recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ҒАССОН ИБНИ АББОД, غسّان ابن عبّاد волии Хуросон (818–821), яке аз сарлашкарони халифа Маъмун (ҳукм­ро­нӣ 813–833). Соли 817 дар ҷанг бо ҷонибдорони Амин асир афтода, пас аз раҳоӣ душманони Иброҳим ибни Маҳдиро саркӯб намуд ва дар аҳди Иброҳим муддати кӯтоҳ волии Куфа буд. Соли 818 халифа Маъмун Раҷо ибни Аби­заҳ­ҳокро бо сабаби ноуҳдабароияш аз мансаби волии Хуросон озод намуд ва Ғ. и. А.-ро ба ҷойи ӯ таъ­йин кард. Ба қав­ли Наршахӣ ва Гардезӣ, Ғ. и. А. замони волии Хуросон буданаш «Лайс ибни Саъдро аз Самар­қанд маъзул карда, Нӯҳ ибни Асадро ҳоким таъйин кард». Соли 821 бо ташаб­буси вазири Маъмун – Аҳмад ибни Абихолид Ғ. и. А. аз ва­зифаи волии Хуросон озод ва ба ҷойи ӯ Тоҳир ибни Ҳу­сайн волии Хуросон таъйин карда шуд. Ғ. и. А. муддате дар дарбори халифа монд. Солҳои 828–29 ба сабаби сар­печӣ кар­дани волии Синд аз итоати дарбори хилофати Бағдод Ғ. и. А. бо супориши Маъмун ба он ҷо фиристода шуд ва во­лии онро ба Бағдод равон карда, Мусо ибни Яҳёро ба ман­саби волигӣ нишонд (ба қавли Табарӣ Ғ. и. А. солҳои 828–32 волии Синд буд). Пас аз вафоти Маъмун халифаи нав Муътасим Ғ. и. А.-ро во­лии ал-Ҷазира, Қиннасрин ва ал-Авосим таъйин кард.
**Одиназода Ҳайдар Одина** (*Одинаев Ҳайдар Одинаевич*; зод. 2 декабр 1955) — доктори илмҳои техникӣ, профессор, узви вобастаи АМИТ.

Зиндагинома
-----------

Ҳайдар Одиназода 2 декабри соли 1955 ба дунё омадааст. Ҳайдар Одиназода соли 1983 баъди хатми Институти политехникии Тоҷикистон дар кафедраи «Технологияи металлҳо ва ҳифзи меҳнат»-и муассисаи номбурда ба ҳайси ассистент ба кор шурӯъ кардааст. Соли 1985 аспиранти Институти химияи Академияи илмҳои Тоҷикистон буд ва соли 1989 диссертатсияро ҳимоя кард. Солҳои 1991—1992 дар Вазорати саноат ва коркарди захираҳои хом, Вазорати иқтисод ва аз моҳи июни соли 1996 то моҳи июни соли 2005 ҳамчун ҷойнишини вазири маорифи Тоҷикистон фаолият кардааст.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

*
**Маҳмадбек Ғаниев** (*Ғаниев Маҳмадбек Идиматович*; зод. 21 майи 1957, ноҳияи Москва, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — овозхон, навозанда, ҳунарпешаи театр ва оҳангсози тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1996), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2003).

Зиндагинома
-----------

Маҳмадбек Ғаниев 21 майи соли 1957 дар ноҳияи Москва ба дунё омадааст. Хатмкардаи Донишгоҳи давлатии санъати Тоҷикистон (1987). Маҳмадбек Ғаниев аз мактаби сарояндаи машҳури тоҷик Одина Ҳошимов сабақ омӯхтааст.

### Хонавода

Ҳамсараш Озодамоҳ Муҳтарамова низ овозхон буд.

Корнома
-------

Мутриб (1975—1980) ва сарояндаи Театри халқии ноҳияи Маскав (1980—1997), роҳбари бадеии ансамбли этнографии назди раёсати фарҳанги вилояти Хатлон (1997—2005), аз соли 2005 сарояндаи ансамбли этнографии «Ганҷина» ва аз соли 2008 муовини аввали директор оид ба кори эҷодии Филармонияи давлатии Тоҷикистон.

### Театр

Ҳангоми дар Театри халқии ноҳияи Москва фаъолият доштанаш дар намоишномаҳои «Ташвиши рӯзгор», «Шартҳои никоҳ», «Вохӯрӣ», «Кӯпрук» нақшҳои ҷолиб офаридааст.

Сурудаҳо
--------

Ба аксари сурудаҳояш худаш оҳанг бастааст, ки онҳоро бо маҳорату услуби хос иҷро мекунад. Суруду таронаҳои эҷодкардаи Маҳмадбек Ғаниев: «Дили девона» (ғазали Саййидо), «Афсӯс» (ғазали Туғрал), «Модар» (шеъри А. Муродӣ), «Абрӯ мапа рон» (шеъри Хайрандеш), «Эй фалак» (У. Ширин) ва ғайра.

Сафарҳои ҳунарӣ
---------------

Ба бисёр шаҳру ноҳияҳои Тоҷикистон ва кишварҳои хориҷӣ — Афғонистон (1989, 1996), Лаҳистон (1994), Ироқ (1998), Туркманистон (2010), Озарбойҷон (2012) ва ғайра сафарҳои ҳунарӣ кардааст.

Ҷоизаҳо
-------

Маҳмадбек Ғаниев дар фестивали байналмилалии эҷодиёти халқ (Остона, 2000) соҳиби шоҳҷоиза («Гран При») ва диплом гардидааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
2. ↑  Озодамоҳ Муҳтарамова — Чеҳраи хунар дар YouTube

Адабиёт
-------

* Ғаниев Маҳмадбек Идиматович // Ғ — Дироя. — Д. : СИЭМТ, 2016. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 5). — ISBN 978-99947-33-67-5.

Пайвандҳо
---------

* Маҳмадбек Ғаниев — Фазо
**Масҷиди Шоҳмансур** — яке аз масҷидҳои нав ба ҳисоб меравад. Масҷид дар шаҳри Душанбе воқеъ аст. Ин масҷид аз тарафи сокинони собиқ деҳаи Шоҳмансур, ки баъдтар ба яке аз ноҳияҳои шаҳри Душанбе табдил ёфтааст, дар ибтидои садаи XX сохта шудааст. Дар аввал масоҳати масҷид калон набуд, бинобар ин дар солҳои 50-ум бо дастгирии аҳолӣ саҳни масҷид васеъ карда шуд. Соли 1997 ин масҷид дар натичаи сӯхтор хароб гардид. Соли 1998 сохтумони масҷид аз нав оғоз ёфт ва дар аввали соли 2007 сохтмон ба анҷом расид. Бинои он 2 ошёна ва саҳнаш чоркунҷа аст.

Нигаред
-------

* Маcҷиди Ҳоҷӣ Яъқуб

Манбаъ
------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.



|  |  |
| --- | --- |
| Аллоҳ | *Ин мақолаи ба Ислом алоқаманд нопурра аст. Шумо метавонед бо пурра кардани он ба Википедиа кӯмак кунед.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақола дар бораи масҷид ва ё ҷойҳои Исломӣ нопурра мебошад. Шубо метавонед ба Википедиа бо пурра кардани он кӯмак расонед*. |
«**Намунаи адабиёти тоҷик**» (форсӣ:  نمونه ادبیات تاجیک‎) — нахустин асари бузурги адабиётшиносии Садриддин Айнӣ, ки соли 1926 таълиф шудааст.

Таърихи иншои асар
------------------

Пас аз Инқилоби Октябр дар Осиёи Миёна як гурӯҳ донишмандоне пайдо шуданд, ки мавҷудияти миллати тоҷик ва забону адабиёти тоҷиконро инкор мекарданд.
Марди худогоҳ ва равшанфикри фидоии миллат Садриддин Айнӣ дар шароите, ки забон ва миллаташро инкор карданд ва русҳо бо ҳамкории пантуркистҳо тоҷикон, ягона зимомдорони Осиёи Марказиро аз давлатдорӣ маҳрум карданд, бо шаҳомат ва огоҳона истод ва амал кард. Китоби «Намунаи адабиёти тоҷик»- ро навишт ва дар он сесад шоирро ки бо тахаллуси Бухороӣ, Самарқандӣ, Намангонӣ, Андиҷонӣ, Тирмизӣ, Хуҷандӣ ва… аз ҳазор сол қабл дар Мовароуннаҳр зист доштанд, сабт кард. Ва бо ин бурҳони инкорнопазир мункирони поринагии забон ва миллати тоҷикро бар ҷояшон нишонд. «Намунаи адабиёти тоҷик»- ро дар соли 1926 баъд аз чоп душманон оташ заданд, аммо Айнӣ марди худогоҳ ва равшанфикри фидоии миллат, ором нанишаст ва бори дигар дар муқобили Бухарин, ки амри оташ задани китобашро дода буд, аз он дифоъ кард ва иҷозаи нашр гирифт. Дар чунон шароити боэҳтиёт чунин фидокорӣ фақат аз мардоне сохта аст, ки дар авҷи равшанфикрӣ ва огоҳӣ қарор доранд.

