recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Виконт** (лот. vicecomes – ноиби граф) — яке аз унвонҳои расмии асримиёнагӣ дар Аврупои Ғарбӣ. 

Дар аввал виконт дорандаи қитъаи заминро мегуфтанд. Мақоми виконт дар силсилаи мартабаҳои Аврупои асримиёнагӣ пас аз барон ва пеш аз граф қарор дошт. Дар ибтидо виконтҳо аз ҷониби граф таъйин шуда, ҳеч гуна робитае бо шоҳ (корол) надоштанд ва унвони худро ба ворисашон дода наметавонистанд. Баъдан дар баъзе кишварҳои Аврупо унвони виконт меросӣ шуда, аввалин бор соли 1440 Ҷон Бомонт (дар Бритониёи Кабир) аз ҷониби Генрихи VI ба ин унвони ифтихорӣ сарфароз гардонда шуд. Ҳоло виконт ҳамчун унвони ифтихорӣ боқӣ мондааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Виконт // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая каталанская
* Большая каталанская
* Большая каталанская
* Большая каталанская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Итальянская
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Энциклопедический лексикон
* Britannica (онлайн)
* Treccani

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4316878-4

 |
**Измаил** (аз соли 1812 то 1856 — Тучков), шаҳр дар қисми ҷанубу ғарбии Украина, маркази маъмурии ноҳияи Измаили вилояти Одесса (1954).

Аҳолиаш 71,2 ҳазор нафар (2017). Дар соҳили чапи шохаи д. Дунай, 80 км дуртар аз б. Сиёҳ, дар сарҳадди Руминия ҷойгир аст. Аз И. то маркази вилоят 192 км, то ш. Киев 711 км. Бандари бузург дар д. Дунай, истгоҳи р. о. ва фурудгоҳ дорад. Тибқи маълумоти маъхазҳои таърихӣ бори нахуст одамон дар асри 4 то м. дар ин ҷо сокин шудаанд. Дар асри 2 дар резишгоҳи д. Дунай — д. Репидаи Хурд, начандон дуртар аз И.-и ҳозира румиҳо қалъаи Сморнисро бунёд карданд. Аз охири ҳазораи якум дар ҷои И. бошишгоҳи Смил вуҷуд дошт, ки онро тотор-муғулҳо хароб карданд. Дар охири асри 14 ҳудуди ҳозираи И. ба ҳайати князии Молдова гузашт ва дар харобаҳои Смил деҳаи нав — Синил пайдо шуд. Соли 1538 Синилро сипоҳиёни Туркия забт карданд ва Синил И. номгузорӣ шуд. Дар асри 16 дар И. қалъа бунёд ва дар асри 17 азнавсозӣ карда шуд. Солҳои 1594-95 казакҳои Запороже бо сарварии Г. Лободи ва С. Наливайко И.-ро истило намуданд. Соли 1771 И. пойгоҳи ҳарбии дастаи киштиҳо (флотилия)-и Дунай гардида, дар он корхонаҳои киштисозӣ бунёд шуд. Соли 1790 И.-ро русҳо забт карданд. Мувофиқи Созишномаи сулҳи Ясс (1791-92) И. ба ҳайати Империяи Усмонӣ баргардонда шуд. Соли 1812 дар мувофиқа бо Созишномаи сулҳи Бухарест И. расман ба ҳайати Русия гузашт. Аз соли 1812 шаҳр маркази уездҳои Томаровск (1813-18), Измаил (1818 −30) ва вил. Бесарабия буд. Баъди Ҷанги Қрим (1853-56) мутобиқи Созишномаи сулҳи Порис (1856) И. ба ҳайати князии Молдова гузашт. Солҳои 1918-40 дар ҳайати Руминия ва соли 1940 ба ҳайати ИҶШС (ҶШС Украина) дохил гардид. Дар И. таҳкурсии деворҳо, боқимондаи хандақҳо, қалъаву масҷидҳо ва дигар ёдгориҳои меъмории асрҳои 15 ва 19 боқӣ мондаанд.

Ҳоло дар И. саноати хӯрокворӣ (консерваи мева, гӯшт, моҳӣ, шаробпазӣ) рушд кардааст. Комб. селлюлозаву картон, з-дҳои таъмири киштӣ, маснуоти оҳану бетонӣ ва хиштӣ дорад. Дар И. Донишгоҳи давлатии гуманитарӣ (1952), Донишкадаи нақлиёти обӣ (1997), Осорхонаи таърихии ба номи А. В. Суворов (1946), нигористони мусаввараҳо (1974) ва ҷойҳои дигари таърихӣ ҷойгиранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Измаил // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Патрик Ашӣ** (фр. Patrick Achi; 17 ноябри 1955, Париж, Фаронса) — арбоби давлатӣ ва сиёсатмадори ивуарӣ, иҷрокунандаи вазифаи сарвазири Кот-д’Ивуар, аз 8 марти соли 2021, вазири иқтисоди Кот-д’Ивуар (2010-2017).

Зиндагинома
-----------

Дар оилаи падари ивуарӣ ва модари бретонӣ аваллуд шудааст. Дар Донишгоҳи Кокоди дараҷаи магистрии физика гирифтааст. Баъдтар, вай дар Мактаби олии электротехникии Супелек таҳсил намуда, баъдан дар Донишгоҳи Стэнфорд (ИМА) муҳандисӣ ва идоракунии инфрасохторро омӯхтааст.
Узви Ҳизби Демократии Кот-д’Ивуар. Вай ҳамчун як мансабдори ҳукумат дар назди президент Алассан Уаттара кор мекард.
Аз соли 2010 то 2017 ӯ ба ҳайси вазири иқтисоди Кот-д’Ивуар кор кардааст. Аз соли 2020 - Котиби генералии Дафтари Президенти Кот-д'Ивуар бо рутбаи вазири давлатӣ.
Дар робита ба бистарӣ шудан ва марги минбаъдаи сарвазир Амед Бакайоко дар 8 марти соли 2021, сардори маъмурияти Ашӣ иҷрокунандаи вазифаи сарвазири Кот-д’Ивуар таъйин карда шуд.

Дар моҳи октябри 2021, номи ӯ дар Pandora Papers зикр шуд. Вай ҳадди аққал то соли 2006 Allstar Consultancy Services Limited, як ширкати оффшории воқеъ дар Багамаро назорат мекард ва соли 1998 тавассути як номзад таъсис ёфт, дар ҳоле ки Ачи комиссари ҳукуматии Ширкати барқии Ivorian буд. (CIE) ва мушовири техникии вазири энергетика.

Эзоҳ
----

1. 1 2
2. ↑
3. ↑  Patrick Achi
4. ↑  Ivory Coast President Ouattara names Patrick Achi as interim prime minister

Пайвандҳои беруна
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 1229191364
* VIAF: 8528161575650204730008
* WorldCat VIAF: 8528161575650204730008

 |
**Силсилафилми интернетӣ** (англ. Web series) — як намуд силсилафилмҳои, ки бо мақсади пахш дар интернет таҳия шудаанд мебошад, аммо дар оянда он метавонад дар телевизион пайдо шавад. Як қисми чунин силсилафилмро аксар вақт веб-эпизод меноманд.

Тавсиф
------

Маъруфияти ин жанри силсилафилмҳо дар солҳои охир, сарфи назар аз он ки консепсияи нав нест, пайваста меафзояд. Аввалин силсилафилми интернетӣ аз ҷониби продюсери амрикоӣ Скотт Закарин соли 1995 "Homicide: Second Shift" ба навор гирифта шудааст. Истеҳсоли пуршиддати силсилафилми интернетӣ соли 1997 оғоз ёфт, вале баъдтар бо сабаби маҳдудиятҳои молиявӣ ва технологӣ қатъ карда шуд.

