recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Муътабар Иброҳимова** (2 январи 1930, Конибодом — 18 майи 2008, Хуҷанд) — ҳунарпешаи театр ва синамо, Ҳунарпешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон (1958), Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1974).

Зиндагинома
-----------

Соли 1947 Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Ленинободро ба итмом расонда, дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи Ленинобод фаъолияти кориашро шурӯъ намуд ва чор даҳсола саҳнаашро обод кард. Эҳсосоти самимӣ ва табъи нозук имкон медоданд, ки симои қаҳрамононашро таъсирбахшу муассир офарад. Ҳама гуна образҳо — драмавӣ, фоҷиавӣ, мазҳакавӣ дар иҷрояш бо тамоми паҳлӯҳои бадеӣ ва хислатҳои фардиашон таҷассум меёфтанд.

### Театр

«Равшан ва Зулхумор», «Нурхон», «Фарҳод ва Ширин», «Пӯлод ва Гулрӯ», «Модар нигарон буд», «Духтари кӯҳистон», «Гулсара», «Дили шоир», «Исёни арӯсон», «Супориши ЧК», «Отелло», «Рамаяна» муште аз хирвори намоишномаҳоанд, ки номбурда дар онҳо нақшҳои марказӣ бозидааст.

### Синамо

Аз ҳунари волояш дар филмҳои тоҷикии «Вақте ки осиё бозмонд», «Ғуломони сарсахт», «Сандуқ барои арӯс», «Гирдоб», «Агар дӯст дорӣ» ва ғайраҳо ҳам баҳра бурдаанд. Бо овози дилкашу ширадор сурудҳои халқию классикиро накӯ адо менамуд. Ба бис¬ёр давлатҳои хориҷӣ дар ҳайати санъаткорони театр сафар намудааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени «Нишони Фахрӣ», медалҳо ва Грамотаҳои Президиуми Совети Олии Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

Осор
----

* Театр — маънои умри ман, Хуҷанд, 1999 (ҳаммуалиф).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Муғелон**, **хори мағелон**, **марғелон**, **хасак**, **хорхасак**, **оҳанхорак** (лот. Tríbulus terréstris) — гиёҳи яксолаест аз оилаи ласфиҳо.

Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
---------------------

Пояаш чун палак паҳн туда, то 1 метр дароз мешавад. Баргаш пармомонанд (дарозиаш 2,5—5\*5 сантиметр, бараш 1,5—2 сантиметр), гулаш зард, мевааш ситорашакл буда, 2—4-то хори сахту тез дорад. Аз май то охири тобистон гул карда, аз июн мева мекунад. Чун алафи бегона дар боғу киштзор, замини партов, канори роҳ, нишебиҳои санглоху регӣ ва ғайра мерӯяд. Дар Тоҷикистон васеъ паҳн гаштааст.

Корбурди пизишкӣ
----------------

Дар тибби мардумӣ барои табобати бавосир, иллати гурда, қабзияти меъда, хала ва ғайра истифода мешавад. Дар тибби муосир қиёми алафи муғелон(Extractum Tribullus terrestris) ва доруи «требестрис»-ро ҳангоми сустии кори ғадуди ширеҷудокунандаи меъда ба кор мебаранд Алафи Мушхор пайвастҳои флаваноидӣ, сапонинҳо (диосгенин), моддаҳои даббоғӣ, равған, витамин ва ғайра дорад.

Муғелон барои ҳайвон заҳрнок аст ва боиси касалии «трубулоз»-и бузу гӯсфанд мешавад. Баъзан 50—90%-и ҳайвони касал мемирад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Муғелон / М. Ҳоҷиматов // Лениннома — Муҳит. — Д. : СИЭСТ, 1983. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 4).

* Гусынин И. А. Токсикология ядовитых растений, Москва. 1902

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Орояшиносӣ | 
* APNI
* EOL
* GBIF
* GRIN
* iNaturalist
* NCBI
* IPNI
* IRMNG
* ITIS TSN
* POWO
* The Plant List
* Tropicos
* WFO
* Флора Китая

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* J9U: 987007548888105171
* LCCN: sh85137434
* NKC: ph845022

 |
**Фаддей Фаддеевич Беллинсгаузен** (9(20).9. 1978–13(25)1.1852) — баҳрнаварди рус, адмирал (1843). Аз авлоди баронҳои Лифлянд. Хатмкардаи корпуси кадетии баҳрӣ (1797). Солҳои 1803–06 бо киштии «Надежда» таҳти роҳбарии И. Ф. Крузенштерн дар сайёҳати аввалини ҷаҳонии рус иштирок кардааст. Соли 1809 фармондеҳи корвети (киштии ҳарбӣ) Флоти Балтика буд. Соли 1810 дар Баҳри Сиёҳ таҳқиқоти гидрографӣ бурдааст. Солҳои 1819–21 экспедитсияи гирдиҷаҳониро дар киштиҳои «Восток» ва «Мирний», ки ба Антарктида бо мақсади ҳарчи бештар наздик шудан бо қутби Ҷанубӣ ва кашфи ҷаз-ҳои нав равон шуда буд, роҳбарӣ намуд. Соли 1819 дар қисми антарктикии Уқёнуси Атлантик ва Уқёнуси Ором якчанд ҷаз. ва 16 (28) январи 1820 Экспедитсияи баҳрнавардони рус (1819 — 1921) бо роҳбарии Фаддей Фаддеевич Беллинсгаузен ва М. П. Лазарев, ки Антарктидаро кашф намуда, дар бораи мавҷудияти хушкии даруни доираи Қутби Ҷанубӣ маълумоти аввалин дод. Ширкаткунандаи ҷанги Россияю Туркия (1828–1929) буда, дар муҳосира ва ба даст овардани қалъаи Варна корнамоӣ нишон додааст. Соли 1830 сардори дивизияи 2-юми Флоти Балтика, соли 1839 губернатори ҳарбии Кронштадт ва сарфармондеҳи бандари ҳамном буд. Хотираҳои баҳрнавардии худро дар китоби «Таҳқиқи дукарата дар Уқёнуси Яхбастаи Ҷанубӣ ва баҳрпайҶентиле моӣ (шиноварӣ) дар гирди ҷаҳон» (1960) гирд овардааст. Як баҳр дар Антарктида, ҷаз-ҳо дар Уқёнуси Ором ва Атлантика (галаҷазираҳои Туамоту) ба номи Беллинсгаузен гузошта шудаанд. Дар Антарктида 2 пойгоҳи тадқиқоти илмии ИҶШС ба шарафи киштиҳои экспедитсионии Беллинсгаузен ва Лазарев – «Восток» ва «Мирний» номида шудаанд.

Адабиёт
-------

* Иванов С. Голованов К. Ф. Ф. Беллинсгаузен. М. 1952;
* Болотников Н. Я. Ф. Ф. Беллинсгаузен и М. П. Лазарев // Русские мореплаватели. М. 1953.

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


1. 1 2 3  Беллингсгаузен, Фаддей Фаддеевич (рус.) // *Энциклопедический словарь* / под ред. И. Е. Андреевский — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1891. — Т. III. — С. 371.
2. ↑  *Коргуев Н.* Беллингсгаузен, Фаддей Фаддеевич (рус.) // *Русский биографический словарь* — СПб.: 1900. — Т. 2. — С. 682—683.
3. ↑  Беллинсгаузен Фаддей Фаддеевич // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
4. ↑  *Bell A.* Encyclopædia Britannica (ингл.брит) — Encyclopædia Britannica, Inc. 1768.
**Олимҷон Маҳмудович Алиев** — олим, иқтисодшинос. Номзади илмҳои иқтисодӣ (2012), дотсент.