Аҳамият
-------

Айнӣ ба муқобили ин ҷараёни носолими пантуркизм бархоста, дар ин асар исбот кард, ки тоҷикон мардуми таҳҷоии ҳамин сарзамин (Мовароуннаҳру Хуросон) буда, забону фарҳанг ва адабиёти қадима доранд. Устод дар асар намунаҳои зиёде аз эҷодиёти адибони пешин ва ҳамзамононаш оварда, исбот менамояд, ки чароғи илму адабро кайҳо дар ин сарзамин устод Рудакӣ, Кисоии Марвазӣ, Абуҳафси Суғдӣ ва дигар адибон фурузон карда буданд. Ба ҳамин тариқ, дар асоси факту далелҳои эътимодбахш таърихи куҳан, фарҳангу адабиёти ғанӣ доштани тоҷиконро собит менамояд. Аҳамияти дигари ин асар боз дар он аст, ки барои муҳаққиқони оянда дар омӯзиши таърихи адабиёти тоҷик маслиҳатҳои муфид медиҳад, ки имрӯз ҳам «Намунаи адабиёти тоҷик» басо арзишманд аст. Ва мардуми моро дар руҳияи худшиносӣ ва ифтихори миллӣ тарбият менамояд.
Мутаассифона унвони муҳимтарин китоби Устод Айнӣ «Намунаи адабиёти тоҷик» ҳамеша дар баргардони кириллии он барғалат омадааст ва бо чӣ иллате ин ғалатро адабиётшиносон ва забоншиносон нодида гирифтаанд — менависад доктор Шамсулҳақ Ориёфар. Ахиран ин китоб боз ҳам бо унвони ғалати «Намунаи адабиёти тоҷик» мунташир ва дар ҷамъи фарҳехтагон муаррифӣ шуд.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3  Равшанфикр ё донишманди худогоҳи тоҷик(рус.). *millat.tj*. 25 Январ 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 июли 2017.

Адабиёт
-------

* Намунаи адабиёти тоҷик // Муҳит — Плеханов. — Д. : СИЭСТ, 1984. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 5).

Пайвандҳо
---------

* Намунаи адабиёти тоҷик //ниг.ravshanfikr.tj
* Намунаи адабиёти тоҷик //ниг.kmt.tj Бойгонӣ шудааст 10 июни 2019  сол.
* Намунаи адабиёти тоҷик //ниг.donishkhona.tj Бойгонӣ шудааст 7 июни 2019  сол.
**СЕ́НТО** (англ. CENTO, CenTO, Cento) — **Созмони Аҳдномаи Марказӣ**, *Созмони паймони марказӣ*, (англ. The **Cen**tral **T**reaty **O**rganization, The Baghdad Pact, тур. Merkezi Antlaşma Teşkilatı, Bağdat Paktı, форсӣ:  سازمان پیمان مرکزی ‎, ар.  حلف بغداد ‎), дар солҳои 1955—1958 баъзан бо номи **Пакти Бағдод** (Аҳдномáи Бағдóд) корбурд мегардид, иттиҳодияи ҳарбию сиёсӣ дар Шарқи Наздик ва Миёна.

Парчами СЕНТО

Таърих
------

24 феврали 1955 баъди дар Бағдод баста шудани аҳдномаи байни Ироқ ва Туркия таъсис ёфта, ҳамон сол 4 апрел Британияи Кабир, 23 сентябри Покистон, 3 ноябр Эрон ба он ҳамроҳ гардиданд. Ироқ соли 1958 аз Аҳдномаи Бағдод баромад. Соли 1959 ИМА бо Эрон, Покистон ва Туркия оид ба ҳамкории зидди «таҳдиди коммунистӣ»-и бевосита ё бавосита шартномаи дутарафа баст, ки асоси фаъолияти Аҳдномаи Бағдод гардиданд. Мақоми асосии онро Шӯрои доимии вазирон ташкил медод, ки соле як бор ҷаласа доир менамуд. Шӯро котибот ва 4 кумита — ҳарбӣ, мубориза бар зидди амалиёти харобиовар, иқтисодӣ ва алоқаро муттаҳид месохт. Ситоди муттаҳидаи банақшагирии ҳарбӣ, зеркумитаҳо ва гурӯҳи техникиро низ дар ихтиёри худ дошт. Аъзои Аҳдномаи Бағдод мунтазам машқҳои ҳарбӣ мегузаронанд, ба ҳамкории байниҳамдигари иқтисодӣ ҳам таваҷҷуҳ зоҳир мекунанд. Қароргоҳаш аввалан дар Бағдод (то соли 1958) буд ва минбаъд дар Анқара ҷойгир шуд. Баъди ғалабаи инқилоби исломӣ дар Эрон (феврали 1979) ва аз он хориҷ гардидани Покистон Аҳдномаи Бағдод фаъолияташро (августи 1979) расман қатъ намуд.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Официальный текст Багдадского договора 1955 года (English)
* Central Treaty Organization (CENTO) Бойгонӣ шудааст 9 октябри 2007  сол. (English)
* A Bagdadi Paktum eredeti, angol nyelvű szövege(пайванди дастнорас) (Hungarian)
* A Bagdadi Paktum USA, Irán, Pakisztán, Törökország és Egyesült Királyság általi megerősítése (1958. július 28.)(пайванди дастнорас) (Hungarian)
* Az amerikai külügyminisztérium vonatkozó lapja (Hungarian)

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Бадруддини Табрезӣ** (форсӣ: بدرالدین تبریزی‎; соли таваллуд ва вафот номаълум) — ҳунарманд, меъмор, ахтаршинос, риёзидон ва андешманди форс-тоҷик дар Антолия, меъмори Мақбараи Ҷалолуддини Балхӣ.

Зиндагинома
-----------

Бадруддини Табрезӣ аз аҳли Қуния ва аз асҳоби Ҷалолуддини Румӣ ва эҳтимолан аз эрониёни аҳли илм ва санъат буда, ки пас аз ҳамлаи муғулҳо ба Эрон дар миёнаҳои садаи XIII ба Осиёи Хурд кӯч кардаанд. Маҷдуддин Фаридун ибни Аҳмади Сипаҳсолор ва Шамсуддин Аҳмади Афлокӣ ӯро дар нуҷум, рақам ва ҳандаса, симиё ва кимиё, сеҳриёт ва ҳалли хавоси найрангҳо аллома донистаанд. Пас аз даргузашти Ҷалолуддини Румӣ ва ба хок супоридани ӯ дар боғи султон дар канори падараш Илмуддини Қайсар (яке аз бузургони Қуния) тасмим гирифт, ки барои Ҷалолуддин мақбара ва боргоҳе бисозад. Бо ёрии Муинуддини Парвона, завҷаи ӯ Гурҷихотун, амир Алоуддини Қайсар ва Султон Валад, фарзанди Ҷалолуддини Румӣ, мақбара ва боргоҳ бо назорат ва меъмории Бадруддини Табрезӣ оғоз ёфт ва дар соли 1274/75 ба анҷом расид. Биное, ки Бадруддини Табрезӣ сохта буд, устувонашакл буда, ба ҷаҳор филпоя устувор буд ва дар болояш гунбаз дошт. Дар охири садаи XIV ва баъд дар аҳди Боязиди дувум мақбара таъмир ва ба он ҷузъиёти нав илова карда шуд. Ин мақбара бо номи «Мақбараи сабз» маъруф аст. Дар он тақрибан 50 тан ва авлоди Ҷалолуддини Румӣ низ дафн шудаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бадруддини Табрезӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* ابو الفتح حکیمیان. «قونیه و مرقد مولانا». بررسیهایی در بارۀ مولوی. تهران، ۱۳۵۴، ش؛
* مناقب العارفین. تهران، ۱۳۶۲، ش؛
* عبدالباقی گولپینارلی. مولانا جلال الدین: زنده گانی، فلسفه، آثار و گزیده ای از آنها. با ترجمه و توضیحات توفیق سبحانی. تهران، ۱۳۶۳
Долони Вахон дар харитае, ки соли 1983 дар Иёлоти Муттаҳида нашр шудааст.
 Мавқеи ноҳияи Вахон дар вилояти Бадахшон
 Харитаи сарҳадди байни Афғонистон ва Чин (1969)
**"Долони Вахон"** — борикае дар шарқи Афғонистон аст, ки аз шарқ ба Чин, дар шимол ба Тоҷикистон ва ҷануб ба Покистон маҳдуд мешавад. Кӯҳистони Помир дар шимол ва кӯҳистони Қароқурум дар ҷануби он қарор доранд. Тӯли долони Вахон ҳудуди 350 километр аст ва арзи он аз ҳадди ақал 8 то ҳадди аксар то 40 километр тағйир мекунад. Долони Вахон, яке аз сарчашмаҳои Омударё (бузургтарин рӯд дар Осиёи Марказӣ) мебошад.

