recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Аксуламали Вассерман** (RW) — яке аз усулҳои ташхиси бемории сифилис. Ба номи иммунологи немис Август Вассерман гузошта шудааст.

Аксуламали Вассерман дар мавриди сифилиси аввалин (дар ҳафтаҳои 6 – 8-уми беморӣ) дар 90 ва дар аснои сифилиси дуюмин дар 98 – 100 фоизи ҳолатҳо мусбат падид меояд. Аксуламали Вассерман якҷоя бо дигар аксуламалҳои серологӣ (РПГА, ИФА, РИФ) на фақат барои ошкор сохтани ангезандаи беморӣ, балки баҳри муқаррар намудани муҳлати тақрибии сироят ёфтан низ имкон медиҳад. Дар мавриди аксуламали вассерман маводи ташхисӣ хунест, ки аз варид гирифта мешавад. Аксуламали Вассерман ҳамчунин имкон дорад, ки дар одамони гирифтори бемориҳои сил, сили пӯст, бемории хун, ҳомилагӣ низ ба таври мусбат падид ояд. Дар ин гуна ҳолатҳо аз дигар усулҳои ташхис (РПГА, ИФА, РИФ) истифода мебаранд. Феълан дар амал ба ҷойи аксуламали вассерман бештар аксуламали микропресипитатсия кор фармуда мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Chemical element with atomic number 89Шаблон:SHORTDESC:Chemical element with atomic number 89**Script error: The function "infobox" does not exist.**


|  |  |
| --- | --- |
| 89 | Актиний |
| Ac227,028 |
| 6d17s2 |

**Актиний** (лотинӣ Actinium) Ac — элементи химиявии радиоактиви гурӯҳи III ҷадвали даврии Менделеев, рақами ат. 89. Изотопҳои собит надорад. Соли 1899 олими франсавӣ актиний Деборн ҳангоми тадқиқи партовҳои коркарди маъдани уран кашф кардааст. 10 изомери радиоактиви актиний (массаи атомиашон аз 221 то 230) маълуманд. Изомери нисбатан собиташ 227Ac (даври нимкоҳишаш T1/2 = 21,8 сол); β-нур (98,8%) ва α-нур (1,2%) мебарорад. Изотопҳои 227Ac ва 228Ac чун ҷузъи элементҳои радиоактив дар табиат дар маъданҳои уран ва торий дучор мешаванд. Актиний дар қишри замин хеле кам (6 • 10-10 фоизи массаи он) аст. Актиний металли сафеди нуқратоб аст; ҳарорати гуд. 1050 ± 50°С. Аз сабаби радиоактивияти баланд доштан дар торикӣ суст шуоъ мебарорад. Дар ҳавои нам бо пардаи сафеди оксид пӯшида мешавад. Актиний дар пайвастҳояш 3-валента аст. Қариб ҳамаи намакҳои актиний сафед буда, дар маҳлул беранганд. Актиний ҳамаи пайвастҳои La (гидрооксид, фосфат, оксалат, карбонат, фторсиликат ва ғайра)-ро ҳосил мекунад. Гидрооксиди Ас (ОН)3 нисбат ба гидрооксиди La хосияти асосии бештар зоҳир менамояд. Хосияти химиявии актиний ва лантан бо ҳамдигар наздиканд, бинобар ин аз манбаъҳои табиӣ дар шакли тоза ҷудо кардани актиний хеле душвор аст. Актиний (227Ас) бо миқдори хеле кам бо роҳи сунъӣ дар натиҷаи бо нейтронҳо нурборон кардани 226Ra ҳосил карда мешавад. Омехтаи 227Ac бо бериллий барои ҳосил кардани манбаъҳои нейтронӣ истифода мегардад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аксентуатсияи характер** (аз лотинӣ accentus – зада) — ифроти хислат, аз маҷмӯи хислатҳои инсон аз ҳад зиёд тақвият ёфтани (ҷудо шудани) ягон ҷиҳати хислати ӯ, ки вайро аз бисёр одамони атроф фарқ мекунонад. Аксентуатсияи характерро рафтори махсуси шахс дар вазъиятҳои гуногуни ҳаёт муайян менамояд. Аксентуатсияи характер пурзӯршавии хислати алоҳидаи одам аст, ки дар рӯҳу рафтори шахс ноҷӯриҳоро ба вуҷуд меоварад. Шаклҳои зерини аксентуатсияи характерро фарқ мекунанд: даврӣ – вобаста ба шароити муҳити беруна зуд тағйир ёфтани ҳолати рӯҳӣ; бемадорӣ – пуризтиробӣ, беғайратӣ, зуд хасташавӣ, зудранҷӣ, майл ба рӯҳафтодагӣ; тарсончакӣ – буздилӣ, шармгинӣ, худро беқадр ҳис кардан; маҷзубӣ – канораҷӯӣ, мардумгурезӣ, душвории барқарорнамоии муносибат, беилтифотӣ, набудани тараҳҳум; девонаавзоӣ – бадҷаҳлии зиёд, устувории ҷунун, зудранҷӣ, бадгумонӣ, шуҳратпарастии аз ҳад зиёд; саръӣ (эпилептоидӣ) – худро идора карда натавонистан,
ҳардамхаёлӣ, бетоқатӣ, ҷангҷӯӣ, сергапӣ, расмиятпарастӣ (хӯрдагирӣ); намоишкорона – зоҳиршавии майли аз худ дур кардани воқеаю ҳодисаҳои нохуш, майл ба дурӯғгӯӣ, моҷароҷӯӣ, мағрурӣ, ҳангоми қонеъ нашудани талаботҳо худро «ба беморӣ задан»; васвосӣ – доимо хушҳол будан, меҳнатдӯстӣ бо тамоюли партофта рафтан ва ба охир нарасондани кор, хушчақчақии аз ҳад зиёд (номураттабии фикр); афсурдаҳолӣ (маъюсӣ) – ҷиддияти аз ҳад зиёд, масъулиятшиносӣ, таваҷҷуҳ ба ҷиҳатҳои сахт ва ғамангези ҳаёт, майл ба рӯҳафтодагӣ, камфаъолиятӣ; ноустувор – майли зуд зери таъсири атрофиён мондан, пайваста дар ҷустуҷӯи таассурот ва рафиқони нав будан, зуд алоқа пайдо карда тавонистан, вале хусусияти лаҳзавӣ доштани он. Аксентуатсияи характерро вобаста ба дараҷаи зоҳиршавӣ ба кушода ва пӯшида ҷудо мекунанд. Онҳо зери таъсири омилҳои гуногун (тарбияи оилавӣ, муҳити иҷтимоӣ, касбу кор, солимии ҷисм ва ғайра) ягдигарро иваз карда метавонанд. Аксентуатсияи характер ҳамчун ҳолати муваққатии рӯҳӣ бештар дар наврасон ба назар мерасад ва баробари калон шудани онҳо тадриҷан барҳам хӯрда, на дар ҳамаи ҳолатҳо, балки фақат дар ҳолатҳои мураккаби рӯҳӣ зоҳир мешавад. Аксентуатсияи характер барои инкишофи таассуроти пуризтироби шадид, ҷунун, ихтилоли паталогии рафтор заминаи мусоид шуда метавонад. Баҳисобгирии Аксентуатсияи характер барои корбурди муносибати фардӣ дар тарбияи кӯдакон ва наврасон, интихоби шаклҳои комилан мувофиқи равонпизишкии фардӣ ва оилавӣ зарур аст. Аксентуатсияи характер ба тавассути усулҳои гуногуни психологӣ ташхис карда мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Актинобатсиллёз** (аз актино… ва лотинӣ bacillus – батсилла) — проактиномикоз, псевдоактиномикоз, як навъ касалии музмини сироятии ҳайвонот. Актинобатсиллёз бори аввал соли 1902 дар Аргентина ба қайд гирифта шудааст. Баъдтар он дар мамолики Европа, ШМА ва Африқои Ҷанубӣ мушоҳида гашт. Ҳангоми актинобатсиллёз дар бофтаҳои нарми сар (забон, лаб, рӯй), гардан, ғуддаҳои лимфавӣ ҷароҳати фасоднок пайдо мешавад. Ангезандаи актинобатсиллёз Proactinomyces lignieresi буда, ба воситаи ҷойҳои зарардидаи бофтаҳо ва хӯрок ба организми ҳайвони солим ворид мегардад. Проактиномисетҳо дар табиат васеъ паҳн шудаанд. Онҳо дар хок, гарду чанг, рустаниҳо, пӯсту луобпардаи ҳайвонот маскун мебошанд. Ба актинобатсиллёз хукчаҳои баҳрӣ, харгӯш, сагу гурбаҳо, гов, гӯсфандон, хук гирифтор мегарданд. Дар баъзе мавридҳо ангезандаи актинобатсиллёз ба узвҳои дарун низ зарар мерасонад. Актинобатсиллёз зимистон ё баҳор пайдо мешавад. Зарари иқтисодии актинобатсиллёз зиёд нест. Актинобатсиллёзи одам хеле кам дучор меояд. Муолиҷа: истифодаи йод, пенисиллин, окситетрасиклин ва ғайра.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Гелиокл** (*Гелиокл Дикей*; юн.-қад. Ηλιοκλής) — охирин подшоҳи давлати Юнонии Балх. Писар ва вориси Евкратид (171–145 то м.).