Зиндагинома
-----------

Олимҷон Маҳмудович Алиев 19 феврали соли 1983 дар деҳаи Ҳисор, ҷамоати деҳоти Ҳисори шаҳри Ҳисор дар оилаи зиёӣ ба дунё омадааст. Соли 2000-ум мактаби миёнаи рақами 3-и ноҳияи Ҳисорро хатм намуда, соли 2005 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро аз рўи ихтисоси "Молия ва қарз" хатм кардааст. Соли 2005 фаъолияти меҳнатиро ба ҳайси ассистенти кафедраи таҳлили иқтисодӣ ва аудити Донишгоҳи миллии Тоҷикистон оғоз намудаст. 
Солҳои 2014-2015 дар Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат дар вазифаи мудири кафедраи менеҷмент ва маркетинг, соли 2015 то 2019 мудири кафедраи идоракунии давлатӣ ва маҳаллии Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат, соли 2019 декани факултети баҳисобгирии муҳосибӣ ва сайёҳии Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат фаъолият намудааст. Аз соли 2020 то инҷониб дотсенти кафедраи андоз ва андозбандии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Солҳои 2006-2010 аспиранти ғоибонаи кафедраи таҳлили иқтисодӣ ва аудити Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буд. 
Соли 2015 дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон рисолаи номзадиро дар мавзӯъи "Роҳҳои худтаъминкунии устувори минтақа бо озуқаворӣ (дар мисоли Тоҷикистони марказӣ)" ҳимоя намуда, сазовори дараҷаи номзади илмҳои иқтисодӣ гаштааст. 
Фаъолиятҳои илмии ӯ ба масоили худтаъминкунии озуқаворӣ дар минтақаҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон бахшида шудааст. Ӯ аввалин маротиба механизми бозориро барои расидан ба дастрасии иқтисодии озуқаворӣ дар асоси ташаккули шабакаҳои бозорҳои озуқавории минтақавӣ, ки арзиши иловагии маҳсулоти кишоварзиро аз майдони полезӣ то ба истеъмолкунанда расониданро коҳиш медиҳад, коркард кардааст. Ӯ дар корҳои илмӣ-таҳқиқотии хеш дар заминаи истифодаи тамсилаи консептуалӣ асоснок кардааст, ки низоми худтаъминкунии озуқаворӣ дар минтақа бояд аввалиндараҷа бошад ва аз ҳисоби истифодаи оқилонаи захираҳои худии истеҳсолоти маҳсулоти кишоварзӣ, ашёи хом ва маводи хӯрокворӣ ба роҳ монда шавад. Инчунин ҷиҳати расидан ба худтаъминкунии озуқаворӣ дар минтақа як қатор тавсияву пешниҳодотро доир ба дастгирии давлатии соҳаи кишоварзӣ пешниҳод намудааст.

Осор
----

Олимҷон Маҳмудович муаллифи бештар аз 40 асару мақолаҳои илмӣ, аз ҷумла 2 монография ва 2 дастури таълимӣ мебошад.

1. Проблемы регионального продовольственного обеспечения Республики Таджикистан: Монография / Д.У. Ураков, О.М. Алиев. Душанбе:ИРФОН,2011.– 120 с.
2. Таҳлили фаъолияти хоҷагидории корхона: Дастури таълимӣ / Барфиев Қ.Х. Тоҳирова Р.С. Мирзохонов С.О. Алиев О.М. - Душанбе:ИРФОН,2014.-332с.
3. Таҳлили ҳисоботи молиявӣ: Дастури таълимӣ / Ойев Н.А. Алиев О.М. Бобиев И.А. Каримов Б.Ҳ. - Душанбе:ИРФОН,2015. –234с.
4. Проблемы продовольственного самообеспечения региона как основа устойчивого развития: Монография / О.М. Алиев. – Душанбе:ИРФОН, 2018. – 177с.
5. Таҳлили идоракунӣ: Китоби дарсӣ / Хушвахтзода Қ.Х. Мирзохонов, С.О. Алиев О.М. - Душанбе: АДИБ,2022. – 312с.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Алиев Олимҷон Маҳмудович Бойгонӣ шудааст 30 Декабри 2017  сол.
* Рисолаи номзадӣ "Пути устойчивого самообеспечения региона продовольствием : на примере районов Центрального Таджикистана"
**Олим Абдураҳмонович Аҳмадов** (16.03.1958, Душанбе) — иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисодӣ (2011).

Зиндагинома
-----------

Олим Абдураҳмонович Аҳмадов дар факутаи иқтисодии УДТ ба номи В.И. Ленин таҳсил кардааст (1975–80). Корманди иттилооти илмию техникии (ТоҷикНИИНТИ, 1980–1991), сариқтисодшиноси Лоиҳаҳои байналмилалии Ҳукумати ҶТ, Бонки ҷаҳонӣ, Бонки таҷдид ва рушди Осиё, Бонки таҷдид ва рушди Аврупо (1991–2006). Пас аз хатми аспирантураи назди Институти марказии иқт. мат. ш. Москваи АИ ФР (2009) корманди шуъбаи иқтисодии Бонки "Американ экспресс" дар Русия (2009–2011). Аз с. 2011 – директори департаменти рушди бизнес дар кишварҳои наздики хориҷии Бонки тиҷоратии «Юнистрим».

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — 215 с. (тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6
**Оперетта** (ит. operetta, фр. operette, айнан – операи хурд, кӯчак), асари мусиқии саҳнавии хислати мазҳакавидошта, ки дар драматургияи мусиқӣ якҷояшавии мусиқии вокалӣ ва созӣ, рақс ва муколамаи гуфтугӯ фаро гирифта мешавад. Дар Оперетта монанди опера, аз мусиқии созиву овозӣ – ария, дуэт, ансамбл ва хор истифода мебаранд.

Таърихи Оперетта
----------------

Оперетта дар заминаи мазҳакаи мусиқӣ, операи ҳаҷвӣ, водевилҳои фаронсавӣ ва зингшпили олмонӣ ба вуҷуд омада, ҳамчун навъи мустақили асари саҳнавӣ солҳои 50-уми садаи XIX дар Фаронса пайдо шудааст. Сипас он дар тамоми Аврупо паҳн гардида, ҳаводорону ҳомиёни зиёде пайдо мекунад. Дар инкишофи минбаъдаи он саҳми Ф. Эрве, Ж. Оффенбах, Ш. Лекок (Фаронса), А. Салливен (Англия), И. Штраус, Ф. Зуппе (Австрия) ва диг. калон аст. Композиторон И. Дунаевский ва Н. Стрелников бошанд (Солҳои 20 садаи ХХ), Опереттаи шӯравиро асос гузоштаанд. Пас аз ин композиторон аз қабили Б. Александров, Ю. Милютин, В. Соловёв-Седой, Т. Хренников ин иқдомро идома дода, саҳми босазо гузоштаанд.

Оперетта дар санъати мусиқии тоҷик
----------------------------------

Аввалин Опереттаи тоҷик «Розия»-и З. Шаҳидӣ ва С. Баласанян ба шумор меравад, ки дар Театри давлатии академии опера ва балети тоҷик ба номи С. Айнӣ соли 1946 гузошта шудааст. Аз ин пас ООпереттаҳои «Духтаре аз Душанбе»-и З. Шаҳидӣ, «Бибӣ ё Бобо ва ё домоди воломақом»-и С. Урбах, «Оби ҳаёт»-и Г. Александров ва солҳои аввали Истиқлоли давлатии ҶТ Опереттаи «Дугонаҳо»-и Д. Дӯстмуҳаммадов (1993) ба майдон омаданд. Инчунин дар саҳнаи театри тоҷик як қатор Опереттаҳои композиторрони классики ҷаҳонӣ барои тамошобинони тоҷик ба саҳна гузошта шудаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.283-284 – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Музыкальный Римана
* Новый
* Britannica (онлайн)
* Universalis
* The YIVO Encyclopedia

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 119497134
* GND: 4043602-0
* GTAA: 262945
* J9U: 987007548424305171
* LCCN: sh85095031
* NDL: 01190581
* NKC: ph123751, ph123752

 |

 |
**Додро ва Ногор Ҳовели** , *Дадра ва Нагархавели* ( хинди  ; гуҷаротӣ દાદરા-નગરહવેલી દાદરા-નગરહવેલી, Додро-Нагархавел, англ. Dadra and Nagar Haveli Дадра ва Нагар Хавели ), бандари Додро ва Ногор Ҳовели ) — як қаламрави иттифоқӣ дар дохили Ҳиндустон аст. Маркази маъмурӣ — шаҳри Силвосо, калонтарин шаҳр — Амли мебошад. Аҳолӣ — 342 853 нафар  (ҷойи 5 дар байни қаламравҳои иттифоқӣ; 2011) )

Ҷуғрофиё
--------

 Ҷойгиршавии Додро ва Ногор Ҳовели
Масоҳат 491 км² (ҷойи 4 дар байни қаламравҳои иттифоқӣ). Ҳудуди он дар ғарби кишвар ҷойгир буда, аз ду қисм иборат аст. **Ногор Ҳовели** байни иёлоти Гуҷарот ва Маҳараштра ҷойгир аст, **Додро** дар шимол ҷойгир аст ва ҳамчун як анклав дар қаламрави Гуҷарот аст.