Таърих
------

Даҳлези Вахон дар вулусволӣ (ноҳия)-и Вахон воқеъ шудааст ва дар қарни 19 мелодӣ тавассути «Бози бузург» ба унвони як минтақаи ҳоил миёни ду императорӣ - Русия ва Биритониё эҷод шуд, то ду императорӣ бо якдигар ҳаммарз набошанд ва аз ҷанг ҷилавгирӣ шавад. Бо вуҷуди онки ин масири бисёр ноҳамвор аст, бо ин ҳама аз ин долон дар тӯли таърих ба унвони як масири тиҷорӣ миёни Бадахшон ва Ёрканд истифода мешудааст.[2] Чунин ба назар мерасад, ки Марко Поло сайёҳи аврупоии машҳур ҳам аз ин масир гузар кардааст.[3] Долони Вахон барои беш аз як қарн ва ба манзури иҷрои тараддуди муназзам баста шудааст. Дар декабри соли 2009 гузориш шуд, ки Иёлоти муттаҳида аз Чин хостааст, то Долони Вахонро боз намояд.[4]

 Дар долони Вахон.

Ҳамчунин
--------

* Тегермансу (гузар)
* Ваҳҷирдавони ҷанубӣ
* Отряди ивазкунандаи Помир

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* **Ошибка: не задан параметр `|заглавие=` в шаблоне {{публикация}}**.
* **Ошибка: не задан параметр `|заглавие=` в шаблоне {{публикация}}**.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Абрешим (мазмунҳо)-ро бубинед.

Кирмаки пилла пеш аз коркард
**Абрешим** (порсӣ:  ابريشم ) — матоъи мулоимест, ки аз риштаҳои абрешимӣ тайёр карда шудааст. 

Риштаҳои абрешимӣ дар навбати худ аз кирмаки пилла коркард карда мешаванд.
Сараввал абрешим дар Хитой пайдо шуда, моли асосии тиҷоратӣ ба шумор мерафт. Абрешимро ба Аврупо бо воситаи Шоҳроҳи Абрешим меоварданд, омода мешавад.
Абрешим нахест, ки аз пилла ҳосил мешавад. Абрешим аз қадимулайём маълум аст. Дар Осиёи Марказӣ қариб чор ҳазор сол пеш кирмак парварида, абрешимро истеҳсол мекарданд. Хитоиҳои қадим абрешимро бинобар устуворӣ ва бадоштӣ хеле қадр менамуданд. Пиллаи аз ҳама қадимтарин аз бошишгоҳҳои давраи неолити минтақаи шимолии Шанси (2200—1700 то м.) ва намунаҳои аввалини матоъи абрешимӣ дар яке аз дахмаҳои Хитоии Ҷанубӣ (475—221 то м.) ёфт шудаанд. Замонҳои қадим муғулҳо аз абрешим зиреҳ тайёр мекарданд, ки ҷанговаронро аз зарби тир муҳофизат менамуд. Нахи абрешим аз ду ғоз — сафедаҳои махсуси фиброин (70 — 80 %) ва серитсин (20 — 30 %) иборат аст. Серитсин моддаи часпак буда, нахҳои фиброинро мечаспонад. Дар таркиби нахи абрешим мум, равған (1 — 1,5 %), намакҳои калий, натрий, калсий (1 — 1,5 %) низ мавҷуданд. Нахи абрешими як пилла 400—1200 м дарозӣ ва 25 — 30 мкм ғафсӣ дорад. Ғафсии абрешим ба миқдори нахҳои пилла, ки бо ҳам пайвастаанд, вобаста аст. Абрешим нахи табиии протеинӣ мебошад. Сифати абрешим ба зоти кирмак ва ғизои он вобаста аст. Абрешим сохти ҳуҷайравӣ надорад ва фарқи он аз дигар нахҳо дар ҳамин мебошад. Дар мавриди буридан, шакли секунҷаро дорад. Ранги абрешим вобаста ба зоти кирмак сафед, зард, гулобӣ, сабз мешавад. Ранги табиии абрешим нисбатан камдошт буда, зуд мепарад. Абрешим ба таъсири рӯшноӣ ва ишқор кам (дар маҳлули 5-фоизаи NaOH зуд вайрон мешавад), ба таъсири кислотаҳои минералӣ бештар тоб меорад. Дар ҳалкунандаҳои органикии муқаррарӣ ҳал намешавад. Абрешим бадошт ва чандиру ҷилодор буда, хосияти хуби ди­электрӣ ва гарминогузаронӣ дорад. Матои абрешимӣ муносибати махсус мехоҳад. Онро дар маҳлулҳои иш­қордор тар кардан ва шустан мумкин нест; зери таъсири бевоситаи нури офтоб ранги матоъ парида, ноустувор мегардад. Абрешим дар саноати бофандагӣ, электротехника, авиатсия ва тиб истифода мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 1. АСОС-БОЗ — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, — с. / Я. Самарқандӣ.

Адабиёт
-------

* Абрешим / Я. Самарқандӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Брокгауза и Ефрона
* Брокгауза и Ефрона
* Брокгауза и Ефрона
* Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (11-th)
* Britannica (онлайн)
* Швейцарский исторический
* Настольный

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX533940
* BNF: 11941507q
* GND: 4054289-0
* J9U: 987007543754305171
* LCCN: sh85122543
* NKC: ph120662

 |

 |
**Мулло Абдулкарим Сипандии Самарқандӣ** (1245/1829 — 1327/1909) — шоири дузабона.

Зиндагинома
-----------

Сипандии Самарқандӣ дар Самарканд умр ба сар бурдааст. Эҷодиёташ аз ғазал, мухаммас, қитъа, рубои, қитъаҳои таърих иборат аст, ки аксаран бо забони тоҷики буда, дар девон бетартибона ҷой дода шудааст.
Ба ғайр аз ин, Сипандӣ аз худ «Ҳачви кали Иброҳим»-ро боқӣ гузоштааст.

Намунаҳо аз осори Сипандӣ
-------------------------

Шаб, ки он дилбар маро бо хештан дамсоз кард,
Чашми шухи ӯ ба андози ниёзам ноз кард.
Богбони ҳусн сарви комати нози туро,
Дар миёни навнихолони чаман мумтоз кард.
Дар харими базми васлат рухсати наззора нест,
Гар ба руйи меҳр натвон чашми хайрат боз кард.
Аз шикасти согари дил нолае омад ба гуш,
Чинии Фагфур хам натвонад ин овоз кард.
Дар дами пирӣ хам аз чаври фалак гофил мабош,
Боз дар анчом созад он чи дар оғоз кард.
Бахри ӯ худро Сипанди сухтам чандон, ки чарх,
Сад ҳазор оина аз хокистарам пардоз кард.
Имшаб шакаре гар аз лабат нӯш кунам,
Дар ишқи ту кай панди кассе гӯш кунам,
Ғайри ту агар парист, аз хотири ту,
Бошад, ки зи хотирам фаромӯш кунам.

