recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Ин шахс насаби испанӣ дорад; дар ин ҷо* Кастро*— насаби падар,* Рус *— насаби модар.***Раул Модесто Кастро Рус** ( исп. *Raúl Modesto Castro Ruz* ; тав. 3 июни соли 1931, Биран, Куба) — инқилобчӣ, низомӣ, арбоби давлатӣ ва сиёсии Куба. Аз 24 феврали 2008 то 19 апрели 2018 ӯ сарвари давлат, ҳукумат ва фармондеҳи кулли Қувваҳои Мусаллаҳи Куба буд; аз 19 апрели 2011 то 19 апрели 2021 — раҳбари ҳизби ҳокими коммунистии кишвар. Генерали артиш (1976)  .

Бародари хурдӣ ва шарики пешвои собиқи Куба Фидел Кастро, Раул дар Инқилоби Куба дар соли 1959 ширкат варзид ва пас аз он вазири ҷангии Куба шуд ва ин вазифаро 50 сол дар даст дошт. Дар соли 1965 муовини бародари худ ба ҳайси роҳбари ҳизби ҳоким, соли 1976 — муовини ӯ ба ҳайси раиси мақомоти олии иҷроия - Шӯрои давлатӣ шуд. 31 июли 2006 воқеан раҳбарии Кубаро ба даст гирифт, баъд аз он ки бародараш ӯро дар вазифаҳои калидии худ ба ӯ супурд.

Зиндагинома
-----------

 
Раул Кастро 3 июни соли 1931 дар музофоти Ориенте дар оилаи заминдори калон Ангел Кастро Аргис таваллуд шудааст. Модар, Лина Рус Гонсалес, ошпази амволи падар буд. Вай Анхел Кастро пеш аз издивоҷ панҷ фарзанд таваллуд кард. Гарчанде ки волидайни Кастро бесавод буданд, онҳо кӯшиш мекарданд, ки ба фарзандони худ маълумоти хуб диҳанд. Раул коллеҷи иезуитиро хатм карда, дар Донишгоҳи Гавана омӯзиш гирифт. Вай аз овони ҷавонӣ дар ҳаракати ҷавонон фаъолона ширкат варзид: ӯ узви Иттифоқи Ҷавонони Сотсиалистӣ буд, дар мубориза бар зидди диктатураи Фулгенсио Батиста фаъолона иштирок мекард.

Эзоҳ
----

1. ↑  Encyclopædia Britannica (ингл.)
2. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑   — 1997.
4. ↑  *Овсянко Д.* Офицерские кадры РВС Республики Куба. // Военно-исторический журнал. — 1977. — № 12. — С.72.
**Насиба Хурсандовна Меликова** (25.01.1966, Душанбе), педиатр (духтури кӯдакон). Номзади илмҳои тиб (2008), дотсент.

Зиндагинома
-----------

Насиба Хурсандовна Меликова факултаи муолиҷавии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро хатм кардааст (1989): интерн (1989-90), пизишк-неотологи клиникаи Пажуҳишгоҳи ҳифзи модару кӯдаки Душанбе (1992-97), ассис. каф. тибби Шарқ ва равонпизишкӣ (1997-98), ассис. (1998-07). Аз с. 2007 – муал. калони каф. физиологияи патологии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино. Дар мавзӯи «Таъсири муносибатҳои байни одамон ва ҳолати системаи асаби нашвӣ ба фаъолияти мақсадноки донишҷӯён» рисолаи номз. дифоъ кардааст. Муҳаққиқи таъсири омилҳои муҳити зист ба микро- ва макродинамикаи одами солим ва бемор. Муаллифи якчанд таълифоти илмӣ доир ба психология, аз ҷумла «Мотивацоннная деятельность студентов и уровень тревожности при эмоциональном напряжении». Маҷ. «Российский физиологический журнал», М.2004; « Реактивная и личностная тревожность студентов при эмоциальном стрессе». Маҷ. «Паёми Сино», Д.2004; «Соотношение показателей личностной и реактивной тревожности со степенью напряжения в регуляторных механизмах у студентов при эмоциальном стрессе». Научные труды I съезда физиологов. Сочи (ФР), 2005; «Донозологический подход к оценке состояния здоровья человека». Маҷ. «Современная медицина и качество жизни пациента» (ҳаммуаллиф), Д.2006.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — 215 с. (тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6
Trisquel яке аз системъомилҳоест, ки ба таври комил аз нармафзорҳои озод ташкил шудааст.
**Нармафзори озод** (англ. free software) — нармафзорест, ки ба ҳамроҳи коди манбаъ тавзеъ шуда ва бо қонунӣ мунташир мешавад, ки озодии истифода, мутолиа, вироиш ва интишори муҷаддади корбаронро тазмин мекунад. Нармафзорҳои озод маъмулан бо ҳамкории барноманависони довталаб ба унвони як проект ба вуҷуд меоянд. Идеяи аслии нармафзори озод ин аст, ки корбарон бояд молики дастгоҳҳои диҷитолии худ бошанд, на созандагони дастгоҳҳо.

Эзоҳ
----

1. ↑  جنبش نرم‌افزار آزاد(форсӣ). *www.gnu.org*. 25 май 2019 санҷида шуд.
2. ↑  What is free software and why is it so important for society?. *www.fsf.org*.  Free Software Foundation — working together for free software. 25 май 2019 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| Нармафзор | *Ин мақолаи нопурра дар бораи нармафзори компютерӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Насаби ҳамсарон ҳангоми бастани никоҳ** - мувофиқи м. 33 КО ҶТ зану шавҳар ҳангоми бастани никоҳ аз рӯи хоҳиши худ насаби яке аз ҳамсаронро ба сифати насаби умумии худ интихоб мекунанд, ё ҳар кадоми онҳо насаби пештараи худро нигоҳ медоранд, ё ба насабаш насаби ҳамсари худро илова мекунад. Агар зану шавҳар ё яке аз онҳо насаби дукарата дошта бошанд, он гоҳ ба ҳам пайвастани насабҳо мумкин нест. Масъалаи интихоби насаб кори ихтиёрии никоҳшавандагон буда, озодона ва бидуни дахолати дигарон сурат мегирад. Амалияи мақомоти САҲШ ва натиҷаҳои тадқиқоти сотсиологӣ гувоҳӣ медиҳанд, ки ҳангоми бастани никоҳ аксари занон насаби шавҳари худро интихоб менамоянд. Хоҳиши зану шавҳар барои доштани як насаб комилан қонунист. Ин хоҳиш махсусан вақти таваллуди кӯдак ҳақ мебарояд. Зану шавҳар ҳуқуқ доранд, ки насаби худро дар ҳолатҳои дар қонун пешбининамуда тағйир диҳанд, ислоҳ ва дигаргун намоянд. «Бо хоҳиши якҷояи волидон то ба синни 16-солагӣ расидани кӯдак мақоми васояту парасторӣ ҳуқуқ дорад, ки бо назардошти манфиати кӯдак барои тағйир додани номи кӯдак иҷозат диҳад, инчунин фамилияи ба ӯ додашударо ба фамилияи падар ё модараш иваз кунад», — гуфта шудааст дар м. 59 КО ҶТ. Чунин ивазкунӣ тибқи м. 58 КО ҶТ ба ҳамроҳ кардани пайвандҳои «зод», «зода», «й», «пур», «духт», ё унсурҳои«пури», «духти» ва ё бо тартиби баъди номи кӯдак илова кардани номи падар амалӣ мешавад. Дар ҷумҳурӣ дигар кардани насаб дар сурати мавҷуд будани сабабҳои узрнок имконпазир мебошад (дағалии насаб, мушкилӣ дар талаффузи он ва ғайра). Дигар кардани насаб бо иҷозати мақомоти шуъбаҳои шаҳрӣ, вилоятӣ ва ҷумҳуриявии САҲШ сурат мегирад. Дар ҳолатҳои зерин ба дигар кардани насаб иҷозат дода намешавад: агар аризадиҳанда зери таҳқиқу тафтишоти суд қарор дошта бошад; доғи судӣ дошта бошад, ё ба он аз ҷониби мақомоти давлатӣ норозигии асоснок изҳор шуда бошад. Бояд дар назар дошт, ки агар яке аз ҳамсарон насабашро дигар карданӣ бошад, насаби шахси дуюм ба таври фаврӣ тағйир намеёбад, насабро танҳо бо хоҳиши соҳиби он дигар кардан мумкин аст.

