**"Шрек"** (англ. Shrek) — филми тасвириву бадеӣ бо коргардонии Эндрю Адамсон ва Викки Ҷенсон, аз ҷониби киностудияи «Dreamworks Pictures» соли 2001 таҳия шудааст. Филм бар асоси китоби бачагонаи Вилям Стейг "Шрек" дар 4 қисмат офарида шудааст.

Филми тасвирии мазкур аввалин мултфилме аст, ки Ҷоизаи Оскар (2002)ро барои беҳтарин филми тасвирӣ ба даст овард. Инчунин ҷоизаҳои BAFTA, Энни (8 номинатсия) ва дигар ҷоизаҳои соҳаи санаморо сазовор шудаст.

Дар филми тасвирӣ қаҳрамонҳои афсонаҳои машҳур ва маҳбуби аврупоӣ гирдоварӣ шуда, мувофиқи сужасозии анъанавӣ як сужаи тамоман дигар сохта шудааст.

Сужа
----

Шрек як огри калони сабз аст (бузургҷуссаи одамхӯр аз афсонаҳои Аврупои Ғарбӣ), ки дар ботлоқи наздикии шаҳр-давлати Дулок зиндагӣ мекунад. Аҳолии Дулок иборат аз одамон, ҳайвонот, лӯхтакҳо ва ғайра мебошанд (аз афсонаҳои гуногуни аврупоӣ («Кулоҳсурхак», «Пиноккио», «Се муши нобино» аз як шеъри фолклори бачагонаи инглис). Вай аз меҳрубонии зиёд ва бар хилофи эътиқоди маъмул, одам намехӯрад, аз ин рӯ, гоҳ-гоҳ гурӯҳи "сайёдони огре"-ро, ки ба ботлоқ меоянд, метарсонад ва тарси онҳо ғурури ӯро зиёд мекунад. Шрек аз зиндагии худ хушҳолу қаноатманд аст.

Бо вуҷуди ин, рӯзгори осудаи Шрек дер давом намекунад: пакана, лорд (волӣ) Фаркуад — фармонравои Дулок аз сарзамини худ қаҳрамонони тамоми афсонаҳоро меронад. Макони бадарғаи онҳо ботлоқи Шрек аст. Ва ба хотири ҳифзи зиндагии ороми худ, Шрек барои ҳалли мушкилот ба назди Фаркуад меравад. Ӯ аз дастгир шудани худ хавфе надорад, зеро одамон қудрати дастгир кардани ӯро надоранд. Дар он ҷо бо ӯ Хари пургӯю ноором ҳамроҳ мешавад, ки Шрек дар назди қаср аз дасти маъумрони лорд раҳонда буд.

Худи Фаркуад аз лорд будан хаста шудааст ва мехоҳад подшоҳ шавад, аммо барои ин, тибқи қавонини афсонавӣ, ӯ бояд бо малика издивоҷ кунад. Афсарони лорд ҳангоми таъқиби махлуқоти афсонавӣ, ба хоҷаи худ Оинаи сеҳрнокро меоранд (аз афсонаи «Барфак»), ки зери таҳдиди шикастан ба Фаркуад интихоби се маликаро нишон медиҳад. Дар натиҷа, лорд на Барфак ва на Золушка, балки шоҳдухтар Фионаро интихоб мекунад. Оина лордро ба тариқи сеҳр ба Фиона мепайвандад, аммо баъд маълум мешавад, ки Фиона дар бурҷи қалъае зиндонӣ аст, ки онро аждаҳои оташнафас муҳофизат мекунад. Ва ӯ бояд наҷот ёбад.

Оина мехоҳад, ки интихоби лордро тағйир диҳад, вале лорд хеле ҳавобаланд буда, интихоби худро тағйир намедиҳад. Вай мусобиқаи ҷанговарон ташкил мекунад, ки ғолиби он шарафи шикаст додани аждаҳо ва наҷоти шоҳдухтарро дармеёбад, зеро худи ҳоким ҷисман (ва намехоҳад) бо аждаҳо мубориза бурда наметавонад.

Шрек ва Хар ногаҳон дар вақти муайяншудаи оғози мусобиқа мерасанд. Лорд онҳоро пай бурда, эълон мекунад, ки ҳар кадоме аз ҷанговарон бузургҷуссаро мекушад, қаҳрамон мешавад ва ҳуқуқи ифтихории наҷоти шоҳдухтарро хоҳад гирифт. Аммо, дӯстон ба осонӣ ҳамаро мағлуб мекунанд. Пас Фаркуад ғайричашмдошт нақшаи худро тағир медиҳад ва ғолиби мусобиқа Шрекро эълон мекунад. Дар натиҷа, Шрек розӣ мешавад, ки шоҳдухтарро барои лорд наҷот диҳад, агар Фаркуад дар ивази ин махлуқоти бадрағшужаи афсонавиро аз ботлоқаш ронад. Шартнома баста мешавад.

