recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Баҳри Шарқи Хитой** (чинии сунатӣ: 東海, сода: 东海, пинйин: *Dōng Hǎi*, палл.: *Дунхай*; куриёӣ: 동중국해, ҷопонӣ: 東シナ海) — баҳри нимкушод дар Уқёнуси Ором, дар байни соҳилҳои шарқии Осиё ва ҷаз. Тайван (Хитой) ва ҷаз-ҳои Нансей, Кюсю, Рюкю (Ҷопон).

Масоҳаташ 838 ҳазор км². Чуқурии миёнааш 309 м, чуқурии бештараш дар қисми шарқӣ — то 2719 м. Иқлими Баҳри Шарқи Хитой мувофиқи мавсим тағйир меёбад. Дар як сол ду-се маротиба аз Ҷ. ба Шим. тӯфон ва шамоли тундбод хеста, қитъаи баҳрро бурида мегузаранд. Мадди баҳр номураттаб ва нимшабонарӯзӣ буда, баландии он дар соҳилҳои Хитой то ба 3,7-7,5 м, дар ҷаз-ҳои Нансей ва Кюсю ба 2,5-2,7 м мерасад. Ҳарор. об февр. дар шим. ғарби баҳр аз 7-8°С дар Ҷ. Ш. то 16-20°С; авг. дар ҳамаи қисматҳои баҳр 26-29°С. Шӯриаш 30-34 дарсад. Дар наздикии резишгоҳи дарёҳо об то 10-12 дарсад ширинтар мешавад. Моҳидорӣ ривоҷ ёфтааст. Асосан шӯрмоҳӣ, мормоҳӣ, сардина, самак, камбала, зағӯтамоҳӣ, харчанги баҳрӣ, трепанг (ҳайвони баҳрии хӯрданбоб) ва обсабзҳои баҳрӣ мавриди истифода мебошанд. Аз Б. Ш. Х. роҳҳои муҳимми баҳрӣ мегузаранд. Ба баҳр дарёи Янсзи мерезад. Бандарҳои бузургаш: Шанхай, Ханчжоу (Хитой), Нагасаки (Ҷопон).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳри Шарқи Хитой // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 4104652-3
* J9U: 987007567860705171
* LCCN: sh85040538
* LNB: 000286557
* NDL: 00642377
* VIAF: 234174933
* WorldCat VIAF: 234174933

 |

 |

Шаблон:Баҳрҳои Уқёнуси Ором
**Ангурҳои бедона** — навъҳои махсуси ангур, ки ғужбашон тухм надорад.

Навъҳо
------

Тақрибан 50 навъи ангурҳои бедона маълум аст, ки маъмултарини онҳо Кишмиш (ба гурӯҳи экологӣ-географии шарқӣ мансуб аст) ва Коринкаҳо (ба гурӯҳи экологӣ-географии Баҳри Сиёҳ тааллуқ доранд) мебошанд. Ангурҳои бедона ғужби майда (ғужби баъзе навъҳои дурага калон аст) ва таъми хуш дошта, хеле ширинанд. Ангурии бедонаро тар мехӯранд, аз онҳо мавиз, май, афшура тайёр мекунанд.

### Навъҳо дар Тоҷикистон

Дар Тоҷикистон Кишмиши сафед, Кишмиши сиёҳ, Кишмиши сурх, Кишмиши сурхи туркманӣ, Кишмиши хушрӯ, Кишмиши ВИР ва дигар навъҳои ангурҳои бедона парвариш карда мешаванд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Дамирбек Олимов** (*Олимов Дамирбек Ботурҷонович*; 20 марти 1989, ноҳияи Ғончӣ, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон — 5 феврали 2022, ноҳияи Ғафуров, вилояти Суғд, Тоҷикистон) — яке аз овозхонҳои тоҷик дар сабки ретро. Аълочии фарҳанги Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Дамирбек Олимов 20 марти соли 1989 дар ноҳияи Ғончӣ дар оилаи сароянда Ботурҷон Олимов ба дунё омадааст. Баъд аз хатми мактаби миёна солҳои 1995—2004 дар донишкадаи санъати ба номи Содирхон Ҳофизи шаҳри Хуҷанд дониш андӯхта, онро хатм кардааст. Фаъолияти овозхонии худро аз соли 2009 оғоз кардааст. Дар ансамбли шашмақомхонии «Нури Хуҷанд» зери роҳбари Ҷӯрабек Муродов фаъолият макард ва ҳамзамон дар ансамбли созу овози «Садои Суғд» кор мекард.

Дамирбек Олимов оиладор ва соҳиби 3 фарзанд, 2 писару 1 духтар буд.

Эҷодиёт
-------

Шуҳрати Дамирбек соли 2011 бо хондани суруди «Зулфони майда дорӣ» дар «Чакомаи гесӯ» баъдтар мавригии «Ҷон бачаи хола» дуэт бо Нигина Амонқулова инчунин намоҳанги «Мавригӣ» ва дертар бо таронаи «Дунё» машҳур шуд.

Се албоми таронаҳояшро «Рози муҳаббат», «Масти тарона» ва «Дунё» рӯнамоӣ кардааст.

Даргузашт
---------

Дамирбек Олимов тақрибан соати 01:40-и шаби 5 феврали соли 2022, дар роҳи Сомғор-Хуҷанд, дар мавзеъи «Боғи миллии Ваҳдат» аз уҳдаи идораи мошин набаромада, мошинаш чаппа мешавад ва дар ҷои ҳодиса ба ҳалокат мерасад. Ҷасади ӯро ҳамон рӯз пас аз пешин дар оромгоҳи Абубакри Сиддиқи ноҳияи Деваштич дафн карданд.

Ҷоизаҳо
-------

* Медали «Хидмати шоиста» (2017);
* Нишони «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон».

Эзоҳ
----

1. ↑  Хуҷандиҳо бештар ба сурудҳои халқӣ шавқу завқ доранд. 27 марти 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 май 2015.
2. ↑  2014 — Соли Нигина Амонқулова, ҳаҷҷи Шабнам ва дебюти Мино (4 ВИДЕО)
3. ↑  *Sputnik Тоҷикистон.* Манбаъ: Дамирбек Олимов дар пайи садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид(тоҷ.). *Sputnik Тоҷикистон* (5 феврали 2022). 6 феврали 2022 санҷида шуд.
4. ↑  Ҷузъиёти ҳодиса: садамае, ки дар он Дамирбек Олимов ҳалок шуд, дар гардиши хатарноке рух додааст. *asiaplustj.info*.  ASIA-Plus. 7 феврали 2022 санҷида шуд.
5. ↑  Дамирбек Олимов, овозхони ҷавони тоҷикро ба хок супурданд. АКС(тоҷ.). *Радиои Озодӣ*. 6 феврали 2022 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Фейсбук
* Фейсбук
* Инстаграм
* Telegram

 |
| Тасвир, видео ва садо | 
* YouTube

 |
«**Андарзи Озарбади Маҳраспандон**» — яке аз осори адабиёти паҳлавӣ, андарзномаест мансуб ба Озарбади Маҳраспандон, ки дар замони шоҳи сосонӣ Шопури II (309 – 379) мубадон мубад (сарвари мубадон) буд.

Ин асар аз бандҳои (фиқраҳои) панду насиҳатӣ ва суханони ҳикматомез иборат аст. Озарбади Маҳраспандон ин андарзномаро барои писари хеш – Зардушт навиштааст. Банди дуюми он бо хитоб ба писар оғоз меёбад. «Писарам, некандеш бош…» Аксар панду насиҳатҳои дар «Андарзи Озарбади Маҳраспандон» омада ҳикмати амалиянд, барои тарбияи инсони комил дастурҳои муфиду арзанда мебошанд. Дар андарзнома аз накӯкор будан, бо мардуми нодон дӯстӣ накардан, аз бадкирдорон дурӣ ҷустан, парҳез кардан аз дурӯғгӯӣ, нишастан дар суҳбати доноён, дар кори ба уҳда гирифта масъул ва кӯшо будан, бенавоёнро масхара накардан, чунки шахси доро ҳам метавонад бенаво бишавад, ба фарзанд илму дониш омӯзондан, ҳурмати падару модарро ба ҷой овардан ва ғайра сухан меравад. Дар «Андарзи Озарбади Маҳраспандон» фиқраҳое ба назар мерасанд, ки дар насиҳат ба ҳукмронон (одилу раиятпарвар будан, саховат кардан, суханони ҳасудону дурӯғгӯёнро нашунидан ва ғайра) гуфта шудаанд. Намунае чанд аз «Андарзи Озарбади Маҳраспандон» (тарҷ. Д. Саймиддинов): «Бо марди бадогоҳ (ҷоҳил) ҳамроҳ мабош! Бо марди хашмин ҳамроҳ мабош! Бо марди ҳарзагӯй ҳамроз мабош! Бо марди маст ҳамнӯш мабош! То чанд тавонӣ мардумон ба сухан маозор! Агар туро писаре бувад, ӯро дар кӯдакӣ ба дабиристон бидеҳ, чунки омӯзиш рӯшании чашм аст. Бегуноҳ бош, то бебим бошӣ! Ва туро гӯям, писарам, ки барои мардумон аз ҳама беҳтар чиз хирад аст».

