recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Фатҳулло мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Азиз мебошанд.

**Фатҳуллоҳи Азиз** - нависанда, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1990), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2002).

Зиндагинома
-----------

Фатҳуллоҳи Азиз (Азизов Фатҳулло Неъматович) 1 марти соли 1949 дар деҳаи Дурбати ноҳияи Ҳисор таваллуд ёфтааст. Пас аз гирифтани маълумоти миёна ду сол муаллими синфҳои ибтидоӣ буда, ғоибона дар факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон таҳсил кардааст. Сипас ба шуъбаи рӯзона гузашта, солҳои 1968-1973 дар шуъбаи журналистикаи факултаи филологияи тоҷики донишгоҳ соҳиби маълумот гаштааст. Аз сентябри 1975 то феврали 1976 муҳаррири редаксияи ҷавонони Телевизиони Тоҷикистон, солҳои 1976-1980 инструктори Кумитаи иҷроияи Шӯрои депутатҳои халқи ноҳияи Ҳисор, солҳои 1980-1985 инспектори Кумитаи ноҳияивии Ҳизби коммунисти Тоҷикистон, аз декабри 1985 то ноябри 1992 муҳаррири рӯзномаи «Ҳисори Шодмон» (собиқ «Байрақи ленинизм») будааст. Аз ноябри 1992 то апрели 2012 дар вазифаҳои гуногуни ҳукумати ноҳияи Ҳисор адои хидмат кардааст. Аз марти соли 2012 нафақагир буда, ҳамзамон, дар нашриёти «Маориф ва фарҳанг»-и Вазорати маорифи ҷумҳурӣ фаъолият дорад.

Эҷодиёт
-------

Чакидаҳои хомааш дар маҷмӯаҳои дастҷамъии «Баҳори Ҳисор», «Падида», «Дурдонаҳои Алмосӣ», «Насими субҳ», «Паёми истеъдод», «Насими Ҳисор», «Таронаҳои водии зарнисор», «Тазкираи адабиёти тоҷик дар садаи бист» чоп шудаанд. Асарҳои алоҳидааш таҳти унвони «Анвори ҳикмат» (2000), «Раҳнаварде дар биёбон» (2002), «Офаридгор ва Инсон» (2003), «Накҳати хаёл» (2003), «Масали зиндагӣ» (2006), «Девонаи ватандӯст» (2009), «Ҷиҳод» (2013), «Таърихи мухтасари Ҳисор» (1992), таърихномаҳои «Ҳисори Шодмон» (ҳамроҳи Зафари Дӯст, 1992), «Некном» (1998), «Аз Сабо то Шаҳринав» (2007), «Хираднома» (1993) ва ғ. ба табъ расидаанд. «Панднома»-и шоири классики қазоқ Абай, маҷмӯаи ҳикояҳои нависандаи турк Бекир Юлдуз ва қиссаи нависандаи туркман Қаюм Тангриқулиев «Ду сафедор»-ро аз русӣ ба тоҷикӣ гардондааст.

Ҷоизаҳо
-------

* Аълочии матбуот ва фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* Медали «Хидмати шоиста».

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 27 ISBN 978-99947-2-379-9
Ҳолати тиббӣШаблон:SHORTDESC:Ҳолати тиббӣ

**Анаплазмоз** — касалии сироятии ҳайвонот. Анаплазмозро анаплазмаҳо ба вуҷуд меоваранд.

Ба анаплазмоз гов, асп, хачир, хар, шутур, хук, буз, гӯсфанд, саг, гурба, оҳу, ғизол, архар, шоҳбарзагов ва ғ. гирифтор мешаванд. Анаплазмаҳо ба харгӯш, мушу калламуш, хаз ва чӯҷаҳо таъсир намерасонанд. Анаплазмозро дар Тоҷикистон бори аввал соли 1948 Б. В. Лотоский ва М. А. Сиротенко ташхис намудаанд. Касалӣ бештар баҳору тобистон авҷ мегирад. Олимони ҷумҳурӣ намуд ва миқдори канаҳои касалигузарон, мавсим ва паҳншавии онҳоро дар водии Вахш омӯхта, ба хулоса омаданд, ки интиқолдиҳандаи асосии онҳо канаи B. oonhius calcoratus мебошад. Он бештар дар дарёбодҳо, соҳили канал ва буттазору туғайзор дучор омада, аз апр. то окт. дар бадани чорвои калон зиндагӣ мекунад. Солҳои охир дар натиҷаи андешидани тадбирҳои зарурӣ (обёрӣ намудани заминҳои нав) канаҳои касалигузарон кам мешаванд. Анаплазмаҳо баъди ба организми ҳайвон ворид шудан, дар рагҳои хун паҳн мегарданд. Дар натиҷа мубодилаи моддаҳо вайрон, кори дил номураттаб, чорво харобу лоғар мешавад, камхунӣ ба вуҷуд меояд. Давраи ниҳони (инкубатсионӣ)-и касалӣ 3-6 ҳафта (баъзан 3 моҳ) аст. Луобпардаҳо аввал каме зардча, сипас сафедранг, ғадудҳои лимфа васеъ, нафасгирӣ душвор, гемоглобини хун 4-5 маротиба кам шуда, гардан ва шикам варам мекунанд. Ҳайвони касал мехобад. Анаплазмозро бо истифода аз антибиотикҳо табобат менамоянд. Ба чорвое, ки камхун шудааст, хлориди кобалт ва сулфиди мис додан лозим. Барои муолиҷаи анаплазмоз истифодаи гемоспоридин, сулфантрол, беринил, витамини В12 ҳам муфид аст. Нобуд кардани канаҳо ва ҳашароти касалигузарон, ҳангоми хунгирӣ риоя намудани қоидаҳои антисептикӣ ва асептикӣ, бо маҳлули 1-фоизаи хлорофос шустани чорво (ҳар ҳафта, аз март то ноябр) тадбирҳои пешгирии анаплазмоз мебошанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абрамов И. В. Анаплазмозы животных, М. 1965;
* Степанова Н. И. Протозойные болезни сельскохозяйственных животных, М. 1982;
* Ятусевич А. И. Рачковская И. В. Каплич В. М. Ветеринарная и медицинская паразитология. Энциклопедический справочник, М. 2001;
* Акбаев М. Ш. Паразитология и инвазионные болезни животных, М. 2003.
* Goodman, J. L. Human Granulocytic Anaplasmosis (Ehrlichiosis) // J. L. Goodman, D. T. Dennis, D. E. Sonenshine (eds) *Tick-Borne Diseases of Humans*. Washington, D.C.: ASM Press, 2005, pp. 218–238.
* Hagan, W. A. Timoney, J. F. Hagan and Bruner’s Microbiology and Infectious Diseases of Domestic Animals. Cornell: Cornell University Press, 1988.
* Lashley, F. R. Lyme Disease, Ehrlichiosis, Anaplasmosis and Babeosis // F. R. Lashley, J. D. Durham. *Emerging Infectious Diseases^ Trends and Issues*. NY: Springer, 2007.
* Murray, Patrick R.; Rosenthal, Ken S.; Pfaller, Michael A. *Medical Microbiology*, Fifth Edition. United States: Elsevier Mosby, 2005.
* Ristic, M. *Diseases of Cattle in the Tropics*. NY: Springer, 1982.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


  

Шаблон:Infectology-stub
**Фахрӣ Маликович Маликов** (тав. 24.03.1921, деҳаи Дар-дари ноҳияи Айнӣ – ваф. 1.06.1976, шаҳри Душанбе), педагог, номзади илмҳои педагогӣ (1972), дотсент (1975).

Зиндагинома
-----------

Соли 1938 ба Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Панҷакент дохил шуда, пас аз як соли хониш таҳсилро дар факултети коргарии ш. Сталинобод идома додааст. Солҳои 1940–1941 дар курси тайёркунии муаллимони мактабҳои ҳафтсола таҳсил намудааст. Солҳои 1941–1961 муаллими фанҳои математика ва физикаи мактабҳои ҳафтсолаи ноҳияҳои Лаби об (имрӯза Тоҷикобод) ва Айнӣ буд. Дар ин муддат дар шуъбаи ғоибонаи факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намуда, онро бо дипломи аъло хатм кардааст. Пас аз таҳсил то охири умр ҳамчун ассистент, муаллими калон ва дотсенти кафедраи методикаи таълими математикаи донишкадаи номбурда фаъолият дошт. Оид ба методикаи таълими векторҳо дар мактаби ҳаштсола ва дигар масъалаҳои муҳими таълими математика кори илмӣ анҷом додааст. Зиёда аз 15 ҷузъи чопӣ мақолаҳои илмию методӣ ва дастурҳои методӣ ба чоп расонидааст.