Таърих
------

Аз охири асри XVIII, дар муддати тӯлонӣ ин қаламравҳо мустамликаи Португалия буданд. Дар соли 1954, Додро ва Ногор Ҳовели, дар натиҷаи исёни маҳаллӣ, ки аз ҷониби ҳуҷуми миллатгароёни ҳиндӣ дастгирӣ мешуданд,минбаъд аз ҷониби Ҳиндустон назорат карда мешуд, гарчанде ки онҳо расман ҳамчун моликияти Португалӣ ҳисобида мешуданд. Ва дар соли 1961, пас аз тасарруфи Гоа, Домон ва Диу Ҳиндустон ҳам Додро ва ҳам Ногор Ҳовелиро ба таври расмӣ ҳамроҳ кард, ки соли 1974 аз ҷониби Португалия эътироф шудааст.

Тақсимоти маъмурӣ
-----------------

Қаламрави иттифоқӣ аз ду ноҳия иборат аст:

* Додро
* Ногор Ҳовели

Ноҳияи Додро маркази маъмурӣ - шаҳри Додро ва ду деҳаи атрофи онро дар бар мегирад.Ноҳияи Ногор Ҳовели, маркази маъмурии қаламрави иттифоқӣ - шаҳри Силвасса ва 68 деҳаи атрофро муттаҳид мекунад.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑  Индия, Непал, Бутан, Бангладеш // Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 2009 г. ; гл. ред. Г. В. Поздняк. — М. : ПКО «Картография» : Оникс, 2010. — С. 124—125. — ISBN 978-5-85120-295-7 (Картография). — ISBN 978-5-488-02609-4 (Оникс).
3. ↑  Северная Индия // Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 1999 г. ; отв. ред.: Т. Г. Новикова, Т. М. Воробьёва. — 3-е изд. стер. отпеч. в 2002 г. с диапоз. 1999 г. — М. : Роскартография, 2002. — С. 160—161. — ISBN 5-85120-055-3.
4. ↑  District Census 2011.  Census2011.co.in (2011). 30 сентябри 2011 санҷида шуд.

| ⚙️ Иёлатҳо ва қаламравҳои иттифоқии Ҳиндустон |
| --- |
| Иёлатҳои Ҳиндустон | Андра Прадеш · Аруначал Прадеш · Ассам · Биҳар · Гоа · Гуҷарот · Ҷамму ва Кашмир · Ҷарханд · Бенгалистони Ғарбӣ · Карнатака · Керала · Мадҳя Прадеш · Манипур · Маҳараштра · Меғалая · Мизорам · Нагаланд · Орисса · Панҷоб · Роҷистон · Сикким · Тамилноду · Трипура · Уттаранчал · Уттар Прадеш · Ҳарияна · Ҳимочал Прадеш · Чҳаттисгар · Телингоно |  |
| Қаламравҳои Ҳиндустон | Ҷазираҳои Ондомон ва Некӯбор · Додро ва Ногор Ҳовели · Домон ва Диу · Ноҳияи миллии пойтахт Деҳлӣ · Локшодвип · Пудучерӣ · Чандигар |
**Муқаддас Баротова** (1909, ноҳияи Турсунзода — 1950, деҳшӯрои Пахтаободи ноҳияи Регар) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948). Иштирокдори ҶБВ (1941-45).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1934-1950 колхозчӣ, сардори як бахши к-зи ба номи Крупскаяи ноҳ. Турсунзода буд.

Ордену медалҳо
--------------

Барои рӯёндани ҳосили баланди пахта бо ордени Ленин, медалҳо ва Ифтихорномаҳои Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Баротова Муқаддас // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Муқаддами Муҳсин Вазирӣ** (форсӣ:  وزڍری مقدم محسن ‎) (таваллуд 1925, Теҳрон) — наққош ва ҳайкалтароши эронӣ. Дар Донишкадаи ҳунарҳои зебои Донишгоҳи Теҳрон ва сипас дар Академияи санъати Рум таҳсил кардааст. Дар марҳалаҳои мухталифи ҳунарофариниаш осори бисёри регӣ, филиззӣ, пластикӣ эҷод намуда, муҷассамаҳои чӯбии ҷунбон сохтааст. Замоне, ки дар Рум зиндагӣ мекард, дар наққошиҳояш нақшҳои эрониро истифода бурдааст. Наққошиҳои региашро дар Флоренсия, Лондон, Мюнхен ва Рум ба намоиш гузошт, ки таваҷҷуҳи мунаққидони ғарбиро ба худ ҷалб кард. Дувоздаҳ сол дар Донишкадаи ҳунарҳои тазйинӣ ва Донишкадаи ҳунарҳои зебои Донишгоҳи Теҳрон дарс дод. Осорашро дар намоишгоҳҳои Венетсия (1960, 1962, 1964) ва Осорхонаи ҳунарҳои модерни Ню-Йорк (1964) ба намоиш гузошт. Китобе бо номи «Шеваи тарроҳӣ» навиштааст, ки чандин бор чоп шудааст. Бархе аз осораш дар Осорхонаи ҳунарҳои модерни Ню-Йорк, Кохи Ниёварони Теҳрон ва Музейи ҳунарҳои муосири Теҳрон нигаҳдорӣ мешаванд.

Сарчашма
--------

* Муқаддами Муҳсин Вазирӣ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Докторант** - шахсе, ки дараҷаи илмии номзади илм дошта, ба докторантура барои дарёфти дараҷаи доктори илм қабул шудааст.

Дар макотиби олии Ҷумҳурии Тоҷикистон мувофиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ" дар асоси иҷозатномаи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон докторантураҳо амал карда истодаанд.

Пайвандҳои беруна
-----------------

* Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон

Эзоҳ
----

1. ↑  Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ" Боби якум. Моддаи 2. Мафҳумҳои асосӣ.

| Унвон ва дараҷаи илмӣ |
| --- |
| Бакалавр · Магистр · Номзади илм · Доктори илм · Дотсент · Профессор · Академик |
**Доираи салоҳияти мақомоти давлатӣ** — вобаста ба сохти нави ҷамъиятӣ доираи салоҳияти мақомоти давлатӣ, аз ҷумла мақомоти намояндагии ҳокимияти давлатӣ, тағӣир ёфтанд. Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дигар қонунҳои нав қабулшуда ба салоҳияти мақомоти намояндагӣ масъалаҳоеро пешбинӣ менамоянд, ки ҳаллу фасли онҳо танҳо ба нн мақомот тааллуқ доранд.

Масалан, доираи салоҳияти Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон васеъ буда, масъалаҳои зиёде пешбинӣ карда шудааст, ки онҳоро шартан ба соҳаҳои зерин ҷудо кардан мумкин аст: 

1. қонунгузорй;
2. таъйини интихоботи Президент ва раъйиурсӣ, ташкилн мақомоти давлатӣ, интихоб ва бозхонди роҳбарони як қатор мақомоти давлатӣ, тасдиқи фармонҳои Президент оид ба таъйин ва озод намудани роҳбарони мақомоти нҷроия ва ҳифзи ҳуқуқ;
3. муайян намудани сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, алоқаҳои беруна, таъсису барҳам додани воҳидҳои марзию маъмурӣ;
4. тасдиқи барномаҳои иқтисодӣ ва иҷтимоӣ, рнзоият 6а додугирифти қарзи давлатӣ;
5. дигар масъалаҳое, ки Конститутсия ва дигар қонунҳо пешбинӣ намудаанд.