Гелиокл соли 155 то м. ҳангоми ба тасхири мулкҳои Ҳиндустон рафтани Евкратид ҳамчун ворис ва шарики ҳокимият ба тахт нишаста, барои афзудани нуфузаш духтари Евтидем – шоҳбону Лаодикаро ба занӣ мегирад. Ҳамзамон Гелиокл сиккаҳои пулие зарб мезанад, ки дар як тарафи он симояш тасвир шудааст. Ба қавли таърихнигори юнонӣ Юстин «Евкратид ҳангоми бозгашт дар роҳ аз ҷониби Гелиокл, ки шарики ҳокимият буд, кушта мешавад. Писар ин фоҷиаи ногувори падаркуширо ниҳон накарда, баръакс бо гардунааш аз болои ҷасади ӯ гузашта, амр медиҳад, ки ҷасадро дафн накунанд». Ҳангоми қудратёбии Ашкониёни Порт дар замони Меҳрдод (Митридоти I) (171–138) қисми зиёди Бохтар зери тасарруфи ӯ гузашта, охирин зарбаро ба давлати Юнону Бохтар кӯчиёни юечжи (тахорӣ) заданд ва Гелиокл дар яке аз муҳорибаҳо кушта шуд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* История таджикского народа. Т. 1. Д. 1998;
* Эмомалӣ Раҳмон. Тоҷикон дар оинаи таърих. Китоби 3. Д. 2009.

Сарчашма
--------

* Гелиокл // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Ҳолати тиббӣШаблон:SHORTDESC:Ҳолати тиббӣ

**Актиномикоз** (лот. actinomycosis; аз юн.-қад. ἀκτίς — *нур* ва μύκης — *занбурӯғ*) — бемории сироятист, ки занбӯруғҳои шуоъшакл (актиномисетҳо) ба вуҷуд меоваранд.

Нишонаҳои беморӣ
----------------

Актиномикоз бештар дар пӯсти ҷоғу гардан, узвҳои шикам ва шуш пайдо мешавад. Ҳангоми актиномикози сатҳӣ дар пӯст ё пардаҳои луобӣ варамчаҳои сурх ё кабуди бедард, ки манбаи газак мебошанд, ба вуҷуд меоянд. Дар натиҷаи кафидани мадда носурҳои сершумор пайдо мешаванд. Дар натиҷаи актиномикоз кори узвҳои ҷавфи шикам ва шуш вайрон мегардад; дар мавриди куҳна шудани беморӣ иллат аз дарун ба рӯи пӯст гузашта (масалан, аз шуш ба девораи сина) носурҳоро ба вуҷуд меоварад. Ангезандаҳои беморӣ дар табиат (хок, узвҳои ҳозимаи ҳайвонот, хӯшаи рустаниҳо ва ғайра) васеъ паҳн шудаанд. Онҳо дар даҳон, роҳҳои болоии нафаскашӣ ва рӯда низ мавҷуданд, вале безарар мебошанд. Фақат дар шароити мусоид, яъне ҳангоми лоғаршавии организм (шамол хӯрдан, аллергия, тағйири ҷузъии бофтаю узвҳо ва ғайра) метавонанд сабаби хурӯҷи беморӣ гарданд.

Роҳҳои пешгирии актиномикоз
---------------------------

Саривақт муолиҷа кардани газакҳои гуногун, хусусан газаки музмини ҷавфи даҳон, табобат ва кандани дандони пӯсида барои пешгирии актиномикоз хеле муҳим аст. Ҳангоми фурӯ бурдан ё нафас кашидани чанги хӯшаҳои ҷавдор, гандум ва дигар зироати хӯшагии бо занбӯруғ олуда актиномикози рӯда ё шуш пайдо мешавад. Актиномикоз аз шахси бемор ба солим намегузарад. Бо усулҳои замонавӣ актиномикозро аксар вақт пурра муолиҷа кардан мумкин аст. Муолиҷа ҳарчи пештар cap шавад, ҳамон қадар натиҷаи хуб мебахшад. Аз ҳайвонот ба актиномикоз бештар гов, баъзан хук, гӯсфанд, буз, асп гирифтор мешавад. Ангезандаи актиномикоз ба воситаи ҷойҳои зарардидаи пӯст ва луобпардаҳо ба организм роҳ ёфта, омосҳои гуногунро ба вуҷуд меоварад. Омос аксар вақт дар забон, устухони ҷоғ, меъда, рӯда, сина (дар хук), танобакҳои тухмдон (дар асп) пайдо мешавад ва тадриҷан фасод карда мекафад (омоси кафида дер карахш мебандад).

Муолиҷаи пӯсти ҳайвонот аз актиномикоз
--------------------------------------

Актиномикоз, одатан, дар натиҷаи тӯлонӣ ба ҳайвонот додани хӯроки дурушт ба вуҷуд меояд. Бо мақсади муолиҷа омоси рӯи пӯстро бурида, ҷойи онро бо маҳлули доруҳои йоддор ва пенисиллин тамйиз мекунанд. Ғайр аз ин ба ҳайвон 2 – 4 ҳафта маҳлули обии йодиди калий дода, ба зери пӯст пенисиллин (рӯзе 3 – 4 маротиба) мегузаронанд. Ба ҷойи пенисиллин стрептомитсин, террамитсин, хлорамфениколро ҳам истифода бурдан мумкин аст. Барои пешгирии актиномикоз хӯрокро ба чорво нарм карда додан тавсия мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Алтухов Н. Н. Краткий справочник ветеринарного врача, М. 1990;
* Гавриш В. Г. Справочник ветеринарного врача, Ростов-на-Дону, 2003;
* Бессарабов Б. Ф. Воронин А. А. Воронин Е. С. Инфекционные болезни животных, М. 2007.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Акти таслими Япония** (ҷопонӣ: 日本の降伏, *Нихон-но ко: фуку*) — санади ҳуқуқие, ки таслими Япония, ва анҷоми Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ, аз ҷумла ҷанг дар Уқёнуси Ором ва ҷанги ИҶШС ва Японияро қонунӣ гардонд. Пас аз ғалаба бар Германияи фашистӣ, 17 июл – 2 августи 1945 дар қасри Сетсиленҳофи шаҳри Потсдам (20 км ҷанубу ғарбии Берлин) конференсияи сардорони се давлати абарқудрати иттифоқи зиддигитлерӣ дар Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ бо мақсади муайян намудани сохтори баъдиҷангии Европа барпо шуд. 26 июли 1945 дар ин конференсия аз номи ҳукуматҳои Британияи Кабир, ШМА ва Хитой декларатсияи якҷояе қабул карда шуд, ки таслими бечунучарои Японияро дар Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ талаб ва равандҳои асосии танзими осоиштаро тасвия мекард. 28 июл ҳукумати Япония талаботи конференсияи Потсдамро инкор кард. 8 августи 1945 СССР ба декларатсияи Потсдам ҳамроҳ шуда, ба Япония ҷанг эълон намуд ва амалиёти низомии хушкии худро оғоз кард. 6 ва 9 августи ШМА ба шаҳрҳои Хиросима ва Нагасаки бомбаи ядроӣ партофт. 10 августи Япония оид ба қабули шартҳои конференсияи Потсдам бо эзоҳ нисбати нигоҳ доштани сохтори ҳокимияти императорӣ расман хабар дод. 14 август Япония пурра шартҳои конференсияи Потсдамро қабул намуд. Имзои расмии Акти таслими Япония 2 сентябри 1945 дар соати 9-у 02 дақиқа (бо вақти Токио) дар саҳни киштии ҳарбии «Миссурӣ» (ШМА) дар халиҷи Токио баргузор гардид. Акти таслими Японияро аз ҷониби Япония вазири корҳои хориҷӣ Сигэмитсу Мамору ва сардори штаби генералӣ Умэдзу Ёсидизиро, сипас аз ҷониби мамлакатҳои иттифоқчӣ нахуст сарфармондеҳи қӯшунҳои иттифоқчиён генерали армия Д. Макартур (ШМА), сипас намояндагони мамлакатҳои иттифоқчӣ: – адмирал Ч. Нимис (ШМА), адмирал Б. Фразэр (Британияи Кабир), генерал-лейтенант К.Н. Деревянко (СССР) ва дигарон имзо карданд. 3 сентябри 1945 дар ИҶШС «Рӯзи ғалаба бар Япония» эълон карда шуд, вале ин ид чун «Иди Ғалаба» бар Германия фашистӣ (9 майи 1945) ба иди умумихалқӣ табдил наёфт.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Равшан Муҳитдинович Раҷабов**  — ҳуқуқшинос, олим, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V ва даъвати VI