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 330
**Волфрами́т** — минерал, формулаи кимиёиаш (FeMn)WO4.

Волфрамит соли 1758 дар таркиби минерали шеелит кашф шуд. Кристаллбандиаш моноклинӣ. Асоси сохтори кисталлҳояшро занҷирчаҳои каҷукилеби (Mn, Fe) O6 ва октаэдрҳои WO6 ташкил медиҳанд. Кристаллҳояш призмашакли дарозу кӯтоҳ, сандуқчамонанд буда, дуқуллаанд. Рӯяҳои кристаллҳояш рахдор. Ранги волфрамит – сиёҳи дорчинӣ, ферберит – сиёҳ, гюбнерит – қаҳваӣ. Вазни хоссаш 7100–7600 кг/м3. Манбаи асосии унсури волфрам. Хӯлаҳои сахти аз волфрам (3–15%), хром (25–35%), кобалт (45–65%) ва карбон (0,5–2,7%) таркибёфтаро барои рӯйпӯши бели экскаваторҳо, плугҳо, паррачархи турбинаҳо, қайчиҳо ва ғ. истифода мекунанд. Филиззи волфрамро барои истеҳсоли лампаҳои барқӣ, асбобҳои гармкунанда (то 3000°С), дар филиззкорӣ (металлургия)-и сиёҳ барои истеҳсоли пӯлодҳои махсус, дар саноати асбобсозӣ ва дигар соҳаҳо ба кор мебаранд. Конҳои В. дар Тоҷикистон, Хитой, Қазоқистон, Русия, Боливия, Ҷопон, Алания мавҷуданд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Фербери Г. В. Структурная петрология, деформированных горных пород /Тарҷума аз англисӣ. М. 1949;
* Геологический словарь. Т. 1. М. 1983;
* Ҷанобилов М. Минералогия. Д. 2013.

Сарчашма
--------

* Волфрамит / М. Ҷанобилов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Бокси́т** (фр. bauxite, аз номи деҳаи Ле Бо дар ҷануби Фаронса, ки қабати боксит бори нахуст дар он ҷо ёфт шудааст) — ҷинси кӯҳӣ, ки асосан аз оксиди алюминий (Al2 О3), оксиди оҳан (Fe2О3) ва минералҳои гилӣ таркиб ёфтааст. Таркиби боксит инчунин ба миқдори кам минералҳои диаспор, бёмит, гиббсит, гётит, гидрогётит, гидрогематит, каолинит, шамозит, хлоритҳо, рутил, анатаз, илменит, алюмогётит, дернит, алюмогематит, сидерит, калсит, микоҳо ва ғ. дорад. Рангаш сурх, сурхи ҷигарӣ, баъзан хокистарӣ, сафед, зард, сиёҳтоб буда, анбӯҳаҳои сахт, масомадор, ковок, пӯк, заминӣ, хока, гилмонанд дорад. Аз ҷиҳати сохторӣ боксити оворӣ (пелитӣ, регӣ, шанӣ, конгломератӣ), боксити конкретсионӣ (оолитӣ, пизолитӣ, лӯбиёӣ), боксити лоядор ва боксити яклухтро фарқ мекунанд. бокситҳо бофтаҳои колломорфӣ (ягонасохт, лоядор ва ғ.) доранд. Аз сабаби масоманокӣ ва таркиби гуногун доштанашон вазни ҳаҷмии боксит аз 1800 (боксит ковок) то 3200 кг/м3 (боксити каммасома ва бештар оҳандор) тағйир ёфта метавонад. Вобаста ба таркиби минералиашон боксити моногидрооксидӣ (диаспорӣ, бёмитӣ), боксити сегидрооксидӣ (гиббситӣ) ва боксити омехтаро (диаспор-бёмитӣ, бёмит-гиббситӣ) фарқ мекунанд.

Маъдани алюминий, ки аз гидрооксиди алюминий, оксиди оҳан ва силитсий иборат аст, барои ҳосил кардани гилхок ва оташтобоварҳои гилхокӣ ашёи хом мебошад. Миқдори гилхок дар боксити саноатӣ аз 40% то 60% тағйир меёбад. Дар шароити муқаррарии фарсоиш шпатҳои саҳроӣ (минералҳое, ки қисми зиёди қишри заминро ташкил медиҳанд ва алюмосиликатҳо мебошанд) пӯсида, гилро ба вуҷуд меоранд, вале дар шароити иқлими гарм ва рутубати зиёд маводди пӯсиши онҳо метавонанд бокситҳо бошанд. Аз боксит алюминийро марҳала ба марҳала ҳосил мекунанд: аввал оксиди алюминий (гилхок), сипас алюминийи филиззӣ (бо усули электролиз ва истифодаи криолит). Боксит инчунин барои истеҳсоли ранг, сементи гилдор, электрокорунд, дар филиззкории сиёҳ, тоза кардани нафт ва ғ. истифода мешавад. Захираҳои бузургтарини боксит дар Гвинея (Боке, Фриа, Дебеле ва ғ.), Австралия (Уэйпа, Гов), Руссия (Вислов, Тихвин, Урали Шимолӣ ва ғ.), Қазоқистон (Турғай), Хитой (Шандун, Ляонин) мавҷуданд. Дар Тоҷикистони Марказӣ ва Бадахшон якчанд зуҳуроти начандон калони боксит ба қайд гирифта шудаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Боксит / М. Ҷанобилов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Ҷанги ҷаҳонии аввал** (28 июли 1914 — 11 ноябри 1918) — яке аз бузургтарини ҷанг дар таърихи одамизод.

Сабаби расмии ҷанг воқеаҳо дар Сараево буданд, ки рӯзи 28 июни 1914 сербтабори босниягӣ Гаврило Принсип валиаҳди тахти утриш-маҷорӣ эрсгерсог Фердинанд ва зани морганатиаш София Ҳотекро ба қатл мерасонад.

Кишварҳои иштироккунандаи Ҷаҳонии якум ба ду лагери зидди ҳам тақсим шуданд:

* *Кишварҳои марказӣ*: империяҳои Олмон, Утриш-Маҷористон, Усмонӣ ва шоҳигарии Булғористон;
* *Антанта*: имперотурии Русия, имперотурии Бритониё, Ҷумҳурии Фаронса.

Дар маҷмӯъ, дар тӯли солҳои ҷанг дар артиши кишварҳои ҷангҷӯ беш аз 70 миллион нафар, аз ҷумла дар Аврупо 60 миллион нафар сафарбар шуда буданд, ки аз 9 то 10 миллион нафарашон фавтиданд. Теъдоди қурбониёни мулкӣ, аз рӯи ҳисобҳои гуногун, аз 7 то 12 миллион нафарро ташкил медиҳад, ки тақрибан 1 миллион нафарашон дар натиҷаи амалиёти ҷангӣ ҳалок шудаанд; тақрибан 55 миллион нафар маҷрӯҳ шуданд.