Ҳамин тавр, доираи салоҳияти мақомоти намояндагии ҳокимияти маҳаллӣ дар қонунҳо муқаррар шудаанд.

Нигаред низ
-----------

* Мақомоти намояндагии ҳокимияти давлатӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 141
**Ethereum** — заминаи бузургтарини дуюми криптоасъорӣ аз рӯи сармояи бозорӣ пас аз Биткойн мебошад. Ethereum манбаи кушоди ибтидоӣ дорад ва ба технологияи блокчейн асос ёфтааст. Ба монанди Биткойн, Ethereum як шабакаи ғайримутамарказ аст ва зери назорати ташкилоти марказӣ қарор надорад, ки ин имкон медиҳад, ки пардохтҳои онлайн бе зарурат ба бонк ё шахси сеюм махфӣ ва зикри беном анҷом дода шаванд.

Ихтисораи ETH ва рамз дар шакли ҳарфи юнонии Xi Ξ барои ифода кардани воҳидҳои мубодилаи Ethereum истифода мешаванд. Касрҳо номҳои худро доранд: 1/1000 - финни, 1/106 - сабо, 1/1018 - вэй.

Майнинги Ethereum ба майнинги Биткойн монанд аст, аммо ҳангоми ҳалли пайванди блокҳои Ethereum, майнер эфирро ба даст меорад. Яке аз вазифаҳои асосии Ethereum смарт-шартномаҳо мебошад. Смарт-шартномаҳои Ethereum аз ҷониби мошини виртуалии Ethereum ё EVM (мошинаи виртуалии Ethereum) иҷро карда мешаванд.

Мисли ҳама криптоасъори дигар Ethereum-ро харидан, фурӯхтан, пардохт ва мубодила кардан мумкин аст. Технологияи Ethereum имкон медиҳад, ки транзаксияҳоро бо ҳама гуна дороиҳо тибқи асоси тақсимшуда дар шартномаҳои навъи блокчейн бе истифодаи тартиби анъанавии ҳуқуқӣ сабт карда шаванд. Баръакси Биткойн, Ethereum - ин таъминоти номаҳдуди криптоасъор мебошад. Ин маънои онро дорад, криптоасъор метавонад дар ҳолати таваррум қарор дошта бошад. Ethereum дар биржаҳои криптоасъорӣ фаъолона савдо карда мешавад. Сармоягузории умумии он дар моҳи феврали соли 2021 аз 180 миллиард доллар зиёд гардид.

Ташкилотҳои гуногун ба замина таваҷҷуҳ зоҳир карданд, аз ҷумла Microsoft, IBM, JPMorgan Chase. Bloomberg Businessweek ақида дорад, ки нармафзоре, ки аз ҷониби Ethereum паҳн карда шудааст, метавонад аз ҷониби ҳар касе истифода шавад, ки мехоҳад аз дахолати иҷозатдоданашуда ҳифз шуда бошад. Шумо метавонед бо касе, ки шумо ӯро намешиносед, бехатар тиҷоратро пеш баред, зеро шартҳо дар смарт-шартнома, ки дар блокчейн насб шудааст, зикр гардидаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑  The ethereum Open Source Project on Open Hub: Languages Page — 2006.
6. ↑
7. ↑  Transactions as anonymous as cash are now possible on Ethereum. *finance.yahoo.com*. 30 ноябри 2021 санҷида шуд.
8. ↑  Top cryptocurrencies by value in 2021: Bitcoin, Ether and more. *techradar.com*. 30 ноябри 2021 санҷида шуд.
9. ↑  Why Bitcoin may herald a new era in finance. *economistinsights.com*. 30 ноябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 марти 2016.
10. ↑  Best Trading Ethereum Guide. *comparebrokers.co*. 30 ноябри 2021 санҷида шуд.
11. ↑  Ether Total Supply and Market Capitalization Chart. *etherscan.io*. 30 ноябри 2021 санҷида шуд.
12. ↑  Ethereum, a Virtual Currency, Enables Transactions That Rival Bitcoin’s. *nytimes.com*. 30 ноябри 2021 санҷида шуд.
13. ↑  This Is Your Company on Blockchain. *bloomberg.com*. 30 ноябри 2021 санҷида шуд.
**Додорбоварӣ** (форсӣ: دادارباوری‎), **худоингорӣ** (форсӣ: خدااِنگاری‎), **деи́зм** (аз лот. deus — Худо) — фалсафаест, ки мегӯяд Худо вуҷуд дорад ва ба унвони офаринанда ва додор, омили халқи ҳама чиз аст.

Додорбоварӣ мудохилаи мустақими Худованд дар амалкарди ҷаҳонро рад мекунад (худобоварии диннобоварона). Додорбоварӣ муртабит бо фалсафаи динӣ ва ҷунбишӣ аст, ки вуҷуди Худоро аз ақл истинтоҷ мекунад. Додорбоварӣ дар бораи ин, ки Худо дар хориҷ аз гети чӣ анҷом медиҳад, ҳечгуна мавзеъгирӣ намекунад. Бархилофи асли эътимодгароӣ дар адёни ислом, масеҳият, яҳудият аст, ки бар ваҳй дар кутуб такя мекунанд.

Худоингорон бештар, рӯйдодҳои фаротбиъиии монанди муъҷиза ва пешгӯиро рад мекунанд ва бовараманданд, ки Худо дар зиндагии инсонҳо ва қавонини табиъии гетӣ мудохила намекунад.

Нигаред низ
-----------

* Худобоварӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  [فرهنگ علوم انسانی، داریوش آشوری، نشر مرکز، چاپ اول، ۱۳۷۴، تهران، وص ۹۱، مدخل Deism]

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Брокгауза и Ефрона
* Еврейская Брокгауза и Ефрона
* Итальянская
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Православная
* Стэнфордская философская
* Britannica (онлайн)
* Catholic (1997—…)
* TDV İslam Ansiklopedisi
* Treccani
* Universalis
* Современной Украины
* Швейцарский исторический

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX525501
* BNF: 11960407m
* GND: 4149020-4
* J9U: 987007545594505171
* LCCN: sh85036505
* NKC: ph136788

 |

 |
**Муҳиддинов Худойбердӣ** (тав. 11.05.1947, ш. Панҷакент), физик, номзади илмҳои техникӣ (1980), Дотсент.

Зиндагинома
-----------

Соли 1968 факултети физикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченкоро хатм кардааст. Соли 1968 лаборанти калони кафедраи физикаи назариявии донишкадаи номбурда буд. Солҳои 1968–1969 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои 1969–1973 ҳамчун ассистенти кафедраи физикаи умумии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе кор кардааст. Солҳои 1973–1976 аспиранти кафедраи физикаи умумии донишкадаи мазкур буд. Солҳои 1976–1987 ҳамчун муаллими калон, 1987–1992 дотсент ва мудири кафедраи фанҳои умумитехникӣ, 1992–1993 иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи номбурдаи Донишкадаи давлатии омӯзгории Тоҷикистон кор карддаст. Якчанд солҳо ходими калони илмӣ ва дотсенти кафедраи фанҳои умумитехникии донишгоҳи омӯзгорӣ буд. Айни ҳол дар Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М. Осимӣ фаъолият намуда истодааст. Муаллифи ду китоб, зиёда аз 50 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Бо роҳбарии ӯ ду нафар рисолаи номзадӣ ҳимоя кардаанд. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» ва ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Заминҳои федералии Утриш**  — номи воҳиди тақсимоти маъмурию-ҳудудии дараҷаи болоӣ дар Австрия.

Ҳар як замини федералӣ соҳиби мақомоти қонунбарори интихобии худро дорад — *ландтаг* (олмонӣ: ***Landtag***), ҳукумат (олмонӣ: ***Landesregierung***), ки аз губернатори замин (олмонӣ: ***Landeshauptmann***) ва машваратчии замин (олмонӣ: ***Landesrat***) иборат аст. Интихобот дар панҷ сол як маротиба гузаронида мешаванд (дар Австрияи Боло — ҳар шаш сол). Губернатор ва машваратчиҳои замин аз тарафи ландтаг интихоб мешаванд.