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Диншоҳи Эронӣ, Ахлоқи Эрони Бостон, Т. 1334 ҳ. ш.;
* Тавадиа Ҷаҳонгир, Забон ва адабиёти паҳлавӣ – форсии миёна, Т. 1348 ҳ. ш.;
* Саймиддинов Д. Адабиёти паҳлавӣ, Д. 2003;
* Изведать дороги и пути праведных, М. 1991.

Сарчашма
--------

* Андарзи Озарбади Маҳраспандон / М. Диловаров // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Баҳри Кайҳоннавардон** — баҳри канорӣ дар қисми ҳиндии Уқёнуси Ҷанубӣ, байни Замини Эндерби (дар Афина) ва Баҳри Рисер-Ларсен. Масоҳ. 698,6 ҳазор км2. Умқи қисми бештараш зиёда аз 2000 м, ҷойи амиқтаринаш беш аз 5000 м. Қариб тамоми сол сатҳи баҳр бо яхпораҳои шиновар ва айсбергҳо пӯшида шудааст. Қисми зиёди соҳилҳои Б. К. асосан бо девораҳои яхини нишеб, ки баландиашон то 20–40 м аст, иҳота шудаанд. Яке аз ҷанубтарин баҳри олам буда, сардтар аз Баҳри Гренландия аст. Дар қаъри баҳр обсабзҳои сурхранг мерӯянд, он макони зисти голотурияҳо, ситораҳои баҳрӣ, тортанак ва хорпушти баҳрист. Дар соҳили Б. К. пойгоҳҳои таҳқиқотии «Молодёжная» (Россия) ва «Сёва» (Ҷопон) воқеанд. Ширкаткунандагони экспедитсияи арктикии шӯравӣ соли 1962 баҳрро ба шарафи нахустин кайҳоннавардон чунин ном гузоштаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳри Кайҳоннавардон // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
«**Андарзи Хусрави Қубодон**» — яке аз асарҳои адабиёти паҳлавист. 

Матни боқимондаи он (13 банд) андарзи ба забони паҳлавӣ-форсии миёна навишташуда мебошад, ки гӯё шохи сулолаи Сосониён Хусрави Анӯшервон (ҳукмронӣ 531 – 531) ҳангоми дар бистари марг буданаш ба ҷаҳониён, умуми мардум муроҷиат карда гуфтааст. «Андарзи Хусрави Қубодон» ба шакл ва услуби аксар андарзномаҳои паҳлавӣ (нигар Андарзнома), яъне дар рӯҳияи дини зардуштӣ нигошта шудааст. Нигорандаи «Андарзи Хусрави Қубодон» аз номи Хусрави Қубодон, ки дар осори адабии асрҳои миёнаи форс-тоҷик «Анӯшервони Одил» ном гирифтааст, мардумро ба худотарсӣ, андеша кардан аз оқибату охират даъват мекунад. Дар «Андарзи Хусрави Қубодон» бандҳое низ ҳастанд, ки дар онҳо мардум ба некиву накӯкорӣ, ростгӯӣ, каримӣ, ғамхори дарвешону нодорон будан, ба панди устод гӯш додан ва ғайра даъват карда мешаванд. Масалан: «Оину паймон ба кор доред ва ба кору қонун розу рост ва (бо) ростон ҳамсухан бошед», «Ба баҳраи хеш хурсанд бошед ва баҳраи дигар кас (ба ғорат) мабаред»; («Аз») некон бош, то биҳиштӣ бошӣ». «Андарзи Хусрави Қубодон» ба забонҳои англисӣ, гуҷаротӣ, форсӣ, тоҷикӣ, русӣ тарҷума ва тафсир шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Андарзи Хусрави Қубодон. Матни паҳлавӣ бо тарҷума, ҳавошӣ ва фарҳанги паҳлавӣ, Т. 1329 ҳ. ш.;
* Саймиддинов Д. Адабиёти пахлавӣ, Д. 2003; Мутуни паҳлавӣ, Т. 1371 ҳ. ш.;
* Изведать дороги и пути праведных, М. 1991;
* Тафаззулӣ Аҳмад, Таърихи адабиёти Эрон пеш аз ислом, Т. 1376 ҳ. ш.

Сарчашма
--------

* Андарзи Хусрави Қубодон / М. Диловаров // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Баҳри тоҷик ва НБО – Қайроққум
**Баҳри тоҷик** (собиқ обанбори Қайроққум) — дар Сирдарё, вилояти Суғд ҷойгир аст.

Ҳаҷми Баҳри тоҷик: 

* дарозиаш қариб 65 км;
* 
* васеъгиаш аз 50 то 20 км (таъғирёбанда);
* 
* масоҳати сатҳи оби обанбор – 513 км;
* 
* ҳаҷми умумӣ – 3413,5 м3;
* 
* ҳаҷми фоиданоки он- 2743 м3;
* 
* сатҳи аз ҳама зиёди оби он – 374, 5 м.
* 

Баҳри тоҷик бо шабакаҳои НБО – Қайроққум:
бо се ХИБ – и 220 кВт ва панҷ ХИБ – и 110 кВт пайваст аст.

Собиқ "Обанбори Қайроққум" солҳои 50 - ӯми асри XX бунёд ёфта барои захираву обёрии заминҳои водии Фарғона низ истифода бурда мешавад. Обанбори Қайроққум, минбаъд бо номигузории **"Баҳри тоҷик"** маъмул шудааст.

Баъди бунёд кардани обанбори Қайроққум, аз охири солҳои 60-ум сар карда, шаҳри Қайроққум бо истеҳсоли моҳӣ ва моҳипарварӣ шуҳратманд гардида буд. Имрӯзҳо кормандони ҷамъияти саҳҳомии шакли кушоди «Суғдмоҳӣ» дар давоми сол шикори моҳиро қариб то 110 тонна расондаанд. Зиёда аз 2 миллион моҳичаҳо дар обанборҳои махсус парвариш карда мешаванд. Дар обанбор моҳиҳои гуногун парвариш карда мешавад.

Осоишгоҳҳои Баҳри тоҷик
-----------------------

Дар соҳили Баҳри тоҷик якчанд осоишгоҳҳои фароғативу беҳдоштӣ барои истироҳати мардум ба монанди «Баҳористон», «Соҳил», «Конибодом» ва диг. сохта шудаанд ва фаъолият мекунанд. Онҳо ба ҷойи дӯстдоштаи саёҳату истироҳати сокинони Тоҷикистон ва инчунин сокинони кишварҳои хориҷӣ табдил ёфтаанд.

* Бинои Осоишгоҳи «Баҳористон»Бинои Осоишгоҳи «Баҳористон»
* Ҳавзи  «Баҳористон»Ҳавзи «Баҳористон»
* Чойхонаи осоишгоҳЧойхонаи осоишгоҳ
* Гӯшае дар осоишгоҳГӯшае дар осоишгоҳ

Нигаред
-------

* Нерӯгоҳи барқи обии Қайроққум
* Минтақаи туристии Суғд

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 28 августи 2008  сол.

Нигаред
-------

* Обанбори Даҳанасой
* Обанбори Норак

Манобеъ
-------


|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Порсии миёна** ё **Паҳлавӣ** як забони Эронӣ аст ки дар замони Сосониён забони Эрони бузург будааст. Ин забон фарзанди забони порсии бостон ва модари забони Форсии дарӣ (ки акнун ба номҳои Форсӣ,дарӣ ва тоҷикӣ гуфта мешаванд) ба шумор меравад. Порсии миёна бештар ба хатти Паҳлавӣ навишта мешудааст. Порсигӯёни Монавӣ ин забонро бо хатти монавӣ ҳам менавиштанд.

Таърих
------

Дар радабандии забонҳои Эронӣ, даврони миёнаи садаи сеюми пеш аз милод (замони инқирози сулолаи Ҳахоманишиён) то садаи ҳафтуми милодӣ (замони инқирози сулолаи Сосониён) ба шумор меравад. Яке аз забонҳои ин даврон Порсии миёна аст, ки идомаӣ Порсии бостон ба шумор меравад.

