**Александр Ван дер Беллен** (олмонӣ: *Alexander Van der Bellen*; тав. 18 январи 1944, Вена, Рейхи сеюм) — иқтисоддон ва сиёсатмадори Австрия, раҳбари Ҳизби Сабзҳо (Die Grünen — Die Grüne Alternative) дар солҳои 1997—2008. 4 декабри соли 2016, вай президенти Австрия интихоб шуд, 26 январи соли 2017 ба кор шурӯъ кард.

Пайдоиш
-------

Гузаштагони падаронаи Александр ван дер Беллен дар охири асри 17 аз Ҳолланд ба Русия кӯчиданд ва аз асри 18 дар губернияи Псков зиндагӣ мекарданд. Яке аз бобокалонҳои Александр ван дер Беллен аз тарафи падар (Георг Максимилиан Рейманн) соли 1826 дар губернияи Полтава, дар ҳудуди Украинаи муосир таваллуд шудааст. Бобяш Александр фон дер Беллен (1859—1924) дар Псков таваллуд шудааст ва миллаташро «рус» таъйин кардааст, дар Псков ва дар музофот мансабҳои гуногуни маъмурӣ дошт (алахусус, дар моҳҳои март-июли 1917 комиссари музофоти Ҳукумати муваққатӣ буд). Падар, Александр Александрович (ван дер) Беллен (1898—1966) дар Псков таваллуд шудааст. Тобистони соли 1919, вақте ки Псков дар давоми ҷанги истиқлоли Эстония (ноябри 1918 — феврали 1920) ҳамроҳ шуд, ва аз тарафи эстониҳо забт шуд, оила ба Эстония кӯчид. Дар донишгоҳи Тарту ҳуқуқшиносиро омӯхтааст. Пас аз пайвастани Эстония ба СССР дар соли 1940, ӯ ва ҳамсараш ба Олмон кӯчиданд. Пас аз як муддати зиндагӣ дар урдугоҳи гурезагон дар наздикии Вюртсбург, оила ба Вена кӯчид. Александр Ван дер Беллен соли 1944 дар Вена таваллуд шудааст. Дар охири Ҷанги Дуюми Ҷаҳон, вақте ки нерӯҳои шӯравӣ ба Вена наздик шуданд, оила аз тарси таъқиби мақомоти шӯравӣ тарсида, ба қисми ғарбии Австрия кӯчид — ба ҷамоати (гемайнде)-иКаунертали Тирол.

Ван дер Беллен борҳо таъкид кардааст, ки ӯ аз оилаи гуреза аст. Дар соли 1958, оила шаҳрвандии Австрияро қабул кард (то он даме, ки ҳуҷҷатҳои онҳо шаҳрвандии Эстонияро нишон медоданд, гарчанде ки Эстония аз соли 1940 ба ҳайати СССР дохил буд). Волидони Ван дер Беллен бо ҳам бо забони русӣ ҳарф мезаданд, аммо худи ӯ русиро намедонад.

Маориф ва мартабаи илмӣ
-----------------------

Дар соли 1962, Александр Ван дер Беллен гимназияи Инсбрукро хатм кард. Соли 1970 ӯ доктори илмҳои иқтисодиро аз Донишгоҳи Инсбрук ба даст овард. Вай солҳои 1968—1971 дар Донишгоҳи Инсбрук, солҳои 1972—1974 дар Донишкадаи Менеҷмент ва идора (*Internationales Institut für Management und Verwaltung*) дар Берлини Ғарбӣ дарс додааст. Дар соли 1975 ӯ ҳабилитатсия гирифт. Дар соли 1976 ӯ профессори Донишгоҳи Инсбрук шуд. Соли 1977 ӯ ба Вена кӯчид. Солҳои 1977—1980 дар Академияи Менеҷмент (*Verwaltungsakademie des Bundes*) дарс медод, соли 1980 профессори иқтисодиёти Донишгоҳи Вена шуд. Дар байни солҳои 1990—1994 декан ва муовини декани факултети иқтисодӣ буд.

