**Муноқиша ё Низоъ** - як бархӯрди манфиатҳо мебошад. Асоси муноқиша метавонад гуногун бошад, аммо он ҳамеша як нишонаи ҷомеа аст. Асоси низоъ метавонад шахсӣ, нажодӣ, синфӣ, қавмӣ, сиёсӣ ва байналмилалӣ бошад. Муноқишаҳо дар гурӯҳҳо аксар вақт бо як низоми мушаххас мегузаранд. *Муштараки гурӯҳи реҷаи* аст, аввал аз ҷониби *низои аввалия* вайрон, аксаран бо тафовути боиси андеша, ихтилофи байни аъзоён ё норасоии захираҳои. Дар ин лаҳза, гурӯҳ дигар муттаҳид нест ва метавонад ба эътилофҳо тақсим шавад. Ин давраи *ташаннуҷи муноқишаҳо* дар баъзе ҳолатҳо ба *марҳилаи ҳалли низоъҳо* роҳ медиҳад, ки пас аз он гурӯҳ метавонад дар ниҳоят ба *ҳамкории муқаррарии гурӯҳӣ* баргардад.

Таърифҳо
--------

Низоъ кам ба назар созанда ҳисобида мешавад; аммо, дар заминаҳои муайян (масалан, рақобат дар варзиш), сатҳҳои мӯътадили муноқиша метавонанд ба якдигар фоидаовар, мусоидат ба фаҳмиш, таҳаммулпазирӣ, омӯзиш ва самаранокӣ ҳисобида шаванд.

Профессори Донишгоҳи Ғарбии Кентуккӣ М. Афзалур қайд мекунад, ки таърифи ягонаи аз ҷониби ҳама қабулшудаи низоъ вуҷуд надорад. Вай қайд мекунад, ки як масъалаи баҳс ин аст, ки муноқиша вазъият аст ё як навъи рафтор.

Бо истинод ба баррасии таърифҳои муноқишаҳои муташаккил дар соли 1990 аз ҷониби Роберт А.Барон, Афзалур қайд мекунад, ки ҳамаи таърифҳои муноқиша манфиатҳои маълуми мухолиф ва раванди кӯшиши боздоштани нуқтаи назар ё ақидаҳои мухолифро дар бар мегиранд. Дар асоси он, таърифи пешниҳодшудаи низоъ аз ҷониби Афзалур "раванди интерактивӣ мебошад, ки дар номувофиқӣ, ихтилофи назар ё ихтилофи назар дар дохили созмонҳои иҷтимоӣ ё байни онҳо зоҳир мешавад." Афзалур инчунин қайд мекунад, ки муноқиша метавонад танҳо бо як шахс маҳдуд карда шавад, ки дар дохили худ ихтилоф дорад (низои шахсӣ). Афзалур баъзе зуҳуроти рафтори муноқишаҳоро номбар мекунад, ки аз ихтилофот сар шуда, пас аз бадрафторӣ ва дахолати лафзӣ сар мезананд.

Таърифи дигари низоъро Майкл Николсон, профессори робитаи дохилии Донишгоҳи Сусекс пешниҳод кардааст, онро ҳамчун фаъолият муайян мекунад, ки дар он вақте мавҷудоти бошуур (шахсони алоҳида ё гурӯҳҳо) мехоҳанд амалҳои мутақобилан номувофиқро оид ба хоҳишҳои худ ба амал оранд, эҳтиёҷот ё уҳдадориҳо. Низоъ шиддат гирифтани ихтилофот мебошад, ки шарти асосии он аст ва бо мавҷудияти рафтори низоъ тавсиф карда мешавад, ки дар он мавҷудот кӯшиши ба ҳамдигар зарар расонидан доранд. мо метавонем

Нақши эҳсосот дар муносибатҳои байни гурӯҳӣ
-------------------------------------------

Бозингари асосӣ дар муносибатҳои байни гурӯҳӣ ва муноқиша эҳсоси дастаҷамъӣ мебошад, ки гурӯҳи шахс (дар гурӯҳ) нисбати гурӯҳи дигар (берун аз гурӯҳ) ҳис мекунад. Ин эҳсосоти байни гурӯҳӣ одатан манфӣ мебошанд ва шиддатнокии худро аз эҳсоси нороҳатӣ ҳангоми муносибат бо аъзои гурӯҳи дигари дигар то пур аз нафрат ба гурӯҳи дигар ва аъзои он фарқ мекунанд. Масалан, дар тадқиқоти ташкилии Фишер дар Донишгоҳи Оксфорд, низои байни гурӯҳҳо ба дараҷае «тафсон» буд, ки он ба ҳамдигар харобиовар ва ҳалнашаванда шуд, ки дар натиҷа боиси фурӯпошии ташкилӣ гардид.