Тафовутҳо
---------

Фарзанди имрӯзини Порсии миёна Форсӣ аст. тағйироти забони Порсии миёна аз авохири даврони миёна то авойили даврони Форсӣ дарӣ басиёр тадриҷи будааст, ба гунаи, ки дар садаҳои даҳум ва ёздаҳум матнҳои Порсии миёна барои гӯйишварони забони Форсӣ қобили фаҳм будааст. Ҳарчанд ки тағйироти равшане то он замон байни ин ду забон рух дод.

Манбаъ
------
**Баҳр** (ар. بحر‎) — дар илми арӯз навъҳову ҷинсҳои вазни каломи мавзун — шеърро гӯянд, ки дар зери як номи умумӣ гирд оварда мешаванд.

Тамоми баҳрҳои арӯзи шеъри арабу аҷам аз рукнҳои солими арӯз: фаӯлун, фоилун, мафоӣлун, фоилотун, мустафъилун, мафъӯлоту, мафоилатун, мутафоилун ҳосил мешаванд. Дар асоси ин рукнҳо баҳрҳои Ҳазаҷ, Рамал, Раҷаз, Мутақориб, Мутадорик, Қариб, Музореъ, Мушокил, Ҷадид, Хафиф, Муҷтасс, Сареъ, Мунсареҳ, Муқтазаб, Тавил, Мадид, Басит, Вофир, Комил ба вуҷуд омадаанд. Арӯзиёни араб ва форс-тоҷик барои осон шудани дарёфт ва дар хотир нигоҳ доштани ному тарзи ҷойгирии Б.-ҳо ва вобаста ба ҳамнавъию баробарии адади унсурҳои таркибии баъзеи онҳо Б.-ҳоро дар доираҳои Мухталифа, Муъталифа, Муҷталиба, Муштабеҳа, Муттафиқа, Мухталита, Мунтазиа ҷой додаанд (ниг. Доираҳои арӯз). Баъзе арӯзиёни баъдии форс-тоҷик, мисли Баҳромии Сарахсӣ, Бузургмеҳри Қоинӣ дар асоси рукнҳои солими арӯз боз бисту як баҳри нав (Сарим, Кабир, Бадил, Қалиб, Ҳамид, Сағир, Асамм, Салим, Ҳамим, Маснӯъ, Мустаъмал, Ахрас, Мубҳам, Маъкӯс, Муҳмал, Қотеъ, Муштарак, Муаммам, Мусаттар, Муайян, Боис) ихтироъ карда, дар доираҳои Мунъакиса, Мунъалақа, Мунғалата ҷой додаанд.

Баҳрҳо ба ду гурӯҳ ҷудо мешаванд: баҳрҳои аслӣ ва баҳрҳои фаръӣ. Аз нуздаҳ Б.-и маъмулу машҳур ёздаҳтоашон (Ҳазаҷ, Рамал, Раҷаз, Мутақориб, Мутадорик, Музореъ, Хафиф, Муҷтас, Сареъ, Мунсареҳ, Муқтазаб) байни арӯзи арабу аҷам муштарак буда, панҷтоашон (Тавил, Мадид, Вофир, Басит, Комил) танҳо дар арӯзи арабӣ ва сетоашон (Қариб, Мушокил, Ҷадид) фақат дар арӯзи форсии тоҷикӣ ба кор бурда мешаванд. Баъзе шоирони гузашта ва имрӯзаи тоҷик барои озмоиши табъ дар баҳрҳои махсуси араб низ шеърҳо эҷод кардаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳр / У. Тоиров // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Баҳром Сирус. Арӯзи тоҷикӣ. Д. 1963;
* Тоиров У. Фарҳанги истилоҳоти арӯзи Аҷам. Д. 1991;
* Тоиров У. Офтобе дар миёни сояе. Қисмҳои 1 ва 2. Д. 1999;
* فرهنگنامۀ أدبئ فارسی، دانشنامۀ أدب فارسی، ج. ۲، تهران، ۱۳۷۶ هـ. ش.
**Андалеб** (тахаллус, маъниаш булбул, мурғи хушхон), **Нурмуҳаммад Ғариб** (байни 1660/65, деҳаи Қаромозии ш. Кӯҳнаурганҷи Хева – 1740) — шоири туркман, асосгузори достонсароӣ дар адабиёти туркман.

Зиндагинома
-----------

Дар мадрасаҳои шаҳрҳои Хева ва Бухоро таҳсил карда, дар доираҳои адабии ҳамин шаҳрҳо иштирок доштааст. Аз осори боқимондааш бармеояд, ки ӯ адабиёти форс-тоҷик ва адабиёти арабро хуб медонист ва инҳо яке аз сарчашмаҳои эҷодиёти ӯ будаанд. Сарчашмаи дигари илҳоми эҷодии андалеб эҷодиёти даҳанакии халқи туркман, қиссаву ривоятҳо, асотири халқҳои туркзабон мебошад.

Эҷодиёт
-------

Ба қалами андалеб достонҳои «Лайлӣ ва Маҷнун», «Юсуф ва Зулайхо», «Зайну-л-араб», «Саъди Ваққос» ва ғайра тааллуқ доранд. Дар достони «Оғузнома» таърихи қабилаи оғузҳо ва лашкаркашиҳои сарварони қабила тасвир шудааст. Достони «Насимӣ» аз саргузашти фоҷиабори шоири садаи XIV Насимӣ, ки ба дасти ҳокимони давраш кушта шуда буд, ҳикоят мекунад. Андалеб дар навъҳо ва шаклҳои шеъри маъмул дар адабиёти форс-тоҷик – ғазал, рубоӣ, мухаммас ва ғайра низ асарҳо офаридааст. Дар эҷодиёти андалеб таъсири шоирону мутафаккирон Абдурраҳмони Ҷомӣ, Алишери Навоӣ, Фузулӣ, Соиби Табрезӣ, Сайидои Насафӣ, Мирзо Абдулқодири Бедил ба назар мерасад. Ба ғазалҳои баъзе аз онҳо андалеб мухамас бастааст. Масалан, як мухаммаси ба форсӣ гуфтаи андалеб бар ғазали Сайидои Насафӣ чуни наст:

> Некхӯе омаду чун лола доғам карду рафт,   
> 
> Оташи ҳиҷрони ӯ тороҷи боғам кардурафт.   
> 
> Бӯи навмедӣ фироқаш дар димоғам карду рафт,   
> 
> Он ки лабрез аз висолам дошт, доғам карду рафт,   
> 
> Шарбати доғи ҷудоӣ дар аёғам карду рафт.
> 
> 

Андалеб дар ғанӣ гардондани балоғат ва фасоҳати забону адабиёти туркманӣ ва тарбияи мардум дар рӯҳияи ватандӯстӣ хидмати арзанда кардааст. Шеърҳову достонҳои андалеб, махсусан «Лайлӣ ва Маҷнун», «Юсуф ва Зулайхо» маъруфу машҳуранд. Дар асоси онҳо асарҳои саҳнавӣ офарида шудаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Андалеб, Нурмуҳаммад Ғариб / Ф. Бобоев // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Дандон-Ойлиқ** (чинӣ 丹丹乌里克遗址 — «*Хонаҳо аз устухони фил*») — оазис ва рустои буддоии партофташуда дар биёбони Такла-Макон дар Чин, ки дар шимолу шарқи Хотани ноҳияи мухтори Синсзян-Уйғур дар байни дарёҳои Хотан ва Керия ҷойгир аст. Маҳалли марказӣ масоҳати 4,5 км²-ро фаро мегирад; оазиси бузург дар масоҳати 22 км² тӯл мекашад. Ин макон дар асри VI чун маҳал дар шохаи ҷанубии Роҳи абрешим то партофта шуданаш дар охири асри VII баъди ҳуҷуми тибетиҳо рушд мекардааст.

Дандон-Ойлиқ аз тарафи як қисм таҳқиқотбарони хориҷӣ дар соли 1896 дуюмбора кушода шуд ва қисман кофта шуд. Артефактҳои боарзиш ёфта шуданд, аз он ҷумла дастнависҳо, андоваҳои нақшдор, панелҳои чӯбин ва деворҳои рангкардашуда. Таҳқиқоти комил дар соли 2006 гузаронида шуд, гарчанде ки қисми зиёди объекти археологӣ то ҳол номаълум мемонад. Дар ҳоли ҳозир Дандон-Ойлиқ барои ташриф пӯшида аст.

Эзоҳ
----

* Дандан-Ойлык — Русская Википедия
**Самеъ Азизович Абдувосиев** (6.08.1903, гуз. Мотуруди ш. Самарқанд — 01.02.1957 Душанбе) — омӯзгор, олим.