Зиндагинома
-----------

Равшан Раҷабов 6 майи соли 1967 дар шаҳри Конибодом дар оилаи хизматчӣ таваллуд шуда, фаъолияти кории худро соли 1984 баъди хатми мактаби миёнаи № 4 дар Комбинати консервабарории шаҳри Конибодом ба ҳайси коргар оғоз кардааст. Солҳои 1985 — 1987 дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ дар шаҳри Челябинск ва дар Ҷумҳурии Демократии Германия хидмат намуда, соли 1987 ба факултети ҳуқуқшиносии Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин, дохил шуда, онро соли 1992 бо муваффақият хатм намуд. Аз моҳи августи ҳамон сол то августи соли 1993 дар кафедраи «Назария, таърихи давлат ва ҳуқуқ» — и факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба ҳайси ассистент фаъолият намудааст.
Фаъолияти минбаъдаи омӯзгориву илмии ин марди донишманд ва мураббии ҷавонон бо Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон пайванд гардид. Ӯ рисолаи номзадии худро дар мавзӯъи «Проблемаҳои ташаккулёбии низоми ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон: ҷанбаҳои назариявӣ-методологӣ» ҳимоя намуда, ба дарёфти унвони номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ мушарраф гардидааст. Муаллифи беш аз 50 асару мақолаҳои илмӣ, аз ҷумла ду монография, ду курси мухтасари лексияҳо, зиёда аз даҳкитобу воситаҳои таълимӣ мебошад. Бо кӯшишу эҳтимоми ӯ чандин барномаҳои таълимӣ ва методӣ омода гаштаанд, ки ҳамчун роҳнамо барои донишҷӯён ва кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ба ҳисоб мераванд.

Раҷабов Равшан — мутахассиси шинохтаи соҳаи назарияи масъалаҳои давлат ва ҳуқуқ, олими барҷастаи мактаби ҳуқуқшиносии кишвар, ҳамзамон бо таҳияи чандин лоиҳаҳои қонунҳо ва асосноккунии илмии онҳо дар инкишофи давлат ва такмили соҳаи ҳуқуқи муосири Ҷумҳурии Тоҷикистон мусоидат намудааст.
Барои хидматҳои шоён ва дастовардҳо дар кори илмию омӯзгорӣ ва тарбияи насли наврас Равшан Раҷабов бо медали «Барои хидматҳои шоён» ва як қатор «Ифтихорнома»-ҳои вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, дигар вазорату идораҳои ҷумҳурӣ сарфароз гардонида шудааст. Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон аст.

1 марти соли 2020 вакили Маҷлиси намонядагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Сарчашма
--------

1. 1 2  Равшан Муҳитдинович Раҷабов(тоҷ.). *www.parlament.tj*. 20 марти 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 марти 2020.
| Деҳаи Равон |
| --- |
|  |
|
|
| Маълумотҳо |
| Кишвар : | Парчами Ӯзбекистон Ӯзбекистон |
| Вилоят : | Вилояти Фарғона |
| Ноҳия : | Сух |
|
|
| Аҳолӣ (2018) : | Тақрибан 10,000 |
| Забони расмӣ : | ӯзбекӣ |
| Забонҳои гуфторӣ : | тоҷикӣ, ӯзбекӣ |
| Миллатҳо : | 98% — тоҷикон,2% — ӯзбекон |
| Мазҳаб : | суннии ҳанафӣ |
| Вебгоҳ : | fergana.uz |
| Рақами мошинҳо : | 40 |

**Равон** (ӯзб. *Ravon / Равон*) — деҳа, маркази ноҳияи Сӯхи вилояти Фарғонаи Ҷуҳмурии Ӯзбекистон. Дар ин деҳа тақрибан 10 ҳазор мардум зиндагонӣ мекунанд. Аксари ин мардумро тоҷикон ташкил мекунанд. 

Деҳаи Равон дар шимоли ноҳияи Сӯх қарор дорад, ва тамоми ҳудуди ноҳияи Сӯх ҷазирақаламрав мебошад, ва дар даруни ҳудуди Қирғизистон қарор дорад. Аз тарафи чапи ин деҳа дарёи Сӯх мегузарад. Мардуми деҳаи Равон асосан кишоварзӣ мекунад.

Дар деҳаи Равон бинои ҳукумати ноҳияи Сӯх, мактабҳо, литсей, коллеҷ, коҳи фарҳанг, варзишгоҳ, беморхона, бозор ва мағозаҳо қарор дорад. Дар ин деҳа ҳамчунин шабакаи телевизиони Сӯх (ба забонҳои тоҷикӣ ва ӯзбекӣ), рӯзномаи «Садои Сӯх» (ба забони тоҷикӣ) фаъолият мекунад.

Адабиёт
-------

* Ravon (qishloq) — Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi / Toshkent, 2000-2005.

| ⚙️ Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Сӯх |
| --- |
| Марказ | Равон |
| Шаҳракҳо | Қалъа • Равон • Сариканда • Сӯх • Тул • Ҳушёр • Янгиариқ |
| Деҳаҳо | Деҳвайрон • Деҳмурсад • Ғазнов • Лимбур • Малбутсой • Милмут • Мулгон • Обканд • Пидиргон • Сӯхи Шимолӣ • Чашма • Чорбоғ • Қалъача • Қароқия • Қизилқийоқ • Қӯрғон • Тариқ • Тароватлӣ • Шарқобод |
**Равонсар** ( форсӣ: روانسر‎ ; ҳамчунин ба забони румӣ чун **Ravānsar** ва **Rawānsīr)** - шаҳр ва маркази Шаҳристони Равонсар,Устони Кирмоншоҳи, Эрон аст. Дар барӯйхатгирии 2006 аҳолии он дар 3838 оила 16383 нафарро ташкил медод.

Чашмаи Равансар чашмаи азим, ки дар шаҳри Равансар воқеъ аст. Масоҳати атрофи Равансар карстификатсия шудааст, оби зеризаминии карстӣ дар чашмаҳои гуногун, ба монанди чашмаи ҳомонимии Равансар, ки барои таъминоти оби нӯшокӣ ва ҳамчун манбаи асосии дарёи Қара Су хеле муҳим аст.   
[ *<span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2020)">истинод лозим аст</span>* ]

Бостоншиносӣ
------------

Равонсар мавзеъҳои муҳими таърихӣ дорад ва аз ин ҷиҳат дар бостоншиносии Эрони ғарбӣ мавқеи хоса дорад. Аввалин далелҳои истиқомати одамон дар атрофи Равансар ба давраи палеолити миёна, ки то охири давраи яхбандӣ идома меёбад (ҳадди аққал аз тақрибан 50,000 сол то 12,000 сол қабл), ки боқимондаҳои он дар ғорҳои Колиан ва Ҷаврӣ, инчунин дарёи Гароб (Ави Хер). Кашфиёти дигари муҳим дар ин минтақа дандони молярии фил аст, ки аз давраи плейстосен бармеояд ва дар наздикии Равансар кашф шудааст. Боз як макони муҳими бостоншиносӣ теппаи Мусаӣ ва ду теппаи хурдтари он мебошад, ки он аз охири давраи неолит (тақрибан 8000 сол пеш мелод) маскун аст. 
**Мавзеъҳои асосии бостонӣ**

