) зикр гардидааст. Воқеъ дар водии суқути дарёи Сакария, 22 км шимолу ғарби шаҳри Согут, ки дар он ҷо дар соли 1243 Бейилики Усмонӣ таъсис ёфта буд, минбаъд бейлик ба Импертурии Усмонӣ табдил ёфт.

Айни замон, Билеҷик як шаҳрест дар Ҷумҳурии Туркия. Иқлимаш Баҳри Миёназамин аст бо гузариш ба мӯътадил континенталӣ (бориши барф дар зимистон зуд-зуд рух медиҳад). Ҷойгоҳ: Шайх Эдебалӣ ва худи Орхан-Газӣ, писари Усмони I дар шаҳр дафн карда шуданд ва мақбараҳо борои онҳо сохта шуданд. Дар масофаи 6 км аз Билеҷик деҳаҳои пешини Арманистон (Аббослик, Селез) ва Юнон (Кюплю) мавҷуданд, ки шумораи зиёди ёдгориҳои меъмории фарсуда доранд. Баръакси юнониҳои ба таври оммавӣ гурехта ва / ё омехташуда, ҷомеаи арманиҳои Билеҷики Усмонӣ афзоиш ёфт. То соли 1915, ҳадди аққал 13,600 арманиҳо дар шаҳр ва атрофи он зиндагӣ мекарданд: маҳз ин шумораи арманиҳо, ки ҷониби мақомоти усмонӣ ба Эскишаҳр муҳиҷир карда буданд. Қисме ҳангоми куштори оммавии арманиҳо ба ҳалокат расидааст. Боқимонда аҳолии юнонӣ дар соли 1923 ҳамчун мубодилаи аҳолии юнонӣ-туркӣ ба Юнон кӯчонида шуданд.

Эзоҳ
----

**Lua error in Модул:External\_links at line 153: attempt to call field 'getWikidataRefHtml' (a nil value).**

| ⚙️ Шаҳрҳои Туркия |
| --- |
| Пойтахт | Анкара |  |
| Шаҳрҳо | Ағри  • Адана  • Адапазари  • Алошаҳр  • Амосия  • Анкара  • Антакия  • Анталиё  • Ардаҳон  • Афюнқараҳисор  • Байбурт  • Боликесир  • Бартин  • Ботмон  • Бергама  • Билеҷик  • Бингёл   • Битлис  • Бодрум  • Болу  • Бурдур  • Бурса  • Ван  • Гелиболу  • Гиресун  • Гумушхона  • Ғазиантеп  • Денизли  • Диёрбакр  • Дузҷе  • Ерзинҷан  • Ерзурум  • Елазиғ  • Ёлуво  • Зонгулдак  • Измир  • Измит  • Изник  • Иғдир  • Искандарун  • Истанбул  • Йозгат  • Кайсари  • Қарабуйук  • Қаромон  • Қарс  • Кастамону  • Қаҳрамонмаръаш  • Кемар  • Килис  • Қуния  • Кушодосӣ  • Қирқларэлӣ  • Қиршаҳр  • Қириққалъа  • Кутоҳиё  • Испарта  • Истанбул  • Малатиё  • Манавгат  • Манисо  • Мардин  • Мармарис  • Махмутлар  • Мерсин  • Мугла  • Муш (шаҳр)  • Навшаҳр  • Ниғде  • Одиёмон  • Ойдин  • Оқсарой  • Олониё  • Ортвин  • Орду  • Риза  • Самсун  • Сивас  • Сиде  • Сиирт  • Синоп  • Тарсус  • Текирдоғ  • Тукот  • Трабзон  • Тунҷели  • Усмония  • Ушок  • Фатҳия  • Ҳаккори  • Чаноққалъа  • Чонқири  • Чорум  • Ҷайҳон  • Шанлиурфа  • Ширнак  • Эдирна  • Эскишаҳр |
**Муборак Юнусовна Мамадҷонова** (тав. 8. 03. 1923, ш. Андиҷони ҶШС Ӯзбекистон – ваф. 28. 01. 2009, ш. Душанбе), географ, номзади илмҳои география (1955), дотсент (1962).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1942- 1946 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намуда, онро бо ихтисоси маллими география хатм намудааст. Солҳои 1946–1949 аспиранти кафедраи географияи иқтисодии донишкадаи номбурда буд. Аз соли 1946 дар донишгоҳи омӯзгорӣ дар вазифаҳои мухталиф кор кардааст. Солҳои 1953–1954 декани факултети таъриху география, 1961–1978 мудири кафедраи географияи иқтисодӣ, 1978–2009 дотсенти кафедраи географияи иқтисодии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ буд. Муаллифи ду асар ва зиёда аз 40 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои географияи иқтисодӣ ва рушди минтақаҳои кӯҳӣ баррасӣ шудаанд. Дар муддати зиёда аз 50 соли кориаш дар донишгоҳи омӯзгорӣ дар тайёр намудани ҳазорҳо мутахассисон саҳми худро гузоштааст. Дар симозиумҳои ҷумҳуриявӣ ва умумииттифоқӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст.