Ҷоизаҳо
-------

Барои корҳои пурмаҳсули худ бо нишонҳои «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1957), «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон» (1960), медали «Барои меҳнати шоён» (1960) ва ифтихорномаҳои Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.

Осор
----

Масъалаҳои таълими математика (геометрия) дар мактаб (Дастури методӣ, бо ҳаммуаллифӣ), Д. 1974; Вектор ва таълими он дар синфи 7 (Дастури методӣ), Д. 1975; Конгруэнтии фигураҳо ва ҷойивазкуниҳо дар синфи 6 (Ба ёрии муаллим), Д. 1975; Таълими математика дар синфҳои 7-8 дар асоси векторҳо // Мактаби советӣ, 1971, №3; Татбиқи векторҳо дар курси геометрияи мактаби ҳаштсола // Мактаби советӣ, 1969, №6.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Фахруддин Муставфӣ Авҳади Сабзворӣ** (1384, Сабзвор — 1463, ҳамон ҷо) — шоир ва матншиноси форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Дар зодгоҳаш таҳсил карда, чун донандаи илмҳои тиб, иншо, таърих, сарфу наҳв, риёзиёт ва ғайра шуҳрат ёфта буд. Дар сарчашмаҳои адабӣ Авҳад чун шоири соҳибдевон ёд шудааст. Қасидаҳо, ғазалиёт ва қитъаҳои ӯ дар байни аҳли адаб шуҳрат доштанд. Алишери Навоӣ аз суҳбати Авҳад файз бардоштааст. Авҳад бо Амир Шоҳии Сабзворӣ робитаи дӯстӣ дошта, худро шогирди ӯ медонистааст. Авҳад дар китобхонаи шахсии худ зиёда аз 1 ҳазор ҷилд китобҳоро ба забонҳои форсии тоҷикӣ ва арабӣ гирд оварда буд. Ин китобҳоро бо нусхаҳои аслу муътабар муқобала карда, бо хати худаш ба онҳо ислоҳ даровардааст. Ашъори боқимондаи Авҳад гувоҳи табъи баланди шоирии ӯянд:

Эй зи бӯстони ҷамолат чашму ҷонро зебу зайн,
Гашта бар наргис ҳаводории чашмат фарзи айн.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Авҳад Фахруддин Муставфӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Донишгоҳи Экрем Чабеҷ** як донишгоҳи давлатӣ дар шаҳри Ҷирокастраи Албания аст. Он соли 1968 ҳамчун мактаби тиҷорати берунии Донишгоҳи Тирана таъсис ёфтааст. Соли 1969 омӯзишгоҳи хоҷагии қишлоқ ва институти педагогӣ ба кор даромад. Соли 1991 донишкада мустақил шуд ва ба донишгоҳ табдил ёфт. Дар факултети табиатшиносӣ математика, информатика, физика, биология ва химия таълим дода шуда, курси дояҳо пешниҳод карда мешавад. Дар факултети маориф ва забоншиносӣ фанҳои таърих, ҷуғрофиё, иқтисод ва забонҳои гуногун, инчунин тайёрии омӯзгорӣ пешниҳод карда мешавад. Шӯъбаи забон, адабиёт ва фарҳанги юнонӣ махсусан ба ақаллиятҳои юнонӣ нигаронида шудааст.

Донишгоҳ ба номи Экрем Чабеҷ (\* 7. августи 1908; † 13 августи 1980), забоншиноси маҳаллӣ гузошта шудааст. 

Донишгоҳ узви шабакаи донишгоҳҳои Балкан мебошад .

Пайвандҳо
---------

* Вебсайти расмии Донишгоҳи Гирокастра (албанӣ, англисӣ, итолиёӣ)

Эзоҳ
----

1. Members(англ.). *Balkan Universities Association* (2019). 8 сентябри 2019 санҷида шуд.
**Болта Азимов** (тав. соли 1934, ноҳияи Данғара — 5. 6. 1981, Душанбе) — кимиёшиноси тоҷик, номзади илмҳои химия (1973), дотсент (1980).

Зиндагинома
-----------

Соли 1958 факултети табиатшиносӣ ва химияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С.М.Кировро хатм кардааст. Солҳои 1958–1960 муаллими табиатшиносиву химияи мактаби миёнаи ба номи Титов дар ноҳияи Ленин, 1960–1967 ассистент, муаллими кафедраи химия, 1968– 1971 аспиранти кафедраи химия, 1972–1981 муаллими калони кафедраи химия, дотсенти кафедраи химияи органикӣ ва биологии Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Муаллифи як қатор мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад. Дар конференсияҳои илмию назариявии донишкада ва АИ Тоҷикистон бо маърӯзаҳо баромад кардааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Бобо Худойдодов** (4 июни 1927, деҳаи Зери Ҳисор, ноҳияи Панҷакент — 20 июни 1991, ҳамонҷо) — адабиётшинос, омӯзгор, рӯзноманигор, тарҷумони тоҷик, номзади илмҳои филология. Узви Иттиҳодияи рӯзноманигорони ИҶШС, Аълочии матбуоти ИҶШС, Аълочии маорифи халқи РСС Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Бобо Худойдодов 21 июли соли 1927 дар деҳаи Зери Ҳисори ноҳияи Панҷакент ба дунё омадааст. Маълумоти нахустинро дар зодгоҳаш дар Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Панҷакент гирифтааст. Солҳои 1949—1953 донишҷӯйи факултаи забону адабиёти тоҷикии Донишкадаи омӯзгории Сталинобод (Душанбе) буд ва ин таълимгоҳи олиро бо стипендияи сталинӣ хатм кардааст.

Корнома
-------

Бобо Худойдодов аз соли 1941 то соли 1990 вазифаҳои гуногунро иҷро кардааст: муаллими мактабҳои собиқ ноҳияи Колхозчиён, корманди адабии рӯзномаи «Тоҷикистони сурх», муҳаррири «Газетаи муаллимон», шунавандаи Мактаби олии ҳизбии назди Кумитаи Марказии ҲКИШ дар шаҳри Маскав, мудири шуъбаи ҳаёти ҳизбии рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ», муҳаррири рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон», котиби масъули маҷаллаи «Мактаби Советӣ», аспиранти кафедраи адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе, котиби масъули рӯзномаи «Педагоги ҷавон», директори осорхонаи ба номи Садриддин Айнӣ, Академияи улуми Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳаррири маҷаллаи «Мактаби советӣ», сармуҳаррири нашриёти «Ирфон», директори Пажӯҳишгоҳи таҳқиқоти илмҳои педагогии Вазорати маорифи РСС Тоҷикистон, директори нашриёти «Маориф», муаллими кафедраи назария ва таърихи кори пионерӣ ва комсоли Донишгоҳи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи монографияҳои Романи Ҷалол Икромӣ «Духтари оташ» (1967), «Шоир ва айёми мо» (1976), «Се очерк дар бораи се адиб» (1982), рисолаҳои «Ҷалол Икромӣ» (1969), «Тип ва типикунонӣ дар эҷодиёти бадеӣ» (1976), «Роҳи эҷодии Ҷалол Икромӣ» (1976) ва ғайраҳо мебошад.

Тарҷумонӣ
---------

Бобо Худойдодов повести Густав Ябе «Роҳи дуруст», (1971), «Сайёраи барои одамон»-и Ю. Оганесян (1977), «Ҳикояҳо ва афсонаҳо»-и К. Д. Ушинский (1980), «Методикаи корҳои тарбиявӣ дар мактаб»-и Ю. И. Болдирев (1979), китобҳои дарсии «Таърихи педагогика» (1982), «Педагогика» (1980)-ро ба забони тоҷикӣ гардонидааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо нишонҳои «Аълочии матбуоти ИҶШС», «Аълочии маорифи халқи РСС Тоҷикистон», ифтихорномаҳои РСС Тоҷикистон, КМ ВЛКСМ ва медалҳои зиёде қадрдонӣ карда шудааст.