* Кӯрҳои Мусаӣ, (аз охири асри неолит - тақрибан 8000 сол пеш аз мелод - то давраи ислом)
* Ғори Колиан ва Ҷаврӣ (аз давраи палеолити миёна - тақрибан 50 ҳазор сол пеш аз мелод - то охири давраи эпиалеолит - тақрибан 12 ҳазор сол пеш мелод)
* Мақбараи сангтарошии "Кошк" (давраи Ҳахоманишиён)
* Кони Ваян (давраи Парфия)
* Қабристони исломӣ (давраи Сафавӣ ва Қоҷор)

Инчунин нигаред
---------------

* Деҳме Равансар
* Хонилеҳ, Кирмоншоҳ
* Қабилаи Ҷафф
* Ардалан
* Ҷавонруд
* Павеҳ

Эзоҳ
----

1. ↑  Biglari, F. Taheri, K. 2000. The discovery of Upper Paleolithic remains at Mar Kulian and Mar Dalan caves, Rawansar. In: Taheri, K. (Ed.), Essays on the Archaeology, Geology, and Culture of Rawansar Area, Kermanshah. Taq-e Bostan Publications, pp. 7-27 (In Persian).

Адабиёт
-------

* Taheri, K (2000). taheri.kamal, ed. *Essays on the Archaeology, Geology, Geography, and Culture of Rawansar Area*. Kermanshah: Taq-e Bostan Publications. ISBN 964-5551-79-X.

Сарчашмаҳо
----------

* Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон]

| ⚙️ Равонсар |
| --- |
| Парчами Эрон | 
* Гелони ғарб
* Исломободи ғарб
* Канговар
* Каренди Ғарб
* Кирмоншоҳ
* Қасри Ширин
* Пова
* Сарпули Заҳоб
* Саҳна
* Санқар
* Тозеҳобод
* Ҳарсин
* Ҷавонрӯд

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Эрон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Эрон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
Усулҳои муҳандисии сомонаҳо дар лоиҳаҳои мураккаб истифода мешаванд: тарҳрезии киштиҳои фазоӣ, тарҳрезии чипҳои роёнаӣ, робототехника, ҳамгироии нармафзор ва сохтани пулҳо. 
**Муҳандисии сомонаҳо** (англ. Systems engineering) — дониш ва равишшиносии дар канори ҳам қарор додани усули куллияи аҷзо ва аносири зермаҷмӯъаи як сомона (маҳсул) ва барқарории равобити таомули ҳадафманд ва ҳам афзоянда миёни онҳо ба беҳтарин шеваи мумкин аст, ки дар ниҳоят мунҷар ба эҷоди як маҷмӯъа ё сомонаи калон (маҳсул) бо қобилият ва тавонмандии мушаххас ба манзури посухгӯии ба ниёзҳои хосс аст.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Кругосвет
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX525042
* BNF: 12121734h
* GND: 4140901-2
* J9U: 987007555927505171
* LCCN: sh85131750
* NDL: 00571263
* NKC: ph116373

 |

 |
**Равонпизишкии солмандон** (форсӣ: روان‌پزشکی سالمندان‎), **геронтопсихология** — шохаи равоншиносӣ, ки ба омӯзиши равандҳо ва зуҳуроти равонии алоқаманд ба пиршавии организм, хусусиятҳои зуҳуроти функсияҳои олии равонӣ дар давраи пирӣ машғул аст.

Равонпизишкии солмандон зерсоҳаи равоншиносии синнусолӣ мебошад. Асосгузори равонпизишкии солмандон — олими амрикоӣ Стенли Ҳолл. Ӯ соли 1922 китоби «Пирӣ»-ро нашр кард, ки аввалин асарест оид ба таҳлили равонии раванди пиршавии инсон. Равонпизишкии солмандон ҳамчун соҳаи махсуси равоншиносии синнусолӣ дар нимаи дуввуми асри 20 ташаккул ёфтааст. Рушди равонпизишкии солмандон ба афзоиши ҳиссаи ашхоси солхӯрда дар сохтори умумии аҳолии баъзе кишварҳо вобастагии зич дорад. Равонпизишкии солмандон хусусиятҳои алоқамандии раванди умумии пиршавӣ ва ҳолати равонии инсонро дар давраи пирӣ меомӯзад. Ҳадафҳои асосии равонпизишкии солмандон: ҷустуҷӯи шароит ва воситаҳои дароз кардани тӯли ҳаёти фаъоли инсон, пешгирии пиршавии бармаҳал, муайян кардани омилҳои равонии дарозумрӣ. Яке аз мавзӯъҳои муҳимми мавриди омӯзиши равонпизишкии солмандон тағйироте мебошанд, ки дар инсон пас аз дигаргуншавии тарзи одатшудаи ҳаёт, аз сабаби пиршавии табиии организм рӯй медиҳанд. Вазифаи асосии равонпизишкии солмандон дарёфти восита ва усулҳои ёрии равонӣ ба ашхоси солхӯрда ва пирсол, аз сабаби рӯй додани тағйирот дар ҳаёти онҳо, мас. ба нафақа баромадан ва зиёдшавии вақти фароғат, ноилоҷ тарки одатҳои пешина кардан, зарурати тағйир додани муносибат бо наздикон (аз ҷумла, бо фарзандон), марги ҳамсар ва дигар аъзои хонадон, аз даст додани рафиқону наздикон, бекасиву танҳоӣ, муҳтоҷ шудан ба кумаки дигарон мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Александрова М. Д. Очерки психологии старения. М. 1965;
* Давыдовский И. В. Геронтология. М. 1966;
* Анцыферова Л. Развитие личности и проблемы геронтопсихологии. М. 2006;
* Словарь психолога-практика. М. 2007.

Сарчашма
--------

* Геронтопсихология / Ҷ. Ҷӯрабоев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Современной Украины

 |
Эҳтироми Муҳаррам дар Эрон.

**Моҳҳои қамарӣ**
1. Муҳаррам
2. Сафар
3. Рабеъ-ул-аввал
4. Рабеъ-ул-сони
5. Ҷимоди-ул-уло
6. Ҷимоди-ул-сони
7. Раҷаб
8. Шаъбон
9. Рамазон
10. Шаввол
11. Зулқаъда
12. Зулҳиҷҷа

Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Муҳаррам (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Муҳаррам** (аз арабӣ: المحرم) моҳи якум дар Тақвими Ҳиҷри қамарӣ (Исломӣ) ва (29) / 30 Рӯз аст.

**Моҳи Муҳаррам** ё **Муҳаррам Ал Ҳаром** нахустин моҳи тақвими исломӣ (ҳиҷри қамарӣ) ва ба эътиқоди мусалмонон аз ҷумла моҳҳои ҳаром аст. Ба ҳамин гуна, ки пеш аз зуҳури Ислом дар даврони ҷаҳолат, ҷанг ва хунрезӣ дар ин моҳҳо мамнӯъ буд. Муҳаммад низ ҳамонро таъйид кард. Муҳаррам нахустин моҳ аз моҳҳои дувоздаҳ гонаи қамарӣ ва яке аз моҳҳои ҳаром аст, ки дар даврони ҷаҳолат ва низ дар Ислом, ҷанг дар он таҳрим шуда буд. Шабу рӯзи аввали муҳаррам ба унвони аввали соли қамарӣ дорои намоз ва одоби хосе аст, ки китоби шарифи Муфотеҳ Алҷанон баён шуда аст. Муҳаррам, моҳи ҳазн ва андуҳ ва азодории шиаён дар қатли Имом ҳусайн бини Алӣ аст. Ҳаводис ва воқеаи фаровоне дар моҳи Муҳаррам рух додааст, ки зери ба бархе аз онҳо ишора мешавад.