Ҷоизаҳо
-------

Барои хидматҳояш бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1990), «Аълочии маорифи халқи ИҶШС» (1990), ордени «Байрақи сурхи меҳнат» (1961), медалҳои «Барои меҳнати шоён» ва бо ифтихорномаҳои Президуми Шӯрои Олии Тоҷикистон қадронӣ карда шудааст.

Осор
----

* Советский Союз (22 том, Таджикистан), М. 1968.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
Муборак Бикоӣ (дар марказ бо гарданбанд) бо намояндагони ҳукумати худ
**Муборак Бикоӣ** (ар. مبارك البكاي‎ 18 апрели 1907, Беркан, Марокаш таҳти ҳимояи Фаронса — 12 апрели 1961, Работ) — арбоби давлатии Марокаш, аввалин сарвазири Марокаш (7 декабри 1955 — 15 апрели 1958).

Зиндагинома
-----------

Муборак Бикоӣ муҳассили мактаби фаронсавӣ мебошад. Сипас дар мактаби низомии Дор-ул-Байзо (ҳоло Академияи низомии салтанатии шаҳри Мекнес) омӯзишро идома додааст. Вай дар артиши Фаронса хидмат карда, соли 1929 дар маъракаи Марокаш бар алайҳи шӯришиёни зидди фаронсавиҳо иштирок кардааст.

Дар охири соли 1934 ӯро ба Марокаш фиристоданд. Ӯ инчунин дар Ҷанги дуюми Ҷаҳонӣ низ иштирок намудааст. Бикоӣ дар давраи лашкаркашиҳои фаронсавиён рутбаи лейтенант дошт. Моҳи майи соли 1940 захми вазнин бардошт ва баъди қатъ шудани пояш ба ҷои бехавф кӯчонида шуд. Аз ҷониби Фаронса соҳиби мукофотҳо шудааст.

Соли 1943 ҳамчун собиқадори маъюби ҷанг бо рутбаи капитан ба нафақа баромад. Ӯ соли 1946 хидмати низомиро дар артиши Фаронса ба анҷом расонид ва соли 1953 ба ӯ унвони подполковники эҳтиётӣ дода шуд.

Яке аз одамони камшумори Марокаш, ки соли 1953 ба зидди барканор кардани султон Муҳаммади V эътироз намудааст. Баъди истеъфо додани султон моҳи октябри соли 1955 вай узви шӯрои шоҳӣ таъйин шуд. Аз 7-уми декабри соли 1955 то 15-уми апрели соли 1958 ба унвони аввалин сарвазири Марокаш хидмат кард.

2-юми март ва 7-уми апрели соли 1956 бо намояндаи Фаронса - Кристиан Пино ва намояндаи Испониё - Мартин Артахо, санади истиқлолияти Марокашро имзо карданд.

Дар ҷараёни бӯҳрони майи соли 1958, ба сабаби пазируфта нашудани Ҳизби ҷунбиши мардумӣ аз вазифаи сарвазирӣ истеъфо дод.

Муборак Бикоӣ 12-уми апрели соли 1961 — 45 рӯз пас аз вафоти шоҳ Муҳаммади V дар Работ даргузашт ва онҷо ба хок супурда шуд.

Мукофотҳо
---------

* Салиби низомӣ барои театрҳои берунаи ҷанг (1929)
* Салиби низомӣ (Фаронса) (1941)
* Ритсари Легиони фахрӣ (1941)
* Афсари ордени Легиони Фахрӣ (1947)

Адабиёт
-------

* Роҳнамои умумӣ ба Марокаш. Нашрияҳои Паумарко. 1957

Пайвандҳо
---------

* Mbarek Bekkay(англ.) )

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNE: XX4610982
* GND: 1176489402
* LCCN: n2004060794
* VIAF: 41232924
* WorldCat VIAF: 41232924

 |

| ⚙️ Сарвазирони Марокаш |
| --- |
|  | 
* Муборак Бикоӣ (1955—1958)
* Аҳмад Билофриҷ (1958)
* Абдуллоҳ Иброҳим (1958—1960)
* Аҳмад Баҳнинӣ (1963—1965)
* Муҳаммад Бенҳима (1967—1969)
* Аҳмад Лароқӣ (1969—1971)
* Муҳаммадкарим Ламронӣ (1971—1972)
* Аҳмад Усмон (1972—1979)
* Маътӣ Буабид (1979—1983)
* Муҳаммадкарим Ламронӣ (1983—1986)
* Азедин Лароқӣ (1986—1992)
* Муҳаммадкарим Ламронӣ (1992—1994)
* Абдулатифи Филалӣ (1994—1998)
* Абдурраҳмон Юсуфӣ (1998—2002)
* Идрис Ҷету (2002—2007)
* Аббос Фассӣ (2007—2011)
* Абдулилоҳ бин Киран (2012—2017)
* Саъдиддин Усмонӣ (2017—2021)
* Азиз Оҳаннуш (2021— т.ҳ.)

 |  |
Абаки римии бозсозишуда
**Аба́к**, абақ (юн.-қад. ἄβαξ, ἀβάκιον, лот. abacus — тахта) — истилоҳи бисёрмаъно.