Даргузашт
---------

Бобо Худойдодов 20 июни соли 1991 дар зодгоҳаш даргузашт. Мазораш дар қабристони деҳа воқеъ гардидааст.

Некдошт
-------

Бо қарори мақомоти иҷроияи Ҳукумати шаҳри Панҷакент аз соли 1997 мактаби таҳсилоти миёнаи умумии № 53-и деҳаи Марғедар ба номи Бобо Худойдодов номгузорӣ шудааст.

Осор
----

* Б. Худойдодов. Романи Ҷалол Икромӣ "Духтари оташ" — Душанбе: «Ирфон», — 1967. — 113 с.

* Б. Худойдодов. Шоир ва айёми мо. — Душанбе: «Ирфон», — 1976

Эзоҳ
----

1. ↑  Анонсы событий, день в истории, прогноз погоды на 4 июня 2021 года. *asiaplustj.info*.  ASIA-Plus (4 июни 2021). 17 марти 2022 санҷида шуд.
**Бобó** (форсӣ: بابا‎) — лақабест, ки тахминан аз оғози садаи XI ба баъзе аз бузургони тасаввуф дода шудааст.

Бобо калимаи форсӣ буда, маънои падар ва ниё (падарбузург)-ро дорад ва ба ҳамин маъно дар туркӣ, урду ва дигар. забонҳои мардуми Шарқ ба кор рафтааст. Ҳамчунин калимаи боб, ки ихтисоршудаи калимаи бобост, ба ҳамин маънӣ маъмул будааст. Дар «Луғатномаи Деҳхудо» шарҳи калимаи «бобо» чунин дода шудааст: «Бобо»-ро бар пирони комил итлоқ кунанд, ки ба манзилаи падар бошанд, чунонки Бобоафзали Кошӣ ва Боботоҳири Ҳамадонӣ ва амсоли эшон. Ва атрок низ «ото» гӯянд, монанди Рангиото ва Водуното, ки ин ду тан аз машоихи Хоразм буда, қабри эшон зиёратгоҳ аст. Ва дар билоди Рум пирону муршидони худро «дада» гӯянд ва ҳар касро, ки дар коре бузург бошад, таъзиман бобо хонанд».

Дар баъзе манотиқи Мовароуннаҳру Хуросон аз Ибтидои а. 11 вожаи Бобо нисбат ба баъзе машоихи бузурги суфия истифода мегардид. Чунончи, мувофиқи андешаи Алии Ҳуҷвирӣ дар «Кашф-ул-маҳҷуб» дар Фарғона ҳамаи машоихи кибори суфияро «боб» мегуфтанд. Вай дар ин бора менависад: «Ва ба Фарғона деҳест, ки онро Шалотак ё Шулотак хонанд, пире буд аз автод-ул-арз он ҷо, ки ӯро Боби Ам(м) гуфтандӣ. Ва ҳама дарвешони он диёр ва машоихи бузургро боб хонанд…»
Дар миёни пайравони силсилаи «Бектошия» дар баробари ин ки ба баъзе машоих лақаби Бобо нисбат дода мешуд, ҳамчунин яке аз мартабаҳои хосси ин тариқа ба ҳисоб мерафт. Дар тариқати «Бектошия» 5 мартаба вуҷуд дорад, ки мартабаи сеюмини онҳо Бобо мебошад. Агар Бобо аз насли пайғамбар (с) бошад, бар рӯйи кулоҳи худ шоли сабз мебандад ва агар чунин набошад, шоли сафед мебандад. Бобо тарбияти муҳиб ва дарвешро, ки маротиби поинтар аз ӯ мебошанд, ба уҳда мегирад. Дохил шудани одамони нав ба ин тариқат низ бо маросими муфассале ба василаи Бобо сурат мегирад. Лақаби Бобо дар замони Сафавия низ дар Эрон барои бузургони аҳли тасаввуф маъмул будааст. Дар Исфаҳон ҳанӯз ҳам мадфани баъзе аз Бобоён, ки бештари онҳо дар асрҳои 14–15 мезистанд, боқист.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* دحخداعلیاکبر. لغتنامه. ج۱۱. تهران؛
* شرحاحوالوآثاردوبیتهایباباطاهرعریان (بهانضمامشرحوترجمۀ « کلماتقصار» اومنسوببهعینالقضاتهمدانی،بااصلوترجمۀکتاب «الفتوحاتربانیةفیمزجالاشاراتالهمدانیة» بهشرحوتفسیرمحمدبنابراهیممشهوربهخطیبوزیری)،تهران،۱۳۵۴.؛
* عبداللهانصاری. طبقاتالصفیة. تهران،۱۳۶۳.؛
* ابوالحسنعلیبنعثمانالجلابی. کشفالمحجوب. تهران،۱۳۷۶

Сарчашма
--------

* Бобо / М. Низомов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Дунёи бостон** — ин маънои муттахид кардани цивилизатсия, мувофики ананаи хронологии то асри V- и пеш аз мелод вучуд дошт. Масъалан, Руми Бостон яке аз рохбарикунандаи (барандаи) тсивилизаисияи дунёи бостон ва антики мебошад. Руми Бостон дар асри II – мелоди тавонои авчгирии худро, вакте ки дар зери назорати вай чой (фазо) аз Шотландияи мутаракки дар шимол то Эфиопия дар ҷануб то Озорбайҷон дар шарқ то Португалия дар ғарб комёб шуд. Чунончи дар замони дунёи бостон одамон ибодатхонахо, макбарахо, пирамидаҳои муаммодор, дар сире, ки олимони ҷаҳон кор кардаистодаанд. Пайдошавии хат- хатти мехи, хати тасвири.
**Шамсуддин Муҳаммад ибни Аҳмад ал-Мақдисӣ** ё **Муқаддасӣ** (ар. شمس الدين المقدسي‎;
946/947, Байтулмуқаддас — баъди соли 1000) — ҷуғрофиёдон, тоҷир ва сайёҳӣ қарни даҳуми мелодӣ. Ӯ барои навиштани китобаш аз соҳили Ҳинд то Андалус дар Испониё мусофират кард ва бештар навиштаҳояш бар пояи мушоҳидоти худи ӯ аст. Вай амиқан дар ҳама фаъолитҳои иқтисодӣ, динӣ ва бозаргонии мардумони ҳар ноҳия таҳқиқ мекард ва дар ибтидои китоби худ низ тавзеҳ додааст, ки китобаш танҳо ба шарҳи кӯҳҳо ва биёбонҳову рӯдҳо ва дарёҳои мамолики исломӣ напардохтааст.

Зиндагинома
-----------

Муҳаммад ибни Аҳмад Шамсуддин ал-Мақдисӣ дар Байтулмуқаддас зода шуд. Ӯ пас аз поён мусофиратҳояш ва дар чиҳилсолагӣ китоби "Аҳсанултақосим фӣ маърифату-л-ақолим"-ро навишт, ки дар навъи худ комилтарин ва ҷомеътарин китоб мебошад. Мақдисӣ дар аввали китоби худ бо диди интиқоди аз илми ҷуғрофиё дар назди аъроб то рӯзгори худаш суҳбат кардааст ва аз сахтиҳое, ки дар роҳи навиштани ин китоб кашида, сухан гуфтааст. Мақдисӣ барои ҷамъоварии иттилоот дар ҳар ноҳияе ба матни ҷомеаи онҷо нуфуз мекард, ба ин тартиб, ки бо қозии он нишаст ва бархост мекарда ва дар ҳар шаҳре ба бозаргони мепрдохта ва бо анвоъи одамҳо дар онҷо муошират менамудааст. Дар маҷолиси достонсароёни минтақа ҳузур меёфт ва ҳатто ба истихдоми волиён ва маликон онҷо низ дармеомад. Ҳамчунин, фосилаи ҳар шаҳр бо шаҳри дигарро ба даст меовард ва дар қавму нажод ва забону мазҳаби мардум ҳар минтақа таҳқиқ менамуд. Вай дар ҳама фаъолитҳои иқтисодӣ, динӣ ва бозаргонии мардумони ҳар ноҳия таҳқиқ мекард ва дар ибтидои китоби худ низ тавзеҳ додааст, ки китобаш танҳо ба шарҳ кӯҳҳо ва биёбонҳо ва рӯдҳо ва дарёҳои мамолики исломӣ напардохтааст.