Ҷанги якуми ҷаҳонӣ ҳамчун пешгуфтор ва детонатори инқилобҳои бузург, аз ҷумла инқилобҳои феврал ва октябри 1917 дар Русия ва инқилоби ноябри 1918 дар Олмон хидмат кардааст. Дар натиҷаи ҷанг, чор империя: Русия, Утриш-Маҷористон, Усмонӣ ва Олмон мавҷудияти худро қатъ карданд.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Giant Bomb

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Башкирская
* Башкирская
* Большая датская
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Большая советская (1 изд.)
* Канадская
* Кругосвет
* Britannica (онлайн)
* TDV İslam Ansiklopedisi
* Treccani
* Universalis
* Universalis
* The YIVO Encyclopedia
* Швейцарский исторический
* Гранат

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX527831
* BNF: 11939093g
* GND: 4079163-4
* J9U: 987007565979805171
* LCCN: sh85148236
* NDL: 00570522
* NKC: ph126327

 |

 |
**Ва́лтер Ге́рлах** (олмонӣ: *Walther Gerlach*, 1 августи 1889, Бибрих — 10 августи 1979, Мюнхен, Олмон) — физикдони олмонӣ, узви АИ Гёттинген (1947).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Донишгоҳи Тюбинген (1911). Солҳои 1916-21 дар донишгоҳҳои Тюбинген ва Гёттинген кор кардааст (1921-25). Проф. Донишгоҳи Франкфурт ва 1929-57 Донишгоҳи Мюнхен. Дар солҳои Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ (1939—1945) яке аз роҳбарони лоиҳаи атомии Олмон буд. Дар соҳаҳои спектроскопия (тайфшиносӣ)-и атомӣ ва ҳастаӣ, назарияи квантӣ, магнетизм, таърихи физика таҳқиқот анҷом додааст. Г. барои муайян намудани собитаи қонуни Стефан-Болсман, инчунин бузургиҳои фишори афканишоти электромагнитӣ таҷрибаҳо кардааст. Солҳои 1921-22 ҳамроҳи О. Штерн бо санҷишҳо исбот намуд, ки дар атом моменти магнитӣ (таҷрибаҳои Штерн-Герлах) мавҷуд аст. Ҳамзамон дар мисоли атомҳои нуқра (қабати берунии он як электрон дорад) нишон дод, ки ҳангоми аз майдони магнитии ғайриякҷинсаи баландшиддат гузаштан, атомҳо самти ибтидоии худро тағйир медиҳанд: яъне, моменти магнитии атом ба мавҷудияти моменти магнитии хусусии электрон вобаста мебошад. Самти майдони магнитии атом дар ин маврид ба қимати дискретӣ соҳиб мегардад (дар фазо квантонида мешавад). Г. ба таҳлили ададии спектрӣ (тайфӣ) асос гузошта (1826), анизотропияи монокристаллҳои оҳанро омӯхтааст. Солҳои 1931-32 таносуби таҷрибавии байни муқовимоти электрии хос ва магнитнокии хӯлаҳои оҳанро дар майдони магнитии берунӣ кашф кардааст (формулаҳои Герлах).

Дар бораи зиндагиномаи И. Кеплер, М.Фарадей, О. Ган асарҳо навиштааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2   — 2014.
3. 1 2  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. 1 2  Математическая генеалогия (ингл.) — 1997.

Сарчашма
--------

* Герлах Валтер // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Mathematics Genealogy Project
* zbMATH Open

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Britannica (онлайн)
* De Agostini
* Treccani

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 90391354
* BNC: a12359749
* BNF: 124297804
* CiNii: DA09399907
* GND: 118538713
* ISNI: 0000 0001 1954 2457, 0000 0000 7855 0142
* J9U: 987007578597605171
* LCCN: n83059652
* LNB: 000046960
* NDL: 00552074
* NLA: 35119952
* NLP: A23063993
* NSK: 000496997
* NTA: 073610844
* NUKAT: n00078586
* LIBRIS: 75kmmqsr1x7gj3d
* SUDOC: 033431787
* VIAF: 114589075
* WorldCat VIAF: 114589075

 |

 |
**Ҷангӣ Назаров** (зод. 11 июни 1943, деҳаи Миракон, ноҳияи Кӯлоб) — физикдони тоҷик, номзади илмҳои техникӣ (1974).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1960—1965 донишҷӯи факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1967—1971 ассистенти кафедраи физикаи умумии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1971—1974 аспиранти Академияи ҳарбии муҳофизати химиявии ба номи С. К. Тимошенкои ш. Москва буд. Соли 1974 ба Донишкадаи омӯзгории ш. Кӯлоб ба кор рафта, чандин сол ба ҳайси мудири кафедраи физика ва декани факултети физикаи донишкадаи мазкур фаъолият дошт. Оид ба хосиятҳои электрикии полимерҳо корҳои илмию тадқиқотӣ бурдааст.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Ҷаноби Бин** (*«Мистер» — номи қаҳрамон ва «Бин» насаб аст.* *Ҷаноби Бин — номи пурраи персонаж, ки дар шиносномаи ӯ сабт шудааст* ;англ. Mr Bean Ҷаноби Бин ; тав. 15 сентябри соли 1963) *—* як қаҳрамони мазҳакавӣ мебошад, ки онро ҳунарманди машҳур Рован Аткинсон дар силсилафилми телевизионии ҳамном ва дар чанд филми дигар офаридааст. Ҷаноби Бин инчунин қаҳрамони як қатор бозиҳои видеоӣ, веб- филмҳо ва видеоҳои таблиғотӣ мебошад. Вай бо либоси тақрибан тағирнашавандааш шинохта мешавад — ҷома (костюм)-и қаҳварангу галстуки сурхи борик. Ҷаноби Бин тақрибан дар саҳнаҳо гап намезанад, ҳазлҳо дар атрофи персонаж ва муносибати ӯ бо муҳити атроф асос ёфтааст .

Шахсият
-------

Ҷаноби Бин як одами соддаи ноуҳдабаро аст, ки мушкилоти рӯзмарраи худро ба таври аҷиб ҳал мекунад. Ҳалли мушкилоти ба ӯ рӯ ба рӯ шуда хеле аҷиб буда (аксар вақт ӯ эҷод мекунад), асосан, тамоми ҳазлу шӯхӣ аз ин сар мезанад. Вай кам сухан мегӯяд ва вақти иҷрои корҳо ё мушкилоти ҷиддие танҳо чанд калимаро бо овози паст ғур-ғур мекунад. Ҷаноби Бин худро дар ҳолатҳои хандаоваре мебинад, ки машғули корҳои оддӣ ҳастанд, ба монанди шиноварӣ, тамошои телевизор, таъмир, ба калисо рафтан ва ғайра .

Эҷоди қаҳрамон
--------------

Қаҳрамони Мистер Бинро шахсан худи Рован Аткинсон ҳангоми таҳсил дар Оксфорд ихтироъ кардааст .

Бавуҷудоӣ
---------

Ҷаноби Бин бори аввал дар силсилафилми телевизионии Бритониё «Ҷаноби Бин», ки аз соли 1990 то 1995 пахш шудааст, муаррифӣ шуд. Силсилафилм дар муддати кӯтоҳ ба таври шоиста машҳур гашт ва бо як қатор мукофотҳои бонуфуз қадрдонӣ шуд. Дар байни онҳо BAFTA дар соли 1991 (ҳамчун «Беҳтарин Барномаи фароғатӣ») ва 1992 (ҳамчун «Беҳтарин мазҳака (барнома ё силсилафилм)») .

Эзоҳ
----

1. ↑  *BeanVideosHD.* [HD First Class Flight (Mr. Bean)]. 30 Декабри 2018 санҷида шуд.
2. 1 2  Scotsman.com Living - Atkinson has Bean there and he's done with that.  web.archive.org (18 октябри 2006). 26 Декабри 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 18 октябри 2006.
3. ↑  Bean (1997). 26 Декабри 2018 санҷида шуд.
4. ↑  15 Things You Might Not Know About Mr. Bean(англ.).  mentalfloss.com (30 March 2015). 26 Декабри 2018 санҷида шуд.
5. ↑  Mr. Bean. 26 Декабри 2018 санҷида шуд.
**Волтасанҷ**, **волтаметр** — асбоб барои чен кардани миқдори электр аз рӯйи таъсири кимиёии ҷараён.