Абак (тахтаи ҳисоб)
-------------------

Абак, асбоби арифметикиест аз чӯб ва муҳраҳои махсус, ба истилоҳ, нахустин «калкулятори чубин» дар ҷаҳон. Абак чун асбоби муҳосибӣ дар тамоми кишварҳои қадим истифода мешуд ва то ҳанӯз дар кишварҳои Осиё, аз ҷумла дар Тоҷикистон бо номи «чӯт» баъзан истифода мешавад. Риёзидони асримиёнагии Италия Леонардо Пизанский, ки бо номи Фибоначчи маъруф аст (1170—1250), асаре бо номи «Китоби абак» низ таълиф намудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* *Депман И. Я.* История арифметики. М.: Просвещение, 1965, с. 79-88. Бойгонӣ шудааст 14 май 2017  сол.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Зулбиё** — як навъ хӯрдании тоҷикӣ, ки аз орд, шир, тухм, қандоб ва хамиртуруш тайёр карда мешавад.

Барои тайёр кардани зулбиё аввал қандро дар оби гарми намакдор ҳал мекунанд. Баъд хамиртуруши пешакӣ ҳалкардаро илова намуда, меомезанд. Омехтаи ҳосилшударо полида, нисфи шири то ҳарорати 30-40°С гармкарда, орд ва тухмро илова намуда, ҳамаро то ҷисми ягона шудан омехта мекунанд. Хамири тайёркардаро 40-50 дақ. дам медиҳанд ва баъд шири боқимондаро илова намуда, то ҷисми ягона ҳосил шудан боз меомезанд. Хамири тунукро дар равғани рустании доғи дег ё дар тобаи тафсон аз ду тараф мепазанд. Ба рӯи зулбиёи тайёр асал рехта истеъмол мекунанд.

Барои 3 дона зулбиёи 50-граммӣ 75 г орди гандум, 50 мл шир, 3 г хамиртуруш, 25 мл об, 1 дона тухм, 5 г қанд, 2 г намак, 12 г равғани рустанӣ, 30 г асал лозим аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Зулбиё / Н. Шарипов // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Ёҳу** (Larus) — як навъ паррандаи обист. Дарозии танаш 17—55 см, вазнаш 0,55—2,5 кг. Қаноташ дароз, думаш кутоҳ, нӯлаш одатан зарди чангакшакл, пойҳояш сиёҳ, сурх ё зард (панҷаҳои пешаш нардаи шиноварӣ доранд); пару болаш зичи сертибит (бештар сафед). Ранги Ёҳу вобаста ба синну сол ва мавсим тағир меёбад. Дар сохили баҳр, дарё ва кулҳо зиндагӣ мекунад. Шиноварӣ хубест, барои гирифтани туъма чуқур ғута мезавад. Ёҳуҳо дар шахҳоӣ соҳил, найзор, буттаву дарахт ва ё лона сохта, 1—4 дона тухм мегузоранд (тухмашон якранг ё хол-хол), Аа тухм чуҷаи патдор мебарояд. Ё чуҷаашро то паррончак шудан мехӯронад. Дар Тоҷикистон 5 намуди Ёҳуҳо дар ҷазира ва сохилҳои дастнораси Зоркӯл, Яшилкӯл, Қарокӯли Помир (Ёҳуи сарсиёҳ — Larus ichtyetus ва Ёҳуи сарбур — Larus brunnicephalus), ҷариҳои соҳили кӯлу обанборҳои сунъӣ ва поёноби дарёхо (Ёҳуи нуқрагун-Larus argentatus, Ёҳуи кабуд —Larus canus ва Ёҳуи кӯли — Larus ridibundus) маскун аст. Ҳашарот ва кирминаиҳо, нармбаданҳо, мушу каламушро хӯрда, ба хоҷагии қишлоқ фоида меорад. Ёҳу моҳӣ (асосан моҳиҳои камаҳмият) низ мехӯрад.

Ёҳу
* Ёҳуи сарсиёҳ — Larus ichtyetus
* Ёҳуи сарбур — Larus brunnicephalus
* Ёҳуи нуқрагун-Larus argentatus
* Ёҳуи кабуд —Larus canus
* Ёҳуи кӯли — Larus ridibundus

Эзоҳ
----

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ингл.) — 2011.
2. ↑  IOC World Bird List Version 6.3 — 2016. — doi:10.14344/IOC.ML.6.3
3. ↑  IOC World Bird List Version 6.4 — 2016. — doi:10.14344/IOC.ML.6.4

Адабиёт
-------

* Абдусалямов И. А. Фауна Таджикской ССР, т. 19, ч. 1,
* Птицы, Душанбе. 1971;
* Степанян Л. С, Cocтав и распределение птиц фауны СССР, т. 1—2, М. 1975:
* Птицы, Москва-, 1883.
«**Зуларбаа**» (ар. ذوالاربعه‎) — фосилаи лаҳнӣ дар мусиқии классикии форс-тоҷик, ки аз 4 овози пардавӣ иборат аст. Онро «ҷинс» низ мегӯянд.

