recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Дар зиёфати Наврӯзӣ
**Рӯзи Падар** - дар аксарият давлатҳои дунё 19 июн (якшанбеи сеюми июн), хамчун Рӯзи Падар (Father's Day) ба муносибати падарон, ҷашн гирифта мешавад.

Таърих
------

Ин ҷашн аввало дар Амрико пайдо шудааст. Зане бо номи Сонора Смарт Додд (Sonora Smart Dodd) соли 1909 дар вақти саҷдагузорӣ ба муносибати Рӯзи модар дар калисо, ба ёд овардааст, ки баъди вафоти модараш ӯ ва панҷ фарзанди дигарро дар оила падараш, Уилям Ҷексон Смарт тарбия карда калон кардааст. Сонора мехост, ки падараш аз қадру қиммат доштанаш дар назди ӯ ва қадрдониву муҳабаташ нисбати ӯ бохабар гардад. Сонора ба ҳукумати маҳаллӣ таклиф кард, ки чунин ҷашни нав ҷорӣ гардад ва ин ташаббуси Санора аз ҷониби онҳо дастгирӣ гардид. Кӯшиш карда буданд, ки ҷашни навро 5 июн дар рӯзи таваллуди Уилям Смарт гузаронанд, вале омода набуданд, бинобар ин 19 июн ҷашн барпо гардид. Дере нагузашта ҷашни Рӯзи Падар дар дигар иёлотҳои Амрико паҳн гардида бонуфуз гардид. Дар ин рӯз одатан дар оилаҳо ба падарон туҳфа медиҳанд ва ҷашни оилавӣ ташкил карда мешавад. Ҳамин тавр, Рӯзи Падар ҳамчун рамзи муҳаббату миннатдории духтар ба падараш ба миён омадааст. 
Баъд аз ИМА ин ҷашнро дар рӯзи якшанбеи сеюми июн дар Англия, Канада, Фаронса, Холланд, Чин, Ҷопун ва дигар мамолик ҷорӣ намудаанд.

Инчунин нигаред
---------------

* Рӯзи модар

Эзоҳ
----

1. ↑  День отца
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Агро (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Агроаксияи Германия** (Welthungenhilfe) — созмони байналмилалӣ. Соли 1961 ҳамчун комитети миллӣ бо дастгирии Барномаи СММ оид ба маводи хӯрока ва кишоварзӣ таъсис ёфтааст. Агроаксияи Германия яке аз созмонҳои бузурги ғайридавлатии Германия оид ба расондани кумак ба осебдидагон аз офатҳои табиӣ мебошад. Агроаксияи Германия созмони ғайритиҷоратӣ, ғайридинӣ ва аз ҷиҳати сиёсӣ мустақил аст. Он аз ҷониби Шӯрои нозирони фахрӣ таҳти сарпарастии Президенти Федералии ҶФГ идора мешавад. Агроаксияи Германия фаъолияти худро аз ҳисоби маблағҳои шахсони алоҳида, ширкатҳои хусусӣ ва грантҳои давлатӣ ба роҳ мондааст. Дар Тоҷикистон 18 октябри 1994 ба фаъолият шурӯъ намудааст. Беш аз 90 лоиҳаи оид ба рушд ва кумакро – дар ҳаҷми 90 млн евро дар кори барқарорсозии бахши кишоварзӣ, таъмини амнияти хӯрокворӣ, омодагӣ барои пешгирии офатҳои табиӣ, роҳандозиву ташкили сохторҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ – дар ноҳияҳо ва деҳоти Тоҷикистон амалӣ кардааст. Агроаксияи Германия дар ҳолатҳои фавқулода ба мардум маводи ғизоӣ, сару либос, кӯрпа, оби тозаи ошомиданӣ ва ғайра кумак кард. Кумаки охирин ба мардуми осебдида аз офати табиӣ дар водии Рашт (майи 2009) ва шаҳри Кӯлоб (майи 2010) расонда шудааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Рӯзи ҷаҳонии ботлоқзорҳо** (англ. World Wetlands Day) — рӯзи байналмилалӣ, ки 2 феврал ҳар сол дар саросари сайера ҷашн гирифта мешавад.

Таърих
------

«Рӯзи ҷаҳонии ботлоқзорҳо» аз соли 1997 дар ҷаҳон таҷлил мешавад .

Санаи ҷашнгирии ин рӯз тасодуфан интихоб нашуда буд: маҳз дар ҳамин рӯз, 2 феврали соли 1971, дар шаҳри Ромсар (устони Мозандарон)-и Эрон «Конвенсияи ботлоқзорҳо» (англ. Convention on Wetlands) имзо шуда буд. Ин ҳуҷҷат бештар бо номи «Конвенсияи Ромсар» шинохта шудааст. «Конвенсияи ботлоқзорҳо» бо мақсади ҳифзи ботлоқзорҳои дорои аҳамияти байналмилалӣ ба имзо расид.

Нигаред низ
-----------

* Рӯзи байналмилалии захираҳои обӣ
* Рӯзи умумиҷаҳонии уқёнусҳо
* Рӯзи умумиҷаҳонии баҳр
* Рӯзи умумиҷаҳонии муҳити зист

Эзоҳ
----

1. ↑  Всемирный день водно-болотных угодий — 2 февраля. История и особенности праздника в проекте праздники 2010 год

Пайвандҳо
---------

* «Всемирный день водно-болотных угодий» в «Календаре праздников»
**Мирзо Анвар Ҳамидов** (ӯзбакӣ: *Mirzo Anvar Homidov*) 65 сол дошта, касби аслиаш муҳандисист. Ӯ аз соли 1990 узви ҳизби мухолифи Эрк ба раҳбарии Муҳаммад Солеҳ буда, як сол пеш маҷбур шудааст, тарки Ӯзбекистон кунад.

Пуштибонии НБО Роғун
--------------------

Худо қувват берсин тожик қардошим,
Улуғ мақсад сари боғлабсан камар.
Ҳашарга борардим довонлар ошиб,
Ўртада миналар бӯлмаса агар.
Бир лаган ош билан қӯярдим йӯқлаб,
Бизни ажратмаса тиконли симлар.
Йӯлим тӯсишмаса автомат ӯқтаб,
Албатта ҳолингдан олардим хабар.
Ён қӯшним-жон қӯшним, тожик биродар,
Биламан, хафасан бугун ӯзбекдан.
Сенга тош отса гар қайсидир ҳумпар,
Қалбим дарз кетгандай бӯлар дафъатан.
Ота Туркистонга беш фарзанддирмиз,
Ўзбек, тожик, қирғиз, туркман ва қозоқ.
Бир дарахт танида беш пайванддирмиз,
Илдизимиз битта, биттадир тупроқ.
Динимиз бир ахир, сувимиз ҳам бир!
Қиз олиб-қиз беоган қуда-андамиз.
Бир ёнда Қурама, бир ёнда Помир,
Худо туҳфа этган бир ватандамиз.
Қозоқнинг деҳқони эккан буғдойдан
Ўзбекнинг келини ёпар ширмойнон.
Қимиз келтирилса кекса Олойдан
Шоирларга тӯлиб кетади Дӯрмон.
Ашхобод газидан ловиллар ӯчоқ,
Гилами безайди қирғиз ӯтовин.
Қозоқ тожик учун солса бешбармоқ,
Ўзбек Мирзачӯлдан узатар қовун.
Кӯкларга бӯй чӯзсин муҳташам Роғун,
Девори Помирдай бӯлсин мустаҳкам.
Биродар тожикнинг равнақи учун
Дуога қӯл очгай бунда ӯзбек ҳам.
Юрт узра кезаркан аждодлар руҳи,
Дили ранжимасин устоз Румийнинг.
Ғунчадай беғубор, маъсум гӯдакдан
Қадри баландмасдир алюминийнинг.
Меҳмонга келингиз навбатма навбат.
Ухзуму анжирлар ейишга келинг.
Гуркираб ишласин корхона,
Фақат...
Ҳавони қурумдан тозалаб беринг.
Худо қувват берсин дӯсти қадрдон,
Ўзим боғлаб қӯяй белингга камар.
Ҳашарга шошаман ошиб тоғ-довон,
Портласа-портласин майли миналар.
Тошканча ош дамлаб бораман гарчанд,
Танимни тиконли симлар тилса ҳам.
Дӯстлик оловини тутарманд баланд,
Юрагимни ӯқлар ғалвир қилса ҳам.

