recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Гургон** (порсӣ:  گرگان , то соли 1938 **Астаробод**, форсӣ: استرآباد‎) — шаҳр дар Эрон, маркази маъмурии шаҳристони Гургон ва устони Гулистон. Гургон дар қисми шарқии шимоли Эрон, 30 км дуртар аз баҳри Хазар ва 400 км шарқтари Теҳрон воқеъ аст. Аҳолиаш 329 536 нафар (2014), асосан форсҳо, мозаниҳо, сиистониҳо, озариҳо, балучҳо, инчунин муҳоҷирони туркман ва қазоқ зиндагонӣ мекунанд. Масоҳаташ 1700 км². Дар баландии 155 м аз с. б. воқест.

Иқлим
-----

Иқлимаш субтропикӣ, ҳарорати миёнаи январ 18,2°С. Миқдори бориши солона — 600 мм. Дар қисми шарқии Гургон Боғи миллии Гулистон мавҷуд аст.

Иқтсиод
-------

Фурудгоҳ дорад. Аз ҳудуди Гургон роҳи оҳани Қазоқистон — Туркманистон — Эрон мегузарад. Тавассути роҳи оҳан ва роҳҳои мошингард бо шаҳрҳои Бандари Шоҳ ва Теҳрон мепайвандад. Заводҳои пахта, шолитозакунӣ ва равғанбарорӣ дорад. Косибию ҳунармандӣ низ рушд кардааст. Донишгоҳҳои исломӣ, тиббӣ, кишоварзӣ ва омӯзишгоҳҳои касбӣ-ҳунарӣ дорад*.*

Нигаред низ
-----------

* Астаробод

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гургон // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

  



| Шаҳрҳои устони Гулистон |
| --- |
| Озодшаҳр | Оққало | Бандари Газ | Бандари Туркаман | Рамиён | Алиобод | Курдкӯй | Кулола | Гургон | Гунбади Ковӯс | Менӯдашт |
**Гургаки ало** — як навъи харбуза. Асосан дар вилоятҳои Суғд, Хатлон, инчунин вилояти Хоразми Узбакистон кишт мекунанд.

Самараш баъди 100—105 рӯзи кишт мепазад. Ҳар палакаш 2-3 харбуза мебандад. Шаклаш кулӯла, тухммонанд; қутраш 20-40 см, вазнаш 5-9 кг. Пӯсташ ҳамвор, ғафси сахт, тӯри нисбатан зич ё рахҳои ноаёни дароз ва нақшҳои ҳалқамонанди сабз дорад. Рангаш сафеди хокистарӣ. Мағзаш ғафс (7-9 см)-и сафед, сершира ва хуштаъм. Таркибаш 7,2-11 % қанд (5,2-7,8 % сахароза) ва 9,3-12,4 % моддаҳои хушк дорад. Тухмпаллаҳояш калони дароз, сафеди тира. Аз ҳар га 350—370 сентнер ҳосил меғундоранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гургаки ало / Ҳ. Маҳмадқулов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гургаки сиёҳ** — як навъи харбуза.

Баъди 85-90 рӯзи кишт мепазад. Ҳар палакаш 2-3 харбуза мебандад. Шаклаш кулӯла, қутраш 25-30 см, вазнаш 6-7 кг. Пӯсташ ғафс, суфта, тӯрҳои пароканда дорад. Рангаш сабзи сиёҳтоб. Мағзаш ғафс (6-8 см), сафеди сабзча, сероб ва ширин; 7-8 % қанд (аз ҷумла 5,7-6,9 % сахароза) ва 7,9-9,1 % моддаҳои хушк дорад. Аз ҳар га 380—400 сентнер ҳосил меғундоранд. Барои нигоҳ доштан ва ба ҷойҳои дур кашондан мувофиқ нест, зеро баъди аз палак кандан мағзаш зуд пӯла (мулоим) мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гургаки сиёҳ / Ҳ. Маҳмадқулов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гупсар**, **саноч** — навъи амадест, ки барои аз як соҳил ба соҳили дигари дарё гузаштан ё гузаронидани бор истифода мешуд. Гупсарро, маъмулан, аз пӯсти яклухт кандаву ошдодаи буз, гӯсфанд ё гӯсола месозанд. Барои набаромадани ҳаво сӯрохҳои пӯсти яклухт (хик)-ро бо чилбур маҳкам баста, онро дам мекунанд. Барои дам кардани гупсар ба яке аз пойҳои қафо найча гузошта мешавад. Ҳангоми аз дарё гузаронидани одамон ё бори вазнин 8-12 гупсарро паҳлуи ҳам ҷафс карда, аз болои онҳо чанд қатор чӯбдастаро чилликвор бо ресмон мебанданд ва онро чун амад истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гупсар / И. Муҳиддинов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гуногунии афкор** – андешаи фалсафӣ буда, тибқи он зербинои мавҷудияти ҳастӣ ва ё асоси афкори инсонӣ рӯи усули мухталифу гуногунн мустақил такя мекунад.

Дар фалсафа мафҳуми гуногунии афкор бо тобиши ғарбии хеш («плюрализм») аз тарафи X. Вольф ворид шудааст. Самти дигари гуногунии афкор андешаи дуализм мебошад, ки тибқи он ҳастии ҷомеаи инсонӣ рӯи усули моддию рӯҳй устувор аст. Гуногунии афкор ҳамчунон ба сифати инъикоскунандаи хусусияти низоми сиёсии демократии ҷомеа, ки дар он ҳар як гурӯҳи иҷтимоӣ, ҳизбҳои сиёсӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, хулоса дигар ниҳодҳо имконияти изҳору ифодаи озодонаи андешаи хешро пайдо мекунанд, мавриди истифода қарор мегирад. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ин андеша дар сатҳи Сарқонуни кишвар сабт шуда, имкони инкишофи ҳаёти ҷамъиятӣ дар асоси равияҳои гуногуни сиёсӣ ва мафкуравӣ эълон шудааст.

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 130
**Гургаки сафед** — як навъи харбуза.

Баъди 80-85 рӯзи кишт мепазад. Шаклаш кулӯла, қутраш 20-22 см, вазнаш 5-6 кг. Пӯсташ ҳамвор, бо тӯри майда фаро гирифта шудааст. Рангаш сафеди сабзтоб, пӯсташ тунук ва сахт. Мағзаш ғафс (6-7 см), сафедтоб, серобу ширин ва хуштаъм, 8-11 % қанд (аз ҷумла 5,2-7,8 % сахароза) ва 9,5-13 % моддаҳои хушк дорад. Аз ҳар га 360—380 сентнер ҳосил меғундоранд. Самараш ба таркибу ҳосилхезии хок вобаста аст. Барои нигоҳ доштан ва ба ҷойҳои дур кашондан мувофиқ нест.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гургаки сафед / Ҳ. Маҳмадқулов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гунё**, **гуниё** — абзори қадимии ҳандасии дуредгарони Осиёи Миёна, ки ҳамчун ҷадвал истифода мешуд.