Шрек ва Хар ба қалъа мераванд ва дар он ҷо бо аждаҳо рӯ ба рӯ мешаванд. Ҷанг сар мезанад ва дар давоми он маълум мешавад, ки аждаҳо модина ва ба Хар ошиқ мешавад. Шрек ба бурҷи Фиона мерасад. Дар натиҷа, ҳар сеи онҳо аждаҳоро занҷирбанд карда, фирор мекунанд. Дар аввал Фиона чеҳраи Шреки зери кулоҳро пинҳонро намебинад ва гумон мекунад, ки ӯро як шоҳзодаи зебо раҳо кардааст (тавре ки он бояд мувофиқи афсона, ба ӯ ошно бошад, ба мисли дигарон, аз кӯдакӣ). Вақте ки Шрек кулоҳашро мегирад, вай дар ҳайрат мондааст. Аммо Шрек шоҳдухтарро ором мекунад - ӯ бояд танҳо ӯро ба домоди воқеӣ, лорд Фаркуад, ки ба ӯ аслан писанд нест, расонад.

Сегона ҷанҷолкунон ба сӯи Дулок равон мешаванд. Хар харакат дорад, ки муносибаташро бо Шрек беҳтар кунад, аммо вай намехоҳад Хар дӯсташ боша. Дар ниҳоят, Шрек эътироф мекунад, ки ҷомеа ӯро қабул надоранд, аз ин рӯ ӯ қарор кард, ки худро аз онҳо канор гирад. Ӯ мутмаин аст, ки танҳо оромтар аст.

Аммо пас аз вохӯрӣ бо Робин Гуд ва ҳаммаслаконаш "овозхонҳо" муносибати Фиона ва Шрек гарм мешавад. Онҳо ба зудӣ дармеёбанд, ки якдигарро дӯст медоранд. Аммо, ҳар дафъа пеш аз ғуруби офтоб, малика аз Шрек ва Хар пинҳон мешавад.

Хар ба таври тасодуфӣ дармеёбад, ки шабона Фиона дар зери таъсири афсун аст. Дар партави моҳ зебодухтар ба як одамхӯри азиме табдил меёбад. Афсуни Фиона то замоне аст, ки "бӯсаи муҳаббати ҳақиқӣ" сеҳри ӯро шикаста кунад. Хар чунин мепиндорад, ки шояд Фиона бо Шрек хушбахт хоҳад буд.

Шрек тасодуфан қисме аз суҳбати шоҳдухтар ва харро дар бораи "оё чунин як махлуқи даҳшатнокро дӯст доштан мумкин аст" мешунавад, аммо гумон мекунад, ки онҳо дар бораи ӯ сухан меронанд. Ӯ хафа шуда, баромада меравад ва субҳ ӯ Фионро ба лорд Фаркуад медиҳад ва бо Хар муноқиша мекунад.

Фоҷиаи Шрек ва Фиона дар он аст, ки онҳо маҷбуранд, ки интизориҳои дигаронро қонеъ кунанд. Шрек аслан бад нест ва барои одамон хатарнок ҳам нест, аммо намуди зоҳирии ӯ ҳамчун огр ӯро маҷбур мекунад, ки таҷовуз нишон диҳад ва симои ҳақиқии одамхӯрро нигоҳ дорад. Фиона бо тамоми қувва кӯшиш мекунад, ки хубу зебо бошад ва аз "тарафи торик"-и худ норозӣ буда, онро аз дигарон пинҳон мекунад. Мулоқоти бузургҷусса ва малика мулоқоти ду рӯҳи якҷинс буд, аммо онҳо маҷбуранд, ки бираванд, гарчанде ки онҳо ҳамеша аз якдигар фикр мекунанд: Фиона — ба тӯй бо марди кӯтоҳе омода мешавад, ки барояш нохушоянд аст, Шрек бошад ботлоқи худро ба тартиб медарорад.

Хар даромадгоҳи ботлоқ девор месозад ва мутмаин аст, ки нисфи мукофот ба ӯ рост меояд. Байни ӯ ва Шрек ҷанҷоли нав сар мезанад, ки дар давоми муноқиша Хар хитоб мекунад, ки Фиона Шрекро дӯст медорад. Шрек ҳайрон мешавад. Вай мекӯшад фаҳмад, ки суҳбат дар бораи кӣ буд, аммо Хар аз суҳбат саркашӣ мекунад.