Адабиёт
-------

* Мукаддаси // Советская историческая энциклопедия : в 16 т. / под ред. Е. М. Жукова. — М. : Советская энциклопедия, 1966. — Т. 9 : Мальта — Нахимов. — 1000 стб.
* *Сериков И. И.* Приложение. Ал-Мукаддаси // Восточное историческое источниковедение и вспомогательные исторические дисциплины. — М.: Наука, 1994. — Вып. 2.
	+ «فرهنگ مکتشفین و جغرافی نویسان جهان». نیک بین، نصرالله. انتشارات نبوی، چاپ وزیری، ۱۳۷۵.

Қайдҳо
------

1. ↑  *موافقت نامه بین وزارت معارف دولت پادشاهی افغانستان و مؤسسه انتشارات فرانکلن /*. University of Arizona Libraries. 1964.

Пайвандҳо
---------
**Шама́р Абдумуродо́в** (тав. 1928, деҳаи Оқмачити ноҳияи Узун, вилояти Сурхондарё, ҶШС Ӯзбекистон) — чӯпон, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1973).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1945 – 1954 аввал чӯпон ва минбаъд сарчӯпони заводи зотпарварии давлатии «Қубодиён»-и ноҳияи Шаҳритуз (1954 – 89) буд. Аз соли 1990 нафақагири шахсӣ. Абдумуродов ба комёбиҳои баланди меҳнатӣ ноил шудааст. Депутати Совети Олии ҶШС Тоҷикистон (даъвати 9).

Ҷоизаву орденҳо
---------------

Бо ду ордени Ленин, медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ "Кавалер", 2008. — Т. 2. — 200 с.
* Абдумуратов Шамар, Герои страны
**Думитру (Даниэл) Чугуряну** (молд. ва рум. Daniel Ciugureanu; 9 декабр 1885, Ширеутси[d] — 5 май 1950, зиндони Сигет[d], Вилояти Марамуреш) — сиёсатмадори Бессарабия ва Руминия, соли 1918 Сарвазири Ҷумҳурии Демократии Молдавия. Вай инчунин вазир дар замони чор вазири Руминия буд.

Зиндагинома
-----------

Аз рӯи ихтисос духтур. Роҳбари Ҳизби Миллии Молдова 24 январи 1918, дар шӯро Сфатул Сэриӣ барои эълони истиқлоли Ҷумҳурии демократии Молдова овоз дод. Пас аз пароканда шудани Шӯрои директорон ва иваз кардани он ба Шӯрои вазирон, Даниэл Чугуряну сарвазири Ҷумҳурии Демократии Молдова шуд. Пас аз муттаҳидшавии Бессарабия ва Руминия, ӯ аз 9 апрели 1918 то 30 ноябри соли 1919 дар ҳукумати Руминия Бессарабияро намояндагӣ мекард.

Дар шаби 5-ум ба 6-уми майи 1950, ӯ боздошт шуд ва, мувофиқи шаҳодати Жюреск, 6 майи солии1950 дар Турда, ҳамнгоми интиқоли маҳбусон ба муассисаи ислоҳотӣ дар Сигет, даргузашт. Дар айни замон, ҷузъиёти марг пурра маълум нест.

Эзоҳ
----



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода | 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 1232093769
* ISNI: 0000 0001 2083 5062
* LCCN: nb2011014417
* SUDOC: 16989911X
* VIAF: 171915330
* WorldCat VIAF: 171915330

 |

 |
**Таронивишт**, **таронивисӣ**, **транскрипсия**  (англ. Transcription) — истилоҳе дар забоншиносӣ аст, ки ба намоиши низомманди забон ба шакли навишторӣ гуфта мешавад. Таронивисиро набояд бо тарҷума ё нависагардонӣ иштибоҳ гирифт. Навиштани номи хиёбонҳо ва шаҳрҳо бо ҳуруфи лотин, як намуна аз таронивисии форсӣ бо алифбои лотин аст, ки дар тамоми кишварҳои дигар низ марсум аст. Албатта таронивисӣ ҳамон лотиннависӣ нест, дар ҳоле ки лотиннависӣ гунае аз таронивисӣ аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Вожаҳои мусавваби Фарҳангистони забону адаби форсӣ.* Таронивишт чист? Маънии таронивишт(тоҷ.). *vazhaju.tj*.  Вожаҷӯ. 16 ноябри 2022 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Britannica (онлайн)
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* LNB: 000314956
* NKC: ph120106

 |
**Таркиши мошини бензин** 14 декабри соли 2021 дар минтақаи Самарии шаҳри Кап-Ҳаитиен (Ҳаитӣ) рух дод. Дар натиҷаи ин ҳодиса 75 нафар кушта ва беш аз 100 нафар ҷароҳат бардоштанд.

Тавре баъдан маълум шуд, худи чанде аз қурбониён ба мошини сӯзишворӣ, ки дар натиҷаи садама афтода буд, наздик шуда, кӯшиш кардаанд, ки бензини берун аз он берунро ҷамъ кунанд.

Сабаби чунин амали сокинони маҳаллӣ бӯҳрони ҷиддии маводи сӯхт дар Ҳаитӣ мебошад.

Дар натиҷаи вазъи ниҳоят вазнини иқтисодӣ ва иҷтимоӣ дар Ҳаитӣ, ки ҳамагӣ чор моҳ пеш заминларзаи шадид рух дод, мақомоти маҳаллӣ ва дармонгоҳҳо омода набуданд, ки ба осебдидагон сари вақт ва дар ҳаҷми зарур ёрии тиббӣ расонанд. Бархе аз қурбониён дар долонҳои беморхонаҳо ҷойгир карда шуданд, барои баъзе ҷойҳо дар беморхонаи саҳроӣ ҷойгир карда шуданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  СМИ: число жертв взрыва бензовоза в Гаити возросло до 75. *ТАСС*. 20 Декабри 2021 санҷида шуд.
**Борут** — омехтаи сахти тарканда, ки зуд даргирифта, гармӣ ва маҳсули газшакли зиёд хориҷ мекунад.

Борут қабат ба қабат сӯхта, гармии ҳосилшударо низ аз қабат ба қабат мегузаронад. Суръати аланга ба таркиби борут, ҳарорати аввала ва фишор вобаста аст. Борут ду гуна мешавад: бедуд (борути пироксилинӣ, кордитҳо ва баллиститҳо) ва омехта (аз моддаи сӯзанда ва оксидкунанда, аз ҷумла борути дуднок иборат аст). Борутро дар силоҳҳои оташфишон барои ба снаряд додани суръати зарурӣ истифода мебаранд. Борутҳои омехта тақр. 60-70 % перхлорати аммоний (оксидонанда), 15-20 % моддаи полимерии пайвасткунанда (сӯзишворӣ), 10-20 % хокаи аллюминий ва иловаҳои дигар доранд. Борути дуднок, ки аз омехтаи селитраи калий (оксидонанда), ангишти чӯб (сӯзишворӣ) ва сулфур таркиб ёфтааст, эҳтимол дар Хитой ба вуҷуд омада бошад. Он минбаъд ба арабҳо маълум шуд. Борути дуднок то миёнаҳои асри 19 чун моддаи таркандаи ягона боқӣ монд. Борути пироксилинӣ бори аввал дар Фаронса аз тарафи П. Вел (1884) ва сипас дар Русия аз тарафи ДОКТОРИ ИЛМҲОИ Менделеев (1890) ҳосил карда шудааст. Борути кордитиро охири асри 19 дар Британияи Кабир ба даст оварданд. Борути баллистӣ дар Шветсия (1888) аз тарафи А. Нобел кашф шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Борут // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Брокгауза и Ефрона
* Военная Сытина
* Малый Брокгауза и Ефрона
* В. Даля
* Treccani
* Гранат

 |
**Бадáли нáсл** — иваз гаштани давраи ҳаётии инкишофи ду насл: спорофит (насли ғайриҷинсии рустаниҳое, ки бо бадали насл инкишоф меёбанд; дар спорофит спорангияҳо ба вуҷуд омада, дар натиҷаи мейоз дар онҳо спораҳо ҳосил мешаванд) ба ғаметофит (ҷинси рустанӣ, ки аз спора ба вуҷуд омада, минбаъд ғаметофит ҳосил мекунад). Хромосомаҳои ҳуҷайраи спорофит диплоидӣ (дучанд), вале ҳуҷайраи ғаметофит гаплоидӣ мебошанд. Бадали насл бештар ба рустаниҳои олиташаккул хос аст; дар байни рустаниҳои дараҷаи паст фақат дар баъзе обсабзҳо муайян шудааст;