Сарчашма
--------

1. ↑  Шоири ӯзбек: Зидди Роғун ҳокимони Ӯзбекистонанд, на халқаш! 07.09.2014
**Мирзо Сироҷуддин Ҳакими Бухороӣ** (форсӣ: سراج حکيم بخارايی‎; 1877, Бухоро, генерал-губернатории Туркистон — 17 январ 1914) — пизишк, шоир, рӯшанфикр, чандзабондон ва гардишгари тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Мирзо Сироҷуддини Ҳаким соли 1877 дар Бухоро дар оилаи савдогар ба дунё омадааст. Падараш дар баробари таълим дар мактаби ибтидоӣ ба фарзандаш забонҳои аврупоиро омӯхтааст. Баъд аз худ кардани маълумоти ибтидоӣ ба тиҷорат машғул мешавад. Фаннҳои дақиқро аз худ мекунад ба омӯзиши мустақилонаи забони арабӣ ва адабиёти гузаштаамон машғул мешавад. Ба мамлакатҳои Осиёву Аврупо сафар мекунад. Дар ин вақт мақолаҳояш дар газетаи «Бухорои шариф» ва «Тӯрон» дар бораи мактаб чоп мекунад. Яке аз муассисони нахустин рӯзномаи сирф тоҷикии «Бухорои шариф» ҳам бу шумор меравад. Соли 1907 асараш «Туҳафи аҳли Бухоро»-ро таълиф мекунад. Ин асар натиҷаи сафари ӯ ба Маккаи мукаррама ва мамлоики аврупоӣ мебошад. Мирзо Сироҷ мехост бо ин асар ақибмондагии аҳли Бухороро аз пешрафтҳои замонаш дар муқоиса нишон диҳад.

Сироҷи Ҳаким дар синни 36 солагӣ даргузашт.

Намунае аз ашъор
----------------

Мо ҷумлаи шоирон саросар,
Аз пой фитодаем ба як сар.
Дар васфи узору чашми шаҳло,
Гуфтем қасидаҳои ғарро.
Дар гӯшаи ишкҳои мафҳум,
Кардем басе раҳи талаб гум.
З-ин гуна абас ғазалсарой,
Мондем ба рӯзи бенавоӣ.
Ҳастем кунун забонбурида,
Дар гушаи узлат орамида.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Мирзосироҷ // Лениннома — Муҳит. — Д. : СИЭСТ, 1983. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 4).
27 октябр соли 2016, Оромгоҳи Куруши Кабир, Посоргод
**Рӯзи Куруши бузург**, дар 7 Абон (29 октябр) тақвими ғайрирасмӣ ва миллии Эрон ба ифтихори Куруши бузург, асосгузор ва нахустин шоҳи Императори Ҳахоманишиён аст. Тибқи солномаи Набукаднесар 28 ноябри соли 539 пеш аз милод Куруши Бузург вориди шаҳри Бобул шуд ва яҳудиёни асирро озод кард. Рӯзи Куруш дар тақвими расмӣ Эрон сабт нашудааст, аммо гурӯҳҳои мухталифи эронӣ мехоҳанд ин рӯзро дар тақвими миллии Эрон сабт кунанд ва ҳар сол дар ҳафтуми октябр бо ҳузур дар оромгоҳи Куруши Кабир дар Посоргод ин рӯз ҷашн гирифта мешавад. Ин рӯз зодрӯзи Куруши бузург нест ва рӯзи ёдбуди ӯ аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Шаблон:یادکرد وب
2. ↑  «گاهشمار: روز جهانی کوروش»، روزنامه دنیای اقتصاد، شماره ۲۷۷۳، ۸/۸/۹۱، صفحهٔ ۳۱.
3. ↑  ارفعی، عبدالمجید (١۳۸۹). *فرمان کوروش بزرگ*. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی). ص ١۴
4. ↑   بزرگداشت روز کوروش
5. ↑  Шаблон:یادکرد وب
6. ↑  Шаблон:یادکرد وب
**Гому Риййчи** (зод. 7.4.1901) — шарқшиноси маъруфи ҷопонӣ, эроншинос, мутахассиси фарҳанги исломӣ.

Зиандагинома
------------

Донишгоҳи Токиоро хатм карда, дар ҳамин донишгоҳ дараҷаи докториро ба даст овард. Дар донишкадаи забонҳои хориҷии Токио (1925-51) ҳамчун унвонҷӯ, ассистент ва омӯзгори баргузида кор кард. Соли 1951 дар бахши мутолиоти хориҷии донишгоҳи Токио ба сифати устодӣ баргузида шуд. Солҳои 1958-62 (ба истиснои соли 1959) устоди донишгоҳи Токио. Риййчи Гому солиёни зиёд раиси «Анҷумани Эрону Ҷопон», бозраси «Анҷумани мутолиоти Ховари Миёна» ва раиси «Аҷумани мутолиоти исломӣ» дар Ҷопон буд. Ӯ таълифоти зиёде дорад ва осори муҳимми марбут ба фарҳангу адаби форсияш инҳоянд: «Дар бораи зиндагиномаи Саъдии Шерозӣ» (1940), «Таърих ва фарҳанги Эрон» (1941), "Афкори Саъдӣ мубтанӣ бар «Гулистон»-у «Бӯстон» (1942), «Дар муқовамати эрониён дар баробари аъроб» (1952), "Дар бораи ҳайвоноти мавҷуд дар «Гулистон», (1952), «Авомили эронӣ дар тамаддуни исломии Ҳинд» (1952), «Мамолики ҷанубу ғарбии Осиё» (1952), «Ташайюъ ва эрониён» (1955), «Фарҳанги Эрон» (1956), «Таърихи Эрон» (1957), «Ислом» (1957), «Мутолиа дар бораи адабиёти форсию урду» (1961), "Дар бораи набототи мавҷуд дар «Гулистон» (1962). Риййчи Гому ҳамчунин «Қиссаи чиҳил дарвеш ва боғу баҳор» (1942) ва «Гулистон»-и Саъдиро (1953) ба ҷопонӣ баргардон ва мунташир кардааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гому Риййчи / Ш. Шокирзода // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Бурдори мавҷ**, **вектори мавҷӣ**, — бурдори k, ки самташ ба самти паҳншавии (ҷабҳаи фазавӣ)-и мавҷи давон мувофиқат карда, бузургии мутлақаш ба адади мавҷӣ баробар мебошад. Бузургии Бурдори мавҷ-ро бо м-и баръакс (СИ) ё см-и баръакс (СГС), яъне бо рад бар м ё рад бар см чен мекунанд. Адади мавҷӣ бо дарозии мавҷ λ бо таносуби вобастагӣ дорад. Вобастагии В.м. ва басомадро қонуни дисперсия муқаррар мекунад. Тамоми қиматҳои имконпазири Бурдори мавҷ фазои баръакс ё k-фазоро ҳосил мекунанд. Тавсифи умумии Бурдори мавҷ-ро чунин маънидод менамоянд: Бурдори мавҷ градиенти фазаи мавҷ, яъне k = grad φ мебошад. Барои мавҷи комилан ҳамвори монохроматӣ ҳангоми паҳншавӣ дар муҳити якҷинса Бурдори мавҷ доимӣ боқӣ мемонад, яъне ба координатаҳову вақт вобаста нест. Дилхоҳ мавҷи комилан монохроматиро дар муҳити якҷинса чун ҳосили ҷамъ (интеграл)-и мавҷҳои ҳамвори дорои Бурдори мавҷ тасвир кардан мумкин аст, ки бузургии якхелаи мутлақ доранд (вале самтҳояш гуногун аст, агар мавҷ ҳамвор набошад). Вале дар баъзе ҳолатҳо (масалан, ҳангоми истифодаи интеграл аз рӯйи траектория, инчунин баъзан дар мавриди истифодаи усулҳои дигари математикӣ) Бурдори мавҷ дар фазов ва бо мурури замон хеле зуд тағйир меёбад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вектори мавҷӣ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
Манзараи шаҳри киберпанк
**Киберпанк** (англ. cyberpunk) — як жанри фантастикаи илмӣ аст, ки сусташавии фарҳанги инсониро дар пасманзари пешрафти технологӣ дар асри компютер инъикос мекунад. Худи истилоҳот омехтаи калимаҳои англ. cybernetics «кибернетика» ва англ. punk "панк" аст, ки бори аввал аз ҷониби Брюс Бетк ҳамчун унвони достони кӯтоҳи худ дар соли 1983 истифода шудааст. Асарҳое, ки ҳамчун "киберпанк" тасниф шудаанд, ҷаҳони дистопии ояндаро тавсиф мекунанд, ки дар он технологияҳои пешрафтаи иттилоотӣ ва кибернетика, воқеияти виртуалӣ, киборгизатсия, зеҳни сунъӣ бо назорати ҳамаҷониба, аз ҳад зиёд, номаҳдуд ва танзимнашавандаи давлатӣ бар ҷомеаянд (тоталитаризм ё авторитаризм дар якҷоягӣ бо алгократия ва киберократия), ё баръакс, таназзул, фасод, таназзули институтҳои давлатӣ, клептократия, дар якҷоягӣ бо бартарияти корпоратсияҳои азими трансмиллӣ, мафия, нобаробарии иҷтимоӣ, камбизоатӣ ё тағироти куллӣ дар сохтори иҷтимоии худи ҷомеа вуҷуд дорад. Корҳои киберпанк аксар вақт саволҳоро дар бораи моҳияти ақли инсон ва ҷомеа, хати байни инсон ва мошин, воқеият ва виртуалӣ ба миён меоранд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Hassler Donald M.* New Boundaries in Political Science Fiction. — University of South Carolina Press. — С. 75—76. — ISBN 1570037361.
**Чилла Мардонович Мардонов** (тав. 2.02.1932, деҳаи Руботи ноҳияи Дарвоз), иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисодӣ (1966), дотсент (1967).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1950–1954 дар факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1954–1955 ассистенти кафедраи иқтисоди сиёсии донишкадаи номбурда буд. Солҳои 1955–1958 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат намудааст. Солҳои 1958–1960 ҳамчун муаллими калони кафедраи иқтисоди сиёсии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Кӯлоб ба номи А. Рӯдакӣ, 1960–1964 муаллими калони кафедраи иқтисоди сиёсии Донишкадаи давлатии ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко кор кардааст. Солҳои 1964–1966 аспиранти Донишгоҳи давлатии ба номи Н. Чернышевскии ш.Саратов, 1966–1984 дотсенти кафедраи назарияи иқтисоди Донишкадаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон, 1984–2000 дотсенти кафедраи назарияи иқтисоди Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Аз соли 2000 то ба имрӯз дотсенти кафедраи назарияи иқтисоди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад. Муаллифи зиёда аз 50 мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ аст. Оид ба низоми асъори байналмилалӣ ва қувваи коргарӣ тадқиқотҳои илмӣ анҷом додааст. Дар як қатор конференсияҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» ва ифтихорномаи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