Бо он дуредгарон ва сохтмончиён ростию каҷии иморат ва дару ти­ре­заҳоро муайян мекунанд. Шаҳрҳои қадимии Хуросону Мо­вароуннаҳр ёдгориҳои меъмории бисёр дош­та, дар онҳо аксар аз маводди хотамкорӣ, мармар ва масолеҳи сирдор фаровон истифода мебурданд. Қобилияти усто дар он зоҳир мегашт, ки барои ороишу нақшунигор аз ас­боб­ҳои зарурӣ то чӣ андоза моҳирона истифода мебурд (аз қабили паргор, гурсумба, ҷадвал ва ғ.). Афзорҳои мазкурро бештар аз мису тило сохта, ҳаккокӣ менамуданд. Тавассути ин асбобҳо меъ­морон ва дигар устодони санъати ороишию амалӣ нақша­ҳои сохтмонҳои пешбинишуда, унсурҳои меъморӣ, нақшу­нигор, тасвироти ҳандасию ороиширо мекашиданд. Як навъи гунёи секунҷаи мисин (ба андозаи 20 см) назди устои кандакори бухорӣ Ҳамроҳ Маъруфов (Ҳоҷибобо) маҳфуз буд. Гунё андозаи тақсимот надошта, танҳо аз як тараф бар­ҷас­тагӣ дошт, ки ин ба усто имкон медод онро ҳар навъе хоҳад, ҳамон тавр гузорад. Усто метавонист он-ро дар кунҷи тахтаи ҳамвор ё май­дони унсурҳои меъморӣ (чорчӯб, зеҳтахта, болор, сутун ва ғ.) гузошта, ба тарафи лозим ҳаракат диҳад. Дар ҷара­ёни кор усто тавассути гунё ба осонӣ нуқта ва хатҳои лозими кандакори-ро мегузошт. Аксаран гунё вазифаи ҷад­вали калони нақша­каширо низ адо мекард. Гунёи ҳозира, ки яке аз кунҷҳои он 900 мебошад, ду тараф ва ду кунҷи корӣ до­рад. Андозаи як тарафи он аз 50 то 200 мм ва тарафи дигараш аз 32 то 1250 мм мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гунё / М. Рӯзиев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Д. 1988
**Қумрихон Абдураҳимова**  (тав. 1927, шаҳри Чимкент, ҶШС Қазоқистон) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948).

Зиндагинома
-----------

Колхозчӣ, сардори звено (1943 – 54) ва коргари колхози «Ленинград»-и ноҳияи Ленин (1955 – 83). Аз соли 1983 нафақагири шахсӣ. Звенои Абдураҳимова ба гирифтани ҳосили баланди пахта (1997) муваффақ шудааст.

Ордену медалҳо
--------------

Бо орденҳои Ленин, «Нишони фахрӣ», медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Абдураҳимова Қумрихон // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Гургсорон** (форсӣ: گرگساران‎), **Гургсор** — номи шаҳрест дар Турон, гоҳе дар Мозандарон низ гуфта шудааст, ки Фирдавсӣ дар «Шоҳнома» аз он ёд мекунад.

Афросиёб Бежанро асир гирифта, дар Чоҳи аржанг зиндонӣ кард ва ба сари чоҳ санги вазнинеро, ки гӯё Аквондев ба сӯи бешаи Чин андохта буд, гузошт. Кайхусрав ба Ҷоми гетинамой ба сӯи шаҳри Гургсорон нигарист:

> Ба ҳар ҳафт кишвар ҳаме бингарид,  
> 
> Ки ояд зи Бежан нишоне падид.  
> 
> Сӯи кишвари Гургсорон расид,  
> 
> Ба фармони Яздон мар ӯро бидид,  
> 
> Бад-он гоҳ баста ба банди гарон,  
> 
> Зи сахтӣ ҳаме марг ҷуст андар он.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гургсорон / М. Диловаров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Қувваи олии ҳуқуқӣ** — хосияти санадҳои конститутсионӣ, ки аз мавқеи онҳо дар қатори санадҳои ҳуқуқии давлат бармеояд ва волоияти онҳоро нисбат ба дигар санадҳои меъёрӣ ифода мекунад. Қувваи олии ҳуқуқии санади ҳуқуқӣ ба меъёрҳои он мувофиқ гардонидани ҳамаи дигар санадҳои меъёриро мефаҳмонад.

Масалан, мувофиқи моддаи 12 Конститутсияи Қирғизистон соли 1993 «Конститутсия қувваи олии ҳуқуқӣ дорад ва дар Ҷумҳурии Қирғизистон бевосита амал мекунад. Дар асосн Конситутсия қонунҳо ва дигар санадҳои меъёрӣ қабул карда мешавад». Дар конститутсияҳо усули хилофи он амал накардани ҳамаи санадҳои ҳуқуқии дигар муқаррар карда мешавад.

Масалан, мувофиқи моддаи 7 Конститутсияи Молдова 

> *«Ҳеч ягон қонун ё дигар санади ҳуқуқи, ки хилофи ҳолатҳои Конститутсия мебошад, қувваи ҳуқуқӣ надорад»*

. Чунин меъёр дар моддаи 97 Конститутсияи Япония соли 1947 низ ҷой дорад

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 259
**Гунҷоиши киштӣ**, **зарфияти киштӣ** — гунҷоиши ҳаҷми дохилии киштӣ.

Гунҷоиши киштӣ нишондиҳандаи андозаи киштӣ буда, бо тоннаҳои феҳристӣ чен карда мешавад: 1 т феҳристӣ = 100 фунти мукааб= 2,83м3. Гунҷоиши умумӣ ё маҷмӯӣ ва гунҷоиши холиси киштӣ маъмул аст. Гунҷоиши умумӣ зарфияти тамоми фазои дохилии киштӣ (ба ғайр аз систернаҳои сарборӣ ё мизонии киштӣ), гунҷоиши холис — зарфияти фазои махсуси киштӣ барои интиқоли бор ва мусофирон мебошад. Гунҷоиши киштӣ бо шаҳодатномаи андозагирӣ, ки онро созмони таснифотӣ медиҳад, тасдиқ карда мешавад. Тартиби муқаррарсозии гунҷоиши киштиро қоидаҳои байналмилалӣ ё маҳалли (дохилидавлати)-и андозагирии киштиҳо (мас. канали Панама ё канали Суес) муайян мекунанд. Ҳаҷми боҷу хироҷ ва андозҳое, ки аз киштӣ рӯёнда мешавад (мас. барои истифодаи хадамоти бандарҳо, киро кардани киштӣ, хидматрасониҳои роҳбаладӣ ё лосманӣ ва ғ.) ба гунҷоиши киштӣ вобаста аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гунҷоиши киштӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гурги Юсуф** (форсӣ: گرگ یوسف‎) — гурге, ки тибқи ривоятҳои достони Юсуфи паёмбар, бародарон онро ба хӯрдани Юсуф муттаҳам карданд.

Ба ривояти достон фарзандони Яъқуб бар бародари худ ҳасад мебуранд. Аз падар хостанд, то Юсуфро ҳамроҳашон ба саҳро бибаранд. Яъқуб гуфт, тарсам ӯро бибареду танҳо гузоред, гург вайро бидарад. Бародарон бар нигаҳбонии вай итминон доданд. Аммо ба саҳро расиданду Юсуфро ба чоҳ афканданд. Сипас ба назди падар омаданду пироҳани қаблан ба хун олудакардаи Юсуфро дар канораш ниҳода гуфтанд, ки Юсуфро бар колои хеш гумоштем ва чун аз ӯ дур шудем, гург вайро бидарид. Яъқуб пироҳани Юсуфро диду гуфт, ки ман ҳаргиз гурги ҳушёртар аз ин надидам, ки писари маро аз миёни пироҳан бихӯраду пироҳан бар ӯ надарад. Бародарон гургеро назди падар оварданд. Гург, гӯё ба забон омада, бегуноҳияшро собит намуд.
Ин ҳодиса дар адабиёти ғиноиву ирфонии форсӣ бозтоби фаровон дорад ва мояи тамсилу истиораву кинояҳои зиёде гаштааст. Чунончи Анварӣ гӯяд:

> Ба хуни зарқ маро пираҳан биёлуданд,   
> 
> Вагарна, поктар аз гурги Юсуфам зи гуноҳ!
> 
> 

Маншаи таъбири Гурги Юсуф ё «гурги даҳонолудаи Юсуфнадарида» туҳмати бародарони Юсуф бар гург аст ва васфи ҳоли бегуноҳонест, ки баноҳақ гунаҳкор мешаванд. Саъдӣ мегӯяд:

> Ай ёри ҷафокардаи пайвандбурида,  
> 
> Ин буд вафодорию аҳди ту надида?  
> 
> Дар кӯи ту маъруфаму аз рӯи ту маҳрум,  
> 
> Гурги даҳанолудаву Юсуфнадарида!
> 
> 

Дар адабиёти ирфонӣ Юсуф (дар таъбири Гурги Юсуф) рамзи рӯҳ ва гург табиату хӯи инсонист, ҳамчунон ки Мавлоно дар «Маснавӣ» мегӯяд:

> Ай дарида пӯстини Юсуфон,  
> 
> Гург бархезӣ аз ин хоби гарон!  
> 
> Гашта гургон якбаяк хӯҳои ту  
> 
> Медаронанд аз ғазаб аъзои ту!
> 
> 

Ва Юсуф рӯҳи муҷаррадест, ки аз Ҳақ ғизо гираду ҷамолу сурат ёбад ва чун камолу сират дорад, ба Ҳақ восил аст:
Чун шудӣ зебо, бад-он Зебо расӣ,
Ки раҳонад рӯҳро аз бекасӣ.