> *Дар чаман то рахти ноз он қадди дилҷӯ мекашад,*
> 
> 
> *Сарв худро аз хиҷолат бар лаби ҷӯ мекашад,*
> 
> 
> *Булбули шӯрида аз гулзор паҳлу мекашад,*
> 
> 
> *Ҳар куҷо наққош нақши он парирӯ мекашад,*
> 
> 
> *Гар ба зулфи анбараш навбат расад, мӯ мекашад.*
> 
> 
> *Он қадар дорад ниҳоли қадди ҷонон нозукӣ,*
> 
> 
> *Бас латофат маҳви ӯ гардиду ҳайрон нозукӣ,*
> 
> 
> *Марҳабо мӯйи миён, чун риштаи ҷон нозукӣ,*
> 
> 
> *Гирди он мӯйи миён гардам, ки бо он нозукӣ,*
> 
> 
> *Ин ҳама бори латофатро ба як мӯ мекашад.*
> 
> 
> *Эй қадат сарву даҳонат ғунчаву рӯят гул аст,*
> 
> 
> *Накҳати зулфи парешони ту рашки сунбул аст,*
> 
> 
> *Ин мухаммас чун зи мазмуни навои булбул аст,*
> 
> 
> *Бо парешонихтилотон ошноӣ мушкил аст,*
> 
> 
> *Шона ҷабри арраро аз баҳри гесу мекашад.*
> 
>  
> 
> (Мухаммаси Сипандӣ бар ғазали Шавкат)
> 
>

Эзоҳ
----


  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Мақолаи мазкур дар бораи шоир нопурра аст. Шумо ба Википедиа бо пурракардани он ёрӣ расонед*. |
|  |
| --- |
| ← **ноябр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   |   |   | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |   |
| с. 2024 |

**21 ноябр** — 325-умин рӯзи сол (326-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 40 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 21 ноябр*

=== Миллӣ ===святкування проходить через точку в Україні де бачили на тиждень у нас миша спіймалась в гостях в Україні де саде не турбувати з крабовими паличками і сухарями

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 21 ноябр*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 21 ноябр*

* 1952 - Наҷмиддин Шоҳинбод, рӯзноманигор, шоири тоҷик

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 21 ноябр*

Тақвими мардумӣ
---------------

**Ақраб** (23 Октябр - 22 Ноябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Обон дар тақвими Эронӣ аст.

АқрабАқраб

Ҳамчунин нигаред
----------------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  21 ноябр |

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 23 ноябри 2018  сол.
* 
* Наука, 21.11
* cyclowiki 21.11
* bbc.on this day 21.11

Эзоҳ
----
**Адолат Комилова** (зод. 15 октябри 1950, ноҳияи Ҳисор) — овозхони тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1994), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2000).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии маданӣ-равшаннамоии ноҳияи Ленин (1969) ва Донишкадаи давлатии санъати ба номи Мирзо Турсунзода (1977) аст. Ҳанӯз соли 1973 дар фестивал-озмуни телевизионии «Бӯстон-1» бо суруди классикии «Муноҷот»(ғазали Ҳилолӣ) соҳиби 10 хол гардида буд ва ба шоҳроҳи ҳунар роҳ ёфт. Соли 1977 ба ансамбли шашмақомхони Кумитаи телевизон ва радиои ҷумҳурӣ даъват шуд ва дар ин ҷо маҳораташро такмил бахшидааст. Чанд сол узви дастаи «Дарё»-и ҳамин кумита буд.

Сурудаҳо
--------

Сурудҳои классикӣ ва мардумиро якзайл мехонд. «Ироқи Бухоро», «Қаландари дугоҳ», «Гули сурх», «Наврӯзӣ», «Наврӯз шуд», «Туро ман ёд кардам», «Баҳор омад», «Салом ба кишварам», «Фарзанди Зарафшонам», «Эй гул», «Бофанда», «Ту садбарги кадом боғӣ», «Ҷононае», «Остонаи дил», «Ошуфтаи зулф», «Ноз мекунӣ», «Аз давлати висолат», «Имрӯз», «Эй ватан», «Кокулат», «Мегузарад», «Аскари сулҳ», «Ҳар лаҳза зор гирям», «Ёдбуд», «Машав ғамгин», «Оташ аст», «Суруди чупон», «Нахоҳад шуд», «Бути номеҳрубон», «Субҳидам», «Боми дунё», «Давои дили ман», «Ошиқи гулзор ку», «Чаман», «Хами мӯй» аз зумраи онҳоанд. Қобилияти хуби оҳангсозӣ дошта, дар заминаи лаҳни мақомҳо ва мусиқии халқӣ сурудҳои рангин офаридааст. Иштирокдори бисёр ҷашнвораҳои ҳунарӣ, аз ҷумла Рӯзҳои фарҳанги Тоҷикистон дар Русия (Маскав, 2005) ва ЮНЕСКО (Париж, 2005) мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
Дарёҳои кӯҳистони Тоҷикистон
**Дарёҳои Тоҷикистон** — ҳисоби дарёҳои Тоҷикистон ба 947, дарозии умумии онҳо 28,500 км аст. Иқтидори энергияи дарёҳову кӯлҳои Тоҷикистон — 64 миллион киловат/соатро ташкил медиҳад.

Маълумоти умумӣ
---------------

Дарёҳои Тоҷикистон манбаи асосии пуршавии баҳри Арал ба шумор мераванд, оби ҳаёт бахши худро ба кишварҳои дар поёнтар ҷойгиршуда мерасонанд ва пахтакорию гидроэнергетикаро бе онҳо наметавон тасаввур кард. Панҷ, Вахш, Сирдарё, Зарафшон, Кофарниҳон ва Бартанг калонтарин дарёҳои Тоҷикистон мебошанд. Ҳисоби дарёҳои Тоҷикистон ба 947 мерасад, ки дарозии ҳар кадом беш аз 10 км ва дарозии умумии онҳо 28,500 км аст. Тамоми дарёҳои Тоҷикистон ба ҳавзаи баҳри Арал мансубанд. Муҳимтарини онҳо: Панҷ, Вахш, Амударё, Сирдарё, Зарафшон, Кофарниҳон, Аличур (дарёи Ғунд), Бартанг, Яхсу, Фондарё, Шинг, Искандар, Хоҷабқирғон, Оқсу, Ширинсоӣ, Қизилсу, Исфара ва ғайраҳо. Дарёҳои Тоҷикистон захираҳои бузурги энергияи обӣ доранд. Иқтидори энергияи дарёҳову кӯлҳои кишварамон 64 миллион киловаттро ташкил медиҳад.

1. Ҳавзаи дарёи Норин, сарчашмаи асосии Сирдарё буда, захираи обии худро аз Тиёншони Марказӣ ҷамъ меоварад.

2. Водии Фарғона, аз кӯҳҳои атроф зиёда аз 100 дарёву дарёҳои хурд ҷорӣ мешаванд, вале бештари онҳо то Сирдарё ҷорӣ намешаванд.

3. Тиёншони Ғарбӣ, дарёҳои Охангарон,Чирчик, Арис ҷорӣ мешаванд.

4. Ҷануби Ғарбии нишебии каторкӯҳҳои Қаратоғ (Каратоу).

Бояд кайд кард, ки қисми шимолии ҳавзаи Сирдарё дар минтақаи иқлимии муътадил, қисми ҷанубиаш дар минтақаи иқлими субтропикию континенталӣ ҷойгир мебошад. Аз лиҳози маъмурӣ Сирдарё аз ҳудуди 4 ҷумҳурӣ мегузарад: Қирғизистон, Узбекистон, Тоҷикистон ва Қазоқистон. Ё худ:

• Ҳавзаи дарёи Норин, қаторкӯҳҳои Чатколу Фарғона, қисми шимолии нишебиҳои қаторкӯҳҳои Туркистону Олой ба Қирғизистон мансубанд.

• Қисми марказии водии Фарғона,ҳавзаи дарёҳои Чодак, Оҳангарон ва Пскем ба Узбекистон мансубанд.

• Қисми ҷанубии нишебиҳои қаторкӯҳҳои Қурама, қисми шимолии нишебиҳои қаторкӯҳҳои Туркистон ба Тоҷикистон мансубанд.

• Ҳамаи дарёи Арис, ҷануби-ғарбии нишебиҳои қаторкӯҳҳои Қаратоғ, қисми поёнии Сирдарё ба Қазоқистон мансубанд.

