**Траян Бэсеску** (рум. Traian Băsescu; тав. 4 ноябри 1951) — ррезиденти Руминия аз 20 декабри 2004 то 21 декабри 2014. Пеш аз ин ӯ шаҳрдори Бухарест (2000-2004), солҳои 1992-1996 вакили парлумон, дар соли 1991-1992 ва 1996-2000 вазири нақлиёт буд.

Зиндагинома
-----------

4 ноябри соли 1951 дар шаҳри Басарабӣ (ҳоло Мурфатлар) дар оилаи афсари низомӣ Думитру (1925—2002) ва Елена Бэсеску (1928 — 4 октябри 2010) таваллуд шудааст.

Дар соли 1976 факултаи навигатсияи институти баҳрнавардии граждании Констансро хатм кард. Аз соли 1976 то соли 1981 ҳамчун капитан дар киштиҳои агентии Навром кор кард, ки аз соли 1987 то соли 1989 сардори муассисаи Антверпен буд.

Аз соли 1989 то 1990 директори генералии Инспексияи давлатии киштиҳои граждании назди Вазорати нақлиёти Руминия буд.

Аз 30 апрели 1991 то 19 ноябри 1992 ва аз 12 декабри 1996 то 11 феврали 1998 ва аз 17 апрели 1998 то 26 июни 2000 вазири нақлиёти Руминия буд.

Моҳи июни соли 2000 ӯ дар интихоботи маҳаллӣ шаҳрдори Бухарест интихоб шуд.

Дар даври дуввуми интихобот 12 декабри 2004 президенти Руминия интихоб шуд. Шоми 20 декабри соли 2004 ӯ дар парлумон савганд ёд кард .

Тарафдори ҳамгироии аврупоии Руминия ва пан-руминӣ. Дар соли 2005 нақшаи муттаҳидсозии Руминия ва Молдоваро пеш аз воридшавии эҳтимолии Руминия ба ИА пешниҳод кард. Ин нақша аз ҷониби раҳбарияти Молдова дастгирӣ наёфт. Дар доираи ӯ, 1 январи соли 2007 Руминия узви Иттиҳоди Аврупо шуд.

19 апрели соли 2007 парлумони кишвар ба президент импичмент эълон кард. Сабаби ин хулосаҳои як комиссияи махсуси парлумонӣ буд, ки муайян кард, ки дар амали худ сарвари давлати Руминия "аз ваколатҳои ба вай додашудаи конститутсияи кишвар зиёд аст". Бо 235 овози зарурӣ, 332 вакил ва сенатор барои импичмент овоз доданд ва 108 нафар мухолиф буданд .

19 майи 2007 дар бораи истеъфои президенти Руминия аз мақомаш раъйпурсӣ баргузор шуд. Тибқи натиҷаҳои он, аксарият (75%)-и овоздиҳандагон ҷонибдори он буданд, ки Траян Бэсеску вазифаи худро ҳамчун президенти Руминия идома диҳад.

6 декабри 2009 аз нав интихоб шуда, дар даври дуюми интихоботи президентӣ 50,33% раъйи мардумро ба даст овард; 21 декабри соли 2009 дубора ба вазифа ворид шуд .

Дар моҳи декабри соли 2010 ӯ имкони муттаҳид кардани Руминия ва Молдоваро дар тӯли 25 соли оянда эълон кард , аммо баъдтар изҳороти худро бозпас гирифт .

Моҳи июни соли 2011 дар байни Руминия ва Русия ҷанҷоли дипломатӣ сар зад, пас аз он ки Бэсеску дар 70 -умин солгарди амалиёти Барбаросса аз маршал Ион Антонеску дифоъ кард ва изҳор дошт, ки мебоист дар ҷои ӯ низ ҳамин тавр амал мекард .

Моҳи январи соли 2012 дар кишвар тазоҳуроти оммавӣ алайҳи ислоҳоти соҳаи тандурустӣ баргузор шуд, эътирозгарон истеъфои президент ва ҳукуматро талаб карданд. Дар натиҷаи эътирозҳо ҳукумати Эмил Бок истеъфо дод.

6 июли 2012 парлумони Руминия ба Траян Бэсеску импичмент эълон кард. Аз 432 вакил 258 нафар барои импичмент овоз доданд, 114 нафар мухолиф буданд. Крин Антонеску, раиси Сенат ва раҳбари Ҳизби миллии озодихоҳии Руминия, президенти муваққат шуд. Референдум оид ба импичмент  даъват карда шуд, ки он 29 июл баргузор шуд. Чанде пеш аз ин, Бэсеску аз шаҳрвандон даъват кард, ки раъйпурсиро бойкот кунанд. 87% интихобкунандагон барои импичмент овоз доданд, аммо дар натиҷаи нокифоя будани иштироки мардум (46%), раъйпурсӣ бекор карда шуд .