Заминҳои федералӣ ба 80 ҳавзаи сиёсӣ ва 15 шаҳр бо оинномаҳо, ки мақоми васеъшуда доранд ва ҳавзаҳо бо ҳуқуқҳои шахсиашонро ташкил медиҳанд.

Харитаи заминҳои Австрия

Заминҳои Австрия
----------------

| Парчам
  | Нишон
  | Замин
  | Ҷойҳо дарБундесрат | Масоҳат(км²)
  | Аҳолӣ (1 кв. 2011) | наф.дар км²
  | Марказимаъмурӣ
  | www
  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | 1
  | Бургенланд*Burgenland* | 3
  | 3 966 (7) | 284 813 (9) | 72 (7) | Айзенштадт*Eisenstadt* |  |
|  |  | 2
  | Каринтия*Kärnten* | 4
  | 9 536 (5) | 558 085 (6) | 59 (8) | Клагенфурт*Klagenfurt* |  |
|  |  | 3
  | Австрияи Поён*Niederösterreich* | 12
  | 19 178 (1) | 1 611 829 (2) | 84 (4) | Санкт-Пёлтен*Sankt Pölten* |  |
|  |  | 4
  | Австрияи Боло*Oberösterreich* | 11
  | 11 982 (4) | 1 412 545 (3) | 118 (3) | Линс*Linz* |  |
|  |  | 5
  | Залсбург*Salzburg* | 4
  | 7 154 (6) | 531 586 (7) | 74,0 (5) | Залсбург*Salzburg* |  |
|  |  | 6
  | Штирия*Steiermark* | 9
  | 16 392 (2) | 1 210 259 (4) | 74 (6) | Гратс*Graz* |  |
|  |  | 7
  | Тирол*Tirol* | 5
  | 12 648 (3) | 709 912 (5) | 56 (9) | Инсбрук*Innsbruck* |  |
|  |  | 8
  | Форарлберг*Vorarlberg* | 3
  | 2 601 (8) | 369 922 (8) | 142 (2) | Брегентс*Bregenz* |  |
|  |  | 9
  | Вена*Wien* | 11
  | 415 (9) | 1 713 957 (1) | 4 130 (1) | Вена*Wien* |  |
| Парчами Австрия |  | AT
  | **Ҷумҳурии Утриш*****Republik Österreich*** | **62** | **83 872** (113) | **8 404 252** (86) | **95** | Вена*Wien* |  |

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Тақсимоти маъмурии Австрия
* Феҳристи ҳавзаҳои сиёсии Австрия

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4253590-6

 |

Шаблон:Заминҳои Австрия
Шаблон:Мавзӯъҳои Австрия
**Муқим Воҳид** — нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1994)

Зиндагинома
-----------

**Муқим Воҳид** 9 апрели соли 1950 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд ёфтааст. Баъди хатми мактаби миёна, соли 1967, вориди факултаи таъриху филологияи Донишкадаи давлатии педагогии Хуҷанд гашта, соли 1971 ба итмом расондааст. Фаъолияти омӯзгориро моҳи августи соли 1971 дар мактаби миёнаи №1 шаҳраки Табошар (ҳозира Истиқлол) оғоз намудааст. Аз моҳи ноябри соли 1972 то даъват шуданаш ба хидмати ҳарбӣ дар рӯзномаи вилоятии «Ҳақиқати Ленинобод» мусаҳҳеҳӣ кардааст. Аз соли 1992 дар Литсейи физикӣ- математикии №1 ба номи академик Осимии шаҳри Хуҷанд омӯзгорӣ ва маҳфили «Адибони ҷавон»-ро роҳбарӣ мекунад. Ҳамзамон, солҳои зиёдест, ки масъули филиали Хуҷанди Академияи хурди илмҳои Тоҷикистон мебошад. Соли 1994 ба узвияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта шудааст.

Эҷодиёт
-------

Фаъолияти адабиаш аз ҳамон сол оғоз ёфта, ҳикояҳояш муттасил дар рӯзномаҳои «Ҳақиқати Ленинобод», «Ленинабадская правда», «Бо роҳи Ленинӣ», «Маориф ва маданият» ва «Газетаи муаллимон» ба дасти чоп расидаанд. Соли 1991 қиссаи нахустини ӯ «Оби зулол» аз ҷониби нашриёти «Адиб» интишор ёфтааст. Соли 2003 китоби дувуми худ «Ашки ишқ», соли 2008 маҷмӯаи қиссаву ҳикояҳои «Дунёи бевафо»-ро манзури хонандагон гардондааст.

Ҷоизаҳо
-------

* Аълочии маорифи Тоҷикистон;
* Ҷоизаи ба номи Камоли Хуҷандӣ (2013).

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 67-68 ISBN 978-99947-2-379-9
**Занаби Қитус** — бетта Наҳанг, Дифда, ситораи дурахшонтарини бурҷи Наҳанг, ки ба гурӯҳи азим ситораҳои КО III дохил аст. Занаби Қитус дар марҳалаи охири таҳаввул куҳантарин ситораест, ки тақр. 100 млн сол умр дошта, массааш аз массаи Офтоб се баробар зиёдтар, қутраш 17 баробар бузургтар ва дурахшониаш 145 баробар фузунтар мебошад. Ҳарорати сатҳаш 4500°С буда, дар масофаи 96 с. р. дуртар аз замин қарор дорад. Фарози мустақим ва майли Занаби Қитус мутаносибан ба 00h–43m 35,37s df –17º 59′ 11,8′′, суръати самти назари он ба 13,32 км/с, қадри мутлақи ситоравӣ ба 0,3m ва қадри ситоравии зоҳириаш ба 2,04m баробар аст. Аз арзи Аврупо мушоҳида мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Занаби Қитус // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — С. 27. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Григоренкова Екатерина Николаевна** (зод. 1933, Душанбе) — агроном, доктори илмҳои кишоварзӣ, профессор, академики Академияи табиатшиносии Русия.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (1960). Агрономи стансияи мошину тракторӣ (1953-55), к-зи ба номи Ворошилов (1956-60), аспирант (1960-63), х. х. (1963-67) ва х. к. илмӣ (1967-80), мудири шуъбаи Институти таҳқиқоти илмии хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (1980-90), ходими илмии Институти таҳқиқоти илмии сабзавоткорӣ ва обчакории Русия (1990—2000), профессори кафедраи гидробиология ва экологияи умумии Донишгоҳи давлатии техникии Астрахан (аз 2000). Екатерина Григоренкова оид ба экологияи рустаниҳо, парваришу тарзи коркарди чойҷуворӣ, истифодаи навъҳои гуногуни юнучқа барои тарбеда ва беҳгардонии сифати хӯроки чорво пажӯҳиш анҷом додааст. Зиёда аз 140 таълифот дорад.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ду ордени «Нишони Фахрӣ» ва ордени Дӯстии Халқҳо сарфароз гардидааст.

Осор
----

* Оценка возделывания кормовых культур на конечную продукцию//Кормопроизводство. 2006, № 7;
* Оценка способов возделывания кормовых культур и реализация их энергоциклов//Вестник Российской академии сельскохозяйственных наук. 2006, № 5;
* Селекция новых сортов овса в условиях аридной зоны//Вестник Российской академии сельскохозяйственных наук. 2012, № 3.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Григоренкова Екатерина Николаевна // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Аламшоев Муқбилшо Мирзовафоевич** ( 15 июли 1956, деҳаи Миденшаври ноҳияи Шуғнон) — забоншиноси тоҷик, доктори илмҳои филология (2002), профессор (2010).

Солҳои фаъолият
---------------

Хатмкардаи Институти давлатии педагогии Душанбе (1979). Муаллими мактаби миёна (1979 – 1989). Солҳои 1990 – 2009 дар Пажӯҳишгоҳи улуми инсонии АИ Ҷумщурии Тоыикистон (дар Помир) дар вазифаҳои ходими хурди илмӣ то мудири шуъбаи таҳқиқи забонҳои помирӣ кор кардааст. Аз соли 2009 сарходими илмии муассисаи номбурда. Унвонҷӯи Институти забоншиносии шаҳри Санкт-Петербург (1990 – 1992). Дар кафедраи забонҳои Шарқи Донишгоҳи давлатии Хоруғ низ кор мекунад. Муҳаққиқи забони шуғнонӣ (ҷонишинҳои ин забон дар муқоиса бо дигар забонҳои помирӣ, лексикаи чорводорӣ аз нигоҳи этнолингвистӣ ва муқоисавии таърихӣ ва ғайра). Муаллифи «Алифбои шуғнонӣ» (1996) ва дастурҳои таълимст.