Нигаред
-------

* Панҷ,
* Вахш,
* Амударё,
* Сирдарё,
* Зарафшон,
* Кофарниҳон,
* Аличур (дарёи Ғунд),
* Фондарё
* Искандар

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* (пайванди дастнорас)


|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |


| ⚙️ Ҷуғрофиёи Тоҷикистон |
| --- |
| Литосфера | Кӯҳҳои Тоҷикистон • Ғорҳои Тоҷикистон • Нуқтаҳои канории Тоҷикистон • Даштҳои Тоҷикистон |
| Гидросфера | Дарёҳои Тоҷикистон • Кӯлҳои Тоҷикистон • Пиряхҳои Тоҷикистон • Обанборҳои Тоҷикистон • Ҷӯборҳои Тоҷикистон • Шаршараҳои Тоҷикистон |
| Атмосфера | Иқлими Тоҷикистон |
| Биосфера | Мамнуъгоҳҳои Тоҷикистон • Парваришгоҳҳои Тоҷикистон • Боғҳои миллӣ ва табии Тоҷикистон • Ёдгориҳои табии Тоҷикистон |
| Антропосфера | Экологияи Тоҷикистон |
Самарқанд. Cоли1929. Намуди зоҳирии боқимондаҳои обсерваторияи Улуғбек
**Расадхонаи Улуғбек ё Обсерваторияи Улуғбек** — яке аз обсерваторияҳои асосии асрҳои миёна ба ҳисоб меравад, ки аз тарафи Улуғбек дар теппаи Куҳак, наздикии шаҳри Самарқанд солҳои 1424—1428 сохта шудааст.
Боқимондаҳои обсерватория аз тарафи археолог В. Л. Вяткин соли 1908 ёфт гардидааст. Боқимондаҳои обсерватория аз рӯи хуҷҷатҳои асри XVII ёфт карда шуданд. Соли 1948 экспедицияи Институти таърих ва археологияи Академияи илмҳои Ӯзбекистон, ки таҳти роҳбарии археолог В. А. Шишкин (1893—1966) омода карда шуда буд, пойдеворҳои обсерваторияро ёфт карданд.

Самарқанд. Намуди қисмҳои боқимондаи секстанти обсерваторияи Улуғбек
Мувофиқи азнавсози муайян гашт, ки обсерватория ба монанди силиндри сеошёна буда, баландиаш 30,4 м ва диаметраш 46,40 м буд ва дар даруни он аз шимол ба ҷануб — секстант (ва ё квадрант [2]) ном асбобе чой кунонда шуда буд, ки радиуси он 40,21 м буд. Бо ин асбоб баландии ҷисмҳои осмониро чен мекарданд. Асбоби секстант дар вакти кофту коб ёфта шуда, дар зери хок хеле хуб то замони мо омада расидааст.

Нимкурраи ин асбоб аз ду тараф бо ду барер махдуд карда шудааст, ки он бо санги мармар рупуш карда шудааст. Дар хар як градуси давра дар руи мармар хатхо ва ракамхо ишора карда шудаанд. Байни хар як градус 70 см мебошад. Дар байни барерхо зинапояҳои хиштин мавчуданд.
Ҷизмҳои осмониро аз рӯи боми обсерватория дар давраи горизонтали месанҷиданд. Дар обсерватория дигар асбобҳо низ вучуд доштанд, лекин онҳо боқӣ намондаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Обсерватория Улугбека. (2010, май 12). Википедия, свободная энциклопедия. Дастрасӣ 18:59, июня 1, 2010 from .

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Structurae

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская
* Большая китайская
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)

 |
**Абулҳасани Оғоҷӣ Алӣ ибни Илёс**, маъруф ба **Оғоҷӣ** ё **Ағаҷӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форс-тоҷик (асри 10).

Зиндагинома
-----------

Ҷараёни зиндагӣ ва фаъолияти шоирии ӯ дар зодгоҳаш Бухоро гузаштааст. Баъди дар илму дониш ва шоирӣ шуҳрат ёфтан, ӯро соли 977 ба дарбори шоҳи сомонӣ – Нӯҳ ибни Мансур (ҳукмронӣ 976 – 997) даъват намуданд. Абулҳасани Оғоҷӣ ба забони арабӣ ва форсӣ-тоҷикӣ шеър эҷод мекард. Муаллифи тазкираи «Ятимат-уд-даҳр» Абумансури Саолибӣ қайд мекунад, ки Абулҳасани Оғоҷӣ аз шоирони cоҳибдевон буда, девони ашъораш дар Хуросон машҳур аcт. Мутаассифона, девони ашъори ӯ то ҳол дастрас нагардидааст. Аз мероси адабии ӯ имрӯз 39 байт дарёфт шудааст. Шоир дар абёти парокандаи худ аз носозгории замон, қадру қимат надоштани аҳли илму ҳунар шикоят кардааст. Абёти зерин аз ӯст: 

Туро фазилат бар хештан тавонам дид,
Валек фазлат – номардумисту бехирадӣ.
\*\*\*
Дар гили ғурбат зи по башлиданам,
Нест мумкин рӯи ёрон диданам. 
\*\*\*
Тар аст замин зи дидагони ман,
Чун пой биниҳам – ҳаме фурӯ лағзам.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Заҳрои Хонларӣ, Роҳнамои адабиёти форсӣ, Т. 1340 ҳ. ш.;
* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ, Д. 2007.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Хосият Ортиқова** (*Хосият Қурбонзодаи Зарафшонӣ*; зод. 10 октябри 1960, деҳаи Гузари Бод, ноҳияи Айнӣ) — — овозхони тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1990), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2006).

Зиндагинома
-----------

Соли 1982 Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзодаро ба поён оварда, дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба фаъолият пардохт ва то кунун дар ин боргоҳ заҳмат мекашад, солҳои охири сарварии дастаи ҳунариро ба дӯш дорад. ӯ аз як ҷониб шохаю бахшҳои ҷудогонаро аз «Шашмақом» бо лаҳни хос иҷро намуда, дар тарғибу тарвиҷи ин шоҳкории мусиқӣ нақш гузошта бошад, аз сӯи дигар сурудҳои оҳангсозони тоҷик ва таронаҳои мардумиро дар ғояти нозукӣ адо менамояд, худ мусаннифи оҳанги бисёр сурудҳост. «Ҳасрати зулф», «Соқиё», «Гуфтем», «Ҳикоят мекунад», «Гӯё кун забонамро», «Рӯзгори баргашта», «Хорам макун», «Ташнаи ёди Зарафшон», «Нигина ёр», «Майда-майда хол дорӣ», «Ёд аз мани ошиқ кунед», «Падарам», «Гул бар сар бизанад», «Мард агар ошиқ шавад», «Ханда кун», «Дидан нагузоранд», «Писари дар ба дар», «Дар банди хаёли ту» барин зиёда аз шаст сурудаш дар хазинаи Радиои тоҷик маҳфузанд. Ба Афғонистон, Эрон, Ҳиндустон, Миср, Ироқ, Исроил, Австрия, Дания, Олмон, Фаронса ва дигар кишварҳои хориҷӣ сафарҳои ҳунарӣ анҷом додааст.
Бо ордени «Шараф» қадр гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Парокандагии гуна**, **ареал** (аз лот. area — майдон, қитъа, мавзеъ) — макони ягон гуна, сарда, авлод ва дигар гурӯҳҳои систематикии гиёҳон ё ҷонварон.