> Парвариш мар боғи ҷонҳоро намаш,  
> 
> Зинда карда мурдаи ғамро дамаш.  
> 
> На ҳама мулки ҷаҳони дун диҳад,  
> 
> Сад ҳазорон мулки гуногун диҳад!
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурги Юсуф / А. Раҳмонфар // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Афсаҳов А. Гурги Юсуф // Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Д. 1988;
**Қулмуҳаммад Абдулҳусейн** - нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1986)

Зиндагинома
-----------

Қулмуҳаммад Абдулҳусейн 29 октябри соли 1929 дар деҳаи Равмеди ноҳияи Рӯшони Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ба ҷаҳон омадааст. Соли 1953 Мактаби олии комсомолии Маскавро хатм карда, солҳои дароз дар корҳои комсомолӣ, аз ҷумла, котиби дувуми Кумитаи комсомоли Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, мудири шуъбаи тарғиботи КМ ЛКСМ Тоҷикистон фаъолият бурдааст. Чанде муовинии сармуҳаррири рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» - ро бар уҳда доштааст. Солҳои ахир мудири умури хоҷагии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон будааст.

Эҷодиёт
-------

Аз соли 1961 асарҳояш чоп мешуданд. Аслан қиссаҳои илмии тахайюлӣ меофарид, ки «Ниҳонхонаи Қамар», «Сайругашт дар Марс» ва «Истгоҳ дар мадор» аз он ҷумлаанд. Қиссаҳои наваш «То ошёни Муштарӣ» (1988) ва «Баррачаҳои инкубаторӣ» (1992)-ро нашриёти «Адиб» ба чоп расондааст.

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 23 ISBN 978-99947-2-379-9
Шаблон:Қуттии аниманга/OVA

***Black Clover*** (ブラッククローバー, *Буракку Куро:ба:*?, Юнучқаи сиёҳ, рус. Чёрный клевер) — сёнэн-мангаи тахайюлӣ, ки муаллифаш Юки Табата аст. Достони манга дар бораи ҷавоне бо номи Аста аст, ки қувваи ҷодуиё надорад, аммо соҳиби гримуари ҷодуии аҷибе шуд. Бо ғурур, қувваи ҷисмонӣ ва гримуари худ, ӯ мехоҳад шоҳи чодугарон шавад. Манга маҷаллаи ҳарҳафтаинаи *Weekly Shōnen Jump*-и нашрияи Shueisha нашр мешавад. Оғози анимесозӣ баромади OVA-и якқисмӣ шуд, ки 27 ноябри соли 2016 баромад. Онро студиёи XEBECzwei тайёр кард. 3 октябри соли 2017 нахустин намоиши аниме-сериал баргузор шуд, ки ба тавлиди он Studio Pierrot машғул буд.

Сужа
----

Боре як деви пурқувват ба одамон ҳамла кард. Ба назар чунин менамуд, ки инсоният несту нобуд мешавад, аммо шахсе пайдо шуд, ки метавонад яккаса девро мағлуб кунад ва одамонро наҷот диҳад. Ӯ лақаби Шоҳи ҷодугаронро мегирад.
Пас аз 500 сол, ятимон Аста ва Юно, ки дар остонаи ятимхона ёфт шуданд, дар як паноҳгоҳи калисо ба воя мерасанд. Юно як нобиғаи ҷодугарӣ, қоматбаланд ва ором аст, дар ҳоле ки Аста муқобили пурраи ӯ, одами бе қатраи ҷодугарӣ, паст ва ҳассос аст. Дар синни 15-солагӣ, ҳар як ҷодугар гримуар мегирад. Юно чорбаргаи нодиреро гиртфт, Аста — чизе нагирифт. Аммо вақте ки Юно ба душворӣ дучор мешавад ва Аста кӯшиш мекунад, ки ӯро наҷот диҳад, Аста ғайричашмдошт гримуари панҷбаргаро мегирад, ки дар он, тибқи ривоят, дев зиндагӣ мекунад. Баъдтар, Аста ва Юно ба ҳамдигар ваъда медиҳанд, ки яке аз онҳо Шоҳи ҷодугарон мешавад ва ба пойтахти Шоҳигарии Юнучқа мераванд, то ба отрядҳои ритсарҳо-ҷодугарон интихоб шаванд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Official Website for Black Clover.  Viz Media. 27 октябри 2017 санҷида шуд.
2. ↑  Black Clover Anime Reveals October 3 Premiere, More Golden Dawn Cast Members(англ.).  Anime News Network. 23 феврали 2019 санҷида шуд.
**Исомиддин Салоҳиддинов** (10 январи 1947, деҳаи Панҷруд, Панҷакент — 5 ноябри 2014, Душанбе) — ходими давлатӣ, Мушовири калони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (1998—2008).

Зиндагинома
-----------

Исомиддин Салоҳиддинов 10 январи соли 1947 дар деҳаи Панҷруди шаҳри Панҷакент таваллуд шудааст. Соли 1968 Институти давлатии омӯзгории ба номи Т. Г. Шевченко бо баҳо аъло хатм намудааст.

Исомиддин Салоҳиддинов бар асари беморӣ 5 ноябр дар шаҳри Душанбе вафот кард.

Фаъолияти корӣ
--------------

Солҳои 1964—1968 Донишҷӯи Донишгоҳи давлатии омӯзгории ба номи Т. Г. Шевченко; Солҳои 1968—1969 Ассистенти кафедраи фалсафаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории ба номи Т. Г. Шевченко;

Солҳои 1969—1979 Афсари қатории қисми ҳарбии 74960, армияи Шӯравӣ; Солҳои 1970—1971 Коромӯзи кафедраи фалсафаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории ба номи Т. Г. Шевченко; Солҳои 1971—1974 Омӯзгори кафедраи фалсафаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории ба номи Т. Г. Шевченко; Солҳои 1974—1975 Котиби озоди Кумитаи комсомолии Донишгоҳи давлатии омӯзгории ба номи Т. Г. Шевченко; Солҳои 1976—1979 Апиранти кафедраи фалсафаи Академияи илмҳои ИҶШС; Солҳом 1980—1983 Корманди хурди Шуъбаи коммунизми илмии Академияи илмҳои Тоҷикистон; Солҳои 1983—1986 Директори Университети марксизм-ленинизми Кумитаи шаҳрии шаҳри Душанбеи ҳизби Коммунисти Тоҷикистон; Солҳои 1986—1988 Мудири Шуъбаи ташвиқотӣ ва тарғиботии ҳизби коммунистии ноҳияи Октбяри шаҳри Душанбе; Солҳои 1988—1989 Мудири Сектори илм ва маориф; Солҳои 1989—1991 Мудири Шуъбаи идеологияи Кумитаи ҳизбии ҳизби коммунисти Тоҷикистон; Солҳои 1991—1992 Раиси Кумитаи ташкилии кумитаи партиявии шаҳри Душанбе; Солҳои 1992—1996 Котиби якуми ҳизби коммунистии шаҳри Душанбе; Солҳои 1996—1998 Раиси шаҳри Панҷакент;

Солҳои 1998—2008 Мушовири калони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2008—2014 Раиси Кумитаи иҷроияи Анҷумани тоҷикон ва форсизабонони ҷаҳон Пайванд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Исомиддин Салоҳиддинов вафот кард. *faraj.tj*.  ФАРАЖ. 4 сентябри 2017 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
2. ↑  Раиси нави ҷамъияти «Пайванд».  Радиои Озодӣ. 4 сентябри 2017 санҷида шуд.
**Исо ибни Салмон ал-Халифа** ё **Исои II** ( 3 июни 1933, Ясра — 6 марти 1999, Манама ) — аввалин амири Давлати (Аморати) Баҳрайн, аввалин сарвари давлат пас аз барканории протекторати Бритониё.