Бадали насл — дар ҳайвонот (исфанҷҳо, рӯдаковокҳо, кирмҳо ва ғайра) муттасил бадал гаштани насли навъҳое, ки онҳо аз ҷиҳати морфологӣ, физиологӣ ва афзоиш аз ҳамдигар фарқ мекунанд (мас. дар полипҳои гидрашакл насли ғайриҷинсӣ полипҳо буда, насли ҷинсӣ медузаҳоянд). Ду навъи бадали насли ҳайвонот – гетерогония (наслҳои ҷинсӣ ҳамдигарро иваз мекунанд) ва метагенез (яке бо роҳи ҷинсӣ ва дигаре танҳо бо роҳи ғайриҷинсӣ афзоиш мекунад) маълум аст. Бадали насл ба паҳн шудани организмҳо ёрӣ мерасонад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Меҳбонг** (англ. Big Bang), **таркиши бузург** — модели космологии мақбули умум гардида, ки инкишофёбии ибтидоии Даҳр-ро тавсиф медиҳад, хусусан — оғози васеъшавии Даҳр, ки то васеъшавӣ дар ҳолати сингулярӣ қарор ёфта буд.

Таркиши бузург аз мафҳумҳои асосии косамологияи релятивист, ки сароғози таҳаввули материяи кайҳониро ифода мекунад; дар ибтидои солҳои 30 ҳамроҳа ба баррасии ҷиҳати космогонии модели релятивистии Коинот ташакул ёфтааст (Ж. Леметр, солҳои 1027—31). Бино ба амсилаи космогонии Леметр, Коинот аз се зинаи таҳаввул гузаштааст. Аввал материяи кайҳонӣ, ки аз азал дар як ҳолати аз ҳад зич ва мувозинати динамикӣ буд (Коиноти дар ин ҳолати фавқуллодаи физикӣ бударо Леметр образнок карда «тухми кайҳонӣ» ном додааст), бо сабаби номаълуми физикӣ ба ҷунбиш омада сахт метаркад ва бо суръати бузург ба чор тараф пош мехӯрад. Сонӣ суръати ҳаракати пораҳои он «тухми кайҳонӣ» суст ва ҳарораташон паст шуда барои ташаккули ҷирмҳои фалакӣ шароити мусоиди физикию ХИМИЯВӢ фаро мерасад; моддаи парокандаи кайҳонӣ аз таъсири қувваи ҷозиба ҷо-ҷо ғун шуда охиран ба галактикаҳо ва тарокумҳои онҳо табдил меёбад. Ннҳоят, вазъияте ба вуҷуд меояд, ки алҳол мушоҳида мешавад: галактикаҳо ва системаҳои онҳо бо шаст аз ҳам дур мешаванд, ки аз он «лағзиши сурх» ном падидан астрономӣ дарак медиҳад.

Дар арзи панҷоҳ соли охир нақшаи космогонии Леметр аз чанд ҷиҳат мавриди ислоҳу инкишоф қарор гирифт ва низ бо ҷузъиёти навифизикию астрошомӣ рангинтар шуд.

Аз рӯи пешбишии назарияи нисбияти Эйнштейн, қабл аз таркиш модда дар ғояти зичӣ (берун аз ҳама гуна меъёру андозаи физикӣ) буд. Лекин дар физика ҳар як бузурие, ки қимати ададиаш аз ҳад гузашт, яъне ба беинтиҳоӣ расид, аз маъниву мазмуни физикӣ низ холӣ мешавад (математикаро, баръакс, илми беинтиҳоӣ хондан мумкин аст). Аз ин ҷиҳат физикони муосир ҳамаҷиҳата мекӯшанд, ки ба сиришти физикии он ҳолати фавқулзичи материяи кайҳошӣ сарфаҳм бираванд.

Нигаред низ
-----------

* Космогония
* Сингуларият

Эзоҳ
----

1. ↑  Меҳбонг чист? Маънои меҳбонг(тоҷ.). *vazhaju.com*.  Вожаҷӯ. 18 марти 2020 санҷида шуд.
2. ↑  *Wollack, Edward J.* Cosmology: The Study of the Universe. *Universe 101: Big Bang Theory*.  NASA (10 December 2010). 27 апрели 2011 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 30 май 2012.

Адабиёт
-------

* Катаева, Тина. Рождение Вселенной // В мире науки. — 2005. — № 7 (июль). — ISSN 0208-0621.

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Далер Лоҳутӣ** (26 апрел 1934 — 27 январ 2022, Маскав) — файласуф, мантиқдон, забоншинос ва тарҷумон, мутахассиси варзидаи кибернетика ва ҳуши маснӯъӣ. Доктори илмҳои техникӣ, профессор.

Зиндагинома
-----------

Далер Лоҳутӣ, 26 апрели соли 1934 таваллуд шудааст. Хатмкардаи факултаи риёзии Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи Ломаносов. Соли 1971 дар мавзуъи «Арзёбии низомҳои ҷустуҷӯгар» рисолаи номзадӣ ҳимоя кардааст.

Корнома
-------

Аз соли 1998 профессори Донишгоҳи давлатии гуманитарии Русия буд. Ҳамчунин ба унвони роҳбари Маркази илмиву таълимии таъмини барномавию лингвистии низомҳои интелектуалӣ буд. Узви Анҷумани ҳуши маснӯъии Русия низ буд.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Соли 1999 рисолаи докторияшро дар мавзуъи «Мушкилоти ақлонӣ кардани низомҳои иттилоотӣ» дар бахши илмҳои техникӣ дифоъ кардааст. Муаллифи асарҳои гаронарзише дар заминаи тарҷумаи матнҳои фалсафӣ буд.
Ӯ асари «Рисолаи фалсафиву мантиқӣ»-и Людвиг Вингтейнштейн, «Дониши объективӣ»-и Карл Попер ва асарҳои илмӣ, равишшиносӣ ва фалсафии дигарро низ ба русӣ тарҷума кардааст.

Даргузашт
---------

Далер Лоҳутӣ 27 январи 2022 дар Маскав, дар синни 88-солагӣ, бар асари беморӣ даргузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* Record #165643079 // BnF catalogue général (фр.) — Paris: BnF.
2. ↑  Даргузашти Далер Лоҳутӣ, писари Абулқосим Лоҳутӣ дар Маскав. *asiaplustj.info*.  ASIA-Plus. 28 январи 2022 санҷида шуд.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода | 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 165643079
* GND: 141954736
* ISNI: 0000 0001 1174 5989
* J9U: 987007450183105171
* LCCN: no2009027337
* NTA: 100455530
* NUKAT: n2010075399
* LIBRIS: qn2595q85k6dfsr
* VIAF: 162565714
* WorldCat VIAF: 162565714

 |

 |
**Артиши озодибахши Рус** (маъруф ба русӣ: **власовцы** — власовчиён) — гурӯҳи ҳарбиёни яке аз дастаҳои низомии муташаккили зиддишӯравӣ (1943-45), ки бо сарварии Андрей Власов ташкил ёфта буд.