«Зуларбаъа» аз таркиби фосилаҳои танинӣ, бақия ва муҷаннаб шакл мегирад ва гоҳе аз ду танини (Т Т)-ву як муҷаннаб ва як таниниву як муҷаннаб (т ҷе ҷе) ташкил меёбад. Ҳар гом (парда) аз ду «донак» ва ҳар «донак» аз чор нота ё савт иборат аст. Ба ибораи дигар дар ҳар фосилаи зулкулл (октава) як фосилаи танинӣ ва ду фосилаи «Зуларбаъа» мавҷуд аст, ки яке «Зуларбаъа»-и аввал ва дуввумӣ «Зуларбаъа»-и сонӣ, яъне зулхамс аст. Ҳар «Зуларбаъа»-ро дар рисолаҳои мусиқӣ «табақа» низ ном бурдаанд ва ҳамчунин «Зуларбаъа»-и аввалро табақаи аввал, «Зуларбаъа»-и дуввумро табақаи сонӣ ва таниниро фосила қаламдод кардаанд. Дар як «Зуларбаъа» чор пардаи аслӣ: мутлақ, саббоба, бинсир ва хинсир ва бо номи зоиду вусто пардаҳо амал мекунанд. Пардаҳои зоид байни мутлақу саббоба ва пардаи вусто байни саббоба ва бинсир ба вуҷуд меоянд. Фосилаи «Зуларбаъа» ба қаторовозу фосилаҳои хурдтар тақсим шуда, шаш фосилаи чорумро ташкил додааст, ки аз инҳо сетояшон ба хотири доштани ду фосилаи танинӣ қавӣ ва сетои дигар ба хотири доштани як фосилаи танинӣ (дуввуми бузург) заиф будааст. Мусиқидонони гузашта «Зуларбаъа»-ро буъди муттафиқаи кубро (фосилаи калони гармониявӣ) дониста, дар қаторовози пардавӣ сенти онро ба 498 баробар кардаанд. Мавқеи «Зуларбаъа» дар қаторовози пардавӣ чунин аст:

Фосилаҳои «Зуларбаъа» бо ҳарфҳои ихтисорӣ ва абҷад ишора мешаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Зуларбаа / А. Раҷабов // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**А...** (**AН…** пеш аз садонокҳо) — пешвандест, ки ба решаи калима ҳамроҳ карда мешавад ва ба ин васила калима маънои инкорӣ мегирад. Ин пешванд мансуб ба забонҳои ҳиндуаврупоӣ аст ва аз рӯи вазифа ба пешвандҳои калимасози *на-*, *но-*, *бе-* баробар мебошад.

Забонҳои эронӣ
--------------

Калимаҳои зиёде дар забонҳои эронӣ – авестоӣ, форсии қадим, форсии миёна (паҳлавӣ) вомехӯранд, ки дар таркибашон ҳамин пешвандро доранд.

Масалан: 

* akarta – насохта
* накарда, abarami – набурдан
* акаrаnа(h) – беканор
* анерон – ғайриэрон, ғайриэронӣ
* anahita – ноолуда
* adatih – бедодӣ
* anhastih – нестӣ
* анӯша – бемарг, безавол ва ғайра.

Забони тоҷикии муосир
---------------------

Дар забони тоҷикии муосир ин навъ калимаҳо ба таври нодир мавриди истифода қарор гирифтаанд: 

* асағда – осӯхта – носӯхта, нимсӯз;
* апеша – бекор, бепеша ва ғайра.

Калимаҳои иқтибосӣ
------------------

Бо чунин маъниву вазифа дар забони тоҷикӣ калимаҳои иқтибосие (асосан аз забони юнонӣ) вомехӯранд, ки дар таркибашон а-, ан- доранд: 

* аморфӣ – бешаклӣ;
* авитаминоз – нарасидани витамин;
* анемия – камхунӣ;
* асимметрия – ғайримутавозӣ ва ғайра.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А- // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Шартнома ба фарқияти нархҳо** (**CFD**) — ин шартнома байни ду ҷонибҳо — фурӯшанда ва харидор барои додани фарқият байни арзиши ҷории дороӣ ба лаҳзаи баста шудани шартнома (мавқеъи кушода) ва қимати он дар анҷоми амали шартнома (мавқеъи пӯшида) мебошад.