Эзоҳ
----

Осор
----

* Система местоимений шугнанского языка в сравнении с другими языками шугнано-рушанской группы памирских языков, Хорог, 1994; \*Шугнанская животноведческая лексика в этнолингвистическом и сравнительно-историческом освещении, Д. 2007.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Муъминҷон Маҳмудҷонович Абдуллоев** — омӯзгор - кимиёгар, муҳандис - металлург, номзади илмҳои техникӣ (2000). Аълочии маорифи ҶТ.

Зиндагинома
-----------

Муъминҷон Маҳмудҷонович Абдуллоев 20 апрели 1957 дар шаҳри Самарқанд таваллуд шудааст.
Хатмкардаи факултети кимиёи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1980) ва факултети металлургияи Институти политехникии Қазоқистон (1989). Сармуҳандиси Институти кимиёи АИ ҶТ (1980-1983), электролизчӣ, устои баст, устои калон, технолог, муовини сардори сехи электролизи КВД «ШАТ» (1983-1993), муовини директор, директори Коллеҷи металлургии Турсунзода (1993-2008),
мудири шуъбаи маорифи ш.Турсунзода (2008-2009), директори литсейи президентии ш.Турсунзода (2009- 2010), директори Коллеҷи металлургии Турсунзода (аз с. 2010 инҷониб). Ӯ Аълочии маорифи ҶТ буда, бо ифтихорномаҳои давлатӣ мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. - Душанбе: "Ирфон", 2015, - с. 79
**Занбӯри асал**
**Занбӯри асал**, ҳашарот, як намуди занбӯр, мансуби пардаболон. Дар аксари кишварҳои дунё паҳн шудааст. Аз занбӯри асал асал, муми асал, прополис, заҳри занбӯр ва шири шоҳзанбӯр мегиранд. Дар гардолудкунии рустаниҳо роли муҳим мебозад. Занбӯри асал оила шуда (баҳору тирамоҳ аз 15 - 20 ва тобистон аз 60 - 80 ҳазор) зиндагӣ мекунанд. Оилаи занбӯри асал аз модарзанбӯр (шоҳзанбӯр, малика), занбӯрҳои корӣ, нарзанбӯр иборат аст. Модарзанбӯр (дарозиаш то 25 мм) 2-3 сол муттасил тухм мегузорад, шаҳд ва гарди гул ҷамъ намекунад ва ғадудҳои мумҷудокунӣ надорад. Занбӯри корӣ (дарозиаш то 15 мм) наслҳоро тарбия карда, шон месозанд, шаҳду гард ҷамъ менамоянд, шаҳдро ба асал, гардро ба перга (гарди гули рустанӣ, ки занбӯр дар сурохиҳои шонҳо ҷой карда болояшро бо асал пӯшонидааст) табдил медиҳанд ва кандуро ҳимоя мекунанд. Тобистон 35-40 ва баҳору зимистон 6-8 моҳ умр мебинанд. Занбӯрҳои нар дар кандуҳо дар аввали тобистон пайдо шуда, баъди бордоршавии модарзанбӯр мемиранд. Занбӯрҳои нари боқимондаро занбӯрҳои корӣ охири тирамоҳ аз қанду меронанд. Оилаҳои нави занбӯр бо роҳи афзоиш пайдо мешаванд. Занбӯри асал навъ ва ҷинсҳои гуногун дорад. Занбӯрҳои ашхаби кавказӣ, украинӣ, русӣ, итолиёӣ бештар паҳн шудаанд. Дар Тоҷикистон занбӯрпарварӣ аз занбӯрҳои ваҳшии кӯҳӣ (қаротоғӣ, варзобӣ, ғармӣ ва ғайра) ибтидо гирифтааст. Соли 1977 дар Тоҷикистон қариб 83600 оилаи **занбӯри асал** парвариш карда мешуд.

Нигаред
-------

* Браулёз
* Зараррасонҳои занбӯри асал
* Занбӯри асал


|  |  |
| --- | --- |
| Панда Ҷонваршиносӣ | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Абуабдураҳмон Бақӣ ибни Маҳлади Қуртубӣ** (ар. أبو عبد الرحمن بقي بن مخلد القرطبي‎; майи 817, Қуртуба — 27 октябр 889, Қуртуба) — муҳаддис ва муфассири машҳури андалусӣ.

Зиндагинома
-----------

Таҳсилоти ибтидоиро дар маҳ­фили муҳаддисони Андалус оғоз карда, сипас роҳии сар­замин­ҳои дигари шим. Африқо, Миср, Ҳарамайн, Димишқ ва шаҳрҳои Ироқ гардид. Бақӣ ибни Махлад бо тӯшаи пурборе аз ҳадису фиқҳ ба Андалус баргашта, ҳамроҳи дӯсташ Му­ҳаммад ибни Ваззоҳ он сарзаминро пойгоҳе барои нашри ҳадис гардонид. Ибни Ҳазм ӯро дар заминаи ривояти ҳа­дис ҳампойи Имом Бухорӣ арзёбӣ кардааст. Бақӣ ибни Махлад тафсире дошт, ки ба гуфтаи Ибни Ҳазм аз «Тафсири Табарӣ» бартар буда, ҳамчунин, муснаде таълиф намудааст, ки аҳодис дар он дар зайли номи саҳобагон ва ба тартиби мавзӯъу ҳуруфи алифбоӣ танзим ёфта будаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бақӣ ибни Махлад / А. Боқизода // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Боқизода А. Тафсири навини Қуръони карим. Лоҳур, 2011.
* دانشنامۀ جهان اسلام. ج۳. تهران،۲۰۰۴؛
* خیرالدین زرکلی. الاعلام. بیروت، ۲۰۰۵؛
* دائرة المعارف بزرگ اسلامی. تهران، ۲۰۰۶؛
**Докка** (**Доку**) **Хаматович Умаров**, боз **Абу Усмон** (13 апрели 1964, Ҳарсеной, ҶМШС Чеченистон-Ингушистон, РСФСР, ИҶШС – 7 сентябри соли 2013, ноҳияи Сунженский, Ингушистон) — сепаратисти чечен — исломгаро, террорист. Аз октябри соли 2007 амири (раҳбари олӣ) давлати маҷозии "Аморати Қафқоз "-ро, ки дар Русия мамнӯъ ва созмони террористӣ эътироф шудааст, бо қарори Додгоҳи олии Русия дар моҳи феврали 2010 эълон кардааст. Қабл аз он, аз соли 2006 раиси ҷумҳурии эътирофнашудаи Чеченистони Ичкерия (ЧХРИ), ноиби президент ва директори Хадамоти амнияти миллӣ (2005-2006), вазири амнияти давлатӣ (2004-2005), фармондеҳи нерӯҳои ғарбии Фронти Қувваҳои Мусаллаҳи ҶЧИ (аз 2002) буд. Солҳои 1997-1998 котиби Шӯрои амнияти миллии ҶЧИ буд. Генерали бригадаи Қувваҳои Мусаллаҳи ҶЧИ (аз соли 1996).

Пас аз марги Шомил Басоев ӯ дар Русия "террористи №1" шуд. Вай дар бисёр ҳамлаҳои террористӣ ширкат дошт, аз ҷумла, масъулияти тарконидани қатораи Невский Экспресс дар соли 2009 , таркишҳо дар метрои Маскав дар моҳи марти соли 2010, таркиш дар фурудгоҳи Домодедово дар моҳи январи соли 2011  .

23 июни соли 2010 аз ҷониби Иёлоти Муттаҳида ба рӯйхати террористони байналмилалӣ дохил карда шуд. 11 марти соли 2011 Шӯрои Амнияти СММ Доку Умаровро ба рӯйхати террористони марбут ба Ал-Қоида дохил кард. 26 майи соли 2011 ИМА барои маълумот дар бораи макони будубоши ӯ 5 миллион доллар ҷоиза эълон кард.