Осор
----

* Кооператсияҳои ғайриистеҳсолии Тоҷикистон (солҳои 20-30-юм), Д. 1964;
* Кадрҳои баландихтисос ба деҳот, Д. 1975.
*

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Чилакбозӣ чиликдангал, чилик-пилик**

Барои бозӣ ду чӯб, яке 30-40 см (ченчӯб) ва дигарӣ кӯтоҳтар 15-20 см лозим аст. Дар замини ҳамвор давраи диаметраш 1,5-2 метра мекашанд. Бозингари якум ё дастаи якум дар дохилӣ давра истода, чӯбчаро бо чӯби калон ба масофаи дур чилакбозӣ, ликакбозӣ, чиликқаҳрӣ, чилаку лоф, алаку момокӣ, акколбозӣ мезанад. Аз он ҷое, ки чӯбча афтод, ҳарифон чӯбчаро гирифта, ба даруни давра ҳаво медиҳанд. Бозингари даруни давра саъй мекунанд, ки бо чӯби калон зада чӯбчаро аз хатти давра дур кунад. Ба қадди чӯби калонӣ масофаи аз хатти давра то ҷойи афтидаи чӯбчаро ҳисоб мекунанд. Агар ҳарифон чӯбчаро тавонистанд, ки ба давруни давра партоянд, он гоҳ ҷойҳо иваз мешаванд. Касе, ки холҳои бештар гирифта, аз марра гузашт, ғолиб дониста мешавад. Ғолибон мағлубонро бо як тарзи "зу-у-у" гуфта, бо давонидан ҷазо медиҳанд. Дар саросари кишвар фаъол аст.

Адабиёт
-------

1. Суяркулов Т. Прошлое и настоящее таджикского спорта. Д. 1968

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик Ҷ.2. Д. 2016.

Нигаред
-------

* Чашм-бандак

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 201


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Регистон** (ӯзб. *Registon*) — майдон ва ансамбли ёдгории қадим (XV—XVI асрҳо) дар шаҳри Самарқанд (Ӯзбекистон) аст. Ансамбли Регистон аз се мадраса иборат аст: мадрасаи Улуғбек, мадрасаи Тиллокорӣ ва мадрасаи Шердор. Соли 2001 мадрасаҳои ансамбли Регистон ва дигар ёдгориҳои меъмории Самарқанд ба феҳристи умумибашарии ЮНЕСКО дохил карда шудааст.

Суратҳои дигар
--------------

* Мадрасаи УлуғбекМадрасаи Улуғбек
* Мадрасаи ТиллокорӣМадрасаи Тиллокорӣ
* Мадрасаи ШердорМадрасаи Шердор

Манобеъ
-------

* Регистан — сердце города барсов Бойгонӣ шудааст 15 июли 2021  сол.
* Статья *Регистан* в Большой советской энциклопедии(пайванди дастнорас)
**Редемаркатсияи сарҳад** - тафтиш ва барқарорсозии хатти сарҳади давлат дар маҳал бо ифодаи аломатҳои сарҳадии он дар асоси ҳуҷҷатҳои шартномавии пеш амалкарда, дар бахши демаркатсия ё редемаркатсияи сарҳад, ки собиқ комиссияи муштарак таҳия намудааст. Мақсади редемаркатсияи сарҳад дар барқарорсозии хатти сарҳади давлатӣ ва аломатҳои сарҳади давлатӣ, инчунин дар муқаррарсозии аломатҳои сарҳадии наву иловагӣ баҳри муайян сохтани хатти сарҳади давлатӣ ифода мегардад.

Нигаред низ
-----------

Ректификатсияи сарҳад

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 395
Қарабоғи Кӯҳӣ дар харита
**Қарабоғи Кӯҳӣ** (озарбойҷонӣ: Dağlıq Qarabağ, арманӣ. *Լեռնային Ղարաբաղ*) — минтақа дар Закавказия, дар қисмати шарқии баландкӯҳи Арманистон .

Дар асл, қисми зиёди он аз ҷониби Ҷумҳурии эътирофнашудаи Қарабоғи Кӯҳӣ идора карда мешавад; тибқи тақсимоти маъмурию ҳудудии Ҷумҳурии Озарбойҷон дар қаламрави он ҷойгир аст. Он минтақаҳои кӯҳӣ ва доманакӯҳҳои шарқӣ ва ҷанубу шарқии Қафқози Хурдро ишғол мекунад ва дар якҷоягӣ бо Қарабоғи Ҳамвор минтақаи ҷуғрофии Қарабоғро ташкил медиҳад.

Пайдоиш ва чандмаъноии истилоҳ
------------------------------

Номи «Қарабоғ» аз калимаи туркии «қара» – сиёҳ, ва калимаи форсии «боғ» пайдо шудааст. Пас аз истилои муғулҳо ин ном ба ҷануби Аррон гузошта шуд.

Ин ном бори аввал дар *Нусхат ал-кулуб* (1340) аз ҷониби Ҳамдуллоҳ Қазвинӣ вомехӯрад ва ба гуфтаи Владимир Минорский, шояд бо қабилаи нобудшудаи туркӣ бо ҳамин ном алоқаманд бошад. Инчунин яке аз қадимтарин зикри ин ном дар Хроникаи садсолаи асри XIV аз маҷмӯаи *хроникавии Картлис Тсхореба* (Таърихи Гурҷистон) аст .