Дар CFD бо саҳмияҳо, облигатсияҳо, фючерсҳо, молҳо, индексҳо, асъор ва криптоасъор савдо кардан мумкин аст.

CFD дар як қатор кишварҳо, масалан, дар Иёлоти Муттаҳида иҷозат дода нашудаанд. Чӣ тавре ки доштани CFD доштани дороӣ намебошад, дар баъзе кишварҳо, масалан, дар Британияи Бузург ҳангоми харид ё ки фурӯш андоз супоридан лозим нест.

Таърих
------

CFD дар Англия дар солҳои 1950-ум аз ҷониби хеҷ-хазинаҳо, барои доштани дастрасӣ ба амалиётҳои савдо бо китфи баланди қарзӣ офарида шудаанд. Аввалан CFD танҳо ба инвестори институтсионалӣ дастрас буданд. Имрӯз онҳо асбоби хеле машҳури савдоӣ байни инвесторҳои хурд дар тамоми ҷаҳон мебошанд.

Мисоли оддӣ
-----------

Инвестор фикр мекунад, ки арзиши саҳмияҳои ширкати N меафзояд. Нархи саҳмияи ширкат 100$ аст. Инвестор 1000$ дорад.

Варианти 1 (бевосита): ӯ метавонад 10 саҳмия харад (1000$/100$)

Варианти 2 (CFD): китфи қарзии брокер 1:10 ба шумо барои содир кардани қарордод ба бештар аз 10 маротибаи депозити шумо имкон медиҳад, яъне ба $10 000 ($1000 \* 10), ки ба 100 саҳмияҳо баробар аст.

**Агар саҳмия то 101$ афзояд**:

Дар варианти 1 инвестор 10$ фоида мегирад (10 саҳмия \* 1$)

Дар варианти 2 инвестор 100$ фоида мегирад (100 саҳмия \* 1$)

**Агар саҳмияҳо то 99$ коҳиш ёбанд**:

Дар варианти 1 инвестор 10$ гум мекунад (10 саҳмия \* 1$)

Дар варианти 2 инвестор 100$ гум мекунад (100 саҳмия \* 1$)

**Агар саҳмияҳо то 90$ коҳиш ёбанд**:

Дар варианти 1 инвестор 100$ аз 1000$-и худ гум мекунад ва савдоро давом медиҳад

Дар варианти 2 бошад, инвестор ҳамаи 1000$-худро гум мекунад. Ҳангоми поён рафтани нархи саҳмияҳо пасттар аз 90$, инвестор ба брокер қарздор мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Counterparty Risk when Trading CFDs. *contracts-for-difference.com*. 1 июни 2021 санҷида шуд.
2. ↑  It's a gamble either way. *The Sydney Morning Herald*. 1 июни 2021 санҷида шуд.
3. ↑  The Laws That Govern the Securities Industry. *www.investor.gov*. 1 июни 2021 санҷида шуд.
4. ↑  15 Best CFD Brokers & trading Platforms for 2021. *Comparebrokers.co*. 1 июни 2021 санҷида шуд.
5. ↑  How Contract for Differences (CFD) Work. *Investopedia*. 1 июни 2021 санҷида шуд.
**Евгений Александрович Фала** (4 августи 1913, Минск— 1988, ҳамон ҷо) — роҳбари оркестр, Ҳунарпешаи хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1946).

Зинадгинома
-----------

Омӯзишгоҳи мусиқии ш. Киевро соли 1934 ба итмом расонда, дар оркестри низомии Округи ҳарбии Киев ба сифати солист кор кардааст. Аз соли 1940 аввал солист ва баъдан роҳбари оркестри нерӯҳои сарҳадии Комиссариати халқии корҳои дохилии Тоҷикистон (аз соли 1946 Вазорати корҳои дохилӣ) буд. Ин оркестр солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941—1945) ба мардуми ҷумҳурӣ хидмати маданӣ расонда, дар баланд рафтани рӯҳияи ватандӯстии одамон саҳм гузоштааст. Нақши номбурда дар беҳбуди фаъолият ва барномаи оркестр калон буд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
Пӯёнамоие аз наҳваи амалкарди қуфли марказӣ
**Қуфли марказӣ** (англ. central locking, ё англ. power door locks) — сомонае, ки тамоми дарҳои худравро метавон бо он аз як нуқта ҳамзамон боз кард ё баст.

Қуфли марказӣ ба мусофирин ҷилави худрав имкони қуфли ҳамзамони ҳама дарҳои худравро бо фишурдани як дукма ё задани як калидро медиҳад. Дар муделҳои аввалия, фақат дарҳои худрав қуфл мешуд вале акнун имконоте назири қуфл дари махзан сӯхт ва сандуқи ақиби низ афзуда шудааст. Аввалин созандаи қуфли марказии худрав ширкати Мерседес Бенз буда дар соли 1977 қуфлҳо ба сурати вакуум амал карда дари бок ва сандуқ низ шомил мешуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Вожаҳои мусавваби Фарҳангистони забону адаби форсӣ.* Қуфли марказӣ чист? Маънии қуфли марказӣ(тоҷ.). *vazhaju.tj*.  Вожаҷӯ. 2 Декабри 2022 санҷида шуд.
**Қучқор-Ота** ( қирғ. *Кочкор-Ата*) - шаҳрест дар ноҳияи Новкени Вилояти Ҷалол-Ободи Қирғизистон.

