recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Гург**, **Сабъ**, **Фаҳд** (лот. Lupus) — яке аз бурҷҳои Нимкураи ҷанубии Осмони ситоразор, ки дар байни бурҷҳои Ақраб ва Кентавр ҷойгир аст.

Ҷилои ситораи муниртаринаш ба 2,3 қадри ситораӣ баробар буда, ҳашт ситораи дурахшониашон ба қадри ситоравии 4m дорад. Г-ситораҳои дурахшонаш дар масофаҳои 500—550 соли рӯшноӣ ҷойгиранд. Масоҳаташ 334 дараҷаи квадратӣ, 70 ситорааш қадри ситоравии то 6,0m дорад. Дар ин бурҷ соли 1006 таркиши ситораи фавқуннавъи SN 1006 мушоҳида шудааст, ки аз сайёраи Зӯҳра 2-3 баробар тобонтар будааст. Шумериҳо онро «деви марг» ва юнониҳо «ҳайвон» меномиданд. Ривоят мекунанд, ки шоҳи аккадиён Ликаон барои санҷиши Худо будани Зевс яке аз наздиконашро кушта, бо гӯшти он Зевсро зиёфат медиҳад. Зевс баъд аз фаҳмидани ин ҳолат макони шоҳро сӯхта, писаронашро мекушад ва барои ибрати дигарон Ликаонро ба гург табдил дода, дар Осмон ҷой медиҳад. Мавқеи ҷойгиршавии бурҷ дар осмони ситоразор: фарози мустақим (ɑ) аз 14h 10m то 16h 00m ва тамоюл (δ) аз −55° то −29° 30’. Моҳҳои май — июн хубтар мушоҳида мешавад. Ф. Раҳмонов.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гург // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)

 |
**Гургаки сабз** — як навъи харбуза.

Баъди 95-100 рӯзи кишт мепазад. Навъи серҳосил буда, ҳар палакаш 3-4 харбуза мебандад. Шаклаш кулӯла, қутраш 22-25 см, вазнаш 6-8 кг; тӯри маҳину зебо дорад. Рангаш сабзи баланд, пӯсташ нисбатан ғафси сахт. Мағзаш (6-7 см) сафеди сабзтоб, мулоиму хуштаъм, серобу сершира; нахҳои нозук дорад. Дар таркибаш 7,5-10 % қанд (аз ҷумла 5,8-7 % сахароза) ва 8,6-12 % моддаҳои хушк мавҷуд аст. Тухмпаллаҳояш майдаи шилмак, тухмаш калону паҳн, дарози сафедтоб. Аз ҳар га 340—350 сентнер ҳосил меғундоранд. Асосан дар маҳалли парваришаш истеъмол мешавад. Барои ба ҷойҳои дур кашондан ва нигоҳ доштан мувофиқ нест. Ҳосилашро тар мехӯранд, харбузақоқ тайёр мекунанд, мураббо мепазанд. Гургаки сабз ба камобӣ ва шӯрхокҳо тобовар буда, аз касалиҳои пажмурдашавии фузариозӣ ва гардзанӣ зарар мебинад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гургаки сабз / Ҳ. Маҳмадқулов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Баёнӣ** (тахаллус; номи аслиаш **Муҳаммадюсуфи Бобоҷонбек**; 1858, деҳаи Бадрхони назди Хева – 1923, Хоразм) — шоир, хаттот, муаррих ва тарҷумони ӯзбек.

Зиндагинома
-----------

Аз ҷавонӣ ба таҳсили илм шуғл варзида, забонҳои форсӣ, арабӣ ва илми тибро омӯхт. Мадрасаи Шерғозихони Хеваро хатм карда, устоди хатҳои сулс, куфӣ ва шикаста буд. Солҳои 1911–14 асари таърихии «Шаҷараи Хоразмшоҳӣ»-ро навишт, ки таърихи Хоразмро аз давраи истилои муғул то воқеаҳои таърихие, ки дар хонии Хева ибтидои садаи XX ба амал омадаанд, дар бар мегирад. Дар асар, аз ҷумла дар бораи ба Россия ҳамроҳ карда шудани хонии Хева, ки муаллиф шоҳиди ин воқеаи таърихӣ буд, маълумоти ҷолибе фароҳам омадааст. Б. аз форсӣ «Таърихи Табарӣ» (таҳрири Балъамӣ), «Шайбонинома»-и Биноӣ (1915), аз арабӣ «Саҳоифу-л-ахбор»-и Дарвеш Аҳмадро (1901) ба ӯзбекӣ тарҷума кардааст. Маҷм. «Шуарои форс»-ро (1900) китобат намудааст. Дар солҳои охири ҳаёташ баъди барпо шудани Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Хоразм дар идораҳои маорифи халқ кор кардааст. Аъзои ҳукумати ҷумҳурӣ буд. Девони ашъор ва асарҳои ба қалами Б. мансуббуда таҳти рақамҳои 7421, 1120, 7106, 6666 дар Институти шарқшиносии АИ Ӯзбекистон маҳфузанд.

Осор
----

* Ғазалиёт. Тошкент, 1962.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* منیروف ق.، مونس. اثرهای تاریخئ آگهی و بیانی، تهران، ۱۹۶۰

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Муҳаммадраҳими Сайдар** (1952, ноҳияи Рашт, ҶШС Тоҷикистон — 3 январи 2010, Тула) — хабарнигори Радиои Озодӣ дар Русия.

Зиндагинома
-----------

Дар соли 1952 дар деҳаи Шаҳринави ноҳияи Рашти Тоҷикистон ба дунё омадааст. Пас аз хатми донишгоҳи омӯзгории шаҳри Душанбе дар Радиои Тоҷикистон ва маҷаллаи «Садои Шарқ» кор карда, дар Маскав сардабирии нашрияи «Паём»-ро дар уҳда дошт. Муаллифи чандин асари насрии бадеӣ мебошад, ки бархе аз онҳо ба забонҳои гуногун баргардонида шудаанд.

Фаъолият дар Радиои Озодӣ
-------------------------

Муҳаммадраҳим дар соли 2001 ба Радиои Озодӣ пайваст ва таҷрибаи ғановатманди худро аз давраи кораш дар Радиои Тоҷикистон, шуъбаи насри маҷаллаи «Садои Шарқ» ва ҳафтаномаи «Паём»-и чопи Маскав бо худ овард. Вай дар ҳоле ҳамчун хабарнигори Радиои Озодӣ дар Русия ба кор сар кард, ки дар ҷараёни таҳия ва нашри ҳафтаномаи тоҷикии «Паём» дар Маскав бо доираҳои васеи тоҷикони Русия ва мақомоти марбутаи Русия ошноӣ пайдо карда буд ва аз аҳволи муҳоҷирони тоҷик дар ин кишвар огоҳии дасти аввал дошт. Дар солҳои баъдӣ ба чандин шаҳру рустои Русия сафар кард ва аз он ҷо гузоришҳои пурмӯҳтаво ва амиқ таҳия кард.