Соли 2011 вай ба феҳристи 10 ҷинояткори дар ҷустуҷӯ қарордошта дохил карда шуд.

Бо орденҳои олии ҶЧИ «Шарафи миллат» ва «Қаҳрамони миллат» мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Encyclopædia Britannica (ингл.)
2. 1 2  Сидорчик А.Официально нейтрализован. Жизнь и смерть террориста Доку Умарова // Аргументы и факты, 08.04.2014
3. ↑  См. в интернете видео похорон Доку Умарова.
4. ↑  О шахаде амира Имарат Кавказ Доку Абу Усмана видео // Кавказ-центр, 20.07.2014
5. ↑  Сторонники Доку Умарова подтвердили слухи о его смерти // KM.ru, 19.03.2014
6. ↑  *Муса Мурадов* Доку Умаров умер в интернете // Газета «Коммерсантъ» № 45 от 19.03.2014.— С. 1
7. ↑  ФСБ подтвердила уничтожение Доку Умарова // Вести.ру, 08.04.2014
8. 1 2  США признали Доку Умарова террористом Бойгонӣ шудааст 31 августи 2011  сол. // Голос Америки, 25 июня 2010
9. ↑  Докку Абу Усман: Атака в московском метро — это возмездие за резню в Арштах // Кавказ-центр, 31.03.2010
10. ↑  «По моему приказу». Доку Умаров взял на себя ответственность за теракт в Домодедово 24 января // Взгляд.ру, 08.02.2011
11. ↑  США включили Доку Умарова в список террористов(пайванди дастнорас) // ВСМ, 24.06.2010
12. ↑  О решении СБ ООН по террористу Д.Умарову // официальный сайт МИД России, 11.03.2011
13. ↑  СБ ООН включил Д. Умарова в список наиболее опасных террористов // РБК, 11.03.2011
**Бақо** Мирбақохоҷаи Мираконӣ (с. тав. ва ваф. но­ма­ълум) — шоири тоҷик (а. 19).

Зиндагинома
-----------

Дар қасабаҳои наздики Бухоро, дар хонадони содот (саййидон), ба дунё омадааст. Дар мадрасаҳои Бухоро таҳсил кар­да, улуми мутадовилаи дав­рашро омӯхтааст. Тазкирани­гор Қорӣ Раҳ­матуллоҳи Возеҳ аз ӯ чун шахси фозилу донишманд, дӯстдори мусоҳибати аҳли фазлу камол ёд мекунад. Монанди аҷдоди худ дар мансабҳои давлатӣ хидмат мекард. Ашъораш дар анвои шеърии қасида, ғазал, рубоӣ ва ғ. ба воситаи тазкираҳову баёзҳо боқӣ мондаанд. Абёти зерин аз ӯст:

> Оҳ аз савдои ҳасратмояи нобуди ман,   
> 
> Ҷуз зиён пайдо намегардад дигар аз суди ман!  
> 
> Як шарар дилгармие аз оташам пайдо нашуд,   
> 
> Оламеро ашки ҳасрат об кард аз дуди ман...
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абибов А. Ганҷи Зарафшон. Д. 1991.

Сарчашма
--------

* Бақо, Мирбақохоҷаи Мираконӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Шайх Муҳаммад Бақоии Саҳорантпурӣ** (форсӣ: بقائ سهارنتپوری‎; 1628, Саҳорантпури Ҳиндустон — 1683, ҳа­мон ҷо) — шоир, адиб ва муаррихи форсизабони Ҳиндустон.

Зиндагинома
-----------

Гузаштагонаш аз авлоди Абдуллоҳи Ансорӣ буданд, ки аз Ҳирот ба Ҳиндустон рафтаву маскан кардаанд. Таълими ибтидоиро дар назди падараш гирифтааст. Сипас дар наз­ди донишмандони маъруфи он давр Нурулҳаққи Деҳлавӣ ва Абдуллоҳи Сарҳиндӣ илм омӯхтааст. Пас аз таҳсил худаш ба тадрис пардохт. Бо ташвиқи бародараш Муҳам­мадризо ҳамроҳи хоҳарзодааш Муҳаммадшафеъ ва Бахтовархон ном муқарраби ҳукмрони давр Аврангзеб ба хидмати Аврангзеб дохил шуда, ба таърихнигорию да­бирӣ машғул гардидааст. Аз Б. С. асари таърихие бо номи «Миръоти ҷаҳоннамо» (таърихи умумӣ) боқӣ мондааст, ки дар гирдоварӣ ва тадвини он бародараш Му­ҳаммадризо ва хоҳарзодааш Муҳаммадшафеъ иштирок кардаанд. Дар китоб бахши илҳоқие мавҷуд аст, ки дар он шарҳи ҳоли шоирон ва намунаҳое аз эҷодиёташон оварда шуда, ба ҳамин сабаб онро «Тазкират-уш-шуаро» ҳам гуфтаанд. Ҳамқалами Бахтовархон дар таълифи китоби таърихии «Миръот-ул- олам» будааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* .دانشنامۀ جهان اسلام. ج. ۳. تهران، ۱۳۷۸ هـ. ش

Сарчашма
--------

* Бақоии Саҳорантпурӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Алатови Ҷунгар** — силсилаи кӯҳҳое, ки асосан дар ҷанубӣ шарқии Қазоқистон ва қисман Хитой, байни дарёҳои Олакӯл ва Илӣ воқеъ гардидааст. Дарозиаш 450 км, бараш 50 – 190 км. Алатови Ҷунгар аз якчанд қаторкӯҳҳои мутавозӣ (Қаратов, Башкантов, Тоқсанбай, Бежинтов ва дигар) иборат мебошад. Баландиаш асосан 1500 – 3000 м. Қуллаи баландтаринаш 4464 м (қ. Бесбаскан). Дар қисми марказиаш пиряхҳо дорад (масоҳ. 1120 км2). Ба релйефи Алатови Ҷунгар кӯҳҳои сатҳашон ҳамвор хосанд. Қисми шимолии Алатови Ҷунгар аз регсанг, алевролит, варақасангҳо; ҷанубиаш аз ҷинсҳои вулқонӣ ва марказиаш аз ҷинсҳои кристаллӣ таркиб ёфтаанд. Дар Алатови Ҷунгар конҳои маъдани полиметалл, мис, металлҳои нодир мавҷуданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Алафҳои бегона** — рустаниҳои худрӯйи киштзор ва боғот.

Алафҳои бегона дар полиз, бешазор, марғзору чарогоҳ, чорбоғу гулбоғ, гулзору сабзамайдон, канори роҳҳо, соҳили рӯду дарёҳо, ҳавзу наҳрҳо ҳам месабзанд.