Ареал ҳамаҷоя (космополитӣ) ва минтақавӣ (эндемӣ) мешавад. Намуди ареалро асосан аз рӯи сарҳади иқлим муайян мекунанд. Ҳудуди ареал ба иқлим, замин, релеф, омилҳои биологӣ ва таъсири якҷояи ҳамаи онҳо вобаста буда, дар натиҷаи тағйир ёфтани шароит ва фаъолияти хоҷагии инсон хурд мешавад. Дар ҳудуди ареал ҳайвонот ё наботот фақат дар ҳамон ҷое, ки барои ҳаёт бештар мувофиқ аст, маскун мешаванд. Миқдори намудҳои ҳайвонот ё наботот дар доираи ареал як хел нест (дар он ҷое, ки шароит мусоид аст, шумораи намудҳо зиёд мешавад). Донистани ареали олами ҳайвоноту наботот барои дуруст истифода намудани мавҷудоти фоиданок, нест кардани ҳашароти зараррасон ва ғайра аҳамияти калон дорад. Дар харита ареалро бо хати бефосила, нуқта-нуқта ва ғайра ишора мекунанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ареал // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская
* Большая российская (старая версия)
* Современной Украины

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4384479-0

 |
**Донишгоҳи политехникии Тирана** (албанӣ: *Universiteti Politeknik i Tiranes*) — як донишгоҳи техникӣ дар Тирана, Албания аст. Донишгоҳ ба Донишкадаи политехникии Тирана бармегардад, ки соли 1951 таъсис ёфтааст, ки соли 1957 ба Донишгоҳи Тирана табдил ёфтааст. Соли 1991 ин ниҳод дубора мустақил шуд ва ДП-и мустақили давлатиро ташкил медиҳад.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Рӯйхати донишгоҳҳо дар Албания

Истинодҳои веб
--------------

* Вебсайти расмии Донишгоҳи Политехникии Тирана Бойгонӣ шудааст 16 марти 2013  сол. (албанӣ, англисӣ)

Эзоҳ
----

1. Members(англ.). *Balkan Universities Association* (2019). 8 сентябри 2019 санҷида шуд.
**Абуалии Сарахсӣ** ( *Зоҳир ибни Аҳмади Алфақӣ*) — шоир, муҳаддис ва фақеҳи форс-тоҷики замони Сомониён, шогирди Абуисҳоқи Марвазӣ, устоди Абусаиди Абулхайр дар ҳадис, муаллифи «ал-Аволӣ».

Зиндагинома
-----------

Ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш маълум нест. Мувофиқи маълумоти асарҳои «Ҳолот ва суханони Шайх Абусаид», «Асрор-ут-тавҳид» Абусаиди Абулхайр дар назди ин шахс улуми динии ахбор, тафсир ва усулро омӯхтааст.

Осор
----

Аз эҷодиёташ ғазале тавассути «Номаҳо» ва «Тамҳидот»-и Айнулқуззоти Ҳамадонӣ дастрас гардидааст.

Абёти зерин аз он ғазал аст:

Дарой ҷоно, бо ман ба кор, агар ёрӣ,

Вагарна рав, ба саломат, на бар сари корӣ.

На ҳамроҳӣ ту маро, роҳи хеш бигиру бирав,

Туро саломат бодо, маро нигунсорӣ.

Маро ба хонаи хаммор бар, ба-д-ӯ биспор,

Нигар, маро ба ғами рӯзгор наспорӣ.

Набид чанд маро деҳ барои мастиро,

Ки сер гаштам аз ин зиракию ҳушёрӣ.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Шарҳи аҳвол ва ашъори шоирони бедевони қарнҳои 3 – 4 – 5 ҳ. қ. Т. 1370 ҳ. ш.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Адабиёти таърихӣ** — як навъи адабиёти асрҳои миёна, ки воқеаҳои таърихиро дар перояи бадеӣ ифода мекунад. Дар ин гуна асарҳо, аз як тараф, тасвир ба андозае ҷамъбаст шуда, аз воқеият дур гардидааст ва шакли бадеиро гирифтааст. Аз тарафи дигар, дар баробари офаридани воқеаҳо қоидаи барқарор кардани ҳодисаҳои таърихӣ низ риоя шуда, дар якҷоягӣ онҳо тасвири воқеиро ба вуҷуд меоваранд. Хусусияти бадеии адабиёти таърихӣ, пеш аз ҳама, дар тасвири образҳои ашхоси таърихию асотирӣ зоҳир мешавад: подшоҳони таърихию асотирӣ, пайғамбарон аз дигар пешвоёни дину сарони давлат дар шакли идеалӣ, мувофиқи ҷаҳонбинии муайян ва анъанаи таърихӣ тасвир гардидаанд. Ин гуна анъанаҳо бо ҷаҳонбинии замон махлут шуда, на танҳо рафтори воқеии шахс, балки шакли тасаввурии шахсро ҳам ба вуҷуд меоваранд. Масалан, Рашидуддини Фазлуллоҳ дар «Ҷомеъ-ут-таворих» Чингизхонро аз ин қиёс тасвир кардааст. Бинобар ин дар китобҳои гуногуни таърихӣ симои шахсони таърихию асотирӣ якрангу якнавохт нест. Дар онҳо шахс асосан аз қиёси некию бадӣ ва муносибат ба дину оин ва ҷаҳонбинии нависанда тасвир мешавад. Адабиёти таърихӣ дар инкишофи услуби насри классикии тоҷик ҳам мавқеи намоёне дорад. Китобҳои таърихи давраи аввал, монанди «Таърихи Байҳақӣ»-и Абулфазли Байҳақӣ гарчанде бо услуби насри тарассул (рисоланависӣ) навишта шудаанд, аз ҷиҳати забонӣ душворӣ надоранд. Дар онҳо саҷъ нест ё кам истифода шудааст. Аввалин китобе, ки дар шакли душвори маснӯъ навишта шуд, «Таърихи Яминӣ»-и Утбист. Ин китоб ба забони арабӣ буд, вале ба зудӣ ба форсӣ тарҷума шуда, пайравони зиёде пайдо кард. Атомалики Ҷувайнӣ дар китоби «Таърихи ҷаҳонкушо» ва махсусан муаллифи «Таърихи Вассоф» дар роҳи истифодаи санъат ва саҷъу тарсеъ иқдоми тозае ниҳоданд. Китобҳои таърихӣ, одатан, ба масъалаҳои таърихи кишвар, ягон маҳаллу вилоят ва ё силсилаи подшоҳон бахшида шудаанд. Муҳимтарин китобҳои таърихӣ «Таърихномаи Табарӣ» мансуб ба Абӯалии Балъамӣ, «Таърихи гузида»-и Ҳамдуллоҳи Қазвинӣ, «Зубдату-т-таворих»-и Абулқосим Абдуллоҳи Кошонӣ, «Муҷмалу-т-таворих ва-л-қисас» (муаллифаш номаълум), «Ҷомеъ-ут-таворих»-и Рашидуддини Фазлуллоҳ, «Таърихи кабир»-и Ҷаъфарии Яздӣ, «Равзат-ус-сафо»-и Мирхонд, «Ҳабиб-ус-сияр»-и Хондамир ва ғайра мебошанд. Китобҳои таърихӣ дар бораи шаҳру вилоят ва хонадонҳо ҳам хеле бисёранд. Дар ҷамеи ин китобҳо ба ғайр аз ахбори қиссамонанди таърихӣ асотир, нақлу ривоят, қиссаву достон, амсолу ҳикам ва латифаю зарбулмасалҳои фаровоне оварда шудаанд, ки маҷмӯи онҳо як хазинаи бузурги адабию маънавиро ташкил мекунад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Нусратулло Абдулҳа́қов** (10 январи 1930, деҳаи Сияҳлояк, ноҳияи Ховалинг — 2004, Душанбе) — арбоби давлатӣ ва низомӣ, генерал-майори милитсия (1975).

Зиндагинома
-----------

Омӯзишгоҳи омӯзгорӣ (1946) ва Институти давлатии педагогии Кӯлобро (1948) хатм карда, дар мактабҳои ноҳияи Балҷувон дарс додааст. Котиби якуми Комитети комсомолии ноҳияи Балҷувон (1950 — 52), мудири шуъбаи Комитети ҳизби коммунистии ҳамин ноҳия (1952 — 53), котиби Комитети ҳизби коммунистии ноҳияи Данғара ва котиби якуми Комитети ҳизби коммунистии ноҳияи Даштиҷум (1953 — 54) буд. Таҳсил дар Мактаби олии ҳизбии назди КМ КПСС (шаҳри Тошканд, 1956 — 60), раиси комиҷроияи ноҳияи Шаҳритуз (1961), котиби якуми Комитети ҳизби коммунистии шаҳри Кӯлоб (1961 — 65), котиби КМ Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон, муовини Раиси Шӯрои Вазирон ва раиси Комитети назорати ҳизбию давлатӣ (июл — декабри 1965), раиси Комитети назорати халқии ҷумҳурӣ (1965 — 72), Вазири корҳои дохилии Тоҷикистон (1972 — 80).