Муҳаммадраҳими Сайдар хабарнигоре буд, ки мо ахбори расонаҳои ҳамагонии Русияро бо ӯ меозмудем. Борҳову борҳо шудааст, ки гузоришҳои Сайдар ахбори расонаҳои русиро рад кардаанд ва ба хабарҳо ҷузъиёту паҳлуҳои нав ворид намудаанд. Ҳамчун тоҷик ва шахси ватандӯст, вай аз бархӯрди васоити ахбори оми Русия ба тоҷикон азоби рӯҳӣ мекашид, бо манобеъи хабарии Русия вориди баҳс мешуд, ба марги муфоҷои муҳоҷирони тоҷик ашк мерехт, аммо дар гузоришҳои худ бетарафона, ростбинона аз воқеъият сухан мегуфт.

Беморӣ
------

Зиёда аз ду моҳи охир Муҳаммадраҳим аз бемории диабети қанд азият мекашид ва дар бемористон зери назари пизишкон буд. Як соли гузашта низ чанд бор ҳафтаҳое аз шиддати беморӣ ранҷ мебурд ва бо вуҷуди беморӣ ва дархости ҳамкорон, ки бо муолиҷа машғул бошад, талош мекард, хабарҳои муҳими Русияро дар барномаҳо ва сомонаи Радиои Озодӣ пӯшиш диҳад. То ин беморӣ вай аз пуркортарин хабарнигорони Радиои Озодӣ буд ва дар Русия рӯйдоди муҳими марбут ба Тоҷикистон ё муҳоҷирони тоҷик набудааст, ки аз диди журналистии ӯ канор монда бошад.

Бемории Муҳаммадраҳим аз замони ҷанги солҳои 1992—1997 дар Тоҷикистон сарчашма мегирад, зеро шахси бениҳоят ҳассос ва одил буд. Вай дар таҳия ва таҳрири китоби машҳури Бӯрӣ Карим «Фарёди солҳо» саҳм гирифтааст ва ҳақиқати он ҷангро ба хубӣ медонисту ин ҳақиқатро аз миёни дилу ҷонаш гузарондааст. Сайдар ҳамчунин яке аз нависандагони хушсалиқаи Тоҷикистон буд. Ҳарчанд достону ҳикоёти кам нашр кардааст, дар ҳар яки онҳо истеъдоди нодири ӯ дурахшидааст ва ӯ тавонистааст, бо аввалин достонҳояш мавриди баррасии танқиди адабии Тоҷикистон қарор бигирад ва ба узвияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта шавад.

Муҳаммадраҳими Сайдар шоми якшанбеи 3 январи 2010 дар синни 57-солагӣ дар бемористони шаҳри Тулаи Русия аз ҷаҳон чашм пӯшид.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Даргузашти Муҳаммадраҳими Сайдар — Радиои Озодӣ дастраси 3 январ, 2010
**Бой** — шахси доро ва сарватманде, ки дар ҷомеа нуфузу эътибор ва мавқеи хосса дорад.

Одатан шахсонеро бой меномиданд, ки барои зисту зиндагӣ сарвати кофӣ ва сармояи афзун дошта, аз ҷиҳати иқтисодию молиявӣ танқисӣ намекашиданд. Бойҳо дар ихтиёри худ замину чорво, молу мулк, дукону нуқтаҳои савдо ва дигар навъҳои сарват дошта, чоряккорону муздурон, коргарону хидматгорон ва дигар табақаҳои ниёзманди ҷомеаро бар ивази додани музд ё дигар маводди зарурии зиндагӣ кор мефармуданд. Бойҳо дар аҳди Шӯравӣ нуфузу эътибори иҷтимоиашонро бохта, ҳамчун табақаи сарватманд ва истисморгар ба таъқибу маҳдудкуниҳо гирифтор шуданд. Истилоҳи «кулак» низ дар давраи сиёсати коллективонии хоҷагии қишлоқ падид омада, маънии табақаи сарватмандонеро дошт, ки аз истисмори қувваи кории коргарони кироя, чоряккорону батракон, иҷора додани замин ва чорвои корӣ, олоту ускунаҳои деҳқонӣ, инчунин тиҷорату судхӯрӣ фоида медиданд. Дар Тоҷикистони аҳди Шӯравӣ истилоҳи бой ба маънии табақаи кулакҳо, савдогарону заминдорон истифода мешуд, ки аз ҳисоби истисмори чоряккорону муздурон манфиат мебардоштанд. Дар солҳои таъқиботу кулаккунӣ даҳҳо ҳазор бойҳо бадарға ва ҳабс гардида, сармояву замин ва чорвои кории онҳо ба сифати моликияти хоҷагиҳои коллективӣ ситонида шуданд.

Дар лаҳҷаҳои мухталифи туркӣ бой баробари шахси сарватманд инчунин маънии каси дорои мансабу мақоми давлатиро ифода мекард. Дар Туркия вазирро баъзан бой меномиданд. Аз ин рӯ, бой ҳамчун муродифи ҳокиму амир дар қаламрави туркҳои Усмонӣ истифода гардидааст. Мас. Ба волиёни Тунис ва Алҷазоир, ки аз ҷониби султонҳои Усмонӣ таъйин мегардиданд, унвони бой дода мешуд. Баъди ба сари қудрат омадани сулолаи Ҳусайниён дар Тунис (1705) бой чун лақаби амир ва фармондеҳони низомии Усмонӣ маъмул гардида, айни ҳол ба фарзандони подшоҳону ашрофзодаҳо низ унвони бой дода мешуд. Истилоҳи бойбача низ чун фарзанди ашрофзодаву сарватманд ба ин маънӣ қаробат дорад. Дертар бой ба як ҷузъи номи шахсии одамон табдил ёфта, чун нишони эҳтирому соҳибнуфузӣ корбаст мешуд. Мас. Бойбобо, Бойбибӣ, Аҳмадбой, Каримбой ва ғ.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бой / Р. Раҳмонӣ, бой Абдураҳмонов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Гургак** — чанд навъ харбузаи тирамоҳиро гуянд. Масалан, Гургаки ало, Гургаки сабз, Гургаки сафед ва Гургаки сиёҳ.