Афзоиши маъруфияти силсилафилмҳои интернетиро метавон дар натиҷаи афзояндаи дастрасии интернет ва технологияи такмили ҷараёнҳои видеоӣ арзёбӣ кард. Ин ба продюсерҳои мустақил имкон дод, ки филмҳо ва силсилафилмҳои камбуҷавӣ эҷод кунанд ва онҳоро тавассути интернет паҳн кунанд. Дар вақтҳои охир ҳатто ширкатҳои бузурги телевизионӣ аз интернет ҳамчун василаи таблиғи намоишҳои телевизионии худ, инчунин таҳияи ВАО ва намоишҳои мушаххас барои интернет истифода мекунанд.

Силсилафилмҳои интернетӣ аксар вақт ҳаваскорона мебошанд, аммо силсилаҳои касбӣ низ ҳастанд, ба монанди "Ронандагон" ("Drivers"), ки дар онҳо Маколей Калкин иштирок кардааст.

Таърих
------

*Ин гурӯҳ мақолаи асосӣ надорад — **Интернет-телевизион**. Шумо ба лоиҳа кумак мекунед, агар онро нависед.*
Якчанд силсилафилмҳои интернетии мустақил дар солҳои 2004-2006 маъруфият пайдо карданд, бахусус "Red vs Blue" аз ҷониби Rooster Teeth Productions, ки то ҳол тӯлонитарин силсилафилми интернетӣ маҳсуб мешавад. Силсилафилмҳо асосан тавассути сайтҳои видеохостинг ба монанди YouTube, RuTube, Vimeo ва инчунин тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ паҳн карда мешаванд. Силсилафилми "Red vs Blue" як миллион нафар тамошобинро ҷамъ овард - онро беш аз 100 миллион корбар тамошо карданд. Тобистони соли 2006 силсилафилми "SamHas7Friends" ба ҷоизаи Эммӣ пешбарӣ шуд ва аз интернет маҳрум шуд, зеро ҳуқуқи ин силсилафилмро ширкати Майкл Айснер ба даст оварда буд. Силсилафилмҳои интернетӣ на танҳо дар ИМА, балки дар кишварҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ низ тавлид мешаванд ва муваффақанд - масалан, силсилафилми "Mr. Freeman" дар озмуни байналмилалии блогҳо ҳамчун "Беҳтарин видеоблог" эътироф шудааст. Блогҳо ва эскизи кӯдаконаи "Автобуси ханда «Синема»" дар ҷашнвораи XI байналмилалии синамо "Чашми моҳӣ" дар номинатсияи "Синема" ғолиб шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Lieberman, David*. Eisner to take on the Internet, *USA Today* (11 марти 2007). Бойгонӣ шудааст 14 марти 2007  сол. Проверено 11 марти 2007.
2. ↑  В число лучших блогов в мире вошли три русскоязычных дневника(пайванди дастнорас — *таърих*).
3. ↑  *Митрофанова, Екатерина*. Южная Корея ждёт обладательницу Гран-при фестиваля любительских фильмов «Рыбий глаз» Наталью Семенюк, Аргументы и факты (28 октябри 2009). Бойгонӣ шудааст 13 феврали 2010  сол. Проверено 6 феврали 2010.

Пайвандҳо
---------
Нигораи Бармоя дар Шоҳномаи Таҳмосбӣ
**Бармоя** (форсӣ: بَرمایَه‎) — яке аз махлуқоти афсонавии «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, номи говест, ки Фаридун дар овони кӯдакӣ се сол шири ӯро хӯрда калон шуд.

Бармоя дар Шоҳнома
------------------

Ваҷҳи тасмияи ин калима маълум нест. Дар Авесто ва осори адабиёти паҳлавӣ дар достону ривоятҳо оид ба Фаридун аз ин бобат ишорае нест. Дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ омадааст, ки Фаронак – модари Фаридун аз таъқиби Заҳҳок гурехта, ба кӯҳи Албурз рафт. Дар домани кӯҳ шахсе мезист, ки Бармоя ном гове дошт. Фаронак фарзандашро ба ин шахс дод ва Фаридун се сол шири Бармояро хӯрд. Заҳҳок аз ин ҳол огоҳ шуда, ба он марғзор – чарогоҳи Бармоя омад ва ӯро нобуд кард.

Сужети асотирии шир додани ҷонварон ба қаҳрамонони устураҳо аз замонҳои қадим дар байни халқҳои Шарқу Ғарб маъмул буд. Масалан, дар асотири Руми Бостон – асосгузорони шаҳри Рум – Ромулу Рем шири модагургеро хӯрда калон шуданд. Бешубҳа, манбаи ривояти Фирдавсӣ низ ҳамин гуна устураҳои қадимӣ мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абулқосими Фирдавсӣ. Шоҳнома. Ҷ. 1. Д. 1987.

Сарчашма
--------

* Бармоя // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Силемоншо Акимшоевич Ғуломшоев**  (тав. 14.01.1969, д. Занинси н. Роштқалъа) — китобшинос ва муаррих, номзади илмҳои таърих (2007). Аълочии матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2004), Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2010), Аълочии фарҳанги Тоҷикистон (2015)

Зиндагинома
-----------

Силемоншо Ғуломшоев соли 1998  факултети китобдории Донишкадаи давлатии санъат ба номи М. Турсунзодаро хатм кардааст. Соли 1995-1998 китобшиноси китобхонаи ба номи А. Лоҳутӣ, мудири шуъбаи илмӣметодии китобхонаи бачагона, китобшиноси пешбари шуъбаи библиографияи Палатаи давлатии китоб, 1998- 2005 мудири шуъбаи библиографияи Агентии миллии СБРСК- Хонаи китоби Тоҷикистон, ҳамзамон аз соли 2000 мудири китобхонаи А. А. Семенови Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Аз соли 2003 ба сифати омӯзгор ва соли 2012 то соли 2020 ба сифати мудири кафедраи таърих ва ҷомеашиносии Коллеҷи омӯзгории ба номи Хосият Махсумова фаъолият дошт ва аз соли 2021 ба сифати дотсенти кафедраи таърихи халқи тоҷик дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ фаъолият менамояд. Оид ба масъалаи таърихи китоб ва китобдории Бадахшон кори илмӣ- тадқиқоти илмӣ анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 60 мақолаи илмӣ ва илмӣ - оммавӣ мебошад.

Осор
----

* Махзани маърифат. Д. 2006;
* Таърихи фаъолияти китобдорӣ дар Помир. Д. 2007.
* История библиотечного дела на Памире (Таърихи китобдорӣ дар Помир). Д. 2009;
* Таърихи халқи тоҷик: курси лексия барои донишҷӯёни ғайриихтисоси таърих. (ҳаммуалиф). Д. 2014;
* Таърихи халқи тоҷик барои донишҷӯёни коллеҷ. Д. 2011;
* Ҳайдаршо Пирумшоев. Китобномаи шарҳиҳолӣ. Д. 2015;
* Гулаҳмад Раҳмихудоев. Китобномаи шарҳиҳолӣ. Д. 2015;
* Китобҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон солҳои 1986 - 1990 (Нишондиҳандаи библиографӣ). Д. 2005.

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Изафенин** — хокаи сафед, бӯи сиркоро дорад.

Дар об ҳал нашуда, дар спирти этил бад ҳал мешавад. Изафенинро дар тиб чун давои исҳоловар истифода мебаранд. Дарун баъди 10‒12 соати истеъмоли изафенин меравад. Изафенин бар фарқи фенолфталеин ба гурдаҳо таъсир намерасонад. Изафенинро ҳангоми қабзияти музмин ва беҳолии рӯдаҳо таъйин мекунанд. Вояи якдафъагии он барои калонсолон 0,025 ва вояи шаборӯзиаш 0,05г муқаррар шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Изафенин // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
Барометри механикӣ
**Баро́метр** (юн.-қад. βάρος — «вазнинӣ, вазн» ва μετρέω — «чен мекунам») — асбоб барои чен кардани фишори атмосферӣ. Фишор қувваест, ки ба воҳиди масоҳат таъсир мекунад. Атмосфераи Замин ба садҳо км баландӣ тӯл кашида, ба сатҳи он фишор меорад.