Зиндагинома
-----------

Писари калонии ҳокими Баҳрайн (ҳоким) Салмон ибни Ҳамад (1942-1961), падари подшоҳи феълии Баҳрайн Ҳамад ибни Исо Ал-Халифа Ҳамади II. Вай соли 1961 тахти ҳакимро ба мерос гирифт, 16 декабри [1961 расман ба тахт нишаст.

*Исои II* кӯшиш кард, ки протекторати Бритониёии Баҳрайнро ба давлати мустақил табдил диҳад, ки 15 августи соли 1971 истиқлоли Баҳрайн, эълон карда шуд ва *Исои II* унвони амирро гирифт. Моҳи майи соли 1973 конститутсия эътибор пайдо кард, ки Баҳрайнро Подшоҳии машрута (монархияи конститутсионӣ) эълон кард. Амир ваколатҳои назаррасро нигоҳ дошт: вай сарвазирро  таъин мекард, сарфармондеҳи олӣ буд, ҳуқуқ дошт бо фармони махсус ҷанг эълон кунад, қонунҳоро тасдиқ кунад. Ҳокимияти қонунгузор ба Маҷлиси якпалатагии миллӣ дода шуд. Дар ҳамон сол бори аввал дар Баҳрайн интихоботи парлумонӣ баргузор шуд (танҳо мардон ҳуқуқи овоздиҳӣ доштанд). Аммо аллакай дар соли 1975 *Исои II* Баҳрайнро шоҳигарии мутлақ эълон кард.

Шурӯъ аз соли 1986 ҳукумати *Исои II* бо Қатар бар сари манотиқи сарҳадии аз нафт бой баҳсҳои ҳудудӣ идома дошт. Моҳи декабри соли 1998 *Исои II* ба Иёлоти Муттаҳида аз пойгоҳи ҳавоӣ барои анҷоми ҳамлаҳои ҳавоӣ ба Ироқ иҷозат дод.

6 марти соли 1999 бар асари сактаи дил даргузашт. Ба ҷойи ӯ писари калониаш Ҳамад ибни Исо Ал-Халифа  Ҳамади II шоҳи Баҳрайн шуд.

Оила ва фарзандон
-----------------

Аз соли 1949  вай бо Шайха Ҳесси бинти Салмон ал-Халифа (1933-2009), духтари Шайх Салмон бин Иброҳим ал-Халифа издивоҷ кард, ки аз ӯ 5 писару 4 духтар дошт.

Сарчашмаҳо
----------

* Лоусон, Фред (1990). Исо бин Салмон ал-Халифа. Дар Бернард Рейх. Роҳбарони сиёсии Шарқи Наздик ва Африқои Шимолӣ: Луғати биографӣ. Group Publishing Greenwood. Бо. 267-271. ISBN 978-0-313-26213-5 .
* Рыжов К. АТ. «Ҳамаи монархҳои ҷаҳон. Шарқи мусулмонӣ дар асрҳои 15-20, Москва, Вече, 2004 ISBN 5-9533-0384-X, саҳ. 72
* Сулолаи Ал-Халифа

Эзоҳ
----

1. 1 2  Encyclopædia Britannica (ингл.)
2. 1 2  Store norske leksikon (бук.) — 1978. — ISSN 2464-1480
3. 1 2  *Brozović D. Ladan T.* Hrvatska enciklopedija (хорв.) — LZMK, 1999. — 9272 с. — ISBN 978-953-6036-31-8

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Хорватская
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 1195234147
* GTAA: 118206
* LCCN: no2009103736
* VIAF: 91127079
* WorldCat VIAF: 91127079

 |

| ⚙️ Парчами Баҳрайн Ҳокимони Баҳрайн |
| --- |
| Ҳокимон | 
* Аҳмад Муҳаммад Халифа (1783–1796)
* Абдуллоҳ Аҳмад ал-Халифа (1796–1843)
* Муҳаммад Халифа ал-Халифа (1834–1869)
* Шайх Исо ибни Алӣ ал-Халифа (1869–1932)
* Шайх Ҳамад бин Исо ал-Халифа (1932–1942)
* Шайх Салмон бин Ҳамад ал-Халифа (1942–1961)
* Шайх Исо ибни Салмон ал-Халифа (1961–1971)

 |  |
| Амирон | 
* Исо ибни Салмон ал-Халифа (1971—1999)
* Ҳамад ибни Исо Ал-Халифа (1999—2002)

 |
| Шоҳон | 
* Ҳамад ибни Исо Ал-Халифа (аз соли 2002)

 |
**Исрофил** (ар. ‎ اسرافیل), **Исрофин**, **Сирофин**, **Сирофил**, куняаш Абулмунофих — фариштаи муқарраби илоҳӣ ва маъмури дамидани Сур. 

Аз Исрофил дар Қуръон ба сароҳат ном бурда нашудааст, вале дар 10 маврид оид ба дамидани Сур ҳангоми вуқӯи қиёмат ва як маврид низ ба ҷуз аз дамидани аввал, ки фарҷоми дунёст, ба дамидани Сури дигаре ҳам ишора шуда, ки он муҷиби зинда шудану бархостани мурдагон мебошад. Дар порае аз ҳадисҳои набавӣ ин даманда ба унвони «Соҳибу-с-Сур» ё «Соҳибу-л-Қарн» дарҷ шудааст. Тибқи бархе ривоёт, Исрофил бар Лавҳи Маҳфуз гуморида шуда, Ҷабраил ваҳйро аз ӯ мегирад. Мақоми Исрофил ҳамчун интиқолдиҳандаи дастурҳои илоҳӣ аз Лавҳи Маҳфуз ба дигар коргузорон боис шуд, ки гоҳ ӯро амини Худованд байни Худо ва халқ ва сафири аъло гуфтаанд. Исрофил аввалин фариштаест, ки фармони Худовандро иҷобат намуд ва бар Одам саҷда кард. Исрофил-ро мазҳари сифати ҳаёти Худованд мепиндоранд, ҳамон гуна ки Ҷабраил мазҳари илм, Микоил мазҳари ирода ва Азроил мазҳари қудрати Офаридгор дониста мешавад. 

Дар васфи Исрофил ривоёте низ вуҷуд доранд, ки маншаи қисми муҳимми онҳоро гуфтори Каъбулаҳбор ва афроде чун Ваҳб ибни Мунаббеҳ ташкил медиҳанд. Аксар Исрофилро фариштае дорои чор бол (гоҳ бештар) бо пайкари хеле бузург васф кардаанд, ки пойҳояш дар қаъри замини ҳафтум ҷой гирифта, Арш бар шонааш қарор дорад. Бо ин ҳама азамат Исрофил ҳамеша дар баробари бузургии Худованд худро хеле ҳақир дониста, аз ҷалоли Ӯ худро бо боле аз болҳояш мепӯшонад. Тибқи маълумоти бархе аз кутуби исломӣ, ҳангоми амри Худованд ба нафх (дамидан)-и Сур Исрофил бар сахраи Байтулмуқаддас истода, дар Сур медамад. Достони Зулқарнайн фарогири ривоятест дар бораи дидори ӯ бо «Соҳибу-с-Сур», ки Исрофил дар он ҳангом мунтазири фармони Худованд барои дамидани Сур будааст. Ба эҳтимоли бархе, Исрофил ба Серафими Аҳди Атиқ шабоҳат дорад, ба ин далел, ки баъзе лаҳзаҳои тасвири онҳо дар ривоёти исломӣ ва яҳудӣ ба ҳам монанданд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Исрофил // Илм — Исҳоқ. — Д. : СИЭМТ, 2011—2020. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021).