Тадқиқоти ӯ соҳаҳои зерини иқтисодро фаро гирифтааст: банақшагирии бахши давлатӣ ва сиёсати молиявӣ, сиёсати молиявии инфрасохтор, андозбандӣ, хароҷоти давлатӣ, танзими давлатӣ, корхонаҳои давлатӣ, сиёсати экологӣ ва нақлиёт.

Касби сиёсӣ
-----------

То соли 1992 Александр ван дер Беллен узви Ҳизби Сотсиал-Демократии Австрия (SPÖ) буд. Соли 1994 вай узви Шӯрои Миллии Австрия (палатаи поёнии парлумон) аз Ҳизби Сабз интихоб шуд. Соли 1997 ӯ раҳбари ҳизб, соли 1999 — раиси фраксияи парлумонӣ (" клуб ") шуд. Тибқи ӯ, Ҳизби Сабз бори аввал дар интихоботи парлумонӣ беш аз 10 % овозҳоро ба даст овард: 7,4 % (14 ҷой дар Шӯрои Миллӣ) дар соли 1999, 9,5 % (17 ҷой) дар соли 2002, 11 % (21 ҷой) дар 2006. Дар интихоботи соли 2008, ҳизб 10,4 % овозҳоро ба даст овард ва як курсӣ дар Шӯрои Миллиро аз даст дод, пас аз он Ван дер Беллен аз вазифаҳои раҳбари ҳизб ва раиси фраксия истеъфо дод. Дар солҳои 2012—2015 ӯ узви Ландтаг (Ландтаг, парлумони иёлати федералӣ) ва шӯрои шаҳрӣ (Гемайндерат) -и Вена буд.

Дар пурсишҳои овоздиҳӣ, холҳои шахсии Ван дер Беллен аксар вақт нисбат ба нишондиҳандаҳои ҳизби ӯ хеле баландтар буданд. Вай барои сиёсатмадори хеле сазовор ва донишманд буданаш обрӯ дорад.

Интихоботи президентии 2016
---------------------------

Дар моҳи январи соли 2016, Ван дер Беллен эълом дошт, ки барои курсии президенти Австрия дар интихоботи президентии соли 2016 пешбарӣ шудааст. Вай ҳамчун як номзади мустақил бо дастгирии Ҳизби Сабз ширкат варзид. Даври аввали интихобот 24 апрели соли 2016 баргузор шуд, ки дар он шаш номзад ширкат доштанд. Дар аввал, Ван дер Беллен дар пешгӯиҳо ба таври назаррас пешсаф буд ва довталаби асосии расидан ба даври дуввум ҳисобида мешуд (агар ҳеч яке аз номзадҳо дар даври аввал аз 50 % зиёдтар пирӯз нашавад, пас он ду нафаре, ки аз ҳама калонтарин шумораи овозҳоро ба даст овардаанд ба даври дуюм мегузарад), аммо дар давоми моҳҳои март-апрел фаъолияти номзад аз Ҳизби рости Озодӣ (FPÖ) Норберт Хофер якбора баланд шуд. То интихобот, аксари пурсишҳо нишон доданд, ки Ван дер Беллен аз дигар номзадҳо пеш гузаштааст. Бо вуҷуди ин, дар даври аввал Ван дер Беллен бо бартарии назаррас аз Норберт Хофер мағлуб шуд ва каме пештар аз Ирмгард Грисси мустақил (Хофер 35,05 % овозҳо, Ван дер Беллен 21,34 %, Грис 18,94 % ба ҷои дуюм баромад.) … Тибқи натиҷаҳои муфассали овоздиҳӣ, Ван дер Беллен назар ба дигар номзадҳо, асосан дар шаҳрҳои калон: Вена, Гратс, Линтс, Брегентс бештар овоз гирифт. Ғайр аз ин, таҳлили овоздиҳӣ дар гурӯҳҳои гуногуни аҳолӣ нишон дод, ки 35 % одамони дорои маълумоти олӣ ва 39 % бо маълумоти миёнаи пурра ба тарафдории он овоз додаанд.

Норберт Хофер ва Александр Ван дер Беллен ба даври дуввуми интихобот, ки 22 майи соли 2016 баргузор шуд, роҳ ёфтанд. Дар даври дуввум Ван дер Беллен 50,35 % овозҳоро ба даст овард ва ба ин васила дар интихобот пирӯз шуд. Вай мебоист 8-уми июли соли 2016 ба ҳайси Президенти Австрия ба кор шурӯъ мекард. Аммо, Ҳизби Озодӣ (FPÖ) аз натиҷаи интихобот бо сабаби вайрон кардани қоидаҳо ҳангоми ҳисобкунии овозҳо, ки аз ҷиҳати назариявӣ барои манипулясия истифода мешуданд, муроҷиат кард (аммо, ҳеч шакке набуд, ки ингуна амалиётҳо рух додаанд). Намунаҳои чунин қонуншиканиҳо: ҳисобкунии овозҳое, ки тавассути почта фиристода шудаанд, пеш аз муҳлати муқарраркардаи қонун; набудани баъзе аъзои комиссияҳои интихоботӣ ҳангоми ҳисобкунии овозҳо; интишори натиҷаҳои ҷории овоздиҳӣ дар ҳавзаҳои инфиродии пеш аз хатми овоздиҳӣ мебошанд. 1 июли соли 2016 Суди конститутсионии Австрия дар бораи бекор кардани натиҷаҳои даври дуввуми интихобот ва таъйин кардани интихоботи такрорӣ қарор қабул кард. Интихоботи такрорӣ 2 октябри соли 2016 таъйин шуда буд, аммо баъд аз он, ки бисёр бюллетенҳои овоздиҳӣ номукаммал дониста шуданд, ба 4 декабр мавқуф гузошта шуд. Пас аз маъракаи пуршиддати пешазинтихоботӣ 4 декабри соли 2016, Ван дер Беллен бо 53,69 % овозҳо дар интихобот пирӯз шуд. Вай ба ҳайси Президенти Австрия аз 26 январи соли 2017 ба кор шурӯъ кард.

28 майи соли 2019, пас аз як рӯзи қабули парлумони Австрия, бори аввал пас аз соли 1945 ба сарвазир Себастян Курз овоздиҳии нобоварӣ қабул карда шуд дар робита бо Ибитс-гейт, Ван дер Беллен Куртсро ба истеъфо равон кард.

Ҷоизаҳо
-------

2004: Нишони фахрӣ барои хидматҳо ба муносибати Ҷумҳурии Австрия (нишони тилоии калон бо ситора)

Дигар
-----

Александр Ван дер Беллен дар Вена зиндагӣ мекунад. Вай зиёда аз 50 сол аст, ки бо зани аввалаш издивоҷ кардааст ва соҳиби ду фарзанд аст. Дар соли 2015 ӯ ба издивоҷи дуюм даромад.

Бо сабаби пайдоиш аз оилаи Голландия, ки дар қаламрави Империяи Русия зиндагӣ мекунанд, номи Ван дер Беллен — Саша (Sascha, инчунин Saschi) мебошад. Дар матбуот вайро аксар вақт бо ҳарфҳои аввалияаш меноманд: VdB (талаффуз фау-де-бе).

Ӯро ҳамчун тамокукаши вазнин мешиносанд (ки ин дар бисёр карикатураҳо ва филмҳои тасвирии ӯ инъикос ёфтааст).

Дар соли 2019, ӯ эълом кард, ки ба калисои Евангелияи Иқроршавии Аугсбурги Австрия бармегардад.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  Dr. Alexander Van der Bellen(австр.) — Österreichisches Parlament, 2012.
2. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. ↑  Van der Bellen hat wieder geheiratet(австр.) / зери таҳрири *(not translated to de-at)*, *(not translated to de-at)* — 2015.
5. ↑
6. ↑  Da capo: Im Gespräch(олмонӣ).  orf.at (25. September 2015). — «Ende des 17. Jahrhunderts machte sich ein Schiffsbauer aus den Niederlanden auf den Weg ins Zarenreich. Peter der Große hatte ihn und viele andere Schiffbau-Ingenieure angeheuert. Urkundlich erwähnt ist 1768 die Taufe eines Abraham van der Bellen in Riga. Er war wohl der Ururgroßvater von Alexander Van der Bellen, Professor für Volkswirtschaft und Politiker der GRÜNEN. Jener Abraham wurde geadelt und kaufte ein Landgut namens Aleksandrovskoje in der Nähe der Stadt Pskov. Die liegt wiederum 290 km südwestlich von St. Petersburg und nahe der estnischen Grenze und ist eine der ältesten Städte Russlands.»  13 марти 2016 санҷида шуд.
7. ↑  У новоизбранного президента Австрии обнаружились украинские корни.  Европейская правда. 4 Декабри 2016 санҷида шуд.
8. ↑  Псковские корни австрийского кандидата.  ПАИ - псковское агентство информации (14 марти 2016). 21 марти 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 14 июли 2020.
9. ↑  Архивисты: на пост президента Австрии претендует потомственный дворянин из Пскова.  ИТАР-ТАСС (14 марти 2016). 21 марти 2016 санҷида шуд.
10. ↑  Дитя беженцев(пайванди дастнорас — *таърих*).  ИНОСМИ.РУ (перевод статьи из Die Zeit, автор Herwig G. Höller) (23 марти 2016). 2 апрели 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 апрели 2016.
11. ↑  Aleksander Van der Bellen. Zur Person.(олмонӣ). 13 марти 2016 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
12. ↑  Карточка из каталога Австрийской национальной библиотеки.(олмонӣ). 13 марти 2016 санҷида шуд.
13. ↑  Alexander Van der Bellen tritt zurück - Eva Glawischnig folgt nach(олмонӣ).  Der Standard (3. Oktober 2008). 13 марти 2016 санҷида шуд.
14. ↑  Der Kandidat aus der grünen Mitte(олмонӣ).  Der Standard (8. Januar 2016). 13 марти 2016 санҷида шуд.
15. ↑  Van der Bellen: Ein nichtgrüner Grüner, der Präsident werden will(олмонӣ).  Der Standard (8. Januar 2016). 13 марти 2016 санҷида шуд.
16. ↑  Van der Bellen in Umfragen voran(олмонӣ).  Der Standard (14. März 2016). 13 марти 2016 санҷида шуд.
17. ↑  70 Prozent wollen sicher zur Hofburg-Wahl gehen(олмонӣ).  Der Standard (8. April 2016). 9 апрели 2016 санҷида шуд.
18. ↑  Wahl-Analyse: Hofer hat in allen Bevölkerungsgruppen die Nase vorne(олмонӣ).  nachrichten.at (25. April 2016). 30 апрели 2016 санҷида шуд.
19. ↑  *Михаил Шейнкман.* Русские пришли. Австрия выбрала президентом Сан Саныча.  Радио Sputnik (5 Декабри 2016).
20. ↑  Александр Ван дер Беллен официально стал президентом Австрии.  РИА Новости (26 январи 2017). 22 апрели 2017 санҷида шуд.
21. ↑  Австрийский парламент вынес вотум недоверия канцлеру.  РИА Новости (27 май 2019).
22. ↑  Президент Австрии отправил в отставку правительство Курца.  Sputnik Литва (28 май 2019).
23. ↑  Список всех награждённых почётным знаком «За заслуги перед Австрийской Республикой» между 1952-2012(олмонӣ). — (PDF; 6,9 MB). 13 марти 2016 санҷида шуд.
24. ↑  Австрийский президент вернулся в Евангелическую церковь, *Церковно-Научный Центр "Православная Энциклопедия"*. Проверено 21 май 2019.

Пайвандҳо
---------

* www.vanderbellen.at, вебсайти расмии Александр Ван дер Беллен ҳамчун номзад ба интихоботи президентии соли 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Фейсбук
* Инстаграм

 |
| Тасвир, видео ва садо | 
* YouTube

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Scopus
* zbMATH Open

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Treccani

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 123275075
* GTAA: 1671820
* ISNI: 0000 0000 7866 4115
* LCCN: no93034230
* NKC: js20061006001
* NLP: A34125905
* NUKAT: n2020014654
* VIAF: 84254539
* WorldCat VIAF: 84254539

 |

 |