### Ҳасад

Ҳасад вақте натиҷа медиҳад, ки гурӯҳи берунӣ дорои салоҳияти баланд, аммо гармии паст аст (Cuddy, Fiske & Glick, 2007). Гурӯҳҳои ҳасуд одатан ба дастовардҳои рамзӣ ва моддии гурӯҳи дигар ҳасад мебаранд ва ин гурӯҳро ҳамчун рақобат мешуморанд (Forsyth, 2010).

### Нафрат

Вақте ки гуруҳи берунӣ ҳам дар салоҳият ва ҳам дар самти паст қарор гирифтаанд, нафрат натиҷа медиҳад (Cuddy, Fiske & Glick, 2007). Тибқи гуфтаи Форсит, нафрат яке аз эҳсосоти бештарини байни гурӯҳҳо ба ҳисоб меравад. Дар ин вазъият, гурӯҳи берунӣ барои нокомиҳои худ масъул аст. Аъзои дохили гурӯҳ инчунин чунин мешуморанд, ки ихтилофи онҳо бо гурӯҳи беруна ҳеч гоҳ ҳал намешавад (Форсит, 2010).

### Афсӯс

Гурӯҳҳое, ки аз ҷониби гурӯҳ боварӣ доранд, ки гармии баланд доранд, аммо салоҳияташон паст аст, раҳмдиланд (Cuddy, Fiske & Glick, 2007). Одатан, гурӯҳҳои раҳмдил аз ҷиҳати мақомот нисбат ба гурӯҳ пасттаранд ва бовар намекунанд, ки онҳо барои нокомиҳояшон ҷавобгар бошанд (Форсит, 2010).

### Мафтункунӣ

Ҳайрат вақте рух медиҳад, ки гурӯҳи берунӣ ҳам дар самти гармӣ ва ҳам дар салоҳият баланд бошад, аммо мафтункунӣ хеле кам ба назар мерасад, зеро ин ду шарт хеле кам иҷро мешаванд (Cuddy, Fiske & Glick, 2007). Гурӯҳи ба ҳайратомада комилан сазовори дастовардҳои худ ҳисобида мешавад. Чунин мешуморанд, ки эҳтимолан мафтункунӣ вақте пайдо мешавад, ки узви гурӯҳ метавонад аз дастовардҳои берунӣ фахр кунад ва вақте ки гурӯҳи берунӣ ба гурӯҳ таъсир намерасонад (Форсит, 2010).

Намудҳои муноқиша
-----------------

Ин ҳолатҳои муноқишаи дохили гурӯҳӣ, ихтилофи байни як шахс ва гурӯҳе мебошанд, ки онҳо узви он мебошанд. Онҳо инчунин метавонанд намунаҳои *муноқишаи байнидавлатӣ*, муноқишаи байни ду ва ё зиёда одамон бошанд. Ба намудҳои мушаххаси муноқиша инҳо дохил мешаванд.

* Муноқишаи андешаҳо вақте рух медиҳад, ки афрод дар бораи ҳалли як масъалаи муайян ихтилофи назар доранд. Ин метавонад як чизи хуб бошад, зеро он имкон дорад, ки баҳсро афзоиш диҳад ва ҳавасмандиро афзоиш диҳад.
* Ҷанҷоли муносибатҳо вақте рух медиҳад, ки шахсон дар бораи якдигар ихтилофи назар доранд. Ин муноқишаҳои релятсионӣ самаранокӣ, садоқат, қаноатмандӣ ва уҳдадориҳоро коҳиш медиҳанд ва одамонро асабонӣ, манфӣ ва шубҳанок мегардонанд. Ин аз носозгории байни шахсият сарчашма мегирад. Ин огоҳӣ дар бораи ихтилофотест, ки аз ноумедӣ, озор ва хашм ба вуҷуд омадаанд. Муноқишаи муносибатӣ бо муноқишаи аффективӣ ва маърифатӣ, ки мутаносибан Амасон ва Пинкли муайян кардаанд, қобили муқоиса аст.
* Муноқишаи раванд ба ихтилофи назар дар мавриди муносибати гурӯҳ ба вазифа, усулҳо ва раванди гурӯҳии он ишора мекунад. Онҳо қайд мекунанд, ки ҳарчанд муноқишаи ихтилоф ва муноқишаи раванд зараровар аст, вале ихтилофи вазифа муфид дониста мешавад, зеро он гуногунии андешаҳоро ташвиқ мекунад, гарчанде ки эҳтиёт бояд кард, то он ба раванд ё муноқишаи муносибатҳо табдил наёбад.
* Ихтилофи вазифа бо ихтилофи назарҳо ва ақида дар бораи вазифаи мушаххас дар танзимоти гурӯҳ алоқаманд аст. Он бо ду таъсири ба ҳам алоқаманд ва судманд алоқаманд аст. Аввал ин сифати қарорҳои гурӯҳӣ мебошад. Зиддияти вазифаҳо фаҳмиши бештари маърифатии масъалаи муҳокимашавандаро бармеангезад. Ин боиси қабули қарорҳои беҳтар барои гурӯҳҳое мегардад, ки ихтилофи вазифаҳоро истифода мебаранд. Дуввум қабули аффективии қарорҳои гурӯҳӣ. Низои вазифа метавонад боиси афзоиши қаноатмандӣ аз қарори гурӯҳ ва хоҳиши дар гурӯҳ мондан гардад.
* Конфликти аффективӣ - муноқишаи эҳсосӣ мебошад, ки дар натиҷаи носозгорӣ ва баҳсҳои байни шахсӣ таҳия шудааст. Он аксар вақт шубҳа, нобоварӣ ва душманиро ба вуҷуд меорад. Аз ин рӯ, он ҳамчун як муноқишаи манфӣ ва монеа барои касоне, ки онро таҷриба мекунанд, дониста мешавад ва ҳамчун "номутаносиб" тавсиф карда мешавад.
* Конфликти маърифатӣ ҳангоми иҷрои вазифаҳо рух медиҳад ва аз тафовути нуқтаи назар ва доварӣ бармеояд. Он қабули қарорҳоро такмил медиҳад ва ба мубодилаи озодтар байни аъзоёни гурӯҳ имкон медиҳад. Конфликти маърифатӣ ҳамчун шиддати мусбат ба ҳисоб меравад, ки ба кори хуби гурӯҳҳо мусоидат мекунад.