21-уми август Додгоҳи конститутсионии Руминия раъйпурсиро оид ба импичмент алайҳи Бэсеску беэътибор донист ва ба ин далел ӯ ҳаққи бозгашт ба вазифаҳои худро гирифт.

Дар соли 2012, байни шоҳи собиқ Михай ва президент Басеску, ки Михайро ошкоро "лакайи рус" номидааст, ки Руминияро аз ҷанги гитлерӣ дар соли 1944 бароварда, маршал Антонескуро ҳабс кард ва ба нерӯҳои шӯравӣ оташ кушод. Дар давоми ин муноқиша, Бэсеску аз вуруд ба парлумон худдорӣ кард, ки дар он ҷо Михай ба муносибати зодрӯзаш суханронӣ кард. Дар посух, хонаи шоҳона борҳо сарвари давлат ва сиёсати ӯро танқид кардааст.

Тобистони соли 2013 президент Траян Бэсеску референдумро дар бораи бозгашти подшоҳӣ дастгирӣ кард. «Гарчанде ки конститутсия тағир додани шакли ҳукуматро манъ мекунад, пинҳон кардани афзоиши шумораи монархистҳо дар кишвар ҳеч маъно надорад. Мо бо мушовирони худ бисёр суҳбат кардем, ки чӣ тавр инро дар қонунгузорӣ инъикос кардан лозим аст "гуфт сарвари Руминия. Ба гуфтаи ӯ, яке аз имконоти ҳалли масъала "метавонад раъйпурсӣ оид ба барқарорсозии режими подшоҳӣ бошад." Барқарории монархия аз ҷониби Ҳизби Миллии Либералӣ, узви эътилофи ҳукмрон ва як қатор дигар созмонҳои сиёсӣ ва ҷамъиятӣ дастгирӣ карда мешавад .

Дар моҳи ноябри соли 2013, Траян Бэсеску хоҳиши сохтани давлати ягонаро бо Молдова эълон кард , аммо сарвазири Молдова Юри Леанка дар посух гуфт, ки Молдова омода нест, ки бо Руминия муттаҳид шавад .

21 декабри соли 2014 ӯро дар вазифа Клаус Йоҳаннис иваз кард .

Тобистони соли 2016 президенти Молдова Николай Тимофти ба Траян Бэсеску шаҳрвандии Молдова дод. Моҳи январи соли 2017 ин қарор аз ҷониби вориси Тимофти Игор Додон бекор карда шуд .

25 июни соли 2017 Траян Бэсеску раиси ифтихории ҳизби сиёсии Молдова бо номи Ҳизби Ваҳдати Миллӣ шуд.

Оила
----

Бо Мария Бэсеску оиладор шудааст (6 сентябри 1951), хатмкардаи коллеҷи тиҷоратии Констанса, аз соли 1975 .

Духтари калонӣ, Иоанна — нотариус, хурдӣ — Елена, вакили Парлумони Аврупо мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

* Ордени Ҷумҳурӣ (27 январи 2010, Молдова) — *ҳамчун нишони миннатдории амиқ барои саҳми махсус дар рушди муносибатҳои байни Руминия ва Ҷумҳурии Молдова ва барои дастгирии пайваста аз талошҳои Ҷумҳурии Молдова дар Аврупо-ҳамгироӣ*
* Ордени Стефани Бузург (13 марти соли 2015, Молдова) — *ҳамчун нишони миннатдории амиқ барои саҳми махсус дар пешбурди субот, амният ва демократия дар минтақа ва дастгирии пайваста аз Ҷумҳурии Молдова дар раванди тайёр кардани кадрҳо дар соҳаи мудофиа, амният ва тартиботи ҷамъиятӣ*
* Ордени "Ҳайдар Алиев" (18 апрели 2011, Озарбойҷон) — *барои хидматҳои хос дар рушди робитаҳои дӯстӣ ва ҳамкорӣ байни Руминия ва Ҷумҳурии Озарбойҷон*
* Салиби бузурги ордени Карли Муқаддас (16 апрели 2009, Монако) .
* Салиби бузурги занҷири ордени Хизматҳои Ҷумҳурии Италия (7 сентябри 2011)
* Ордени Салиби Замини Марям дараҷаи I (Эстония, 6 апрели 2011 )