Артиши озодибахши Рус дар солҳои ҶБВ (1943-45) бо пуштибонии Рейхи сеюм (24.3.1943-23.5.1945) дар амалиёти зидди ҳаракатҳои партизанӣ дар Фаронса ва Югославия истифода шуданд. Ҳамчунин баъзе гурӯҳҳои Артиши озодибахши Рус аз ҷониби артиши Олмони фашистӣ дар муҳорибаҳои ҷабҳаҳои Шарқӣ бар зидди Иттиҳоди Шӯравӣ иштирок доштанд. Баъдан на танҳо ҳайати дастаҳои А. А. Власов, балки тамоми маҳбусон ва ҳарбиёне, ки тибқи қарори Раиси Шӯрои Олии ИҶШС (19 апрели 1943) «Дар бораи ҷавобгарии ҷиноятии истилогарони олмонии фашист ва ҳаммаслакони онҳо» маҳкум мешуданд, нисбат ба онҳо истилоҳи Артиши озодибахши Рус истифода мешуд. Тибқи баъзе маълумот шумораи онҳое, ки ҳамчун Артиши озодибахши Рус маҳкум шуда буданд, ба 1 млн нафар мерасад. Артиши озодибахши Рус қисман қатл, баъзеҳо зиндонӣ ва қисми дигар аз имтиёзҳо маҳрум карда шуданд. Сардорони фаъоли Артиши озодибахши Рус, аз ҷумла А. А. Власов бо ҳукми Коллегияи ҳарбии Суди Олии ИҶШС (соли 1946) ба қатл расонда шуданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Артиши озодибахши Рус / Н. Ҳакимов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Далелҳо** — ҳамагуна маълумоти воқеие, ки дар асоси онҳо аз рӯи тартиби муайянкардаи қонун мақомоти таҳқиқи ибтидой, муфаттиш ва суд мавҷуд будан ё набудани кирдори ба ҷамъият хавфнок, гунаҳкории шахси содиркардаи ин кирдор ва ҳолатҳои дигари барои ҳалли дурусти нарванда аҳамиятдоштаро муқаррар мекунанд, далелҳо оид ба парвандаи ҷиноятӣ мебошанд. Ин ҳолатҳо бо баёноти шоҳид, баёноти шахси ҷабрдида, фикру хулосаи эксперт, далелҳои шайъӣ, протоколҳои ҳаракатҳои тафтишотӣ ва судӣ ва бо ҳуҷҷатҳои дигар муқаррар карда мешаванд.

Нигаред низ
-----------

* Баҳодиҳии далелҳо
* Ҷамъ намудани далелҳо

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 140

Манбаъ
------
**Уилям Фокс** (англ. William Fox, номи ҳақиқӣ **Вилҳем Фукс**, олмонӣ: *Wilhelm Fuchs*; 1 январи 1879 — 8 майи 1952) — соҳибкор, кинематографи амрикоӣ, муассиси корпоратсияи Fox Film. Дар соли 1936 Фокс ними корпоратсияи худро ба компаниявӣ фурӯхта аст, чунки ӯро аз бонкротшавӣ наҷот диҳад, аммо номи ӯ дар чандин итилои ахбороти ома мондааст, ки дар айни замон ба Руперт Мёрдок таалух дорад (дараввал шабакаҳои телевизиони Fox, Fox News Channel, 20th Century Fox).

Зиндагинома
-----------

Фокс дар шаҳри Толчаваи Австро-Венгрия (ҳозир Венгрия) таваллуд шудааст ва аввал номаш Вилҳем Фрид буд. Волидайнаш, Михаэл Фрид ва Анна Фукс немис буданд. Вақте, ки оилааш ба ИМА гуреза шуданд ва дар Ню-йорк зиндагӣ карданро сар карданд. Вилҳем газетфурӯш ва дӯзанда буд. Дар Амрико номашро Уилям Фокс кард.

Дар соли 1900 компанияи шахсии худро таъсис кард, ки дар соли 1904 ба фурӯхт монд, то ки кинотеатри якуми худро бихарад. Ва баъд аз ин танҳо дар харид ва фурӯши кинотеатр саҳми худро гузошт. 1 феврали соли 1915 студиёи Fox Film Corporation-ро таъсис кард, ки дараввал дар Ню-Ҷерси ҷойгир буд. Дар соли 1919 студияи Fox News-ро нис таъсис кард.

Уилям Фокс 8 майи соли 1952 дар 73-солагиаш дар Ню-йорк аз дунёи ҳасти чашм пӯшид. ӯро дар мазори Солем-Филдо гӯронидаанд, ки дар Бруклин ҷойгир аст. Ягон продюсери ҳолливудӣ ба ҷанозааш наомад.

Инчунин нигаред
---------------

* Руперт Мёрдок

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2  Encyclopædia Britannica (ингл.)
3. 1 2  filmportal.de — 2005.
4. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek, Staatsbibliothek zu Berlin, Bayerische Staatsbibliothek, Österreichische Nationalbibliothek* Record #12300229X // Общий нормативный контроль (GND) (нем.) — 2012—2016.

Сарчашма
--------

* Аз Википедиаи русӣ
**«Бежаннома»** (форсӣ: بیژننامه‎) — достони манзуми ҳамосиест дар тақлиди «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, ки аз 1400 то 1900 байт иборат аст.

Дар ин достон аз Бежан — саргузашту корномаҳояш сухан меравад. Достон бо ин байт оғоз меёбад:

> Кунун кори Бежан бигӯям туро,   
> 
> Бад-ин оби ҳикмат бишӯям туро.   
> 
> Аз байти охирини достон   
> 
> Чу з-ин достон дил бипардохтам,   
> 
> Суи разми Барзу ҳаметохтам.
> 
> 

Аз ин бармеояд, ки нигорандаи «Бежаннома» ва достони «Барзунома» ҳамон як кас аст. Қисми асосии «Бежаннома» аз баёни ҷанги Бежан бо гурозон иборат буда, аз нигоштаи Фирдавсӣ андаке фарқ мекунад. Дар 50 байти «Бежаннома» аз вохӯрӣ ва суҳбати Бежан бо Манижа сухан рафтааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бежаннома / Г. Саъдиева // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Фирдавсӣ. Шоҳнома. Ҷ. 3. Д. 2008;
* حسین شهید مازندرانی. فرهنگ شاهنامه. تهران، ۱۳۷۷ هـ. ش.؛
* صفا ذبیح الله. هماسه سرای در ایران. تهران، ۱۳۸۷ هـ. ش
**«Бедона парид»**, **«будана принг»**, **«пар-пар»** — як навъ бозии анъанавии бачагон, ки дар фаслҳои гармо дар майдони кушод иҷро мешавад.

Бозигарон ба ҳамдигар зич ба сурати давра менишинанд. Онҳо пойҳояшонро ба маркази давра дароз намуда, менишинанд. Яке аз бачаҳои калонсолтар номи парранда ё дигар ҷонваронро бонавбат номбар мекунад (мас. *бедона парид, зоғ парид…*) ва дар яке аз онҳо дасти рости худро зуд боло мебардорад. Дигар бозигарон ба ӯ тақлид карда зуд дасти росташонро боло бардоранд. Ҳар касе дер кард, ё ба пушт ғелон шуд, мағлуб ҳисоб мешавад. Дар Рашт, Дарвоз, водиҳои Ҳисору Зарафшон нимфаъол аст.

Ин бозӣ дар байни бачагони водии Қаротегину Дарвоз бо номи «будинапринг» ва дар водиҳои Ҳисору Зарафшон бо номи «будина парид» ва «пар-пар» маъруф аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ — Душанбе: «Аржанг» 2016, — С. 175

Адабиёт
-------

* Бедона парид / Д. Раҳимов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д. 2015.
* Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д. 1976.
Нақши рақамӣ ин усули паҳн кардани муҳтавои рақамӣ бидуни истифодаи васоити рақамӣ мебошад, ки одатан иборат аст аз зеркашӣ тавассути интернет ба дастгоҳи охири корбар аст. Афзалияти нашри рақамӣ дар он аст, ки ёфтан ва харидани нусхаҳои нармафзори зарурӣ зуд дастрас мешавад.

Якчанд вариантҳои паҳн кардани нармафзор тавассути Интернет мавҷуданд. Дар пахши рақамӣ протоколҳои асосӣ HTTP, P2P ва FTP мебошанд. Системаҳое, ки нармафзори хусусиро паҳн мекунанд, одатан дорои ҳимояи техникии ҳуқуқи муаллиф мебошанд, ки харидорро барои фурӯш / паҳн кардани нусхаи нармафзораш манъ мекунад.