Минтақа ба арманӣ. *Լեռնային Ղարաբաղ* (Lernain Gharabagh*),* ба озарбойҷонӣ: Dağlıq Qarabağ ё озарбойҷонӣ: Yuxarı Qarabağ номида мешавад. Барои номгузорӣ кардани қаламрав, арманиҳо низ аксар вақт номи музофоти Арманистони Бузургро (арманӣ. *Արցախ*), ки минтақаро дар замонҳои қадим фаро гирифтааст, истифода мебаранд.

Аксар вақт истилоҳи Қарабоғи Кӯҳӣ барои истинод ба Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ истифода мешавад, гарчанде ки қаламравҳои эъломшуда ва воқеан таҳти назорати он аз ҷиҳати ҷуғрофӣ бо Қарабоғи Кӯҳӣ танҳо қисман мувофиқат мекунанд

Эзоҳ
----

1. ↑  Лев Семёнович Берг. «Natural regions of the U.S.S.R.», страница 232, издание 1950.:
2. ↑  Академик В.В.Бартольд. Сочинения / Ответственный редактор тома А.М.Беленицкий. — М.: Наука, 1965. — Т. III. — С. 335. — 712 с.
3. ↑  *Vladimir Minorsky.* Tadhkirt Al-muluk. — 1943. — С. 174.
4. ↑  Картлис Цхореба, с. 366.
5. ↑  ИА Лента.ру «Президент Нагорного Карабаха переизбран на новый срок Бойгонӣ шудааст 5 ноябри 2004  сол.» 12 августа 2002
6. ↑  ИА Регнум «Президент Нагорного Карабаха подписал ряд законов» 3 Марта 2009
**Қарамазор** (**Қара-Мазор**) — қаторкӯҳест дар Тиён-Шони Ғарбӣ. Дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷойгир шудаааст. Ин як шохаи ҷанубу ғарбии Қаторкӯҳи Қурама  аст.

Дарозии пуштаи Қарамазор қариб 60 км аст. Баландии кӯҳҳо то 2000 м.

Кӯҳҳо аз варақсангҳо метаморфӣ, регсангҳо, гранитҳо иборатанд.

Дар нишебиҳо алафи суфа ва дигар растаниҳои даштӣ, инчунин ксерофитҳо мерӯянд.

Дар кӯҳсор маъданҳои нимфилизӣ ва маъданҳои нодири филизӣ, флуорит истихроҷ карда мешаванд. Дар доманакӯҳҳо шаҳри Истиқлол (собиқ Табошар) ва посёлкаи типи шаҳри Консой воқеъ гаштаанд.

Таърих
------

Адабиёт
-------

* *проф. Б. Петрушевский* Рудные горы Кара-Мазар // Наука и Жизнь : журнал. — 1945. — Январь (№ 1). — С. 20—25.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Курбонов А. Р.* Зонтичные (Umbelliferae) Северного Таджикистана (Кураминский хребет, Моголтау, долина Сырдарьи). Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата биологических наук. — Душанбе, 2017. — С. 8. — 25 с.
**Тезии рӯшноӣ** (*суръати рӯшноӣ*) бузургии физикӣ буда, одатан бо ***c*** ишорат карда мешавад ва дар бисёр ҷабҳаҳои физика муҳим мебошад. Рӯшноӣ ва ҳамаи дигар шаклҳои афканишоти электромагнитӣ дар фазои холӣ (вакуум), новобаста аз ҳаракати манбаъ ва ё системаи сарҳисоби мушоҳид, ҳамеша бо ин суръат ҳаракат мекунанд. Қимати он айнан ба 299 792 458 метр дар сония баробар аст. Дар назарияи нисбият, *c* фазову вақтро ба ҳам мепайвандад ва дар муодилаи машҳури эквивалентии массаву энергия ба назар мерасад: *E* = *mc*2. Он суръати ҳамаи заррачаҳои бемасса ва майдони онҳо дар вакуум мебошад ва аз рӯӣ назарияҳои мавҷуда пешгӯӣ карда мешавад, ки он суръати ҷозиба (яъне мавҷҳои ҷозиба) низ буда боз ҳам меъёри болоии суръатест, ки бо он энергия, модда ва ахбороти физикӣ ҳаракат мекунанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Penrose, R (2004). *The Road to Reality: A Complete Guide to the Laws of the Universe*. Vintage Books. pp. 410–1. ISBN 9780679776314. ... the most accurate standard for the metre is conveniently *defined* so that there are exactly 299,792,458 of them to the distance travelled by light in a standard second, giving a value for the metre that very accurately matches the now inadequately precise standard metre rule in Paris.
2. ↑  Uzan, J-P; Leclercq, B (2008). *The Natural Laws of the Universe: Understanding Fundamental Constants*. Springer. pp. 43–4. ISBN 0387734546.
**Зайниддин Наботов** (тав. 8. 05. 1955, ноҳияи Куйбышев (имрӯза А.Ҷомӣ), файласуф, номзади илмҳои фалсафа (2002), дотсент (2010).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1973–1979 дар факултети физикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1979–1990 муаллими мактаби миёна дар н. Куйбышев, 1990–2002 ходими илмии Институти фалсафа ва ҳуқуқи АИ ҶТ буд. Аз соли 2003 то ба имрӯз дар кафедраи фалсафа ва фарҳанги Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор мекунад. Муаллифи 2 асари илмӣ ва зиёда аз 30 мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ мебошад. Мавзӯи асосии корҳои илмӣ ва тадқиқотии ӯро масъалаҳои тасаввуф, таълимоти нақшбандия ва ҷойҳои муқаддаси Тоҷикистон ташкил медиҳанд.

Осор
----

* Ҷойҳои муқаддаси Тоҷикистон. Дар чаҳор қисм, Д. 1996;
* Масъалаи инсон дар нақшбандия, Д. 2002.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Зайнулобуддин Маҳмуди Ҳусайнӣ** (Зайнулобуддин ибни Муҳаммад ибни Маҳмуди Ҳусайнӣ, с. тав. 1436, Ҳирот, с. ваф. 1502, Ҳирот), оҳангсоз, мусиқидон, шоир ва олими тоҷик-форс, зодаи Ҳирот. Дар хонаводаи олим, мусиқидон, шоир, мударриси машҳури мадрасаи. «Иҳлосия»-и Ҳирот тав. шуда, улуми табиӣ ва инсониро аз падараш меомӯзад. Аз овони ҷавонӣ ба шеъру мусиқӣ (мусиқии назарӣ) шавқи хоса дошта, дар ин замина дар фарогирии таълифоти назарии мусиқии то замонааш кӯшиши зиёд ба харҷ медиҳад. Аз донишмандону устодони созу овози Ҳирот, Самарқанд, махсусан Амир Муртоз, Хоҷа Юсуфи Бурҳон, Устод Шодӣ ва диг. дониши амалӣ ва назарии мусиқӣ андӯхт. З. М. Ҳусайнӣ бештар аз суҳбату дониши Ҷомӣ, Навоӣ, Хоҷа Абдуллоҳи Марворид, Амир Муртоз баҳраҳои зиёд бардошта, дар арӯз, мусиқӣ, риёзиёт, фалсафа дониши комил гирифта, аз мударрисони фарҳехтаи мадрасаи «Ихлосия» маҳсуб шуда, аз илмҳои риёзиёт, арӯз ва мусиқӣ тадрис мекардааст.
Ҷомӣ, Навоӣ ба дониш, усули таҳқиқии З.М. Ҳусайнӣ эҳтиром мегузоштанд ва бо хоҳиши ишон ӯ асари назариявии «Қонуни илмӣ ва амалии мусиқи»-ро нигоштааст. ниг. «Қонуни...». З.М. Ҳусайнӣ дар таҳқиқи мусиқӣ бо ин асараш дар ҳаёти ма-дании Хуросон, Эрон, Мовароуннаҳр саҳифаи таҳлилии навро рӯи саҳна овард. Ӯ дар баррасии бисёр масоили амалию назарии мусиқӣ дар иртибот ба таҳаввулоти эҷодию иҷроии Мовароуннаҳру Хуросон, Эрон ба натиҷагириҳои тозаи таҳқиқӣ дастёб шуда, тафсири таркиботи 12-мақом, шеъру мусиқӣ, тавону такяҳои зарбӣ дар мусиқӣ, тавзеҳи нави маҷмӯи даврии мақомҳо, табақоти адвор, равиши нави таҳқиқии мақомҳо дар заминаи сози дутор, тафсири имконоти иҷроии дутор дар тафсири таркиботи 12-мақом, уд ва такяҳои тору пардавии он ташхиси дурусти мақомҳо дар созҳои мусиқӣ- дутору уд, тасҳеҳи андеша, диди таҳлилии мусиқидонони гузаштаю муосир – Форобӣ, Сафиуддини Урмавӣ, Қутбуддини Шерозӣ, Хоҷа Абдулқодир ва диг.-ро вобаста ба тағйирот, таҷдиди сабку равияҳои эҷодию иҷроии замонааш тасҳеҳ намудааст. Аз ин лиҳоз андеша, дониши баланди назарию амалии му-сиқии З.М. Ҳусайнӣро Навоӣ ва диг. эъзоз намуда, дар баёни масоили созу овоз аз ӯ дархости таълифи асари назарии мусиқиро кардаанд. Мероси мусиқии З.М. Ҳусайнӣ то нимаи аввали солҳои 80-уми садаи XX таҳқиқ нашуда буд. Бо саъю кӯшиши муҳаққиқо-ни тоҷику ӯзбек афкор, осори ӯ дастраси аҳли ҳунару таҳқиқ шуд.