Эзоҳ
----

1. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. ↑  Munzinger Personen (нем.)
3. ↑  Traian Basescu s-a inscris in PMP. Basescu acuza o parte din institutiile statului de "incalcarea brutala a drepturilor omului": Singura solutie pe care o am e sa revin in politica. Voi ramane un politician extrem de incomod — HotNews, 2015.
4. ↑
5. ↑  Romanian President’s Mother Dies At Age 81 — Mediafax
6. ↑  Новый президент Румынии принёс присягу
7. ↑  Румынский парламент объявил импичмент президенту — Фёдор Лукьянов — «Президент пока устоял» — Российская газета
8. ↑  Переизбранный президент Румынии принесет присягу 21 декабря. 6 октябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 27 Декабри 2014.
9. ↑  Вести. Ru: Румыния не против объединения с Молдавией
10. ↑  3 Траян Бэсеску пожалел о своём заявлении об объединении Молдовы и Румынии через 25 лет // KP.RU
11. ↑  Lenta.Ru: МИД России возмутила готовность президента Румынии воевать заодно с Гитлером, 30.06.2011
12. ↑  BBC Russian — Лента новостей — Президенту Румынии Траяну Бэсеску объявлен импичмент
13. ↑  Парламент Румынии вынес импичмент президенту страны Траяну Бэсеску
14. ↑  Траян Бэсеску призвал граждан Румынии бойкотировать референдум 29 июля | Коммерсантъ
15. ↑  Траян Бэсеску победил импичмент. 6 октябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 31 июли 2012.
16. ↑   Валерий Демидецкий. В Румынии прошла демонстрация с требованием восстановить в стране монархию.
17. ↑  Дни. Ру / Румыния хочет объединиться с Молдавией
18. ↑  Премьер Молдавии: республика не готова к объединению с Румынией | РИА Новости<
19. ↑  Инаугурация новоизбранного президента Клауса Йоханеса прошла в Румынии
20. ↑  Президент Молдавии лишил гражданства экс-президента Румынии — Вести.ру
21. ↑  Maria Basescu: «Am o familie realizata, frumoasa, buna»(пайванди дастнорас — *таърих*). 7 июли 2012 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 10 Декабри 2012.
22. ↑  Указ Президента Республики Молдова от 27 января 2010 года № 180 «О награждении Его Превосходительства господина Траяна Бэсеску орденом «Ordinul Republicii»
23. ↑  *Виктория Панфилова*. Румыния поделит деньги Евросоюза, Независимая газета (28 январи 2010).
24. ↑  Главы Молдавии и Румынии обменялись высшими государственными наградами, ИА REGNUM (27 январи 2010).
25. ↑  Указ Президента Республики Молдова от 13 марта 2015 года № 1476 «О награждении господина Траяна Бэсеску орденом «Ștefan cel Mare»
26. ↑  Президент Николае Тимофти вручил орден „Ștefan cel Mare" бывшему президенту Румынии Траяну Бэсеску - See more at: http://www.presedinte.md/rus/comunicate-de-presa/presedintele-nicolae-timofti-i-a-inmnat-ordinul-stefan-cel-mare-domnului-traian-basescu-fost-presedinte-al-romniei#sthash.qWjkopzY.dpuf
27. ↑  Распоряжение Президента Азербайджанской Республики о награждении орденом «Гейдар Алиев» Траяна Бэсеску
28. ↑  В Баку состоялась церемония награждения президентов Азербайджана и Румынии высшими орденами, Информационное агентство TREND (19 апрели 2011). Бойгонӣ шудааст 21 апрели 2011  сол. Проверено 19 апрели 2011.
29. ↑  Ordonnance Souveraine n° 2.165 du 16 avril 2009 portant élévation dans l’Ordre de Saint-Charles Бойгонӣ шудааст 28 июли 2013  сол.(фр.)
30. ↑  Cavaliere di Gran Croce Decorato di Gran Cordone Ordine al Merito della Repubblica Italiana S.E. Traian Basescu(ит.)
31. ↑  Информация о награждении на сайте Президента Эстонии Бойгонӣ шудааст 17 июли 2014  сол.(эст.)

Пайвандҳо
---------

* Вебсайти расмии президенти Руминия(рум.) )(англ.) )(фр.) )
* Ба гуфтаи Gallup, Траян Басеску раҳбари сиёсии маъмултарин дар Иттиҳоди Аврупо аст(пайванди дастнорас).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Фейсбук

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Европарламент

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Britannica (онлайн)
* Notable Names Database

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 141921374
* GTAA: 80238
* ISNI: 0000 0000 8453 3090
* LCCN: no2006135993
* NKC: jo20211110201
* NLP: A31783570
* SUDOC: 15563593X
* VIAF: 73621738
* WorldCat VIAF: 73621738

 |

 |