Якчанд имконоти хариди ҳуқуқ барои истифодаи нармафзор мавҷуданд:

1. PayPlay - бозӣ танҳо пас аз хариди он дастрас мешавад.
2. Try before you buy - корбар барномаро зеркашӣ мекунад ва имконият медиҳад, ки онро чанд муддат истифода барад. Агар корбар мехоҳад истифодаи нусхаи пурраи барномаро идома диҳад, ӯ бояд пардохт кунад. Пас аз он (чун қоида) рақами махсуси силсила дода мешавад, ки бо ворид кардани он, корбар имконият пайдо мекунад, ки муддати номаҳдуд истифода барад.
3. Таблиғот - дар ин ҳолат, барнома комилан ройгон аст, аммо дар барнома ба корбар таблиғе нишон дода мешавад, ки соҳиби нармафзор дар он ба даст меорад.
4. Обуна - пардохти ҳармоҳа барои ҳуқуқи истифодаи барнома ё барномаҳо аз маҷмӯи муайяни пахши рақамӣ. Инчунин барои як барномаи мушаххас ва барои давраҳои гуногун обунаҳои ягона мавҷуданд (аз ҷумла номаҳдуд).

Пардохт барои ҳуқуқи истифодаи нармафзор, чун қоида, бо истифода аз корти бонкӣ ё системаҳои пардохти Интернет ва сипас гирифтани рақами силсилавӣ (SN) пардохт карда мешавад.

Фаъолсозии нусхаи нармафзори зеркашишуда тибқи нақшаи умумии зерин амалӣ карда мешавад: дар асоси рақами силсилавӣ ва рамзи ягонаи сахтафзор, ки аз ҷониби DRM тавлид шудааст, мавҷи фаъолсозии дурдаст коди фаъолгардониро бармегардонад, ки имкон медиҳад нусхаи ҳифзшудаи нармафзорро оғоз кунад. Дар оянда, ғайрифаъолсозӣ ва фаъолсозӣ дар дигар компютер имконпазир хоҳад шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *US Legal, Inc.* Digital Distribution Law and Legal Definition | USLegal, Inc.(англ.).  definitions.uslegal.com. 18 январи 2018 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------
**Бӯрхок** — як навъи хок. Бӯрхок дар беша ва биёбону дашт (нимбиёбон) паҳн шудааст. Бӯрхоки бешаи паҳнбарг (баъзан коҷзор) дар шароити гармӣ ва нами муътадил аз ҷинсҳои таркибашон гуногун ҳосил мешавад. Маъмулан, бо ранги бӯр ва ғурӯшанокияш фарқ мекунад. Дар буриши амудӣ Бӯрхоки беша ба қабатҳои пӯсида А0 (2–5 см), порухок А1 (15–20 см, баъзан то 30 см) ва гил В (аз 15 то 40 см) ҷудо мешавад. Қабати порухок аз ҳама зиёд (6–60%) аст. Туршии Бӯрхоки беша ба мавқеи ҷуғрофиёии он вобастагӣ дорад. Туршии Бӯрхок дар ноҳияҳои ҷанубӣ, маъмулан, зиёдтар аст. Бӯрхоки беша асосан дар қисмҳои ғарбӣ ва марказии Аврупо, Хитой, Корея, Қрим, Қафқоз, Шарқи Дур мавҷуд аст. Дар Бӯрхоки беша тамоку, ток, чой ва ғ. мепарваранд. Барои хоҷагиҳои ҷангал низ аҳаммияти бузург дорад.

Бӯрхоки нимбиёбон хоки карбонатӣ буда, порухоки кам (1,5–2,5%) дорад. Аз набототи биёбон (асосан аз дармана) дар шароити хунукии муътадил ва иқлими хушк ҳосил мешавад. Дар буриши амудӣ ба қабатҳои болоӣ (хоки пӯсида), мобайнӣ (хоки ковоки серкулӯх) ва поёнӣ (хоки серкулӯхи шӯрча) ҷудо мешавад. Бо зиёд шудани умқи қабат миқдори карбонатҳо зиёд мегардад. Б.-и нимбиёбон минтақаи ҷудогона аст.

Тоҷикистон бӯрхоки хокистарранги биёбонию даштӣ доррад, ки он дар иқлими гарму хушк ҳосил шудааст. Бӯрхоки хокистарранги регзор бештар дар водии д-ҳои Сир, Ому, поёноби д-ҳои Вахш ва Кофарниҳон дучор меояд. Бӯрхоки хокистарранги санглохро дар баромадгоҳи сой ва дараҳо (дар водиҳои Фарғона, Кофарниҳон, Вахш ва ғайра) дидан мумкин аст. Бӯрхоки нимбиёбон чун чарогоҳ истифода мешавад.

Адабиёт
-------

* Кутеминский В. Я. Леонтьева Р. С. Почвы Таджикистана. Д. 1966;
* Таджикистан (природа и природные ресурсы). Д. 1982.

Сарчашма
--------

* Бӯрхок // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Меъморӣ** — санъати лоиҳакашӣ ва сохтмони биноҳо ва иншоот комплексҳо. Меъморӣ муҳити ҳастие, ки барои кор ва зиндагонии мардум зарур аст, меофарад, ки он мувофиқи имкониятҳои техникӣ ва зарурияти маънавии ҳозиразамон мебошад.

Тоҷмаҳал дар Ҳиндустон
Меъморӣ гуфта намуди зоҳирии бино ва дигар иншоот, чи алоҳида ва чи якҷоя, низ дар назар доранд.

Корҳои меъмори ҳамчун нишони фарҳанг ва сиёсати халқ, ҳамчун санъаткорӣ қабул мешаванд. Тамаддуни ҷаҳони аз рӯи дастовардҳои меъморӣ низ баҳо дода мешавад. Меъмори имконияти амали гаштани фаъолияти ҳаёти ҷомеа медиҳад ва баробари ин, раванди онро муайян месозад. Вале меъморӣ мувофиқи имконият ва зарурияти мардум амалӣ мегардад

Этимологияи "меъморӣ"
---------------------

Меъмор
------

Меъморӣ ҳамчун санъат
---------------------

Пайвандҳо
---------

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Меъморӣ***

Нигаред
-------

* Санъат

  

* Architecture

| **Меъморӣ** |
| --- |

| ⚙️ Самтҳои илмӣ |
| --- |
| 
Гуманитарӣ
Табиӣ
Ҷамъиятӣ
Бунёдӣ
Техникӣ
Дақиқ
 |
| Мутолиоти илм |


|  |  |
| --- | --- |
| Меъморӣ | *Ин мақолаи нопурра аз меъморӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Бҳилой**, Бҳилойнагар (анг. Bhilai, Bhilainagar) — шаҳр дар Ҳиндустони Марказӣ, дар иёлати Чҳаттисгарҳ (то 1.11.2000 дар ҳайати иёлати Мадҳия-Прадеш буд). Аҳолиаш 1,1 млн нафар (2012). Бҳилой дар қисми ғарбии иёлати Райпур дар шафати роҳи оҳани Ҳаура – Мумбай воқеъ аст. Маркази бузургтарини энергетика ва филиззоти сиёҳи кишвар буда, дар иқтисодиёти мамлакат нақши муҳим дорад. Комбинати пуриқтидори филизкорӣ (металлургӣ)-аш бо ёрии Иттиҳоди Шӯравӣ сохта шудааст, ки соле то 2,5 млн т оҳану пӯлод истеҳсол мекунад. Дар Бҳилой кони истихроҷи маъдани оҳан ва манган, ангиштсанг мавҷуд буда, саноати филиззотро бо ашёи хом таъмин мекунад. Саноати кимиё (истеҳсоли нуриҳои минералӣ) ва истеҳсоли семент рушд кардааст. Дар Бҳилой шолӣ, гандум ва ҷуворӣ парвариш карда мешавад. Хатти роҳи оҳани Дург Бҳилойро бо шаҳрҳои дигари кишвар мепайвандад. Бҳилойи имрӯза бо услуби меъмории муосири ҷаҳонӣ бунёд шудааст. 
Ад.: Большая советская энциклопедия. Т.4. М. 1971; Энциклопедияи советии тоҷик. Ҷ. 1. Д. 1978.