Адабиёт
-------

* Ҳусайнӣ, Қонуни илмӣ ва амалии мусиқӣ, Р:42 ИРАН Уз.ССР;
* Ражабов И. Ноёб мусиқий манбаи, Известия ООН АН Уз.ССР, № 8-9, 1969;
* Ражабов И. Мақомлар масаласига доир,Тош. 1963;
* Зайнулобуддин Маҳмуди Ҳусайнӣ, Қонуни илмӣ ва амалии мусиқӣ, таҳия ва таҳқиқи А. Раҷабов, Душ. 1987; \* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ. 1. Душ. 1988;
* Раҷабов А. Афкори мусиқии тоҷик дар ас. 12-15, Душ. 1989.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Шашмақом

Сарчашма
--------

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 71 ISBN 978-99947-49-13-3
**Зайниддин Мусоев** (тав. 27.02.1943, деҳаи Навободи ноҳияи Ёвон), географ, номзади илмҳои география (1984), дотсент (1985).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1960– 1965 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил карда, онро бо ихтисоси география хатм кардааст. Солҳои 1965–1966 муаллими мактаби миёнаи № 3 ноҳияи Куйбышев, 1966–1968 афсари Артиши Шӯравӣ, 1968–1996 ассистент, муаллими калон, дотсент ва мудири кафедраи заминшиносӣ ва геология, декани факултети география дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Солҳои 1996–2009 ҳамчун мудири шуъбаи аттестатсия, аккредитатсия ва иҷозатномадиҳии Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон, декани факултети географияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ ва муовини аввали ректори Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон кор кардааст. Аз соли 2009 то ба имрӯз дотсенти кафедраи географияи донишгоҳи омӯзгорӣ мебошад. Муаллифи зиёда аз 50 корҳои илмӣ ва илмию методӣ аст, ки дар онҳо масъалаи захираҳо ва ҷобаҷошавии обу пиряхҳои Тоҷикистон ва истифодаи онҳоро мавриди таҳлилу баррасии илмӣ қарор додааст. Дар тайёр намудани ҳазорҳо мутахассисони соҳаи география ва омӯзгорӣ саҳми назаррас дорад. Барои хидматҳояш дар соҳаи таълиму тарбия бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1992) сарфароз карда шудааст.

Осор
----

* Каталог ледников СССР, Ленинград, 1980;
* Ледники Таджикистана, Д. 1989;
* Заминшиносии умумӣ, Д. 1998;
* Корҳои контролӣ оид ба фанни экология, Д. 1999;
* Заминшиносии умумӣ (дастури таълимӣ), Д. 2010.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Мирзо Раҳимович Олимов** (18 июни 1935, ноҳияи Сӯх — 10 феврали 2001) — табиби варзидаи тоҷик, бунёдгузори осоишгоҳи Зумрад.

Зиндагинома
-----------

Мирзо Олимов 18 июни соли 1935 дар ноҳияи Сӯхи ҶШС Узбакистон дар оилаи деҳқон таваллуд шудааст. Мирзо пас аз итмоми мактаби ҳафтсола ба шаҳраки Сӯх рафту дар интернат манзил гирифт.

Шароити вазнини оилавӣ ӯро маҷбур намуд, ки баъди таҳсили мактаби миёна дар колхоз ба сифати подабон ба кор дарояду пеш аз ҳама зиндагии хонаашонро дуруст кунад. Пас аз як соли кор модараш ӯро намонда, хоҳиш кард, ки таҳсилашро давом диҳад. Ба нияти пизишк шудан соли 1953 ӯ роҳи пойтахти Тоҷикистонро пеш гирифт ва соли 1959 вай Донишгоҳи тиббиро ба охир расонд.

Корнома
-------

* 1959 — духтури БМН-Исфара буд.
* 1962 — Мудири дармонгоҳи шаҳр.
* 1963 — Муовини сардухтури БМН.
* 1964 — Сардухтури БМН.
* 1967 — Мудири шуъбаи касалиҳои дарунии БМН.
* 1975 — Сардухтури Осоишгоҳи «Зумрад»

Асосгузори осоишгоҳи Зумрад
---------------------------

Бунёди осоишгоҳ дар шаҳри Исфара бо иқдом ва ташаббуси бевоситаи Ортиқбой Қурбонов оғоз шуд, ки барои фардои дурахшон ҳамчун шаҳри курортӣ асос гардид. Декабри соли 1975 Мирзо Олимовро сардухтури осоишгоҳи байниколхозии «Зумрад» тасдиқ намуданд. Ӯ ҳамеша кӯшиш мекард, ки «Зумрад» ҷойи дӯстдоштаи мардуми Тоҷикистон гардад. Барои ин заҳматҳои зиёд кашид. Дар муддати роҳбарии ӯ биноҳои нав комат афрохт. Чойхонаи Сино, Қасри «Шифокорон» ва ахиран «Осорхонаи тибби тоҷик» ба намуди осоишгоҳ ҳусни абадият бахшид. Маҳз бо шарофати кордонии Мирзо Олимов 11 километр болотар дар ҷойи хушбоду ҳаво осоишгоҳи мавсимии «Зумрад-2» ташкил ёфт ва соли 1990 аввалин беморони худро қабул кард.

Осор
----

Мирзо Олимов дар тӯли умри худ зиёда аз 50 мақалои илмӣ-оммавӣ, 3 китоби алоҳида бо номи «Курорт Исфара — санаторий Зумрад», «Меҳрномаи Сино», «Уринамуолиҷа» ва ду филми мустанаде дар ситоиши «Зумрад» эҷод намуда, дар бобати омилҳои табобатӣ, усул ва тарзи гирифтани табобатҳо, роҳҳои пешбурди ояндаи кор дар шифогоҳ таври илмӣ маслихатҳои судманд додааст. Дар ҷашни 60 — солагиаш чун эҳтиром бар кору бори «Зумрад» ва ахли кормандон ду китоби дигар бо номи «Дуои модар» ва «Ошёни булбулон» нашр шуд.

Ҷоизаҳо
-------

Хидматҳои арзандаи сардухтури осоишгоҳи «Зумрад» Мирзо Олимов аз тарафи ҳизбу ҳукумат бо ордени «Байрақи Сурхи Меҳнат», медали «Барои меҳнати шоён», бахшида ба 100-солагии В. И. Ленин, «Аълочии нигаҳдории тандурустии Иттиҳоди Шӯравӣ», медалҳои ба номи Пирогов, ба номи Боткин ва ниҳоят унвони баланди соҳаи тандурустии Тоҷикистон «Ходими шоистаи сиҳатии оммаи Тоҷикистон» қадр шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Музей народной медицины им. Мирзо Олимова
**Мирзо Ахмедов** (тав. 20. 07. 1931, ш. Конибодом) — риёзидони тоҷик, номзади илмҳои физика-математика (1968), дотсент (1970).