Дар зер намунаҳои муноқиша оварда шудаанд, ки метавонанд ҳамгурӯҳ ё ихтилофи байни гурӯҳҳо бошанд.

* Ихтилофи манфиатҳо ин ҷалб шудан ба манфиатҳои гуногун мебошад, ки метавонанд ангеза ва қабули қарорро вайрон кунанд.
* Муноқишаи фарҳангӣ як навъ муноқишаест, ки ҳангоми бархӯрд бо арзишҳо ва эътиқодоти гуногуни фарҳангӣ рух медиҳад.
* Низои қавмӣ ин ихтилофи байни ду ва ё зиёда гурӯҳҳои қавмии ба ҳам зид мебошад.
* Ҷанҷоли байни гурӯҳӣ ин ихтилофи байни ду ва ё зиёда гурӯҳҳо мебошад.
* Ҷанҷоли ташкилӣ ин ихтилофест, ки дар натиҷаи мухолифати ниёзҳо, арзишҳо ва манфиатҳои байни одамоне, ки дар якҷоягӣ кор мекунанд, ба вуҷуд меояд.
* Низои нақшӣ талаботҳои номувофиқеро, ки нисбати шахс ба тарзе иҷро карда мешавад, ки иҷрои ҳарду мушкилотро дар бар мегирад.
* Зиддияти иҷтимоӣ мубориза барои бартарӣ ё мустақилияти байни табақаҳои иҷтимоӣ мебошад.
* Кор ва муноқишаи оилавӣ талаботҳои номувофиқи байни кор ва нақшҳои оилавии шахсро дар бар мегирад.

Панҷ эътиқод, ки гурӯҳҳоро ба муноқиша тела медиҳанд
----------------------------------------------------

Рой ва Ҷуди Эйделсон (2003) баъзе нақшҳои муҳимеро, ки эътиқод метавонанд дар оғоз ё маҳдуд кардани муноқиша байни гурӯҳҳо бозӣ кунанд, таҳқиқ карданд. Дар асоси баррасии адабиёти марбута, панҷ соҳаи эътиқод махсусан ба назар намоёнанд: бартарӣ, беадолатӣ, осебпазирӣ, нобоварӣ ва нотавонӣ.

### Бартарӣ

*Эътиқоди аслии сатҳи инфиродӣ* : Ин эътиқодест, ки фард аз ҳар каси дигар беҳтар аст ва аз ин рӯ бисёре аз сохторҳои иҷтимоӣ аз он сабабанд, ки шахс фикрҳои худро "имтиёзнок" мешуморад ва аз ин рӯ бо дигарон хуб муносибат намекунад. Одамоне, ки ба ин эътиқод доранд, аксар вақт муносибати "махсусият, шоистагӣ ва ҳуқуқ" доранд.

*Ҷаҳонбинии сатҳи гурӯҳӣ* : Ҳангоми гузариш аз эътиқоди аслии сатҳи инфиродӣ ба ҷаҳонбинии сатҳи гурӯҳӣ аксарияти мафҳумҳо бетағйир боқӣ мемонанд. Фарқи асосӣ дар он аст, ки ин муносибатҳо ба ҷои шахсони алоҳида ба гурӯҳҳои калон дахл доранд. Яке аз намунаҳои ин "якмаданияти этносентристӣ" мебошад, ки маънояш он аст, ки касе мероси фарҳангии худро нисбат ба мероси дигар беҳтар медонад.

### Беадолатӣ

*Эътиқоди аслии сатҳи инфиродӣ* : Ин эътиқод дар он аст, ки бо шахсе бадрафторӣ карда шудааст, ки ба онҳо ба таври назаррас таъсир мерасонад. Ин муносибати бераҳмона бештар шарҳи "ноумедӣ ва хиёнат" аст.

*Ҷаҳонбинии сатҳи гурӯҳӣ* : Ин охири қабулкунандаи сатҳи гурӯҳӣ мебошад. Ин гурӯҳ шикоятро аз гурӯҳи дигар бо ҳамон сабабҳо қабул мекунад, ки фард ба гурӯҳи дигар шикоят мекунад. Барои ноадолатиҳо аз ноумедӣ, хиёнат ва муносибати бад.

### Осебпазирӣ

*Эътиқоди аслии сатҳи инфиродӣ* : Ин ташвиши доимист. Маҳз он вақте ки инсон ҳис мекунад, ки ӯ назорат намекунад ва худро тавре ҳис мекунад, ки гӯё онҳо "ҳамеша дар роҳи зарар" зиндагӣ мекунанд.

*Ҷаҳонбинии сатҳи* гурӯҳӣ: Гурӯҳе, ки бинобар таҳдиди тахайюлӣ дар оянда осебпазириро ҳис мекунад. Ин робитаҳои гурӯҳро тақвият медиҳад ва ба онҳо имкон медиҳад, ки "рафтори гурӯҳро ба самтҳои мушаххасе, ки хусуматро дар бар мегиранд, равона кунанд."

### Нобоварӣ

*Эътиқоди аслии сатҳи инфиродӣ* : Ин ба "адовати тахминӣ ва нияти ашаддӣ, ки дар дигарон дида мешавад" асос ёфтааст. Он касро ба рафтори душманона тела медиҳад ва аз эҷоди муносибатҳои солим монеъ мешавад.

*Ҷаҳонбинии сатҳи гурӯҳӣ* : Ин гурӯҳро аз гуруҳ бо тарзе ҷудо мекунад, ки ба осонӣ ислоҳ намешавад, зеро дар гурӯҳ як стереотипи пойдорро ташкил медиҳад, ки нисбати гурӯҳ истифода мешавад ва бояд аз ҷониби шахсони бегона рад карда шавад. гурӯҳ.

### Дармондагӣ

*Эътиқоди аслии сатҳи инфиродӣ* : Эътиқоди амиқе, ки новобаста аз он, ки шахс чӣ кор мекунад, натиҷаи номусоид хоҳад дошт. Чуноне ки шахс "қобилияти зарурӣ надорад" ё эътиқод дорад, ки шахс кумаки кофӣ надошт ё муҳити атроф бар зидди онҳост.

*Ҷаҳонбинии сатҳи гурӯҳӣ* : Вақте ки гурӯҳ ҳамон эътиқодҳои вобастагӣ ва нотавониро дошта бошад. Ин инчунин инъикос мекунад, ки муҳити зист чӣ қадар афзоиш дорад.

Густариши низоъ
---------------

Гарчанде ки ҷонибҳои ҷалбшуда метавонанд ба зудӣ ҳалли баҳси худ умедвор бошанд, аммо омилҳои психологӣ ва шахсӣ метавонанд кӯшишҳои онҳоро барои назорати низоъ барбод диҳанд ва дар ин ҳолат авҷ гирифтани низоъ ба амал меояд. Густариши низоъ "метавонад ҳамчун шиддат гирифтани муноқиша дар робита бо андозаи мушоҳидашуда ва воситаҳои истифодашуда фаҳмида шавад". Як қатор омилҳо, аз ҷумла афзоиши садоқат ба мавқеи худ, истифодаи тактикаи сахттарини таъсиррасонӣ ва ташкили эътилофҳо шиддат гирифтани муноқишаро таҳрик медиҳанд.

### Номуайянӣ ва уҳдадорӣ

Бо зиёд шудани муноқишаҳо, шубҳа ва номуайянии аъзои гурӯҳ бо садоқати қатъӣ ба мавқеи худ иваз карда мешавад. Одамон интихоби худро пас аз он, ки онҳоро интихоб кардаанд, оқилона мекунанд: онҳо маълумотеро меҷӯянд, ки ақидаҳои онҳоро дастгирӣ мекунанд, маълумотеро, ки ақидаҳои онҳоро тасдиқ мекунанд, рад мекунанд ва дар мавқеи аслии худ мустаҳкамтар мешаванд (инчунин нигаред ба ғарази тасдиқкунанда ). Ғайр аз он, одамон чунин мешуморанд, ки вақте ки онҳо ба ягон вазифа ошкоро уҳдадоранд, бояд бо он вафо кунанд. Баъзан, онҳо метавонанд камбудиҳои нуқтаи назари худро дарк кунанд, аммо онҳо ҳимояи ин ақидаҳоро идома медиҳанд ва дар муқобили рақибони худ танҳо барои наҷот додани рӯй баҳс мекунанд. Ниҳоят, агар мухолифон шадидан баҳс кунанд, вокуниш ба вуқӯъ мепайвандад ва аъзои гурӯҳ ба мавқеъ содиқтар мешаванд.

### Дарк ва дарки нодуруст

Реаксияи афрод ба муноқиша тавассути дарки онҳо дар бораи вазъ ва одамони дар вазъият ташаккулёфта. Дар вақти муноқиша, хулосаҳои мухолифон дар бораи қудрат, муносибат, арзишҳо ва сифатҳои шахсии якдигар одатан тахриф мешаванд.

### Тақсимот

Дар вақти муноқиша одамон амалҳои рақибони худро бо тарзе шарҳ медиҳанд, ки мушкилотро бадтар кунанд. Хатогии мансубияти асосӣ вақте рух медиҳад, ки агар рафтори рақибон на аз омилҳои вазъӣ (муҳити атроф), балки аз ҷиҳати шахсӣ (ихтилофӣ) ба вуҷуд омада бошад. Вақте ки муноқиша барои муддате идома меёбад, мухолифон метавонанд қарор диҳанд, ки ин муноқиша ҳалнашаванда аст. Одамон одатан мунтазиранд, ки муноқишаҳои ҳалнашаванда тӯлонӣ, шадид ва ҳалли онҳо хеле душвор аст.

### Дарк кардани ангезаҳо

Дар вақти муноқиша, рақибон аксар вақт ба якдигар нобоварӣ пайдо мекунанд, ки оё ангезаҳои кооперативии онҳо бо рақобатҳо иваз карда мешаванд. Ин гум шудани эътимод баргаштан ба муносибатҳои кооперативиро мушкил мекунад. Одамоне, ки самтҳои рақобати иҷтимоии рақобатпазир ( SVO ) доранд, дар дарки ҳавасмандии рақибон аз ҳама нодуруст мебошанд. Онҳо аксар вақт фикр мекунанд, ки дигарон бо онҳо рақобат мекунанд, дар сурате, ки рақобат идома надорад. Рақибон инчунин дар ҷустуҷӯи маълумоте, ки гумони онҳоро дар бораи рақобат кардани дигарон бо онҳо тасдиқ мекунанд, ғаразноктаранд. Онҳо инчунин майл доранд қасдан таҳрикоти ниятҳои худро нишон диҳанд ва баъзан даъво кунанд, ки нисбат ба воқеият бештар ба ҳамкорӣ нигаронида шудаанд.

### Усули нарм ва найрангҳои сахт

Мардум дар оғози муноқиша тактикаи мулоимро истифода мебаранд, аммо бо шиддат гирифтани он тактика қавитар ва сахттар мешавад. Барои нишон додани ин падида, Миколич, Паркер ва Прюитт (1997)  вазъияти конфликтиро бо роҳи ташкили "корхонаи кортҳои зодрӯз" бо иштирокчиёни таҳқиқот, ки барои ҳар як корти истеҳсолкардаи онҳо бо истифода аз коғаз, нишонгузорҳои ранга ва каме музд мегиранд тасмаҳо. Кор то он даме пеш рафт, ки конфедератсияи муҳаққиқон, ки худро ҳамчун иштирокчии дигар муаррифӣ мекард, ба ҷамъоварии маводи истеҳсолӣ шурӯъ кард. Дар аввал, аъзоёни гурӯҳ кӯшиш карданд, ки масъаларо бо изҳорот ва дархостҳо ҳал кунанд. Вақте ки ин усулҳо ноком шуданд, онҳо ба талабот ва шикоятҳо, сипас ба таҳдид, сӯиистифода ва хашм гузаштанд.

Гарчанде ки найрангҳои сахт рақибро мағлуб карда метавонанд, аммо онҳо аксар вақт ихтилофотро шадидтар мекунанд. Мортон Дойч ва Роберт Краусс (1960)  таҷрибаи бозии нақлиёти автомобилиро истифода бурда, нишон доданд, ки қобилияти таҳдид ба дигарон муноқишаро шадидтар мекунад. Онҳо инчунин нишон доданд, ки ташкили робитаи коммуникатсионӣ на ҳамеша ба ҳалли баҳс мусоидат мекунад. Агар як тараф ба тарафи дигар таҳдид кунад, ҳизби таҳдидшуда беҳтар хоҳад буд, агар он наметавонад бо таҳдиди ҷавоб посух диҳад. Аммо, рақибони баробарқудрат, агар тарси интиқом баланд бошад, аз истифодаи қудрат канорагириро меомӯзанд.

### Мутақобилият ва ихтилофоти боло

Дар бисёр ҳолатҳо, раванди муноқишавӣ ба боло бо меъёрҳои мутақобила дастгирӣ карда мешавад: агар як гурӯҳ ё шахс гурӯҳи дигарро танқид кунад, шахси танқидшуда ё гурӯҳ дар ин кор худро сафед мешуморад. Дар ҳолатҳои муноқишавӣ, рақибон аксар вақт меъёри мутақобилаи дағалиро риоя мекунанд, яъне ба ивази онҳо аз ҳад зиёд (изофаборкунӣ) ё кам (каммасраф) медиҳанд. Дар сатҳи пасти муноқиша, рақибон таҳдидҳои худро аз ҳад мегузаронанд, дар ҳоле, ки дар низоъҳои баланд онҳо таҳдидҳои худро ба назар намегиранд. Аз ҳад зиёд гузоштан метавонад ҳамчун як огоҳие сахт бошад, дар ҳоле ки камзӯркунӣ метавонад барои фиристодани паёмҳои мусолиҳа истифода шавад.

### Кам ва бисёр

Ҳангоми сар задани муноқишаҳо, аъзои гурӯҳ аз эътилофҳо истифода бурда, таносуби қудратро ба манфиати худ меандозанд ва дар тӯли вақт коҳиш ёфтани ихтилофоти бисёрҳизбӣ маъмул аст. Эътилофҳо дар муноқиша саҳм мегиранд, зеро онҳо бештар аъзои гурӯҳро ба афро ҷалб мекунанд. Афрод дар эътилофҳо на танҳо барои таъмини натиҷаҳои худ, балки бадтар кардани натиҷаҳои аъзои ғайри эътилоф низ кор мекунанд. Онҳое, ки аз эътилоф хориҷ карда шудаанд, бо хусумат муносибат мекунанд ва кӯшиш мекунанд, ки бо ташкили эътилофи худ қудратро ба даст оранд. Ҳамин тариқ, эътилофҳоро бояд ҳамеша тавассути гуфтушунидҳои стратегӣ ва гуфтушунидҳо нигоҳ доштанд.

### Асабоният ва хашм

Одатан ором будан ва дар вазъияти муноқишавӣ ҷамъ омадан барои аксар одамон душвор аст. Аммо афзоиши ІН (яъне хашм) таніо ихтилофи аввалияро тезу тунд мекунад. Ҳатто вақте ки аъзоёни гурӯҳ мехоҳанд мавқеи худро оромона ва хунсардона муҳокима кунанд, пас аз он ки онҳо ба мавқеъҳои худ содиқанд, изҳори эҳсосотӣ аксар вақт муҳокимаи мантиқиро иваз мекунад. Ғазаб инчунин гузаранда аст: вақте ки аъзои гурӯҳ бо касе, ки хашмгин аст, гуфтушунид мекунад, онҳо худашон хашмгин мешаванд.

Ҳалли муноқиша
--------------

Николсон қайд мекунад, ки муноқиша ҳангоми ҳалли номувофиқии хоҳишҳо ва амалҳои тарафҳо ҳал карда мешавад. Музокирот як ҷузъи муҳими ҳалли муноқишаҳо мебошад ва ҳама гуна тарҳрезии раванде, ки аз ибтидои худ муноқишаи мусбатро дар бар мегирад, бояд эҳтиёткор бошад, то он ба намуди манфии муноқиша дучор нашавад.

### Миёнаравӣ дар муноқиша

Низоъ як раванди иҷтимоӣ мебошад, ки вақте аъзои алоҳидаи гурӯҳ дар баҳс ҷонибдорӣ мекунанд, шадидтар мешавад. Аз ҷумлаи усулҳои ҳалли муноқиша миёнаравии баҳс аз ҷониби аъзои гурӯҳе мебошад, ки ҳоло дар баҳс иштирок намекунанд. Мушаххастар, миёнарав шахсе муайян карда мешавад, ки кӯшиши ҳалли муноқишаи байни ду аъзои гурӯҳро тавассути дахолат дар ин муноқиша мекунад. Соддатар карда гӯем, миёнаравро метавон ҳамчун роҳнамои бетараф баҳсбарангезро тавассути раванди таҳияи роҳи ҳалли ихтилоф равона кард (Форсит, 2010).

Гарчанде ки тамоюли беҷавоб мондани аъзои гурӯҳе хоҳад буд, ки дар баҳс алоқаманд нестанд, дар баъзе ҳолатҳо, шиддати шадиди муноқиша то он ҷо боло хоҳад рафт, ки миёнаравӣ ногузир аст. Миёнаравӣ аз ҷониби сеюм барои муноқиша байни аъзои гурӯҳ дар муноқиша роҳҳо мекушояд. Он ба аъзоён имкон медиҳад, ки андешаҳояшонро баён кунанд ва тавзеҳоти нуқтаи назари аъзои дигарро талаб кунанд, дар ҳоле, ки миёнарав ҳамчун як шакли ҳимоя аз ҳар гуна шармандагӣ ё "аз даст додани чеҳра", ки баҳсбарангез метавонад ба амал ояд, амал мекунад. Ин мумкин аст бо роҳи равшан кардани мусолиҳае, ки дар раванди миёнаравӣ ба даст оварда шудааст, анҷом дода шавад. Масалан, агар мувофиқа карда шуда бошад, ки ду кассир рӯзҳои истироҳати корашонро иваз мекунанд, миёнарав метавонад қайд кунад, ки ҳоло ҳар як коргар дар ҳар ду ҳафта истироҳат мегирад (Форсит, 2010).

Миёнарав инчунин метавонад дар такмил додани ҳалли масъалаҳо ва пешниҳоди муқобил пешниҳодҳо байни аъзоён, танзими вақт ва маҳалли вохӯриҳо кумак пешниҳод кунад, то онҳо барои ҳарду ҷониб қаноатбахш бошанд (Форсит, 2010).

Мувофиқи Форсит (2010), се усули асосии миёнаравӣ мавҷуданд:

1. Тартиби инквизитсионӣ: Бо истифода аз ин тартиб, миёнарав ба ҳар яке аз баҳсбарандагон як қатор саволҳо медиҳад, ду маҷмӯаи посухҳоро баррасӣ мекунад ва сипас ба аъзоён ҳалли ҳатмӣ таъйин мекунад. Тартиби инквизитсионӣ усули аз ҳама маъмултарин ба миёнаравӣ мебошад.
2. Ҳакамӣ: Дар ин ҷо, миёнаравӣ ду баҳсбарангезро дар бар мегирад, ки далелҳои худро ба миёнарав шарҳ медиҳанд, ки дар асоси далелҳои пешниҳодшуда ҳалли худро меофаранд. Арбитраж барои муноқишаи шадидтарин беҳтар аст, аммо услуби маъмултарин дар маҷмӯъ ба ҳисоб меравад.
3. Moot: Муносибати ночиз баҳси ошкоро байни баҳсбарандагон ва миёнаравро дар бораи мушкилот ва роҳҳои ҳалли эҳтимолӣ дар бар мегирад. Дар муносибати ҷиддӣ, миёнарав наметавонад роҳи ҳалли ҳатмиро гузорад. Пас аз ҳакамӣ, услуб тарзи интихобкардаи медиатсия мебошад.

Дар амал, ҳалли низоъҳо аксар вақт бо фаъолияти ҳаррӯза, ба монанди дар ташкилотҳо, ҷойҳои корӣ ва муассисаҳо алоқаманд аст. Масалан, кормандон ва сокинон дар муҳити ғамхории ҷавонон ташвишҳои ҳамарӯзаро (хӯрок, дарсҳо, танаффусҳо, вохӯриҳо ё дигар лоиҳаҳои оддӣ, вале мувофиқашуда) бо баҳсҳои байниҳамдигарӣ мепечонанд.

Инчунин нигаред
---------------

* 
* Ҷанҷол
* Назарияҳои низоъ
* Қабули қарорҳо
* Омӯзиши сулҳ ва низоъ
* Низои иҷтимоӣ
* Ҷомеашиносии сулҳ, ҷанг ва низои иҷтимоӣ
* Ҷанг

Адабиёт
-------

 

1. ↑  Rahim, M. Afzalur. (2011). *Managing conflict in organizations* (4th ed.). New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers. ISBN 978-1-4128-1456-0. OCLC 609872245.
2. ↑  *MacLean.* Obituary: Michael Nicholson(англ.). *the Guardian* (20 October 2001). 18 июли 2020 санҷида шуд.
3. ↑  Nicholson, Michael (1992). *Rationality and the analysis of international conflict*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-39125-3. OCLC 23687612.
4. ↑  Fischer (September 2012). «Organizational Turbulence, Trouble and Trauma: Theorizing the Collapse of a Mental Health Setting» (en). *Organization Studies* **33** (9): 1153–1173. doi:10.1177/0170840612448155. ISSN 0170-8406.
5. ↑  Fischer (January 2013). «Resisting hybridisation between modes of clinical risk management: Contradiction, contest, and the production of intractable conflict» (en). *Accounting, Organizations and Society* **38** (1): 30–49. doi:10.1016/j.aos.2012.11.002.
6. ↑  Sidorenkov (October 2018). «Group size and composition of work groups as precursors of intragroup conflicts». *Psychology Research and Behavior Management* **11**: 511–523. doi:10.2147/prbm.s178761. ISSN 1179-1578. PMID 30498379.
7. ↑  Types of Group Conflict: Guide for Managers | High Speed Training (en-GB). *The Hub | High Speed Training* (6 марти 2017). 18 июли 2020 санҷида шуд.
8. ↑  Jowett, Sophia; Lavallee, David (2007). *Social psychology in sport*. Champaign, IL: Human Kinetics. ISBN 978-0-7360-5780-6. OCLC 64770988.
9. ↑  Jehn (2001-04-01). «The Dynamic Nature of Conflict: A Longitudinal Study of Intragroup Conflict and Group Performance» (en). *Academy of Management Journal* **44** (2): 238–251. doi:10.2307/3069453. ISSN 0001-4273.
10. ↑  Järvisalo (1975-09-15). «Action of propranolol on mitochondrial functions--effects on energized ion fluxes in the presence of valinomycin». *Biochemical Pharmacology* **24** (18): 1701–1705. doi:10.1016/0006-2952(75)90009-x. ISSN 0006-2952. PMID 13.
11. ↑  Amason (August 1997). «The Effects of Top Management Team Size and interaction Norms on Cognitive and Affective Conflict» (en). *Journal of Management* **23** (4): 495–516. doi:10.1177/014920639702300401. ISSN 0149-2063.
12. ↑  Lee, Yueh-Ting (2004). *The psychology of ethnic and cultural conflict*. Westport, Conn: Praeger. ISBN 9780275979836.
13. ↑  Types of Group Conflict: Guide for Managers | High Speed Training (en-GB). *The Hub | High Speed Training* (6 марти 2017). 18 июли 2020 санҷида шуд.
14. ↑  Organizational conflict | definition in the Cambridge English Dictionary (en-US). *dictionary.cambridge.org*. 18 июли 2020 санҷида шуд.
15. ↑  Definition of role conflict | Dictionary.com(англ.). *www.dictionary.com*. 18 июли 2020 санҷида шуд.
16. ↑  What Is Work-Family Conflict? | Baylor Online(англ.). *Baylor University MBA Online Degree Program*. 18 июли 2020 санҷида шуд.
17. ↑  Forsyth, D.R. (2010).
18. ↑  Ross, L. & Ward, A. (1995).
19. ↑  Wilson, D. C. (1992).
20. ↑  Brehm, S. S. & Brehm, J. W. (1981).
21. ↑  Curhan, J.R. Neale, M.A. & Ross, L. (2004).
22. ↑  Thompson, L. & Nadler, J. (2000).
23. ↑  Ross, L. (1977).
24. ↑  Bar-Tal, D. (2007).
25. ↑  Sattler, D. N. & Kerr, N. L. (1991).
26. ↑  Van Kleef, G. A. & De Dreu, C. K. W. (2002).
27. ↑  Steinel, W. and De Dreu, C. K. W. (2004).
28. ↑  Mikolic, J. M. Parker, J. C. & Pruitt, D. G. (1997).
29. ↑  Deutsch, M. & Krauss, R.M. (1960).
30. ↑  Krauss, R. M. & Morsella, E. (2000/2007).
31. ↑  Borah, L.A. Jr. (1963).
32. ↑  Gallo, P. S. (1966).
33. ↑  Lawler, E. J. Ford, R. S. & Blegen, M. A. (1988).
34. ↑  Youngs, G. A. Jr. (1986).
35. ↑  Mannix, E. A. (1993).
36. ↑  De Dreu, C. K. W. Beersma, B. Steinel, W. & Van Kleef, G. A. (2007).
37. ↑  Van Kleef, G. A. De Dreu, C. K. W. & Manstead, A. S. R. (2004).
38. ↑   Wästerfors, David (2011) "Disputes and Going Concerns" *Journal of Contemporary Ethnography* (40) 1: 39-70
39. Sophia Jowett (2007). *Social Psychology in Sport*. Human Kinetics. p. 34. ISBN 978-0-7360-5780-6. Retrieved 11 October 2012.
40. Michael Nicholson (27 March 1992). *Rationality and the Analysis of International Conflict*. Cambridge University Press. p. 13. ISBN 978-0-521-39810-7. Retrieved 11 October 2012.
41. M. Afzalur Rahim (31 October 2010). *Managing Conflict in Organizations*. Transaction Publishers. p. 15. ISBN 978-1-4128-1456-0. Retrieved 11 October 2012.
42. M. Afzalur Rahim (31 October 2010). *Managing Conflict in Organizations*. Transaction Publishers. p. 16. ISBN 978-1-4128-1456-0. Retrieved 11 October 2012.
43. «Dangerous ideas: Five beliefs that propel groups toward conflict». *American Psychologist* **58**.