**Гаутенг** (Ҳаутенг;англ. Gauteng [ xaʊˈtɛŋ ]  ; сесото [xɑ́.ú.ˈtʼè.ŋ̀]) — яке аз музофотҳои Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ. Он соли 1994 пас аз ислоҳоти маъмурӣ ташкил карда шуд. Гаутенг музофоти аз ҷиҳати иқтисодӣ мутараққӣ дар Африқои Ҷанубӣ мебошад. Аз рӯи ҳудуд, он дар ҷои охирин қарор дорад (1,4% кишвар). Маркази маъмурии вилоят шаҳри Йоханнесбург аст.

Ҷуғрофия ва иқлим
-----------------

Гаутенг ягона музофот дар кишвар аст, ки соҳили наздисарҳадӣ ё марз бо дигар кишварҳо надорад. Бо музофотҳои Фри-Стейт (дар ҷануб), Шимолу ғарб (дар ғарб), Мпумаланга (дар шарқ) ва Лимпопо (дар шимол) ҳамсарҳад мебошад. Сарҳади ҷанубии Гаутенг қад-қади дарёи Ваал мегузарад. Қисми зиёди қаламрав дар баландкӯҳи Велд (тақрибан 1500 м аз сатҳи баҳр) ҷойгир аст. Қаторкӯҳҳои ва теппаҳои кӯҳҳои Магалисберг ва Витватерстарнд байни Претория ва Йоҳаннесбург қад кашиданд.

Иқлими минтақа субтропикӣ аст, аммо аз баландии сатҳи баҳр сахт вобаста аст. Дар Претория (1300 м аз сатҳи баҳр) ва Йоханесбург (1700 м), ҳаво хеле сард аст. Дар зимистон, сардиҳо аксар вақт, махсусан дар минтақаҳои ҷанубӣ рух медиҳанд. Боридани барф кам ба назар мерасад, аммо дар баъзе минтақаҳо низ рух медиҳад. Дар Йоҳаннесбург миқдори миёнаи солонаи бориш 713 мм; максимуми январ: 26 ° С, минимум: 15 ° С; максимуми июн: 16 ° С, минимум: 4 ° С. Бориши миёнаи солона дар Претория 647 мм, ҳарорат назар ба Йоханнесбург каме баландтар аст.

Аҳолӣ
-----

Языки Гаутенга:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 
██ Африкаанс
██ Английский
██ Ндебеле
██ Коса
██ Зулу
██ Северный сото |  | 
██ Сесото
██ Тсвана
██ Свази
██ Венда
██ Тсонга
██ Нет преобладающего языка |

Аҳолии минтақа, аз рӯи маълумотҳои соли 2010, аз 10,6 миллион нафар зиёд аст (сераҳолитарин вилоят, тақрибан 20% аз шумораи умумии аҳолии кишвар). Ғайр аз он, он дорои суръати баландтарини афзоиши аҳолӣ мебошад, ки шумораи аҳолӣ аз соли 1996 то 2001 то 20% афзоиш ёфтааст. Зичии аҳолӣ ба 586 нафар / км² мерасад. Ҳиссаи шахсони то 15-сола - 23,6%; аз 65 сола боло - 4%. Синну соли миёна 27 аст. Ба ҳар 100 зан 101,2 мард рост меояд.

14,4% аҳолӣ бо африқоӣ ҳарф мезананд; бо забони англисӣ - 12,5%; бо зулу - 20,5%; бо сесото - 13,1%; бо сотои шимолӣ - 10,7%; бо свана - 8,4%; бо венда - 4,2%; бо тсонга - 5,1%; бо ндебелӣ - 1,5%; ба свазӣ - 1,2%. Тақрибан 76% аҳолӣ масеҳӣ ҳастанд; 1,7% мусулмонон мебошанд; 0,8% ҳиндуҳо мебошанд; 18,4% худро бо ягон дин тараф намекунанд. Ҳиссаи бекорон 25,8% -ро ташкил медиҳад.

Тақсимоти маъмурӣ
-----------------

Музофот ба 3 ноҳияи шаҳрӣ ва 2 ноҳия тақсим мешавад:

* Округи шаҳри Йоҳаннесбург
* Городской округ Цване. В состав входят:
	+ Претория
	+ Центурион (ранее Фервурдбург)
	+ Сошангуве и ряд более мелких
	+ Кунгвини (местный муниципалитет)
	+ Нокенг-тса-Таэмане (местный муниципалитет)
* Городской округ Экурхулени.
* район Седибенг
	+ Эмфулени (местный муниципалитет)
	+ Леседи (местный муниципалитет)
	+ Мидвааль (местный муниципалитет)
* район Уэст-Ранд
	+ Могале-Сити (местный муниципалитет)
	+ Мерафонг-Сити (местный муниципалитет)
	+ Рандфонтейн (местный муниципалитет)
	+ Вестонария (местный муниципалитет)
	+ территория районного подчинения

Иқтисод
-------

Гаутенг як маркази муҳими иқтисодӣ барои Африқои Ҷанубӣ ва тамоми қитъаи Африқо буда, дар соҳаҳои истеҳсолӣ, молиявӣ, нақлиёт, технология ва телекоммуникатсия нақши муҳим мебозад. Бо майдони танҳо 1,4% минтақаи Африқои Ҷанубӣ, Гаутенг то 33,9% тамоми ММД Африқои Ҷанубиро ташкил медиҳад. Дар вилоят бисёр ширкатҳо ва корхонаҳои хориҷӣ ҷойгиранд. Вобаста ба афзоиши босуръати аҳолии шаҳрҳо дар солҳои охир, проблемаи нақлиёт рӯзмарра мегардад.

Палеоантропология
-----------------

Намояндагони намудҳои *Homo naledi*, ки дар ғоре дар зери Ситораи бомдодӣ (минтақаи "Гаҳвораи башарият ") ёфт шудаанд, 236-335 ҳазор сол пеш аз милод зиндагӣ мекарданд .

Эзоҳ
----

1. ↑  3 // Constitution of the Republic of South Africa Amendment Act, 1995 // *Government Gazette of the Republic of South Africa* — Government Printing Works, 1995. — Ҷ. 361, нашри 16522.
2. ↑  103(1) // Constitution of the Republic of South Africa, 1996, Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, 1996, Molaotheo wa Rephaboliki ya Aforika Borwa wa 1996, UmThethosisekelo weRiphabliki yeSewula Afrika we-1996, uMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi-Afrika ka-1996, uMthethosisekelo weRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika, we-1996, Molaotheo wa Repabliki ya Afrika Borwa, wa 1996, Molaotheo wa Afrika Borwa wa 1996, uMtsetfosisekelo weRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika wanga-1996, Ndayotewa ya Riphabuḽiki ya Afrika Tshipembe, wa 1996, Vumbiwa ra Riphabliki ra Afrika Dzonga, 1996 — 1996.
3. ↑  Mid-year population estimates, 2021 (ингл.) — Pretoria: Stats SA, 2021. — P. vii.
4. ↑  Произношение, характерное для южноафриканского варианта английского языка.
5. ↑  *Paul HGM Dirks* et al. The age of Homo naledi and associated sediments in the Rising Star Cave, South Africa, 09 мая 2017

Пайвандҳо
---------

* Гаутенг дар сайти Pro Африқои Ҷанубӣ