Зиндагинома
-----------

Самеъ Азизович Абдувосиев дар ш. Самарқанд курси дусолаи муаллимтайёркуниро хатм карда (1921–23), дар мак. ибтидоӣ дарс додааст (1923-1926). Дар Тошканд дар САГУ таҳсил намудааст (1926-1930). Муал. биол. Техн. тоҷ. Тошканд (1931-32), омӯзгори анатомия ва физиологияи ҳайвоноти Мак. олии коммунистии хоҷ. қишл. Тошканд (1932-1935). С. 1936 бо даъвати Комиссариати маор. Тоҷикистон ба Сталинобод (ҳоло – Душанбе) омада, аз фанҳои химия, анатомия ва физиологияи одам дарс гуфтааст(1936-1937). Муал. фанни биология Комбинати педагогии Ғарм (1937-1938), омӯзгори физиологияи одам дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино(1938-1940), омӯзгори кафедраи анатомия ва физиологияи одами ИПС ба номи Т.Г. Шевченко (ДОТ ба номи Т.Г. Шевченко) (1940-1943), ассис. кафедраи физиология ва муаллими калони кафедраи забони тоҷикӣ Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1943-1957). Забонҳои тоҷикӣ, ӯзб. русӣ, тоторӣ, қазоқӣ ва қирғизиро хуб медонист. Дар баробари фаъолияти омӯзгорӣ ҳамчунин бо кори илмӣ машғул шудаааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Китобҳои химия, мақолаҳои илмии оммавиро дар бораи хобу хоббинӣ, равоншиносӣ ва очеркҳои илмии сайёҳи машҳур Тур Хейердалро оид ба қитъаҳои гуногуни ҷаҳон аз заб. русӣ ба тоҷикӣ гардонидааст. 

* «Луғати русӣ-тоҷикии биологӣ» (1939),
* «Луғати нимтафсирии русӣ-тоҷикӣ» (М. 1949),
* «Луғати русӣ-тоҷикии тиб»-ро (1945) тартиб додааст.

Мақолаҳои зиёди илмӣ – оммавиаш дар маҷ. «Мактаби советӣ» №11, 1947, №3, 1949, «Шарқи сурх», №8, 1953 ба табъ расидаанд. Бо ҷоизаҳои соҳавӣ қадр карда шудааст.

Сарчашма
--------

* Аслҳо ва наслҳо. – Душанбе, 2013, - С. 27 ISBN 978-99947-958-2-6

Эзоҳ
----
**Забони узбекӣ** (*Oʻzbekcha* / *Oʻzbek tili* / *Ўзбекча* / *Ўзбек тили* / ئۇزبېك تیلى / ئوزبېچه) — яке аз забонҳои туркӣ мебошад. Забони давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон аст, ҳамчунин забони расмии баъзе вилоятҳои шимолии Ҷумҳурии Исломии Афғонистон мебошад. Забони ӯзбекӣ — яке аз забонҳои гурӯҳи оилаи забонҳои туркӣ аст. Гӯяндаҳои забони узбекӣ дар ҷаҳон тақрибан 30 миллион ҳастанд. Дар ин забон асосан дар кишварҳои Ӯзбекистон (тақрибан 25 миллион мардум), Тоҷикистон (тақрибан 1,5 миллион мардум), Афғонистон (беш аз 2,5 миллион мардум), Қирғизистон (беш аз 850 000 мардум), Қазоқистон (беш аз 550 000 мардум) ва Туркманистон (беш аз 500 000 мардум) гуфтугӯ мекунанд. Ҳамчунин, дар кишварҳои Русия, Туркия, Чин, Покистон, ИМА ва дигар кишварҳо (масалан дар кишварҳои Аврупо) ҳам муҳоҷирони ӯзбекзабон зиндагонӣ мекунанд. Забони ӯзбекӣ — забони маъмултарин дар Осиёи Миёна мебошад.

Яке аз забонҳои туркӣ, дар гурӯҳӣ қарлуқии забонҳои туркӣ доҳил аст. Дар Ӯзбекистон барои забони ӯзбекӣ расман алифбои лотинӣ истифода мешавад, ва ҳамчунин алифбои кирилликӣ ҳам хуб истифода мешавад. Барои забони ӯзбекӣ, мардуми ӯзбекзабон дар Тоҷикистон, Қирғизистон, Қазоқистон ва Туркманистон асосан алифбои кирилликӣ истифода мебаранд. Дар ин кишварҳои ҳамсоя, барои забони ӯзбекӣ, асосан авлоди ҷавон ҳамчунин алифбои лотинӣ ҳам истифода мебарад. Дар Афғонистон, Покистон, Чин ва дигар кишварҳо (масалан дар Эрон ва кишварҳои Араб) ӯзбекзабонон алифбои арабӣ ва ё алифбои форсӣ истифода мекунанд.

Дар забони ӯзбекӣ асосан чор гурӯҳи лаҳҷаҳо мавҷуд аст: лаҳҷаҳои ӯзбекии шимолӣ, лаҳҷаҳои ӯзбекии ҷанубӣ, лаҳҷаҳои ӯзбекии ӯғузӣ, ва лаҳҷаҳои ӯзбекии қипчоқӣ.

Алифбои забони ӯзбекӣ
---------------------

* Мақолаи асосӣ: Ҳуруфи ӯзбекӣ

| Ҷадвали тарҷумавӣ |
| --- |
| Алифбои арабӣ | Алифбои лотинӣ | **Алифбои кирилликӣ** | **Алифбои лотинӣ** | АФБ |
| Солҳои 1923—1930 | Солҳои 1934—1940 | Аз соли 1940 то ҳоло | Аз соли 1995 то ҳоло |
| ئه, ه | A a, Ə ə | А а | A a | [a], [æ] |
| ﺏ | B ʙ | Б б | B b | [b] |
| ﺩ | D d | Д д | D d | [d] |
| ئي | E e | Е е, Э э | E e | [е] |
| ﻑ | F f | Ф ф | F f | [f] |
| گ | G g | Г г | G g | [g] |
| ﻫ | H h | Ҳ ҳ | H h | [h] |
| ی | I i | И и | I i | [ɪ] |
| ﺝ, ژ | Ç ç, Ƶ ƶ | Ж ж | J j | [ʤ], [ʒ] |
| ﻙ | K k | К к | K k | [k] |
| ﻝ | L l | Л л | L l | [l] |
| ﻡ | M m | М м | M m | [m] |
| ن | N n | Н н | N n | [n] |
| ئا, ئو | A a, O o | О о | O o | [ɑ] |
| پ | P p | П п | P p | [p] |
| ﻕ | Q q | Қ қ | Q q | [q] |
| ﺭ | R r | Р р | R r | [r] |
| س | S s | С с | S s | [s] |
| ﺕ | T t | Т т | T t | [t] |
| ئۇ | U u | У ӯ | U u | [u] |
| ۉ | V v | В в | V v | [v], [w] |
| ﺥ | X x | Х х | X x | [χ] |
| ی | J j | Й й | Y y | [j] |
| ز | Z z | З з | Z z | [z] |
| ئو | O o | Ў ӯ | Oʻ oʻ | [o] |
| ﻍ | Ƣ ƣ | Ғ ғ | Gʻ gʻ | [ɣ] |
| ﺵ | Ş ş | Ш ш | Sh sh | [ʃ] |
| چ | C c | Ч ч | Ch ch | [ʧ] |
| ڭ | Ꞑ ꞑ | Нг нг | ng | [ŋ] |
| ء, ﺋ | ʼ | Ъ ъ | ʼ | [ʔ] |
|

WikipediaWikipedia
 ***Забони ӯзбекӣ edition*** of Википедия

Эзоҳ
----

1. ↑  Ethnologue — 25 — Dallas, Texas: SIL International, 2022.
2. ↑  Красная книга языков ЮНЕСКО

Пайвандҳо
---------

* Луғати онлайни тоҷикӣ-ӯзбекӣ
* Луғати онлайни русӣ-ӯзбекӣ
**Баҳри марҷон**, **Баҳри Корал** (англ. Coral Sea) — баҳри нимкушод дар Уқёнуси Ором.

Ҷуғрофиё
--------

Байни соҳилҳои шим. шарқии Австралия, дар Шим. ҷаз-ҳои Гвинеяи Нав, Каледонияи Нав ва Саломон, дар Ш. ҷаз-ҳои Гебриди Нав ва дар Ҷ. рифи Элизабет. Ба воситаи гул. Торрес бо Баҳри Арафури Уқёнуси Ҳинд мепайвандад. Масоҳ. 4068 км². Ҳаҷми миёнаи оби Б. М. 10038 ҳазор км3. Умқи миёнааш 2468 м, ҷойи амиқтаринаш 9174 м. Ҳарор. миёнаи сатҳи об дар Ҷ. авг. аз +19°С, февр. то 24°С, дар Шим. то +28°С. Шӯрии об то 35,5 дарсад. Мадди баҳр номураттаби нимшабонарӯзӣ буда, баландии об то ба 3,7 м мерасад. Бинобар афзунии ҷазираҳо ва рифҳои марҷонӣ чунин номгузорӣ шудааст. Ҷазираҳои сершумори марҷонӣ ва рифҳо (рифи Садди Калон, тӯлаш 2300 км) дар Б. М. киштигардиро душвор мекунанд. Наҳанг ва моҳиҳои паррон зиёданд.