* Мифы народов мира. Т. 1. М. 1987; Ислам: Энциклопедический словарь. М. 1991;
* Али-заде А. Исламский энциклопедический словарь. М. 2007.
* دائرة المعارف بزرگ اسلامی. جلد ٨. تهران، ١٣٩٠ ش.؛
* دیوبندی محمد شفیع عثمانی. معارف القران. جلد ١١. تهران، ١٣٩٠ ش

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Брокгауза и Ефрона
* Ислама (1 изд.)
* Ислама (2 изд.)
* Исламский энциклопедический
* Britannica (онлайн)
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
**Исроил Исмоилов** (27 октябри 1939, Самарқанд — 28 марти 2016, Душанбе) — физикдон, доктори илмҳои физика ва математика (1981), профессор (1984), узви вобастаи Фарҳангистони улуми Тоҷикистон (1993), «Арбоби шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон» (1996), Корманди шоистаи Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Исроил Исмоилов 27 октябри соли 1939 дар шаҳри Самарқанд ба дунё омадааст. Соли 1962 факултаи физикаю математикаи Донишгоҳи давлатии Самарқанд ба номи А. Навоиро хатм намуда, ба сифати муҳандис -таҳқиқотчӣ ба шаҳри Новосибирск ба кор фиристода шуда, то соли 1963 дар он ҷо фаъолият намудааст. Аз соли 1963 Исроил Исмоилов дар Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умарови Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст. Дар институт фаъолияти кориашро аз ходими хурди илмӣ сар карда, то ба мудири лаборатория расидааст. Ба фаъолияти илмӣ аз соли 1965, аз лаҳзаи дохил шудан ба аспирантураи Институти физикаи ба номи П. Н. Лебедеви АИ ИҶШС дар лабораторияи радиофизикаи квантӣ, зери роҳбарии физики барҷастаи замони муосир, дорандаи мукофоти Ленинӣ ва ҷоизаи Нобелӣ Н. Г. Басов шурӯъ кардааст.
Исроил Исмоилов 28 марти соли 2016 дар шаҳри Душанбе даргузашт.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Соли 1968 рисолаи номзадиашро дар мавзӯи «Полупроводниковые квантовые генераторы на основе соединений А3В5 и их твердых растворов» ҳимоя карда, аз соли 1969 дар институт ба корҳои илмӣ ва ташкилотӣ фаъолона машғул мешавад ва лабораторияи «Электроникаи квантӣ»-ро таъсис дода, роҳбарии онро ба зимма гирифтааст. Рисолаи докториро Исроил Исмоилович соли 1981 дар мавзӯи «Лазерное излучение и люминесценция фосфида индия и твердых растворов на его основе» дар Институти физикаи ба номи П. Н. Лебедеви АИ ИҶШС ҳимоя кардааст. Корҳои илмии Исроил Исмоилов асосан ба таҳқиқ ва коркарди лазерҳои нимноқилӣ дар кристаллҳои якҷинса бо таъсири нуравшонӣ дар майдони магнитӣ бахшида шуда, дар тӯли фаъолияти илмиаш зиёда аз 170 мақола, аз он ҷумла 5 монография ба чоп расонидааст. Исроил Исмоилов ҳамчун олими барҷаста ва устоди боҳиммат дар самти тайёр намудани мутахассисони илмӣ-педагогӣ саҳми беандоза гузоштааст. Таҳти роҳбарии ӯ 5 нафар рисолаи номзадӣ ҳимоя кардаанд.

Ҷоизаҳо
-------

* Медали «Барои меҳнати шоён»,
* Медали «Ветерани меҳнат»
* «Арбоби шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон» (1996),
* Корманди шоистаи Тоҷикистон.
* Барои хидматҳои шоён дар назди ватану миллат Раёсати Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Исроил Исмоиловро бо чандин ифтихорномаҳои фахрӣ ва нишонҳои сарисинагӣ сарфароз гардонидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон.Ҳайати шахсӣ. — Душанбе: Дониш, 2011. — 216 с.

Адабиёт
-------

* Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе,2013, — 184 с. — С.58-59 ISBN 978-99947-958-2-6
**Оши туппа** — як навъ таоми тоҷикӣ.

Барои оши туппа аз орди гандум ва оби намакдор хамири сахт тайёр карда (1–2 тухм ҳам меандозанд), 20–25 дақиқа дам медиҳанд. Баъд хамирро то 1,5–2 мм тунук карда, ба андозаи бараш 5 см ва дарозиаш 15 см тасма-тасма мебуранд. Баъд нами онро гурезонда, дар оби намакдор пухта мегиранд. Дар зарфи дигар гӯшти майда резакардаи гӯсфанд ё говро бо пиёз, сабзӣ ва помидор дар равған бирён мекунанд. Сипас аз болояш каме об андохта меҷӯшонанд. Андаке пеш аз пухтан ба он картошка, нахӯд, қаламфур ва адвиёт ҳамроҳ карда, пиёздоғ ё қайла тайёр мекунанд. Оши туппаро, агар обдор бошад, дар коса, беоб бошад, дар табақ кашида, ба рӯяш қайла ва кабудӣ меандозанд. Дар зарфи алоҳида ҷурғот ё қаймоқ медиҳанд.

Оши туппа дар ноҳияҳои алоҳидаи Тоҷикистон ном­ҳои гуногун дорад. Масалан, дар водии Зарафшон лахчак, дар Қаротегину Ҳисор ва Яғноб туппакашак, дар дигар мавзеъҳо туппатой ва ғайра меноманд.

Барои хамир 3 истакон орди гандум, 1 дона тухми хом, 1 истакон об, ним қошуқча намак, барои қайла 500 г гӯшт, 50 г намак, 200 г пиёз, 2–3 дона помидор ё 1 қошуқ қайлаи помидор, 500 г картошка, 2 дона қаламфури булғорӣ, мувофиқи табъ намаку адвиёт лозим аст.

### Оши туппаи башир

Як навъи таоми ширии тоҷи­кӣ. Барои тайёр кардани оши туппаи башир аввал аз орди гандум, тухми мурғ ва об хамири сахт мемоланд ва барои расидан 20–25 дақиқа нигоҳ медоранд. Баъд хамирро тунук ва чин-чин ҳам таҳ намуда, ба тасмачаҳо тақсим мекунанд, тасмачаҳоро болои ҳам гузошта, чоркунҷаҳои андозаашон 4х4 ё 5х5 см мебуранд. Сипас ба дег шир андохта меҷӯшонанд, мувофиқи табъ намак илова менамоянд ва туппаҳои чоркунҷа буридашударо ба шири ҷӯшидаистода андохта, омехтакунон то пухтан 8–10 дақиқа меҷӯшонанд. Оши туппаро ба косаҳо кашида, ба болояш як пора равғани мас­ка мегузоранд.
Барои тайёр кардани 6 хӯрд оши туппаи башир 25 г орди гандум, 1 дона тухми мурғ, 2400 мл шир, 60 г равғани маска, мувофиқи табъ намак лозим аст.

### Оши туппаи дасткан

Барои оши туппаи дасткан хамирро мисли оши туппа тайёр мекунанд. Баъд онро на бо корд, балки бо даст мекананд. Хамире, ки бо даст мекананд, бештар муфид аст, чунки хосияти гармибахшӣ дорад. Оши туппаи дасткан айнан мисли оши туппа пухта мешавад.
Барои тайёр кардани оши туппаи дасткан 250 г ор­ди гандум, 60 г равғани рустанӣ ё чарбуи обкарда, 200 г бехпиёз, 120 г сабзӣ, 120 г шалғам, 130 г картошка, 120 г қаламфури булғорӣ, 180 г помидори тару тоза ё 50 г қайлаи помидор, 200 г ҷурғот, 1 бандча кабудӣ лозим аст.