Воқеа
-----

Таваллуд
--------

Воқеа
-----

Манбаъ
------

* Википедиаи Форсӣ


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи ба Ислом алоқаманд нопурра аст. Шумо метавонед бо пурра кардани он ба Википедиа кӯмак кунед.* |
|  |  |
| --- | --- |
| 
Portal:Таърих
 | ***Портали Таърих*** |

Дастнависи Қуръон аз Испанияи мусулмонӣ (ал-Андалус). асри XII
**Таърих** - илм дар бораи сабти фаъолияти инсон, ҷамъият ва сивилизатсия мебошад. Таърих (вожаи арабӣ) - илмест, ки маҷмӯи воқеа ва ҳодисаҳои дар ҳаёти инсоният рӯйдодаро меомӯзад. Таърих пажӯҳиш дар рухдодҳо ва корҳои инсон дар гузашта аст. Ҳарчанд ғолибан ин риштаи мутолиотеро дар зергурӯҳҳи аз улуми инсонӣ ё улуми иҷтимоӣ қарор додаанд, бо инҳол метавон онро ба унвони пуле байни ин ду шохаи таллақӣ кард; зеро равишҳои мутолиоти мухталифи он аз ҳар ду шоха вом гирифта шудаанд. Таърих ба унвони як риштаи мутолиотӣ дорои шохаҳо ва гироишҳои ҷанбӣ зиёде аст, ки аз он миён метавон ба таърихшуморӣ, таърихнигорӣ, таърихшиносӣ, хатнигорӣ таърихӣ (китобшиносӣ) ва cliometrics ишора кард.

Муаррихон аз гузашта кушидаанд то пурсишҳои таърихиро ба пажӯҳиш дар асноди навишторӣ посух гуянд. Бо ин ҳол пажӯҳишҳои таърихӣ танҳо ба ин манбаъҳо маҳдуд намешаванд. Ба таври куллӣ манбаъҳои дониши таърихиро метавон ба се даста тақсим кард: навиштаҳо, гуфтаҳо, бақояи моддӣ. Таърихнигорон барои кори худ аз ҳар се истифода мекунанд.

Вожаҳои таърихӣ
---------------

Фалсафаи таърих
---------------

Нигаред низ
-----------

* Таърихшиносӣ
* Таърихи Тоҷикистон

Эзоҳ
----

1. ↑  Таърих аз Википедиаи Форсӣ  дастрасӣ 30 апрел 2012
Яке аз қадимтарин тарҳи муҳаррики доимӣ
**Муҳаррики абадӣ** (лот. Perpetuum Mobile) — мошини хаёлиест, ки баъди як маротиба ба кор даровардан бе истифодаи энергияи беруна муддати дароз (абадӣ) муттассил кор карда метавонад. Чунин муҳаррики абадӣ муҳаррики абадии навъи 1 номида мешавад. Муҳаррики абадӣ ба қонуни бақо ва бадалшавии энергия муолиф аст, аз ин рӯ, сохтани он ғайри имкон ме­бошад.

Мошини хаёлии даври амалкунанда, ки гармии ҷисмҳои иҳотакунанда (уқёнус, давое дигар манбаъҳои табиии гармӣ, ки амалан тамомнашавандаанд)-ро гирифта, онро пурра ба кор табдил дода тавонад, Муҳаррики абадии навъи 2 номида мешавад. Ва­ле сохтани муҳаррики абадии навъи 2 ҳам аслан имконнопазир мебошад. Кори вай зоҳиран ба қонуни бақои энергия зид набошад ҳам, вале ба қонуни дуюми термодинамика мухолиф аст. Механизмҳое, ки аз захираҳои энергияи табиӣ (энергияи Офтоб, энергияи яд­ро ва ғайра) дуру дароз кор карда метавонанд, бо ғояи муҳаррики абадӣ умумияте надоранд.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------



Видеодарс: муҳаррики абадӣ
* Намунаи фарзии муҳаррики абадӣ
* Муҳаррики абдӣ. Патентҳо ва нишониҳо

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)
* Universalis
* Гранат

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4173850-0
* J9U: 987007536488605171
* LCCN: sh85100035
* NDL: 00576620

 |
**Равшан Тӯрабеков** (19 октябри 1936, д. Оқсой н. Пастдарғами вил. Самарқанд — 4 ноябри 2004, шаҳри Душанбе) — ҳунарпеша ва режиссёр. Аълочии кинемат. ИҶШС (1969). Ходими хизматнишондодаи санъати Тоҷикистон (1981). Узви Иттифоқи кинематографистони СССР (1974).

Зиндагинома
-----------

Институти театриву рассомии ба номи А.Н.Островскии Тошканд (1960), Курси олии дусолаи кинорежисёрии Комитети давлатии кинематографистони СССР (Москва)-ро хатм кардааст (1967). Ҳунарпешаи Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ (1960-1963), ассис. режисёр ва режисёри киностудияи "Тоҷикфилм" (1963-1972) ва аз с. 1972 режисёри "Тоҷиктелефилм"-и Студияи Телевизиони Тоҷикистон. Ҳамсари ҳунарпешаи синамо Дилбар Қосимова.

Эҷодиёт
-------

Дар саҳнаи театр ва кино нақши зиёде офаридааст. Филмҳои бадеии телевизионии "Ман – сарҳад" (1972), "Сайди охирин" (1975), "Об аз куҷо меояд?" (1978), "Кӯҳи уқобон" (1980)- ро таҳия намудааст. Бештар аз 30 филми ҳуҷҷатиро ба навор гирифтааст: "Мо аз деҳаи Қистакӯз» (дорандаи мукофоти Фест. умумиит. филмҳои тел. дар шаҳри Одесса, 1978), "Хонаи ман – оилаи ман" (дорандаи мукофоти аввали Фест. умумиит. филмҳои телевизиони дар шаҳри Кишинёв, 1979), "Ман забони русиро меомӯзам" (дорандаи мукофоти аввали Фест. умумиит. филмҳои телевизиони дар шаҳри Ереван, 1982), "Касби мардон" (дорандаи мукофоти аввали Фест. умумиит. филмҳои телевизиони дар шаҳри Кишинёв, 1986) ва ғ. То давраи мавҷудияти "Тоҷиктелефилм" (1994) филмҳои бадеию ҳуҷҷатӣ, аз ҷумла филмҳои "Иҷоранишини якрав", "Ҳаёти Душанбе", "Аз Сирдарё то Зарафшон", "Ҷилои ҳунар"-ро офаридааст.

Пайвандҳо
---------

Эзоҳ
----

1. ↑  Аслҳо ва наслҳо. - Душанбе,2013, с.122.
**Равина Тандон** (26 октябри 1974 таваллуд шудааст) — ҳунарпеша ва продюсери ҳинд мебошад. Ӯ гирандаи ҷоизаи National Film Awards ва ду ҷоизаи Filmfare Awards мебошад.

Зиндагинома
-----------

Эҷодиёт дар синамо
------------------

Ҳаёти шахсӣ
-----------

Соли 1995 Равина ду духтарак, Пуҷаи 11-сола (1984) ва Чихайяи 8-сола (1987) -ро ба фарзандӣ қабул намуд.

22 феврали соли 2004 Равина бо Анил Таданӣ ба шавҳар баромадааст, як соли пеш аз издивоҷ робита доштанд. Онҳо дар якҷоягӣ соҳиби ду фарзанд мебошанд. Духтар Раша Таданӣ (тав. 16.03.2005) ва писар Ранбирвардхон Таданӣ (тав. 12.07.2007).

Филмнома
--------

Ҷоизаҳо
-------

Нигаред низ
-----------

Феҳристи ҳунарпешаҳои (актрисаҳо) Ҳиндустон

Эзоҳ
----

1. ↑  ČSFD (чеш.) — 2001.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Фейсбук
* Инстаграм

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Česko-Slovenská filmová databáze
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 16981524t
* ISNI: 0000 0001 1930 1995
* LCCN: nr2001024483
* VIAF: 22070019
* WorldCat VIAF: 22070019

 |
«**Таърихи Табаристон**» (форсӣ: تاریخ طبرستان‎) — асари муаррих ва адиб Ибни Исфандиёр аст, ки таърихи Табаристонро аз давраҳои қадим то асри 13 дар бар мегирад.

Китоб соли 1217 ба забони форсӣ таълиф шудааст. «Таърихи Табаристон» аз 4 боб (қисмат) иборат аст. Боби 1 таърихи Табаристон, боби 2-юм таърихи Оли Буя, боби 3 сулолаҳои Ғазнавиёну Салҷуқиён, боби 4 таърихи Бовандиҳоро дар бар мегирад. Муаллиф аз сарчашмаҳои мухталифи таърихию адабӣ васеъ истифода намудааст. «Таърихи Табаристон» барои омӯхтани воқеаҳои таърихию адабии асрҳои 12—13 сарчашмаи муътабар аст.