Гургаки алоро асосан дар вилоятҳои Суғд, Хатлон, инчунин вилояти Хоразми Узбакистон кишт мекунанд. Баъди 100—105 рӯзи кишт мепазад. Хар палакаш 2—3 харбуза мебандад. Шаклаш кулула, тухммонанд, қутраш 20—40 см, вазнаш 5—9 кг; пӯсташ суфта, гафси қаиш, турӣ зич ё рахҳои ноаёни дароз ва нақш-ҳои халкамонаиди сабз дорад. Рангаш сафеди хокистарӣ. Мағзаш ғафс (7—9 см)-и сафед, сершира ва хуштаъм.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гургак // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Муҳаммадқул Ҳазратқулов** (5 ноябри 1944, Истаравшан, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон — 8 октябри 2020, Тоҷикистон) — файласуфи тоҷик, доктори илмҳои фалсафа (1992).

Зиндагинома
-----------

Муҳаммадқул Ҳазратқулов факултаи шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин соли 1967 ба поён расондааст. Солҳои 1969-1972 дар Эрон ба ҳайси тарҷумон кор кардааст, соли 1974 рисолаи номзадиро дифоъ кардааст. Солҳои 1980-1990 ӯ роҳбари ҳайати таҳририяи фалсафа ва ҳуқуқ, баъдтар роҳбари шӯрои таҳририяи назорати илмӣ ва бадеии Энсиклопедияи Советии Тоҷик буд. Соли 1991 рисолаи доктории худро дар мавзӯи "Фалсафаи Шаҳобуддини Суравардӣ" дифоъ кард. Солҳои 1992-1996 аввал профессори кафедра, сипас мудири кафедраи фарҳангшиносӣ, этика ва эстетикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буд. Аз соли 1996 ҳамчун ходими калони илмии Пажӯҳишгоҳи фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи Академияи илмҳои Тоҷикистон кор кардааст. Солҳои 1996—2006 дар Ҷумҳурии Исломии Эрон машғули тадрису таҳқиқ буд.

Доманаи таҳқиқаш васеъ аст, мавриди ҳикмати адибони классикии форс-тоҷик, ҷараёни тасаввуф, анъанаҳои бостонии мардуми форсзабон , идҳои суннатии ниёгон, аз ҷумла Наврӯз, тамаддуни ориёиҳо ва ғайра зиёда аз дусад асару мақола навиштааст. Солҳои охир М. Ҳазратқулов китоби дарсӣ барои донишҷӯёни донишгоҳ "Сӯфия" ва таҳқиқоти "Ислом ва Абу Ҳанифа"-ро нашр намудааст.

Осор
----

* Философские взгляды Садриддина Ширази. — Д. 1975;
* Баъзе масъалаҳои ҳастӣ ва ҳаракат дар асрҳои миёна. — Д. 1975;
* Эътиқоду анъанаҳои бостонии Аҷам. — Д. 1985;
* Философские взгляды Садриддина Шерози. — Д.1985;
* Тасаввуф. — Д. 1988;
* Ориёиҳо ва тамаддуни ориёӣ. — Д. 2006;
* Ислом ва Абуҳанифа. — Д. 2009;
* Наврӯзи оламафрӯз ва дигар идҳои суннатии сол. — Д. 2012.

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2017. — 728 с.
**Бозори замонатӣ**, **бозори ипотекӣ** — бозори дуюмин, ки қисми бозори сармоя мебошад.

Вазифаи асосии бозори замонатӣ таъмини маблағгузории қарзҳои замонатӣ аст. Дар бозори замонатӣ коғазҳои қиматноки замонатӣ — гаравнома (гаравхат), вомбаргу тасдиқномаҳои замонатӣ, шаҳодатномаҳои гарав ва ғ. дар гардиш мебошанд. Коғазҳои қиматноки замонатиро муассисаҳои махсусгардонида, ширкатҳои истеҳсолию молиявӣ (корпоратсияҳо, фондҳо, агентиҳо) мебароранд. Бонкҳо ба ин гуна ташкилот ҳуқуқи аз қарзгир гирифтани гаравхатро мефурӯшанд. Ин имкон медиҳад, ки маблағ ба бонк бетаъхир баргардонда шавад. Ҳамзамон ширкатҳои бароришу молиявӣ дар асоси қарзҳои бадастоварда коғазҳои қиматноки худро мебароранд. Онҳо дар бозори фонд гардиш карда, ба бозори замонатӣ маблағи сармоягузорҳоро ҷалб менамоянд. Амалиёти бозори замонатӣ бо мақсади ба даст овардани даромад аз ҳисоби хариду фурӯши коғазҳои қиматноки замонатӣ сурат мегирад. Дар бозори замонатӣ бонкҳои замонатӣ ва тиҷоратӣ, ширкатҳои суғурта, фондҳои маблағгузор, ки ба фирмаҳои сохтмон ва заминдорон қарз медиҳанд, фаъолият менамоянд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бозори замонатӣ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Муҳаммадризо Сулатӣ** (тав. 7 хурдоди 1354 дар Машҳад) — садопешаи эронӣ, мудири дубляж ва ҳунарпеша аст. Вай бо дубляжи карикатураи Губка Боб машҳур шуд. Дар байни асарҳои барҷастааш садодиҳии шахсиятҳои тасвирии "Губкабоб", қаҳрамони "Материя" дар филми "Мошинҳо", "Вудӣ" дар силсилафилми "Достони бозичаҳо", инчунин "Сид" дар "Кӯҳҳои яхбаста" ва Силсилаи филмҳои "Шрек "ва "Хар" ва "Пус дар мӯза" ва "Прито" дар силсилафилмҳои "Шрек" зикр шудаанд. Ҳоло ӯ дар гурӯҳи дубляжии Soren, Sam Studio, Abanda ва Mehbang кор мекунад. Аз рекордҳои Муҳаммадризо Солатӣ дар соҳаи ҳунарнамоӣ метавон нақшҳои ӯро дар филми «Чашм ва гӯши баста» ва силсилафилми «Сиёвуш»-ро зикр кард.

Эзоҳ
----
**Бозори пул** (англ. money market) — бозори сармояҳои кӯтоҳмуҳлат дар шакли қарзу коғазҳои қиматнок ба муҳлати, одатан, то се моҳ (90 рӯз).

Дар бозори пул шахсе, ки аз рӯйи шарти муайян қарз медиҳад (қарздиҳанда) ва шахсе, ки аз рӯйи шарти муайян қарз мегирад (қарзгир), ширкат меварзанд. Яке аз табақаҳои иштирокдорони бозори пул даллолони молиявӣ мебошанд, вале хидмати онҳо дар бозор ҳатмӣ нест. Дар бозори пул ба ҳайси қарздеҳ ва қарзгир метавонанд бонкҳо, ташкилотҳои ғайрибонкии қарзӣ, муассисаву корхонаҳо, шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ, давлат дар шахси ташкилот ва созмони муайян, ташкилотҳои байналмилалии молиявӣ ва ғайра ширкат намоянд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бозори пул // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4019899-6
* J9U: 987007543690305171
* LCCN: sh85086803
* NKC: ph124031

 |
**Гурбашаклҳо** (лот. Felidae) — оилаи ҳайвонҳои ширхӯр аз қатори дарандаҳо.