Зиндагинома
-----------

Соли 1947 мактаби миёнаро бо медали тило ва соли 1954 факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченкоро бо дипломи аъло хатм кардааст. Солҳои донишҷӯи гирандаи стипендияи Сталинӣ буд. Дар давоми таҳсил дар донишкада дар мактабҳои миёнаи ноҳияи Ҳисор дарс гуфтааст. Солҳои 1954–1958 муаллими кафедраи математикаи Донишкадаи омӯзгории ш. Кӯлоб, 1958–1964 муаллими калони кафедраи математикаи олии Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1964–1967 аспиранти кафедраи математикаи олии Донишкадаи кӯҳшиносии ш. Ленинград буд. Солҳои 1967–1977 ҳамчун декани шуъбаи ғоибона, 1977 – 1980 мудири кафедраи таҳлили математикӣ, 1980–1988 дотсенти кафедраи мазкур дар донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1988–2007 муаллими фанҳои физика ва математикаи литсейи техникиву алоқаи Душанбе кор кардааст. Аз соли 2007 дотсенти кафедраи таҳлили математикии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ мебошад. Муаллифи 2 китоб ва зиёда аз 60 мақолаву фишурдаҳои илмӣ ва илмию методӣ аст. Бо нишони «Ғолиби мусобиқаи сотсиалистӣ», нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» ва ифтихорномаи Вазорати меҳнат ва шуғли аҳолии Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Волод** — дар санъати меъморӣ қолаби равоқ, тоқ ва гунбад, ки аз тахта ва гил месозанд. 

Дар асоси волод бо хишту гаҷ равоқ ва тоқ бунёд мегардад. Болопӯши деворро равоқ, ду деворро тоқ ва болопӯши қуббашаклро гунбад меноманд. Волод ба шакли нимдоира (нимпаргорӣ), қисми доира (муқаввас), пайконшакл ва ғ. сохта мешавад. Фазои байни равоқ (тоқ)-ро кодок меноманд. Волод дар кодок бо ду поя ва чӯбҳои мехкӯбшуда устувор карда мешавад. Миқдори хиштҳо дар қаторҳо бояд тоқ ва хиштҳо фонашакл бошанд ва ба якдигар зич чида шаванд, зеро маҳлули ғафси байни хиштҳо метавонад равоқро фурӯ равонад ё хароб намояд. Хишти миёна (тоқ) қуфлӣ ё қуфл номида мешавад. Дарозии байни хиштҳои равоқ бояд ба як нуқта (марказ) равона бошанд, ки хатти каҷи равоқу тоқ аз он кашида мешавад.

Тоқро аз волод-ҳои мутавозӣ ҷойгиршуда ё мутаҳаррик, гунбадро аз 4, 8, 12, 16 нимравоқи дар мобайн (марказ) пайвастшуда месозанд. Дар Осиёи Марказӣ қариб ҳамаи ёдгориҳои меъмории тоқдор бо волод сохта шудаанд. Ҳоло дар устохонаҳои таҷдид ва тармимотӣ волод-ро барои таъмири биноҳои қадимӣ ва сохтани маҷмааҳои нави меъморӣ, ки унсурҳои санъати меъморию лоиҳавии пештараро доранд, васеъ истифода мебаранд.
Дар масолеҳи оҳанубетонӣ сақфҳои гунбадшаклу тоқҳои пайконии анъанавӣ ва яклухт таҳия мегарданд;

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Волод / Т. Ҷӯраев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Мирзо Абдулазими Сомӣ** (Бӯстонӣ) (тавал. 1838, соли вафоташ номаълум) низ муаллифи "Таърихи салтанати манғития" мебошад. ӯ ҳамчун А.Дониш баъди хатми мадраса дар хидмати дарбори амири Бухоро буд. Агар Аҳмади Дониш хизматро аз замони амир Насруллоҳ сар карда бошад, Сомӣ аз замони амир Музаффар ва пас дар замони амир Абдулаҳадхон давом додааст. Сомӣ чун таърихнигор дар сафарҳои ҳарбии амирони Бухоро онҳоро ҳамроҳӣ мекард. Вай шоҳиди ҷанги байни Русияю Бухоро (соли 1868) буда, онро дар асари худ "Таърихи салтанати манғития" батафсил нишон додааст. Дар асар муаллиф тавонистааст, ки ҷаҳолат, ақибмондагӣ ва бемаърифатии амалдорону сарлашкарони амириро ба қалам дода, онҳоро масхара намояд.
Сомӣ дар айёми пирӣ аз дарбори амири Бухоро ронда шуд. ӯ дар охири умр бо китобати дастхатҳо рӯз мегузаронид. Вай инчунин муаллифи манзумаи "Миръотулхаёл" (ривоятҳои аҷиб аз ҳаёти фозилон ва шоирони ҳамзамонаш), "Санъати маҳзун", "Тӯҳфаи шоҳӣ" мебошад.

Манобеъ
-------

Ҳотамов Н.Б. Довудӣ Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011

Адабиёт
-------

1. ↑  Ҳотамов Н.Б. Довудӣ Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с.241


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Ви́лла** (лот. **villa**) — хонаи шахсӣ ё қитъаи замини боғ, ки дар ҷойҳои хушманзари шаҳр ё мавзеъҳои истироҳатии беруназшаҳрӣ қарор дорад.

Нахустин виллаҳо дар Руми Қадим биноҳои иқоматӣ ва ҳавлиҳои беруназшаҳрӣ барои истироҳату фароғат буданд. Дертар вилла ба бинои истиқоматию фароғатӣ, хонаи боҳашамати шаҳрӣ табдил ёфт, ки дохили он бо кошикорӣ, нақшунигор ва муҷассамаҳо оро дода шуда, атрофашро боғу фаввораҳо иҳота мекарданд. Дар охири мавҷудияти империяи Рум аксари сенаторҳо дар деҳот замин харида, хонаҳои бузург месохтанд, ки онҳоро вилла меномиданд. Атрофи виллаҳо бо деворҳои баланд иҳота карда мешуданд ва онҳо шакли қалъаҳои феодалиро мегирифтанд. Дар замони Каролингҳо қароргоҳи шоҳро виллаи шоҳӣ меномиданд. Соҳибони вилла барои дастаҳои ҳарбии худ иморатҳои низомӣ ва ҳабсхона месохтанд. Тадриҷан виллаҳо ба қалъаҳои феодалӣ, соҳибонашон ба заминдорони калон ва ҳокимони музофотҳо табдил меёфтанд. Аз асри 19 виллаҳо ба хонаҳои шахсӣ табдил ёфтанд. Дар солҳои соҳибистиқлолии Тоҷикистон баъзе биноҳои сохташуда аз лиҳози меъморӣ ба виллаҳо шабоҳат доранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вилла // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Мирзо Оқохони Нурӣ** (форсӣ: میرزا آقاخان نوری‎, машҳур ба **Эътимодуддавла**; 1807, Теҳрон — 19 март 1865, Теҳрон) — дувумин садриаъзами Носируддиншоҳи Қоҷор.

Зиндагинома
-----------

Мирзо Насруллоҳхони Нурӣ (баъдан маъруф ба Мирзо Оқохон ва мулаққаб ба Эътимодуддавла) дар соли 1807 ба дунё омад. Падараш Мирзо Асадуллоҳ аз аҳолиии Нури Мозандарон ва хонадони Хоҷа Нурӣ ва ҷузъи аввалин касоне буд, ки ба ҳангоми ҷамъовари сипоҳ тавассути Оқомуҳаммадхон дар Мозандарон ба вай пайваст ва роҳи рушду тараққиро паймуд то ба мансаби «лашкарнависибошӣ» (вазири лашкар) расид. Ҳангоме, ки Мирзо Асадуллоҳхон аз дунё рафт, чанд тан аз фарзандони ӯ дар хидмати Фатҳъалишоҳ машғули анҷоми вазифа буданд, кӯчактарини онҳо Мирзо Оқохон буд. Гарчи вай навҷавоне беш набуд, аммо ба сабаби ҷавҳари зотӣ ва фитрӣ, аршаду болотар аз соирин буд. Вай дар дарбори Қоҷор оризи сипоҳ ва лашкарнависи даргоҳ гардид ва баъд аз чанде ба мансаби визорати лашкар расид.