Таҷҳизот
--------

Барометр барои чен кардани ин фишор хидмат мекунад. Фишори атмосферӣ (ё барометрӣ) бо мм сутуни симоб ва паскал (Па) чен карда мешавад. Бо барометр инчунин баландиро чен кардан мумкин аст, чунки фишори атмосферии ҳаво бо зиёд шудани баландӣ (аз сатҳи баҳр) паст мешавад. Чунин асбобҳоро дар самолётҳо истифода мебаранд ва кӯҳнавардон бо худ мегиранд.

Намудҳои барометр
-----------------

Асосан ду намуди барометр мавҷуд аст: симобӣ ва механикӣ (Анероид). Дар барометри симобӣ фишори атмосферӣ аз рӯйи баландии сутуни симоби найчаи симобдор, ки дар зарфи симобдор ғӯтонда шудааст, ёфта мешавад. Кашфи фишори атмосферӣ ва ихтирои барометри симобиро олими итолиёӣ Торичелли Эванҷелиста дар рисолаи «Opera geometrica» (1644) овардааст. Барометрҳои симобӣ нисбатан дақиқ буда, пойгоҳҳои обуҳавосанҷӣ бо онҳо муҷаҳҳаз гардонда шудаанд.

Нигаред низ
-----------

* Анероид

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Барометр / М. Холов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
«**Барои адабиёти сотсиалистӣ**» («**БАС**») — маҷаллаи ҳармоҳаи адабии нависандагони Тоҷикистон.

Таърих
------

Маҷалла аз августи 1935 то октябри 1937 дар заминаи маҷаллаи «Раҳбари дониш» (1927-1932) нашр шудааст. Аз соли 1938 «Шарқи сурх» ном гирифт. Нашри «Барои адабиёти сотсиалистӣ» мувофиқи қарори КМ ВКП (б) аз 23 апрели соли 1932 «Дар бораи азнавсозии ташкилотҳои адабӣ-бадеӣ» ба роҳ монда шуда буд. Дар шумораи 1-уми «Барои адабиёти сотсиалистӣ» қарори зикршуда, манзумаи Пайрав Сулаймонӣ «Ба миллитаристони Япония», мақолаи Ғанӣ Абдулло «Барои танқиди болшевикона» ва шеъру мақолаҳои дигар адибони тоҷик ба табъ расиданд. Соли 1934 ба муносибати ҳазораи Ҳаким Фирдавсӣ дар «Барои адабиёти сотсиалистӣ» мақолаҳои пурмӯҳтавои Садриддин Айнӣ («Фирдавсӣ ва „Шоҳнома"-и ӯ»), Бектош («Абдулқосими Фирдавсӣ»), Фитрат («Фирдавсӣ») чоп шуданд. «Барои адабиёти сотсиалистӣ» чун минбари боэътимоди адибони Тоҷикистон барои пешрафти адабиёти шӯравии тоҷик, муттаҳид гардидани адибон, шиносонидани адибони маъруфи дунё ба хонандаи тоҷик ва ғ. хидмати арзандаеро ба ҷо овард. Ба ҳайати таҳририяи «Барои адабиёти сотсиалистӣ» А. Лоҳутӣ (сармуҳаррир), С. Айнӣ, С. Улуғзода, Б. Азизӣ, Р. Абдулло ва диг. шомил буданд.

Адабиёт
-------

* Усмонов И. Давронов Д. Таърихи журналистикаи тоҷик. Д. 2009.

Сарчашма
--------

* Барои адабиёти сотсиалистӣ / П. Гулмуродзода // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

Эзоҳ
----
**Тарбияи ҳуқуқӣ** - фаъолияти мақсадноки мунтазами давлат, мақомотҳо ва хизматчиёни он, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ва ҷамоаҳои меҳнатӣ барои ташаккул додан ва баланд бардоштани шуури ҳуқуқӣ ва фарҳанги ҳуқуқӣ фаҳмида мешавад. Таълими ҳуқуқӣ ва тарбияи ҳуқуқӣ миёни худ дар ҳоли пайвастагӣ қарор доранд.

Дар маҷмӯъ бошад, таълим ва тарбияи ҳуқуқӣ як қисмати раванди умумии ташаккули маънавии шахсият ба шумор меравад, ки бидуни он сохтмони ҷомеаи ҳуқуқбунёд бо эълони арзиши олӣ будани инсон ва ҳуқуқу озодиҳои ӯ номумкин мегардад.

Тарбияи ҳуқуқӣ дар ҷумҳурӣ
--------------------------

Зарурияти мустаҳкам намудани пояҳои тарбияи ҳуқуқии шаҳрвандон дар сатҳи сиёсати олии давлатӣ ба миён гузошта шудааст. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар суханронии худ ба муносибати 15 – солагии қабули Конститутсияи Тоҷикистон дар ин маврид чунин ибрози назар намуданд:

> *«Эҳтиром, риоя ва иҷрои Конститутсия, қонунҳо ва санадҳои дигари меъёрии ҳуқуқӣ ҳам аз шахсони мансабдор ва ҳам аз шаҳрвандон дониши баланди касбӣ ва маърифати ҳуқуқиро тақозо мекунад.»*

Ташаккули як шахсияти аз ҷиҳати ҳуқуқӣ бомаърифат зина ба зина сурат мегирад. Хишти аввалро дар ин раванд муҳити оила мегузорад. Чигунагии сатҳи тарбия дар оила пеш аз ҳама аз дараҷаи камолоти маънавии волидайн ва роҳу усулҳои тарбия дар оила вобастагӣ дорад.

Баъдтар ин ҷараён дар боғчаи кӯдакон ва ба дунболи он дар мактаби миёна идома пайдо мекунад. Воситаҳои ахбори омма низ бо назардошти минбари васеи таъсиррасониву иттилоотӣ ва омӯзишӣ – маърифатӣ доштани худ бояд мавзӯъҳои ҳуқуқиро бештар инъикос кунанд. Бо ҷалби ҳуқуқшиносон ба ҳалли мушкилоти ҳуқуқии шаҳрвандон мусоидат намоянд.

Тарбияи ҳуқуқӣ кори ҳамоҳанги тамоми сохторҳои дахлдори давлатӣ ва дигар бахшҳои ҷомеаро тақозо дорад. Чунин муқаррарот дар Барномаи таълим ва тарбияи ҳуқуқии шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2009 – 2019 ҷой дода шудааст.

Нигаред низ
-----------

Қонун

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳуқуқи инсон арзиши олист. 9 марти 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 12 июни 2016.
**Тарбияи ҷисмонӣ**, **тарбияи бадан** — ҷараёни иҷтимоию педагогист, ки ба солимии шахс ва инкишофи арганизми ӯ нигаронида шудааст.

Дар СССР тарбияи ҷисмонӣ қисми таркибии тарбияи коммунистӣ буда, ба ташаккули ҳаматарафаи одами нав мадад мерасонад. Асоси усулҳои тарбияи ҷисмонии советиро «Ба меҳнат ва мудофиаи СССР тайёр» ташкил мекунад. Воситаҳои асосии тарбияи ҷисмонӣ гимнастика, спорт, туризм ва ғайра буда, инчунин ба он низоми беҳдошт, ҳар навъ меҳнат дохил мешавад.

Дар тарбияи ҷисмонӣ оила мавқеи калон дорад. Падарону модарон бояд дар гимнастикаи пагоҳирузи ба фарзандонашон намуна бошанд. Тарбияи ҷисмонӣ дар оила аз гаҳвора оғоз ёфта, дар яслӣ, боғча, матаб давом мекунад.

Солҳои охир дар корхона, муассиса, колхоз, савхоз ва ғайра тарбияи ҷисмонии калонсолон хеле вусъат ёфтааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Гавҳар (мазмунҳо)-ро бубинед.