Тавсифоти зоологӣ
-----------------

Дарозии гурбашаклҳои хурдтарин 34 см ва вазнашон то 1 кг (гурбаи зарди холдор) аст; дарозии гурбашаклҳоҳои калонтарин то 3,8 м ва вазнашон зиёда аз 300 кг (бабр) мешавад. Дарозии думашон 10-114 см. Пои пеши гурбашаклҳо 5, пои ақибашон 4 ангушт дорад. Чанголи гурбашаклҳо, ба ғайр аз юз ва гурбаи суматравӣ, ҳангоми роҳ рафтан ба дарун кашида мешавад. Дандонҳои гурбашаклҳо нисбат ба дандонҳои да­ран­даҳои дигар кам (28-30 адад) аст, бинобар ин фуки онҳо хурд ва сарашон лунда мебошад. Забони гурбашаклҳоро пис­тонакҳои хормонанд фаро гирифтаанд, ки барои аз устухон канда гирифтани гӯшт ва лесида тоза кардани бадан ёрӣ мерасонанд. Мӯи гурбашаклҳо кӯтоҳ аст; намудҳои ши­молӣ ва баландкӯҳии гурбашаклҳо нисбат ба намудҳои тропикии онҳо сер­мӯйтаранд. Ранги гурбашаклҳои зард ё тираи рах-рах ва холдор мешавад. Узви биноӣ ва шунавоии онҳо хуб, узви шоммаашон суст тараққӣ кардаТаснифотаст.

Таснифот
--------

Зиёда аз 37 намуди гурбашаклҳо, ки ба 3 ҷинс мансубанд, дар ҳама ҷо, ғайр аз ҷануби Мадагас­кар, Австралия, Гренландия, Антарктида ва Гвинеяи Нав паҳн гаштаанд. Дар Тоҷикистон 6 намуди гурбашаклҳо аз ҷинси паланг ва гурба дучор меоянд. Гурбашаклҳо бештар шом­го­ҳон ва шаб фаъол мебошанд. Танҳо ё оила-оила зиндагӣ мекунанд. Гурбашаклҳои хурдҷусса (масалан, гурба) соле то 5-8, гурбашаклҳои калонҷусса дар ду сол 2-4 бача мезоянд, ки онҳоро асосан гурбашаклҳои модина нигоҳубин мекунанд. Гурбашаклҳо то 30 сол умр дида, хояндагони зараррасонро нобуд мекунанд; метавонанд ба соҳаи чор­во­дорӣ зарар расонанд. Бабр, манул ва юз ба «Китоби сурх» дохил карда шудаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  McKenna, M. C.; Bell, S. K. (2000). *Classification of Mammals*. Columbia University Press. p. 631. ISBN 978-0-231-11013-6.

Адабиёт
-------

* Гурбашаклҳо // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Соколова Е. В. Жизнь животных. М. 1989;
* Йозеф Райхолф, Казанцевой С. Млекопитающие. М. 2001;
* Константинов В. М. Шаталова С. П. Зоология позвоночных. М. 2004.
**Бозоргул Алиаҳмадова** ( 1936, деҳаи Арбоби ноҳияи Муъминобод) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1978), Устоди пахтаи Тоҷикистон.

Солҳои фаъолият
---------------

Колхозчӣ (1950 – 1957), сардори бригадаи пахтакории колхози ба номи Ленини ноҳияи Муъминобод (1957 – 1989). Аз соли 1990 нафақагири шахсӣ.

Бригадааш ҳосили фаровони пахта рӯёндааст. Бо орденҳои Ленин ва Револютсияи Октябр, медали «Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди Владимир Илич Ленин» сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Темуршоҳи ФАЙЗАЛӢ, Зиндагӣ ва фаъолияташ ибратомӯз аст

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Гунё** (лот. Norma) — бурҷи Нимкураи ҷанубии Осмон, пойинтар аз бурҷҳои Ақраб ва Гург ҷойгир аст.

Бурҷро соли 1754 Лакайл пешниҳод намуд ва минбаъд он номи гунёро гирифт. Гунё аз ҳисоби ситораҳои бурҷҳои Гург, Миҷмара ва Ақраб тартиб дода шуда, ҳан­гоми хаёлан пайвас­тани ситораҳои тобонаш шакли асбоби зовиясанҷи меъмориро мемонад. Гунё аз ду бозуи галактикаи Роҳи Каҳкашон мегузарад. Тобиши ситорагонаш то 4m қадри ситоравӣ мерасад. Масоҳаташ 165 дараҷаи квадратӣ, 42 ситорааш бо чашм дида мешавад. Гунёро баъзан Квад­ра­ти Уқлидус низ меноманд. Мавқеи ҷойгир­авиаш дар осмони ситоразор: фарози мустақим (ɑ) аз 15h 03m то 16h 25m ва майл (δ) аз −60° то −42°. Вақти муносиби му­шо­ҳи­да моҳҳои май-июн аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гунё / А. Раҳмонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Бозӣ (мазмунҳо)-ро бубинед.
Бозии кӯдакон
**Бозӣ** — яке аз навъҳои асосии фаъолияти ҷисмию зеҳнӣ, ки дар инкишофи ҳамаҷонибаи фардии кӯдакон муҳим аст.

Аҳаммияти бозӣ
--------------

Дар бозӣ талаби ба олами атроф таъсир расондани кӯдак зоҳир гардида, сифатҳои фикрӣ, ахлоқӣ ва иродавиаш ташаккул меёбанд. Бозӣ дар кӯдак ҳамчун шакли баамалбарории фаъолият хидмат менамояд. Амалҳои бозӣ дар кӯдакон дар натиҷаи тақлиди онҳо ба рафторҳои калонсолон ҳангоми муошират ташаккул меёбанд. Бозиҳо бештар хусусияти коллективӣ доранд. Дар бозиҳои дастаҷамъӣ коллективи бачаҳо ба вуҷуд омада, сифатҳои дӯстӣ ва ҳамкории онҳо инкишоф меёбад. Бозиҳои гуногуни серҳаракат ва дидактикӣ ба дарки сифатҳои алоҳидаи ашё, инкишофи мушоҳидакорӣ, хулосабарорӣ ва дигар тарафҳои фаъолияти фикрӣ мадад мерасонанд. Кӯдак дар бозӣ хусусиятҳои барояш номаълуми ашёро дониста, тадриҷан ба дарки таъсири байниҳамдигарӣ ва вазифаи ашё мерасад. Ҳамаи бозиҳои дастаҷамъона, ки иҷрои онҳо риоя кардани қоидаи муайянро талаб мекунад, ба тарбияи ирода ва талабҳои умум итоат кунондани маҳорати бача ёрӣ мерасонад. Мазмуни бозӣ бо инкишофи кӯдак низ тағйир меёбад. Дар синни хурди мактабӣ бачаҳо ба сифатҳои ҷасоратнокӣ, пурқувватӣ, чолокии одамон тақлидкунон бозӣ мекунанд. Дар синни миёнаи мактабӣ (хусусан дар 11-14-солагӣ) бозиҳои дорои мазмуни романтикию қаҳрамонӣ аҳаммияти бештар пайдо менамоянд. Дар ин синну сол бозиҳо дар худтарбиякунии бачагон нақши бузург мебозанд.