Эзоҳ
----

1. ↑  Хурмуҷӣ, Муҳаммад Ҷаъфар; Ҳақоиқу-л-ахбоари Носирӣ, ба кӯшиши Ҳусайн Ҳидев Ҷам, Теҳрон, нашри Най, чопи дувум, 1363, с. 106.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 1194689728
* VIAF: 5687156858568849780007
* WorldCat VIAF: 5687156858568849780007

 |
**Андози замин** (англ. land value tax) — чунин шакли пардохти пулие мебошад, ки аз ҷониби истифодабарандагони замин ба буҷаи ҷумҳурӣ гузаронида шуда, қитъаҳои замин ҷиҳати истифодабарии бемуҳлат ва ворисони умрбод ба номи андозсупоранда қайд шудаанд. Андози замин бо назардошти таркиби киштзор, сифати онҳо ва ҷойгиршавии қитъаи замин, тарзҳои истифодабарӣ ва хусусиятҳои экологӣ муқаррар карда мешавад. Асноди муқарраркунандаи ҳуқуқи истифодабарии замин асоси муайян намудани андози замин ҳисоб мешавад..

Дар Тоҷикистон
--------------

Андози замин ба гурӯҳи андозҳои мустақим дохил мешавад. Андози заминро ҳамон истифодабарандагоне месупоранд, ки ба онҳо қитъаи замин барои истифодаи бемӯҳлат, мӯҳлатнок ва ё чун мероси якумра дода шудааст. Он бо дарназардошти ҷойгиршавии қитъаи замин, арзиши кадастрии замин, таъйиноти истифодабарӣ ва хусусиятҳои экологии қитъаи замин муқаррар карда мешавад. Объекти андозбандӣ қитъаи замин буда, супорандагони ин намуди андози замин шахсони ҳуқуқӣ ва воқеие мебошанд, ки заминро бояд ҳар чи бештар мақсаднок ва самарабахш истифода баранд. Меъёри андози замин барои заминҳои шаҳрҳою шаҳракҳо ва берун аз онҳо бо ҳисоби сомонӣ аз ҳар га муайян шудаанд. Андози замин бо роҳи зарб задани объекти андозбандӣ (масоҳати қитъаи замин) ба меъёрҳои дахлдори андози замин ба ҳар як воҳиди майдони замин ҳисоб карда мешавад. Меъёри андози замин тибқи Қонуни андози Ҷумҳурии Тоҷикистон барои соли ояндаи буҷетӣ нисбат ба меъёрҳои амалкунандаи соли ҷории буҷетӣ аз ҳисоби 0,7 пункти фоизӣ ба ҳар пункти фоизии таваррум, ки ҳангоми ташаккули буҷети давлатӣ барои соли буҷетӣ ба назар гирифта мешавад, намоябандӣ (индексатсия) мегардад.

Аз супоридани андози замин инҳо озод мебошанд:

1. Замини мамнӯъгоҳҳо, боғҳои миллӣ ва ботаникӣ, ки номгӯи онҳоро Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ кардааст;
2. Заминҳое, ки ташкилотҳои буҷетӣ, Бонки миллии Тоҷикистон ва муассисаҳои он тибқи ҳуҷҷатҳои таъсисӣ истифода мебаранд;
3. Заминҳое, ки таҳти хати мушоҳида (дар тӯли сарҳади давлатӣ) қарор доранд;
4. Заминҳои захираи озоди давлатӣ.

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М. А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009. — С. 50

Сарчашма
--------

* Андози замин / С. Ҳабибов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Мирзо Муҳаммади Ахгар** (форсӣ: أخگر‎; соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик (асри 17).

Зиндагинома
-----------

Дар Самарқанд ба дунё омадааст. Гузаштагонаш дар дарбор хидмат кардаанд. Ахгар аз анвои хат воқиф буд ва ба хаттотӣ низ шуғл меварзид. Намунаҳои ашъораш ба воситаи тазкираҳо ва баёзҳо боқӣ мондаанд.

Намунае аз ашъор
----------------

То кашиданд хату зулфи ту тасвир дар об,
Менамояд ба назар гулшани Кашмир дар об.
Мардуми чашми сиёҳи ту фарангибачаест,
Ки ба тороҷи асирон зада шабгир дар об.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Суханварони Сайқали рӯйи замин. Д. 1973.

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Аҳсан** (*Мирзо Аҳсануллоҳи Зафархон*; 1604/05–1663, Лоҳур) — шоири форсизабон ва арбоби давлатии Ҳиндустон.

Зиндагинома
-----------

Падари Аҳсан Хоҷа Абулҳасани Турбатӣ дар аҳди Акбар (ҳукмронӣ 1556–1605) аз Хуросон ба Ҳинд рафта, дар Дакан, Кашмир ва Деҳлӣ вазифаҳои масъули давлатиро ба уҳда дошт. Аҳсан соли 1633 ҳокими Кашмир таъйин шуд ва чун шахси эҷодгару ҳукмрон дар рушди адабиёти форсии Ҳиндустон саҳм гузоштааст. Соиби Исфаҳонӣ солҳои дароз бо ӯ дӯстӣ дошт. Ғании Кашмирӣ, Абутолиби Калим, Толиби Омулӣ, Муҳаммадҷони Қудсӣ, Салими Теҳронӣ дар дарбори Аҳсан ба кори эҷодӣ машғул буданд. Аз Аҳсан маснавиҳои «Ҳафт манзил», «Ҷилваи ноз», «Майхонаи роз», «Соқинома» ва «Девони ғазалиёту рубоиёт» мерос мондааст. Аз анвои шеър Аҳсан бештар ба ғазал таваҷҷуҳ доштааст. Ӯ 382 ғазал навиштааст, ки тақрибан 2 ҳазор байтро ташкил медиҳад. Мавзӯи ғазалиёташ ишқу муҳаббати поки инсонӣ, масъалаҳои ахлоқу одоб, тасвири табиат ва ғайра мебошад. Аз нигоштаҳои Аҳсан бармеояд, ки дар таъсири шоирони ҳамнишинаш, махсусан Соиб, шеър мегуфтааст.

Намунаи ашъор
-------------

Абёти зерин намунае аз нигоштаҳои ӯянд:

Дида зулфи ту магар бесарусомонии мо,
Ки чунин гашта парешони парешонии мо?
Чун диҳад ишқи ту хокистари моро бар бод,
Синаравшан шавад он дам ғами пинҳонии мо.
Табъи мо дод ба гул тарзи шукуфтанро ёд,
Булбулонро шуда сармашқ ғазалхонии мо.
Фикри ҷамъияти аҳбоб бувад бедардӣ,
Гашта дар зулфи ту чун ҷамъ парешонии мо.
Пираҳан боз зи расвоии девона бувад,
Парда бар айб кашад кисвати урёнии мо.
Баски бар хоки раҳаш носия судем, Аҳсан,
Ояи саҷда тавон хонд зи пешонии мо.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Андози ягона барои истеҳсолкунандагони маҳсулоти кишоварзӣ** — андози намуди навест, ки меъёри андозбандиро аз рӯйи якчанд намудҳои андоз расман иваз кардааст. андозсупорандагони ин намуди андоз шахсони ҳуқуқӣ ва хоҷагиҳои деҳқонӣ, ширкатҳои хоҷагидорӣ ва кооперативҳои истеҳсолӣ мебошанд, ки барои онҳо замин воситаи асосии истеҳсолот аст. Маблағи андози ягона аз натиҷаҳои фаъолияти хоҷагии истеҳсолкунандаи маҳсулоти кишоварзӣ вобаста нест. Истеҳсолкунандагони маҳсулоти кишоварзӣ, ки дар давоми фаъолияташон бо андози ягона андозбандӣ шудаанд, аз супоридани андоз истифодабарандагони роҳҳои автомобилгард, андоз аз арзиши иловашуда, андоз аз фоидаи шахсони ҳуқуқӣ, андоз ҳадди ақал аз даромадҳо, андози замин, андозе, ки тибқи низоми соддакардашуда супорида мешавад озод карда мешаванд. Меъёрҳои андози ягона барои истеҳсолкунандагони маҳсулоти кишоварзӣ аз ҳар га замин барои соли тақвимӣ (бо сомонӣ) бо дарназардошти номи минтақаҳои кадастрӣ ва намудҳои заминҳои киштшаванда ва дарахтони бисёрсола тафриқабандӣ шудаанд. Дар заминҳои обие, ки амалан барои парвариши пахта истифода мешавад, меъёри андози ягона барои истеҳсолкунандагони маҳсулоти кишоварзӣ дар ҳаҷми нисфи меъёри дар Кодекси андоз зикрёфта муқаррар мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Андоз / С. Ҳабибов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Чилдухтарон** - номи кӯҳест, ки дар ду қисмати шимолии ноҳияи Муъминободи вилояти Хатлон ҷойгир аст. Ин кӯҳҳо аслан муҷассамаҳои одаммонеанд, ки ба худ сирру асрори хосае доранд. Онҳоро мардуми Хатлонзамин Чилдухтарон ном ниҳодаанд.