Таърих
------

Шаҳраки **Қучқор-Ота** соли 1952 таъсис ёфтааст. Он 1 июни соли 2003 мақоми шаҳри тобеи ноҳияро гирифтааст.

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар ҳамворӣ ҷойгир аст (600-800 метр аз сатҳи баҳр). Дар канори шоҳроҳи Ӯш - Бишкек ҷойгир шудааст, дар масофаи 525 км аз Бишкек, 56 км - аз маркази вилояти Ҷалол-Обод, 13 км - аз маркази ноҳияи Маса, 16 км - аз марзи Ӯзбекистон.

Иқлим
-----

Иқлими шаҳр мӯътадили континенталӣ мебошад. Зимистони муътадили гарм, тобистони хушк ва мӯътадили гарм хос аст. Ҳарорати миёнаи моҳи январ -2 °C, июл - + 30 °C. Боришоти солона 300-400 мм мебошад.

Аҳолӣ
-----

То 1 январи соли 2017 шумораи аҳолӣ 16 200 нафар буд ва дар аввали соли 2003 - 16.831 нафар, аз он ҷумла қирғизҳо - 11.344 (67.4%), ӯзбекҳо - 4342 (25.8%), русҳо - 202 (1, 2%), миллатҳои дигар - 943 (5,6%).

Пайвандҳо
---------

* Дар вебгоҳи Ассотсиатсияи шаҳрҳои Ҷумҳурии Қирғизистон

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Қучқор-Ота дар Викианбор |

Эзоҳ
----


| ⚙️ Парчами Қирғизистон Вилоятҳои Қирғизистон |
| --- |
|  | Шаҳрҳои тобеи ҷумҳурӣ | Бишкек  • Ӯш |  |
| Вилоятҳо | Бодканд  • Норин  • Иссиқкӯл  • Ӯш  • Талас  • Чуй  • Ҷалолобод |


| ⚙️ Шаҳрҳои Қирғизистон |
| --- |
|  | Шаҳрҳо | 
* Бишкек
* Балиқчӣ
* Ботканд
* Исфана
* Қайинди
* Қанд
* Қадамҷой
* Қаро-Болта
* Қаро-Кӯл
* Қаро-Кӯл (маркази Ҷалол-Обод)
* Қаро-Сув
* Қизил-Кия
* Қучқор-Ота
* Майлув-Су
* Норин
* Навкат
* Сулукта
* Талас
* Тош-Кумур
* Тахмоқ
* Тоқтуғул
* Узканд
* Ӯш
* Ҳайдаркон
* Чолпон-Ота
* Ҷалол-Обод

 |  |
**Гуаякил** ё **Сантяго де Гуаякил** (исп. *Guayaquil**) —* шаҳри бузургтарини Эквадор, маркази маъмурии ноҳияи Гуяас. Дар фосилаи 270 км ҷанубу ғарби Кито, дар соҳили рости дарёи Гуаяс (70 км дуртар аз резишгоҳи он ба халиҷи Гуаякили уқёнуси Ором) воқеъ аст. Аҳолиаш 2,7 млн нафар (2014; бо аҳолии атрофаш 3,3 млн). Истгоҳи р. о. Фурудгоҳи байналмилалии ба номи Хосе Хоакина де Олмедо дорад. Аввалин маҳалли аҳолинишинро тақр. соли 1534 истилогари испониёӣ Ф. Сауляно дар резишгоҳи дарёи Бабаойо бунёд кард. Соли 1537 шаҳр ба ҷои имрӯзааш кӯчонида шуд ва Сантяго-де-Гуаякил ном гирифт. Соли 1822 дар Г. конференсия баргузор гардид, ки бо қарори он С. Боливар роҳбари Ҷунбиши озодихоҳии Амрикои Ҷанубӣ таъйин гардид. Дар асри 19 маркази ҳаракати озодихоҳии Эквадор буд. Аз соли 1838 қароргоҳи усқуф. Заводи илмию истеҳсолӣ (дар асоси лӯлаи нафти Лаго — Агрио — Кито), заводи пӯлодгудозӣ дорад; саноати мошинасозӣ, семент, коркарди чӯб, пойафзор, қанд, хӯрокворӣ рушд кардааст. Соли 1962 бандари нави амиқоби Пуэрто Ново, соли 1979 пешбандари Пуэрто Маритим сохта шуданд, ки 90 дарсади молҳои воридотӣ ва 50 дарсади молҳои содиротии Эквадор (банан, қаҳва, какао) тавассути ин бандарҳо ҳамлу нақл мешаванд. Бандари моҳигирӣ дорад. Дар қисмати куҳнаи Лас-Пеняс майдони Пласа Колон ва харобаҳои қалъаи Ла Планчада воқеанд. Дар Г. ҳамчунин калисои Санто-Доминго (1548), калисои ҷомеи Сан-Франсиско (1547) мавҷуданд. Осорхонаҳои шаҳрӣ, «Наим Исайяс» (бостоншиносӣ, санъати давраи мустамликадорӣ), донишгоҳҳои Лайка Висенте Рокафуэрте, политехникии Салесиана, католикии Сантяго-де-Гуаякил (хусусӣ), мактаби олии политехникӣ, консерватория, академияи рассомӣ дорад. Дар ҷанубу ғарби шаҳр дар соҳили уқёнуси Ором истироҳатгоҳи бошукӯҳи Плаяс ҷойгир аст.