Бандарҳо
--------

Бандарҳои калонаш:

* Кэрнс (Австралия),
* Морсби (ҷаз. Гвинеяи Нав),
* Нумеа (ҷаз. Каледонияи Нав)

Нигаред низ
-----------

* Ҷазираҳои Баҳри Марҷон

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳри марҷон // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Ларусса
* Britannica (онлайн)
* Treccani

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX5163181
* BNF: 15298873d
* GND: 4295970-6
* J9U: 987007553879705171
* LCCN: sh90002547
* NKC: ge164064
* SUDOC: 027862259
* VIAF: 170209720
* WorldCat VIAF: 170209720

 |

 |
**Баҳра** (форсӣ: بهره‎) — ба маънии бахш, ҳисса, қисмат, насиб, суд фоида аст. 2. Ба маънии бел. Аммо истилоҳи Б. дар мутуни таърихӣ ба маънии навъе аз хироҷи қуруни вустои Осиёи Марказӣ ва Эрон омадааст. Б. ғолибан навъи «муқосса»-е аст. Дар асри муғул ва темуриён Б. саҳм аз маҳсулест, ки ба суди девони марказӣ ситонида мешуд. Дар манобеи таърихӣ истилоҳоте чун баҳраи моликона низ ба чашм мехӯрад, ки он ба маънии саҳми маҳсул ва бар асоси ақди тарафайн ба молик (заминдор) мерасад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳра / Л. Бойматов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Бойматов Л. Д. Социально-экономическое положение Центральной Азии в XIII –XIV вв. Д. 2009.
**Баҳри тавил** (форсӣ: بحر طویل‎ аз ар. بحر الطويل‎ — *баҳри дароз*) — яке аз санъатҳои бадеии лафзист, ки баъзе шоирон дар ашъорашон аз он истифода кардаанд.

Одатан, дар шеъри муқаррарӣ як мисраъ аз 4 рукни ягон баҳр иборат аст, вале дар баҳри тавил як мисраъ метавонад аз 6 то 94 рукн таркиб ёбад. Миқдори рукнҳои мисраъҳо дар шеъри дар баҳри тавил навишташуда метавонад ба ҳам баробар набошад. Мас. дар шеъри Фавқӣ ном шоири а. 17, ки аз чаҳор мисраъ иборат аст, мисраи якум 22, дуюм 24, сеюм 19, чаҳорум 36 рукн дорад. Яке аз шартҳо дар баҳри тавил он аст, ки хонанда бояд як мисраъро дар як нафас хонад. Мисол барои баҳри тавил, ду мисраъ аз шеъри Фавқӣ.
Мисраи якум:

> Дӯш сармаст ба гулгашт саҳаргаҳ шуда будам, ки яке сарвқаде, лоларухе, ҳуру парӣ, лабшакаре, симбаре, турфа нигоре, ки хиромидану рафтору шакархандаву гуфтору ду чашмаш ба фусун ҳар яке аз инҳо ба ҷудоӣ бирабоянд зи ошиқ дилу ҷонро.
> 
> 

Мисраи дуюм:

> Гуфтам: Эй ҷони ҷаҳон, сарви равон, мӯрмиён, пистадаҳон, абрукамон, ҷумла ҷаҳон сарфи қадамҳои ту созам, агар аз роҳи яқин банданавозӣ бикунӣ, бар сару чашмам қадаме ранҷа намоӣ, ки бувад боиси хушҳолию фархундагию айни сарафрозии ин мухлиси дерини шуморо.
> 
> 

Шеърҳои дар баҳри тавил навишташуда дар осори шоирони тоҷик, масалан, Боқӣ Раҳимзода ба назар мерасанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳри тавил / У. Тоиров // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Зеҳнӣ Т.. Санъати сухан. Д. 1992;
* Тоиров У. Қомуси қофия ва арӯзи шеъри Аҷам. Ҷ. 1. Д. 1994;
* Ҳусайн Воизи Кошифӣ. Бадоеъ-ул-афкор. Д. 2006.
**Арави́йское мо́ре** (ар. بحر العرب‎, форсӣ: دریای عرب‎, урду: بحیرہ عرب‎, ҳиндӣ: अरब सागर, сумол. Bada Carbeed, англ. Arabian Sea) — баҳри нимкушод дар қисми шим. ғарбии Уқёнуси Ҳинд, байни нимҷаз-ҳои Ҳиндустон, Арабистон ва Сомали, яке аз бузургтарин баҳрҳои рӯйи олам, масоҳ. 4221 ҳазор км², ҳаҷми обаш 14005 ҳазор км3 (ба ғайр аз халиҷҳои Форс, Адан ва Уммон).

Умқи миёнааш 3006 м, ҷойи амиқтаринаш аз 5803 то 5875 м. Ба баҳр д-ҳои Ҳинд ва Тапти мерезанд. Соҳилҳояш баланду шахдор. Ҷаз-ҳои калонтаринаш Сокотра ва Малдив. Ба воситаи халиҷи Адан ва гул. Бобилмандаб бо Баҳри Сурх мепайвандад. Дар қисми шим. ғарбии баҳр дар резишгоҳи халиҷи Уммон силсилакӯҳи зериобии Меррея (баландиаш 300—400 м) ҷой гирифтааст. Иқлими баҳр муссонӣ. Фаслҳои баҳор, тобистон ва тирамоҳ зуд-зуд тӯфонҳо ба амал меоянд. Ҳарор. миёнаи об дар с. б. зимистон 22°-26°С, тобистон 26°-30°С. Ҳамасола аз қабати болоии Б. А. 1500 то 2000 мм об бухор мешавад. Боришоти хеле кам (дар Шим. Ғ. аз 100 мм ва дар Ҷ. Ш. то 2000 м) ва воридоти ночизи дарёҳо ба баҳр боиси камчинии оби ширин гаштааст. Шӯрии об тобистон 35,5-36,5 %, зимистон дар соҳилҳои Ҳиндустон то 34,5-35 дарсад кам мешавад. Мадди баҳр номураттаби нимшабонарӯзӣ буда, баландии об аз 2,5 (Адан), то ба 5,7 м (Мумбай) мерасад. Дар Б. А. зиёда аз 1000 навъи моҳӣ ва буғумпойҳо мавҷуданд. Барои истеъмол ду навъи гулмоҳӣ, караси ҷопонӣ, аломоҳии баҳрӣ, лаққамоҳӣ, самаки зардпар ва чашмкалон, моҳии паррон, шамшермоҳӣ ва чанд навъи наҳанг шикор карда мешаванд. Минтақаи шим. Б. А. аз партовҳои маҳсули нафт ва кишоварзӣ ифлос шуда, боиси вайроншавии экология (муҳит) гаштааст. Бандарҳои калонаш: Адан (Яман), Қарочӣ (Покистон), Мумбай (Ҳиндустон).

Эзоҳ
----

1. ↑  Arabian Sea, Encyclopædia Britannica
2. ↑  Географический атлас. — М.: ГУГК, 1982. — С. 206. — 238 с. — 227 000 экз.

Адабиёт
-------

* Баҳри Араб // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Итальянская
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Treccani

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 4002533-0
* J9U: 987007294018605171
* LCCN: sh85006295
* NDL: 00628155
* VIAF: 251500992
* WorldCat VIAF: 251500992

 |

 |
**Баҳри Кари́б** (исп. *Mar Caribe*, англ. Caribbean Sea, ҳоитиёӣ: Lamè Karaïb, фр. Mer des Caraïbes, ҳол. Caraïbische Zee, Шаблон:Lang-pap) — баҳри канории Уқёнуси Атлантик, байни ҷазираҳои Антили Калону Хурд дар шимол ва шарқ ва Амрикои Марказию Ҷанубӣ дар ғарб ва ҷануб. Дар шимолу ғарб ба воситаи гулӯгоҳи Юкатан бо халиҷи Мексика, дар шимолу шарқ ва шарқ бо гулӯгоҳи камоби байни ҷазираҳои Антил ба Уқёнуси Атлантик, дар ҷануб ба воситаи наҳри Панама бо Уқёнуси Ором пайваст аст. 