Адабиёт
-------

* Аминов С. Ванукевич А. Таомҳои тоҷикӣ. — Душанбе, 1967.
**Исроил Файзиддинов** (тав. 2 октябри 1965, деҳаи Навгилеми ноҳияи Исфара), овозхон, Аълочии фарҳанги ҶТ (1987).)
Аз овони ҷавонӣ ба санъат шавку хаваси зиёде дошт. Аз устодон Барно Исҳоқова, Алиxон Солиев, Ҷӯрабек Муродов, Алмос Абдуллоев, Мирзоқурбон Солеҳов, Муродxон Йулбарсов, Исмонxон Юсупов, Додохон Темуров сабақ омӯхт ва сирру асрори олами мусиқиро аз бар намуд. 
Омӯзгори шуъбаи мусиқии ДХЗТ ва овозхони ансамбли шашмақомхонҳои Кумитаи радио ва телевизион (1987-1992) ва аз соли 1992 овозхон, роҳбари бадеии ансамбли «Шашамақом»-и ш. Исфара. Иштирокчии фестивали дӯстии ҷавонон дар Олмон (1987), симпозиумҳои байналхалқии шашмақомхонон дар Самарқанд (1987), Исфара (1990, 2003). 
Муаллифи қариб 60 суруд, аз ҷумла «Дарди миллат», «Арусбиёрон», «Вовайло», «Падарам», «Тоҷикистон», «Ният», «Модари ҷон», «Ояд ҳаме», «Сомони ман». Сабти зиёда аз 30 сурудаш дар фонди тилоии радио маҳфузанд. 
Дорандаи Ифтихорномаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ҷоизаи "Шоҳроҳи Ваҳдат" 
мебошад.

Инчунин нигаред
---------------

* Шашмақом

Эзоҳ
----

1. ↑  ИСОМИТДИНОВ ЖОРАБЕК БОБОБЕКОВИЧ, РУСТАМОВ ДАДО АБДУЖАББОРОВИЧ.К истории традиционной музыкальной культуры Исфары конца XIX начала ХХI вв
2. ↑  Профессиональная традиционная песенно-музыкальная культура населения Северного Таджикистана на рубеже XX - XXI вв(пайванди дастнорас)
**Шукурҷон Зуҳуров** (*Зуҳуров Шукурҷон Зуҳурович*; тав. 16 апрели 1954, ноҳияи Панҷ, вилояти Қурғонтеппа, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — ходими давлатӣ ва сиёсии тоҷик. Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Раиси Шӯрои Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (солҳои 2010-2020).

Зиндагинома
-----------

Зуҳуров Шукурҷон 16 апрел, соли 1954 дар ноҳияи Панҷи вилояти Хатлон таваллуд шудааст. Академияи идоракунии Федератсияи Россия ва Донишгоҳи муҳандисӣ - заминсозии шаҳри Москваро бо ихтисоси муҳандиси заминсоз хатм намудааст. 
Дар вазифаҳои муҳандис - заминсози ноҳияи Ҳамадонии вилояти Хатлон, сардори шуъбаи истифодаи замин ва заминсозии Кумитаи иҷроияи Шӯрои депутатҳои собиқ вилояти Қурғонтеппа, инструктор, мудири шуъба ва котиби Кумитаи Марказии комсомоли Тоҷикистон, раиси Кумитаи иҷроияи Шӯрои депутатҳои халқи ноҳияи Комсомолобод (ҳоло Нуробод), раиси Кумитаи давлатии меҳнат ва тайёр кардани кадрҳои коргарии Ҷумҳурии Тоҷикистон, мудири шуъбаи шуғл ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, раиси ноҳияи Панҷи вилояти Хатлон, муовини Роҳбари Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазири меҳнат ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст. 
Зуҳуров Шукурҷон аз оғоз то охири гуфтушунидҳои сулҳи байни тоҷикон иштирок намуда, дар ду давраи аввал (Москва, Теҳрон) раиси ҳайати ҳукуматӣ ва дар давраҳои дигар муовини аввали раиси ин ҳайат буд. Аз соли 1997 то соли 2000 бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи раиси Зеркомиссияи муҳоҷирони Комиссияи оштии миллӣ кор кардааст. Ӯ дар як вақт, аз соли 1998 то соли 2000 вазифаи раиси Маркази ҳамоҳангсозии лоиҳаҳои барқарорсозии баъдиҷангро иҷро намудааст.

Вакили Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати якум (1995 - 2000). 
Зуҳуров Шукурҷон 28 феврали соли 2010 аз ҳавзаи интихоботии Рашт, № 12 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати чорум ва 16 марти соли 2010 дар ҷаласаи якуми иҷлосияи якуми Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати чорум Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Раиси Шӯрои Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардидааст. 
Президенти гурӯҳи миллии парламентии Тоҷикистон дар Иттиҳоди Байнипарламентии ҷаҳон низ мебошад.

Шукурҷон Зуҳуров - аз Ҳавзаи интихоботии Рашт № 12 шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ - вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V

Ҷоизаву медалҳо
---------------

* Ордени «Дӯстӣ»
* 
* Ордени «Шараф»
* 
* Медали «20–солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»
* 
* Ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Нигаред низ
-----------

* Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Эзоҳ
----

1. ↑  Раиси МН МО ҶТ Бойгонӣ шудааст 6 июни 2017  сол. // Сомонаи расмии МН МОҶТ
2. ↑  КМИР рӯйхати вакилони тозаинтихоби Маҷлиси намояндагонро чоп кард. 9 марти 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 июли 2015.

Пайвандҳо
---------

* Зуҳуров Шукурҷон Бойгонӣ шудааст 31 августи 2014  сол.

КОМИССИЯИ МАРКАЗИИ ИНТИХОБОТ ВА РАЪЙПУРСИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН Бойгонӣ шудааст 6 апрели 2015  сол.
**Исмоилов Исроил Исмоилович** (14 июни 1925, деҳаи Ғарибаки ноҳияи Панҷакент — 1 июни 2010, Душанбе) — омӯзгори маъруфи тоҷик, номзади илмҳои педагогӣ (1968), профессор, Корманди шоистаи Тоҷикистон, иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ.

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1937—1943 дар Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Панҷакент таҳсил карда, онро бо баҳои аъло хатм кардааст. Солҳои 1943—1945 ҳамчун муаллими мактаби миёна, мудири қисми таълимии мактаб, табелчӣ ва котиби ташкилоти комсомолии колхози «1-май»-и ноҳияи Панҷакент кор кардааст. Соли 1945 вазифаи котиби якуми кумитаи комсомоли ноҳияи Панҷакентро ба уҳда дошт. Соли 1945 вакили анҷумани VI-уми комсомоли Тоҷикистон интихоб шуда, ин ваколатро дар анҷуманҳои VIII, IX, ва X-и комсомолии Тоҷикистон идома медиҳад. Солҳои 1947—1949 шунавандаи мактаби марказии комсомолии назди КМ ВЛКСМ буд. Солҳои 1949—1953 дар вазифаи муовини мудири шуъбаи мактабҳо ва пионерони КМ ИЛК-и Тоҷикистон кор кардааст. Солҳои 1953—1954 вазифаи инспектори шуъбаи маорифи шаҳри Сталинобод, 1954—1956 раиси Иттифоқҳои касабаи коркунони маорифи шаҳри Сталинобод, мудири шуъбаи маорифи ноҳияи марказии шаҳри Сталинобод, муовини раиси комиҷроияи ноҳияи Душанбе (ҳоло И. Сомонӣ), мудири шуъбаи маорифи ноҳияи Душанберо ба уҳда дошт. Соли 1955 чун эстернат Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1957—1960 дар аспирантураи донишкадаи номбурда таҳсил намудааст. Солҳои 1960—1972 ҳамчун муаллими калон, 1972—1993 дотсент ва аз соли 1993 профессори кафедраи педагогикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Ӯ инчунин дар вазифаи мудири кафедраи назария ва услуби корҳои комсомолӣ ва пионерӣ, муовини ректори донишкадаи омӯзгори оид ба шуъбаи шабона кор кардааст. Муаллифи 53 номгӯи китобҳои гуногунҳаҷм ва зиёда аз 400 мақолаҳои илмиву оммавӣ мебошад. Барои хидматҳояш бо 66 ҷоизаҳо сарфароз шудааст, ки 10-тои он давлатӣ мебошанд. Соли 1985 ҳамчун иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ дар назди Байрақи Ғалаба дар шаҳри Москва расм гирифтааст.

Ҷоиза
-----

Бо ифтихорномаҳои фахрии ЮНЕСКО, нишонҳои «Аълочии маорифи Тоҷикистон», «Аълочии мактабҳои олии ИҶШС» қадрдонӣ карда шудааст.