Навъҳои бозӣ
------------

Бозиҳо сужетнок, варзишӣ, дидактикӣ, бинокорӣ, конструкторӣ ва ғайра мешаванд. Бозиҳои калонсолон (масалан, варзишӣ) дар инкишофи шуури кӯдакон ва наврасон фаъолона таъсир мерасонанд. Бозиҳои таълимӣ (корӣ, сужетӣ-нақшӣ) низ мавҷуданд, ки солҳои охир дар раванди омӯзиш васеъ истифода мешаванд ва дар худ хусусиятҳои фаъолияти бозӣ ва таълимиро низ таҷассум мекунанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бозӣ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

* Луғати тафсирии истилоҳоти педагогика. Д. 1988;
* Қодиров Қ. бозӣ, Давлатов М. Т. Расулов С. Х.
* Вожаномаи тафсирии истилоҳоти психологӣ ва педагогӣ. Д. 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая китайская
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Брокгауза и Ефрона
* Канадская
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)
* Britannica (онлайн)
* TDV İslam Ansiklopedisi
* Швейцарский исторический

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4056218-9
* LNB: 000048536, 000269369
* NDL: 01052178
* NKC: ph114716, ph125799

 |
**Бозорӣ** — як навъ ангури пешпазаки маҳаллӣ; селексияи халқист.

Токаш серҳосил, 32-34 дарсади навдаҳояш ҳосилдеҳ. Баргаш гирдаи панҷпарра, камчоки бепашмак, рангаш сабзи баланд. Аввали май гул карда, аввали июн мепазад. Гулаш дуҷинса, хӯшааш миёнаҳаҷми махрутшакл (дарозиаш 16 см, бараш 12 см), вазнаш 156—189 г. Ғужбаш миёнаҳаҷми лӯнда, сиёҳи бунафш, 1-2 дона тухм дорад. Ғужмаш тунуки чандир, мумпардааш ғафси сафедтоб; гӯшташ хамирак ё чандир, сершираи хуштаъм. Дар таркибаш 19-22 % қанд ва 3,6-4,1 г/л ҷавҳар мавҷуд аст. Дар заминҳои санглоху шӯрхок низ ҳосили баланд (аз 1 га 100—120 сентнер) медиҳад. Давраи нашваш 93-95 рӯз.

Асосан дар қитъаҳои ҳаётаи сокинони ноҳияи Панҷакент, ҳамчунин дар вилояти Самарқанд ва водии Фарғонаи Ҷумҳурии Узбакистон вомехӯрад. Ба сармо тобовар аст, аз касалии гарда каму беш зарар мебинад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бозорӣ / Ҳ. Маҳмадқулов, Н. Шукуров // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Гурбабозӣ** — як навъ бозии анъанавии духтарон, ки маъмулан дар фаслҳои гарм барпо мешавад.

Дар майдони кушод 7-12 нафар духтари аз 8 то 14-сола ҷамъ омада, ба таври нимдоира қатор меистанд. Онҳо як нафарро барои иҷрои нақши «гурба» аз байни худ интихоб мекунанд. «Гурба» дар рӯбарӯи духтарон истода, бо онҳо муколама мекунад:

> Духтарон: Пиш-пиш!  
> 
> Гурба: Мияв-мияв.  
> 
> Духтарон: Чӣ хел ранг?  
> 
> Гурба: Сурх (гурба номи рангеро мегирад).
> 
> 

Дар ҳамин вақт «гурба» номи ягон рангро интихоб карда, мегӯяду ба сӯи духтарон медавад. Духтарон ба ҳар тараф мегурезанд, то ки ҳар чӣ зудтар ранги интихобкардаи «гурба»-ро ёфта, ба он даст расонанд. Духтаре, ки он рангро наёбад ё ба он даст расонда натавонад, «гурба» ӯро дастгир мекунад ва бо ҳамин ин навбати бозӣ ба поён мерасад. Шахси дастгиршуда дар навбати дигар «гурба» мешавад. Бозӣ ҳамин тавр идома меёбад. Д. Раҳимов.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурбабозӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Гурбабозӣ // А — М. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик : [дар 2 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2015—2016, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-79-8.
**Cадо (дар мусиқӣ)** — ҳама он чизеро, ки мо мешунавем. Дар таҷрибаи мусиқӣ садоҳо ду хел мешаванд: Садои мусиқӣ ва ғайримусиқӣ. Садоҳои мусиқӣ дорои пардаи баланди муайяни мусиқӣ мебошанд. (Садоҳои фортепиано, гобой, ғижжак, рубоб, най ва ғайра). Садоҳои ғайримусиқӣ пардаи баланди муайян надоранд (дойра, таблак, бубен, барабани хурд ва ғайра). Садои мусиқӣ 4 хусусият дорад: баландӣ, дарозӣ, қувва ва тембр (рангубор). Садоҳо паст ва баланд мешаванд (Садои флейта – баланд, Садои контрабас – паст, най – баланд, фагот – паст ва ғайра). 
Дарозии садо – давомёбии оҳанги садо аст. Қувваи садо дараҷаи шиддати он аст. То чӣ андоза форам будани садоро тембри он ифода мекунад. Мас. Садои рубобро аз ғижжак, фортепианоро аз скрипка, овози мардонаро аз занона аз рӯи тембрашон фарқ мекунанд.