Волтасанҷ бӯтаи (тигел)-и платинагии бо маҳлули обии 20-40%-аи нитрати нуқра пуркардашудаест (1 — катод), ки ба он мила ё қурси нуқраи холис (2 — анод) ғӯтонида шудааст. Ҳангоми аз волтасанҷ гузаштани ҷараёни электрӣ нуқра дар сатҳи дохилии бӯта (3 — истакони ҷудокунанда барои зарраҳои ба таври механикӣ ҷудошудаи нуқра ва ғашҳои тасодуфии дигар) таҳшин мешавад. Миқдори ҷараёни электриро (q) аз рӯйи фарқи байни вазни бӯта то таҷриба g1 ва баъди таҷриба g2 ҳисоб мекунанд: q = g1-g2/m (m — муодил ё эквиваленти электрокимиёӣ). Волтасанҷ дар амалия хеле кам истифода шуда, ҷойи онро қариб тамоман ҳисобкунаки ампер-соат гирифтааст. Вақти гузаштани ҷараёни электриро тавассути волтасанҷ ҳисоб карда, миқдори миёнаи онро муайян намудан мумкин аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Волтасанҷ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Триллери равонӣ** (англ. Psychological thriller) — яке аз навъҳои жанри асарҳои адабӣ ва синамои триллер мебошад. Одатан барои тавсифи филмҳо ва китобҳо истифода мешавад, ки аксари ҷаззобии онҳо аз омӯзиши психологияи қаҳрамонҳои асосӣ сарчашма мегирад. Дар ин жанр гардишҳои сершумори рӯйдодҳо истифода мешаванд, ки аз онҳо эҳсоси пайвастани шавқ ба тамошои минбаъда ба назар мерасад.

Хусусияти зержанр
-----------------

Триллерҳои равонӣ ҳамчун зержанр таърифи дақиқ ва марзҳои тақсимшударо надорад. Унсурҳои триллери равонӣ метавонанд дар асарҳои жанрҳои гуногун мавҷуд бошанд, ки дар онҳо фишорҳои равонӣ аз тарсу ҳарос ва ноустувории эҳсосии персонажҳо ба вуҷуд оварда мешаванд. Трилери равонӣ ҳолатҳои ноустувори ё гумроҳии равонии персонажҳои онро таъкид мекунад.

Коргардони маъруфи бритониёӣ Ҷон Мэдден дар *The Telegraph* триллери равониро чунин тавсиф кардааст - триллерҳои равонӣ ба таърих, инкишофи хислат, интихоб ва муноқишаи ахлоқӣ диққат медиҳанд; тарс ва изтироб стрессҳои равониро бо роҳҳои пешгӯинашаванда эҷод мекунанд.

Нигаред низ
-----------

* Триллер
* Даҳшатҳои равонӣ
* Драмаи равонӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  *Wright, Chris*. Your psychological thriller. Проверено 12 августи 2020.
2. ↑  THE Telegraph Джон Мэдден о психологических триллерах
**Нармбаданҳо**, моллюскҳо (*лот.* *Mollusca*) — навъе аз мавҷудоти бемуҳра.

Тақрибан 130 ҳазор намуд доранд. Нармбаданҳои ҳафриётӣ аз давраи кембрий маълуманд (шикампойҳо, нармбаданҳои дутабақа, сарпойҳо ва ғайра). Дар давраҳои мезозой ва палеозой бештар сарпойҳо паҳн шуда буданд. Инкишофи шикампойҳо ва нармбаданҳои дутабақа аз давраи мезозой сар шудааст.

Нармбаданҳо дар баҳр, обҳои ширин ва дар хушкӣ зиндагӣ мекунанд. Бадани нармбаданҳо аз сар, тана, пойҳо ва гӯшмоҳӣ иборат аст. Гӯшмоҳӣ аз намакҳои кислотаи карбонат таркиб ёфта, асоси органикӣ аст (узви дифоъ ва такягоҳ мебошад). Нармбаданҳо бо роҳи ҷинсӣ меафзоянд. Баъзеи онҳо ҷудоҷинса, дигарашон хунсо мебошанд. Дар Тоҷикистон нармбаданҳои хушкигард (тақрибан 90 намуди шикампойҳо), нармбаданҳои обҳои ширин (тақрибан 48 намуди шикампойҳо) ва нармбаданҳои обҳои шӯртаъм зиндагӣ мекунанд.

Нармбаданҳо (устритса, калмар, мидия ва ғайра) манфиати калон доранд. Аз баъзе нармбаданҳо садаф, марворид ва дигар ашёи қиматбаҳо мегиранд. Дар дунё ҳар сол тақрибан 7,5 млн сентнер нармбаданҳоро дошта аз онҳо консерв ва дигар хӯрокворӣ таҳия мекунанд. Гӯшти онҳо серғизо ва зудҳазм аст (зиёда аз 30 намуди микроэлемент дорад). Истеъмоли нармбаданҳо хоса ба одамони солхӯрда, фарбеҳ ва гирифтори атеросклероз нафъ меорад. Ҳангоми хуруҷи бемориҳои меъдаю рӯда ва ҷигар истеъмоли гӯшти нармбаданҳо ҷоиз нест.

Бисёр намудҳои нармбаданҳо ҳомили гелминтҳо (асосан лӯндакирмҳо ва кирмҳои ҷигармак) мебошанд. Баъзе нармбаданҳо ба паҳн гаштани бемориҳои фастсиолёз, описторхоз, шистосомоз ва ғайра мусоидат мекунанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи мухтасари тиб. – Душанбе, 2012. – Ҷ.3. – 503 с. / С. Саидов.
**Насиба Нуруллоевна Содиқова**  — файласуф, доктори илмҳои фалсафа. Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V

Зиндагинома
-----------

Насиба Нуруллоевна Содиқова 3 майи соли 1968 дар шаҳри Душанбе дар оилаи хизматчӣ таваллуд шудааст. Соли 1985 мактаби миёнаи № 12 — и шаҳри Душанберо хатм намуда, ба факултаи забонҳои Шарқи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин дохил шуда, онро соли 1990 хатм намудааст. Аз соли 1990 то соли 2015 дар Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи А.Баҳоваддинови Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият дошт. Дар ин муддат дар вазифаҳои лаборанти калон, ходими хурди илмӣ, нозири кадрҳо, котиби илмӣ, ходими калони илмӣ, сарходими илмӣ ва муовини директор оид ба илм кор кардааст. То интихоб ба вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ, ба ҳайси муовини директор оид ба илм ва таълими ҳамин Институт кор мекард.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Соли 2000 рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Фалсафаи антропологии Мирзо Абдулқодири Бедил» ва соли 2007 рисолаи докториро аз рӯи мавзӯи «Фалсафаи Мирзо Абдулқодири Бедил» дифоъ намудааст. Дар давраи фаъолияти илмиааш 2 монография, зиёда аз 70 мақолаҳои илмӣ ва илмӣ — оммавӣ навиштааст. Таҳти роҳбарии илмиаш 7 нафар рисолаи илмӣ дифоъ намуданд ва 3 нафар рисолаи худро барои дифоъ омода намуданд. Айни замон аъзои шӯрои дифои Д 047.019.01 аз рӯи ихтисосҳои таърихи фалсафа ва фалсафаи иҷтимоӣ ва муовини раиси шӯрои дифои Д 047.019.02 аз рӯи ихтисосҳои фалсафаи фарҳанг, фалсафаи антропологӣ ва диншиносӣ, фалсафаи дин — оид ба ихтисосҳои фалсафӣ, аъзои шӯрои олимони Институти фалсафаи, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи А.Баҳоваддинови АИ ҶТ мебошад. Аъзои ҳайати таҳририяи маҷаллаҳои «Ахбори Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқ», «Маҷаллаи илмҳои иҷтимоӣ — сиёсӣ» мебошад.
Солҳои дароз дар кафедраи фалсафаи Раёсати академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон барои аспирантон дарс мехонд. Ҳамзамон дар макотиби олии Ҷумҳурӣ барои донишҷӯён дарси фалсафа, фарҳангшиносӣ мехонад.
Соли 2002 сазовори рутбаи илмии дотсент ва соли 2015 рутбаи илмии профессор гаштааст. Соли 2001 дорандаи ҷоизаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон барои олимони ҷавон ва соли 2002 ҷоизаи Кумитаи кор бо ҷавонони назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Исмоили Сомонӣ мебошад. Дар конференсияҳои байналмилалӣ дар Тоҷикистон ва берун аз он маърӯза намудааст. Котиби масъули конференсияҳои байналмилалӣ бахшида ба 960 -солагии Умари Хаём, 2700 — солагии «Авесто» ва 1025 солагии Ибни сино таъйин шудааст.