Мукофоту ореднҳо
----------------

Бо орденҳои Байрақи сурхи меҳнат, «Нишони Фахрӣ» ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Чумхурии Советии Социалистии Казокистон**, ки бо номи  **Казокистони Советй** ,  **РСС Казокистон**  ё содда  **Казокистон**  маъруф аст, яке аз трансконтиненталӣ [[Ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ|ҷумҳуриҳои таркибии Иттиҳоди Шӯравӣ (СССР) аз соли 1936 то 1991. Дар шимоли Осиёи Марказӣ ҷойгир буда, 5 декабр таъсис ёфтааст. 1936 аз НШС Казокистон, республикаи худмухтор-и СФСР.

Дар Шаблон:Конверт дар масохат он пас аз СФСР дуюмин чумхурии калонтарин дар СССР буд. Пойтахти он Алма-Ато (имрӯз бо номи Алмаато маъруф аст) буд. Онро дар давраи мавчудияти худ хамчун Республикаи Советии Сотсиалисти Партияи Коммунистии РСС Казокистон (ККП) рохбарй мекард.

25 октябри соли 1990 Шӯрои Олии ҶШС Қазоқистон соҳибихтиёрии худро дар сарзаминаш эълон кард. Котиби якуми ҚКП Нурсултон Назарбоев 1990|интихоб шуд президент моҳи апрели ҳамон сол - нақш то соли 2019 дар он монд.

ҶШС Казокистон 10 декабри соли 1991 Ҷумҳурии Қазоқистон номида шуд, ки пас аз шаш рӯз истиқлолияти худро эълон кард ва ҳамчун охирин ҷумҳурие, ки 16 декабри соли 1991 аз Иттиҳоди Шӯравӣ ҷудо шуд. Иттиҳоди Шӯравӣ 26 декабри соли 1991 аз ҷониби Шӯроҳои Ҷумҳуриятҳо расман Барқарор шудани Иттиҳоди Шӯравӣ барҳам дода шуд. Ҷумҳурии Қазоқистон, вориси ҳуқуқии ҶМШС Қазоқистон, 2 марти соли 1992 ба Созмони Миллатҳои Муттаҳид пазируфта шуд.

Эзоҳ
----
**Абдуллоҷон Орипов** - (6 феврали соли 1941, деҳаи Румони ноҳияи Хуҷанд) - иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисодӣ (1987), профессор (1988). Аълочии маорифи халқи ҶТ (1991). Дорандаи унвони олии мақомоти андоз «Мушовири куллии мақомоти давлатии андози ҶТ» (1993).

Зиндагинома
-----------

Дастпарвари ДДТ ба номи В.И.Ленин (1963). Сариқтисоддони шуъбаи ташкили илмӣи кори совхозтехникуми ноҳияи Мастчоҳ (1963-1966), ассистенти кафедраи иқтисоди сиёсӣ (1966-67), аспиранти ДДТ ба номи В.И.Ленин (1969-1970), сармуаллим (1968-1972), дотсенти кафедраи иқтисоди сиёсӣ (1972-1973), декани факултаи курсҳои тайёрӣ (1973-1975), ноибректори ДДТ ба номи В.И.Ленин (1975-1991), декани факултаи иқтисодии ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров (1991-1992), мудири кафедраи Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон (1992), сардори Кумитаи давлатии гумруки ҶТ (1992-1996), ноибректори Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон (аз с.1997). Вакили Мачлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2000).

Осори илмӣ
----------

Муаллифи зиёда аз 170 мақолаи илмӣ ва илмии оммабоб оид ба масоили мухталифи сиёсати андози ҶТ.

* Хоҷагии шахсии ёрирасон ва истеъмоли аҳолӣ. - Душанбе, 1984:
* Производство, доходы, потребление. - Душанбе, 1989:
* Уровень жизни поколения. - Душанбе, 1979:
* Ислохоти андоз ва таъмини аҳоли. - Душанбе, 1993.

Сарчашма
--------

1. ↑  Омӯзгорон. Тавсифнома
**Прокуратура** — мақомоти мутамарказонидашудаи давлатӣ буда, тибқи Констнтутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон назорати иҷрои аниқ ва татбиқи якхелаи қонунҳоро дар қаламрави ҶТ дар ҳудуди салоҳияташон ба амал
мебароранд (м. 93 Конститутсия).
Тарзи ташкил, фаъолият ва салоҳияти прокуратура дар Қонуни конститутсионии ҶТ «Дар бораи мақомоти прокуратураи ҶТ» зикр шудааст. Вазифаҳои мақомоти прокуратура аз таъмин намудани волоияти қонун,
таҳкими қонуният ва тартиботи ҳуқуқӣ иборат буда, баҳри ҳимояи мустақилият ва ҳуқуқҳои соҳибихтиёрии ҶТ, ҳуқуқҳои иҷтимоию иқтисодӣ, сиёсӣ ва дигар ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандон равона карда
шудаанд. Мақомоти прокуратура иҷрои аниқи қонунҳоро аз ҷониби вазоратҳо, кумитаҳои давлатӣ, идораҳои ҶТ, мақомоти намояндагӣ ва иҷроияи маҳалй, мақомоти идораи ҳарбй, корхонаву муассисаҳо, ташкилотҳои диннӣ ва ҷамъиятӣ, шахсони мансабдор назорат мекунад. Низоми мақомоти прокуратураи ҶТ-ро воҳидҳои он ташкил мекунад: 

* Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон,
* Сарпрокуратураи ҳарбй,
* прокуратураи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоятҳо, шаҳри Душанбе,
* прокуратураи нақлиётӣ,
* прокуратураи ноҳияҳо, шаҳрҳо,
* прокуратураи ҳарбй ва дигар прокуратураҳои махсус гардонидашуда.

Дар таъмини қонуният ва тартиботи хуқуқи ва хифзи манфиатҳои ташкилотхо ва шаҳрвандон мақомоти прокуратура ҳиссаи калон мегузарад. Фаъолияти макомоти прокуратура мувофики Конун "Дар бораи Прокурори Ҷумҳурии Тоҷикистон", ки 30 апрели 1992 кабул карда шудааст, ба танзим дароварда мешавад. Тибки моддаи 1-уми ин Қонун Прокурори Генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Прокурори тобеи он риоя ва истифодаи якхелаи қонунҳои аз ҷониби вазоратҳо, кумитаҳои давлатӣ, Шурои маҳаллии депутатҳои халқӣ, корхонаю муассисаҳо, сарфи назар аз тобеият, мансубият ва шаклҳои моликияти онҳо, макомоти таҳқиқ ва тафтиши пешакӣ, ташкилотҳои ҷамъиятӣ, динӣ, хизбҳои сиёсӣ, ҷунбишҳои оммавӣ, мансабдорон ва шаҳрвандон назорат мекунанд. 

Вазифаҳои прокуратура таъмин намудани волоии қонун, таҳкими қонуният ва тартиботи ҳуқуқӣ буда, бо мақсади муҳофизати истиқлол ва хуқуқи соҳибихтиёрии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳуқуқу озодиҳои ичтимоию иктисодӣ, сиёсӣ ва дигар ҳукуқу озодиҳои шаҳрвандон, асосоҳои сохтори демократии Ҳокимияти давлатӣ, ҳокимияти ҳуқуқӣ майомоти намояндагии маҳаллӣ, мақоми давлатӣ ва ташкилотҳои ҷамъиятӣ равона карда шудааст.

Нигаред низ
-----------

* Прокурор

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 385
**Афзалшоҳ Зарифзода** (*Зарифзода Афзалшоҳ Қаҳрамон*, пештар **Зарипов Авзалшо Қаҳрамонович**; зод. 29 январ 1980, Элок, НТҶ) — физикдон, номзади илмҳои физика ва математика (2009).

Зиндагинома
-----------

Афзалшоҳ Зарифзода 29 январи соли 1980 дар деҳаи Элоки ноҳияи Файзобод дар хонадони омӯзгор ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёнаи №11 ба Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон дохил шуда, соли 2003 онро бо дипломи аъло хатм кардааст.

Корнома
-------

Афзалшоҳ Зарифзода пас аз хатми донишгоҳ дар кафедраи физикаи назариявии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ба ҳайси ассистент ба кор шурӯъ намуда, солҳои (2005—2007) дар назди ҳамин кафедра дар аспирантура таҳсил намудааст. Баъди хатми аспирантара дар вазифаи ассистенти ҳамин кафедра фаъолияташро давом дода, соли 2009 рисолаи номзадиашро дар мавзӯи «Релаксатсияи сохторӣ ва хосиятҳои часпакию чандирии моеъҳои магнитӣ» дифоъ кардааст. Аз соли 2010 то 2015 дар вазифаи мудири кафедраи физикаи назариявии ДМТ ва аз соли 2015 то 2024 ба ҳайси дотсенти кафедра фаъолият намудааст.