**Cадои мусиқӣ** — садоест дорои (бо фарқият аз гумбуросӣ) ифодакунандаи возеҳи баландӣ, кадоме ки метавонад комилан садои дақиқро муқаррар кунад. Маълум аст, ки «маводи сохтмони» асосии мусиқӣ, воситаи муҳими сохтани нақшҳои мусиқӣ-бадеӣ, маҳз садоҳои мусиқӣ мебошанд, вале на гумбуросӣ. Ғайр аз баландӣ, ҳар як садои мусиқӣ боз дорои қувваи овоз, тембр (рангубор), дарозӣ (давомнокии садодиҳӣ) мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 333-334. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)
2. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 334. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)
Тасвири гиёҳшинохтӣ аз китоби К. А. М. Линдман «*Bilder ur Nordens Flora*», 1917—1926
**Гуногунбаргӣ**, **гетерофиллия** (от юн. ἕτερος — «гуногун» ва φύλλον — «барг») — вуҷуд доштани баргҳои гуногуншакл дар як рустанӣ ё навдаҳои он.

Гуногунбаргӣ асосан дар рустаниҳои обӣ (мас. найзабарг, чинорак, баъзе обсабзҳо) мушоҳида мешавад. Дар онҳо баргҳои зериобӣ аз баргҳои рӯиобӣ куллан фарқ мекунанд. Гуногун будани барг барои ба шароити номусоиди зист мутобиқ шудани рустаниҳои обӣ муҳим аст. Масалан, баргҳои зериобии ин гуна рустаниҳо, ки чокҳои амиқ доранд, гази карбонати дар об ҳалшударо хеле хуб меҷабанд. Гуногунбаргӣ дар рустаниҳои хушкӣ (мас. тут, баъзе намудҳои эвкалипт, гули печак ва ғ.) низ дучор омада, асосан ба тағйироти синусолии онҳо алоқаманд аст. Чунончи, баргҳои шохчаи наврустаи тути бесамар чокҳои дарозрӯя дошта, баргҳои навдаи нисбатан куҳнаи он байзашакли паҳн мебошанд. Баргҳои баъзе рустаниҳо вобаста ба вазифа низ гуногун мешаванд. Мас. баргҳои аввали платитсериум ном сарахси тропикӣ косашакл буда, дар даруни онҳо аз баргу шохчаҳои пӯсида қабати хок ҳосил мешавад, ки минбаъд барои рушди решаҳои ҳавои (иловаги)-и сарахс мусоидат мекунад; баргҳои дигари платитсериум дарозрӯя буда, барои мубодилаи моддаҳо муҳимманд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гуногунбаргӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Недуха А. М. Гетерофиллия у растений. Киев. 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона

 |
**Гургунак** — навъе аз тутҳои бедонаи маҳаллӣ; селексияи халқист.

Баргаш байзашакли нӯгтез (дарозиаш 9,5 см, бараш 6,5 см), бечок, дандонаҳояш майда, рӯяш суфтаи тӯр-тӯр, пушташ пашмакдор. Навдаҳояш кӯтоҳ, ғафс ва сурхи сафедтоб. Мевааш (дарозиаш 17-23 мм, бараш 12-13 мм) лунда ё устувонашакл, сафеди гулобитоб, сероб ва ширин. Гургунакро баъзан саҳван «Қандак» мегӯянд. Ҳосилаш нимаи аввали июл мепазад. Меваашро асосан тар мехӯранд, ширинӣ мепазанд ва хушконда тутмавиз мекунанд. Тутмавизаш бесифат аст. Дарахташ зудсабзи серҳосил. Дарахти 50-солааш 7,5 м қад мекашад. Бештар дар деҳаи Дардари ноҳияи Айнӣ ва баъзе деҳаҳои ноҳияи Кӯҳистони Масчо дучор меояд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гургунак / С. Гулов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Смольский Н. В. Культура тутового дерева в Зеравшанской долине//Дар кит.: Плодовые Среднего Таджикистана. Л. 1935.
**Гунҷоиши электрӣ** — тавсифи ноқил ва қобилияти барқаҳои электриро нигоҳ доштани он.

Дар майдони электростатикӣ ҳамаи нуқтаҳои ноқил дорои ҳамон як потенсиали φ мебошанд. Потенсиали φ (ки дар беинтиҳоӣ аз савияи сифрӣ ҳисоб карда мешавад) ба барқаи q-и ноқил мутаносиб аст (яъне, нисбати q ба φ ба q вобастагӣ надорад). Ин имкон медиҳад, ки мафҳуми гунҷоиши электрии ноқил танҳо (С) истифода гардад, ки ба нисбати барқаи ноқил ва потенсиал баробар аст: С=q/φ. Гунҷоиши электрӣ ҳар қадар ки зиёд бошад, ноқил ҳангоми φ-и додашуда ҳамон қадар миқдори зиёди барқаро захира мекунад. Гунҷоиши электрӣ ба андозаҳои геометрии ноқил, шаклу хосиятҳои электрии муҳит (нуфузпазирии диэлектрии он) вобаста буда, ба масолеҳи ноқил вобастагӣ надорад. Аз мавҷудияти ҷисмҳои дигар дар назди ноқил гунҷоиши электрии он тағйир меёбад, зеро потенсиали ноқил ба майдони электрие, ки дар ҷисмҳои атроф барқаҳои дар натиҷаи индуксияи электростатикӣ пайдошуда ҳосил мекунанд, низ вобастагӣ дорад. Дар Системаи воҳидҳои СГС (сантиметр-грамм-сония) гунҷоиши электриро бо сантиметр, дар Системаи байналмилалии воҳидҳо (СИ) бо фарада чен мекунанд:1ф = 9·1011 см.

Мафҳуми гунҷоиши электрӣ на фақат ба як ноқил, балки ба маҷмӯи ноқилҳо, аз ҷумла ба маҷмӯи ду ноқил, ки бо қабати тунуки диэлектрик (конденсатори электрӣ) пӯшида шудааст, низ тааллуқ дорад. Гунҷоиши электрии конденсатор (гунҷоиши мутақобили рӯяҳои он) С=q(φ1-φ2) аст, ки дар ин ҷо q — барқаи яке аз рӯяҳо (барқаи рӯяи дигар -q) ва φ1-φ2-фарқи байни потенсиалҳои байни рӯяҳо мебошад. Гунҷоиши электрии конденсатор амалан ба мавҷудияти ҷисмҳои атроф вобаста набуда, дар ҳолати хурд будани андозаҳои геометрии конденсатор ба қиматҳои бузург соҳиб мегардад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гунҷоиши электрӣ / Л. Тӯйчиев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гуптҳо** (санскр. गुप्त, gupta, ҳиндӣ: गुप्त राजवंश) — номи сулола ва давлати асримиёнагӣ дар шимоли Ҳинд (320—550).