Оиладор, соҳиби се фарзанд мебошад.

Нигаред низ
-----------

Эзоҳ
----

1. ↑  КМИР рӯйхати вакилони тозаинтихоби Маҷлиси намояндагонро чоп кард. 9 марти 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 июли 2015.
2. ↑  СОДИҚОВА НАСИБА НУРУЛЛОЕВНА(пайванди дастнорас)

Пайвандҳо
---------

* Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V Бойгонӣ шудааст 21 сентябри 2017  сол.
**Азотобактерин** — изотоген, навъе аз нуриҳои бактериявӣ. Аз азотобактерҳо иборат буда, нитрогени ҳаворо аз худ мекунад ва онро барои ғизои рустанӣ мувофиқ месозад. Азотобактеринро ғайр аз рустаниҳои лӯбиёӣ барои ҳамаи дигар зироатҳо кор мефармоянд. Азотобактерин хосияти лӯндабактерияҳоро доро аст. Самараи азотобактерин бахусус дар хокҳои намноки миқдори фосфор ва микроэлементашон зиёд бештар мегардад. Азотобактерин дар решаи ниҳолҳо нағз инкишоф меёбад, бинобар ин аҳамияти он дар ниҳолзор ва боғҳои нав хеле калон аст. Азотобактерин сабзишу инкишофи навдаҳоро 20 – 25 % афзун мегардонад. Нигар низ Нуриҳои бактериявӣ

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Шаблон:Шаҳрҳо ва ноҳияҳои Русия

**Азов** — шаҳр дар вилояти Ростови Федератсияи Россия. Дар соҳили дарёи Дон, 7 км дуртар аз резишгоҳи он ба халиҷи Таганроги Баҳри Азов ҷойгир аст. Аҳолиаш 82,1 ҳазор нафар (2004). Бандари баҳрию дарёӣ дорад.

Таърих
------

Дар давраҳои қадим дар ҳудуди Азов юнониҳо, скифҳо ва хазарҳо маскун буданд. Асрҳои 10 – 11 дар ҳайати князигарии Киеви Рус буд. Дар соли 1067 Азовро қипчокҳо забт карда, онро Азак номиданд. Азовро соли 1395 қӯшунҳои Темур ва соли 1471 туркҳо ишғол намуда, онро ба истеҳкоми ҳарбӣ табдил доданд. Солҳои 1637 – 1642 Азов дар дасти казакҳои Дон буд. Соли 1696 Азовро қӯшунҳои Россия ишғол карданд. Соли 1708 Азов маркази губернияи Азов, чанд муддат (1711 – 1739) дар тасарруфи Империяи Усмонӣ буд ва баъдан боз ба Россия ҳамроҳ гардид. Дар Азов заводи автоматҳои пресси оҳангарӣ, коргоҳҳои киштисозӣ, саноати сабук (фабрикаҳои ҷуроббофӣ, пойафзор, дӯзандагӣ ва ғайра), хӯрокворӣ (асосан моҳӣ), масолеҳи бинокорӣ мавҷуданд. Техникумҳои политехникӣ, индустриявию педагогӣ, омӯзишгоҳи педагогӣ ва музейи таърихӣ-кишваршиносӣ дорад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Насими Исфара** («Коммунисти Исфара» 1932—1991) — рӯзномаи ноҳиявӣ. 24 апрели соли 1932 таъсис ёфтааст. Нахустин ташкилотчи ва мухаррири масъули «НИ» Ибниямин Асомиддинов буд. Аввал теъдоди нашр 200 нусхаро ташкил медоду дар хачми як сахифа чоп мешуд. Сонитар хачми рузнома 2 сахифа ва теъдодаш зиёд гашт. Омузгорон С. Тошев, Н. Шарифзода, А. Умаров, ҳамчунин Ш. Нурматов, О. Устобоев, Б. Исоев, А. Атохонов, А. Чалолов ва дигарон аввалин мухбирони рузнома буданд. Аз таърихи 10 сентябри соли 1991 бо номи «НИ» чоп мешавад.

Дар солҳои мухталиф инхо муҳаррирони рузнома буданд: Ибниямин Асомиддинов (1932—1934), Сайфиддин Абдуллоев (1937—1938), Абубакр Атохонов (1938—1946), Турахуча Иброхимов (1946—1949), Ганичон Муллоев (1950—1975), Нозимчон Бобоев (1975—1980), Лумониддин Камолиддинов (1980—1982), Мавлониддин Пулодов (1982—1992), Судуриддин Махкамов (1992—2015) аз соли 2015 Абдумуталиб Шарифов.

«НИ» баробари вазифаҳои наздаш истода, ки равнаки корҳои тарбияви, таргибу ташвик, гани гардонидани маънавиёти мардум аст, як зумра шогирдонеро ба камол расонид, ки дар ҷумҳури ва берун аз он бо пайи калами худ шуҳратёр гардиданд. Лутфи Саид, Абдусалом Атобоев, Шафкат Саид, Ибодулло Файзуллоев, Насрулло Абдуллоев, Бобо Расулзода, Мухибиллохи Курбон, Бобочон Икромов, Додохони Эгамзод, Саъдуллохи Мусо, Муким Абдурахмонов ва Абдусамеъ аз ин ҷумлаанд.

Як гурӯҳ журналистони болаёкат, аз кабили Ортикбой Курбонов, Хошимчон Бобочонов, Абдумачид Тулаков, Григорий Константинович Теличкан, Абдухамид Ваххобов, Нусратулло Неъматов, Мухаммадчон Ибромов, Бобочон Атобеков, Болтахуча Саидшоев дар бобати байни хонанда мавкеи устувор пайдо кардани «НИ», бой гардидани мазмуну мундаричаи он сахми босазо гузоштаанд. Аксари шахсони номбурда муаллифони як силсила китобхо буда, бо пайки калами худ шуҳрат ёфтаанд. Баробари зиёд шудани тачрибаю малака ва афзудани шумораи муштариён «НИ» мухбирони ҷамоъатии зиёдеро гирди худ ҷамъ овард. Хайати эчоди баҳри пайваста бо такозои айём кадам задан, ба дили хонанда рох ёфтан кушиш менамояд ва дар ин бобат ба комёбиҳои назаррас ноил мешаванд. Чанд карат голиб омадани рузнома дар озмунҳои вилоятию ҷумҳурияви далели ин гуфтахост.

Сахми "НИ"чун солноманависи таърихи диёр дар пешбурди иктисодиёти ичтимоиёт, фарҳанг, ташаккулёбии ҳисси ватандусти ва ифтихори милли, муътадилсозии вазъи чомеаву тарбияи маънавии шаҳрвандон басо калон аст. «НИ» холо чузъи чудонашавандаи хар як сокини Исфара буда, онҳо ҳаёти харрузаи худро бе рузномаи дустдоштаашон тасаввур карда наметавонанд.
Сомонаи интернетии рӯзномаи «Насими Исфара»: nasimisfara.info

Инҷоро ҳам нигаред
------------------

 
Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи 
***Насими Исфара*** дорад
**Айбдории хусусию ҷамъиятӣ** - хусусияти ин гуна парвандаҳои ҷиноятӣ дар он ифода меёбад, ки айбдории
хусусии ҷамъиятӣ бо ташаббуси ҷабрдида оғоз карда мешавад, вале бо хоҳиши ҷабрдида қатъ карда намешавад. Баъд аз он ки парвандаи ҷиноятӣ оғоз карда шуд, тафтиши пешакии он аз ҷониби мақомоти тафтишотӣ идома дода мешавад. Дар мавридҳои алоҳида вобаста ба мавқеи ҷамъиятии ҷинояти содиршуда прокурор метавонад парвандаи ҷиноятӣ оғоз намояд..

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с.28
**Азҳари Табрезӣ** (1422/23, Табрез – 1502/03, Байтулмуқаддас) — хаттот ва хушнависи форс-тоҷик. Шогирди Ҷаъфарии Табрезӣ. Хатшиносони гузашта Азҳари Табрезиро сеюмин устоди хати настаълиқ (баъд аз Миралӣ ва Ҷаъфари Табрезӣ) донистаанд. Азҳари Табрези инчунин хати сулсро ба дараҷаи олӣ расонда, устоди усули шашгона (ситта) гардидааст. Машҳуртарин намунаҳои осори хаттотии Азҳари Табрези инҳоянд: шаш дафтари «Маснавӣ»-и Ҷалолуддини Румӣ (Китобхонаи давлатии Теҳрон), «Муқаттаот»-и Ибни Ямин (Музейи осори исломӣ, Истанбул), «Хамса»-и Хусрави Деҳлавӣ ва «Хамса»-и Низомии Ганҷавӣ (Китобхонаи Донишгоҳи Панҷоб, Лоҳур), «Хусрав ва Ширин» (Китобхонаи Ҷон Райландз, шаҳри Манчестери Англия) ва «Ҳафт пайкар»-и Низомии Ганҷавӣ (Музейи санъати Нию-Ёрк).

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Нармафзори мобилӣ**, **барномаи мобилӣ**, **замимаи мобилӣ** (русӣ: Мобильное приложение, англ. «Mobile app») — нармафзор, ки барои кор дар смартфонҳо, планшетҳо ва дигар дастгоҳҳои мобилӣ пешбинӣ шудааст, ва барои платформаи муайян (iOS, Android, Windows Phone ва ғ.) роҳандозӣ шудааст. Бисёре аз нормафзорҳои мобилӣ дар худи дастгоҳ аллакай насб шудаанд ё метавонанд ба он аз онлайн-мағозаҳои нармафзорҳо ба мисли App Store, Google Play, ва дигарон, ройгон ё пулакӣ боргирӣ (русӣ: скачать) карда шаванд.

Дар аввал, замимаҳои мобилӣ барои зуд тафтиш кардани почтаи электронӣ истифода мешуданд, аммо талаби шадиди онҳо боиси густариши онҳо дар соҳаҳои дигар, ба монанди телефонҳои мобилӣ ва бозиҳои GPS, суҳбат, тамошои видео ва истифодаи интернет низ шуд.

Ин истилоҳ аз соли 2007 хеле маъмул гаштааст ва соли 2010 аз ҷониби Ҷамъияти Диалектикии Амрико ба рӯйхати «Калимаҳои сол» шомил карда шуд.

Бозори замимаҳои мобилӣ имрӯз хеле рушд кардааст ва бемайлон меафзояд. Statista пешбинӣ мекунад, ки дар соли 2020 даромади умумии саноати мобилӣ аз 189 миллиард доллар зиёд мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  ПНСТ 277-2018 Российская система качества. Сравнительные испытания мобильных приложений для смартфонов, ПНСТ от 26 июня 2018 года №277-2018.  docs.cntd.ru. 22 май 2020 санҷида шуд.
2. ↑  » "App" voted 2010 word of the year by the American Dialect Society (UPDATED) American Dialect Society.
3. ↑  Topic: Mobile app usage(англ.).  www.statista.com. 29 октябри 2019 санҷида шуд.

Пайвандҳои беруна
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 7705206-7
* NKC: ph602134

 |
**Автогенез** (аз авто… ва юнонӣ genesis – пайдоиш) — таълимоте, ки эволютсияи (таҳаввули) организм (инкишофи олами органикӣ)-ро фақат аз таъсири омилҳои дохилӣ (чун раванди новобаста ба шароити беруна) вобаста медонад. Автогенез дар назарияи Ж. Б. Ламарк ба мушоҳида мерасад. Ғояи автогенезро бештар олимони зоолог К. Бэр, А. Келликер, Л. С. Берг, ботаникҳо К. Негели ва С. И. Коржинский, палеонтолог Э. Коп, генетикҳо Х. де Фриз ва Ю. А. Филипченко тарғиб мекарданд. Аз рӯи консепсияи Автогенезӣ мавҷудоти зинда хусусияти пешакӣ маълум ва бомақсад дорад. Автогенез хилофи назарияи интихоби табиӣ аст. Автогенезро Ч. Дарвин, А. Вейсман, К. А. Тимирязев танқид карданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Автоблоконӣ** — ба таври автоматӣ тағйир додани реҷаи кори мошин, асбоб, система (ҳатто то пурра қатъ намудани фаъолият), ки дар натиҷаи ногаҳон вайрон шудани шароити мӯътадили амалашон ба вуҷуд меояд; маҷмӯи воситаҳои техникӣ, ки чунин тағйироти реҷаи кориро амалӣ месозанд. Автоблоконӣ дар корхонаи саноатӣ ва нақлиёт барои муҳофизати кормандон, таҷҳизот ва муҳити зист дар ҳолати ба вуҷуд омадани вазъияти садамавӣ ё нодуруст амал кардани ашхоси хидматрасон, барои пешгирӣ намудани истеҳсоли моли нуқсондор, ҳангоми нодуруст кор кардан ё шикастани мошинҳо, таъминоти бехатарии ҳаракат дар нақлиёт, ҳифзи объектҳои муҳофизатшаванда истифода мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ноҳияи Қадамҷой** (қирғ. *Кадамжай району*) — яке аз се ноҳияи маъмурии вилояти Бодканди Қирғизистон аст. Маркази маъмурии ноҳия — шаҳри Қадамҷой (то соли 2012 маркази маъмурӣ деҳаи Пӯлғон буд).

Ҷуғрофия
--------

Дар ғарб бо ноҳияи Сӯх — эксклави Узбакистон ва ноҳияи Бодканди вилояти Бодканд, дар шарқ ва ҷануб бо вилояти Ӯши Қирғизистон, дар шимол бо ноҳияи Фарғонаи вилояти Фарғонаи Ӯзбекистон ҳамсарҳад аст.

Таърих
------

2 марти соли 1938 хамчун **ноҳияи Холмиён** ташкил карда шудааст. 19 октябри соли 1940 он ба **ноҳияи Фрунзе** табдил дода шуд. 26 ноябри соли 1959 як қисми ҳудуди ноҳияи барҳам додашудаи Учқӯрғон ба ноҳияи Қадамҷой ҳамроҳ карда шуд. Соли 1992 ноҳия номи замонавии худро – ноҳияи Қадамҷой гирифт.

Аҳолӣ
-----

Тибқи барӯйхатгирии Қирғизистон дар соли 2009 аз 157 597 нафар сокинони минтақа 116 312 нафарро қирғизҳо (ё 73,8%), тоҷикон — 19448 нафар ё 12,3%, узбакҳо — 19163 нафар ё 12,2%, русҳо — 1239 ё 0,8%, туркҳо — 318 нафар ё худ 0,2%, тоторҳо — 245 кас ё 0,2 фоиз, хемшилҳо — 232 кас ё 0,2%-ро ташкил медиҳанд.