Масоҳ. 2777 ҳазор км2. Умқи миёнааш 2429 м, ҷои аз ҳама амиқтаринаш 7680, ҳаҷми миёнаи об 6745 ҳазор км3. Соҳилҳояш ҷо-ҷо кӯҳсор, баъзан паст; соҳилҳои Амрикои Марказӣ аксаран серҷангал; дар Ғ. ва назди ҷаз-ҳои Антил бо рифҳои марҷонӣ иҳота шудаанд. Ҳарор. миёнаи сатҳи об дар янв. +24–27°С, авг. +27–30°С. Ҳарор. аз ҳама баланд то ба +38°С мерасад, аммо аз +12°–5°С паст намешавад. Боришоти солона аз 500 мм (дар Ш.) то ба 2000 мм (дар Ғ.) мерасад. Ҷараёнаш ба самти Ғ. ва Шим. Ғ. равон аст, суръаташ дар як соат 1–6 км. Аз июн то окт. дар қисми ғарбии баҳр тӯфони тропикӣ (суръати шамол 250–550 км дар як шабонарӯз) ба қайд гирифта шудааст. Шӯрии оби баҳр қариб 35 дарсад. Мадди баҳр аксаран номураттаби нимшабонарӯзист ва баландии он то ба 1 м мерасад. Дар Б. К. 800 навъи моҳӣ мавҷуд буда, аз он 450 навъаш шикорбоб аст. Бештар аломоҳии марҷонӣ, карас, сардинелла, зағӯтамоҳӣ, камбала шикор карда мешавад. Дар Б. К. инчунин наҳанг, моҳии паррон, сангпушти баҳрӣ ва ғ. мавҷуд буда, баъзан китҳои кӯжпушт, анбарзо, кашалот, тюлен ва лимантин низ вомехӯранд. Шикори моҳӣ ва ҷамъоварии марворидҳои баҳрӣ ривоҷ ёфтаанд. Б. К. чун роҳи кӯтоҳи баҳрӣ, ки бандарҳои Уқёнуси Атлантикро ба воситаи наҳри Панама бо Уқёнуси Ором мепайвандад, дорои аҳаммияти иқтисодӣ ва стратегӣ аст. Бандарҳои муҳиммаш: Маракайбо, Ла-Гуайро (Венесуэла), Картахена (Колумбия), Лимон (Коста-Рика), Колон (Панама), Санто-Доминго (Ҷумҳурии Доминикан), Сантяго-де-Куба (Куба) ва ғ.

Нигаред низ
-----------

* Роҳзани дар Кариб

Эзоҳ
----

1. ↑  James C. F. Wang (1992). *Handbook on ocean politics & law*. Greenwood Publishing Group. pp. 14–. ISBN 978-0-313-26434-4. Retrieved 9 December 2010.

Адабиёт
-------

* Баҳри Кариб // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Баҳр** (ар. بحر‎) ё **дарё** (порсӣ:دریا) — қисми Уқёнуси Олам, ки камубеш бо хушкӣ ва ё бо релйефҳои зериобии болорафта иҳота шудааст ва асосан бо низоми гидрологӣ, метеорологӣ ва иқлими худ аз қисми кушоди уқёнус фарқ мекунад.

Баҳр нисбат ба уқёнус мавқеи канорӣ дошта, ҳар қадар бо хушкӣ иҳота шуда бошад, аз уқёнус ҳамон қадар тафовути бештар пайдо мекунад. Баъзе қисми кушоди уқёнусро низ шартан баҳр меноманд (мас. Баҳри Саргас дар қисмати шим. Уқёнуси Атлантик ва Баҳри Филиппин дар қисми ғарбии Уқёнуси Ором). Баъзе кӯлҳоро баҳр (Арал, Майит) ва баъзе баҳрҳоро халиҷ (Гудзон, Мексика, Форс ва ғайра) мегӯянд.

Гурӯҳбандӣ
----------

Баҳрҳо мувофиқи хусусиятҳои низоми гидрологиашон ба 3 гурӯҳ тақсим мешаванд:

* баҳрҳои дохилӣ
* баҳрҳои канорӣ
* баҳрҳои байниҷазиравӣ

Баҳрҳои дохилиро баъзан мувофиқи мавқеи ҷуғрофиашон ба баҳрҳои байниқитъавӣ ва дохилиқитъавӣ (байниқоравӣ ва дохилиқоравӣ) ҷудо мекунанд. Аз нуқтаи назари заминшиносӣ (геология), баҳрҳои ҳозира хеле ҷавон буда, ҳамаи онҳо қариб дар шакли имрӯзияшон танҳо дар давраи палеоген-неоген ва комилан дар давраи антропоген пайдо шудаанд. Баҳрҳои нисбатан амиқ дар тарқишҳои калони қишри Замин ба вуҷуд омадаанд (Баҳри Миёназамин). Баҳрҳои хурд дар натиҷаи пахш гардидани канори қораҳо (материкҳо) аз тарафи Уқёнуси Олам (зимни фурӯ нишастани онҳо, ё баланд шудани сатҳи оби уқёнус) пайдо шудаанд; онҳо, одатан, дар тунукобаҳои қораҳо ҷойгиранд. Иқлими баҳр ба андозаи бо хушкӣ иҳота будани он вобаста буда, бо хусусияти зиёд ё ками континентии худ фарқ мекунад. Ин асосан ба пасту баланд шудани ҳарор. мавсимии ҳаво ва сатҳи болои об таъсир мерасонад. Дараҷаи шӯрии оби баҳр ба таносуби дохил, яъне ба он рехтани миқдори оби дарё, бориш, об гардидани ях ва хориҷшавии (бухор шудан ва ях бастани) оби ширин вобаста аст. Дар оби баҳр бештар ҷараёнҳои сиклонро банди гирдбодӣ ба назар мерасанд. Сабаби ин ҳукмронии таркиби гирдбодии бодҳо дар сатҳи баҳр ва дар зери таъсири қувваи гардиши Замин ба самте ҷорӣ гаштани обҳои қоравист. Олами органикии баҳр нисбат ба олами органикии қисмҳои кушоди уқёнус хеле ғанӣ ва гуногун аст. Соли 1978 Созмони баҳрии байналмилалӣ Рӯзи умумиҷаҳонии баҳрро таъсис дод, ки он ба рӯйхати рӯзҳои умумиҷаҳонӣ ва байналмилалии СММ дохил аст.

Баҳрҳо
------

*Мақолаи асосӣ*: *Феҳристи баҳрҳо*
* Баҳри Каспий
* Баҳри Арал
* Бахри Сиёҳ

Нигаред низ
-----------

* Уқёнус

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳр // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Мёзия — Моршанск. — М. : Советская энциклопедия, 1974. — 616 с. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 16).
* *А. Можетта.* Большой атлас морей и океанов / Пер. с фр. Корнеева. Л. Ю.; Лемени-Македон П. П.. — М.: БММ АО, 2005. — ISBN 5-88353-234-9.
**Баҳри сурх** (юн.-қад. Ερυθρὰ Θάλασσα *Эритра Таласса*, ар. البحر الأحمر‎ *Bahr el-Ahmar*, ибрӣ: ים סוף *Yam Suf*, англ. Red Sea) — баҳри миёназаминии Уқёнуси Ҳинд, дар байни нимҷазираи Арабистон ва Африқо.

Ҷуғрофиё
--------

Дар соҳилҳои Б. С. Судон, Ҳабашистон (Эфиопия), Арабистони Саудӣ ҷойгиранд. Б. С. аз Шим. ба воситаи наҳри Суэс бо Баҳри Миёназамин, аз Ҷ. ба воситаи гул. Бобилмандаб бо халиҷи Адан ва Баҳри Араб пайваст аст. Дарозиаш аз Шим. ба Ҷ. аз 1932 то 2350 км, паҳнояш аз 350 то 360 км, масоҳ. 450 ҳазор км2, ҳаҷми об 251 ҳазор км3. Дар шим. баҳр ду халиҷ – Суэс ва Акаб мавҷуд аст, ки ба воситаи гул. Тиран ба Б. С. пайваст мешаванд. Умқи халиҷи Акаб то 1800 м. Б. С. яке аз софтарин, гармтарин (то 500С) ва шӯртарин (40–60 дарсад) баҳрҳои дунё мебошад. Иқлимаш гарми хушк, ҳарор. дар моҳҳои дек.–янв. аз +150С то +270С, июл аз +270С то 320С. Боришоти солона 28–217 мм. Б. С. моҳиҳои гуногун, делфинҳо, наҳанг ва ғ. дорад. Б. С. роҳи кӯтоҳтарини баҳрӣ байни мамлакатҳои Африқо, Аврупо, Осиё ва Австралия аст. Бандарҳои асосиаш: Суэс (Миср), Порт-Судон (Судон), Ҷидда (Арабистони Саудӣ), Массауа Ҳабашистон (Эфиопия), Ҳудада (Яман). Аз сабаби дар баҳр мавҷуд будани обсабзҳои сурхранг, онро Б. С. номидаанд.\

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳри Cурх // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* *Бухарин М. Д.* Происхождение понятия «Красное море» // Вестник древней истории, 2009, № 3, стр. 46—63.
**Баҳри Баренс** (норвегӣ: Barentshavet, то 1853 **Баҳри Мурманс**, **Баҳри Рус**, *Мурман*) — баҳри канории уқёнуси Яхбастаи Шимолӣ, байни соҳилҳои қоравии (материкии) Аврупо ва ҷазираҳои Вайгач, Замини Нав, Замини Франс Иосиф ва Шписберген ҷойгир аст. Ба шарафи баҳрнаварди ҳолландӣ В. Баренс номгузорӣ шудааст.

Ҷуғрофиё
--------

Масоҳаташ 1424 ҳазор км², умқи миёнааш 222 м, ҷойи амиқтаринаш то 600 м. Ҷаз. бузургтаринаш Колгуев. Иқлимаш қутбию баҳрист (арктикӣ), зимистонаш дароз ва тобистонаш кӯтоҳи салқин. Дар қисми ҷан. ғарбии Б. аз таъсири ҷараёни гарми шохоби Нордкапи Уқёнуси Атлантик иқлим нармтар мегардад. Ҳарор. қабати болои об аз Ҷ. Ғ. ба Шим. Ш. паст; зимистон аз 3-50С то −1,90С, тобистон аз 8-90С то 1-20С. Дар ҷойҳое, ки яхпораҳои равон мавҷуданд, ҳарор. об паст мегардад. Шӯрии об дар Шим. 32-33 %, дар Ҷ. Ғ. қариб 35 %, дар ҷойҳое, ки обҳои уқёнуси Атлантик ворид мешаванд — дар баҳри Печора шӯрии об кам гашта, то ба 25 % мерасад. Резиши оби дарёҳо ба Б. дар як сол 163 км3 буда, 70 дарсади онро резиши дарёи Печора таъмин мекунад, ки аз ҳама бештар ҳангоми обхезиҳои баҳорӣ ба мушоҳида мерасад. Мадду ҷазри баҳр дар Б. мураттаб буда, баландии сатҳи об зимни дамидани он дар соҳилҳои нимҷаз. Колск то 3 м, дар Шписберген то 1-2 м ва дар соҳилҳои Замини Франс Иосиф то ба 0,4-0,5 м мерасад. Релйефи қаъри баҳр ноҳамвор, аз пастию баландиҳо иборат аст. Соҳилҳояш асосан фиордӣ ва баланду шахдор буда, бо халиҷу фиордҳои (халиҷҳои печ дар печи танг) зиёде бурида шудаанд. Халиҷҳои бузургтаринаш: Порсангер-фиорд, Варангер-фиорд, Мотов, Колск ва ғ. 3 халиҷи калони тунукоб дорад: Чёша, Печора ва Хайпудир. Б. асосан ях намебандад, қисми марказиаш дар фасли зимистон бо яхҳои шинокунанда рӯйпӯш мегардад. Танҳо дар қисми ғарбӣ ва ғарбу шарқии он тамоми сол яхро дидан мумкин. Ҳарор. миёнаи ҳаво дар февр. аз −250С, дар Шим. то −4°С, дар Ҷ. Ғ. авг. мувофиқан 00С ва 100С. Боришоти солона-250-500 мм.

Ҳайвонот
--------

Дар баҳр 110 намуди моҳӣ мавҷуд буда, аз онҳо 20 намудаш шикорбоб аст. Шикори шӯрмоҳӣ, равғанмоҳӣ, аломоҳӣ (окун), палтус, пикша, гулмоҳӣ, тездандон (зубатка) ривоҷ ёфтааст. Дар лаби ях косатка (навъи наҳанг), тӯдаи тюлленҳо ва делфини қутбӣ вомехӯранд. Соҳилҳои баҳр макони парандаҳост. Бандари бузургтарин ва яхнакунандаи Б. — Мурманск, инчунин бандарҳои Териберка, Индига, Нарйан-Мар (Россия), Вордё — (Норвегия) мавҷуданд. Омӯзиши илмии баҳр аз тарафи экспедитсияи Ф. П. Литке (1821-24) оғоз гардида, маълумоти муътамаду пурраи гидрологии аввалинро оид ба Б. дар оғози а. 20 Н. М. Книпович тартиб додааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Баренс // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

Пайвандҳо
---------

* Карты Мурманского побережья Баренцева Моря (рус.)
* Баренцево море в книге: *А. Д. Добровольский, Б. С. Залогин.* Моря СССР. Изд-во Моск. ун-та, 1982.(рус.)
* Определитель водорослей Баренцева моря Шошина Е. В. Бойгонӣ шудааст 30 июни 2014  сол.(рус.)



  



|  |  |
| --- | --- |
| Ҷаҳон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Ҷаҳон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Заррина Сӯҳбатҷоновна Баҳриева** (21.09.1969, Душанбе) — инженер-иқтисоддон. Номзади илмщоии иқтисод (2011).

Зиндагинома
-----------

Заррина Баҳриева дар фак. иқтисодии Донишгоҳи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон таҳсил кардааст (1986–90). Аз соли 1995 – муҳосиб, муҳосиби пешбари департаменти сиёсати амонати қарзии ҶСК «Ориёнбонк». С. 2011 дар мавзӯи «Иқтисодиёт ва идоракунии хоҷагии халқ» дар Донишгоҳи иқтисодии Тоҷикистон рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. Муаллифи якчанд мақолаи илмӣ, аз ҷумла: «Банитетная оценка климатических факторов и их влияния на эффективность хлопководства» (Д. 2005), «Государственное регулирование аграрного сектора ИМА» (Д.2008), «Основные приоритеты политики государственной поддержки сельского хозяйства» (Д. 2008), «Совершенствование госрегулирования агропродовольственного сектора в Республике Таджикистан» (Д. 2009), «Государственная поддержка аграрного сектора Республики Таджикистан» (Д. 2010), «Агропродовольственный сектор Таджикистана: вопросы регулирования и развития» (Д. 2011) ва ғ.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — 215 с. (тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6
**Blue Sky Studios** — студияи мултипликатсионии амрикоӣ. Аз ҳама филмҳои машҳуртарини аниматсионии бисёрметражаи Blue Sky ин Кӯҳҳои яхбаста ва Рио.

Таърих
------

Blue Sky Studios дар феврали соли 1987 бо Кристофер Уэҷ ва В. Голопакрашнан, ки дар рӯи филми Уолт Дисней "Тахт" кор мекарданд таъсис ёфт. Дар давраи аз охири даҳаи 1980 ва то даҳаи 1990 кори Blue Sky Studios, ки рекламаҳои телевизионӣ мебароварданд. Штаб-квартираи студиё дар Уайт-Плэйнс (англ. White Plains) иёлоти Ню-йорк ҷойгир буд. Студия беш аз 200 роликҳои аниматсионӣ барои организатсияҳо ва компанияҳо чун Крайслер, Марс (конфетҳои M&M's), General Foods, Техасо.
Соли 1997 студияро компанияи 20th Century Fox харида ва бо студияи VIFS дар Лос-Анҷелес муттаҳид кард.
Корро дар рӯи созиши эффектҳои визуалӣ сар кард, аммо, вақте ки VIFX фурӯхта шуда буд ба студияи Rhytmh & Hues Studios, Blue Sky боз кори худро дар рӯи филмҳои аниматсонӣ шурӯъ кард, 5 январи соли 2009 штаб-квартираи студия ба Гринвич штат Коннектикум кӯчидааст.
Ба 75-солагии кинокомпанияи 20th Century Fox студияи Blue Sky логотип нави компанияро пешниҳод намуд. Логотипи нав яккумин бор дар филми Аватар бароварда шуд.

Филмнома
--------

Мақолаи асосӣ: **Филмҳои баровардаи Blue Sky Studios**

* Кӯҳҳои яхбаста
* Рио
* ва ҳоказо

Нигаред
-------

* 21st Century Fox
* 20th Century Fox

Сарчашма
--------

* Аз википедиаи русӣ
**Забони йокангӣ-саамӣ,** ё **забони терӣ-саамӣ** – яке аз шарқитарин забонҳои саамӣ мебошад. Дар қисмати шимолу шарқии нимҷазираи Кола паҳн шудааст.

Шумораи этникии саамаҳои тер тақрибан сад нафарро ташкил медиҳад; шумораи гӯяндагони забон бошад, хеле камтар аст – дар соли 2004 чунин одамон танҳо даҳ нафар буданд, дар соли 2010 – танҳо ду нафар.