White pearl necklace
Uwakoya3
**Марворид** (форсӣ: مروارید‎), **гавҳар**, **дур** — ҷисми сахти оҳакии лундашакл ва ағарбуғур, ки дар ковокии баъзе намудҳои моллюскҳои баҳри ё дарёӣ пайдо мешавад. Баъзан ба ҷавфи ин ҷонварон паразит, регреза ва ғ. ворид мегардад ва тадриҷан онҳоро пардаи садаф печонда гавҳар-ро ба вуҷуд меорад. Рангаш ҷилодори сафед, гулобӣ, зардча, баъзан сиёҳ. Андозааш аз зарраҳои микроскопӣ то андозаи тухми кабӯтар мешавад. Марвориди калони лунда ва дурустқолаб гаронбаҳост. Одатан, андозаи марворид аз нахӯд калонтар мешавад. Марворидро аз дарёи Сурх ва халиҷи Форс, соҳилҳои Шри-Ланка, Усторилиё, Жопун ва Венезуэло ба даст меоранд. Дар замонҳои қадим аз дарёҳои Русия, Искотланд, Олмон, Чин ва мамлакатҳои Амрикои Шимолӣ низ марворид мегирифтанд. Марворид дар Осиёи Марказӣ, Ҳиндустон ва мамлакатҳои дигари Шарқ аз қадимулайём (чанд аср пеш аз м.) маъмул буд. Марворидро дар маснуоти заргарӣ (шадда, ҳалқа (гӯшвор), ангуштарин, қуббаи сари сина) васеъ истифода мебаранд. Дар тибби қадим марворидро барои муъолиҷаи баъзе бемориҳо дар таркиби давоҳои гуногун аз ҷумла, доруи чашм (сурмаи сулаймонӣ) низ ба кор мебурданд. Бинобар афзоиши талабот ба марворид дар садаи XX ба таври маснӯъӣ ҳосил кардани он (махсусан дар Жопун) авҷ гирифт. Ба ин мақсад ба ҷавфи моллюскҳои баҳрӣ саққочаҳои садаф мегузоранд, ки аз онҳо дар муддати муайян марворид ҳосил мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гавҳар // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гавҳари шабчароғ** — дар боварҳои хурофотии эронитаборон гавҳари гаронбаҳоест ба андозаи тухми мурғ, ки дар торикӣ медурахшад. Он дар бинии гове, ки дар баҳр зиндагӣ мекунад, қарор дорад. Ин гов шабҳо барои чаро ба хушкӣ баромада, биниашро меафшонад, то гавҳари шабчароғ фурӯ афтад ва ӯ дар рӯшноии он чарида тавонад. Гов субҳгоҳон гавҳари шабчароғро ба биниаш фурӯ кашида, ба баҳр бозмегардад. Гавҳари шабчароғ дар адабиёти ирфонӣ (мас. қиссаи «Ақли сурх»-и Суҳравардӣ) бо номи «гавҳари шабафрӯз» рамзи маърифат, қувваи тафовуту фарқгузорӣ ва шуҳуд буда, аз дарахти Тубо равшанӣ мегирад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* .دانشنامۀ دانش گستر. جلد ۱۴. تهران، ۱۳۸۹ ش

Сарчашма
--------

* Гавҳари шабчароғ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Сафавия** (ар. صفویه ‎) — яке аз силсилаҳои тасаввуфро гӯянд, ки дар давраи ҳаракати пайравони мазҳаби шиъа (асри XIII) дар Эрон ба вуҷуд омадааст.

Асосгузораш Сафиуддин Исҳоқи Ардабилист (1252—1334). Сулолаи сафавиён ба сари ҳокимияти Эрон омада, худро сайид ва пешвои силсила шайх Сафиуддинро насли 21-уми имоми ҳафтуми аҳли шиа — Мусои Козим эълон карданд. Силсилаи Сафавия шояд дар аввали пайдоишаш ба ҳаракатҳои халқи таъсири зиёде дошта бошад, зеро бино ба маълумоти «Сафват-ус-сафо», шайх Сафиуддин миёни деҳқонон муриди зиёде доштааст. Сафиуддин дар охири умраш феодали калон шуда буд. Аз ин рӯ, силсилаи Сафавияро ифодакунандаи манфиатҳои халқи меҳнаткаш шуморидан нодуруст аст.

Дар садаи XV силсилаи Сафавия бештар дар байни қабилаҳои кӯчманчии туркқизилбошон нуфуз пайдо кард. Онҳо шайхи силсилаи Сафавияро пешвои ҳарбии худ эълон намуданд ва худи Сафавияро ба сифати аслиҳаи идеологӣ истифода бурда, зери ливои шиа ба тасарруфи сарзаминҳои дигар шурӯъ намуданд. Шоҳони сулолаи Сафавиён баъдтар Сафавияро барои пурзӯр намудани давлати худ истифода бурда, ба тохтутозҳои тороҷгарона пардохтанд. Силсилаи Сафавия баъди ба сари ҳокимият омадани Қоҷориён аз байн рафт.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Геоэкология** (аз гео…, oikos — хона, манзил ва …логия) — як соҳаи илм, ки дар ҳамбастагӣ бо бумшиносӣ, заминшиносӣ, геокимиё, зистшиносӣ ва ҷуғрофиё тараққӣ мекунад.

Истилоҳи геоэкологияро соли 1966 олими олмонӣ К. Тролл пешниҳод намудааст. Ба геоэкология охири асри 19 В. В. Докучаев асоси назарӣ ва амалӣ гузошта буд. Дар собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ, аз ҷумла дар Тоҷикистон, истилоҳи геоэкология аз солҳои 70 асри 20 мавриди истифода қарор гирифт. геоэкология ҳамчун илми ҷудогона ибтидои солҳои 90 асри 20 ташаккул ёфтааст. Сабаби ин таъсири фалокатбори инсон ба табиат буд, мас. олуда гаштани муҳити сукунат, гарм шудани иқлим, об шудани пиряхҳо, хушкидану хароб гаштани табиати баҳри Арал, норасоии оби ошомиданӣ ва ғ. Бинобар ин, масъалаи наҷоти муҳити зист пешорӯйи инсон омад. Дар ҳалли масоили марбута саҳми геоэкология назаррас аст. Таҳқиқоти геоэкологӣ самтҳои гуногунро дар бар мегирад, чунончи экологияи геокимиёӣ, экологияи хушкӣ, экологияи обҳои ширин, экологияи атмосфера, экологияи баҳрҳо, экологияи ноҳияҳои баландкӯҳ, экологияи биёбонҳо, экологияи шаҳрҳо, экологияи истифодаи сарватҳои табиӣ ва ғ.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Чибилев А. А. Введение в геоэкологию. Екатеринбург, 1998;
* Исаченко А. геоэкология Введение в экологическую географию. СПб. 2003.

Сарчашма
--------

* Геоэкология // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Сафедгирон, рӯймолтиён, даҳонбандон** - яке аз маросими пеш аз ҷашни арӯсӣ. Хароҷоти ин бахш бар дӯши падару модари арӯс буда, пас аз додани зиѐфати калон ба 
тамоми ҳозирин ва ҳамсояҳо пораи матоъ ва ѐ рӯймолчае якҷоя 
бо пораи нонҳои равғанин, кулчаю қатмол ва ширинӣ тақсим 
карда мешавад. Ин амал маънои номзад шудани духтар ва 
бастан даҳони мардумро дорад. Баъди гузаронидани ҳамин 
бахш дигар хостгорҳо ба хонаи арӯси номзадшуданамеоянд. Маросими Сафедгирон дар
Вилояти Суғд, водии Ҳисор, водии Зарафшон фаъол аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ./ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ - Душанбе: "Ирфон", 2014, - С. 56
2. ↑  ПИТФИ Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ (пайванди дастнорас)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Тамбурин** — (фар. tambourin), 1) сози мусиқии калони дурӯяест, ки ба барабан шабоҳат дорад. Баландии танааш аз 1 метр дарозтар аст. Навозандаи Т. одатан дар як вақт дар флейтаи хурди якдаста низ менавозад. Ватани Тамбурин – Прованс (Фаронсаи Ғарбӣ), дар мусиқии халқии ин музофот чун сози оркестрӣ вуҷуд дорад. Баъзан истилоҳи «Тамбурин» созеро ба монанди навъи бубна хотирнишон месозад. 2) Рақси хушҳоли правансалиест дар метри 2/2, 2/1, ҳамчунин «тамбурин» номида шудааст пиесаи рақсие бо ин ном. Мас. «Тамбурин»-и Ж. Ф. Рамо васеъ истифода бурда мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.379. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Музыкальный Римана
* Гранат

 |
**Талол ибни Абдуллоҳ ибни Ҳусайн ибни Алӣ** ( ар. طلال بن عبد الله بن الحسين بن علي‎ феврали - 7 июли 1972 ) — подшоҳи Урдун аз 5 сентябри 1951 то 11 августи 1952. Писари Абдуллоҳи I ибни Ҳусайн бо сабабҳои саломатӣ ба фоидаи писараш Ҳусайн ибни Талол аз тахт даст кашид, зеро ӯ аз бемории руҳӣ ранҷ мебурд.

Зиндагинома
-----------

Талол 26 феврали соли 1909 дар ш. Макка Имперотурии Усмонӣ таваллуд шудааст. Падари ӯ аввалин подшоҳи Урдун буд ва пас аз марги ӯ қудрат дар кишвар ба писараш Талол гузашт. Талал дар Академияи ҳарбии шоҳии Бритониё Сандхурст таҳсил кардааст. Пас аз хатми академия дар соли 1929 дар полки савораи легионҳои араб хидмат кардааст.

Талол баъд аз кушта шудани падараш Абдуллоҳи I ибни Ҳусайн дар Уршалим ба тахт нишаст. 20 июли соли 1951 шоҳ Абдуллоҳи I ва наберааш Ҳусейн барои адои намози ҷумъа дар масҷиди Ал-Ақсо ба Уршалим сафар карданд. Як террористи фаластинӣ Абдуллоҳи I -ро кушта ба сӯи Ҳусайн тир холӣ кард, аммо тир ба медал бар сари синаи шоҳзода бархӯрд ва ба ӯ осебе нарасонд. Ҳокимият ба дасти Талол гузашт, аммо ҳукмронии ӯ кӯтоҳ буд. Аз сабаби зуд-зуд гирифтор шудани беморӣ парлумони кишвар Талолро аз ваколатҳои подшоҳӣ маҳрум кард. Ҳусейни 16-сола ворис эълон шуд ва моҳи майи соли 1953 ба тахт нишаст. Дар давраи ҳукмронии кутоҳи Талол Конститутсияи нави Урдун қабул карда шуд. Талол 7 июли соли 1972 дар Истамбул даргузашт ва дар оромгоҳи шоҳии Қасри Рагадан дар Аммон ба хок супурда шуд.

Фарзандон
---------

Талол соҳиби чор писар ва ду духтар аст. Баъди марги ӯ вориси тахти шоҳӣ Ҳусейн ибни Талол (14 ноябри 1935 - 7 феврали 1999) гардидааст.

Рутбаҳои ҳарбӣ
--------------

* Фелдмаршали Артиши арабии Урдун (аз 20 июли 1951)

Эзоҳ
----

1. ↑  Gran Enciclopèdia Catalana (кат.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
2. 1 2 3  *Anguera J. E.* Enciclopedia universal ilustrada europeo-americana (исп.) — Editorial Espasa, 1905. — Vol. Suplemento 1971 - 1971. — P. 282. — ISBN 978-84-239-4500-9
3. ↑  Большая Политика / Журнал «Коммерсантъ Власть», № 6 (307), 16.02.1999

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Britannica (онлайн)

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave
* WikiTree

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 119311836
* ISNI: 0000 0003 8270 5751
* J9U: 987007580800105171
* LCCN: n89109718
* VIAF: 266548762
* WorldCat VIAF: 266548762

 |

 |

| ⚙️ Подшоҳони Урдун |
| --- |
|  | 
* Абдуллоҳи I ибни Ҳуссейн
* Талол ибни Абдуллоҳ
* Ҳуссейн ибни Талол
* Абдуллоҳи II ибни Ҳуссейн

 |  |
**Пойтахти нави идорӣ** (ар. العاصمة الإدارية الجديدة‎‎; шаҳри Ведиён, Миср) — як лоиҳаи бузург дар Миср аст, ки аз сол 2015 дар дасти иҷро будааст.

Пойтахти нави идорӣ дар 45 километрии шарқи Қоҳира воқеъ шудааст. Маҳалли сохти ин шаҳр, биёбоне дар канори камарбанди дувуми бузурги Қоҳира ва дар нимароҳи Қоҳира ба бандар Суэс аст. 

Пойтахти нави идорӣ шаҳри ҷадиде аст, ки қарор аст 6,5 миллион нафар ҷамъият дошта бошад ва сохтимонҳои давлатии Миср низ қарор аст аз Қоҳира ба ин макон мунтақил шаванд. 

Дар ин шаҳри нав қарор аст бештар визоратхонаҳо, сафоратхонаҳо ва идороти аслӣ ҷо бигиранд. Масоҳати кулли Пойтахти нави идорӣ 700 километри мураббаъ баровард шудааст. Гуфта мешавад, ки номи ин шаҳри нав қарор аст Ведиён интихоб шавад, ки ҷамъи водӣ дар гӯиши арабии мисрӣ аст. 

Фикри сохт ин шаҳр аз Абдулфаттоҳ Сисӣ, раисиҷумҳури Миср аст ва ин лоиҳа ба дастури ӯ иҷро мешавад. Аввалин идороти давлатӣ аз сол 2019 оғоз ба нақли макон ба ин шаҳри нав кардаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  UDC - Urban Development Consortium.  www.udc5.com. 4 январи 2018 санҷида шуд.
2. ↑  Правительство Египта переедет в новую столицу - Ведиан(рус.), *TVNET Rus*. Проверено 21 августи 2018.
3. ↑  Egypt plans new capital adjacent to Cairo(англ.). *www.aljazeera.com*. 11 марти 2022 санҷида шуд.
**Инсиденталома** (англ. incident – ногаҳон) — омоси ғадуди болои гурда, ки аломатҳои болинии он падид на­меоянд. И. бисёр вақт ҳангоми муоинаи бемориҳои дигар ошкор карда мешавад. Он зуҳуроти хосса надошта бошад ҳам, дар беморон боиси фишорбаландии шараёнӣ мегар­дад, ки далели муоинаи аниқу дақиқ аст. И.­и қутраш то 3 см мавриди назорат қарор дода мешавад. И.­и қутраш аз 5 см калонтарро ҷарроҳӣ мекунанд (адреналэктомия).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Инсиденталома // Илм — Исҳоқ. — Д. : СИЭМТ, 2011—2020. — С. 230. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021).
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Озодӣ (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Озодӣ (дар хуқуқ)** - 1) соҳаи бо ҳуқуқ кафолатгаштаи мухторияти фард аст, ки дар ҳудуди он шахс мустақилона, мувофиқи хоҳишаш амал мекунад. Ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрванд – вазъи ҳуқуқии шахс ба воситаи маҷмӯи хуқуқу озодӣ ва вазифаҳои асосии инсон ва шаҳрвандро, ки дар меъёрҳои ҳамаи соҳаҳои хуқуқи амалкунанда инъикос ёфтаанд, муайян мегардад.

**Озодӣ**- 2) дар адабиёти мавҷуда мафҳуми озодӣ ба ду маъно эзоҳ дода шудааст:

2.1 озодӣ категорияи фалсафӣ ва ҳуқуқӣ буда, шахс мустақилона тарзи зиндагӣ ва фаъолияти худро интихоб менамояд, ба шарте ки он бо ягон қоидаву рафторҳо алоқаманд набошад, ғайр аз қоидаву рафторҳое, ки ҳатмӣ аз тарафи давлат муқаррар шудаанд ё урфу одатҳое, ки дар байни халқ вуҷуд доранд.

2.2 дар Конститутсия ё дигар меъёрҳои ҳуқуқӣ ба шахс имконияти рафтори муайянеро содир кардан муқаррар шудааст. Масалан, дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон боби 2 «Ҳуқуқ, озодӣ ва вазифаҳои асосии инсон ва шаҳрванд» ном дорад. Дар ин мафҳум ҳам имконияти ҳуқуқ доштан ва ҳам озодии инсон (шахс) муқаррар гардидааст. Ҳуқуқу озодиҳое, ки дар Конститутсия муайян карда шудааст, ба шахс имконият медиҳад, ки рафтори муайян, ҳаракат, рафторе, ки ба ҳуқуқ мувофиқат мекунад, содир намояд. Озодӣ бошад, мафҳуми васеъ буда, якчанд роҳҳои амалӣ гаштани худро дошта, дар баробари он, дар як вақт мумкин буда, дар дигар ҳолат, дар меъёрҳои ҳуқуқӣ ҷой додани он ғайриимкон мебошад. Аз ин лиҳоз, якчанд воситаҳои амалӣ гаштани озодии суханро дар меъёрҳои ҳуқуқ имконияти ҷой додан мавҷуд аст ( аз ҷумла, имконияти ташкил намудани воситаҳои ахбори омма, паҳн намудани ахбор ва ғайра).

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - С. 533-534
2. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - С. 367

* Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Пайвандҳо
---------

* Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон - Тоҷикистон Бойгонӣ шудааст 6 октябри 2016  сол.

Эзоҳ
----
**Ҷумҳурии Сотсиалистии Чехословакия** (**ҶСЧС**) (чехӣ: Československá socialistická republika (ČSSR)) — номи расмии Чехословакия, ки ҳангоми тағйири Конститутсияи 11 июли 1960-и кишвар, ки то 28 марти 1990 ба кор бурда мешуд, вақте ки он ба «*Ҷумҳурии Федеративии Чехословакия*», ва баъдтар — ба «*Ҷумҳурии Федеративии Чехия ва Словакия*» пайдо шуд.

1 январи 1993 ин кишвар ба ду кишвари мустақил — ба Чехия ва Словакия тақсим шуд.

Меъёрҳои таърихии вуҷуди номи «ҶСЧС» қисман Чехословакияро чун кишвари сотсиалистӣ — яке аз кишварҳои демократияи халқӣ, ҳаммуасиси Шӯрои кумаки иқтисодӣ (СЭВ) ва Созишномаи Варшава мепӯшонанд.

Аз ду ҷумҳурӣ иборат буд: Ҷумҳурии Сотсиалистии Чехия (ЧСЧ) ва Ҷумҳурии Сотсиалистии Словакия (ҶСС).

Эзоҳ
----
**Ҷумъа Қувват** - рӯзноманигор (журналист), шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ва Иттифоқи журналистони Тоҷикистон. Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Аълочии матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон аст.

Зиндагинома
-----------

Ҷумъа Қувват 13 июни соли 1950 дар ноҳияи Нуробод дар оилаи зиёӣ таваллуд шудааст. Соли 1971 Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (Донишгоҳи миллии Тоҷикистон)-ро хатм намуда, дар идораи рӯзномаи ноҳиявии «Нури Нуробод» ба фаъолият шурӯъ намудааст. Солҳои 1971-1979 дар вазифаҳои мудири шӯъба, котиби масъул, ҷонишини сармуҳаррири ин рӯзнома кор кардааст. Аз соли 1979 то имрӯз сармуҳаррири рӯзномаи мазкур мебошад. Солҳои 1998-2008 ҳамзамон хабарнигори рӯзномаи «Садои мардум» дар водии Рашт буд. Муаллифи китобҳои «Нони гандум», «Орзу», «Чодари сабза», «Дидор», «Сухан гоҳе бигирад ҷои дору», «Пеш аз субҳ», «Корзори сухан», «Ифтихор», «Ҳамсанги гавҳар», «Ваҳдатистони Раштонзамин» аст. Шеърҳои ӯ ба китобҳои дарсии мактабҳои миёна дохил шудаанд. Бисёр устодони санъати мамлакат ба ашъори ӯ оҳанг бастаанд. Чанд шеъраш бо оҳанги «Шашмақом» низ суруда мешавад. Намунаи ашъораш дар Москваю Теҳрон, Минск ва Тошканд ба табъ расидааст. Намоишномаҳои «Иҷоракорони Сабзазор» ва «Оқилу Одил» дар театрҳои халқӣ ба саҳна гузошта шудаанд. Достони «Пеш аз субҳ» ва «Достони Об»-аш дар байни хонандагон шуҳрат ёфтаанд.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени «Шараф» ва медали «Хидмати шоиста» қадрдонӣ шудааст. У Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Аълочии матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон аст.

Манобеъ
-------

1. ↑  Komusi-Sadoi-mardum
**Олмони Ғарбӣ** (**Германияи Ғарбӣ**), расман **Ҷумҳурии Федеролии Олмон** **(Республикаи Федеративии Германия**) (ба олм. *Bundesrepublik Deutschland*), — 23 майи соли 1949 дар қаламравҳои ишғолнамудаи Олмони фашистӣ (зери тасарруфи 3 давлати иттиҳоди зиддифашистӣ) — ИМА, Англия ва Фаронса таъсисёбии Ҷумҳурии Федеролии Олмон эълон карда шуд. Дар назар дошта шуда буд, ки баъдтар қаламравҳои боқимондаи Олмони Шарқӣ ҳам ба ҳайати Ҷумҳурии Федеролии Олмон дохил мешаванд, ки ин дар моддаи махсуси 23 Конститутсияи ҶФО пешбинӣ шуда буд. 

Ба сабаби ишғоли Берлин ва додани мақоми махсус, пойтахти давлат муваққатан ба шаҳри музофотии Бонн кӯчонида шуд.  Дар худи ҳамон сол, 7 октябри соли 1949 Ҷумҳурии Демократии Олмон дар минтақаи ишғолнамудаи Иттиҳоди Шӯравӣ, ки пойтахти он Берлин мебошад (воқеан, танҳо қисми шарқии шаҳр дар зери назорати ҶДО буд) эълон карда шуд. Дар моҳи августи соли 1961 дар маҷлиси Бюрои Сиёсии Ҳизби ягонаи сотсиалистии Олмон ва дар Шӯрои Вазирони ҶДО дар бораи бастани сарҳади Берлини Ғарбӣ ва сохтани девори Берлин қарор қабул карда буд. Дар давоми чил соли минбаъда ҳар ду давлати Олмон дар як вақт вуҷуд доштанд;  Дар баробари ин то ибтидои солҳои 70-ум ҳукуматдорони Олмони Ғарбӣ мавҷудияти ҶДО-ро қатъиян эътироф намекарданд ва аз солҳои 70-ум ба роҳи қисман эътирофи он дохил шуданд. Пас аз суқути девори Берлин 9 ноябри соли 1989 қаламрави (ҶДО) тибқи моддаи 23 Конститутсияи ҶФО ба Ҷумҳурии Федеролии Олмон дохил карда шуд. Дар баробари ин пойтахти Ҷумҳурии Федеролии Олмон ба шаҳри Берлин баргардонида шуд.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 11862214n
* CiNii: DA00361767
* GND: 4011889-7
* ICCU: UFIV072455
* ISNI: 0000 0001 2321 8043
* J9U: 987007559778105171
* LCCN: n80125937
* NDL: 00561601
* NKC: ge131478
* LIBRIS: pm13388751v258j
* SUDOC: 026358786
* VIAF: 135446758
* WorldCat VIAF: 135446758

 |

 |
**Ҷумъахон Сироҷов** (*Сироҷов Ҷумъахон Ғиёсович*; 23 декабри 1953, деҳаи Даштиҷум, ноҳияи Шӯрообод) — ҳунарпешаи театру синамо, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1989).

Зиндагинома
-----------

Фориғуттаҳсили Омӯзишгоҳи педагогии ш. Кӯлоб (1972) ва Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода (1976). Муддате ба сифати коргардони Театри халқии н. Мӯъминобод кор карда, солҳои 1979—1999 актёри Театри мусиқӣ-мазҳакаи ш. Кӯлоб буд. Аз соли 2000 омӯзгори Коллеҷи мусиқии ба номи А. Бобоқулов шаҳри Душанбест. Дар беш аз панҷоҳ спектакл, амсоли «Мӯъҷизаи муқаррарӣ», «Писари калонӣ», «Мукофот», «Фишор», «Зани оҳанин», «Найрангҳои Скапен», «Дар чорсӯ» нақшҳои марказӣ бозида, намоишномаҳои «Чароғи маърифат», «Бе пир марав», «Аз хок баромадему бар хок шудем», «Ҳафтзарб» ва ғайраро рӯи саҳна овардааст.

Истеъдодаш дар иҷрои образҳои мазҳакавӣ баланд аст, ҳамроҳи Толибҷон Бобоев дар намоиши «Очаи Бика ва Зика» тӯли қариб бист сол бо саҳначаҳои ҳаҷвӣ ва интермедияҳо зиёда аз ду ҳазор маротиба баромад намудаанд.

Ҷоизаҳо
-------

Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Қурбоналӣ мебошанд.

**Қурбоналӣ Раҳмон** (*Қурбоналӣ Раҳмонов*; 27 июли 1954, деҳаи Навобод, ноҳияи Восеъ, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 10 июли 2021, Душанбе, Тоҷикистон) — овозхони тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1986), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (1999).

Зиндагинома
-----------

Қурбоналӣ Раҳмонов 27 июли соли 1954 дар деҳаи Навободи ноҳияи Восеъ ба дунё омадааст. Слли 1977 Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистонро хатм кардааст.

Корнома
-------

Директори Хонаи маданияти ноҳияи Восеъ (1976—1978), роҳбари бадеии ансамбли тарона ва рақси хоҷагии ба номи Ленини н. Восеъ (1978—1996), аз соли 1996 роҳбари бадеии ансамбли тарона ва рақси «Сомон»-и назди Вазорати фарҳанги Тоҷикистон мебошад. Давоми фаъолияти қариб чилсола сурудҳои зиёде аз мероси халқ ва осори шуарои пешину муосир хондааст, ки писанди умум афтодаанд. Чанд соли охир барномаҳои тозаэҷодеро аз осори бузургони адаб — Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ, Ҳофиз, Бедил, Иқбол, Лоҳутӣ (ҳар яке то қариб ду соат тӯл кашидааст) ба хидмат овард, ки бозёфтанд дар олами мусиқии муосири тоҷик. Таҳти роҳбариаш ансамбли «Чашма» дар фестивали байналхалқии дастаҳои этнографию фолклории халқҳои кӯҳистон (соли 1977, ш. Закопанеи Лаҳистон) соҳиби шоҳҷоизаи «Табарчаи тилоӣ», ансамбли «Сомон» дар ҷашнвораи байналхалқии мусиқӣ (2001, ш. Теҳрон) ҷоизаи «Чанги заррин» ва дар фестивали байналмилалии «Баҳори апрел» (Пхенян, 2001) ҷоизаи «Ҷоми тилоӣ» гирифтааст. Ба Афғонистон, Эрон, Покистон, Ироқ, Туркия, Кореяи Шимолӣ, Италия, Лаҳистон, Юнон ва дигар давлатҳо сафари ҳунарӣ анҷом додааст.

Беморӣ ва даргузашт
-------------------

Қурбоналӣ Раҳмон 10 июли соли 2021 бар асари бемории вируси куруно дар шаҳри Душанбе даргузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Sputnik Тоҷикистон.* Қурбоналӣ Раҳмон пас аз чанд рӯзи "набард" бо коронавирус даргузашт(тоҷ.). *Sputnik Тоҷикистон* (10 июли 2021). 12 июли 2021 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Ҷумъахон Алимӣ** ( 28 июни 1962, шаҳри Кӯлоб) — забоншиноси тоҷик, доктори илмҳои филология (1996).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултаи шарқшиносии Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (1986). Ассистент, муаллими калон, мудири кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи давлатии Кӯлоб (1986 –1997), соҳибкори хусусӣ (1997 –1999), корманди созмони байналмилалӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон. Аз соли 2002 роҳбари созмони ғайриҳукуматии «Параллакс» ва ҳамзамон аз соли 2008 ходими илмии Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи зиёда аз 50 мақолаи илмӣ-тадқиқотӣ ва 500 мақолаи илмӣ-оммавӣ. Алимӣ асосан ба таърихи забон ва номшиносӣ (ономастика, топонимика) машғул аст. Микротопонимияи ҳавзаи Сурхоб, топонимикаи минтақаи Кӯлобро аз ҷиҳати забонӣ тадқиқ намудааст.

Эзоҳ
----

Осор
----

* Ташаккул ва таҳаввули топонимияи минтақаи Кӯлоб. - Д. 1995;
* Мавзеъномаи Кӯлоб. - Д. 1995;
* Топонимика (Дастури таълимӣ). - Д. 1995.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Оиннома (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Оиннома** - 1) яке аз ҳуҷҷатҳои таъсисии шахси ҳуқуқӣ, ки аз ҷониби муассисони он тасдиқ карда мешавад. Дар оинномаи шахси ҳуқуқӣ бояд номи шахси ҳуқуқӣ, маҳалли ҷойгиршавии он,тартиби идораи шахси ҳуқуқӣ, инчунин маълумоти дигари пешбинӣ намудаи қонун дар бораи намуди дахлдори шахси ҳуқуқӣ нишон дода шавад. Оиннома санади меъёрию ҳуқуқиест, ки вазъи ҳуқуқии иттиҳодияҳо, корхонаҳо ва муассисаҳоро муқаррар намуда, тартиби фаъолият ва муносибати мутақобилаи онҳоро бо дигар мақомот, ташкилот, муассисаҳо ва аъзои худ муайян менамояд. Санади давлатии меъёрию ҳуқуқие, ки дар асоси он соҳаи муайяни фаъолияти Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти танзим қарор мегиранд, ҳамчунон оиннома ном дорад.

2) маҷмӯи қоидаҳое, ки фаъолияти созмон, ҳизб, муассиса ва муносибатҳои мутақобилаи онҳоро бо созмону шаҳрвандони дигар танзим менамоянд.

Нигаред
-------

* Оинномаи консулӣ
* Оинномаи СММ
* Оинномаи ташкилоти байналмилалӣ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4020655-5

 |

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - С. 368
2. ↑    Оиннома
**Қурбонбой Фозилович Бобоев** (тав. 10.03.1965, деҳаи Далёни Поёни ноҳияи Ғончӣ), файласуф ва сиёсатшиноси тоҷик, номзади илмҳои фалсафа (1997), дотсент (1998).

Зиндагинома
-----------

Соли 1988 факултети филологияи тоҷикиДонишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1988—1991 ассистенти кафедраи фалсафа ва солҳои 1992—1992 аспиранти донишгоҳи омӯзгорӣ буд. Солҳои 1995—1997 вазифаи ассистент, 1997—1998 муллими калон, 1998—2007 дотсент, 2008—2009 мудири кафедраи фалсафаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣро ба уҳда дошт. Муаллифи зиёда аз 20 асару мақолаҳои илмӣ мебошад. Дар таълифотҳояш андешаҳои сиёсии Низомулмулк ва масъалаҳои ташаккули ҷомеаи шаҳрвандиро дар Тоҷикистон баррасӣ кардааст.

Осор
----

* Назарияи сиёсии Низомулмулк, Д. 1999;
* Масъалаҳои рӯзмарраи ташаккули ҷомеаи шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон, Д. 2009.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
Финали Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2022 бозии ниҳоии Лигаи Қаҳрамонҳои Урупо 2021/22, 67-умин фасл аз мусобиқоти бартари футболи бошгоҳии Урупо аст, ки тавассути УЕФА роҳандозӣ мегардад. Ин бозӣ байни тими инглисии «Ливерпул» ва тими испониёии «Реал Мадрид» дар варзишгоҳи «Стад де Франс» дар таърихи 28-уми майи 2022, соати 23:50 ба вақти Душанбе баргузор мешавад. Ин бозӣ пас аз солҳои 1981 ва 2018 сеюмин боре аст, ки ин ду тим рӯ дар рӯи ҳам қарор мегиранд; Ҳамчунин барои аввалин бор дар таърихи Лигаи Қаҳрамонҳои Урупо ва Ҷоми бошгоҳҳои Урупо аст, ки ду тим дар се финали мухталиф муқобили ҳам қарор мегиранд.

Ин бозӣ ибтидо қарор буд дар варзишгоҳи «Алянс Арена» дар Мюнхени Олмон баргузор шавад. Бо ин ҳол, ба далели таъхир афтодан ва ҷобаҷои финали 2020, мизбони ниҳоӣ як соо ба ақиб мунтақил шуд ва Санкт-Петербург мизбони финали 2022 шуд. Дар феврали 2022, УЕФА таъйид кард, ки бинобар сабаби бӯҳрони Русия ва Укроин финалро ба ҷои дигаре мунтақил хоҳад кард. Пас аз ҳамлаи Русия ба Укроин, дар 24-уми феврал, УЕФА як ҷаласаи фавқулоддаи кумитаи иҷроияро фаро хонд; Ҷое ки интизор мерафт маҳали баргузории ин мусобиқа расман аз Русия хориҷ шавад. Рӯзи баъд, УЕФА таъйид кард, ки финал ба варзишгоҳи «Стад де Франс», воқеъ дар шимоли Порис гузаронда хоҳад шуд. Ин сеюмин боре аст, ки Лигаи Қаҳрамонҳои Урупо дар ин варзишгоҳ баргузор мешавад. Ин варзишгоҳ қаблан мизбони финалҳои 2000 ва 2006 буда аст. Ғолиби ин дидор дар Суперҷоми Урупо 2022 бо қаҳрамони Лигаи Урупо 2021/22 – тими «Айнтрахт»-и шаҳри Франкфурт бозӣ хоҳад кард.
[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои [[Гурӯҳ:{{{тип издания множественный}}} ба {{{забон}}}]]]]

«**Бонкдорӣ дар Тоҷикистон**» — маҷаллаи иттилоотӣ-бонкии Бонки миллии Тоҷикистон.

Аз августи 1996 то соли 2008 бо номи «Ахбори Бонки миллии Тоҷикистон» ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ нашр мешуд. Аз августи 2009 ба забони тоҷикӣ бо ин ном ба табъ мерасад. Дар саҳифаҳои «Бонкдорӣ дар Тоҷикистон» бештар матолиби марбут ба низоми бонкӣ ва фаъолияти бонкҳо, навидҳои низому мушкилот ва рушду тараққиёти ин соҳа чоп мешаванд. Фаъолияти «Бонкдорӣ дар Тоҷикистон» ба татбиқи сиёсати пулию қарзии Бонки миллии Тоҷикистон, таҳкиму побарҷо будани қурби пули миллӣ ва таблиғи навгониҳои иқтисоди бозоргонӣ равона шудааст. Маҷалла дар баробари навгониҳои бонкии кишвар аз фаъолияти бонкҳои давлатҳои ИДМ ва Амрикову Иттиҳоди Аврупо, таърихи бонкҳову дигар масоили марбут ба низоми бонкдорӣ низ матолиб ба табъ мерасонад. Адади нашраш 500 нусха (2013).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бонкдорӣ дар Тоҷикистон // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Бонус** (лот. bonus — некӯ, хуб) — подоши изофӣ, ҷоиза, изофапулӣ ба маош, мукофотпулӣ дар шаклҳои пулӣ ва молӣ. Одатан ин мафҳумро ҳамчун подоши иловагӣ ё ҷоиза тафсир медиҳанд. Бонус воситаи муносиби ҳавасмандсозию таъсирбахшӣ ба кормандон буда, як ё ду маротиба дар шакли пулӣ ва ғайра пардохт мешавад. Дар суғурта, тиҷорат ва ғайра тахфифи иловагиест, ки барои харидор пешниҳод мегардад. Дар дигар ҳолатҳо тахфифи иловагиест, ки аз ҷониби фурӯшанда, мутобиқи шартҳои муомила ё созишномаи алоҳида пешниҳод мешавад. Ҳамчунин, онро ба маънии баҳраи ҳисобии изофӣ истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бонус / Р. Раҷабов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Изатин** — 2,3-дигидроиндол-2,3-дион, 2,3-индолиндион, пайвасти ҳетероароматӣ:

Кристаллҳои сурхи зардтоб, t гудозишаш 205°С; дар оби ҷӯш, атсетон, бензол, этанол, метанол ва ишқорҳо ҳал мешавад. Изатинро соли 1841 кимиёдонҳои фаронсавӣ О. Лоран ва олмонӣ О. Эрдман ҳангоми оксидшавии нил (индиго) ҳосил карданд. Изатин хосияти сусти асосҳо ва оксидҳоро дошта, зери таъсири филизҳои ишқорӣ ё ишқорзаминӣ ва ё асидҳо намак ҳосил мекунад. Изатин ба реаксияҳои атсилонӣ, галогенонӣ, сулфуронӣ, нитронӣ, ки ба пайвастҳои ароматӣ хоссанд, дохил мешавад. Изатинро бештар аз анилин ҳосил мекунанд. Он дар истеҳсолоти рангҳои нилӣ ва ҳамчун реагент барои дар ҳаво муайян кардани бензол, пиррол ва тиолҳо истифода мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Изатин // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Издивоҷ** (ар. ازدواج‎ — ҷуфт шудан, ҷуфт кардан; заношӯӣ) — дар фалсафа таркиби хосси унсурҳо бо ҳам, омехтагии ҷирмҳои улвӣ бо унсурҳои чаҳоргонаи суфлӣ, ки маҳалли мизоҷ ва сабаби мавҷудияти маволиди сегона (ҷамод, набот ва ҳайвон) мешавад. Ҷирмҳои улвиро ба манзилаи падар, суфлиро модар гӯянд. Издивоҷ гоҳе ба маънии таъсиру таассур ва феълу инфиоли ҷисмҳои улвӣ ва суфлӣ истифода мешавад.

> Ҳикмате, ки буд Ҳақро з-издивоҷ,  
> 
> Гашт ҳосил аз ниёзу аз лаҷоҷ.
> 
> 
> Маснавии маънавӣ
> 
> 

Мавҷудот дар олам ба сурати ҷуфт (нарина ва модина) офарида шудаанд, ки бо омезиш насли нав ба бор меоваранд.

Издивоҷ дар ҳуқуқ ба қайд гирифтани заношӯӣ бо розигии тарафайн дар мақомоти давлатии сабти асноди ҳолати шаҳрвандӣ; дар шариат бастани ақди никоҳ байни зан ва шавҳаршаванда бо розигии онҳост. Дар издивоҷ ҳузури на камтар аз ду шоҳид зарур аст. Издивоҷ омили асосии ташкили оила ба шумор меравад.

Дар илми бадеъ пайи ҳам омадани ду лафзи муташобеҳи гуногунмаъноро издивоҷ гӯянд:

> Эй зи лаъли оташинат дар дили гулнор нор,  
> 
> Ғайри дил бурдан надорӣ, эй бути маккор, кор!
> 
>

Нигаред низ
-----------

* Ақди никоҳ
* Никоҳ

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Издивоҷ / Ш. Холисов // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.

* Ғиёсуддин Муҳаммад. Ғиёс-ул-луғот. Ҷ. 1. Д. 1987;
* Кодекси оилаи Ҷумҳурии Тоҷикистон//Ахбори маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. № 11. Д. 2015;
* Боқизода А. Фиқҳи исломӣ бар асоси мазҳаби ҳанафӣ (ибодот ва аҳволи шахсӣ). Д. 2018.