Аз 29 феврали соли 2024 директори Институти физикаву техникаи ба номи С. У. Умарови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон таъйин шудааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Тадқиқоти илмии Афзалшоҳ Зарифзода ба назарияи молекулавӣ-кинетикии моеъҳои магнитӣ бахшида шуда, муаллифи зиёда аз 35 мақолаҳои илмӣ ва китоби дарсии «Механикаи назариявӣ» мебошад.

Ӯ бо усули молекулавӣ-кинетикӣ системаи муодилаҳои гидродинамикаро бо назардошти майдони магнитии беруна барои моеъҳои магнитӣ тартиб дода, муодилаи Смолуховскийро барои зичии бинарии зарраҳои моеъи магнитӣ ҳосил намуда, ҳалли умумии онро ёфтааст.

Осор
----

* Механикаи назариявӣ. — Душанбе: нашриёти ДМТ, 2013, 410 с. (китоби дарсӣ барои донишгоҳҳо).
* Асосҳои таҳлили векторӣ ва ҳисобҳои тензорӣ
* Ҳалли масъалаҳо аз физика

Эзоҳ
----

1. ↑  ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. — Д. 2011. СИЭМТ, — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4
2. ↑  *Зарипов, Авзалшо Карамонович.* Структурная релаксация и вязкоупругие свойства магнитных жидкостей (2008).
3. ↑  Кафедраи физикаи назариявӣ.  ДМТ. 29 феврали 2024 санҷида шуд.
4. ↑  Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи директори Институти физикаву техникаи ба номи С. У. Умарови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон таъин намудани Зарифзода А. Қ.. *www.president.tj*.  Президенти Тоҷикистон (29 феврали 2024). 29 феврали 2024 санҷида шуд.
5. ↑  Устодони кафедра.  ДМТ. 29 феврали 2024 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Академияи Google

 |
**Фахруддини Хуҷандӣ** (? — қарни XIII) — донишманд, мусиқидон, файласуф ва равоншиноси форс-тоҷик.

Дар Хуҷанд ба дунё омада, илмҳои бадеъ, фалсафа, риёзиёт ва мусиқиро аз падараш омӯхтааст. Фахруддини Xуҷандӣ дар санъати китобат ва сураткашӣ низ истеъдоди баланд дошт. У бо тахаллуси Савтӣ шеър ҳам мегуфт ва худаш оҳанг мебаст. Фахруддини Xуҷандӣ дар назарияи мусиқӣ асаре бо номи «Рисола дар илми мусиқӣ» таълиф кардааст. Ин рисола аз 7 боб (фасл) иборат буда, дар он масъалаҳои зарб, буъд, созҳои мусиқӣ, мақомҳои машҳура (12 мақом), таъсири савтҳои мусиқӣ ва ғайра мавриди баррасӣ қарор ёфтаанд.

Эзоҳ
----
**Шамсуддин ибни Муҳаммад ибни Алии Кошонӣ** (? — 1329) — шоир ва таърихнигори форс-тоҷик.

Эҷод
----

Ӯ дар бораи таърихи муғул манзумае навишта, «Таърихи Ғазонхон»-ро ба назм даровардааст. Девони ашъораш то замони мо расидааст. Муҳаммади Авфӣ дар «Лубобу-л-албоб» табъу қудрати шоирии ӯро таъриф карда, як қасидаашро овардааст. Чанд байте аз ин қасида:

>   
> 
> Эй чеҳраи ту номаи асрори дилбарӣ  
> 
> В-эй турраи ту сураи оёти соҳирӣ.  
> 
> Во зулфи тобдода чун шомм мулламӣ.  
> 
> Бо талъати ҳуҷиста чун субҳи анварӣ.  
> 
> Аз оразат, ки мебибарад об Офтоб,  
> 
> Гаҳ зор Моҳу Зӯҳраву гаҳ хор Муштарӣ…
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Шамсуддини Кошонӣ / С. Воҳидов // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
Маҷмӯаи асарҳои А. Чехов, ки А. Маркс нашр кардааст, соли 1903.
**Саҳҳофӣ, китобсозӣ, бастабандии китоб** — якҷосозии варақҳо дар шакли дафтарчаҳои (аз 4 то 64 саҳифагӣ) ва бо ҳам духтану ҷилдбандии онҳо ба хотири муҳофизат аз фарсудашавӣ.

Тарҳ ва намудҳои бастабандӣ
---------------------------

Барои бастабандии китоб: ҷилд, астар бадрақа, сафаҳот дар шакли дафтарчаҳо, матоъ (дока), шероза, ришта, ширеш лозиманд. 

Ду навъи асосии бастабандии китоб вуҷуд дорад - ҷилдбандии сахт ва ҷилдбандии нарм. 

  


* *В. Верига.* Переплетчикъ. Полное практическое руководство къ переплетному дѣлу, для желающихъ вполнѣ познакомиться съ переплетными работами. — 2-е. — С.-Петербургъ: Типография И. Н. Скороходова, 1884. — 240 с.
* ГОСТ 7.84-2002 Издания. Обложки и переплёты

* Китоби қадимӣ
* Аз таърихи бастани
* Мақола дар бораи китоббандӣ ва дӯзандагӣ дар чоп
**Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон**  — яке аз донишкадаҳои таҳсилоти олии касбии Тоҷикистон мебошад.

Маълумоти мухтасар
------------------

Донишкада соли 2013 дар ш. Душанбе таъсис ёфтааст. Мақоми донишкада мактаби олии касбӣ буда, дорои иҷозатномаҳои (литсензияҳои) давлатии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ҳуқуқи пешбурди фаъолияти таълимӣ дар соҳаи таҳсилоти олии касбӣ ва Шаҳодатнома дар бораи аккредитатсияи давлатӣ мебошад. Моҳи июни соли 2018 донишкада аз аттестатсияи Хадамоти давлатии назорат дар соҳаи маориф бомуваффақият гузашта, иҷозатномаи фаъолияти он ба муддати панҷ соли навбатӣ тамдид карда шуд. Тибқи иҷозатнома таҳсил дар зинаи бакалавриат аз рӯйи 31 ихтисос ва дар зинаи магистратура аз рӯйи 15 ихтисос ба роҳ монда мешавад.

Таърих
------

Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон 30 марти соли 2013, таъсис ёфта, дар асоси Оиннома амал мекунад ва аввалин муассисаи мустақили давлатӣ мебошад, ки дар соҳаи санъати тасвирӣ ва дизайн мутахассисонро тайёр мекунад.
Бо фармоиши Ҳукумати ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 августи соли 2013, собиқ бинои Осорхонаи миллии ба номи Камолиддин Беҳзод, воқеъ дар хиёбони Айнӣ-31, шаҳри Душанбе ба тавозуни донишкада гузаронида шудааст. Бинои таълимии донишкада аз таҳхона ва 3 ошёна иборат буда, сохтори таълимиро бошад 3 факултет, 7 кафедра, устохонаҳо, синфхонаҳои тахассусӣ ва дигар шуъбаҳо ташкил медиҳанд.

Факултаҳо
---------

* Факултети санъати тасвирӣ
* Факултети дизайн
* Факултети тайёрӣ ва таҳсилоти фосилавӣ

Кафедраҳо
---------

* кафедраи графика ва миниатюраи ба номи Фаррух Хочаев;
* кафедраи мусаввирӣ ва ҳайкалтарошӣ;
* кафедраи санъати ороишию амалӣ ва монументалӣ;
* Кафедраи забонҳо ва фанҳои гуманитарӣ (умумидонишкадавӣ);
* кафедраи тарҳрезии бадеии либос;
* кафедраи дизайн ва меъморӣ;
* кафедраи технологияи иттилоотӣ ва иқтисод.

|
|  |

Эзоҳ
----

1. ↑  Таърих(тоҷ.). *ddstdt.tj*. 3 июли 2019 санҷида шуд.

|
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Мактаб | *Ин мақолаи нопурра дар бораи мактаб мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |