recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Эҳсос** (ар. احساس‎) ё **суҳиш** (форсӣ: سهش‎) — дар луғат, калима маънои кашф кардан, омӯхтан ва фаҳмидани чизеро бо яке аз ҳиссиёт мебошад ва дар равоншиносӣ, таъсири моддии инъикоскунандаи равонӣ (физикӣ) дорад, ки асоси ҳама дарк аст.

Ин калима бори аввал дар забони англисӣ барои тавсифи эҳсоси ҷисмонии ламс ё тавассути таҷриба ё дарк истифода шудааст. Дар лотинӣ эҳсос маънои шунидан ё бӯй карданро дорад. Дар равоншиносӣ ин калима маъмулан барои огоҳии зеҳнии таҷриба аз эҳсосот ба кор меравад.

 6 эҳсосоти асосии инсон
Эҳсосот инчунин метавонад забони бадан ҳисобида шавад; Ин маънои онро дорад, ки эҳсос чизест, ки дар бадан рӯҳ медиҳад ва фикрро метавон забони мағз ҳисобид. Шумо ҳатто метавонед дар бадани худ вазъияти эмотсионалӣ эҷод кунед, то дар бораи он фикр кунед, ки онро воқеан аз сар нагузаронед. Масалан, инсон вақте вожаи издивоҷро мешунавад, хотираҳои талоқро ба ёд меорад ва дарки манфӣ дорад ва аз рӯи табиаташ эҳсоси ғазаб, ғамгинӣ ва ҳолати хашмгинӣ ё гиря дорад. — ба ӯ даст дода мешавад.

Аммо як нафари дигар ваќте вожаи издивоҷро мешунавад, ба ёдаш шарик ва ҳамсараш, ки ҳанӯз бо ӯ аст, ба ёд меорад ва дар зеҳну танаш хотираҳои шодмон ва айёми сафар ва эҳсосоти неке чун фазилат, шодӣ ва умедро бедор мекунад.

Раҳоӣ аз эҳсосоти манфӣ, фишоровар ва афсурдагӣ эҳсоси ғамгинӣ, шинохту номгузорӣ, дарки табиати онҳо, дар бораи онҳо бо шахси боваринок ё дӯсти наздик ва ё диндорон аз тариқи розҳо ва ниёзҳо гуфтан қудрати онҳоро коҳиш медиҳад.

Эзоҳ
----

1. ↑  feeling — Dictionary definition and pronunciation — Yahoo!
**Ҳавасмандгардонӣ** — барои комёбиҳои меҳнатӣ, кори бардавом ва бенуқсон, навоварӣ дар меҳнат ва дигар дастовардҳои меҳнатӣ корфармо аз чунин тадбирҳои ҳавасмандгардонӣ истифода мебарад:

* эълони раҳматнома;
* додани мукофот;
* мукофонидан бо туҳфаи пурқимат;
* сарфароз гардондан бо ифтихорнома;
* сабти ном дар Лавҳаи ифтихор, фахрӣ ва Дафтари фахрй.

Бо қоидаҳои тартиботи дохилии меҳнатӣ ҳамчунин дигар навъҳои ҳавасмандгардонӣ пешбинӣ шуда метавонанд. Кормандон барои хидматҳои махсус ба нафъи ҷомеа ва давлат ба мукофотҳои давлатӣ пешниҳод шуда
метавонанд.

Нигаред низ
-----------

* Интихобот

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 504
**Тоҷиддин Раҳимов** (тав.соли 1979, деҳаи Ноҷӣ,
ноҳияи Ҳисор), сароянда. Баъди хатми
мактаби ҳамагонӣ таҳсилро дар
фак. мусиқии тоҷики ДДСТ ба номи
М.Турсунзода идома дода (1996),
онро с. 2000 бо ихтисоси сароянда
(муаллимаш Ҳунарпешаи шоистаи
ҶТ Музаффар Муҳиддинов) хатм
намудааст. Аз с. 2000 то имрӯз дар
ансамбли давлатии мақомхонони
ба номи Ф.Шаҳобови Кумитаи давлатии радио ва
телевизиони назди Ҳукумати ҶТ ба сифати сароянда
хидмат менамояд.
Р. шохаи овозии мақомҳо «Уфари Муғулчаи Наво»,
«Талқинчаи Сабо», «Соқиномаи Савти Сарвиноз»,
«Мустаҳзоди Наво», «Сарахбори Дугоҳ», «Ҳусайнӣ»
ва ғайраро рангину муассир иҷро намуда ва сабт
кардааст. Ӯ барандаи озмунҳои мусиқии бачагону
наврасон (Душанбе, 1993 ) буда, иштирокчии рӯзҳои
фарҳанги Тоҷикистон дар Русия (Москва, 2005),
Франсия (Париж, 2005), Қирғизистон (Бишкек, 2004)
аст. Инчунин дониши иҷроияшро ба гурӯҳи бачагони
мақомхони Академияи мақоми ҶТ меомӯзонад.
Ад.: Таджикская музыка, Душанбе 2003; Ҳакимов Н.
Шашмақом дар қарни XX, Хуҷанд, 2006. Ҳолномаи Раҳимов Т.
Донишномаи «Шашмақом», Д. 2009.

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. - Душанбе: "Ирфон", 2015, - с. 464
Шебсози роҳ
**Шебсо́з** (форсӣ: شیب‌ساز‎), **гре́йдер** (англ. grader, аз grade — ҳамворсозӣ) — мошини худгарди чархдор, ки барои ҳамвор кардани хоктӯда, ҷойгардон, шиббаю мусаттаҳ кардани замину масолеҳи роҳсозӣ, кофтани ҷӯй ҳангоми сохтмону таъмири роҳ, канали обёрӣ ва ғайра истифода мешавад. 

Грейдерҳо ядакӣ, худгард (автогрейдер), вазнин, миёна ва сабук мешаванд. Ҷузъи асосии кории грейдер хокгардон аст, ки болою поён ва чапу рост тоб мехӯрад. Бештар автогрейдерҳое маъмуланд, ки дорои таҷҳизоти ивазшаванда мебошанд (булдозер, мошини барфтозакунанда ва дигар мошинҳои роҳсозӣ). Грейдереро, ки бо конвейер таҷҳизонида шуда, барои хокро ба як сӯ партофтан ё ба воситаи нақлиёт бор кардан таъйин гардидааст, грейдер-элеватор меноманд. Грейдери бузургтарин дар ҷаҳонро ширкати итолиёии Umberto Аcco Company баровардааст, ки 160 т вазн ва 2 муҳаррики Сaterpillar (иқтидори умумиашон 1700 қ. а.) дорад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Шебсоз чист? Маънои вожаи шебсоз(тоҷ.). *vazhaju.com*.  Вожаҷӯ. 6 феврали 2019 санҷида шуд.

Сарчашма
--------

* Автогрейдер // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Грейдер // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Вусъатафзойии уфуқҳои ғоявиву эстетикии адабиёти тоҷик дар даврони шӯравӣ аз роҳу равишҳои инкишофи шеър ҳам ба хубӣ намоён мегардад. Таҳқиқи бадеии мавзӯъҳои ҷангу сулҳ, тақдири башарият, бедории халқҳо ва муборизаи онҳо дар роҳи озодиву истиқлол, ҳамдилии мардуми шӯравӣ бо халқҳои озодихоҳ, ки дар шеъри тоҷикӣ аз даврони баъд аз ҷанг оғоз ёфта буд, дар солҳои 60-80-ум суръату вусъати бештаре пайдо карда, дар достони «Аз Ганг то Кремл»-и Мирзо Турсунзода тобиши нави таърихиву фалсафӣ касб намуд. Дар ин давра достон аз шаклу усулҳои тасвири романтикӣ ба самти устувор гардонидани пояҳои реалистӣ рӯй овард, ки чунин ҷараён аз «Ҳасани аробакаш»-и М. Турсунзода шурӯъ ёфта, дар «Асрор»-у «Тоҷи давлат»-и Ғаффор Мирзо, «Кӯчабоғи ошиқон»-и Аминҷон Шукӯҳӣ, «Дашти лаванд»-и Мирсаид Миршакар хеле қувват гирифт.

Дар назми давра таълифи достони лирикӣ ва лирикии фалсафӣ, ки аз хатти ягонаи сужет маҳрум, вале аз андешаҳо ва драматизми шадид саршор аст, инкишофи бештаре пайдо карда, дар ин навъи адабӣ кӯшиши падид овардани хусусиёт ва моҳияти замонҳову шахсиятҳо, дарки иҷтимоъиву фалсафии таърих, муносибати инсону ҷомеа мақоми хосса пайдо кард. Достонҳои Мирзо Турсунзода «Чароғи абадӣ» ва «Ҷони ширин», Ғаффор Мирзо «Тоҷи давлат»-у «366 паҳлӯ», Муъмин Қаноат «Мавҷҳои Днепр»-у «Достони оташ», «Сурӯши Сталинград»-у «Тоҷикистон – исми ман» ва «Гаҳвораи Сино», Абдумалик Қаҳҳорӣ «Шаби пеш аз марг», Қутби Киром «Аввалин дидор», Гулрухсор Сафиева «Мотами сафед» агарчи аз лиҳози мавзӯъ, усули корбасти сухан ва хусусиёти жанриву услубӣ аз якдигар тафовути ҷиддӣ доранд, аз нигоҳи драматизми тасвири инсон дар шароиту ҳолатҳои гуногун, гузоришу ҳалли масъалаҳои пуртазоди муносиботи инсону ҷомеаву таърих умумиятҳои зиёде дошта, дар пешбурди жанри достон ва, умуман, назми муосири тоҷик нақши намоёне гузоштанд.

Аз нимаи дувуми солҳои 50-уми асри гузашта то имрӯз дар шеъри тоҷик тағйироти ҷиддии эстетикиву ғоявӣ рух намуда, сохтмони жанриву услубии шеър бо суръати тамом дигаргунӣ пазируфт. Аз ҷумла, асосҳои таҳлилӣ ва мушахассоти тасвир дар ашъори Ғаффор Мирзо дар омезиш бо фалсафаи мардум ва ҷузъиёти аҷибе падид омаданд. Ғаффор Мирзо ва Муъмин Қаноат тозагӯйиву навҷӯиҳоеро пеш гирифтанд, ки баъдтар дар эҷодиёти Файзулло Ансорӣ, Бобо Ҳоҷӣ, Ашӯр Сафар, Мастон Шералӣ, Қутбӣ Киром, Лоиқ Шералӣ, Бозор Собир, Гулназар Келдӣ, Гулрухсор Сафиева, Ҳабибулло Файзулло, Сайидалӣ Маъмур, Камол Насрулло, Ҳақназар Ғойиб, Алӣ Бобоҷон, Аскар Ҳаким, Султон Шоҳзода, Раҳмат Назрӣ, Ҳоҷӣ Мурод, Муҳаммад Ғойиб, Низом Қосим, Ширин Бунёд, Сафармуҳаммад Айюбӣ, Салимшо Ҳалимшо, Зулфия Атоӣ, Аҳмадҷони Раҳматзод, Фарзона, Сиёвуш, Ато Мирхоҷа, Озарахш, Раънои Мубориз, Салими Хатлонӣ, Муҳаммадалии Аҷамӣ, Алимуҳаммад Муродӣ ва диг. самараҳои хуб оварданд. Дар эҷодиёти номбурдагон унсурҳои тасвиру таҳлили бадеии ҳам воқеъияти имрӯзу гузашта, ҳам ғалаёнҳои ботинии инсон қувват гирифта, ҷанбаи ҳунарии шеър ба ҷойи аввал баромад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 7 - 8 ISBN 978-99947-2-379-9
**Амон**, **Омун** (форсӣ: آمون‎) — яке аз худоҳои миллии Мисри Қадим.

Дар Мисри Қадим Амон подшоҳи худоҳо ва ҳимояткунандаи фиръавнҳо ҳисоб меёфт. Худоҳои миллии мисриёни қадим бештар бо мавзеъ ва шаҳрҳои алоҳида вобаста буданд. Решаи чунин парастишот ба замонҳои қабл аз таърих мерасад. Бо мурури эътибори бештар пайдо кардани шаҳрҳои алоҳида доираи парас-тиши худои парастишшавандаи он мавзеъ васеъ мешуд. Айнан ҳамин тавр, аз давраи Шоҳигарии Миёна (2050 – 1700), аз замоне, ки Фив маркази умумии мисриён эътироф гашт (Фив дар давоми асрҳо пойтахти Мисри Қадим буд), парастиши Амон характери умумидавлатӣ гирифт. Ҳатто Амонро Амон-Ра низ меномиданд. Зеро Ра (Офтоб) аз замонҳои қадим дар Миср подшоҳи худоҳо ва падари одам ҳисобида мешуд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Гетӣ** (форсӣ: گیتی‎), **олами моддӣ** — дар зардуштия ҷаҳоне, ки муқобили ҷаҳони минуӣ (муҷаррад) буда, дар он муборизаву мубодила ва кавну фасод сурат мегирад.

Дар зардуштия
-------------

Дар олами минуӣ ҳафт сифоти Аҳуромаздо — нур, маниши нек, ростӣ, қудрат, тақво, хайр ва фанонопазирӣ ҳофизу нигаҳбон ва мазҳари мавҷудоти олами гетӣ — инсон, замин, об, гиёҳ, ҳайвонот, филиззот ва оташ мебошанд. Дар «Бундаҳиш» офариниши гетӣ аз тариқи олами минуӣ қаламдод шудааст. Дар он омада, ки аз офаридагони олами моддӣ нахуст осмон, сипас об, замин, гиёҳ, гусфанд, мардум ва худи Ҳурмузд (ба маънои сарвари ҳамаи онҳо) офарида шуд. Гунбади сипеҳр (Осмон) дар ҳафт табақа ба мисли тухми мурғ ва аз ҳумоҳан (гавҳари алмосии нур) пайдо шуда, ҳамаи дигар офаридагон дар даруни ҳамин он ҷойгир шудаанд. Дар «Зодспрам» инсон ба Осмон ташбеҳ дода шуда, монандии ҳафт унсури тани инсонӣ (мағз, устухон, гӯшт, пай, раг, пӯст ва мӯй), неруҳои обӣ (хун, балғам, сафро ва савдо) ва дигар унсурҳои ҷониву равонии одамӣ ба аносири гунбади сипеҳр батафсил баён шудааст. Дар «Ҳикмату-л-ишроқ»-и Шаҳобуддини Суҳравардӣ гетӣ ба маънои олами зулмонӣ ё худ ҷисмонӣ омадааст. Шайхи ишроқ ҷаҳонро аз ду бахш иборат медонад. Ба қавли ӯ, ҷаҳон ба ду гуна тақсим шавад: минуӣ, он ҷаҳони нуронии рӯҳонӣ аст ва гетӣ , он олами зулмонии ҷисмонӣ аст.

Тибқи таълимоти зардуштия, ҳамаи мавҷудоти шарру бади аҳриманӣ дар гетӣ ҷой дошта, ба муқобили офаридаҳои неки Аҳуромаздо мубориза мебаранд. Дар гетӣ ҳар фард тавассути қувваи фоилаи худ (нафс ва ақл) аз тариқи силсилаи мақулаҳои ахлоқӣ (меҳру фурӯғ, пӯйиш дар шинохти ҷаҳон ва густариши дониш, ноил шудан ба пояҳои асосии порсоӣ, андешаву гуфтору рафтори нек, андешаи хушии ҳамагонӣ, посдории ормони порсоӣ ва ободониву беҳсозӣ, расидан ба покии донишу биниш ва ҳамкорӣ бо пири порсо) камолоти маънавию ахлоқӣ пайдо мекунад ва аз қайду шартҳои гетӣ озод шуда, ба ҷаҳони минуӣ васл мешавад.

Дар адабиёт
-----------

Гетиро бисёр мутафаккирони асрҳои миёна бо олами зулмонию ҷисмонӣ баробар медонистаанд, аз ҷумла, он дар шеър ба ҳамин маъно фаровон истифода шудааст:

> Сипеҳре бар ин гуна бар пой кард  
> 
> Шабу рӯзро гетиорой кард 
> 
> 
> Фирдавсӣ
> 
> 

> Худоё, то ҷаҳонро обу ранг аст,  
> 
> Фалакро давру гетиро диранг аст. 
> 
> 
> Низомӣ
> 
> 

> Ҳар он ки гардиши гетӣ ба кини ӯ бархост  
> 
> Ба ғайри маслиҳаташ роҳбарӣ кунад айём 
> 
> 
> Саъдӣ
> 
> 

Ҳамчунин таъбирҳои фаровоне шомили лафзи гетӣ корбурд шудаанд, аз қабили: гетиоро (ороишдиҳандаи гетӣ ), гетиофарин (офаринандаи ҷаҳон), гетихидев (подшоҳи ҷаҳон), гетидовар (довари олам), гетихиром (киноя аз подшоҳе, ки саросари ҷаҳонро сайр карда бошад) ва ғ.

Адабиёт
-------

* История таджикской философии с древнейших времен до XV в. Д. , 2009;
* آشتیانی جلال الدین. زردشت، مزدایسنا و حکومت. تهران، تهران، 1351؛
* وحیدی حسین. پژوهشهای در آرمان پارسایی در ایران. تهران، 1353؛
* فرهنگ مهر. فلسفۀ زردشت. تهران، 1375؛
* دهخدا. لغت نامه. جلد13. تهران،1998.

Сарчашма
--------

* Гетӣ / М. Ҳазратқулов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гесӯ**, **Шаърулбанус**, **Гесӯи Вероника** (лот. Coma Berenices) — бурҷи Нимкураи шимолии Осмон.

Қадри ситорагонаш ба 4m,2 баробар аст. Масоҳаташ 386 дараҷаи квадратӣ, қадри ситоравии 50 ситорааш то 6m,0 аст. Дар ин бурҷ қутби шимолии Галактикаи мо ва ҳазорҳо галактикаҳову садҳо тарокуми онҳо ҷойгиранд. Ситораи дурахшонтарини бурҷ ɑ-Гесӯ буда, тобишаш ба 4m,26 аст. Ситораи ягонаи номи хусусӣ доштааш β-Гесӯ — Диадема дорои ҷилои 4m,32 мебошад. Ба шарафи гесӯҳои маликаи мисрӣ Береника (дар астрономия — Вероника) бахшида шудааст, ки ба ифтихори дар ҷанги суриён ғалаба кардани шавҳараш — фиръавни Мисри Қадим Батлимус Эвергет (асри 3 то м.) муйҳои зебояшро бурида, қурбонии худоён кардааст. Гесӯ ҳамчун бурҷи алоҳида соли 1602 ба зиҷи Тихо Браге дохил карда шудааст. Мавқеи ҷойгиршавии Гесӯ дар осмони ситоразор: фарози мустақим (ɑ) аз 11h 52m то 13h 30m ва майл (δ) аз +14° то +34°. Аз ҳудуди Тоҷикистон дар моҳҳои март — апрел хуб мушоҳида мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑

Сарчашма
--------

* Гесӯ / А. Раҳмонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Литовская универсальная
* Britannica (онлайн)
* De Agostini
* Pauly-Wissowa

 |
Ҳолати тиббӣШаблон:SHORTDESC:Ҳолати тиббӣ

**Гестоз**, **сарторикӣ** — оризаи ҳомилагӣ, ки боиси халал ёфтани фаъолияти баъзе узву бофтаҳо мегардад.

Гестозҳо гуногун мешаванд, мас. гестози бармаҳал, гестози ботаъхир, гестози камчин, гестози «холис», гестози «муштарак» ва ғ. Нишонаҳои гестози бармаҳал истифроғ (қай)-и беисту бисёр ва рафтани оби даҳон мебошанд. Гестози ботаъхир бо аломатҳои обварам, нефропатия, преэклампсия ва эклампсия падид меояд. Гестози аҳёнӣ бо бемориҳои пӯст, ҷигар (зардпарвини ҳомилагон) ва силсилаи асабу устухонҳо зоҳир мешавад. Гестозҳои «холис» дар мавриди куллан солим будани одам ба вуҷуд меоянд. Ба гестозҳои «муштарак» бемориҳои қаблӣ (ғалаёни хун, амрози гурда, касалиҳои ғадудҳои дарунрез ва ғ.) мусоидат мекунанд. Гумон меравад, ки сабаби гестоз ташаннуҷ (спазм) ва тағйироти умумии рагҳост. Оид ба пайдоиши гестоз фикри ягона вуҷуд надорад. Бино ба ақидаи баъзе мутахассисон, гестоз бемории асаб буда, ҳангоми он робитаи тарафайн байни қишр ва зерқишри мағзи сар халал меёбад. Олимони дигар сабаби пайдоиши гестозро дар ноҷӯрии ғадудҳои дарунрез (эндокринӣ), генетикӣ, ҳамроҳак ва ғ. мебинанд. Зани ҳомилаи сарторик, маъмулан, рӯзе чанд бор (ҳатто баъди истеъмоли ғизо) истифроғ мекунад. Иштиҳо бисёр вақтҳо суст буда, майл ба хӯрокиҳои тунду шӯр зиёд мешавад. Қатъи назар аз қайи фаровон вазни бадан тағйир намеёбад. Зани ҳомила бештар аз сустию беҳолатӣ, асабоният, хоболудӣ, гоҳе аз бехобӣ шикоят мекунад. Дилбеҳузурию истифроғ, маъмулан, 2–3 моҳи аввали ҳомилагӣ ба мушоҳида мерасанд.

Гестоз бо осеби фаъолияти гурдаҳо, ҷигар, силсилаи асаб, ҳамроҳак падид меояд. Аломати нисбатан бармаҳали гестоз обварам аст. Дар натиҷаи он мубодилаи обу намак халал ёфта, нуфузпазирии девораи рагҳо меафзояд. Варам асосан дар по, шикам, рӯй, панҷаи даст ба вуҷуд меояд; фишори хун баланд гашта, пешоб омехта бо сафеда аст. Дар сурати авҷ гирифтани беморӣ имкон дорад преэклампсия ва эклампсия низ рух намоянд. Дар ин ҳолат гардиши хурди хун дар силсилаи асаби марказӣ халал меёбад, ки барои модар ва тифл хавфнок аст. Агар фишори хун баланд ва дил беҳузур шуда, сар ва қисман болои шикам дард кунад, пеши чашм сиёҳӣ занад, бетаъхир ба духтур муроҷиат кардан лозим аст, зеро ин мумкин аст нишонаи преэклампсия бошад. Гестозро дар таваллудхона муолиҷа мекунанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гестоз // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гурӯҳҳои ғайрирасмӣ** — умумият ё иттиҳодияҳое, ки манфиатҳои умумӣ онҳоро ба ҳам овардааст, вале мақсад ва қоидаҳои фаъолияташон ба таври махсус эътироф нагаштаанд, ё худ онҳо чунин мақомро расман гирифтан намехоҳанд. Гурӯҳҳои ғайрирасмӣ хеле гуногунанд: гурӯҳи дӯстон, ҳамшаҳриҳо, қавмӣ ва ғ. Фаъолияти гурӯҳҳои ғайрирасмӣ дар сатҳи гуногун баҳогузорӣ мегардад. Агар амали гурӯҳҳои ғайрирасмӣ хислати зиддиҷамъиятӣ надошта бошад, он гоҳ мавҷудияти онҳо падидаи мусбат ба шумор меравад, вале агар фаъолияти онҳо бар зарари дигарон ва аҳли ҷомеа сурат гирад, он амали иртиҷоӣ маҳсуб меёбад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурӯҳҳои ғайрирасмӣ / Г. Зокиров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Геттер** (англ. getter — гиранда, қабулкунанда) — усули махсуси барномасозӣ барои гирифтани иттилооте, ки дастрасии мустақим ба онҳо маҳдуд аст. Геттер яке аз усулҳои барномасозии объективию (воқеӣ) ҳадафнок (самтнок) аст, ки барои амалӣ сохтани механизми фасеҳ (гиро)-и инкапсулятсия кумак расонида метавонад. Онро якҷоя бо сеттер (setter) барои таҳияи хосиятҳо дар забонҳои барномасозӣ, ки чунин хосиятҳоро надоранд, истифода бурдан мумкин аст.

Намунаҳо
--------

### Java

```
class Foo {
 
    private int data;
    private boolean flag;
 
    public void setData(int data) {
        this.data = data;
    }

    public int getData() {
        return data;
    }
 
    public void setFlag(boolean flag) {
        this.flag = flag;
    }

    // Для boolean свойств рекомендуется использовать префикс is, а не get
    public boolean isFlag() {
        return flag;
    }
}

```

### C++

```
 class Foo
 {
 private:
 int m\_data;
 public:
 void setData (int data)
 {
 m\_data = data;
 }
 int getData () const
 {
 return m\_data;
 }
 }

```

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Геттер // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гиббо́нҳо** (лот. Hylobatidae) — оилаи маймунҳои одамшакли хурд; мансуби гурӯҳи приматҳо. 

Гиббонҳо ду ҷинс доранд: гиббон (Hylobates), ки аз 6 навъ иборат аст ва сиамангҳо (Symphalangus), ки як навъ (S. syndactylus)-ро муттаҳид месозанд (ангуштони 2 ва 3-юми пои онҳо бо парда пайваст шудаанд). Дарозии тани гиббонҳо 40-64 см, вазнаш 9,5-12,5 кг (баъзан 20 кг) аст. Дасти хеле дароз (то 2 м) ва пашми ғӯлӣ доранд. Рангашон хокистарӣ ё зарди сиёҳтоб буда, бештар дар дарахтон рӯз мегузаронанд. Ғизои гиббонҳо мева, барг, муғҷа, ҳашарот ва тухму чӯҷаи парандаҳост.

Гиббонҳо аслан аз Хитойи Ҷанубӣ, Ҳиндустон, ҷазираҳои Суматра, Ява, Калимантан мебошанд. Ватани сиамангҳо ҷазираи Суматра ва нимҷазираи Малакка (иёлати Селангор) аст. Гиббонҳо ҷуфт-ҷуфт ё гала-гала аз 6 то 20-30-сарӣ зиндагӣ мекунанд. Ҳайвони бисёр чолок буда, бо ёрии даст аз дарахт ба дарахт 10-12 м меҷаҳад. Гиббонҳо хона намесозанд ва дар болои шоху навдаҳои сербарг хоб мераванд. Овози гиббонҳо хеле баланд буда, ба дуриҳо паҳн мешавад. Хусусан гиббонҳои сиёҳ ва сиамангҳо бештар фарёд мезананд. Даври ҳамли гиббонҳо 210—235 рӯз аст; дар ҳар фасли сол метавонанд таваллуд кунанд. Гиббонбачаҳо дар 5-10-солагӣ болиғ мешаванд. гиббонҳо 30-35 сол умр мебинанд. Онҳоро дар боғи ҳайвонот низ нигоҳ медоранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Брэм А. Жизнь животных. М. 2012.

Сарчашма
--------

* Гиббонҳо / А. Саидов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Дарёчаи миёнша
Дарёчаи миёнша
Дарёчаи миёнша дар фасли камобӣ (тобистони 2013)
**Дарёчаи Миёнша** (ба порсӣ: دریاچهٔ میانشه) дарёчаест дар бахши чаҳордонгаи шаҳристони Сории Устони Мозандарони Эрон. Ин дарёча монанди дарёчаи Сарез ба дунболи рӯй додани заминларза дар кӯҳистону резиши кӯҳ ва саранҷом баста шудани гузаргоҳи рудхона падид омад. Заминларзаи ёдшуда дар даҳаи 1300 хуршедӣ (1920 милодӣ) рух дод.

Номи дигари ин дарёча, ба далели наздикӣ ба рӯстои Ҷӯрет, дарёчаи Ҷӯрет мебошад.

Ҷусторҳои вобаста
-----------------

* Дарёчаи Сарез

Бунмоя
------

* Ҳамкорикунандагони Википедиа, «دریاچهٔ میانشه » , Википедиаи порсӣ, донишномаи озод (бозёбӣ 19 фарвардини 1393 - 7 Апрели 2014)
**Ҳуқуқи байналмилалӣ бехатарӣ** — аз маҷмӯи принсипҳо ва меъёрҳои ҳуқуқи байналмилалӣ иборат аст, ки танзимгари муносибатҳои субъектҳои ҳуқуқи байналмилалӣ дар бахши таъмиии сулҳ ва амнияти байналмилалӣ мебошад. Мақсади он дар ҳифзи ҳуқуқ ва амнияти байналмилалӣ ва бад-ин восита дидани чораҳои таъсирбахши дастаҷамъӣ барои пешгирӣ ва аз байн бурдани таҳдидҳо ба сулҳ ва саркӯбии амалҳои таҷовузкороиа ё дигар амалҳои вайронкунандаи сулҳ ва аз тариқи василаҳои сулҳомез мутобиқи принсипҳои одилона ва ҳуқуқи байналмилалӣ танзим ва ҳал кардани мубоҳисаҳо ва баррасии вазъиятҳои байналмилалӣ, ки мумкин аст боиси халалдор шудани сулҳ гарданд, ифода мегардад.

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқи байналмилалӣ
* Бехатарӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 521-522
**Рамзи мушаххаси субъекти худидоракунӣ** (олмонӣ: *Amtlicher Gemeindeschlüssel*) — пайдарпаии ададист, ки барои муайян кардани мушаххасоти худидоракунии баъзе кишварҳо (Олмон, Австрия, Швейтсария) истифода мешавад.

Инчунин системаҳои дигаре ҳастанд, ки барои муайян кардани минтақаҳо истифода мешаванд (индекси почта, NUTS).

Олмон
-----

Дар Олмон рамзҳои мушаххаскунӣ асосан барои мақсадҳои оморӣ истифода мешаванд ва аз ҷониби идораҳои омори заминӣ дода мешаванд.

Рамзи мушаххас дар Олмон аз 8 рақам иборат аст. **Ду рақами** **аввал** заминро нишон медиҳад, **сеюм** — ноҳияи маъмурӣ. Дар он заминҳое, ки ноҳияҳои маъмурӣ нестанд, рақами сеюм 0 аст (ба истиснои заминҳои Райнланд-Пфалс, Саксония-Анҳалт ва Саксонияи Поёнӣ, ки ин равияро ба наздикӣ барҳам дода буданд). **Рақамҳои чорум ва панҷум** ҳавза (шаҳристон) ё шаҳри тобеи замин, **шашум, ҳафтум ва ҳаштумро нишон медиҳанд** — субъекти воқеии ҳокимияти маҳаллиро нишон медиҳанд.

#### Намунаҳо

**08 1 11 000** — Штуттгарт

* **08** — замини Баден-Вӯрттемберг
* **1** — ҳавзаи маъмурии Штуттгарт
* **11** — шаҳри тобеи заминии Штуттгарт
* **000**  — (ҳамчун шаҳри тобеи давлатӣ, Штуттгарт тақсимоти минбаъда надорад)

**05 1 58 004** - Эркрат

* **05** — замини Райн-Вестфалияи Шимолӣ
* **1** — ҳавзаи маъмурии Дюсселдорф
* **58** — ҳавзаи Меттман
* **004** — шаҳри Эркат

### Заминҳои федералӣ

Заминҳои федералӣ аз шимол ба ҷануб (1-9), бо тартиби хронологии ҳамроҳшавӣ ба Ҷумҳурии Федеративии Германия (10) ва бо тартиби алифбо (11-16) рақамгузорӣ карда мешаванд.

* 01: Шлезвиг-Ҳолштейн
* 02: Ҳамбург
* 03: Саксонияи Поён
* 04: Бремен
* 05: Райн-Вестфалияи Шимолӣ
* 06: Ҳессен
* 07: Рейнланд-Пфалс
* 08: Баден-Вӯрттемберг
* 09: Бавария
* 10: Саар
* 11: Берлин
* 12: Бранденбург
* 13: Мекленбург-Померанияи Ғарбӣ
* 14: Саксония
* 15: Саксония-Анҳалт
* 16: Тюрингия

### Пайвандҳо

* Идораи омори Олмон(олмонӣ) )

Австрия
-------

### Сохтор

Рамзи мушаххас дар Австрия аз 5 рақам иборат аст. **Рақами аввал** замини федералиро нишон медиҳад (бо тартиби алифбо), **дуюм ва сеюм** – ҳавза (шаҳристон), **чорум ва панҷум** — субъекти воқеии ҳокимияти маҳаллиро.

#### Намунаҳо

**3 25 21** — Раппоттенштайн

* **3** - Австрияи Поён
* **25** — ҳавзаи Тсветл
* **21** — ҷамоати Раппоттенштайн

**9 07 01** — Вена, 7. Нойбау

* **9 —** Вена
* **07** — Нойбау (ноҳияи 7-уми Вена)
* **01**

### Заминҳои федералӣ

* 1: Бургенланд
* 2: Каринтия
* 3: Австрияи Поён
* 4: Австрияи Боло
* 5: Залтсбург
* 6: Штирия
* 7: Тирол
* 8: Ворарберг
* 9: Вена

### Пайвандҳо

* Рӯйхати ҳамаи ҷамоатҳо бо рамзҳои мушаххаси онҳо(олмонӣ) )

Швейтсария
----------

### Сохтор

Рамзҳои мушаххас дар Швейтсария, ки аз ҷониби Идораи омори Швейтсария бароварда мешаванд, аз як то чор рақам мебошанд ва мувофиқи тартиби расмии кантонҳо, ҳавзаҳо ва ҷамоатҳо пай дар пай таъйин карда мешаванд.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Рамзи OKATO
**Суҳроб Абдуҷабборович Ашуров** (тав. 24. 11. 1939, Душанбе), географи тоҷик, номзади илмҳои география (1974), дотсент (1980).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1959–1964 дар Донишкадаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон таҳсил намуда, онро бо ихтисоси гидромелиоратсия хатм намудааст. Солҳои 1965–1968 мутахассиси соҳаи обёрикунӣ дар ноҳияи Конибодом, 1968– 1974 аспиранти Институти илмӣ-тадқиқотии хокшиносии Вазорати хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон, 1975–2005 муаллими калон ва дотсенти кафедраи мелиоратсияи Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон буд. Аз соли 2008 то ба имрӯз дотсенти кафедраи геоэкологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ мебошад. Муаллифи якчанд мақолаҳои илмӣ аст.

Осор
----

Обуздание селевых потоков, Д. 1972.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Дарёи байналхалқӣ** — аз ҳудуди ду ва зиёда кишвар мегузарад ё қаламрави ду ва знёда кишварро ҷудо месозад. Дар ин маврид мавҷуд будан ё набудани шартномаи байналхалқӣ махсус оид ба реҷаи дарёи байналхалқӣ шарт нест. Дарёи байналхалқй ба қаламрави давлатии истифодаи байналхалқӣ мансуб асг.

Дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон масалан: Амударё, Сирдарё, Зарафшон, Панҷ (рӯд) ба шумораи дарёҳои байналхалқӣ дохил мешаванд. Ин дарёҳо имрӯз мавриди баҳси давлатҳои ҳамсарҳад (махсусан, байни Ӯзбакистону Тоҷикистон) шудаанд.

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқэҷодкунӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 141
**Хоҷаев Суҳроб Рустамович** (зод. 21 май 1993, Фархор, Вилояти Хатлон) — варзишгари гурзандози тоҷику узбек. Фаъолияти варзишиашро дар дастаи мунтахаби Тоҷикистон оғоз намуда, аз соли 2010 инҷониб дар сатҳи байналмилалӣ Ҷумҳурии Ӯзбекистонро муаррифӣ мекунад. Иштирокдори дукаратаи Бозиҳои тобистонаи олимпӣ, барандаи медали биринҷии Бозиҳои Осиёӣ ва Чемпионатҳои Осиё, ғолиби чандинкаратаи чемпионатҳои кишвар.

Зиндагинома
-----------

Суҳроб Хоҷаев 21 майи соли 1993 дар ноҳияи Фархори вилояти Хатлон, дар оилаи зиёӣ — Рустам Хоҷаев таваллуд шудааст. Ҳангоме ки Суҳроб ду сол дошт, оилаи онҳо ба шаҳри Душанбе кӯч мебандад.

Аз шашсолагӣ ба варзиш машғул шуда, сараввал намудҳои варзиши гимнастика, шиноварӣ, теннис, боксро  тамрин кард, аммо дар ниҳоят, соли 2006 ба варзиши сабук гузашт. Вай таҳти роҳбарии мураббӣ Шамшод Қурбонов партоби диск омӯхта, пасон гурзандозиро омӯхт. Мураббии аввалини ӯ дар ин ҷода Суҳроб Мардонов мебошад. Зери ҳидоятҳои мутахассисоне чун Дилшод Назаров, Александр Пискунов ва Андрей Абдувалиев тамрин кардааст. Соли 2009 Коллеҷи тарбияи ҷисмониро хатм кардааст.

Аввалин муваффақияти Суҳроб дар арсаи байналмилалӣ нишони нуқраи Чемпионати ҷаҳони наврасон дар Бриксен аз навъи гурзандозӣ мебошад.

Соли 2010 барои иқомати доимӣ ба Тошкандд кӯчид ва аз он вақт инҷониб тими миллии Ӯзбекистонро дар мусобиқаҳои байналмилалӣ намояндагӣ мекунад.

Соли 2012 дар ҳайати дастаи мунтахаби Ӯзбекистон барандаи нишони биринҷии Қаҳрамонии Осиё гардид, инчунин дар Қаҳрамонии ҷаҳони наврасон дар Барселона нишони биринҷӣ гирифт. Соли 2012 дар Бозиҳои тобистони олимпӣ тимми мунтахаби Ӯзбекистонро намояндагӣ кард ва дар гурзандозӣ миёни мардон натиҷаи 65,88 метрро нишон дода, мақоми 38-ум дар натиҷаи ниҳоии мусобиқа касб кард.

Соли 2014 дар Бозиҳои Осиёии Инчуун ҳунарнамоӣ карда, мақоми панҷум ва дар Қаҳрамонии Осиё — 2015 дар Уҳан мақоми чорумро касб кард.

Дар Бозиҳои олимпии соли 2016 дар Рио-де-Жанейро гурзро ба масофаи 70,11 метр андохт ва дар ҳисоби умумидастаӣ мақоми 23-юмро касб кард.

Пас аз Олимпиадаи дуввум дар карераи худ Хоҷаев дар ҳайати дастаи варзиши сабуки Ӯзбекистон монд ва иштирокашро дар мусобиқаҳои бузурги байналмилалӣ идома дод. Ҳамин тавр, соли 2017 ӯ дар Бозиҳои ҳамбастагии исломӣ дар Боку ҳунарнамоӣ кард, ки дар он панҷум буд.

Соли 2018 дар Бозиҳои Осиёии Ҷакарта нишони биринҷӣ гирифт.

Соли 2019 дар Қаҳрамонии Осиё дар Доҳа нишони биринҷӣ ба даст овард. 3 июни соли 2021 роҳхатти навбатии Бозиҳои тобистонаи олимпӣ дар Токийёро ба даст овард. Рекорди шахсии Суҳроб Хоҷаев дар гурзандозӣ ба 78,22 метр баробар аст.

Эзоҳ
----

1. 1 2
2. ↑  *Нарзуллохи Латиф.* Сухроб Ходжаев: Если бы не был прооперирован, то вышел бы в финал.  Радио Озоди (19 августи 2016). 21 май 2019 санҷида шуд.

Истинод
-------

* Сухроб Ходжаев — омори олимпӣ дар сайти *Sports-Reference.com*(англ.)
* Суҳроб Хоҷаев(англ.) ) — саҳифа дар сайти Кумитаи байналмилалии олимпӣ
**Сюзан Салливан** (англ. Susan Sullivan, тав. 18 ноябри 1942) — ҳунарпешаи телевизиони Амрико.

Салливан баъд аз дар операи «Дунёи дигар» (1971—1976) бозиданаш соҳиби шуҳрати зиёд гардид. Баъдтар дар силсилафилми «Барнаби Ҷонс» (1976—1978) ва «Ин ҳаёт аст» (1980—1981) бозидааст. Ҳамчунин ӯ дар силсилафилми дигаре дар соли 1978 «Ҳомиладорӣ» бозидааст, ки ба вай номинатсияи ҷоизаи «Эммиро» «барои нақши беҳтарини занона дар силсилафилми драмавӣ» овардааст.

Салливан соҳиби шуҳрати бисёр гардид баъди иҷрои нақш дар машҳуртарин прайм-тайм орераи собуни солҳои 80-ум «Фэлкон Крест» (1981—1989). Салливан ҳамчунин дар силсилафилми «Дарма ва Грег» (1997—2002) бозидааст, ки ба вай номинатсияро дар ҷоизаи «Глобуси тилоӣ» дар соли 1999 овард. «Свадьба друга» Аз 2009 то 2016 ӯ дар силсилафилми дигаре бо номи «Касл» ҳамчун модари қаҳрамони асосӣ бозӣ кардааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Susan Sullivan- Biography. *Yahoo!*(пайванди дастнорас — *таърих*). 20 июли 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 31 августи 2013.
2. ↑  *Internet Movie Database.* Awards for Susan Sullivan(пайванди дастнорас — *таърих*). 7 январи 2012 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 8 сентябри 2012.

Пайвандҳо
---------

* Сьюзан Салливан(англ.) дар вебгоҳи Internet Movie Database
* Сюзан Салливан (англ.) дар сомонаи *Internet Broadway Database*
**Ворис Мулло Тӯрахоҷа** — шоири тоҷик (асри 19).

Зиндагинома
-----------

Дар замони тадвини тазкираи Қорӣ Раҳматуллоҳи Возеҳ «Туҳфату-л-аҳбоб фӣ тазкирати-л-асҳоб» ҷавоне будааст машғул ба таҳсили улуми давр. Намунаҳои осораш — қасоид, ғазалҳо, рубоиёташ дар тазкираву баёзҳои садаи XIX сабт гардидаанд. Забони ашъораш содаву равон аст, ки мухаммаси В. ба қитъаи машҳури Носири Хусрав намунае аз онҳост:

> Ай дил, зи такаббур набароӣ зи раҳи рост,  
> 
> Рафтӣ ба таҳи чоҳ, агар Моҳ туро ҷост!  
> 
> Ин қисса шунидӣ, ки зи як олими доност:   
> 
> «Ногаҳ зи сари санг уқобе ба ҳаво хост,  
> 
> Аз баҳри тамаъ болу пари хеш биёрост».  
> 
>  \*\*\*  
> 
> Аз ишва чунон боли тамошо зада бар халқ,  
> 
> Ороста худрову таманно зада бар халқ,  
> 
> Нозидаву сад таънае ӯ то зада бар халқ,  
> 
> Худро ба само бурдаву ғавғо зада бар халқ,  
> 
> «Яъне, ки ҳама рӯйи замин зери пари мост».
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ганҷи Зарафшон. Д. 1991.

Сарчашма
--------

* Ворис / М. Диловаров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Қутбуддин Анисии Ироқӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик (асри 16).

Зиндагинома
-----------

Аз зодгоҳаш (Ироқ) дар айёми ҷавонӣ ба Ҳирот омад ва то охири умр дар ин ҷо монд. Дар назм пайрави Амир Хусрави Деҳлавӣ буд. Ба чил ғазали ӯ ҷавоб гуфта, сазовори инъоми Алишери Навоӣ гардидааст. Ғазалҳои Аниси Ироқӣ дар мавзӯъҳои ишқу вафо ба забони содаву равон эҷод шудаанд:

> Ҳаргиз агар набинам он шӯхи бевафоро,  
> 
> Нодида мепарастам чун муъминон Худоро.  
> 
>   \*\*\*  
> 
> Боз ин дили шикаста хаёли висол кард,  
> 
> Чизе хаёл кард, ки натвон хаёл кард.  
> 
>   \*\*\*  
> 
> Хоҳам, ки шавам кушта зи теғи ситами ӯ,  
> 
> Шояд, ки бубинам сари худ дар қадами ӯ. 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ҳусайнқулихони Азимободӣ, Нештари ишқ, ҷ.1, Д. 1981

Сарчашма
--------

* Анисии Ироқӣ / У. Назиров // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Анзурат Ҳалимбековна Ҷӯрабекова** (Тав. 27.09.1949, ш. Душанбе) — омӯзгор. Корманди шоистаи маорифи халқи Тоҷикистон (1977).

Зиндагинома
-----------

Дастпарвари Омӯзишгоҳи тиббии ш. Душанбе (1968). Як сол дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино таҳсил намуда, бинобар вазъи оилавӣ ба факултаи психологияи (равоншиносӣ) ИПД ба номи Т.Г. Шевченко таҳсилро давом дода, онро соли 1973 хатм кардааст. Мураббияи кӯдакистони №83 «Бунафша» (1973-1976), китобдор (1977-1985). Аз соли 1985 – омӯзгори фанни педагогогика, равоншиносӣ, анатомия, гигиена дар Колеҷи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон. Барои такмили ихтисос борҳо ба кишварҳои хориҷӣ сафар кардааст. Корманди шоистаи маорифи халқи Тоҷикистон (1977). Бо ҷоизаҳои соҳавӣ қадр карда шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе,2013. — 184 с. (тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6
**Бирбал Когру Ворастаи Кашмирӣ** (форсӣ: وارتۀ کشمیری‎ (1805, Сринагар — 1875, ҳамон ҷо) — таърихнигор ва шоири форсигӯи Ҳиндустон.

Зиндагинома
-----------

Дар замони ҳукумати афғонҳо (1754—1819) ва сикхҳо (1819—1848) дар Кашмир зиндагӣ ва эҷод кардааст. Ба қалами ӯ асари таърихии «Маҷмау-т-таворих» (номи дигараш «Маҷмӯу-т-таворих»; маҳфуз дар Донишгоҳи Панҷоби Лоҳур; дар таърихи Кашмир аз оғоз то рӯзгори муаллиф) тааллуқ дорад. Аҳаммияти ин китоб дар он аст, ки муаллиф худ шоҳиди воқеаҳои нигоштааш будааст. Аз Ворастаи Кашмирӣдевоне шомили ғазалиёт, рубоиёт, маснавии «Ситинома» (номи дигараш «Сӯзу гудоз» иборат аз 144 байт дар бораи ситӣ (худсӯзии занони ҳинду пас аз вафоти шавҳарашон) ва манзумае дар таърифи Кашмир боқӣ мондааст. Дар «Ситинома» қиссаи зани ҳиндуеро овардааст, ки дар Кашмир пас аз марги шавҳар худро дар оташе, ки ҷасади ӯро месӯхт, андохтааст. Ворастаи Кашмирӣасари ҳиндии «Маҳашупрон»-ро ба форсӣ тарҷума кардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* اصلح. تذکرۀ شعرای کشمیر. کراچی، 1346هـ. ش؛
* دانشنامۀ ادب فارسی. ادب فارسی در شبه قاره (هند، پاکستان، بنگلادش). جلد چهارم،بخش سوم. تهران، 1380هـ. ش.ر

Сарчашма
--------

* Ворастаи Кашмирӣ / М. Диловаров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ворастаи Сиёлкутӣ** (форсӣ: وارستۀ سیلکوتی‎; ? — 1766, ш. Дерғозихони Ҳиндустон) — адиб ва луғатнависи форсизабони Ҳиндустон.

Зиндагинома
-----------

Сокини Лоҳур буда, муосиронаш барои боэътимодии таълифоташ ӯро Ворастаи Муҳаққиқ низ ном мебурданд. Шоир Муҳаммадалии Сиёлкутиро (фавт 1731) устоди худ номидааст. Ворастаи Сиёлкутӣ як идда осори илмӣ-адабиеро аз қабили: «Матлаъу-с-саъдайн», «Сифоти коинот» ё «Аҷоибу ғароиб», «Ҷавоби шофӣ» ё «Раҷиму-ш-шаётин», «Ҷунги рангоранг» ё «Тазкираи Вораста», «Эҳқоқи ҳақ» ва ғ.-ро ба мерос гузоштааст. Аммо ба ҳайси муаллифи луғати тафсирии калимаву таъбирҳои шоирона ва вожаҳои дорои маънои маҷозии ֹ«Мусталаҳоту-ш-шуаро» машҳур аст. Луғати мазкур мутобиқи тартиби алифбои арабӣ (ҳарфҳои якум, дуввум ва ғайра) сохта шуда, тақр. ду ҳазор калимаву ибораро дар бар мегирад. Ворастаи Сиёлкутӣ барои таъйиди маъно ва нишон додани мавқеи дурусти истеъмоли калимаву ибораҳо аз осори адибону шоирони маъруфи форс-тоҷик Хусрави Деҳлавӣ, Камоли Хуҷандӣ, Соиби Табрезӣ, Зуҳурӣ, Муҳсини Таъсир ва дигарон далел овардааст. Ин луғат соли 1853 дар ҳошияи «Баҳори Аҷам», бори дуввум соли 1898, алоҳида дар Лакҳнав ба табъ расидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Капранов В. А. Таджикско-персидская лексикография в Индии XVI–XIX вв. Д. 1987;
* شهریار نقوی. فرهنگ نویسئ فارسی در هندوپاکستان. تهران،1361 هـ. ش.ر

Сарчашма
--------

* Ворастаи Сиёлкутӣ / А. Сангинов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Во́на** (кур. 원?, 圓?) — воҳиди пули Кореяи Шимолӣ (1947) ва Кореяи Ҷанубӣ (1950).

Вона ба 100 ҷон тақсим мешавад. Ишораи расмии ҷаҳонии вона — ₩; рамзи байналмилалии бонкиаш ISO 4217 — KRW. Солҳои 1902-10 вона воҳиди пули Корея маҳсуб ёфта, дар таносуби 1: 5 ба муомилот бароварда шуд. Аслан дар шакли танга (филиззӣ) бо арзишҳои 1/2; 1; 5; 10; 20 ҷон, 1/2; 10; 20 вона бароварда мешуданд, пули коғазии он вуҷуд надошт. Ҳоло баъди қабули қарори ивази тартиби интишор ва арзишҳои он дар муомилот пулҳои коғазии арзиши номиналиашон 1000, 5000, 10000 ва 50000 вона ва тангаҳои арзишашон 1, 5, 10, 50, 100, 500 вона бароварда шудаанд. Мувофиқи қурби расмии Бонки миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон (октябри 2013) 100 вона ба 0,0045 сомонӣ баробар аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Вона / М. Тағоев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ворис Рауфов** (10 январи 1928, деҳаи Унҷӣ, ноҳияи Хуҷанд) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948). Узви КПСС аз соли 1950.

Солҳои 1941—1948 колхозчӣ, 1948—1950 ва 1964—1967 сардори бригадаи пахтакорӣ, 1953—1964 ронандаи колхози ба номи А. А. Жданови ноҳияи Қумсангир,1950—1953 дар сафи Артиши Шӯравӣ ва аз 1968 обмони колхози ба номи С. Урунхӯҷаеви ноҳияи Хуҷанд. Бригадаи Рауфов соли 1948 ҳосили фаровони пахта рӯёнд.

Ҷоизаву орденҳо
---------------

Бо ордени Ленин, медалҳо ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии РСС Тоҷикистон мукофотонида шу­дааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Рауфов Ворис // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
**Волӣ** (ар. الوالِي‎ — соҳиб ва сарпараст), **ал-Волӣ** — яке аз номҳои Худованд, ба маънои молик, тасарруфкунанда ва тадбиркунандаи ягона дар ашё ва мавҷудоти олам. Бар асоси корбурдҳои қуръонӣ исми Волӣ ва дигар иштиқоқоти он ин маъноро ифода мекунанд, ки сарпараст, ёвар ва уҳдадори ҳақиқии умури махлуқот касе ҷуз Худо нест. Гоҳе маҷозан бандаи мутасаддии кореро низ Волӣ меноманд.

Дар Қуръон
----------

Дар Қуръони карим як бор даромадааст: لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ وَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوءًا فَلَا مَرَدَّ لَهُ وَمَا لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَالٍ  ‎

Аҳодис
------

Исми Волӣ дар ҳадиси асмоуллоҳ дар Сунани Тирмизӣ (3507) дар радифи 78 собит шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Сураи Раъд:11

Адабиёт
-------

* Волӣ / А. Боқизода // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Илир Мета** (алб. Ilir Meta; тав. 24 марти 1969, Чоровода) — сиёсатмадори албанӣ, сарвазири Албания аз соли 1999 то 2002. Вай аз соли 2002 то 2003 ва аз соли 2009 то 2010 вазири корҳои хориҷӣ ва аз соли 2013 — раиси парлумони Албания. Вай инчунин дар ҳукуматҳои чап ва рост ба ҳайси муовини сарвазир ва вазири иқтисод, савдо ва энергетика кор кардааст.

Ҳамчун узви Ҳизби сотсиалистии Албания (PS), Мета аз соли 1999 то 2002 сарвазир буд. Вай баъдан дар 2004 Ҷунбиши Интегратсияи Сотсиалистӣ (LSI)-ро таъсис дод ва роҳбарии ҳизбро идома медиҳад. Аз соли 2009 то 2013, LSI узви эътилофи ҳоким бо Ҳизби Демократ буд.

Пас аз интихоботи парлумонии соли 2013, Илир Мета рӯзи 10 сентябри соли 2013 раиси парлумон интихоб шуд.

28 апрели соли 2017, ӯ президенти Албания интихоб шуд. Аз 140 вакил 87 нафар ба тарафдории номзадии ӯ овоз доданд .

Аз соли 2017 Илир Мета эътирозҳои зиддиҳукуматиро алайҳи сарвазири сотсиалист Эди Рама дастгирӣ мекунад. Вай аз мавқеъҳои зиддикоммунистӣ баромад мекунад, репрессияҳои замони Энвер Хоҷаро маҳкум мекунад, ба чунин тасвирҳои таърихи Албания, ба мисли ошӯб дар зиндони Спач  ва Гурӯҳи вакилон ишора мекунад .

Ҳаёти барвақт ва таҳсил
-----------------------

Ӯ бахши иқтисодиёти сиёсии факултаи иқтисодии Донишгоҳи Тиранаро хатм кардааст ва дар онҷо аспирантураро низ хатм кардааст.

Илир Мета устоди иқтисодии Донишгоҳи Тирана буд. Вай инчунин дар якчанд донишгоҳҳо ва академияҳои машҳури хориҷа, аз ҷумла Донишгоҳи Ҳарвард, Мактаби Иқтисоди Лондон ва Академияи Аврупо дар Берлин лексия мехонд. Соли 2017 ӯ президенти Албания интихоб шуд.

Илир Мета забонҳои албанӣ, англисӣ ва итолиёвиро медонад. Ӯ бо Моника Кримади издивоҷ кардааст. Онҳо ду духтар ва як писар доранд, Бора, Эра ва Бесар. Соли 2017 вай президенти Албания интихоб шуд. Вай рӯзи 24 июли соли 2017 ба кор шурӯъ кард.

Эзоҳ
----

1. ↑  Munzinger Personen (нем.)
2. ↑  Ilir Meta, president i ri i Shqipërisë (sq) (28 April 2017).
3. ↑  Тирана против Тиранов
4. ↑  45-VJETORI I REVOLTËS ANTI-KOMUNISTE NË SPAÇ
5. ↑  Meta publikon listën e 'Grupit të Deputetëve' të opozitës të ekzekutuar: Rama krenohet në kuvend se babai i tij vrau poetin Havzi Nelën

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи расмӣ Бойгонӣ шудааст 7 марти 2016  сол.
**Омод** (форсӣ: **آماد**‎) — 1. маҷмуъае аз чораҳо барои таъмини ниёзи нерӯҳо ба афзоргон, таробарӣ, хӯрок, пӯшок ва дигар пешниёзҳо ба манзури нигаҳдошти омодагии размӣ ва тавоноии онҳо барои анҷоми маъмуриятҳо ва вазоифи ҳаррӯзаашон аз роҳи тарроҳӣ, тавсеъа, фароҳамсозӣ, анбориш, интиқол ва тавзеъи маводу колоҳо, ҷобаҷоӣ, тахлия ва бистарӣ кардани нерӯҳо дар сурати лузум; 2. фароҳамсозӣ, сохту нигаҳдорӣ ва ҷобаҷоии таҷҳизот ва хадамотрасонӣ дар заминаҳои моддӣ, таробарӣ, муҳандисии фурудгоҳӣ, фаннӣ-ҳавопаймоӣ, пизишкӣ, домпизишкӣ, хариду фурӯш, хонаву иқомат ва дороӣ.

**Омодгоҳ** (форсӣ: **آمادگاه**‎) — созмоне дар артиш, ки масъули фароҳамсозӣ, нигаҳдорӣ ва таҳвили хӯроку пӯшоку ҷангафзорҳои мавриди ниёзи ягонҳо ва маҳалли анҷоми хадамоти пуштибони фаннии нерӯҳо аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ*. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392.
2. ↑  *Фарҳангномаи форсӣ: вожагон ва аълом*. Ғуломҳусайн Садрии Афшор, Насрин Ҳакамӣ, Настаран Ҳакамӣ. Теҳрон: «Фарҳанги муъосир», 1388. — 3 ҷилд. — ҷ. 1, с. 91. — ISBN: 978-964-8637-92-2
**Омода намудани парвандаи гражданӣ** — омода намудани парвандаи гражданӣ ба мухокимаи судӣ яке аз давраҳои ёрирасонн мурофиаи гражданӣ мебошад. Ин давра аз маҷмӯи ҳаракатҳои мурофиавие иборат
аст, ки мақсади онҳо ба вучуд овардани шароит барои дар як ҷаласаи судй дуруст ва сари вақт баррасӣ намудани парвандаи гражданӣ мебошад. Барои тайёр намудани парванда ба муҳокимаи судӣ КМГ муҳлати махсус пешбинӣ накардааст. Дар ҳудуди давраи омода намуданн парвандаи гражданӣ бамуҳокима суд ва шахсони иштирокчии парванда амалиётҳои гуногуни мурофиавиро содир мекунанд. Моддаҳои 152-159 ин амалиётҳоро пешбинӣ намудааст.
Содир намудани амалиёгҳои мурофиавии давраи тайёр намудани парвандаи гражданӣ ба муҳокиман судӣ бояд татбиқи вазифаҳои ин давраро имкон диҳанд. Вазифаҳои давраи тайёр намудани парвандаи гражданӣ ба муҳокимаи судӣ инҳоянд:

1. аниқ намудани ҳолатҳоё; ки ба дуруст ҳал намуданн парвандан гражданӣ аҳамият доранд, яъне аниқ намудани предмети исботкунӣ;
2. муайдн намудани муносибатн ҳуқуқии тарафайн ва қонуне, ки онро
3. дастрас мебояд кард, яъне додани квалифика гсияи ҳуқукии муноснбатҳои баҳсноки ҳуқуқии тарафайн;
4. ҳал намудани масъала дар борап ҳайати шахсони нштнрокчии парванда, яъне 6а нарваида ҷалб намудани ҳамаи шахсони аз ҷиҳати хуқуқӣ манфиагдор;
5. муайян намудани далелҳое, ки ҳар як тараф бояд 6а мақсади тасдиқн талабу норозигии худ пешниҳод намояд, яьнс муайян намудани воситаҳои исботкунии далелҳои юридикии асоси галабҳо ва норозигпҳои тарафҳо;
6. оштии тарафҳо.

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқэҷодкунӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. – Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 139-140
**Беинтизомӣ** — яке аз сифатҳои манфии иродавӣ. Беинтизомӣ дар риоя накардани қоидаҳои мавҷуда зоҳир мешавад.

Беинтизомӣ аз сабаби риоя накардани қоидаҳои мавҷуда, нагирифтани тарбияи дурусти ахлоқӣ, таъсири атрофиён, ҳамроҳ шудан бо шахсони бадахлоқ ва ғ. сар мезанад. Кӯдак ё навраси беинтизом барои рафторҳои ношоистааш дар хона, кӯча, мактаб ва диг. ҷойҳои ҷамъиятӣ аз ҷониби дигарон сарзаниш карда мешавад. Агар Беинтизомӣ дар вақташ пешгирӣ карда нашавад, ба оқибатҳои фоҷиаовар расонданаш мумкин аст, зеро шахси беинтизом ба тамоми амалҳои баду нораво қодир аст. Кӯдакон ё наврасони беинтизомро бо роҳи тарбия ва азнавтарбиякунӣ ислоҳ кардан мумкин аст. Яке аз роҳҳои ислоҳ кардани наврасони беинтизом ба корҳои фоиданоки ҷамъиятӣ ва маҳфилҳо (дар мактаб) ҷалб намудани онҳо мебошад. Наврасони беинтизом бояд таҳти назорати доимии волидайну мактаб, мақомоти ҳифзи ҳуқуқ қарор гиранд.

Сарчашма
--------

* Беинтизомӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Гурӯҳи ташаббускор** — гурӯҳи иштирокдорони раъйпурсӣ, ки бо тартиб ва муҳлати муайянкардаи қонунгузорӣ бо мақсади амалӣ намудани ташаббуси баргузории раъйпурсӣ ташкил карда мешавад.

Асосан ин навъи фаъолият дар таҷрибаи мамлакатҳои хориҷӣ ҳангоми ташкил ва баргузории раъйпурсӣ ва ё ветои халқӣ (ташаббуси халқӣ) ба назар мерасад. Вазифаи асосии гурӯҳи ташаббускор: барои баргузории раъйпурсӣ ҷамъ оварда, ба комиссияи раъйпурсӣ пешниҳод намудани имзоҳои шаҳрвандоне, ки ҳуқуқи иштирок кардан дар раъйпурсӣ доранд. Мас. қонунгузории Федератсияи Русия барои доир намудани раъйпурсӣ бо ташаббуси халқ ҷамъоварӣ ва пешниҳоди 1 млн имзоҳои шаҳрвандони дорои ҳуқуқи иштирок дар раъйпурсиро муқаррар менамояд. Инчунин фаъолияти гурӯҳи ташаббускор дар маъракаҳои интихоботӣ ба назар мерасад. Масалан, ҳангоми баргузории интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳизби сиёсӣ ё субъекте, ки номзадеро ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбарӣ кардааст, барои ҷамъ овардани панҷ дарсади имзоҳои шаҳрвандони дорои ҳуқуки ширкат дар интихобот гурӯҳи ташаббускор ташкил медиҳад. Гурӯҳи ташаббускор имзоҳои интихобкунандагонро ҷамъоварӣ карда, ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод менамояд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — 660 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Вишнеградский Иван Алексеевич** (русӣ: Ива́н Алексе́евич Вышнегра́дский; 20 декабри 1831 [1 январи 1832], Вишний Волочёк — 25 март [6 апрели] 1895, Санкт-Петербург) — олим-механик ва ходими давлатии рус, асосгузори назарияи танзими автоматӣ, узви фахрии АИ Петербург (1888).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1888-92 вазири молияи Русия буд. Хатмкардаи Донишгоҳи асосии педагогии Петербург (1851). Аз ҳамон сол устоди корпуси дуюми кадетии Петербург. Профессори механикаи Донишгоҳи технологии Петербург (1862) ва Академияи артиллерии Михайлов (1865). Солҳои 1860-62 ҳолати мошинасозиро дар корхонаҳои саноатӣ ва муассисаҳои таҳсилоти олии техникии Олмон, Фаронса, Белгия ва Британияи Кабир омӯхтааст. Солҳои 1867-78 муҳандис-механики Сарраёсати артиллерӣ ва аз соли 1875 сарвари Донишгоҳи технологии Петербург.

Бо ташаббуси Иван Вишнеградский дар Русия омӯзиши асосҳои назариявии мошинасозӣ ҷорӣ шуд. Иван Вишнеградский устоди Донишгоҳи технологӣ ва Академияи артиллерии Петербург буд ва аз механикаи амалӣ, термодинамика, назарияи чандирӣ, мошинаҳои ҳамлу нақл, мошинаҳои буғӣ ва ғ. дарс гуфтааст. Муаллифи дастури «Механикаи ибтидоӣ» (1860) ва асари илмии «Дар бораи танзимгарҳои ростамал» (1877). Дар китоби охир усули ҳисобу китоби танзимгарҳои навъи мазкурро пешниҳод кардааст. Шарти устувории шабакаи танзимкуниро кашф кард (меъёри Вишнеградский).

Эзоҳ
----

1. 1 2  Вышнеградский Иван Алексеевич // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Сарчашма
--------

* Вишнеградский Иван Алексеевич // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* zbMATH Open

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* SUDOC: 260504475
* VIAF: 301712899
* WorldCat VIAF: 301712899

 |
**Адамсит** — HN(C6H4)2AsСl, хокаи кристаллии зард. Ҳарор. гуд. 195°С; дар об ҳал намешавад, дар бисёр ҳалкунандаҳои органикӣ бад ҳал мешавад; аз ҷиҳати химиявӣ устувор аст. Адамситро аз дифениламин (C6H5)2NH ва сехлориди арсен (марги муш) ё аз хлоргидрати дифениламин (C6H5)2NH•HCl ва ангидриди кислотаи арсенит As2O3ҳосил мекунанд. Адамсит роҳҳои болоии нафасро меангезад. Дар охири Ҷанги якуми ҷаҳонӣ чун моддаи заҳрнок барои истифода пешниҳод шуда буд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.