Сарчашма
--------

* Бҳилой // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Бӯрдоқӣ** — гӯсфанди бо тарзи махсус (барои гӯшту равған) парво ва фарбеҳ кардашуда. Барои бӯрдоқикунӣ бештар барраҳои гӯсфандони зоти гӯшту пашмдеҳ, дурагаи гӯсфандони зоти маҳинпашму ниммаҳинпашми гӯшту пашмдеҳ мувофиқ аст. Бӯрдоқикунӣ баъди аз меш ҷудо кардани барра оғоз ёфта, дар 7 — 9 — моҳагӣ ба анҷом мерасад. Дар Ҳисор гӯсфандони думбадори болиғ ва қӯчқорҳои ахтаро низ бо мақсади гирифтани равғани карт бӯрдоқикунӣ (2 — 3 моҳ) мекунанд. Гӯсфандони бӯрдоқишаванда ҳангоми дуруст парво намудан ва аз рӯйи қоида додани хӯрок ҳар шабонарӯз 200 — 300г фарбеҳ мешаванд. Бӯрдоқии 8 — моҳа 45 — 50кг (гӯшти соф 44 — 46 %) мешавад.

Адабиёт
-------

* Щекин В. А. Солдатенков Н. И. Чорводорӣ, Сталинобод,1961.

Нигаред низ
-----------

* Гӯсфанд

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. — Душанбе: «Ирфон», 2015, — С. 187

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Бӯрдоқӣ***
**Георгий Дмитриевич Гу́лиа**  (1 [14] март 1913, Сухум, Sukhumi Okrug[d] — 18 октябр 1989, Маскав) — адиби абхозитабори рус.

Зиндагинома
-----------

Донишкадаи муҳандисии роҳҳои оҳани ш. Тифлисро (1935) хатм карда, ҳамчун муҳандис дар сохтмони р. о.-и соҳили баҳри Сиёҳ кор кард. Аз хурдсолӣ ба рӯзноманигорию рассомӣ шуғл меварзид. Нахустин асараш — повести «Дар нишебӣ» (1930). Пас аз ҶБВ барои кор ба Маскав, ба нашрияи «Литературная газета» даъват шуд (1948). Нашри романи «Баҳор дар Сакан» (1948) ӯро шуҳратманд сохт ва сазовори Мукофоти давлатии Иттиҳоди Шӯравӣ гашт (1949). Ин роман якҷо бо романҳои «Шаҳри хуб» (1949) ва «Кама» (1954) асари сегона (трилогия) шумурда мешаванд. Георгий Гулиа баъдан ба мавзӯи достонҳои таърихӣ низ рӯ овард. Дар ин замина асари сегонаи «Фиръавн Охнотун» (1968), «Шахсе аз Афина» (1969), «Сулла» (1971) авҷи эҷодиёти ӯ ба шумор меравад. «Зиндагӣ ва марги Михаил Лермонтов» (1973) ва «Достони Умари Хайём» (1975) аз дигар осори таърихии ӯянд.

Осор
----

* Собранное сочинений: В 4 т. М. 1987-88.

Эзоҳ
----

1. ↑

Адабиёт
-------

* Гулиа Георгий Дмитриевич // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Тверской А. Д. Гулиа как он есть. Сухуми, 1985;

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Биографический Грузии
* Большая российская (старая версия)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 90770015
* BNF: 16285223d
* CiNii: DA02974836
* GND: 1052526098
* ICCU: CUBV081610
* ISNI: 0000 0001 0999 0221
* J9U: 987007306660805171
* LCCN: n81026215
* LNB: 000091650
* NKC: jn20020205001
* NLA: 35956510
* NSK: 000172394
* NTA: 070524041
* NUKAT: n96033617
* SUDOC: 131016601
* VIAF: 93914016
* WorldCat VIAF: 93914016
* РНБ: 7762708

 |

 |
**Наъимҷон Ғиёсов** (Тав. 5.10.1911, гуз. Гӯри Мири шаҳри Самарқанд – ваф. 22.09.1968, шаҳри Душанбе) — ҳунарпешаи театр ва синамо. Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1947).

Зиндагинома
-----------

Наъимҷон Ғиёсов баъди хатми мактаби миёнаи ш. Самарқанд (1930) муаллими мактаби миёнаи №16 ш. Самарқанд (1930- 1931), инструктори шуъбаи маорифи н. Марҳамати вилояти Андиҷон (1931- 1932). С. 1932 инструктори калони шуъбаи маорифи н. Ҳисори Тоҷикистон ва баъд мудири шуъбаи маорифи н. Шаҳритус таъйин шудааст (1933-1934). Аз соли 1934 то охири умр – ҳунарпешаи Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ буд.

Эҷодиёт
-------

Дар давоми 34 соли фаъолияти эҷодиаш дар саҳнаи театри номбурда бештар аз 100 симои ҷолиб офаридааст. Нақшҳои Соҳибдодхоҳ («Калтакдорони сурх»-и С. Улуғзода, 1941), раис Наъимов («Саодат»-и С. Саидмуродов ва М. Рабиев, 1948), Дож («Отелло»-и У. Шекспир, 1939, 1948, 1963), Ҷалолуддин («А. Навоӣ»-и А. Ӯйғун ва И. Султонов, 1949), Савин («Шаҳри ман»-и М. Миршакар, 1952), Эскалшоҳ («Ромео ва Ҷулйетта»-и У. Шекспир, 1953), Сергей («Номус»-и А. Шервонзода, 1953), граф Албофорита («Соҳиби меҳмонҳона»-и К. Голдони, 1954), вазир («Афсонаи ишқ»-и Н. Ҳикмат, 1954), полковник Кутов («Любов Яровая»-и К. Тренёв, 1955), оқсаққол («Дохунда»-и Ҷ. Икромӣ, 1957), Наср («Рӯдакӣ»-и С. Улуғзода, 1958), Холбӯтаев («Тӯй»-и С. Ғанӣ, 1960), Еримеев («Табаддуллот»-и Б. Лавренёв, 1961), Набӣ Полвон («Тарма»-и К. Носиров, 1961), Муров («Гунаҳкорони бегуноҳ»-и А. Островский, 1962), док. Силвио («Хизматгори ду хоҷа»-и К. Голдони, 1964) ва ғ. Дар кинои тоҷик, киностудияи "Тоҷикфилм" низ як қатор нақшҳои ҷолиб офаридааст: полковник («Дохунда», 1955), раиси колхоз («Дӯсти ман Нарӯзов», 1957), падари Лайлӣ («Лайлӣ ва Маҷнун», 1961) ва диг. Иштирокдори Даҳаҳои адабиёт ва санъати тоҷик дар Москва (1941, 1957). Бо чандин Грам. Фахрии През. Сов. Олии Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аслҳо ва наслҳо. - Душанбе,2013.
**Гачбурӣ** (форсӣ: کچبوری‎) — ҳунари сохтану таҳия кардани гач барои сақфу деворҳои бино; буридани нақшҳои гачӣ.

гачбурӣ дар ҳар минтақа ва дар ҳар давру замон шаклу шеваҳои хосси худро дошт. Гач аз замонҳои хеле қадим ба ҳайси масолеҳи бинокорӣ ба кор мерафтааст. Дар қадимтарин бинои дунё (4 ҳазор сол пеш) — Аҳроми Миср гачро ба ҷойи моддаи часпандаи муқовим баъд аз таҳсутун дар байни сангҳо истифода бурдаанд. Қадимтарин асари гачбурӣ дар ҳудуди Эрон аз Ҳафттеппаи Хузистон пайдо шудааст, ки ба даврони пеш аз таърихи Эрон ва ба ҳунару тамаддуни Эломиён тааллуқ дорад. Намунаҳои нақшҳои гуногуни гачӣ аз харобаҳои Мадоин (Тайсафун; дар осорхонаҳои Берлин нигаҳдорӣ мешавад) ва наздикии Варомин (дар Осорхонаи Пансилванияи Амрико маҳфуз аст) низ пайдо шудаанд. Дар ҳудуди Осиёи Марказӣ низ гачбурӣ аз аҳди қадим равнақ ёфта буд. Барои гачбурӣ навъи беҳтарини гач — «гулгач» (гачи бисёр сафеду нарм)-ро ба кор мебаранд. Нахуст гачро ба шакли моеъ (ба он ба миқдори зарурӣ об андохта) тайёр мекунанд. Маҳлули омехта аз гачу об пас аз муддате ба хамири нарм табдил меёбад ва гачбур дар ҳамон ҳолат онро бо андова ба сатҳе мемолад ё аз он нақшҳои дилхоҳ мебурад. Пас аз сахт шудани гач гачбур бо абзори хосси худ ба пардоз додани он шурӯъ мекунад.

Нигаред низ
-----------

* Гачкорӣ

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гачбурӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.