Осор
----

* Пионери Таджикистана 30-х годов, Д. 1967;
* Комсомол ва мактаб, Д. 1973;
* Пионерия Таджикистана, Д. 1985;
* Дастур барои Панҷикенти қадим, Д. 1994;
* Ғарибаки ман, Д. 2006;
* Саргузашти сағираи ғарибакӣ, Д. 2007;
* Саргузашти суғдидухтар, Д. 2006;
* Баъзе ақидаҳои фалсафӣ ва тарбиявии дини Ислом, Д. 2006.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Қувваи бозгашти қонун** – амали қонун ба ҳолатҳое (муносибатҳое), ки то мавриди амал қарор гирифтани қонуни мазкур мавҷуд буданд. Чун қоида, қонун набояд қувваи бозгашт дошта бошад, ба муносибатҳое, ки дар вақти амали қонун ҷой доранд, татбиқ гардад. Ба тариқи истисно, ба
қонунҳо баъзан қувваи бозгашт дода мешавад, ки он дар худи қонун ва ё дар санади мавриди амал қарор додани он пешбинй мегардад. Чун қоида, агар қонуни нав кирдорро (ҳуқуқвайронкуниро) бартараф намояд, ҷазоро сабук ё ба тариқи дигар вазъи шахси кирдорсодиркардаро сабук намояд, қувваи бозгашт дорад. Қонуне, ки ҳуқуқвайронкунй будани кирдорро муқаррар менамояд, ҷазоро пурзӯр мекунад ё ба тариқи дигар вазъи шахсеро, ки ин кирдорро содир кардааст, бадтар месозад, кувваи бозгашт надорад (моддаи 20 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, моддаи 13 Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон). Мувофиқи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон (моддаи 45) қонунҳое, ки андози навро муқаррар мекунанд ва ё шароити андоздиҳандаро вазнин менамоянд, қувваи бозгашт надоранд.

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 259
**Шукрулло Кароматуллоевич Ғаюров** (04.11.1967, н. Рӯдакӣ), доктори илми ҳуқуқ (2010), профессор (2014).

Зиндагинома
-----------

Соли 1990 факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин хатм намуда, дар ҳамин ҷо фаъолият менамояд, вазифаҳои муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи асосҳои давлат ва ҳуқуқро дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон адо намудааст. 
Баробари омӯзгорӣ ба корҳои таҳқиқотӣ пайваста шуғл меварзад, дар таҳияи «Ҳуқуқи молияи Тоҷикистон», «Ҳуқуқи гражданӣ», «Фарҳанги ҳуқуқ», Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи гарави амволи манқула» ва ғайра иштирок доштааст. Ӯ шогирди Узви вобастаи Академияи илмҳои ҶТ Очилбой Усмонов буда ва рисолаҳои илмиашро дифоъ намудааст. Ҳамзамон бобати ҷиҳатҳои ҳуқуқии мушкилоти хусусигардонии корхонаҳо, ба танзим даровардани фаъолияти судҳои ҳакамӣ, танзими ҳуқуқии арбитражи байналмилалӣ дар Тоҷикистон ва ғайра беш аз ҳаштод асару мақола ба табъ расондааст.

Осор
----

Проблемы гражданско-правового регулирования акционирования государствен-ных предприятий в Республике Таджикистан. – Д. 1996; Основные проблемы приватизации предприятий: гражданско-правовой аспект. – Д. 1997; Гражданско-правовые проблемы акционирование. – Д. 1997; Информационные обязательства ликвидируемого юридического лица: Основные вопросы теории и практики. – Д. 1999;Ба танзимдарории фаъолияти судҳои ҳакамӣ дар Тоҷикистон. – Д. 2004 (ҳаммуаллиф); Танзими ҳуқуқии арбитражи байналмилалӣ дар Тоҷикистон. – Д,, 2007; Личноеинформационное право граждан: проблемы гражданско-правового регулирования в Республике Таджикистан: Дисс… доктора юрид. наук. – М. 2010.

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. – Душанбе, 2017. – С. 152.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Исроил Исмоилов (мазмунҳо)-ро бубинед.

**Исроил Исмоилов** (1918, деҳаи Нишириёни ноҳияи Ғарм) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948). Иштирокдори ҶБВ.

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1935—1960 колхозчӣ, сардори звено, мсардори бригадаи пахтакорӣ, мироб ва аз соли 1961 колхозчии колхози «Коммунизм»-и ноҳияи Вахш. Звенои Исроил Исмоилов дар соли 1947 ҳосили фаровони пахтаи маҳиннах рӯёнд.

Ордену медалҳо
--------------

Бо ду ордени Ленин ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Исмоилов Исроил // Илм — Исҳоқ. — Д. : СИЭМТ, 2011—2020. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021).
**Зулхаласа** (ар. ذوالخلصة‎) **Зулхалса**, **Зулхалуса**, **Зулхулуса** — номи бут ё бутхонае дар сарзамини Яман, дар маҳалле бо номи Табола, ки бут ё санге бо номи Халаса дар он гузошта шуда буд. Назди қабилаҳои он сарзамин ба «Каъбаи ямонӣ» шинохта мешуд, дар муқобили хонаи Каъба, ки дар байни онҳо бо «Каъбаи шомӣ» машҳур буд. Ба қавле, Зулхаласа дар чаҳорманзилии ҷануби Макка, дар шаҳре бо номи Абло/Аблот — сукунатгоҳи қабилаи Хасъам ва Баҷила ва бахше аз қаламрави Табола воқеъ буд. Ба гуфтаи Ёқути Ҳамавӣ ва Забидӣ, Амр ибни Луҳай, ки нахустин бор бутпарастиро миёни арабҳо роиҷ сохт, Зулхаласаро дар поин (ҷануб)-и Макка барпо кард.

Зулхаласа аз санги сафеди чақмоқ бо тасвири тоҷмонанди рӯи он нақшбаста иборат буд. Баъдҳо нигаҳбонон ва парастандагони он бар гарданаш гарданбандҳо ва тухми шутурмурғ овехтанд, ба рӯи он шир мерехтанд, ҳадяҳое аз ҷаву гандум ва ғ. ба он тақдим мекарданд. Ба Зулхаласа савганд мехӯрданд, назди он паймон мебастанд ва бо се тири қуръапартоии мавҷуд дар он, ки нишони амру наҳй ё умеду интизорӣ буданд, фол медиданд. Гурӯҳе аз қабилаи Боҳила ибни Аъсур бо номи банӣ Умома калиддори Зулхаласа буданд. Қабилаҳои Хасъам, Баҷила, Аздуссарот, Ҳавозин, Давс ва дигар сокинони сарзамини Табола онро парастиш мекарданд.

Гӯянд, Имруулқайс дар даврони ҷоҳилия барои интиқоми хуни падараш қасди ҳамла бар банӣ Асад кард. Вақте гузораш ба Зулхаласа афтод, дар он ҷо се бор қуръа кашид ва дар ҳар се бор тири наҳй берун омад. Тирро шикаста, бар рӯи Зулхаласа зад, ба вай носазо гуфт ва дар борааш ашъоре суруд. Он гоҳ равонаи ҷанг шуд ва бар банӣ Асад зафар ёфт. Пас аз он то замони зуҳури ислом дигар касе назди Зулхаласа қуръа намекашид. Вале аз ривояти Бухорӣ (4357) бармеояд, ки арабҳо ҳамчунон назди Зулхаласа қуръа мекашиданд, то он ки ислом онҳоро аз ин кор наҳй кард.