Эзоҳ
----

1. ↑

Адабиёт
-------

* Гуакил // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Open Directory Project

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Britannica (онлайн)
* Universalis
* Гранат

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 119366802
* GND: 4239243-3
* J9U: 987007564231905171
* LCCN: n79066624
* VIAF: 141881242
* WorldCat VIAF: 141881242

 |

 |
**Губерния** — воҳиди марзию маъмурии калон дар баъзе мамлакатҳо.

Дар давлати Русия губернияҳо аз соли 1708 ташкил ёфта, то барпо гардидани ҳокимияти шӯравӣ амал мекарданд. Дар оғози асри 20 дар Русия 77 губернатор мавҷуд буд, ки 49-тои онҳо бевосита аз марказ идора гардида, боқимондаашон ба ҳайати генерал-губернаторӣ ё кишвар дохил мешуданд. Губернияҳо ба уездҳо ҷудо мешуданд. Соли 1917 аз 78 губерния 20-тоашон ба ҳайати давлатҳои Лаҳистон, Финляндия ва Назди Балтика гузаштанд. Солҳои 1923–1929 ба ҷои губернияҳо кишварҳо ва вилоятҳо ташкил карда шуданд. Ҳоло дар Русия губернияҳо нестанд, бо вуҷуди ин сарвари баъзе кишварҳо, вилоятҳо ва дигар субъектҳои Федератсия Русия губернаторҳо мебошанд.

Дар аввали солҳои 60 асри 19 вилоятҳои шимолӣ ва марказии Осиёи Миёна, аз ҷумла ҳудуди имрӯзаи вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистонро Русияи подшоҳӣ забт карда, ба тасарруфи худ даровард. Соли 1867 дар ин ҷо Генерал-губернатории Туркистон бо усули идоракунии «ҳарбӣ–халқӣ» ташкил карда шуд. Сарвари генерал-губернатории Туркистон генерал-губернатор ва сардори вилоятҳо губернаторҳои ҳарбӣ буданд. Низоми идоракунии генерал-губернаторӣ тибқи Низомнома дар бораи идоракунии кишвари Туркистон аз солҳои 1867 ва 1886 ба роҳ монда шуда буд. Генерал-губернатории Туркистон бо фармони Ҳукумати муваққатии Русия 31 марти 1917 барҳам дода шуд.

Нигаред низ
-----------

* Губернатор
* Генерал-губернатор

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Губерния / А. Имомов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Большой юридический словарь. М. 1999;
* Конституционное право. Энциклопедический словарь. М. 2001.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)

 |
**Ҷаҳоноро Абдуллоевна Мамедова** (тав. 10. 05. 1938, ш. Душанбе) — риёзидон, номзади илмҳои физика-математика (1972), дотсент (1977).

Зиндагинома
-----------

Соли 1960 факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1960–1967 ассистенти кафедраи математикаи олии донишкадаи номбурда, 1967–1968 коромӯзи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Москва ба номи В.И. Ленин, 1969–1972 аспиранти Институти таърихи илм ва табиатшиносии АИ ИҶШС буд. Солҳои 1972–1976 ҳамчун муовини декани факултети математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко оид ба таълим, сипас муаллими калон ва дотсенти кафедраи геометрияи донишкадаи мазкур кор кардааст. Муаллифи 2 китоб ва зиёда аз 25 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои геометрияи олӣ ва топологияро мавриди омӯзиш ва баррасӣ қарор додааст. Дар конференсияҳои ҷумҳуриявӣ, иттифоқӣ ва байналхалқӣ (Москва, Алма- Ато, Тошкент, Олмон, Қазон, Душанбе, Новосибирск, Тифлис, Боку, Самарқанд) бо маърӯзаҳо баромад кардааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо нишонҳои сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» ва «Аълочии мактаби ИҶШС» қадр карда шудааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Чаҳонобод**  ( форсӣ: جهان اباد‎ ) - як шаҳраки хурд дар ғарби Эрон, дар Устони Луристон. Он қисми Шаҳристони Бурӯҷирд аст. Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар соли 2006 шумораи аҳолӣ 4,115 нафар буд.