Таърих
------

Лаҳҷаҳои саамӣ дар Русия:██ Терский (йоканьгский)
Аввалин маълумот дар бораи забонҳои саамӣ ба забонҳои терӣ-саамӣ алоқаманд аст. Ин луғати кӯтоҳи терӣ-саамӣ мебошад, ки онро соли 1557 аз ҷониби сайёҳи англис Стивен Барроу навишта шудааст ва Ричард Гаклуйт дар китоби машҳури худ Travels Book (1589) нашр кардааст .

Дар охири асри 19, дар қисми шарқии нимҷазираи Кола, шаш деҳаи терӣ-саамӣ мавҷуд буданд, ки тақрибан 450 нафар аҳолӣ доштанд. Дар ҳоли ҳозир, дар ин минтақа танҳо 100 саами этникӣ боқӣ мондааст, ки аз он чанд нафар калонсолон бо забони модарии худ ҳарф мезананд ва боқимонда бошанд ба забони русӣ гузаштаанд.

Ин вазъ қисман аз тағир ёфтани тарзи ҳаёти анъанавии саамиён, алалхусус коллективонидан ва кӯчонидани калонтарин деҳаи саамӣ, Иоканга ба маҳалли аҳолинишини Гремиха вобаста аст.

Забони терӣ-самӣ скрипти стандартикунонидашуда надорад ва дар он таълим дода намешавад. Забон хуб омӯхта нашудааст – тавсифи пурраи грамматика вуҷуд надорад, гарчанде ки сабтҳои аудиоӣ ва матнҳо мавҷуданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Всероссийская перепись населения (2010)
2. ↑  Ethnologue — 25 — Dallas, Texas: SIL International, 2022.
3. ↑
4. ↑
5. ↑  Красная книга языков ЮНЕСКО
6. ↑  Ter Sámi language, alphabet and pronunciation
7. Saami, Ter // Lewis, M. Paul (ed.), 2009. Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Онлайн-версия

Пайвандҳо
---------
Йонас Стаугаитис дар соли 1918 (нишаста, аввал аз чап)
**Йонас Стаугайтис** (литвонӣ: Jonas Staugaitis, 20 майи 1868, Оментшкяйи назди Вилкавишкис — 18 январи 1952, Каунас) —сиёсатмадори литвонӣ.

Зиндагинома
-----------

Йонас Стайгаитис гимназияи Мариамполе ва Донишгоҳи Варшаваро хатм кардааст (1887-1893), ки дар он ҷо маълумоти тиббӣ гирифтааст. Баъдтар ӯ дар шаҳри Чакай ба ҳайси табиб кор мекард ва ба корҳои ҷамъиятӣ машғул буд.

Дар соли 1919 пас аз эълони истиқлоли Литва, ӯ ба Каунас кӯчид, сардори шуъбаи тиббии Вазорати тандурустӣ таъйин шуд. Солҳои 1920—1926 — директори беморхона, солҳои 1922—1940 сармуҳаррири маҷаллаи "Medicina"(литв.)тҷк. ).

Дар соли 1920 Стаугаитис аз Иттифоқи Деҳқонони Литва ба Сейми Литва интихоб шуд. Дар солҳои 1920—1922 ёвари раиси фраксияи ҳизб, 2 июни 1926 раиси Сейм интихоб шуд.

Табаддулоти низомӣ дар Литва (1926)
-----------------------------------

Пас аз истеъфои президент Казис Гринюс 17 декабри 1926, ҳангоми табаддулот таҳти сарварии Антанас Сметона, тибқи конститутсия, ӯ иҷрокунандаи вазифаи президент шуд, рӯзи дигар истеъфо дод ва ваколатҳои худро ба Александрас Стулгинскис дод ва ба фаъолияти илмӣ баргашт.

Бо таъсиси низоми коммунистӣ, ба ӯ репрессия таъсир нарасонд.

Солҳои 1945-1949 дар Осорхонаи гигиена кор мекард, узви Шӯрои тиббии РСС Литва буд.

Солҳои 1949-1951 — духтури стансияи санитарию эпидемиологӣ, мудири хонаи таълимии тандурустӣ дар Каунас.

Ӯро дар қабристони Петрашуни Каунас ба хок супурданд.

Хотира
------

Дар хонаи А.Митскевич дар Каунас, ки солҳои 1927-1952 Й.Стаугаитис зиндагӣ мекард, лавҳаи ёдгорӣ гузошта шуд.

Пайвандҳо
---------

* Биография на сайте СеймаБойгонӣ шудааст 27 феврали 2012  сол.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Литовская универсальная

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* VIAF: 5859154260746524480009
* WorldCat VIAF: 5859154260746524480009

 |

| ⚙️ Президентҳои Литва |
| --- |
| Ҷумҳурии якуми Литва | 
* Антанас Сметона (1919—1920)
* Александрас Стулгинскис (1922—1926)
* Казис Гринюс (1926)
* Йонас Стаугайтис (1926), (и.в.)
* Антанас Сметона (1926—1940)
* Антанас Меркис (1940), (и.в.)
* Йонас Жямайтис-Витаутас (1949—1954), (и.в.)

 |  |
| Ҷумҳурии дуюми Литва | 
* Алгирдас Бразаускас (1992—1998)
* Валдас Адамкус (1998—2003)
* Роландас Паксас (2003—2004)
* Артурас Паулаускас (2004), (и.в.)
* Валдас Адамкус (2004—2009)
* Даля Грибаускайте (2009—2019)
* Гитанас Науседа (аз 2019)

 |
**Зиёӣ Баҳриддин Саҳобиддин** – омӯзгор, ҳуқуқшинос, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Зиёӣ Баҳриддин Саҳобиддин 20 октябри соли 1975 дар ноҳияи Ашт ба дунё омадааст. Миллат тоҷик. Соли 1997 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров ва соли 2002 Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистонро (ғоибона) хатм намудааст. Ихтисос - омӯзгор, ҳуқуқшинос.

Солҳои 1997-1998 - Котиби комиссияи татбиқи Қонуни забони назди Ҳукумати ноҳияи Ашти вилояти Суғд
Солҳои 1998-2002 - Котиби комиссияи кор бо ноболиғони Ҳукумати ноҳияи Ашти вилояти Суғд
Солҳои 2002-2003 - Ҷонишини раиси Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар ноҳияи Ашти вилояти Суғд
Солҳои 2003-2013 - Мудири шуъбаи ташкили Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар ноҳияи Ашти вилояти Суғд
Солҳои 2003-2017 - Роҳбари дастгоҳи Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар ноҳияи Ашти вилояти Суғд
Аз майи соли 2017 то соли 2020. Раиси Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар ноҳияи Ашти вилояти Суғд фаъолият намудааст.

1 марти соли 2020 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Сарчашма
--------

1. ↑  Зиёӣ Баҳриддин Саҳобиддин(тоҷ.). *www.parlament.tj*. 2 апрели 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 апрели 2020.
**Гренланд** — баҳри канории уқёнуси Яхбастаи Шимолӣ дар байни ҷазираҳои Гренландия, Исландия, Ян-Майен, Медвежий ва Шписберген. Масоҳаташ 1195 ҳазор км2, умқи миёнааш 1641 м ва ҷойи амиқтаринаш 5527 м. Қаъри баҳри Гренланд ба пастхамии чуқуррафта шабоҳат дорад, ки бо баландиҳои зериобӣ иҳота шудааст. Иқлимаш арктикист. Қад-қади қисми ғарбиаш ҷараёни хунуки Гренландияи Шарқӣ ва аз қисмати шарқиаш ҷараёни гарми Шписберген мегузарад.

Тобистон ҳарорати об дар шимолу ғарб аз 0°С то 6°С дар ҷануб, зимистон дар самти ғарбӣ аз 1,8°С, дар самти шарқӣ то 2°С тағйир меёбад. Шӯрии об дар қисми болоии баҳр ва қисми соҳилии он ба 32-34 %0 буда, дар қисмати шимолу шарқии баҳр то 35 %0 мерасад. Дар Гренланд тамоми сол ях мавҷуд аст. Дар мавсими зимистон дар баҳр яхпораҳо пайдо мешаванд. Мадди баҳр мураттаби нимшабонарӯзӣ буда, дар соҳилҳои шарқии Гренланд то ба 3 м мерасад. Гренланд яке аз минтақаҳои бузурги моҳидорӣ дар ҷаҳон ба ҳисоб рафта, шӯрмоҳӣ, равғанмоҳӣ, палтус, лайка ва тюленҳои гренландӣ шикор мекунанд. Бандарҳои бузургаш: Акюрейри (Исландия), Лонгйир ва Бареснбург (ҷазираи Шписберген).

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гренланд // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.