Соли 632 паёмбар (с) ба Ҷарир ибни Абдуллоҳи Баҷалӣ гуфт: «Оё маро аз Зулхаласа роҳат намесозӣ!?» Ва ӯро бо 150 савора аз банӣ Аҳмас ба он сарзамин равона кард. Ҷарир тайи задухӯрде бо қабилаҳои Хасъам ва Боҳила онҳоро шикаст дод ва Зулхаласаро ба оташ кашиду хароб кард. Он задухӯрд дар манобеи таърихӣ бо ғазваи Зулхаласа ва явм (рӯз)-и Зулхаласа маъруф аст. Баъдҳо дар ҷои Зулхаласа масҷиди Табола ё масҷиди Абло сохта шуд. Аз паёмбар (с) ривоят шуда, ки фармуд: «Қиёмат барпо нашавад, то он ки дунбаҳои занони (қабилаи) Давс ба (гирди) Зулхаласа ба ҷунбиш дароянд» («Саҳеҳи Бухорӣ», 7116). Уламо ин ҳадисро ба маънои бозгашти бутпарастӣ ба он сарзамин пеш аз фаро расидани рӯзи қиёмат донистаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Зулхаласа // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Шукрона** (форсӣ: شکرانه‎) — силсилафилми телевизионии муштараки Эрону Тоҷикистон маҳсули соли 2007 ба коргардонии Саиди Султонӣ, нависандагии Муҳаммадҳодӣ Каримӣ ва таҳиякунндагии Мансури Суҳробпур мебошад, ки аз шабака пахш шуд.

Хулосаи достон
--------------

Ҳомид Салимпур (Пуриё Пурсурх), ҷавонест таҳсилкарда, ки аҳли кор ва талош аст. Ӯ барои таъсиси як коргоҳ маҷбӯр ба дарёфти кумаки нақдӣ аз падараш (Ҳушанг Таваккулӣ) мешавад, аммо пас аз муддате мутаваҷҷеҳ мешавад, ки пули дарёфтӣ мутааллиқ ба зани ъамуяш аст, ки дар Тоҷикистон ба сар мебарад. Ҳомид, ки худро мадюни ӯ медонад ба Тоҷикистон меравад, аммо зани ъамуяш солҳо пеш фавт кардааст. Ҳомид дар ҷустуҷӯи бозмондае аз ӯ ба духтаре ба номи Нодиё (Шифо Сафарова) бархурд мекунад, ки иддао мекунад аз бастагони наздики зани ъамуяш аст…

Бозигарон
---------

* Пуриё Пурсурх — дар нақши Ҳомид Салимпур
* Ҳабибуллоҳ Абдурразоқ — дар нақши саргарди полиси Тоҷикистон
* Ҳасан Ҷавҳарчӣ — дар нақши домоди Раҳмон
* Шифо Сафарова — дар нақши Нодиё
* Отифа Разавӣ — дар нақши Мунир, ҳамсари дувуми Раҳмон
* Фарҳод Қоимён — дар нақши Муъин
* Марям Ковиёнӣ — дар нақши духтари Раҳмон
* Ҳушанг Таваккулӣ — дар нақши Раҳмон Салимпур

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* *سحر عصر آزاد.* نگاهي به مجموعه شكرانه كار سعيد سلطاني: ۳۰شب سكون و تكرار.  www.magiran.com. 23 феврали 2018 санҷида шуд.
* سریال شکرانه.  www.bifasele.com. 23 феврали 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 августи 2017.
**Зулфин**, **зулфак**, **зурфин**, **зулфӣ**, **зулфинак** — ҳалқаи занҷири дару дарвоза ва сандуқ. Сохтан ва истифодаи зулфин аз қадим маъмул буд. зулфин аз оҳан, мис ва дигар филиззот сохта мешавад. Дар гузашта барои дару дарвозаҳои калон зулфинҳои чубӣ низ истифода мешуданд. Қуфлро аз ҳалқаҳои зулфин мегузаронанд ва дар байн ё болодарии сандуқ ё дар бо мех насб мекунанд. Зулфинҳое низ истифода мешаванд, ки ҳалқаҳои занҷираи онҳо 20-30 см ва баъзан аз ин ҳам дарозтаранд. Вобаста ба усули истифодабарӣ зулфин шакл ва андозаи гуногун дорад. Зулфин таъйиноти ороишӣ низ дошта, баъзан ҳаккокӣ мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Зулфин / Р. Раҳмонӣ // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Зулф** (форсӣ: زلف‎) — як навъи хатти сулс. Хатти мазкурро устодони санъати хаттотӣ писандидаанд. Дар ҳунари меъморӣ низ фаровон истифода мешуд. Ихтироъкори Зулфро баъзеҳо устод Юсуфи Сиҷистонӣ ва дигарон устод Иброҳими Сигзӣ донистаанд. Хаттоти машҳури нимаи дуввуми асри 19 ва ибтидои асри 20 Исҳоқхонтӯраи Тӯрақӯрғонӣ дар рисолааш «Ҷомеъу-л-хутут» доир ба Зулф маълумот дода, намунаи онро бағоят зебо китобат кардааст. Дар «Қомуси усмонӣ»-и Алӣ Саидӣ ҳам ба Зулф баҳои баланд дода шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Зулф / С. Султонов // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — С. 359. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Зулфия Бобоева** — рӯзноманигор, шоира, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2005)

Зиндагинома
-----------

**Зулфия Бобоева** 1 январи соли 1954 дар деҳаи Муҷуни ноҳияи Ғончии вилояти Суғд таваллуд ёфтааст. Соли 1960 ба мактаби зодгоҳаш рафта, дар 13-солагӣ гирифтори беморие гашта, мактаби миёнаро ғоибона фарҷом бахшидааст.

Эҷодиёт
-------

Ба фаъолияти эҷодӣ ҷиддан машғул буда, шеърҳои нахустинаш дар рӯзномаву маҷаллаҳои Тоҷикистону Ӯзбекистон чоп шудаанд. Мақолаҳои публитсистии ӯ дар матбуоти даврӣ ва маҷмӯаҳои алоҳида ба табъ расидаанд. Муаллифи маҷмӯаҳои «Бӯрон қизӣ», «Илтиҷо», «Бир кам дунё», «Қуёшдан қарз», «Тоғлар нидоси», «Ойсиз оқшомлар», «Эртага кеч бӯлади», «Кафимдаги капалак», «Сабрим саодати» мебошад, ки дар Душанбеву Тошканду Хуҷанду Истаравшан ба табъ расидаанд. Соли 2005 ба узвияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта шудааст.

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 58- 59 ISBN 978-99947-2-379-9
**Зулфиқор**, **зулфақор** (ар. ذوالفقار‎ — муҳрадор) — лақаби шамшери маъруфи Алӣ ибни Абутолиб.

Ваҷҳи тасмия
------------

Ваҷҳи тасмияаш қатори муҳраҳо ё харошҳои пасту ҳамвор доштани пушти он аст. Зулфиқор дар даврони тоисломӣ низ шуҳрат доштааст. Дар асл ба Мунаббеҳ ибни Ҳаҷҷоҷ ё Ос ибни Мунаббеҳ мутааллиқ будааст. Онро ҳазрати Муҳаммад (с) дар ҷанги Бадр ба даст оварда, дар ҷанги Уҳуд ба Алӣ (вақте ки шамшери Алӣ шикаст) бахшидааст. Алӣ (а) бо зулфиқор аз Муҳаммад дифоъ карда, душманро ақиб рондааст. Доир ба далерии Алӣ (а) байни мардум зарбулмасали «Ло фато илло Алӣ, ло сайфа илло Зулфиқор» («Ҳеч ҷавонмарде ҷуз Алӣ ва ҳеч шамшере ҷуз Зулфиқор нест») роиҷ аст. Минбаъд зулфиқор ҳамчун рамзи қудрат ва шуҷоат дар миёни мусулмонон вирди забонҳо шуд. Дар мавриди шакли зулфиқор андешаҳои мухталиф мавҷуданд. Зулфиқор мисли шамшерҳои арабии қадим дудама буда, як дами он дандонадор будааст. Вале дар тасаввуроти минбаъда нӯги зулфиқор ду шоха (теға, забона) дошта, дар тасвирҳо онро, маъмулан, душоха кашидаанд. Зулфиқор дар шеъри классикии форс-тоҷик фаровон истифода шудааст:

> Яке аждаҳо буд дар чанги шер,  
> 
> Ба дасти Алӣ Зулфақори Алӣ.
> 
> 
> Носири Хусрав
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Зулфиқор / М. Нурова // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — С. 360. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.