Мафҳум
------

Мафҳуми алафҳои бегона шартист. Macалан, юнучқа, ки алафи хеле пурқимат аст, дар киштзори гандум алафи бегона мебошад. Дар олам беш аз 5 ҳазор намуди алафҳои бегона маълум аст. Дар Тоҷикистон 600—650 намуди алафҳои бегона мерӯяд. Дар водиҳои ҷумҳурӣ 300 намуди алафҳои бегонаро ба қайд гирифтаанд, ки 74 намуди онҳо ба рушду инкишофи зироат халал мерасонад, масалан, аҷириқ, ангури сагак, банги девона, курмак, хоралаф, матинҷ, най, печак, саломалайкум, хори морак, хурфа, қӯноқ, ғумой ва ғайра алафҳои бегона ба шароити сабзишу нумӯи рустаниҳои мазрӯъ мутобиқ гардида, ҳамроҳи онҳо месабзанд, ҳосилро паст намуда, ба иҷрои корҳо халал мерасонанд; намии хок, моддаҳои ғизоӣ ва гази карбонатро ҷаббида, ҷараёни фотосинтезро суст, хокро аз нури офтоб паноҳ месозанд, ғизогирии микроорганизмҳоро номураттаб мегардонанд. Ҳамзамон, дар боғот алафҳои бегона миқдори энергияи гармиеро, ки хок инъикос мекунад, коҳиш медиҳанд, ба ҳавогирии ниҳолҳо монеъ мешаванд, барои авҷи касалиҳои гуногун шароити мусоид фароҳам меоваранд. Зарари бисёр алафҳои бегона на ба навъу хели рустанӣ, балки ба зиёд рустани онҳо вобаста аст. Баъзе намуди алафҳои бегона кам рӯянд ҳам, метавонанд зарари ҷиддӣ расонанд. Macалан, решаи аҷириқ моддаҳое хориҷ мекунад, ки ба рушду инкишофи ниҳолҳо зиён доранд. Алафҳои бегона аз рӯи усулҳои ғизогирӣ ва афзоиш гетеротрофӣ ва афтотрофӣ мешаванд. Ба алафҳои бегонаи гетеротрофӣ алафҳои нимпаразит ва паразит (масалан заҳрпечак) мансубанд. Алафҳои бегонаи автотрофӣ дорои хлорофилланд, ки он қобилияти фотосинтез дорад. Вобаста ба нашъунамо алафҳои бегона яксола, дусола ва бисёрсола мешаванд. Ба алафҳои бегонаи як ва дусола эфемерҳо, алафҳои баҳорӣ ва тирамоҳӣ мансубанд (аз 3 ҳафта то 2 сол умр мебинанд). Алафҳои бегонаи бисёрсола чандин сол нашъунамо карда, ҳар сол мерӯянд, аз тухм ва бо роҳи нашвӣ зиёд мешаванд. Алафҳои бегонае, ки бо роҳи нашвӣ меафзоянд, асосан аз реша, решапоя, пиёзак, бехҷаст, лӯнда зиёд мегарданд. Ба боғу токзор хусусан зарари алафҳои бегона и решапоядор ва тирреша калон аст.

Тадбирҳои мубориза
------------------

Тадбирҳои мубориза бо алафҳои бегона: нест кардани онҳо; пеш аз шинондани ниҳолҳо нағз нарм кардани замин, риоя намудани тадбирҳои карантин; роҳ надодан барои ба тавассути об, пору ё шамол паҳн гаштани тухми алафҳои бегона; истифодаи гербисидҳо.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Сорные растения Таджикистана, ч. 1 — 2, М. — Л. 1953;
* Котт С. А. Сорные растения и борьба с ними, М. 1969;
* Фисюнов А. В. Сорные растения, Альбом, М. 1984.

Сарчашма
--------

* Алафҳои бегона // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**«Бағдóд»** (ар. بغداد‎ ) — мактаб, наҳзати муҳимме дар сабки нигоргарии нусхаҳои хаттии исломӣ, ки дар охири 6 ба вуҷуд омадааст (гарчи таърихи кӯҳнатарин осори боқимондаи ин мактаб аз садаи VII пеш нест). Ин мактаб дар даврае, ки халифаҳои аббосӣ аз нав дар Бағдод қудрат ёфтанд, тараққӣ кард. Нахустин намунаҳои нигоргариҳои ин мактаб тасвирҳое мебошанд, ки дар тарҷумаи арабии рисолаи тиббии Диосқуридус (Диоскорид) ба номи «Ал-адвияту-л-муфрада» ё «Китобу-л-ҳашоиш» (соли 621) омадааст. Ин нақшҳо дорои унсурҳои суннати мактаби «Бағдод», яъне рангҳои тунд, таваҷҷуҳи устодона ба тарҳҳо ва чеҳраҳои зинда аст. Нигоргариҳо дар чорчӯби мушаххасе қарор нагирифта, балки матолиби матнро мусаввар карда, ғолибан дар лобалои сатрҳо низ давидааст.

Нигоргариҳое, ки барои нусхаҳои хаттии мухталифи мақомоти ҳарирӣ аз соли 622 то суқути шаҳр ба дасти муғулҳо (656) таҳия шудааст, аз ҷумлаи зеботарин осори наққошиҳои исломӣ аст. Зеботарин, комилтарин ва солимтарини ин нусхаҳо, ки ба соли 634 тааллуқ доранд, дар Китобхонаи миллии Париж нигоҳдорӣ мешаванд. Нақши дебочаи нусхае аз рисолаҳои «Ихвону-с-сафо» (китобат соли 686) нишон медиҳад, ки унсурҳои сабки мактаби «Бағдод» то охир маҳфуз мондааст. Ҳамин тасвир, ки дар Масҷиди Султон Сулаймон дар Истанбул низ мавҷуд аст, зимни ҳифзи ҳама ҷанбаҳои тазӣинии худ воқеиятро бо тамоми ҷузъиёт нишон медиҳад. Дар ин тасвир, ки муаллифони китобро бо котибонашон нишон медиҳад, чеҳраҳо беш аз ҳама диққатро ҷалб мекунад. Дар аввалҳои садаи XIV ин мактаб рӯ ба завол ниҳод ва наққошии ин хитта рафта-рафта бисёре аз хусусиятҳои мактабҳои муғулиро ба худ гирифт.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ҳикак**, **ҳиқақ**, **ҳиққак**, (лот. singultus) — ҳолатест, ки баъзан одамони солим бе ягон сабаби ҷиддӣ ба он дучор мешаванд (*мас*. ҳангоми нӯшидани шароб, хӯрдани таоми бисёр ва ғайра).

Одатан, ин ҳолат безарар ва зудгузар аст. Чуқур нафас гирифтан, муддате нафас набаровардан, нӯшидани чанд қулт оби хунук ҳиқақро сабук ё тамоман нест мекунад. Ҳиқақ инчунин, мумкин аст, нишонаи баъзе бемориҳо бошад. Дар аснои ангезиши диафрагма, ки бинобар илтиҳоби узвҳои ҷавфи шикам падид меояд, ҳиқақ гоҳо бардавом ва дардовар мешавад. ҳангоми баъзе бемориҳои мағзи сар ва ҳароммағз, сактаи дил, бемориҳои сироятӣ ва ҳаяҷони рӯҳӣ одам ҳиқақ мезанад. Агар ҳиқақ бисёр рӯй диҳад, ҳатман ба духтур муроҷиат намоед; ӯ сабаби ҳиқақро муайян карда, муолиҷа мефармояд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Ҳиқақ // Трихофобия — Ярма. — Д. : СИЭМТ, 2012. — (Энсиклопедияи мухтасари тиб : [ дар 5 ҷ.] / сармуҳаррири илмӣ У. А. Қурбонов ; 2011—2012, ҷ. 5). — ISBN 978-99947-33-47-7.
Мусаввараи «Алафдарав». Рассом Н. Сергеев
**Алафдарав** (*алафдаравӣ*) — раванди даравидани алаф барои баро хушка кардан вахуроки чорво, инчунин вақти дарав. Маънои дигар ин маконест (марғзоре), ки барои алафдаравӣ пешбинӣ шудааст.

Алафдаравӣ дар обу хавои мусоид ва дар вақтҳои муайяни мавсим, ки алаф барои бомуваффақият хушк кардан ба баландӣ ва массаи зарурӣ мерасад, оғоз меёбад .

Усулҳои дарав
-------------

 Мошини алафдаравии тракторӣ
 С. М. Прокудин-Горский. Деҳқонон дар алафдаравӣ. Губернияи Нижегород, 1909.
Алафро дастӣ бо доси калон ё доси хурд, мошинҳои алафдаравӣ, досҳои пайваст ба тракторҳо ё асбҳо дарав мекунанд.

Марҳалаҳои алафдаравӣ
---------------------

Раванди дарави алаф инҳоро дар бар мегирад: даравидан, хушконидани алаф ва дарзабандӣ (барои кам кардани ҳаҷм) бо ҷамъ кардани алаф дар хафҳо ё каҳдонҳо барои нигоҳдории минбаъда .

Эзоҳ
----

1. ↑  Сенокос // Ефремова Т. Ф. Новый словарь русского языка. Толково-словообразовательный. — М.: Русский язык, 2000
2. ↑  Правильная заготовка сена
3. ↑  Технология заготовки сена

Адабиёт
-------

* Сенокосы // Большая советская энциклопедия. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров ; 1969—1978).
* *Клюсс Г. А.* Сено // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Большая российская (научно-образовательный портал)

 |