Китоб соли 1941 дар Теҳрон чоп ва баъзе бобҳояш ба забонҳои фаронсавӣ (соли 1894) ва инглисӣ (соли 1905) тарҷума шудааст.

Эзоҳ
----

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Муҳиддин Вайсиддинович Саидов** (зод. 18 феврали 1958, шаҳри Ваҳдат) — риёзидон, номзади илмҳои педагогика (2005), дотсент (2009).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1978—1983 дар факултети механика ва математикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин таҳсил намудааст. Солҳои 1981—1985 муаллими математикаи мактаби миёнаи № 63 шаҳри Душанбе, 1985—1992 ассистент, муаллими калони кафедраи физикаи эксперементалӣ, 1992—1996 муовини ректори Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ оид ба иқтисод, 1996—2001 муаллими калони кафедраи физикаи умумии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон, 2001—2004 муовини ректори Донишкадаи марказии такмили ихтисоси кормандони соҳаи маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба иқтисод, ҳамзамон мудири шуъбаи табиию риёзии Пажӯҳишгоҳи илмҳои педагогии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Солҳои 2004—2009 ҳамчун директори коллеҷи омӯзгории ноҳияи Рӯдакӣ кор кардааст. Аз соли 2009 инҷониб дотсенти кафедраи педагогикаи умумидонишгоҳии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Муалифи як рисола, 4 дастури таълимию методӣ, 3 барномаи таълимӣ ва зиёда аз 30 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ аст. Оид ба таҳлили низоми хондани лексия ва конспектҳо ба тариқи барномавӣ дар мактабҳои олӣ кори илмӣ бурдааст. Бо нишони сарсинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2001) сарфароз карда шудааст.

Осор
----

* Асосҳои равоншиносии педагогӣ, Д. 2009;
* Санҷиши тестӣ аз фанни метаматика барои синфҳои 3. Қ. 1, 2. Д. 2007—2009;
* Педагогика бо тариқи тестӣ, Д. 2010.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
Деворнигораи хоразмиён асрҳои VI-III пеш аз милод.
**Хоразмиён** — халқи бостонии эрониёни шарқӣ, ки дар сарзамини Хоразми бостонӣ, вуҷуди худро, ҳануз дар ҳазораи якуми пеш аз милод пай гузоштаанд, яке аз аҷдодони миллати тоҷик ба шумор мераванд.

Забони хоразмиён дар ҳисоби забонҳои бостонӣ шуморида мешавад, ки дар байни халқи давлати бостонии Хоразм истифода бурда мешуд. Ин забон яке аз забонҳои эронӣ буда дар зергурӯҳи забонҳои ҳинду-эронӣ ҷой гирифта ба гурӯҳи забонҳои ҳинду-аврупоӣ дохил мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  [ENCYCLOPEDIA BRITANNICA(англ.). 21 ноябри 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 2 Декабри 2013. ENCYCLOPEDIA BRITANNICA(англ.)]
2. ↑  C.E. Bosworth, "The Appearance of the Arabs in Central Asia under the Umayyads and the establishment of Islam", in *History of Civilizations of Central Asia*, Vol. IV: The Age of Achievement: AD 750 to the End of the Fifteenth Century, Part One: The Historical, Social and Economic Setting, edited by M. S. Asimov and C. E. Bosworth. Multiple History Series. Paris: UNESCO Publishing, 1998. excerpt from page 23: "Central Asia in the early seventh century, was ethnically, still largely an Iranian land whose people used various Middle Iranian languages. stock and they spoke an Eastern Iranian language called Khwarezmian. The famous scientist Biruni, a Khwarezm native, in his *Athar ul-Baqiyah* (الآثار الباقية عن القرون الخالية) (p. 47)
**Ташбеҳ** монандкунӣ мебошад. Нависанда барои равшантар тасвир кардани чизе гоҳо онро ба ягон чизи дигар монанд мекунад. Вале дар миёни монандшаванда ва монандкунанда аз рӯйи сифат, хусусият, кирдору атвор бояд як навъ монандии куллӣ мавҷуд бошад. Ташбеҳ дар роҳи барҷаста, равшан ва зебо ифода намудани ягон лавҳаи бадеӣ хидмат мекунад.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Манам ғуломи Худованди зулфи ғолиягун, Танам шуда ***чу сари зулф*** нотавону нагун.Рӯдакӣ |  |

Дар мисраи дуюми ин байт **ташбеҳ** ҳаст, шоир тани худ, нотавонӣ ва афтодагии онро ба **сари зулф** монанд кардааст.
Дар забони тоҷикӣ ёридиҳандаи монандӣ инҳоянд: **чун, ҳамчун, мисли, монанди, монанди он ки, чунон ки, гӯё, гӯиё, пиндорӣ** ва пасояндҳои **-осо, -сон, -ваш, -вор, барин** ва ғ.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Домани гулистонаш то маро ба чанг омад, Пираҳан бар аъзояш ***ҳамчу ғунча*** танг омад.Насафӣ |  |

Сарчашма
--------

Зеҳнӣ Т.Санъатҳои бадеӣ дар шеъри тоҷикӣ.-Душанбе:Нашрдавтоҷ,1960.- с.47-49
**Эдуардо Оскар Камано** ( исп. *Eduardo Óscar Camaño*; тав. 17 июн 1946 (1946-06-17) , Буэнос-Айрес ) — сиёсатмадори аргентинист, ки аз 30 декабри соли 2001 то 2 январи соли 2002 иҷрокунандаи вазифаи президенти Аргентина буд.

Зиндагинома
-----------

Камано солҳои 1987-1991 ҳамчун мири музофоти Квилмес кор кардааст. То соли 2007 узви порлумони Аргентина аз музофоти Буэнос-Айрес буд. Вай аз соли 2001 раҳбари аксарияти палатаи поёнии парлумони Аргентина буд. Дар натиҷаи истеъфои Адолфо Родригес Саха ва Рамон Пуэрта, вай ҳокимяти ичроияро гирифт.

Дар солҳои минбаъда, ӯ бо Эдуардо Дуалде, ки ба муқобили президент Нестор Киршнер буд, як блоки перонистӣ таъсис дод. Дар соли 2007 ӯ боз даъвои курсии порлумон шуд, ин дафъа дар рӯихати блоки зидди Нестор Киршнер. Аммо вай аз намояндаи эътилофи Рикардо Кукковило мағлуб шуд.

Камано баъдан раиси шӯрои миллии Ҳизби Одилона шуд ва ӯ дар баробари Эдуардо Дуалде ва Нестор Киршнер раҳбари ҳизб гардид. Соли 2008, вақте ки Нестор Киршнер роҳбарии ҳизбро ба зимма гирифт, вай ба Камано ва Дуалде вазифаҳои роҳбарикунандаро пешниҳод кард, ки гурӯҳҳои мухолифини ҳизбро муттаҳид карда тавонанд.

Эзоҳ
----

1. ↑

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 7 феврали 2012  сол.
* (пайванди дастнорас)
**Гастарба́йтер** (олмонӣ: *Gastarbeiter*; лафзан: мещмон-коргар) — шаҳрванди хориҷие, ки ба таври кироя муваққатан кор мекунад.

Истилоҳи гастарбайтер дар солҳои 60 садаи XX дар замони ҷалби васеи қувваи арзони корӣ аз Туркия, Юнон, Итолиё, Испания ва Португалия бо мақсади қонеъ намудани талаботи иқтисодиёти босуръат рушдкунандаи Олмон, дар давраи ҳукмронии канслери Ҷумҳурии Федеративии Олмон Конрад Аденауэр пайдо гардид. Дар ҷаҳони муосир гастарбайтерҳо як қисми аҳолии давлатҳои қафомонда мебошанд, ки тахассус ё ҷойи доимӣ надоранд ва барои дарёфти маблағ ба хориҷа мераванд. Гастарбайтерҳо қувваи кории арзон мебошанд. Тибқи маълумоти омории солҳои охир аксари муҳоҷирони расмии аз Тоҷикистон ба қайд гирифташуда дар Федератсияи Русия ва боқӣ дар Ҷумҳурии Қазоқистон, Ҷумҳурии Қирғизистон, бархе аз давлатҳои Араб ва Аврупо фаъолият доранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Цапенко И. Социально-экономическое последствия международной миграции населения. М. 1999;
* Ван дер Вее Гастарбайтер История мировой экономики. М. 1994, 2005.