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар шимоли Луристон, дар баландкӯҳи Загрос, дар баландии 1547 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Ҷаҳонообод дар масофаи тақрибан 55-километрии шимоли шарқи маркази маъмурии шаҳристон, Хуррамобод, ва дар масофаи 310 километр дар ҷанубу ғарби пойтахти кишвар, Теҳрон, воқеъ аст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Физико-географические данные (англ.)
2. ↑  GeoNames (англ.)
3. ↑  World Gazetteer (англ.)

  



| Шаҳрҳои устони Луристон |
| --- |
| Азно | Алегӯдарз | Бурӯҷирд | Пули Духтар | Хуррамобод | Дурӯд | Мосур | Нуробод | Кӯҳдашт |
**«Футбол»** — шабакаи телевизионии умумимиллии футболи Тоҷикистон, мансуб ба Федератсияи футболи Тоҷикистон, ки аз 21 феврали соли 2017 дар тамоми қаламрави Тоҷикистон, дар возеҳияти баланд, HD шабонарӯзӣ пахш мешавад.

Забони асосии шабакаи телевизионӣ — забони тоҷикӣ, ҳамчунин қисме аз барномаҳояш бо забони русӣ бурда мешавад.

Таъсис
------

Дар бораи шабакаи телевизионии футбол дар Тоҷикистон ҳанӯз соли 2015 гуфта буданд. Дар моҳи январи соли 2017 дар ВАО маълумот дар бораи дар оянда кушодани шабакаи телевизионии «Футбол» дар формати HD пайдо шуд. Асосгузори шабакаи телевизионӣ Федератсияи футболи Тоҷикистон мебошад. Шабакаи телевизионӣ дар режими озмоишӣ ҳамагӣ чанд рӯз пеш аз ифтитоҳи расмии 21 феврали соли 2017 аз тарафи президенти Федератсияи футболи Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ оғоз шуд.

Шабакаи телевизионии «Футбол» на фақат вохӯриҳои дастаҳои мунтахаби Тоҷикистон, бозиҳои лигаи олӣ ва аввали Футболи Тоҷикистон, балки чемпионатҳо ва мусобиқаҳое, ки таҳти васояти Конфедератсияи Футболи Осиё - Лигаи Қаҳрамонҳо ва Ҷоми Конфедератсияи Футболи Осиё, чемпионатҳои миллии кишварҳои Осиёро инъикос мекунад. Дар шабакаи телевизионии "Футбол" бозиҳои шавқовару мафтункунандаи Лигаи Қаҳрамонҳо ва Лигаи Урупо, Премер-лигаи Англия, Ла лигаи Испания, бозиҳои "Серия А"-и чемпионати Италия, Бундеслигаи Олмон, Лигаи аввали футболи Фаронса, Ҷоми Амрико Сентенарио, ҳамчунин вохӯриҳои марказии дигар кишварҳои урупоӣ бо сифати баланд пахш мегарданд. Дар эфири шабакаи нави телевизиони махсусгардонидашудаи футбол, инчунин барномаҳои ҳирфавӣ оид ба чеҳраҳои намоёни ин намуди варзиш, ситораҳои собиқа ва тозазуҳури футбол, аз таърих ва фаъолияти тиму бошгоҳҳои алоҳида, қаҳрамонҳои ҷаҳон ва дастаҳои мунтахаби маъруфи олам таҳия ва намоиш дода мешаванд.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Варзиш ТВ

Эзоҳ
----

1. ↑  tvnews.by: В Таджикистане появится футбольный телеканал
2. ↑  avesta.tj: Федерация футбола Таджикистана запустит новый телеканал «Футбол». 2 марти 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 23 феврали 2017.
3. ↑  sports.ru: Федерация футбола Таджикистана запустит новый телеканал «Футбол»
4. ↑  catoday.org: ФФТ Таджикистана откроет новый телеканал «Футбол». 2 марти 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 6 апрели 2017.
5. ↑  news.tj: Рустам Эмомали запустил телеканал «Футбол». 2 марти 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 23 феврали 2017.
6. ↑  Ифтитоҳи шабакаи «Футбол» Бойгонӣ шудааст 5 апрели 2018  сол. // ТВ Тоҷикистон — 22 феврали 2017
7. ↑  fft.tj: Президент ФФТ Рустам Эмомали дал старт вещанию телеканала «Футбол»
8. ↑  Рустами Эмомалӣ телевизиони «Футбол»-ро ба кор даровард // Sputnik Тоҷикистон — 22 феврали 2017

| ⚙️ Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон |
| --- |
|  | 
Тоҷикистон
 • Ҷаҳоннамо
 • Сафина
 • Баҳористон
 • Варзиш
 • Футбол
 • Синамо
 • Шаҳнавоз
 • Илм ва табиат
 |  |