Дар натиҷа, Шрек дарк мекунад, ки набояд хушбахтии худро аз даст диҳад. Вай бо Хар сулҳ баста, ба сӯи қалъа мешитобад. Аждаҳои раҳоёфта ба ӯ ва Хар кумак мекунад. Онҳо маҳз дар вақташ, дар байни маросими издивоҷ омада, онро вайрон мекунанд. Шрек эҳсосоти худро ба малика эътироф мекунад ва хоҳиш мекунад, ки ӯро интихоб кунад.

Фиона ғуруби офтобро мебинад ва тасмим мегирад, ки ба довталабон ҳақиқатро дар бораи худаш ошкор кунад. Лорд Фаркуад ба ғазаб омада, Фионаро дар либоси огри сабз дида, ба посбонон амр медиҳад, ки "арӯси ҳаюло" -и ӯро дар бурҷ зиндонӣ карда, Шрекро ба қатл расонанд. Аммо ба Шрек муяссар мешавад, ки бо ҳуштак Аждаҳоеро, ки ба қалъа даромадааст ва Фаркуадро пурра фурӯ барад, танҳо тоҷро аз ӯ боқӣ гузорад.

Шрек Фионро мебӯсад. Бо вуҷуди ин, Фиона ҳамонгуна боқӣ мемонад, зеро ин намуди ҳақиқии ӯст ва он ба намуди оне, ки ӯро дар ҳақиқат дӯст медорад, мувофиқат мекунад. Ин ба ҳардуи онҳо комилан мувофиқ аст ва онҳо дар ботлоқ дар ҳузури махлуқоти афсонавӣ тӯй мекунанд. Хар ва Аждаҳо низ ба тӯй омодагӣ мебинанд.

Садоофарон
----------

| Ҳунарпеша | Нақш
 |
| --- | --- |
| Майк Майерс | Шрек / Мӯши нобино  Шрек / Мӯши нобино  |
| Эдди Мёрфи | Хар  Хар  |
| Камерон Диаз | Фиона шоҳдухтар Фиона  |
| Ҷон Литгоу | Фаркуад лорд Фаркуад (англ. Farquaad) |
| Венсан Кассел | Робин Гуд  Робин Гуд  |
| Питер Дэннис | сайёди одамхӯрон  |
| Клив Пирс | сайёди одамхӯрон  |
| Ҷим Каммингс | фармондеҳ  |
| Бобби Блок | хирсак  |
| Крис Миллер | Ҷеппетто / Оинаи сеҳрнок  Ҷеппетто / Оинаи сеҳрнок  |
| Конрад Вернон | Пряня  Пряня  |
| Коуди Камерон | Пиноккио / Се хукбача  Пиноккио / Се хукбача  |
| Кэтлин Фримен | пиразан, соҳиби пешини Хар  |
| Майкл Галассо | Питер Пэн  Питер Пэн  |
| Кристофер Найтс | Мӯши нобино / Телониус  Мӯши нобино / Телониус  |

Мусиқӣ
------

**Саундтреки расмӣ**:

1. "Дар хона бимонед" - Худ
2. "Ман муъмин ҳастам" - Smash Mouth
3. «Мисли воҳ! "- Лесли Картер
4. "Ин ту (ман дӯст доштам)" - Дана Гловер
5. Солҳои беҳтарини зиндагии мо - Baha Men
6. "Обрӯи бад" - Halfcocked (нусхаи аслии Ҷоан Ҷетт дар карикатура садо медиҳад)
7. "Ҳайвони маҳбуби ман" - Эилс
8. "Шумо аз они Ман ҳастед "- Ҷейсон Уэйд
9. "Ҳама ситора" - Даҳони Smash
10. "Ҳаллелуҷа "- Руфус Вайнрайт (дар мультфильм версияи Ҷон Кэйл ҷой дода шудааст ; матн ва мусиқии Леонард Коэн )
11. "Ман дар роҳи худ ҳастам" - Воизон
12. "Ман муъмин ҳастам (реприз)" - Эдди Мерфи
13. "Бӯсаи аввалини муҳаббати ҳақиқӣ" - Гарри Грегсон-Уилямс ва Ҷон Пауэлл

Эзоҳ
----

1. ↑
2. 1 2 3  выгрузка данных Freebase — Google.
3. ↑  Internet Movie Database (ингл.) — 1990.
4. ↑  Internet Movie Database (ингл.) — 1990.
5. 1 2  Box Office Mojo (ингл.) — 1999.

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи расмии филми "Шрек"(англ.)
* Филм дар бораи офаридани "Шрек"(англ.)