### Олиҳаи зебоӣ

Дар асл бошад, ин муҷассамаҳо барои ҳар як тамошобин муҷассамаи олиҳаи зебоӣ, рамзи покию ватанпарварист. Оид ба кӯҳҳои Чилдухтарон байни аҳолӣ ва мардуми таҳҷоии хатлонӣ аз азал нақлу ривоятҳои зиёде ҳаст. Кӯҳҳои Чилдухтарон байни мардуми дохилу хориҷ аз покдомании занони тоҷик ривоят мекунанд.

### Ривояти халқӣ

Дар замонҳои хеле қадим тӯдаи аҷнабиёни ғоратгар ба Хатлонзамин ҳуҷум оварда, мардону занон, писарону духтаронро ба худ ғулом карда, ба мамолики дурдаст бурда мефурӯхтаанд. Хусусан, духтарони хушлиқоро зуран асир мегирифтанд. Дастаи ғоратгарони малъун ба сарзамини Муъминобод ҳуҷум мекунанд, ҳар ҷонзоди зиндае, ки аз пеши ин гургони гурусна мебаромад, пора-порааш мекарданд. Деҳаҳои минтақаи Дуобро ба хок яксон карданд, мардуми бонангу номуси Дуоб ба муҳофизати занону духтарон, муйсафедону кампирони барҷомонда бархоста, ба муқобили душманони ғоратгар диловарона меҷангиданд. Бо корнамию ҷоннисориҳояшон чандин маротиба ҳамлаи хунхоронаи душманонро зада гардонданд. Аммо дар охир аҷнабиҳои хунхор тамоми қувваҳои худро аз минтақаҳои Яхсу, Вахё, мулкҳои лакаю туркнишин ҷамъ оварда, ба қувваи даҳчанд ба Дуоб ҳуҷум оварданд. Ин дафъа барои ҳимояи марзу буми хеш тамоми пиру барно, ҳатто духтарони хушлиқои товусхироми ин сарзамин бархостанд. Задухурд чанд шабонарӯз давом кард. Оқибат душман бо қувваи калони худ бартарӣ нишон дод, аҳолии беяроқу бепушту паноҳ ба сӯи кӯҳҳои сарбафалак рӯ оварданд. Як қисми душманонро аҳолӣ фиреб карда, худ ба сӯи кӯҳи Пирӣ, Дашти Ҷум паноҳ мебаранд. Қисмати бечораю бенавояш, хусусан кампирону муйсафедон ва беморон аз дами шамшери хунхорон наҷот наёфтанд. Як гуруҳ духтарон низ, ки қувваи асосии душманро пайиҳам шикаст медоданд, ба фишори шадиди душманони хунхору малъун тоб наоварда, сӯи кӯҳҳо паноҳ бурданд. Аммо мақсади душманон зинда дастгир кардани духтарон буд. Воқеан онҳо ба мақсади хеш наздик мешуданд. Духтарон чун мебинанд, ки аз дасти ин тӯдаи гургони гурусна шаъну шараф ва покдоманиашонро наҷот дода наметавонанд, ба Худо рӯ оварда, илтиҷо мекунанд, ки онҳоро ба ин девсиратон рӯ ба рӯ насозад. Дуои ҳар яки онҳоро Худои бузург иҷобат мекунад. Бо амри ин Офарандаи ҳама мавҷудоти олам духтарон ҳар яке дар ҷои истодаашон ба санг мубаддал мегарданд ва чун рамзи покдоманию озодӣ, ватанпарварию хештаншиносӣ то ҳанӯз дар қиёманд.

Пайвандҳо
---------

1. 1 2  Чилдухтарони хатлонӣ(пайванди дастнорас)


|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Мирзо Боқӣ** (*Мирзоамон Боқиев*; зод. 19.12.1944, деҳаи Эсизи ноҳияи Кӯҳистони Масчо) — шоир ва нависанда

и тоҷик. Узви ИЖТ (аз соли 1984).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи УДТ (ҳоло ДМТ; 1971). Пас аз хатми таҳсил дар студияи Телевизиони Тоҷикистон (1971—1972), редаксияи рӯзномаҳои «Маориф ва маданият» (1972—1980), «Адабиёт ва санъат» (1981—1982), «Омӯзгор» (1983—1998) ва маҷ. «Маорифи Тоҷикистон» (1998—2001) кор кардааст. Аз соли 2002 сармуҳаррири нашриёти «Бухоро».

Таълифот
--------

Ба қалами Мирзо Боқӣ китобҳои «Ҳамосаи модар ва кӯдак» (1984), «Нуқтаи нур» (1986), «Фурӯғи хирад» (иборат аз 5 ҷилд, 2000—2005), «Ҷовидоннома» (ҷ. 1, 2006; ҷ. 2, 2013) тааллуқ доранд. Андарзҳои нависандаи рус Л. Н. Толстойро бо номи «Андарзнома» тарҷума карда ба табъ расондааст (1989). Асарҳои «Фурӯғи хирад» ва «Ҷовидоннома» на танҳо ҳаҷман бузурганд, балки аз ҷиҳати мазмуну мундариҷа ва мавзӯъҳо мукаммалу мураттабанд. Ин асарҳо як тарзи навҷӯию навгӯиҳои ба худ хоссе доранд, ки хонандаро ба андеша водор мекунанд, масъулияти ӯро нисбат ба ҷаҳони гузарони одамӣ ва ҷовидона будани хиради ҷаҳон фузун менамоянд, то ин ки дар торикшаби печидаи дунё гумроҳ нагардад.

Муҳтавиёти осор
---------------

Муҳтавиёти ин китобҳо худшиносии инсон дар моварои замин ва кайҳони беинтиҳост. Мирзо Боқӣ инсонро як вуҷуди худогоҳ, асил, офаранда, дорои иродаи мустақил, «худ»-и мустақил, ҷавҳари навъи шариф, қудрати хориқулода тавсиф намудааст. Нигоштаҳои Мирзо Боқӣ фалсафаи ахлоқӣ, дарси зиндагӣ, ойини беҳзистӣ, расидан ба дараҷаи инсони комилро доранд, масъулияти инсонро нисбат ба тақдири миллат, ватандорӣ афзун мекунанд. Мирзо Боқӣ чунин мешуморад, ки ҳеч чиз арзандатар аз озодию огоҳӣ нест, ҳеч чиз шоистатару волотар аз хирад нест.

Даргузашт
---------

Мирзо Боқӣ 15 сентябри соли 2019 дар манзилаш дар шаҳри Душанбе аз олам даргузашт. Тибқи васияти шоир ӯро дар зодгоҳаш деҳаи Эсизи Кӯҳистони Масчо ба хок супурданд.

Осор
----

* Ҳамосаи модар ва кӯдак: Маҷмӯа. – Душанбе: Ирфон, 1984. – 128 с.
* Нуқтаи нур. – Душанбе: Адиб, 1990. – 144 с.
* Фурӯғи хирад. – Душанбе: Адиб, 2000. – 768 с.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Бибикубрия Қурбонова.* Мирзо Боқӣ – шоири маъруфи кишвар дар остонаи 75-солагӣ аз олам даргузашт. *old.kmt.tj*.  Китобхонаи миллии Тоҷикистон (16 сентябри 2019). 5 май 2023 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Боқиев Мирзоамон // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Сангпушт** *Geochelone nigra porteri*
**Сангпушт** (лот. Testudinata) — синфи хазандаҳо, ҳайвони заиф, давоми 250 миллионов сол ин тараф арзи вуҷуд дорад. Қариб 230 намудҳои он, ки ба 12 синфҳо ва 5 зерсинфҳо гурӯҳбанди шудаанд, ки ҳам дар хушкӣ ва ҳам дар об зиндагӣ мекунанд.

Зиёдшавӣ
--------

Пайдоиш
-------

синфификатсия
-------------

Пайвандҳо
---------

* Turtles Бойгонӣ шудааст 8 июли 2007  сол.: Дар бораи сангпуштҳо

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Сангпушт дар Викианбор |



|  |  |
| --- | --- |
| Панда Ҷонваршиносӣ | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |