recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Аморати Ҷебел Шаммар** — давлат-аморат, ки аз 1830 то 1921 дар нимҷазираи Араб вуҷуд дошт. Пойтахт — шаҳри Ҳайл.

Пас аз с. 1818 мисриҳо Аморати Диръияи саудиҳоро шикаст доданд. Дар аморати Ҷебел Шаммар, ки вобастаи Саудӣ буд, мубориза барои қудрат байни авлодҳои Ал-Алӣ ва Ал-Рашид оғоз ёфт.

Дар соли 1835 бародарон Абдуллоҳ ва Убайд аз қабилаи Ал-Рашид дар Ҷебел Шаммар қудратро ба даст гирифтанд ва амир Солеҳ ибни Абдулмуҳсинро куштанд. Ҳамзамон, бародарон худро вассали амири Саудӣ Файсали I эътироф карданд, ки ба онҳо дар мубориза барои қудрат кумак кардааст.

Давраи ҳукмронии Амир Муҳаммад I (1872-1897) давраи авҷи Ҷебел Шаммар ва замони бузургтарин қудрати авлоди Рашид буд. Дар моҳи январи соли 1891 Муҳаммад I Риёзро забт кард , ки дар он ҷо Абдурраҳмон ибни Файсал ал Сауд бар зидди ӯ исён бардошт. Пас аз он, Муҳаммад ал-Рашид худро ҳамчун ҳокими бешубҳа дар Арабистони Марказӣ муаррифӣ кард.

Пас аз вафоти Муҳаммади I дар соли 1897, таназзули давлати Рашидиён оғоз ёфт. Соли 1902 шоҳзодаи саудӣ Абдулазиз Риёзро ишғол кард ва давлати Ваҳҳобиро барқарор кард. Муборизаи тӯлонӣ барои ҳукмронӣ дар Арабистон байни саудиҳо ва рашидиён оғоз ёфт. Дар моҳи апрели соли 1906 мир Абдулазиз ар-Рашид дар Қосим пурра мағлуб шуд ва дар ҷанг ҷон дод. Амири нав писари калонии ӯ Митоби II ибни Абдулазиз буд, ки бо саудиҳо сулҳ баста, ҳама ғалабаҳои онҳоро дар ҷануби Қосим эътироф карда буд.

Дар Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ давлат дар паҳлӯи қудратҳои марказӣ буд.

Рӯйхати амирони Ҷебел Шаммар
----------------------------

* Солеҳ ибни Абдулмуҳсин Ал-Алӣ (1818—1835)
* Абдуллоҳ ибни Алӣ ал-Рашид (1835—1837, 1837—1847)
* Исо ибни Убайдуллоҳ Алӣ (1837—1837)
* Талал ибн Абдуллоҳ ал-Рашид (1847—1868)
* Митаб ибн Абдуллоҳ ал-Рашид (1868)
* Бандар ибн Талал ал-Рашид (1868—1872)
* Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ал-Рашид (1872—1897)
* Абдулазиз ибн Митоб ал—Рашид (1897—1906)
* Митаб ибни Абдулазиз Ал-Рашид (1906)
* Султон ибни Ҳамуд ибни Митоб Ал-Рашид (1906—1908)
* Сауд ибни Ҳамуд ибни Митаб Ал-Рашид (1908—1909)
* Сауд ибни Абдулазиз Ал-Рашид (1909—1920)
* Абдуллоҳ ибни Митоб ибни Абдулазиз Ал-Рашид (1920—1921)
* Муҳаммад ибн Талал ибн Митаб ал-Рашид (1921—1954)

Адабиёт
-------

* *Васильев А. М.* История Саудовской Аравии от середины XVIII века до конца XX века. — М. 1994.
**Абай** ( қаз.: *Абай*) — шаҳрест (аз соли 1961) дар маркази Қазоқистон ҷойгир аст ва аз соли 2002 маркази ноҳияи Абайи вилояти Қарағандӣ буд. Аҳолӣ: 25,550 нафар (2009 Натиҷаҳои баруйхатгирӣ), 33,066 наф (1999 Натиҷаҳои баруйхатгирӣ). 

Абай соли 1949 ҳамчун як шаҳраки ангиштканон бо номи **Шерубай-Нура** ( қаз.: *Шерубай-Нұра*, *Şerubai-Nūra* ) таъсис ёфтааст. .Дар соли 1961 ба номи *Абай* Қунанбайулӣ, шоир, оҳангсоз ва файласуфи қазоқ, ба номи Абай иваз карда шуд.

Варзиш
------

Дар соли 2014 дастаи шаҳри Абай дар чемпионати кишвар оид ба бенди байни наврасони соли таваллудашон 1996 ва хурдтар ширкат дошт.

Эзоҳ
----
**Табақтарошӣ** (порсӣ:  طبقتراشی ) – яке аз ҳунарҳои суннатии тоҷикон, ки ба сохтани табақ, кафлезу қошуқ ва дигар зарфҳои чӯбӣ марбут аст. Устохонаҳои табақтарошӣ дар поёноби дарёчаҳо ё ҷӯйҳои кӯҳи сохта мешуданд. Аз таги устохона ҷӯйи об мегузашт ва дар он ба мисли осиёб чарх гузошта мешуд. Об бо суръати баланд аз новдон омада, чархро гардон мекард ва чарх тири дастгоҳро тоб медод. Тир ба тарзи амудӣ ҷойгир шуда, қисми болои он аз фарши чӯбин гузашта, дар миёнаҷойи дӯкон устувор шуда буд. Дар болои тир се адад мехи рӯболо кӯфта шуда буд, ки усто ба он ҷо чӯби коркарднашударо маҳкам мекард. Бо тоб хӯрдани чарх ва тир кундачӯби нотайёр низ тоб мехӯрд ва усто тавассути олоти корӣ ба табақтарошӣ шурӯъ менамуд. 
Усто табақи тайёршударо аз дастгоҳ кушода, бо сӯҳон соида, ҳамвор мекард ва ба он равғани зағир мемолид. Пас аз ҷабида гирифтани равған табақ намуд ва ҷилои махсус медод. 
Барои табақтарошӣ бештар чӯбҳои чормағз, зардолу, чинор, зарбед истифода мешаванд. Устоҳои Дарвоз чӯби дарахтеро интихоб мекарданд, ки дар он ҷойҳо шамол камтар вазад. Дарахтоне, ки дар дараҳо рӯидаанд, шамол онҳоро камтар ҷумбонидааст ва чӯби онҳо мулоим мебошад. Кундаҳои дарахтонро бурида дар оби ҳавзу обанборҳо ба муддати дароз, баъзан то 4-5 сол, нигоҳ медоштанд, то ки обро пурра ба худ кашида, дар вақти коркард девораҳои табақ ё ашёи дигар накафад. 
Кори устоҳо бештар дар фасли баҳору тобистон авҷ мегирифт, зеро дар ин фаслҳо оби ҷӯйборҳо зиёд гашта, барои гардонидани чархи дастгоҳ имконияти хубе буданд. Имрӯзҳо дастгоҳҳои табақтарошии обӣ аз байн рафта, ҷойи онҳоро дастгоҳҳои барқии харротӣ гирифтаанд.

Нигаред низ
-----------

* Дуредгарӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Д. Раҳимов. Касбу ҳунарҳои анъанавии тоҷикон. – Душанбе, 2014. – С. 58 - 60.
**Ҳотами Ҳомид** (*Ҳомидов Ҳотам Саидаҳмадович*; зод. 22 январи 1966, деҳаи Сарикиштии Поён, ноҳияи Ленин) — рӯзноманигор, шоир ва нависандаи тоҷик. Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1997).

Зиндагинома
-----------

Ҳотами Ҳомид 22 январи соли 1966 дар деҳаи Сарикиштии Поёни ноҳияи Рӯдакӣ дар оилаи зиёӣ таваллуд шудааст. Факултети филологияи тоҷик (бахши журналистика)-и Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст.

Корнома
-------

Як муддат мудири шуъбаи илм, варзиш ва техникаи рӯзномаи «Пионери Тоҷикистон» (ҳоло «Анбоз») буд. Солҳои 1990-1994 омӯзгори фанни забон ва адабиёт, матни классикии мактаби таълимоти миёнаи умумии рақами 45-и ноҳияи Рӯдакӣ, солҳои 1995-1996 диктори барномаҳои дохилии Радиои Тоҷикистон буд. Аз якуми июли соли 1997 ба ҶДММ «Чархи гардун» ба сифати мухбир ба кор гузашт. Ҳамзамон солҳои 2000-2004 сармуҳаррири ҳафтаномаи «Анӯшервон» буд. Аз соли 1997 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон аст.

Ҳомидов Ҳ. С. бештар дар мавзӯҳои фарҳанг, маориф, иҷтимоӣ ва иқтисодӣ менависад. Навиштаҳояш дар ин мавзӯҳо қариб дар ҳамаи расонаҳои Тоҷикистон ба табъ расидааст. Ӯ узви Шӯрои ҳамгунсозии Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон низ ҳаст.

Таълифот
--------

Муаллифи чор маҷмӯъа — «Марди нексиришт» (нашриёти «Эҷод», шаҳри Душанбе, соли 2006), «Набардозмуда» («Тоҷинфо», шаҳри Москва, соли 2010), «Дасти одам — гул» («Шарқи озод», соли 2012), «Барги андеша» («Пайванд», соли 2012) мебошад. Маҷмӯъаи ашъори бачагонааш бо номи «Гули зардолу» дар дасти чоп аст.

Ҷоизаҳо ва унвонҳо
------------------

Бо унвонҳои «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (соли 1997), «Аълочии матбуоти Тоҷикистон» (соли 2000), «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон» (соли 2002) ва медали «Хидмати шоиста» (2011) қадрдонӣ шудааст.

Оиладор, соҳиби чор нафар фарзанд аст.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Сӯҳбати адиби шинохта, устод Ҳотами Ҳомид Бойгонӣ шудааст 10 марти 2016  сол.
**Муваҳҳидун** (ар. الموحّدون‎) — сулола ва давлати феодалӣ (1121/ 1122 – 1269). Дар натиҷаи рақобати динию амалиёти сиёсии қабилаҳои барбари Африқои Шимолӣ ба муқобили Муробитун ба вуҷуд омадааст. Асосгузор ва пешвои ҳаракат Ибни Тумарт, худои ягонаро мепарастид. Тақрибан солҳои 1221 – 22 Муваҳҳидун бар зидди Муробитун қиём карданд. Ибни Тумарт худро маҳдӣ эълон намуд. Баъди марги Ибни Тумарт (1128) ҳамкори наздиктарини вай Абдулмӯъмин халифаи Муваҳҳидун шуд. Таҳти роҳбарии ӯ Муваҳҳидун соли 1146 Марокашро забт намуда, Муробитунро торумор кард ва дар тамоми Африқои Шимолӣ ва Испанияи Ҷанубӣ давлати бузурги худро ташкил дод. Дар садаи XIII ҳокимияти Муваҳҳидун таназзул ёфт. Соли 1269 амирони сулолаи Мариниюн пурқувват гардида, Марокашро ишғол намуданд ва сулолаи Муваҳҳидунро барҳам доданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Ангури «Ёқути румӣ» барои фурӯш дар устони Ишиково
**Ёқути румӣ** (ҷопонӣ: ルビーロマン, англ. Ruby Roman) — як навъ ангурест, ки ба таври комил дар префектураи Ишиковои Ҷопон парвариш ва ба бозор арза мешавад. Он ранги сурх дорад ва тақрибан андозаи тӯби теннис аст. Аввалин ангури Ёқути румӣ моҳи августи соли 2008 бо нархи 100 000 иени жопунӣ (910 доллар) барои як хӯшаи 700 граммӣ ё 26 доллар барои ҳар дона ангур ба фурӯш расид. Гуфта мешавад, ки онҳо навъҳои гаронтарини ангур мебошанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Bunch of grapes auctioned for $910 in Japan - Business - US business - Food Inc. - NBC News.  NBC News (8 ноябри 2008). 8 июни 2012 санҷида шуд.
2. ↑

Пайвандҳо
---------

* Food of Ishikawa
* Ruby Roman Club
* National Federation of Agricultural Cooperative Associations Ishikawa Prefecture headquarters
* Ishikawa Prefecture Government Бойгонӣ шудааст 11 ноябри 2018  сол.
**Муборакшо́ Мирзошо́ев** (*Мирзошоев Муборакшо Абдулваҳобович;* 19 августи 1961, деҳаи Емц, ноҳияи Рӯшон ВМКБ ҶШС Тоҷикистон — 8 феврали 2000, Душанбе) — яке аз номдортарин навозандагон, овозхонон ва оҳангсозони тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Муборакшо Мирзошоев 19 августи 1961 дар деҳаи Емци ноҳияи Рӯшони ВМКБ Тоҷикистон зода шуда аст. Кӯдакӣ ва наврасияш дар ҳамон русто сипарӣ шуда ва таҳсилотро низ ҳамон ҷо фаро гирифта буд.

Муборакшо нахустин сурудашро дар 14-солагӣ офарид, ки «Чор ҷавон» ном дошт ва дар оянда яке аз шинохташудатарин ва мардумписандтарин сурудҳо дар Тоҷикистон ва кишварҳои пешини шӯравӣ шуд.

Вай солҳои 1984 то 1987 донишҷӯи Омӯзишгоҳи ҳавопаймоиву халабонии Ленинград буд, вале чун ҳунардӯст буд, донишомӯзиро канор гузошт ва ҳунарро пеша кард ва дил ба дарёи мусиқӣ зад. Ҳунарнамоии Муборакшо ё Миша, чунон ки дӯстону дӯстдорони ҳунараш меномидандаш, соли 1988 бо гурӯҳи Далер Назар оғоз шуд. Аз ҳамон замон буд, ки сурудҳои дилангезаш шаҳрошӯбу мардумписанд шуданд. Ӯ сурудҳои ғамгине месуруд, ки ҳар дили ғамдидаву дардошноро хуш меомаданд. Муборакшо ҳунарпешаву овозхони воқеан мардумӣ буд, ки аз синаи мардуми тоҷик бархоста ва дар дилу дидааш ҷо шуда буд. Оҳангу сурудҳояш тоҷиконро дар замоне, ки даст ба гиребони ҳам буданду сипас дар чорсӯи ҷаҳон парешону пароканда шуданд, ҳамдилу ҳамандеш мекард.

Ҳамсару фарзандон барояш азизтарин касон дар ҷаҳон буданд ва мусиқиву оҳангсозиву шеъру таронаро бисёр дӯст медошт. Муборакшо футболдӯст ва мухлиси дастаи «Помир» буд.

Муборакшо бо бисёре аз ҳунарпешаҳо ва овозхонони Русия низ ошно буд, аз он ҷумла бо дастаҳои «А-Студио», «Звуки Му», «Аквариум» ошноӣ дошт ва борҳо дар Маскав консерт баргузор карда буд. Бисёре аз овозхонони русӣ кавер-гунаҳое бар сурудҳояш офаридаанд.

Муборакшоро дар баробари Далер Назар яке аз бунёдгузорони мусиқии навини тоҷик шинохтаанд.

Муборакшо 8 феврали соли 2001 дар авҷи ҷавониву номдорӣ аз дунё даргузашт. Ӯро дар зодгоҳаш ба хок супурданд.

19 августи соли 2021, дар боғи фарҳангии деҳаи Вамари ноҳияи Рӯшони Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон (ВМКБ), муҷассамаи Муборакшо Мирзошоев кушода шуд, ки ба 60-солагии ӯ бахшида шудааст .

Нигаред
-------

* Ай ёрум биё

Пайвандҳо
---------

* Вебгоҳи расмӣ
* Four Youthes — Chor javon (Чор ҷавон)
* Муборакшо



1. ↑  Дар ноҳияи Рӯшон пайкараи Муборакшо Мирзошоев гузошта шуд(тоҷ.). *sputniknews.ru* (19 августи 2021).
**Ўш садоси** *(Садои Ӯш)* — рӯзномаи минтақавии ӯзбекист, ки дар вилояти Ӯш, Қирғизистон нашр мешавад. Ин яке аз қадимтарин рӯзномаҳои Қирғизистон аст.

Дар замони шӯравӣ теъдоди ин рӯзнома ба 45 ҳазор нусха расида, дар соли 2002 ба 4 ҳазор нусха коҳиш ёфт. мисолҳо.

Рӯзнома 12 апрели соли 1932 бо номи «Коммунист» таъсис ёфтааст. Аввалин муҳаррир Муродхон Собиров буд. Дар соли 1938 рузнома бо номи «Пахта учун*»* (Барои пахта) ва соли 1940 бо номи «Ленин йўли» (Роҳи *Ленин*) мебаромад. Дар соли 1957 рузнома органи чопии КМ ҲК РСС Қирғизистон гардид ва редаксияи он ба Фрунзе кӯчонида шуд. Номи «Кирғизистон ҳақиқати» (Ҳақиқати Қирғизистон)-ро гирифт. Аммо, аллакай дар соли 1960 рӯзнома дар шаҳри Ӯш дубора чоп карда шуд ва номи ба он номи «Ленин йўли» баргардонида шуд. Моҳи октябри соли 1992 рӯзнома ба «Ўш садоси» табдили ном кард.

Эзоҳ
----

1. ↑  cimera.org - cimera Resources and Information. This website is for sale!. 22 январи 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 16 сентябри 2004.
**Муборак** кадам шоири тоҷик мебошад. Дар Бадахшон зиндагӣ ва эҷод кардааст Муборак кадам дар назди падараш савод гирифтааст Бино ба маълумоти тазкирахо ӯ дар ягон мадраса таҳсил накардааст У илмҳои мантик фалсафа илми шеър ва забони арабиро хуб омухтааст Муборак кадам осори зиёди илмию адаби ба мерос гузоштааст. Аз ҷумла ду девони ашъор ва шаш достон ғазалу қитъа то замони мо омада расидааст У наккош низ буда,бисёр асархояшро бо лавхаҳои ачиб оро додааст ӯ инчунин баландмаком ном асбоби мусикие офарида худаш когаз хам таиёр кардааст

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Мақолаи мазкур дар бораи шоир нопурра аст. Шумо ба Википедиа бо пурракардани он ёрӣ расонед*. |
**«Муаллим»** (порсӣ:  معلم ) — филми бадеии истеҳсоли киностудияи Тоҷикфилм (соли 2014). Коргардон-таҳиягар: Носир Саидов, Наворбардор — таҳиягар: Георгий Дзалаев, Рассом- таҳиягар: Меҳриддин Абдусаид, Композитор- таҳиягар: Далер Назаров. Дар нақшҳои асосӣ: Марат Орифов, Абдукарим Машрабов, Маҳнози Афшор (Эрон).

Таърих
------

Наворбардории филми «Тоҷикфилм» бо номи «Муаллим» бо ширкати яке аз машҳуртарин ҳунарпешаҳои эронӣ Маҳнози Афшор ба анҷом расид. Ин филм бори дигар ҳунарманди маъруфи кишвар Марат Орифовро ба саҳнаи кино кашид. Баъди бист соли бознишастагӣ Марат Орифов бо даъвати коргардони шинохта Носир Саидов ба Душанбе омад ва нақши калидиро дар ин филм бозӣ кард.

Ҷоизаҳо
-------

Филми «Муаллим» бо коргардонии Носир Саидов дар ҳошияи сию сеюмин Ҷашнвораи байналмилалии филми «Фаҷр»-и Эрон дар Пардиси синамоии «Миллат» — и Теҳрон (майи соли 2015) намоиш дода шуд. Дар ҷашнвораи байналмилалии филми «Фаҷр» ҳунарманди тоҷик Марат Орифов барои нақшофарӣ дар филми «Муаллим» — и коргардон Носир Саидов бо гирифтани ҷоизаи махсуси ҷашнвора «Симурғи булурин» муваффақ гардидааст.

Пайвандҳо
---------

1. ↑  Сомонаи Тоҷикфилм, филми «Муаллим»
2. ↑  Наворбардории «Муаллим» ба анҷом расид. 3 январи 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 марти 2016.
3. ↑  МАРАТ ОРИФОВ МУВАФФАқ БА ГИРИФТАНИ ҷОИЗАИ «СИМУРғИ БУЛУРИН» ШУД. 3 январи 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 22 апрели 2016.
**Шарофиддин Комилов** (*Комилов Шарофиддин Ҷамолович*; тав. 11 январи 1939, деҳаи Чиртак, ноҳияи Турсунзода) — иқтисодшиноси тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Соли 1944 аҳли оилааш ба деҳаи Қаҳрамон, ноҳияи Ҳисор кӯчида омаданд. С.1957 техникуми молиявию қарзии ш. Сталинобод (Душанбе)-ро бо ихтисоси буҷаи давлатӣ ба итмом расонд. Мувофиқи тақсимот ба вазифаи саринспектори кассаи амонатгузории марказии ноҳияи Ленин (Рӯдакӣ) таъйин шуд. Аз 18 окт. соли 1957 дар округи ҳарбии Туркманистон аввал Ҳисор 3000 сол радист, сипас дар қисми молиявии полки ҳарбӣ
хидматро идома дода, дар давоми 3 соли хидмат
аъзои суди ҳарбии гарнизони Тошканд интихоб
шуд. С.1961 ба фак. иқтисодии УДТ (Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) аз рӯйи
ихтисоси баҳисобгирии бухгалтерӣ дохил шуда,
онро соли 1966 хатм намуд ва дар вазифаи ассистенти
кафедраи баҳисобгирӣ ва омор ба кори омӯзгорӣ оғоз
бахшид. Аз 1 дек. соли 1970 ба аспирантураи ҳадафии
Академияи молиявии ш. Москва дохил шуда, дар
мавзӯъи «Такмили баҳисобгирии хароҷоти истеҳсолот
ва муайян намудани арзиши аслии маҳсулоти саноати
хӯрокворӣ» рисолаи номзадиро ҳимоя намуд. С. 1974-
1994 аввал ассистент, сипас муаллими калон, дотсент
ва баъдан, аз соли 1994 ба ҳайси мудири кафедраи аудит ва
мудири кафедраи таҳлили иқтисодӣ ва аудит то моҳи
июни с. 2006 кор кард. Барои ҳаллу фасл намудани
проблемаҳои соҳаи баҳисобгирӣ, таҳлили иқтисодӣ
ва аудит зиёда аз 150 кори илмию тадқиқотӣ, китоби
дарсию рисолаҳои таълимию методӣ таълиф намуд.
Аз ҷумла, 2 монография ва 5 китоби дарсиро ба нашр
расондааст.
Аз соли 1970 то имрӯз дар конференсияҳои
назариявию амалии ш. Москва, Ленинград (Санкт-
Петербург), Киев, Одесса, Свердловск (Екатеренбург),
Челябинс иштирок кардааст. С. 1996—1997 курси
пурраи таҳсили забони англисиро хатм намуда, 2
моҳ дар Ирландия (Университети Голвей) аз такмили
ихтисос гузаштааст. Ҳоло дар кафедраи таҳлили
иқтисодӣ ва аудити фак. баҳисобгирию иқтисодӣ ва
кафедраи криминалистика ва фаъолияти экпертизаи
судии фак. ҳуқуқшиносии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон кор мекунад.

Ҷоизаҳо
-------

дорандаи нишони «Аълочии макотиби олии
СССР» (1990), ордени «Шараф» дараҷаи якум (1999),
унвони фахрии Корманди шоистаи Тоҷикистон ва
гирандаи нафақаи шахсии аҳамияти ҷумҳуриявӣ
мебошад.

Сарчашма
--------

1. ↑  Донишномаи Ҳисор.-Душанбе: «Ирфон», 2015, — с. 302
**Ҳотам Солеҳбоев** (*Солеҳбоев Ҳотам Ҳакимбоевич*; 1910, Хуҷанд — 29 январи 1987, Душанбе) — ходими маъруфи давлатӣ ва ҷамъиятӣ.

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1931—1935 дар вазифаи директори Техникуми хоҷагии қишлоқ, 1935—1937 директори омӯзишгоҳи омӯзгорӣ, 1937—1939 мудири қисми таълимии мактаби тиббӣ, 1939—1940 мудири маорифи вилояти Ленинобод, ҷонишини раиси Комиҷроияи шӯрои депутатҳои меҳнаткашони ҳамин вилоят, 1940—1942 Раиси Госплани Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон, 1942—1943 вазири маорифи Тоҷикистон, 1943—1945 ҷонишини Раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон, 1947—1951 раиси Комитети иҷроияи Шӯрои депутатҳои меҳнаткашони вилояти Сталинобод, 1951—1953 вазири хоҷагии коммуналӣ кор кардааст. Солҳои 1953—1956 дар мактаби олии ҳизбии назди КМ ҲКИШ таҳсил намуда, солҳои 1956—1957 раиси Комиҷроияи шӯрои депутатҳои меҳнаткашони ш. Душанбе буд. Солҳои 1957—1961 вазифаи директори Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко ро ба уҳда дошт. Якчанд сол дар вазифаи намояндаи доимии ҶШС Тоҷикистон дар назди Шӯрои Вазирони ИҶШС кор кардааст. Ӯ қобилияти баланди ташкилотчигӣ ва таҷрибаи калони кори роҳбарӣ дошт. Дар давраи роҳбарии ӯ дар донишкадаи омӯзгорӣ заминаи моддию таълимии донишкада хеле мустаҳкам шуд. Ӯ ба масъалаҳои таълиму тарбия диққати ҳамаҷониба медод. Дар ёддоштҳои хеш давраи ҳамчун директори Донишкадаи омӯзгории ш. Душанбе кор карданашро ба хотир оварда, чунин менависад: «Аз он вақте, ки ман аз ин коллективи шуҳратманд рафтам, солҳои зиёд гузаштанд. Вале ман он рӯзҳоро, ки бо одамони кушодарӯю хирадманд мегузаронидам, ҳеч фаромӯш карда наметавонам. Ман ин давраро дар ҳаёти худам давраи хушбахттарин мешуморам»

Ҷоизаҳо
-------

Барои хидматҳояш бо орденҳои «Ленин», «Байрақи Сурхи Меҳнат», «Нишони фахрӣ», «Ҷанги Бузурги Ватанӣ» дараҷаи 1, унвони фахрии «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон» ва ифтихорномаҳои ИҶШС мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Солеҳбоев Ҳ. Замон ва одамон. Ёддоштҳо, Д. 1976. — С. 224.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Гудаута** — шаҳри курортӣ (аз 1926) дар Абхозистон, дар соҳили баҳри Сиёҳ, маркази маъмурии ноҳияи Гудаута. Дар масофаи 37 км дуртар аз Сухуми ва 43 км дуртар аз Гагра воқеъ гаштааст. Шабакаи р. о. дорад. Аҳолиаш 8073 нафар (2014). Г. аз номи дарёчаи Гудоу, ки аз ҳудуди шаҳр мегузарад, гирифта шудааст. Иқлимаш субтропикии сернам, зимистонаш сабук (ҳарорати миёнаи январ 6°С), тобистонаш гарм (ҳарорати миёнаи июл 24°С). Миқдори бориши солона 1460 мм. Осоишгоҳи замонавии иқлимии наздибаҳрӣ дорад, ки дар он бемориҳои узви нафас, силсилаи асаб ва дилу рагҳои хунгузар муолиҷа карда мешаванд.
Г. заводҳои ферментатсияи тамоку, майкашӣ, таъмири автомобил, фабрикаи истеҳсоли чой, корхонаи истеҳсоли масолеҳи бинокорӣ дорад. Ҳамчунин дар Г. осорхона-мамнуъгоҳи «Абазгия», ибодатгоҳҳои асрҳои 8-9, калисои ҷомеи Успенский (асри 10) маҳфуз мондаанд. Дар Г. соли 1905 Г. К. Орҷоникидзе зиндагӣ кардааст. Дар маркази Г. пойгоҳи низомии Русия (Бамбора) ҷойгир аст.
«Гудвилл» (анг. goodwill — шуҳрат), ҳусни шуҳрат, арзиши шуҳрати тиҷоратӣ, ҳусни ният, одат. Сармояи маънавии ширкат (эътибор, салоҳияти техникӣ, иртибот, нуфуз), ки дар баробари фаъолияти истеҳсолӣ — тиҷоратӣ — хадамотӣ ва ғ. дорои арзиши воқеӣ мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гудаута // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Фарҳанг М. Фарҳанги улуми иқтисод. Ҷ. 1. Теҳрон, 1994;
* Большой экономический словарь. М. 2010.
**Гувоҳии бардурӯғ** — дар ҳуқуқи мурофиавӣ, пешбинӣ гардидани ҷавобгарии ҷиноятӣ барои аз ҷониби гувоҳ дидаву дониста додани нишондоди бардурӯғ ё саркашӣ аз додани нишондод.

Барои дидаву дониста додани гувоҳии бардурӯғ ё саркашӣ аз додани гувоҳӣ ҳангоми таҳқиқи ибтидоӣ, тафтиши пешакӣ ё дар суд, гувоҳ ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида мешавад. гувоҳии бардурӯғ ба таҳқиқ, тафтиш ва татбиқи комил ва объективонаи адолати судӣ халал мерасонад. Агар барои саркашӣ аз додани гувоҳӣ нисбат ба гувоҳ ҷазои нисбатан сабук (корҳои ҳатмӣ ба муҳлати аз 120 то 180 соат ё ҷарима ба андозаи то 500 нишондиҳанда барои ҳисобҳо) пешбинӣ шуда бошад, пас, барои дидаву дониста додани гувоҳии бардурӯғ ҷазои маҳрумӣ аз озодӣ (вобаста ба вазнинии ҷиноят то 5 сол) муқаррар шудааст. Вале агар гувоҳ дар ҷараёни таҳқиқи ибтидоӣ, тафтиши пешакӣ ё мурофиаи судӣ то баровардани ҳукм ё ҳалномаи суд дар хусуси бардурӯғ будани баёноти додааш ихтиёрӣ арз намояд, аз ҷавобгарии ҷиноятӣ озод карда мешавад. То оғози пурсиши гувоҳ дар суд раисикунандаи маҷлиси суд шахсияти ӯро муайян намуда, ҳуқуқ ва уҳдадориҳояшро мефаҳмонад ва дар хусуси пешбинӣ шудани ҷавобгарии ҷиноятӣ барои саркашӣ аз додани нишондод ё дидаву дониста додани гувоҳии бардурӯғ огоҳ сохта, забонхатти ӯро дар ин хусус мегирад. Ин забонхат ба протоколи маҷлиси судӣ замима мегардад. Дар рафти таҳқиқ ё тафтиши пешакӣ таҳқиқгар ё муфаттиш дар протоколи пурсиши гувоҳ ҳуқуқ ва уҳдадориҳояшро фаҳмонда, ӯро дар хусуси пешбинӣ шудани ҷавобгарии ҷиноятӣ барои саркашӣ аз додани нишондод ё дидаву дониста додани гувоҳии бардурӯғ огоҳ месозад ва имзояшро дар ҳамин протокол мегирад. Гувоҳи ба синни шонздаҳ нарасидаро таҳқиқгар, муфаттиш ё суд барои дуруст ва саҳеҳ иброз доштани ҳамаи он маълумоте, ки вобаста ба парванда барояш маълум аст, даъват менамояд, вале ӯ барои саркашӣ аз додани нишондод ё дидаву дониста додани гувоҳии бардурӯғ огоҳ карда намешавад, зеро субъекти ҷавобгарии ҷиноятӣ барои ин ҷиноятҳо аз синни шонздаҳсолагӣ муқаррар шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гувоҳии бардурӯғ / Д. Абдуллоев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д. 1998;
* Кодекси мурофиавии граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д. 2008;
* Кодекси мурофиавии ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д. 2009.
**Ҳабибуллоҳмахдум Авҳадӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум), шоири тоҷик (асри 19 – ибтидои асрии 20).

Зиндагинома
-----------

Дар Бухоро таваллуд ёфта, дар ҳамин шаҳр таҳсил кардааст. Бино ба манбаъҳои адабӣ дар 17-солагӣ (1899 – 1900) дар радифи «Офтоб» шеъре гуфта, ба Садриддин Айнӣ тақдим намуд.

Фаъолияти эъҷодӣ
----------------

Садриддин Айнӣ дар «Намунаи адабиёти тоҷик» як шеъри ӯро ҷой додааст, ки дар пайравӣ ба Абулқосим Лоҳутӣ (ғазали «Инқилоби сурх») иншо шудааст. Дар тазкираҳо, баёзҳо ғазалиёт, рубоиҳои Авҳадӣ. сабт гардида, то замони мо расидаанд. Абёти зерин намунае аз эҷодиёти Авҳадӣ мебошанд:
Гардад чӣ сон ба моҳи рухат ҳамсар офтоб, 
З-он рӯ, ки нест ҳамчу рухат дилбар офтоб. 
Аз шарми моҳи рӯи ту ҳар шом мекунад, 
Аз ҷомаи сиёҳ ба сар чодар офтоб… 
Умрест баҳри дидани моҳи узори ту, 
Созад гузар ба ҳар сари кӯю дар офтоб…

Адабиёт
-------

Айнӣ С. Намунаи адабиёти тоҷик, Д. 2010.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Мӯр** (лот. Lymantria dispar) — кирминаи шапала­ки зараррасони кишоварзӣ. Махусусан ба буттаву дарахтон зарари калон ме­расонад.

Тавсифоти биологӣ
-----------------

Шапалаки нарина ва модинаи мӯр бо рангу ҳаҷм ва сохти мӯйлабча аз ҳамдигар фарқ мекунанд. Паҳноии боли шапалаки модина 9 см (наринааш 5 см), рангаш сафеди тира ё сафеди зардтоб; боли пеш хокистарии бӯртоб, боли ақиб — бӯр.

Густариш
--------

Мӯр қариб дар тамоми Аврупо, Африқои Шимолӣ, арзҳои Осиё, Амрикаи Шимолӣ, собиқ кишварҳои Шӯравӣ паҳн шудааст.

Ҳаёт
----

Соле як бор меафзояд. Шапалакҳои мӯр одатан дар июл — август (дар районҳои ҷануб—июн) парвоз мекунанд. Онҳо якбора ҷуфт шуда (бештар дар қисми поёни тана ва шохаҳо ё дар ҷонҳои аз хок боруни решаи дарахтон, инчунин дар санг ва ғайра) тухм мегузоранд. Баъди 20—25 шаборӯз аз тухм кирмина ташаккул меёбад ва зимистонро дар даруни тухмпарда мегузаронад.

Зараррасониҳо
-------------

Мӯр ба бештар аз 300 намуди рустанӣ зарар мерасонад. Мӯр барги булут, момроз, дарахтони мева, сафедор, тӯс, зирфун, бедро нағз мехӯрад. Ҳангоми хурӯҷ мӯр барги дарахтонро пурра хурда, ба рустаниҳои алафӣ, ҳатто ба хушадорҳо ва саб­завот мегузарад. Дарахтони аз мӯр зарардида аз рушд монда, мева намебанданд. Дарахте, ки аз мӯр бори дуюм зарар дидааст, мехушкад.

### Чораҳои мубориза

* тухмҳои гузоштаи мӯрро аз дарахту рустаниҳо ҷамъ карда сӯзондан
* ба тухми шапалаки мӯр пошидани равғанҳои минералӣ
* ба танаи дарахтон ҳалқаи ширеши зиддимӯр молидан ва ба рустанӣ пошидани инсекти­сидҳо

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Қутбнамои гардишсанҷ**, **гироқутбнамо**, **гирокомпас** — нишондиҳандаи механикии самти меридиани ҳақиқӣ (ҷуғрофиёӣ), ки барои муайян намудани самти объект ва азимути самти зарурӣ таъйин гардидааст.

Тарзи кори қутбнамои гардишсанҷ ба хосиятҳои гироскоп ва ҳаракати шаборӯзии Замин асос ёфтааст; ақидаи сохти қутбнамои гардишсанҷро олими фаронсавӣ Фуко пешниҳод карда буд. қутбнамои гардишсанҷи Фуко гироскопи ғайристатикии дудараҷагӣ аст, ки меҳвари он дар ҳамвории уфуқ ҳаракат карда, ба туфайли пайдо гардидани моменти гироскопӣ, ки дар натиҷаи гардиши Замин ба вуҷуд меояд, кӯшиши бо ҳамвории меридиан якҷо шудан менамояд. Қутбнамои гардишсанҷи Фуко дар объектҳои мутаҳаррик, ки ба лапиш таъсирпазиранд, истифода нашуд, вале ақидаи ӯро оид ба таҳияи сохти баъзе навъҳои қутбнамои гардишсанҷи рӯизаминӣ истифода бурдаанд. Дар объектҳои мутаҳаррик қутбнамои гардишсанҷҳои як ва дуроторӣ, ки ба сохти гироскопҳои седараҷагӣ асос ёфтаанд, корбаст мегарданд. Қутбнамоҳои гардишсанҷро дар киштиронӣ ва техникаи мушаксозӣ васеъ истифода мебаранд. Навъи дигари қутбнамои гардишсанҷ гироуфуққутбнамо аст, ки самти ҳаракати киштӣ ва тамоюли кунҷҳои онро нисбат ба ҳамвории уфуқ муайян мекунад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гироқутбнамо // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Военная Сытина
* Кругосвет
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* J9U: 987007545702905171
* LCCN: sh85058125

 |
ТАЛКО Арена варзишгоҳи бисёрсоҳаи шаҳри Турсунзодаи Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Он барои 13770 тамошобин пешбинӣ шудааст. Ин майдони хонаи бошгоҳи футболи « Регар-ТадАЗ» мебошад, ки дар лигаи олии Чемпионати Тоҷикистон ширкат мекунад. Дастаи мунтахаби Тоҷикистон низ дар варзишгоҳ чанд бозӣ анҷом медиҳад.

Таърих
------

Варзишгоҳи Металлург соли 1960 сохта ба истифода дода шуд. Соли 1998 Ширкати алюминии Тоҷикистон (ТАЛКО) варзишгоҳи кунуниро дар ҷои бинокорони кӯҳна бунёд кард. Дар он вақт стадион як трибунаи ғарбӣ барои 3050 тамошобин дошт. Соли 2003 дар варзишгоҳ аввалин бозсозӣ сурат гирифт, ки дар ҷараёни он минбари дуюм - шарқӣ сохта шуда, иқтидори варзишгоҳ ба 6000 нафар расонида шуд. Соли 2008 таҷдиди дуюм сурат гирифт, ки дар рафти он варзишгоҳ ду минбари паҳлӯӣ дошт ва инчунин бо сабаби шабоҳати сақфаш ба ҳам печидани трибунаҳо буд. Баъди ин таъмир иқтидори варзишгоҳ 13770 нафарро ташкил дод. Дар солҳои 2016-2017 севумин таҷдиди пайдарпай анҷом дода шуд, ки дар рафти он варзишгоҳ пурра таъмир карда шуд ва иқтидори он тағйир наёфтааст - 13770. Ҳангоми азнавсозӣ курсиҳо пурра иваз карда шуда, трибунаҳои батареяҳои офтобӣ ва ипподромҳои нав, ки бо навтарин таҷҳизоти садо ва таблоҳо муҷаҳҳаз шудаанд, сохта шуданд. Варзишгоҳ инчунин бо камераҳои назоратӣ муҷаҳҳаз карда шуд. Ҳангоми бозсозии варзишгоҳ тасмим гирифта шуд, ки номи «**ТАЛКО Арена**» иваз карда шавад. Ифтитоҳи варзишгоҳ моҳи марти соли 2017 баргузор шуд. Соли 2009 дар варзишгоҳи "Металлург" марҳилаи ниҳоии Ҷоми раиси AFC- 2009 баргузор шуд. Дар варзишгоҳ ба ҷуз аз мусобиқоти варзишӣ ва бозиҳои варзишӣ, ҷашну чорабиниҳои сатҳи шаҳрӣ ва давлатӣ баргузор мешаванд.

Пайвандҳо
---------
**«Табақбозӣ»** – рақси халқии тоҷикон мебошад.

Номи унсур ва истилоҳоти дигар
------------------------------

*Тағорабозӣ*

Тавсифи мухтасар
----------------

Табақбозӣ дорои унсурҳои сирк ва амалиёти драмавӣ мебошад. Раққос дар сараш табақи калони сафолини тагаш ҳамворро гузошта, бо дастонаш қайроқ навохта, майдонро ду-се бор давр мезанад. Ӯ қоматашро андак ба пеш хам мекунад, табақ ба болои гардану китфҳо, баъд ба рӯи шонаҳо ва ҳамин тавр то миён мефарояд. Табақбоз дар рафти рақс гоҳ тез, гоҳ оҳиста майдонро чарх мезанад, гоҳ ҳаракатҳои зебои бошитоби дастони ӯ оҳанги шӯхиомез мегиранд.

Маҳалли густариш
----------------

Вилояти Суғд

Вазъи имрӯзаи унсур
-------------------

Фаъол

Нигаред
-------

* «Текисбозӣ»
* «Рӯбоҳбозӣ»
* Соқинома (рақс)

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳанги ғайримоддӣ./ Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ. Сармуҳаррир Раҳимов Д. Мураттибон: Раҳимов Д. Қличева Н. Муҳаммадиев Ҳ. Муродов М. Обидпур Х. Қодиров Ф. Аминов А. Холмуродов З. – Душанбе:«Аржанг»,2016. – 354с. 21
2. ↑  Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳанги ғайримоддӣ.(тоҷ.). *www.pitfi.tj*. 1 ноябри 2019 санҷида шуд.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Ҳуқуқ ба озодӣ** — озодӣ ба мазмуни умумӣ ин ҳолати табиии халқ ва шахси алоҳида аст. Ҳуқуқ ба озодӣ мазмуни гуногунҷабҳа дорад, ки доираи васеи озодиҳои шаҳрвандиро дарбар
мегирад. Қайд кардан зарур аст, ки дебочаи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон озодӣ ва
ҳуқуқи шахсро муқаддас шуморида, доираи васеи ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрвандро дар боби дуюм
инъикос кардааст. Ҳуқуқ ба озодӣ аз инҳо иборатанд: 

* озодии сухан, нашр, иттилоот;
* озодии виҷдон ва эътиқоди динӣ;
* озодона интихоб кардани маҳалли зист;
* озодии эҷодӣ;
* озодии меҳнат ва ҳуқуқ ба меҳнат ва ғайра.

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқ
* Озодӣ (дар хуқуқ)

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 519
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Ҳуқуқ (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Ҳуқуқи аврупоӣ** — низоми меъёрҳои ҳуқуқии байналмилалӣ ва фавқулмиллӣ мебошад, ки ба соҳаҳои мухталифи ҳуқуқ мансуб аст. Ҳуқуқи аврупой ҳуқуқи минтақавӣ ба ҳисоб рафта, қисми ҳуқуқи байналмилалиро ташкил медиҳад. Ҳуқуқи аврупоӣ муносибатҳои оммавӣ-ҳуқуқӣ, иқтисодӣ, молиявӣ, меҳнатӣ, гражданӣ ва дигар муносибатҳоро танзим менамояд, ҳимояи ҳуқуқ ва озодиҳоро дар қитъаи Аврупо амалӣ мегардонад. Дар қатори ҳуқуқи аврупоӣ мавқеи асосиро санадҳои қонунгузорие, ки аз ҷониби мақомотҳои Иттиҳоди Аврупо - Шӯрои Аврупо, Комиссия, Ассамблеяи парламентии Шӯрои Аврупо (PACE) нашр мешаванд, ишғол менамоянд.

Нигаред низ
-----------

* Ассамблеяи парламентии Шӯрои Аврупо

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* J9U: 987007558007705171
* LCCN: sh85075156

 |

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - С. 521
**Ҳуқуқи байналмилалии иқтисодӣ** — иборат аз маҷмӯи принсипҳо ва меъёрҳое мебошад, ки муносибатҳои иқтисодии байни давлатҳо ва дигар субъектони ҳуқуқи байналмилалиро танзим менамояд. Ба ин гурӯҳи муносибатҳо савдо (тиҷорат) соҳаҳои истеҳсолй, илмӣ-техникӣ, молиявӣ-асъорӣ, гумрукӣ ва ғ. тааллуқ дораид. Хусусияти таркиби субъектони ҳуқуқи байналмилалии иқтисодӣ дар он зуҳур меёбад, ки онҳо байни давлатҳо ва ташкилотҳои байналмилалй ба вуҷуд меоянд.

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқи байналмилалӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 522
**Губернатор** (аз лот. gubernator аз юн.-қад. κυβερνήτης [kybernētēs]), дар Русияи подшоҳӣ — сардори ҳукумати воҳиди маъмурӣ, ки аз тарафи аҳолӣ интихоб мегардад; ҳокими маъмурии аз тарафи ҳукумати марказӣ таъйингардида. 

Дар баъзе давлатҳо губернатор ҳокимияти иҷроияи иёлат ва дигар субъектҳои давлати иттифоқиро сарварӣ карда, метавонад сардори идораи шаҳр бошад. Дар ИМА ва давлатҳои иттифоқии Амрикои Ҷанубӣ сарварони иёлот губернаторҳо мебошанд. Масалан, тибқи Конститутсияи Иёлоти Муттаҳидаи Мексика (моддаи 115, қисми 3) губернатор ба муҳлати шаш сол интихоб шуда, фақат як муҳлат фаъолият менамояд ва ба муҳлати дигар интихоб шуда наметавонад. Губернатори иёлат фармондеҳи кулли қувваҳои муссалаҳи ба таври доимӣ ё муваққатӣ дар воҳидҳои маъмурӣ ҷойгиршуда мебошад.

Дар Русияи подшоҳӣ губернатор сардори губерния буд ва бо фармони подшоҳ таъйин мешуд, шахси мансабдори маъмурии давлатӣ, намояндаи ҳокимияти олии иҷроия ва ҳамзамон Вазорати корҳои дохилӣ дар губерния ба ҳисоб мерафт. Губернатор ҳамчун намояндаи ҳокимияти марказӣ қонунҳоро ба аҳолӣ мерасонид, аз болои фаъолияти идораи губерния назорат мекард, бо мақсади таъмини иҷрои санадҳои қонунгузорӣ оид ба ҷорӣ кардани тартибот ва амният қарорҳо қабул мекард. Ба ҳайси намояндаи Вазорати корҳои дохилӣ сардори кулли полиси маҳаллӣ буд.

Аз соли 1993 мафҳуми губернатор барои ифодаи мансаби сардори маъмурият дар баъзе субъектҳои Федератсияи Русия истифода бурда мешавад. Губернатор аз тарафи аҳолӣ ба муҳлати чор сол ва на зиёда аз ду навбат пайиҳам интихоб карда мешавад; аз рӯи вазифа аъзои Шӯрои Федератсияи Маҷлиси Федералии Федератсияи Русия мебошад, субъекти Федератсияи Русияро дар сатҳи умумифедералӣ, дар муносибат бо субъектҳои дигар, дар робита бо давлатҳои хориҷӣ намояндагӣ менамояд. губернатор дар ҳалли масъалаҳои идоракунии субъект ваколатҳои муҳим дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Губернатор / А. Имомов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Большой юридический словарь. М. 1999;
* Конституционное право. Энциклопедический словарь. М. 2001.
**Геттерҳо**, **газфурӯбарандаҳо** — моддаҳое, ки қобилияти фурӯ бурдани оксиген, ҳидроген, нитроген, гази ангидриди карбон, оксиди карбон ва дигар газҳо (ба ғайр аз газҳои инертӣ)-ро доранд.

Газфурӯбарӣ ба фаъолии кимиёии моддаҳо ҳангоми таъсири мутақобилаи онҳо бо газҳо, инчунин қобилияти ҳал кардани газҳо (абсорбсия) ё дар болои худ нигоҳ доштани газ (адсорбсия) вобаста аст. Геттерҳо, маъмулан, дар асбобҳои вакуумӣ барои фурӯ бурдани газу буғҳое, ки баъди хориҷ гардидани газҳо ё дар дохили асбобҳо боқӣ мондаанд, дар асбобҳои бо газҳои инертӣ пуршуда барои тоза кардани газ аз ғашҳо, инчунин ба ҳайси моддаи кории насосҳои вакуумӣ истифода мешаванд. Геттери бухоршаванда ва бухорнашаванда мавҷуданд. Геттери бухоршаванда газҳоро ҳангоми бухоршавӣ дар деворҳои асбоб таҳшин шуданашон фурӯ бурда, оинаи филиззӣ ҳосил менамоянд. Ба сифати геттерҳои бухоршаванда, маъмулан, феба (сими бариевии оҳанандуда), бато (омезаи торий ва оксиди оҳан бо хӯлаи алюминий - барий) ва ғ. истифода мешаванд. Бо Геттери бухорнашаванда ‒ баталум (омезаи карбонатҳои барий ва стронсий), маъмулан, дар шакли хокаҳои филиззии маҳиндисперсӣ сатҳи ҷузъҳои асбобҳоро рӯйпӯш мекунанд ё аз онҳо ҷузъҳои том месозанд. Дар Геттери бухорнашаванда тантал, титан, сирконий, барий, серий, лантан ва ниобий, сето (омезаи хокаҳои серий, лантан ва торий) моддаҳои фаъол ба ҳисоб мераванд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Геттерҳо // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ҳуқуқ ба ном** — ҳар як шахс ҳуқуқ дорад озодона номи худро интихоб
намояд. Ҳуқуқ ба ном тибқи Муоҳидаи байналмилалӣ дар бораи ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ ва сиёсӣ аз соли 1966 яке аз ҳуқуқҳои инкорнашавандаи шаҳрванд ба ҳисоб меравад. Тибқи қонунгузории шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳар як шаҳрванд ба воситан номи худ соҳибн ҳуқуқу вазифаҳо гардида, онҳоро амалӣ месозад. Бо тартиби муқарраркардаи қонун шахс ҳуқуқ дорад соҳиби тахаллус бошад, номи худро иваз кунад. Ивазшавии номи шаҳрванд асоси қатъ ва е тағйирёбии хуқуку вазифаҳои вай намегардад.
Номе, ки шаҳрванд ҳангоми таваллуд ва ё ҳангоми ивазкунии ном гирифгааст, бояд дар мақомоти сабти асноди ҳолатҳои шаҳрвандӣ бо тартиби муқарраркардаи қонун ба қайд гирифта шавад.

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 518
Обтарозу бо ду ампул
**Обтарозу** — абзорест барои тафтиши уфуқии хатҳою сатҳҳо ва чен кардани кунҷҳои хурд.

Қисми асо­сии обтарозу ампулаи шишагиест, ки аз спирт ё эфир пур шудааст ва ҳубобчаи газ дорад.

Обтарозу ҷузъи муҳимми асбобу афзори геодезӣ, астрономӣ, фи­зикӣ ва ғайра мебошад ва барои нивелиронӣ, муайян кардани кунҷҳои тамоюли меҳварҳои уфуқӣ, ба ҳи­соб гирифтани тағйири кунҷҳои байни меҳвари амудӣ ва хати басират уфуқӣ будани асоси обтарозу ҳубобчаи газ дар мобайни ампула ҷой мегирад.

Барои дар як вақт тафтиш кардани уфуқии ду ҳамвории ба ҳамамуд обтарозуеро истифода мебаранд, ки ду ампула дорад. Дар мошинсозӣ обтарозуҳои челонгарӣ ва ченкунанда исти­фода мешаванд.

Эзоҳ
----

* Обтарозу // Муҳит — Плеханов. — Д. : СИЭСТ, 1984. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 5).
**Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон** — созмони давлатии иттилоотию таҳлилӣ аст ва вобаста ба тасдиқи сохтори нави Дастгоҳи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мақсади баланд бардоштани сифат ва фаъолият дар таъмини иттилоотию таҳлилии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил карда шудааст.

Таърих
------

Марказ дар заминаи Пажӯҳишгоҳи таҳқиқоти иқтисодии Вазорати иқтисоди Ҷумҳурии Тоҷикистон созмон дода шудааст, ки он дар навбати худ аз Институти илмию тадқиқотии иқтисод ва тарзҳои иқтисодию математикии банақшагирӣ бо маркази ҳисоббарии Госплани ҶШС Тоҷикистон, ки соли 1971 мутобиқи Қарори Кумитаи давлатии ИҶШС оид ба илм ва техника аз 13 апрели соли 1971 ташкил карда шуда буд, аз нав сохта шудааст.
Аз 18 апрели соли 2003 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Тартиб ва сохтори нави Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ карда шуд. Мутобиқи ин Тартиб, Марказ созмони давлатии иттилоотию таҳлилӣ буда, бевосита ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ мебошад.

Фаъолият
--------

Дар фаъолияти худ Марказ Конститутсия ва қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, Фармонҳо, Қарорҳо ва Амрҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистонро зери роҳбарии хеш мегирад.
Номгӯи мавзӯъҳои корҳои илимю тадқиқотии Марказ аз тарафи Шӯрои ҳамоҳангсозии корҳои илмию тадқиқотӣ дар соҳаи илмҳои табиӣ, техникӣ, тиббӣ, гуманитарӣ (башарӣ) ва иҷтимоии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ карда мешавад.
Натиҷаҳои тадқиқоти Марказ ба Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Шӯрои ҳамоҳангсозӣ фиристода мешавад. Ҳисобот оид ба итмоми корҳои илмию тадқиқотӣ дар Маркази миллии патентию иттилоотии Вазорати иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон сабт карда мешаванд.

Дар Марказ Шӯрои илмӣ, Шӯрои илмию методӣ ва Шӯрои илмию нашриётӣ амал мекунанд. Ба ҳайати Шӯро роҳбарон, олимони варзида ва кормандони Марказ, ҳамчунин олимони варзида ва кормандони Академияи илмҳо, мактабҳои олӣ, дигар вазорату идораҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дохил мешаванд. Дар Марказ ба таври доимӣ донишомӯзони мактабҳои олӣ таҷриба меомӯзанд, ки бештари онҳо баъдан кормандони Марказ мегарданд.
Марказ бо мақомоти ҳокимияти давлатӣ, созмонҳои байналмилалӣ, хазинаҳои гуногун ва иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ҳамкорӣ намуда, дар ҷумҳурӣ ва берун аз он робитаҳои зиёди илмӣ дорад.

Нашрия
------

Маҷаллаи «Тоҷикистон» ва ҷаҳони муосир» — нашрияи расмии Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аст.

Пайвандҳо
---------

1. ↑  Иттилоот дар бораи МТС. 14 июни 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 18 май 2017.
2. ↑  Сомонаи Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. 14 июни 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 18 июни 2017.
Маcҷиди Ҳоҷӣ Яъқуб шаҳри Душанбе
Маркази исмоилӣ, шаҳри Душанбе
**Марказҳои динӣ** — дар Ҷумҳурии Тоҷикистон муассисаи динӣ буда, бо мақсади қонеъ гардондани эҳтиёҷоти динии шаҳрвандон ва қонеъ намудани эҳтиёҷоти динй таъсис гардида, мувофиқи сохтори худ амал мекунад, кормандони худро мувофиқи оинномаҳояшон (низомномаҳояшон) хоста мегиранд, таъйину иваз менамоянд. Онҳо иттиҳодияҳои диниро намояндагӣ мекунанд ва аз ин хусус ба мақоми давлатӣ оид ба дин ва мақомоти давлатии маҳаллӣ хабар медиҳанд. Марказҳои динӣ дар ҶТ мустақиланд. Онҳо метавонанд дар таъсис ва фаъолияти ташкилотҳои динии байналхалқӣ иштирок намоянд (моддаҳои 7 ва 9 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи дин ва ташкилотҳои динй» аз 1 декабри соли 1994).

Дар пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон шаҳри Душанбе чунин марказҳо фаъолият доранд:

* Маркази исломӣ (суннӣ-ҳанафӣ), дар Маcҷиди Ҳоҷӣ Яъқуб
* Маркази исмоилӣ,
* Маркази масеҳии мазҳаби православӣ – (русӣ: Свято-Николский собор),
* Маркази масеҳии адвентистҳо (русӣ: Кирха адвентистов седьмого дня),
* Маркази масеҳии (русӣ: Костёл Святого Йозефа)
* Маркази яҳудиён (русӣ: Синагога) фаъолият доранд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009. — с. 278

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақола дар бораи масҷид ва ё ҷойҳои Исломӣ нопурра мебошад. Шубо метавонед ба Википедиа бо пурра кардани он кӯмак расонед*. |
**Фарҳоди Дарё** (форсӣ: فرهاد دریا‎; 22 сентябри 1961, Кобул, Афғонистон) — сарояндаи тоҷиктабори Афғонистон.

Зиндагинома
-----------

Дар чордаҳсолагӣ оҳанги аввалинашро бар ғазали Бедил «Ҳам обила ҳам чашм пуроб аст дили ман» эҷод кард, пеши устодон мусиқии классикии форсию ҳиндиро омӯхт ва роҳаш сӯи дарвозаҳои бузургтари мусиқӣ боз шуд, ҳавзаҳои мухталифи мусиқии диёрро аз худ кард. Аз соли 1990 аввал дар Аврупо (Олмону Фаронса) ва аз 1995 дар ИМА зистааст. Солҳои охир тез-тез ба Афғонистон меояд ва консертҳо доир месозад. Мекӯшад тамоми завқоту таъсироти берунаро рӯи мусиқии суннатии дарӣ-тоҷикӣ полад ва ба мардум умед офаринад, халоъ байни дирӯзу имрӯз ва фардо пайдо нагардад, ҳар чизи мудерн дар ҷомеа мақоми шоиста дарёбад. Дар Тоҷикистон ҳаводоронаш ниҳоят зиёданд, бисёр таронаҳояш аз қабили «Ай Ватан месозамат», «Бозорча», «Дунё гузарон», «Дарё», «Баландиҳо», «Дӯстӣ», «Салом алайк», «Худо ҳофиз», «Хушам меояд», «Духтар», «Дунёи фонӣ», «Як дона гул», «Ай хонум», «Як ситора», «Қадри ҳамдигар бидонем», «Гулум-гулум», «Ҷӯра надорӣ ҷӯраҷон» ба сурудҳои дӯстдоштаи хоса ҷавонон табдил ёфтаанд. 

Соли 2014 дар озмуни байналмилалии таронасароён — «Ҷило», ки дар Душанбе доир шуд, сазовори шоҳҷоиза гардид.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. – Душанбе, 2016. – 863 с.
**Google Voice** (қаблан **GrandCentral**) — хадамоти ройгони интернет аз Google мебошад, ки овозро тавассути VoIP бо қобилияти пайваст кардани ҳамаи рақамҳои телефони корбар истифода мебарад. Хидматрасонии GrandCentral ҳамчун Google Voice бо хусусиятҳои нав аз сар гирифта шудааст: транскрипсияи почтаи овозӣ ва идоракунии SMS.

Google Voice охирин хидматҳои хати овозии Google мебошад. Дигар хидматҳои ба овоз асосёфтаи Google шомили ҷустуҷӯи овозӣ, инчунин хидматҳои боздошташудаи GOOG-411 ва Google Audio Indexing ("GAudi") мебошанд.

Google Voice аз ҷониби аксари платформаҳои муосири мобилӣ дастгирӣ карда мешавад.

28 июли соли 2009 дар робита ба хориҷ кардани замимаи Google Voice iPhone аз AppStore-и Apple ҷанҷол сар зад. AT&T дар қарор дар бораи хориҷ кардани замимаи мазкур иштирок мекунад. 16 ноябри соли 2010, барнома ба AppStore баргашт.

Аз моҳи августи соли 2011, хидмат барои оммаи васеъ боз аст, аммо корбарони на ҳама кишварҳо метавонанд аз он истифода баранд.

Дар ИМА Google Voice моҳи августи соли 2011 оғоз ёфт. Он ба шумо имкон медиҳад, ки зангҳои ройгон анҷом диҳед ва ба рақамҳои дохили кишвар SMS ирсол намоед ва зангҳои байналмилалӣ ба ИМА анҷом диҳед (аз ҳар кишвари дигаре, ки Google Voice дастрас аст), ки барои як дақиқа 0,01 долларро ташкил медиҳад. Аз моҳи октябри 2011 ин хидмат дар 38 кишвари ҷаҳон амал мекунад.

Эзоҳ
----

1. 1 2  CrunchBase (ингл.) — 2007.
2. ↑  Google Mobile App for your phone. 14 июли 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 2 октябри 2010.
3. ↑  Apple запрещает все приложения Google Voice в AppStore(англ.). *habr.com*. 14 июли 2021 санҷида шуд.
4. ↑  Официальный этап скандала между Apple, Google и AT&T(англ.). *habr.com*. 14 июли 2021 санҷида шуд.

Пайвандҳои беруна
-----------------

* Сомонаи расмии хадамот(пайванди дастнорас)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)

 |

Шаблон:Google
**Набӣ Набизода**  — рӯзноманигор, коргардон, узви Иттиҳоди байналмилалии журналистон (1999), директори Муассисаи давлатии ТВ «Синамо» (2015).

Зиндагинома
-----------

Набӣ Набизода соли 1961 таваллуд шудааст. Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзодаро дар соли 1983 бо ихтисоси коргардон (режиссёр) хатм кардааст. Ӯ аз соли 1983 дар Телевизиони Тоҷикистон фаъолитяи кории худро ҳамчун ёвари коргардони идораи адабию драмавӣ оғоз намудааст. Сипас ба ҳайси коргардони идораҳои сиёсӣ, иқтисодӣ ва мусиқӣ адои хидмат намудааст. 
Инчунин, ба ҳайси саркоргардон дар идораҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, иттилоотӣ ва «Субҳ» - и Шабакаи якуми телевизони Тоҷикистон фаъолият доштаааст. Тайи чанд соли охир дар вазифаи Саркоргардони Шабакаи якуми телевизони Тоҷикистон ифои вазифа намудааст. аз 2-юми феврали соли 2015 то моҳи августи соли 2015 дар вазифаи сармуҳаррири идораи «Субҳ» фаъолият кардааст. Тибқи Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 ноябри соли 2015 директори Муассисаи давлатии телевизиони «Синамо» мебошад. 
Муаллиф ва когардони даҳҳо филмҳои мустанаду телевизионӣ, аз қабили «Нури умед», «Душанбе», «Тоҷикистон», «Нигини Бадахшон», «Макони ганҷҳо», силсилафилмҳои «Дар домани гардун», «Тоҷикистон ва эъмори ҷаҳон» ва ғайраҳо аст. 
Дар таҳияи барномаҳои калонҳаҷми телевизионии «Наврӯзӣ» ва солинавиҳо ва барномаҳои мустақим аз ҷашнвораҳои муҳимми сиёсию фарҳангӣ, сабқатҳои гуногуни телевизионӣ иштирок намудааст. Ҳамчун коргардон дар таҳияи барномаҳои консертӣ бо овозхонҳои машҳури дунё Л. Лешенко, Гурская, Муин, Фарҳоди Дарё, Лайлои Фуруҳар, Ю. Усмонова, Шаҷариён ва ҳунарварони маъруфи Тоҷикистон саҳмгузор аст.

Ҷоизаҳо
-------

* Медали «Хидмати шоиста»,
* «Аълочии радио ва телевизион»,
* «Аълочии мабуот» ва медалҳои соҳавӣ мукофотонида шудааст.
* «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон»,
* барандаи ҷоизаи ба номи А.Лоҳути
*

Эзоҳ
----

1. ↑  директори Муассисаи давлатии «Синамо»