Сарчашма
--------

* Гастарбайтер / М. Тағоев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Чинор Имомов** (форсӣ: چنار اسکندروویچ امام اف‎ — Чинор (Очилдӣ) Искандарович Имомов; 16 октябри 1898, Ноҳияи Панҷакент — 14 октябри 1939, Сахалин) — арбоби давлатии тоҷик, узви КМ ҲК ҶШС Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Чинор (Очилдӣ) Искандарович Имомов 16 октябри соли 1898 дар деҳаи Зебони волости Панҷакенти вилояти Самарқанд, генерал – губернатории Туркистон таваллуд шудааст. Чинор Имомов дар кӯдакӣ аз волидайн маҳрум мемонад. Соли 1909 бешабони рус Василий Волков (дӯсти оилаи Имомовҳо) Чинорро ба тарбияи худ гирифт. Ӯ дар ҳамин оила забони русиро омӯхт ва соли 1911 ӯро ба мактаби русӣ барои маҳаллиёни шаҳри Самарқанд месупоранд. Ч. Имомов соли 1917 мактабро бо муваффақият хатм мекунад. Вай дар вазифаҳои котиби созмони ҷамъиятии "Иттифоқи меҳнаткашони мусулмон"( дар соли 1918), моҳи июни соли 1918 ба сафи ҳизби комунистӣ дохил мешавад. Ва моҳи декабри ҳамин сол раиси кумитаи инқилобии уездию шаҳрии Истаравшан (Уротеппа), соли 1920—1922 ӯ сарварии кумитаҳои ҳизбии уездию шаҳрии Ҷиззах ва Самарқандро ба уҳда дошт. Чинор Имомов моҳи октябри соли 1923 ба вазифаи ҷонишини якуми раиси Комиссияи марказии назорат ва Комиссари халқии Инспектсияи коргару деҳқони Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Туркистон пешбарӣ мегардад. Чинор Имомов дар солҳои 30 – юми асри XX, мутаассифона қурбони дасисаҳо гардид. Ҳанӯз ба синни 40 нарасида риштаи умраш ба таври фоҷиавӣ канда мешавад.(Чинор Имомов қаҳрамон аст?|бештар... Бойгонӣ шудааст 6 май 2016  сол.)

Одамони ҳамзамону ҳаммаслакони Чинор Имомов: Абдуқодир Муҳиддинов, Нусратулло Махсум, Алексей Дьяков, Файзулло Хочаев, Абдулло Раҳимбоев, Ашӯров Урунбой, Абдуллоев Сайфулло, Исмоилов Иброхим, Анваров Саидаҳмад, Мавлонбеков Аҳмадбек, Абдураҳим Ҳоҷибоев буданд.

Нигаред
-------

* Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон
* Абдуқодир Муҳиддинов
* Ашӯров Урунбой

Адабиёт
-------

* *Евгений Тяжельников.* «Они были первыми». — М.: Молодая гвардия, 2013. — С. 53-54. — 192 с. — 12 000 экз.

Пайвандҳо
---------

* Чинор Имомов қаҳрамон аст? Бойгонӣ шудааст 6 май 2016  сол.
* rus.ozodi.org
**Равона (рақс)** – рақси халқии тоҷикон мебошад.

Номи унсур ва истилоҳоти дигар
------------------------------

*Ларзон*

Тавсифи мухтасар
----------------

Равона – рақси занона буда, дар ҷашни арӯсӣ таҳти доиранавозӣ ва сурудхонӣ иҷро мегардад. Созанда як ҷо истода, дасти росташро баробари китф бардошта, бо дасти чапаш
нӯги як банди мӯяшро як тараф дароз карда, онро меларзонад. Раққоса ба зону афтода, аз нӯги панҷаҳо сар карда то китф тамоми пайкарашро меларзонад, ҳаракати *«ларзонак»* чанд бор такрор меёбад.

Маҳалли густариш
----------------

Ноҳияи Шаҳринав, Ноҳияи Турсунзода

Вазъи имрӯзаи унсур
-------------------

Нимфаъол

Нигаред
-------

* «Пишпо-пишпо» (рақс)
* Кочбазай (рақс)
* «Оҳо, якка» (рақс)
* Кордбозӣ

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳанги ғайримоддӣ./ Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ. Сармуҳаррир Раҳимов Д. Мураттибон: Раҳимов Д. Қличева Н. Муҳаммадиев Ҳ. Муродов М. Обидпур Х. Қодиров Ф. Аминов А. Холмуродов З. – Душанбе:«Аржанг»,2016. – 354с. 21
2. ↑  Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳанги ғайримоддӣ.(тоҷ.). *www.pitfi.tj*. 1 ноябри 2019 санҷида шуд.
**Равоншиносӣ** - иборат аз таҳқиқ ва баррасии илмӣ дар рафтори мавҷуди зинда аст ва ба он шоха аз маърифати одамӣ гуфта мешавад, ки ёфтаҳо ва кашфиёти он аз роҳи малакаҳо ва усули мавриди қабули равоншиносон ба даст омада бошад. Тавре ки мушоҳида мешавад равоншиносӣ, тавзеҳи илмӣ дар бораи рафтори мавҷуди зинда аст, на танҳо дар бораи инсон. Рафтор ба ҳар куниш ва вокунише гуфта мешавад, ки аз мавҷуди зинда ба сурати ошкор ва пинҳон сар мезанад. Чунонки баланду паст гап задан, тез роҳ рафтан ва ҳатто нигоҳ ва сукут ҳам дар равоншиносӣ рафтор шумурда мешавад. Пас рафтор амре махсус аст ва ҷанбаи каммию кайфӣ ва шиддату заъф дорад, ҳамон гуна ки дар илми физика шиддати нур ва савтро андоза мегиранд, дар равоншиносӣ низ метавон аз роҳи санҷиш ба каммияту кайфият ва шиддати рафтор пай бурд

Пайвандҳо
---------

* Равоншиносӣ ва корбурду фавоиди он дар ҷомеа - Наҳзат ҲНИТ(пайванди дастнорас)
{{Варақаи футболбоз

```
|embed = no
|ном = Хавйер Санчес 
|акс = 
|андозаи_акс = 200
|alt = 
|шарҳи_акс = 
|номи_пурра = Хавйер Санчес  
(Javier Sánchez)
|ном_ҳангоми_таваллуд = 
|таърихи_таваллуд =  (1947-11-26) 26 Ноябр 1947 (74 сол)
|макони_таваллуд = 
|таърихи_вафот = 
|макони_вафот = 
|қад = 
|мавқеъ = муҳофиз
|бошгоҳи_кунунӣ = [Watford FC][[:en:[Watford FC]|en]]
|рақам =
```

```
|солҳо1 = 
|бошгоҳҳо1 = Мексика Круз Азулen
|баромадҳо1 = 
|голҳо1 =
```

```
|солҳои_умумӣ = 
|баромадҳои_умумӣ = 
|голҳои_умумӣ =
```

```
|шаблонҳои_медал-title = 
|шаблонҳои_медал = 
|шаблонҳои_медал-expand = 
|module = 
|азнавсозии_бошгоҳ = 
|азнавсозии_дастаи_миллӣ = 
}}
```

**Хавйер Санчес** (исп. **Javier Sánchez**; 26 ноябри 1947) — футболбози мексикагӣ, муҳофиз.

Зиндагинома
-----------

Маснади бошгоҳӣ
---------------

Мунтахаби миллӣ
---------------

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

1. ↑  Javier Sánchez (footballer)
«**Таърихи Систон**» (форсӣ: تاریخ سیستان‎) — китобест, ки дар ҳудуди солҳои 1054—1325 ба забони форсӣ таълиф шудааст.