Тақсимоти маъмурӣ-ҳудудӣ
------------------------

Ноҳияи Қадамҷой 2 шаҳри дорои аҳамияти ноҳиявӣ (шаҳристон), 13 деҳистон (аймоқи овулӣ) ва 115 деҳаро (овулро) дар бар мегирад .

| Тақсимоти маъмурии ноҳия |
| --- |
| № | Маҳалли аҳолинишин | Аҳолӣ,2022 | Шумораи деҳаҳо |
| 1 | Шаҳри Ҳайдаркон | 12205 | - |
| 2 | Шаҳристони Қадамҷой | 14312 | 3 |
| 3 | Деҳистони Абсамат Масалиев | 15267 | 8 |
| 4 | Деҳистони Алға | 9711 | 8 |
| 5 | Деҳистони Бирлик | 14249 | 13 |
| 6 | Деҳистони Оқтурпоқ | 17259 | 14 |
| 7 | Деҳистони Қӯтӯрма | 11139 | 10 |
| 8 | Деҳистони Майдон | 14602 | 13 |
| 9 | Деҳистони Марказ | 16481 | 6 |
| 10 | Деҳистони Ӯрӯзбеков | 13971 | 7 |
| 11 | Деҳистони Учқӯрғон | 37011 | 12 |
| 12 | Деҳистони Холмиён | 21525 | 13 |
| 13 | Деҳистони Қирғизқишлоқ | 9763 | 5 |
| 14 | Деҳистони Совет | 1528 | 1 |
| 15 | Деҳистони Чаувай | 1640 | 1 |

Эзоҳ
----

1. ↑  Ведомости Верховного Совета СССР. № 48 (980), 1959 г.
2. ↑  Государственный классификатор системы обозначений объектов административно-территориальных и территориальных единиц (СОАТЕ), 11.05.2021г.(пайванди дастнорас — *таърих*). 24 сентябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 24 июни 2021.
Авруосиё
**Авруосиё** — материки калонтарини курраи Замин. Масоҳаташ қариб 54 млн км. кв. (зиёда аз сеяки тамоми хушкӣ). Дар мамлакатҳои Авруосиё қариб аз се як ҳиссаи тамоми аҳолии дунё зиндагӣ мекунад. Авруосиё аз ду қитъаи олам — Аврупо ва Осиё иборат аст. Пайдарҳамии массивҳои хушкӣ, ягонагии бисёр протсесҳои иқлимӣ, умумияти инкишофи олами органикӣ ва ғайра зарурияти бо як ном ифода кардани материкро ба миён овард. Мафҳуми «Авруосиё», км гелоги Австриягӣ Э. Зюсс соли 1883 ба геология ва география дохил кард, аз ҳар ҷиҳат мувофиқ буд. Ба Авруосиё ҷазираҳои сершумор дохил мешаванд, ки масоҳати умумиашон ба 2,75 млн.км.кв. мерасад. Табиати Авруосиё, аз сабаби дар байни арзҳои экваторию арктикӣ ҷойгир шуданаш, хеле гуногун аст. Дар Авруосиё қуллаи баландтарини ҷаҳон — қуллаи Ҷомолунгма (8848 метр баландӣ дорад), ҷойи аз ҳама пастии хушкӣ — Майит (-395 метр), кӯли калонтарин — Каспий (371 ҳазор км.кв), кӯли аз ҳама чуқур — Байкал (1620 метр), ҷойи аз ҳама сернами Замин — Черапунҷӣ дар Ҳиндустон (бориши солонааш қариб 12 ҳазор мм) ва биёбонҳои беоби нимҷазираи Араб воқеъанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division (2019). World Population Prospects. Total population (both sexes combined) by major area, region and country, annually for 1950-2100 (thousands)
2. 1 2  *(unspecified title)* — World Meteorological Organization.

  



|  |  |
| --- | --- |
| Ҷаҳон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Ҷаҳон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Ғӯлингоб** ё **зардолуоб** — як навъ нӯшидании миллии тоҷикӣ.

Ғӯлингро шуста, ба зарфе андохта, аз болояш оби ширгарм (ҳарорати 25−30°С) мерезанд. Сипас, сарпӯши зарфро пӯшида, дар ҷои салқин мемонанд. Баъди як шаборӯз ғӯлингҳо варам карда, дар об шира пайдо мешавад. Агар ғӯлинг беҳад ширин бошад, ба андозаи кам шудани оби ғӯлингоб ба он боз як ду маротиба оби ҷӯш ҳамроҳ мекунанд. Ба 1 кг ғӯлинг 2 — 4 л оби ҷӯшидаи хунук андохтан лозим аст.

Ғӯлингобро одатан дар фасли баҳор (дар баъзе маҳалҳо, фасли тирамоҳ) омода мекунанд. Ғӯлингобро одатан саҳаргоҳон, инчунин нисфирӯзӣ ва бегоҳӣ менӯшанд. 

Фоиданокии ғӯлингоб нисбат ба ғӯлинг бештар аст ва ба дил қувват мебахшад.

Нигаред низ
-----------

* Ғӯраоб

Эзоҳ
----

1. ↑  *Муҳаммадакмал Соатов, Марзия Соатова.* Хушкмева ва нафъи он. *ovozitojik.uz*.  Овози тоҷик (28 марти 2021). 30 январи 2023 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Ғулинг // Ховалинг — Ҷӯяк. — Д. : СИЭСТ, 1988. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 8).

* Аминов С. Ванукевич А. Таомҳои тоҷикӣ, Д. 1967.
**ФТП** ба инглисӣ: FTP пурра File Transfer Protocol ба маънои қарордоди интиқоли файл протоколе аст, ки дар шабакаҳои компютерӣ барои интиқоли файлҳо истифода мешавад.

Дар як интиқоли FTP ду компютери мартибот мешаванд. Як сервис диҳанда ва ё сервер (Server) ва як корбар (Client) матраҳ мешавад. Компютери корбар (Client) барномаҳои корбарии FTP-ро ва як иртибот бо Server барқарор медиҳад. Ҳангоми ки, як иртибот барқарор мешавад, корбар метавонад теъдоди аз барномаҳоро тағиёр диҳад (дасткори маҳдуд), монанди Upload кардани файл дар Server ва Download кардани файл аз Server ё тағийри ном додан ва ё пок кардани файлҳо дар сервер ва монанди инҳо... Ҳар ширкати барноманависӣ, ё барноманавис шахси қодир аст яксервисдиҳанда FTP ё барномаҳои корбарӣ эҷод кунад. Барои он, ки ин протоколи озод аст. (Open Standard) дар воқеъ ҳар пойгоҳи компютерӣ (Computer Platform) аз протоколи FTP пуштибонӣ мекунад ва ба итботи компютерӣ ки бар асосӣ TCP/IP бошад сарфи назар аз ин ки аз чи систем малиҳои даргир (involve) мешавад. "Агар компютерҳо иҷозати дастраси ба FTP-ро дошта бошанд" Ин иҷозатро медиҳанд, ки дар файлҳои компютерӣ дигар дар шабака тағийроти эҷод эҷод кунад. 

Барномаҳои корбари ва сервисдиҳии FTP бисёр вуҷуд доранд.

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра дар бораи шабакаҳои компютерӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Азхудкунии дониш** — фаъолияти дарккуние, ки барои аз худ кардани дониш, маҳорат ва малакаҳо мусоидат менамояд. Раванди азхудкунии дониш майли равонӣ (психологӣ) дошта, ҳангоми фаъолияти таълимӣ ва амалии хонандагон дар шуури онҳо ҳамчун инъикоси таъсири педагогӣ зоҳир мегардад ва ба инкишофи ҳамаҷонибаи ҷаҳонбинии онҳо мадад мерасонад. Дар натиҷаи дуруст ва оқилона ташкил кардани раванди азхудкунии дониш азхудкунии дониш хонандагон системаи донишҳоро пурра аз худ мекунанд, равобити реалӣ, вобастагии байни ашё ва воқеияти ҳодисотро инъикос намуда, ба воқеӣ будани олам сарфаҳм мераванд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Азопайвастҳо** — пайвастҳои органикие, ки молекулаашон азогурӯҳи – N = N – дошта, ба ду радикали карбогидрид – R ва R1 алоқаманданд. Ҳамаи азопайвастҳо рангноканд. Азопайвастҳои одитарин азобензол аст. Азопайвастҳоро бо чанд роҳҳосил кардан мумкин аст: 1. Бо роҳи барқарор намудани нитропайвастҳо дар муҳити ишқорӣ. Ба сифати барқарорсозанда оҳан ё хокаи руҳ ва ишқор, амалгамаи натрий ва спирти серобкарда ё маҳлули обии оксиди қалъагӣ (II)-ро истифода мебаранд: 2RNO2 + 4Н2 → RH = NR + 4Н2О. 2. Дар натиҷаи ҷӯшонидани миқдори эквиомолекулавии аминҳои якумини ароматӣ бо нитрозопайвастҳо дар кислотаи атсетати яхин: RNO + H2NR → RN = NR + Н2О. 3. Усули муҳим ва ягонаи саноатии ҳосил кардани азопайвастҳо (соли 1858 олими немис П. Грисс кашф кардааст), ки ба ҳампайвастии намакҳои диазоний ва аминҳои якумин, дуюмин, сеюмин, фенолҳо ва эфири фенолҳо асос ёфтааст, чунин мебошад: C6H5N2C1 + H2NC6H5 → → C6H5N = NC6H5 + HCl. Азопайвастҳо моддаҳои органикии муҳим буда, барои истеҳсоли азорангҳо истифода мешаванд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Азғич**, **ажғич**, **девпечак** (лот. Cuscuta lehmanniana) — як навъ гиёҳи худрӯи бебаргу береша аз ҷинси зарпечак.

Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
---------------------

Пояаш танобмонанди печанда, сурх, бӯртоб ё хокистарранг буда, доғҳои сурхча дорад; одатан шохаронда мешавад. Хӯшагулаш сергул, дароз (то 8 — 9 см), гулаш қифмонанди гулобитоб (дарозиаш 5-7 мм), думчадор ё бедумча аст; гулбаргаш ғафси сероб. Ғӯзааш бӯртоб (дарозиаш 5 — 6 мм, бараш 4 — 5 мм), байзашакл, одатан ҷилодор ва 3 — 4-тухма. Тухмаш гирдаи дилшакл, зардтоб ё қаҳваранг (вазни 1000-донааш 6 — 0 г). Азғич фақат як сол нумӯ меёбад, баъди гул карда тухм бастан (май — октябр) нобуд мегардад.

Густариш
--------

Азғич асосан дар доманакӯҳҳои Қурама, воҳаи дарёи Сир, қаторкӯҳҳои Ҳисору Дарвоз ва мавзеъҳои ҷануби Тоҷикистон (300—1500 м баландтар аз сатҳи баҳр) дучор меояд.

Зарарҳо
-------

Азғич ба поя, шоху навдаи гиёҳҳо ва буттаву дарахтон печида, шираи онҳоро мемакад. Агар азғич зиёд бошад, ба ҷангал, буттаву дарахти мевадор, юнучқа ва пахта зарари калон мерасонад. Дар табиат аз азғич бештар гиёҳи сус ё ширинбуя, шутурхор, лух, пудинаи лалмӣ, буттаву дарахтон — газ, зағоза, лифток, шӯлаш, дулонаи сурхак, талхакбодом, фарқ ва ғайра осеб мебинанд.

Миқдори зиёди азғич барои чорво заҳрнок аст. Азғичро бо ёрии алафкушҳо нест мекунанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Флора Таджикской ССР, т. 7, Л. 1984.

Сарчашма
--------

* Азғич // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
«**Ай ёрум биё**» (форсӣ: ای یارم بیا‎) — суруди маъруфи оҳангсози тоҷик Муборакшо Мирзошоев мебошад. Дар гӯишҳои гуногун ин сурудро баъзан «Ай ёрам биё» низ меноманд. Ин суруд таи солҳои 1980 мутантани тӯю сурҳои тоҷикон буда, байни мардуми тоҷику ӯзбек шӯҳратёр гардидааст. Таърихан ин суруд барои офаридани фильми Маҳбуби коргардон Ёрмаҳмад Аралов воситае гаштааст.

Назм
Нақорат:
Ай ёрум биё   

Дилдорум биё   

Дил майли ту дорад   

Сазоворум биё

Аз Бадахшонуме   

Ороми ҷонуме   

Ба пеши ман   

Биё, биё

(Такрори нақорат)

Дилбари ҷонуме   

Моҳи тобонуме   

Ба пеши ман   

Биё, биё

Тафсири Киоск
-------------

Соли 2008, гурӯҳи Киоск дар албоми саввуми худ, ки дар студияи *Global Zoo* таҳия шудааст ин сурудро бо гӯиши эронӣ сабт мекунад. Ин тафсир ки пӯшиши (кавер) маъруфи суруди Муборакшост, дере нагузашта тамоми дунёро тасхир намуд.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑
**Вазифаи ҳифзи** Ватан — яке аз вазифаҳои асосӣ ва муқаддаси конститутсионии ҳар як шаҳрванд мебошад, ки тибқи он Конститутсия вазифаи муқаддаси ҳар як шаҳрвандро оид ба ҳифзи Ватан, ҳимояи манфиати давлат, таҳкими истиқлол, амният ва иқтидори мудофиавии онро муқаррар кардааст. Ҳар як давлат барои ҳимояи истиқлоли худ чораҳои ҷиддиро раво мебинад. Дар андешидани ин чораҳо шаҳрванд ҷузъи кулл ва субъекти фаъол буда, ҳам ба воситаи намояндагӣ ва ҳам бевосита дар ҳалли масъалаҳои ҳифзи Ватан ва пурзӯр кардани иқтидори мудофиавии он иштирок менамояд. Таъмини ин вазифа асосан ба дӯши Қувваҳои Мусаллаҳи ҳар як давлат гузошта мешавад. Нақши Қувваҳои Мусаллаҳи мамлакат дар бартараф кардани таҷовузи мусаллаҳонаи хориҷӣ, ҳимояи мусаллаҳонаи сарҳад, ташкил ва танзими мудофиаи қаламрав, иштироки он дар зада гардондани таҷовузи мусаллаҳонаи дигар давлат ё мувофиқи уҳдадориҳои байналмилалӣ иҷро кардани вазифаҳои пойдор кардани сулҳу осоиш хеле калон мебошад.

Нигаред низ
-----------

* Вазифаи конститутсионӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 110 -111
**Азулам**, азулокс, C8H10N2O4S, як навъ моддаи химиявӣ. Кристаллҳои сафед ҳосил мекунад. Азуламро дар шакли маҳлули намаки натрий истеҳсол менамоянд. Барои нобуд кардани алафҳои бегона пешбинӣ шудааст. Онро ба себаргазор ба ҳар га 4 – 5 кг мепошанд, вале ин миқдори азулам барои киштзори баъзе дупаллагиҳо ва хӯшаиҳо хавфнок аст. Азуламро ба киштзори зағир, испанох ва юнучқа низ пошидан мумкин аст. Хусусан ғумой (ҳангоми дубарга буданаш) ва дигар алафҳои бегонаро зуд нест мекунад. Барои занбӯри асал ва дигар ҳашароти фоиданок чандон зарар надорад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Вазифаи нигоҳубин ва таъмини фарзандон** — яке аз вазифаҳои конститутсионии фарзандон ба ҳисоб меравад, ки тибқи он фарзандони
болиғу қобили меҳнат барои нигоҳубин ва таъмини волидон масъул мебошанд. Фарзандони болиғ ва қобили меҳнат вазифадоранд, ки волидони ғайри қобил ва ба ёрӣ мӯҳтоҷи худро нигоҳубин ва ғамхорӣ намоянд. Ёрии моддй асосан дар додани алимент аз ҷониби фарзандон ба волидони ғайри қобили меҳнат ифода мегардад.

Инчунин нигаред
---------------

Моддаи 174. Ҳуқуқ ва уҳдадориҳои падару модар ва фарзандон

> Ҳуқуқ ва уҳдадориҳои падару модар ва фарзандон, аз ҷумла уҳдадории падару модар дар бобати таъминоти фарзандон мутобиқи қонунҳои давлате муайян карда мешаванд, ки дар он давлат иқоматгоҳи муштарак доранд. Дар сурати иқоматгоҳи муштарак надоштани падару модар ва фарзандон, ҳуқуқу уҳдадориҳои онҳо тибқи қонунҳои давлате муайян карда мешаванд, ки кӯдак шаҳрванди он мебошад. Бо талаби даъвогар нисбати уҳдадориҳои алиментдиҳӣ ва дигар муносибатҳои байни падару модар ва фарзандон қонунҳои давлатеро истифода кардан мумкин аст, ки кӯдак дар қаламрави он истиқомати доимӣ дорад.— Кодекси оилаи Ҷумҳурии Тоҷикистон
> 
>

Нигаред
-------

* Вазифаи конститутсионӣ
* Оила

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 110

Пайвандҳо
---------

* Кодекси оилаи Ҷумҳурии Тоҷикистон Бойгонӣ шудааст 8 феврали 2017  сол.