Муаллифаш маълум нест, танҳо аз рӯи сабки иншои китоб чунин бармеояд, ки онро ду ё се нафар бо навбат навшитаанд, зеро услуби навиштаи ибтидои китоб ва қисми охири он ба куллӣ фарқ мекунад. Ба гуфтаи Маликушшуарои Баҳор таълифи ин китоб бори аввал дар замони Яъқуб ибни Лайс, бори дигар дар замони Туғрулбеки Салчуқӣ (асри 11) ва бори сеюм дар ҳудуди солҳои 1324—25 сурат гирифтааст. Таърихи мухтасари Систон то истилои араб, мавқеи ҷуғрофии ҳодисаю воқеаҳое, ки ба ин мулк вобаста аст, мазмуни асосии ин асарро ташкил медиҳанд. Дар «Таърихи Систон» дар хусуси бунёди ин мулк, ободонии он, номҳо ва ҳудуди деҳаҳои тобеи он, доир ба ҳаёти шахсони бузурги ин сарзамин ва пайғамбарон маълумот дода шудааст.

Дар «Таърихи Систон» китобҳои таърихию адабӣ ва муаллифони онҳо: «Шоҳнома» ва «Китоби аҷоиби барру баҳри Абулмуайяди Балхӣ, «Фазоили Сиҷистон»-и Ҳилоли Юсуф, «Ахбори Систон» ва «Китоби анбиё»-и Алӣ ибни Муҳаммади Табарӣ, «Китоб-ут-таърих»-и Муҳаммад ибни Мӯсои Хоразмӣ ва ғайра номбар шудаанд.

Забон ва услуби асар бисёр соддаю равон буда, намунаи хуби насри асрҳои 11—12 мебошад. «Таърихи Систон» барои омӯзиши ҳаёти гузаштаи адабӣ ва сиёсии халқҳои форсу тоҷик сарчашмаи муътабар аст. Ашъори бисёр классикон, мисли Рӯдакию Дақиқӣ ба туфайли ҳамин асар то замони мо боқӣ мондааст.

«Таърихи Систон» солҳои 1935 ва 1960 дар Теҳрон нашр ва ба забони русӣ тарҷума шудааст.

Эзоҳ
----

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
Аксе ки дар китоби Таърихи Табари ҷой гирифта шудааст, нусхаи Балъами аст, ки ба забони форсӣ аз арабӣ тарҷума кардааст «Таърихи пайғамбарон ва шоҳон»-и ат-Табарӣ асри XIV
**Абуалии Балъамӣ. Таърихи Табарӣ.** Аз силсилаи «Халқҳои эронӣ дар маъхазҳои таърихӣ». (Иборат аз се ҷилд). Ҷ. I — Душанбе: Ирфон, 1992. — 656 с.

«***Таърихи Табарӣ***» (форсӣ: «**تاریخ طبری**»‎) ё «***Ториху-р-русул-вал-мулук***» (ар. «**تاریخ الرسل و الملوک**»‎) ё ин ки «***Ториху-л-умам-вал-мулук***» (ар. «**تاریخ الامم و الملوک**»‎) — китобест, ки торихнигору пажӯҳишгар Муҳаммад ибн Ҷарир ал-Табарӣ ба забони арабӣ навишта ва яке аз муътабартарин манобеъи давраи исломӣ аст.

Тарҷумони китоб
---------------

«*Таърихи Табарӣ*»-ро Абуалӣ Муҳаммад ибни Муҳаммади Балъамӣ аз арабӣ ба форсӣ баргардондааст. Дар ин асари таърихӣ этногенези мардумони эронитабор, ҳудуди густариши воқеъии ин мардумон (сукунати аввала ва баъдинаашон) ва забонҳои онҳо, урфу одат ва суннатҳои фарҳангии шаҳру рустоҳои Эронзамин ва як идда масъалаҳои дигар мавриди баррасӣ хоҳад шуд.

«Таърихи Табарӣ» таърихи мардумони эронитаборро аз Рӯзи Офриниш то пойдор шудани Хилофати Араб бозгӯ мекунад. Ба гуфти пажӯҳишгарони тоҷик — мураттибони «Таърихи Табарӣ»-и Балъамӣ Муҳаммадҷон Умаров ва Файзулло Бобоев

 
> «Балъамӣ аввалин донишманди таърихнигор буд, ки тамоми матолиб ва маълумоти таърихномаи Табариро ба таҳлилу тадқиқи илмӣ кашида, дар асоси он ва маълумоти сарчашмаҳои дигар ба забони дарӣ асари тозае офарид. Ва аз ин лиҳоз метавон гуфт, ки Балъамӣ муаллиф аст, зеро маълумоти муфассал дар достони Баҳроми Чӯбин ва фаслҳои марбут ба футуҳи кишвари Эрон берун аз ахбори арабӣ ва берун аз ин китоби таърих аст»

.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ат-Табари. Древние и средневековые источники по этнографии и истории Африки южнее Сахары. Т. 1. Арабские источники VII—X вв. М.-Л. АН СССР. 1960.

Адабиёт
-------

* Муҳаммадҷон Умаров ва Файзулло Бобоев, «Таърихи Табарӣ» дар 2 ҷилд. — Теҳрон, «Замон», 2001. — 1632 с.;
**Антрасе́н**, C14H10 — карбогидриди ароматии конденсатсияшуда. Кристаллҳои беранг, тобишаш бунафш; ҳарорати гудозиш 216,6°С, ҳарорати ҷӯшиш 351°С. антратсен изомери фенантрен аст; якҷоя бо фенантрен ба таркиби равғани антратсенӣ дохил мешавад. Антратсенро аввалин бор олимони франсавӣ Дюма ва Лоран соли 1832 дар таркиби зифти ангишсанг кашф намуданд. Барои антратсен ҳамаи реаксияҳои карбогидридҳои ароматӣ — галогенонӣ, нитриронӣ, сулфуронӣ ва ғайра хосанд. Антратсенро дар саноат аз равғани антратсении зифти ангиштсанг ҳосил мекунанд. Антратсен асоси чанд гурӯҳи калони моддаҳои рангуборӣ мебошад. Дар натиҷаи оксидонии антратсен антрахинон ҳосил карда мешавад. Антрахинонро барои истеҳсоли ранги антрахинонӣ истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Антратсен // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

Шаблон:Organic-compound-stub
Ташхис 
**Ташхис** (Diagnosis) — дардшиносӣ, диагноз, хулосаи мухтасари тиббӣ оид ба табиат (асл)-и беморӣ ва аҳволи бемор. Бо ёрии усулҳое, ки соҳаи махсуси тиб пешниҳод кардааст ва дар асоси баёноти бемор (ниг. Анамнез), нишонаҳои дард, натиҷаҳои муоина, муқоисаи маълумоти бадастомада бо аломатҳои шабеҳи бемориҳои дигар духтур беморро Ташхис мекунад. Ташхиси аниқ нафақат барои интихоби усули муолиҷа ва муайян кардани дараҷаи коршоямӣ, балки барои пешгирии беморӣ низ зарур аст.

Ташхис клиникӣ (дар зиндагӣ) ва паталогоанатомӣ (баъди фавт) мешавад. Ташхиси тиббии судӣ низ мавҷуд аст. Ҷои махсусро ташхиси эпидемиологӣ ишғол мекунад (дар бораи сабабҳо ва шароити пайдоиши манбаи эпидемии муайян хулоса мебарорад).

Дар ташхиси клиникӣ ҳама гуна бемориҳои дар рафти муоина ошкоршударо қайд мекунанд. Ҳангоми ин аввал бемории асосӣ, баъд оризаҳо ва сонӣ бемориҳои ҳамроҳ нишон дода мешаванд. Дар сурати нопурра будани муоина ташхис қаблӣ (пешакӣ) маҳсуб меёбад ва аломати савол мегузоранд. Дар мавридҳои оҷил (таътилӣ) то ба беморхона овардани мариз ба сифати ташхиси қаблӣ метавон фақат ҳолатҳо ё синдромҳои барои ҳаёт хавфнокро навишт, мас. хуншории дохилӣ, варами шуш ва ғ. Ташхиси клиникиро дар ҳамаи ҳуҷҷатҳои тиббӣ қайд мекунанд. Ташхиси бемориеро, ки фарҷоми бад дорад, ба мариз гуфтан лозим нест.

Ташхиси патологоанатомӣ ба натиҷаҳои таҳқиқи морфологӣ баъди фавт ва бо маълумоти клиникӣ муқоиса кардани он асос ёфтааст. Ташхиси патологоанатомӣ бисёр вақт Ташхис-и клиникиро пурра ё тасдиқ мекунад, баъзан ба он мувофиқ намеояд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ташхис