Ба қавли олимон, ватани аслии Г. қисми шарқии иёлати имрӯзаи Уттар Прадеш ва ё вилояти Магадҳаи Ҳинд маҳсуб мешавад. Пойтахти давлати Г. аввал Праяга (Аллоҳободи имрӯза) ва баъд Паталипутра (Патнаи имрӯза) буд. Подшоҳони сулолаи Г.: Шри-Гупта (275—300), Гхатоткача (300—320), Чандрагуптаи I (320—350), Самудрагупта (350—376), Чандрагуптаи II (376—415), Камарагуптаи I (425—455), Скандагупта (455—470), Кумарагуптаи II (470—475), Бадхагупта (475—500), Вайнягупта (500—515), Нарасимҳагупта (515—530), Кумарагуптаи III (530—540), Вишанугупта (540—550). Соли 275 саромади сулола Шри-Гупта ҳокимиятро дар Магадҳа ба даст оварда, худро маҳараҷа (шоҳи бузург) эълон кард. Асосгузори давлати Г. набераи Шри-Гупта — Чандрагуптаи I (320—350) ба ҳисоб меравад, ки бо шоҳдухтари қабилаи Личчахавҳо хонадор шуда, унвони маҳараҷаҳираҷа (шоҳи шоҳон)-ро гирифт. Ӯ ҳудуди давлати худро васеъ намуда, ислоҳоти пулӣ анҷом дод ва динорҳои тилои қурбаш устуворро ба муомилот баровард. Писари Чандрагуптаи I — Самудрагупта (350—376) водии Ганг ва баъдан 20 шоҳигарии Ҳиндустони Ҷанубиро ба худ тобеъ карда, барои ривоҷи дини буддоӣ дар Будогоё дайри машҳури Моҳобудиро бино кард. Самудрагупта ба шоирӣ ва мусиқинавозӣ таваҷҷуҳи зиёд дошта, дар сиккаҳояш ҳангоми мусиқинавозӣ тасвир ёфтааст. Пас аз вафоти ӯ писараш Рамагупта (370—376) дар ҷанг бо шоҳи Кшатрап аз қабилаи шакҳо шикаст хӯрд, вале бародари ӯ Чандрагуптаи II (376—415) дар муҳорибаи навбатӣ бар онҳо пирӯз шуд. Ин ғалаба боиси заиф гардидани нуфузи Рамагупта ва баланд шудани обрӯи Чандрагуптаи II гардида, дар натиҷаи ҷангҳои дохилии онҳо Рамагупта кушта шуд. Чандрагуптаи II соли 395 шоҳии Кшатрапро барҳам дода, Гуҷарот, Малва ва Панҷобро ба давлати Г. ҳамроҳ кард. Замони ҳукмронии ӯ ва писараш Кумарагуптаи I (415—455) давраи ривоҷу равнақи давлати Г. ба шумор меравад. Дар аҳди Скандагупта (455—467) давлати Г. ба ҳуҷуми ҳайтолиён рӯ ба рӯ шуда, дар охири асри 5 шоҳони ҳайтолӣ Тораман ва Михиракул давлати Г.-ро ба хироҷгузори давлати Ҳайтолиён табдил доданд. Дар миёнаи асри 6 ҳукмронии хонадони Г. танҳо дар ҳудуди Магадҳа боқӣ монда, то асри 7 идома меёбад. Замони давлатдории Г. дар таърихи Ҳинд давраи тилоӣ маҳсуб мешавад, зеро дар ин давра забони санскритӣ, адабиёт, санъати тасвирӣ, меъморӣ, улуми гуногун ва ҳикматшиносии ҳиндуҳо ташаккул ёфтааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гуптҳо / А. Шарипов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Систерни Пуртуғолӣ, Ал Ҷадида, Марокаш
 Систерни Базилика, Истанбул, 138 м х 65 м, 80.000 м3, Юстиниан I, 523—542
**Систерн** (лот. cisterna, аз дигар лат. *cista — қуттӣ*, инчунин юнонии бостон: *κίστη [Kiste] — сабад*) *—* навъе обанбор буд, ки барои захираи оби борон сохта мешуд. Систернҳо дар меъмории қуруни миёнии Аврупо, Ховари Миёна ва шимоли Африқо маъмул буданд.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Britannica (онлайн)
* Pauly-Wissowa

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 12115867h
* GND: 4266710-0
* J9U: 987007286295805171
* LCCN: sh85026112

 |
**Бозоралӣ Азизов** (*Азизов Бозоралӣ Сатторович*; 9 июн]]и соли 1946, шаҳри Кӯлоб) — олим, технолог, доктори илмҳои техникӣ (2003), профессор (2004), дорандаи Мукофоти давлатии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (2001).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти технологии шаҳри Ленинград (1969). Аспиранти ҳамин институт (1969 – 1972), лаборанти калон, ходими хурди илмии Институти химияи АИ ҶШС Тоҷикистон ба номи В. И. Никитин (1972 – 1973); муаллими калон, дотсент, мудири кафедраи химияи Институти политехникии Тоҷикистон ба номи М. С. Осимӣ (1973 – 1992); сардори шуъбаи Вазорати саноати Ҷумҳурии Тоҷикистон (1992), муовини сардори шуъбаи Идораи корҳои Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон (1993); муовини сардори шуъба, сардори шуъбаи техникӣ, сардори хадамоти тайёр намудани кадрҳои заводи алюминийи Тоҷикистон (1994 – 2000); ноиби ректори Донишгоҳи технологии Тоҷикистон (2000 – 2009), профессор кафедраи химияи ҳамин донишгоҳ (2009 – 2010). Аз феврали 2010 муовини директори Институти тадқиқоти илмии металлургияи Корхонаи воҳиди давлатии «Ширкати алюминийи тоҷик». Азизов оид ба коркарди партовҳои истеҳсоли алюминий зиёда аз 150 асару мақолаҳои илмӣ, илмӣ-методӣ нашр кардааст, муаллифи 7 патент ба ихтироот ва 2 шаҳодатномаи маҳсулоти зеҳнӣ.

Осор
----

* Утилизация отходов производства алюминия. - Д.2000;
* Комплексная переработка отходов производства алюминия. - Д.2005;
* Курси мухтасари химияи ғайриорганикӣ. - Д.2008.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Сисехт** ( форсӣ: سي سخت‎ ) - як шаҳри хурд, дар ҷанубу ғарби Эрон, дар Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад. Маркази маъмурии Шаҳристони Дино аст. То соли 2006, шумораи аҳолӣ 6342 нафар буд  ; Форсҳо дар таркиби миллӣ бартарӣ доранд, дар мазҳабӣ, мусалмонҳои шиъа бартарӣ доранд.

Номҳои дигар  : **Siseht**, **Debozorge-Siseht**, **De-e-Bozorg** **Siseht**, **Debozorge-Sysakht**.

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар қисми шарқии Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад, дар ғарби баландкӯҳи Загрос дар баландии 2250 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст .

Таърих
------

Ҳангоми ҳафриёт дар қаламрави шаҳр пораҳои сафолакҳо, ки ба ҳазорсолаи II пеш аз милод тааллуқ доранд, пайдо карда шуданд.

Сарчашмаҳо
----------

* Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон


|  |  |
| --- | --- |
| Эрон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Эрон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

Эзоҳ
----

1. ↑  World Gazetteer(пайванди дастнорас) (англ.)
2. ↑  GeoNames (англ.)
3. 1 2  Физико-географические данные (англ.)
4. ↑  Paaychol Graveyard, Sisakht (англ.)

  



| Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад |
| --- |
| Бошт | Ликак | Ёсӯҷ | Гачсорон | Деҳдашт | Ланде | Сисехт | Чаром |
Дарвозаи асосии бозор

Нонҳои Самарқанд
Меваю сазавот
Шириниҳо
**Бозори Сиёб** (ӯзб. *Siyob bozori*) — бузургтарин ва кӯҳнатарин бозори шаҳри Самарқанд (Ӯзбекистон). Ин бозор на танҳо бузургтарин ва кӯҳнатарин бозори Самарқанд, балки яке аз бузургтарин ва кӯҳнатарин бозорҳои Ӯзбекистон ва Осиёи Миёна мебошад. Майдони бозор беш аз 7 гектарро ташкил мекунад. Бозори Сиёб яке аз машҳуртарин (ҳам барои сокинон ва ҳам барои меҳмонони ин шаҳр) ҷойҳои Самарқанд аст.

Номи бозори Сиёб аз номи дарёи Сиёб гирифта шудааст. Дарёи Сиёб дар назди ин бозор мегузарад. Бозори Сиёб дар маркази шаҳри Самарқанд, ба кӯчаҳои Тошканд ва Шоҳи Зинда қарор дорад. Дар атрофи бозори Сиёб машҳуртарин обидаҳои Самарқанд қарор дорад. Ин обидаҳо: масҷиди Биби-Хонум, мақбараи Биби-Хонум, масҷиди Ҳазрати Хизр, ансамбли мақбараҳои Шоҳи Зинда, бозори Чорсу, майдони ва ансамбли Регистон.

Дар бозори Сиёб мол гуногун фурӯхта мешавад. Аз сабзавоту мева, шириниҳо, таому хӯрок, нон, ашёҳои рӯзғор, армуғон, то сарулибосу пойафзол. Ба таркиби бозори Сиёб ҳамчунин супермаркети «Сиёб» ва маркази савдоии «Шодиёна» қарор дорад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз Википедияи русӣ
|  |
| --- |
| Ислом **·** Китобҳои Муқаддас |
|  |
| *Таркиби Қуръон***Сураҳо:** Маккӣ • Маданӣ

---

**Оятҳо:** Бисмиллоҳ • Муташабиҳот
Ояталкурсӣ • Таблиғ • Насх

---

**Ҷузъ • Ҳизб • Манзил** |
| *Афроди Қуръон*Пайёмбарон • Фариштаҳо • Ақвом • Санамҳо |
| *Қоидаи хондан*Таҷвид • Тартил • 
Қироат |
| *Мутахассисон*Муфассир • Ҳофиз • Қорӣ |
| *Тафсир ва тарҷума*Тафсир (рӯйхат)
Тарҷумаҳо: |
| *Нусхаҳо*Мусҳафи Алӣ • Қуръонҳои ҚазонӣҚуръони Усмонӣ • Қуръони Хунӣ • Қуръони Кабуд |
| *Бознигаред*Улуми қуръонӣ • Таърих • МаҷозМуқаттаъа • Рубъ ал ҳизб • Zekr

---

**Портал:Ислом**
 |

**Ояталкурсӣ** (ар. آية الكرسي‎) — ояти 255-уми сураи Бақараи Қуръони Карим мебошад.

اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ  ‎ 
**«Аллоҳ худоест, ки ҳеч маъбуде барҳақ ҷуз Ӯ нест. Зиндаву тадбиркунандаи ҳама чиз аст. На хоби сабук (пинак) Ӯро фаро мегирад ва на хоби сангин. Аз они Ӯст, ҳар чӣ дар осмонҳо ва замин аст. Чӣ касе ҷуз ба иҷозати Ӯ дар назди Ӯ шафоъат кунад? Он чиро, ки пеши рӯ ва он чиро, ки пушти сарашон аст, медонад ва ба илми Ӯ ҷуз он чӣ Худ хоҳад, иҳота натавонанд ёфт. Курсии Ӯ осмонҳо ва заминро дар бар дорад. Нигаҳдории онҳо бар Ӯ душвор нест. Ӯ баландпояву бузург аст»!**

Инчунин нигаред
---------------

* Сураи Бақара

Эзоҳ
----

1. ↑  Сураи Бақара. Ояти 255

Адабиёт
-------
WeareCафолинаи шаҳри сӯхта
Cафолинаи шаҳри сӯхта, дар воқеъ қитъаи ҷоми сафолини нақшдори мутааллиқ ба шаҳри сӯхтааст, ки нақши бузи дар ҳоли париш рӯйи он такроран мақсаднок ва ҳадафманд дорад ва ҳаракатро нишон медиҳад ва шабоҳат бо ҳунари Пӯёнамоӣ имрӯзи дорад.

Аксари сафолҳои аз шаҳри сӯхта кашфшуда бо нақшҳои хокистарӣ ё сурхи табиат ё эътиқоди он замон оро дода шудаанд, аммо чанд сол пеш бостоншиносон аз қабри 5000-сола косаи гилин пайдо карда буданд. вақте ки онҳоро якҷоя карда, ба як тасвири ҳаракаткунанда дучор омаданд, ки баъдтар филми 20 сониявӣ сохта шуд. 

Раҳбари гурӯҳи иктишофӣ дар шаҳри Сӯхта дар бораи ин аниматсияи қадимӣ чунин шарҳ дод: "Ҳаракати буз ба сӯи дарахт ва ғизо додани он аз баргҳои дарахтон дар панҷ ҳаракат тасвир шудааст. Дар ин суратҳо на танҳо буз ба суи дарахт ҳаракат мекунад, балки ҷаҳидан ба баргҳои дарахтон низ равшан дида мешавад." Ҳангоми ба ёд овардани он, коршиносони аниматсия ва синамо ҳамеша даъвои аввалин аниматсия дар ҷаҳонро бо ибораи қадимтарин 

Пӯёнамоӣи Cафолинаи шаҳри сӯхта
таҷрибаҳои сабтшуда дар аниматсия кардани тасвир иваз мекунанд.

Шаҳри сӯхта
-----------

Шаҳри сӯхта панҷ ҳазор сол дорад ва онро як сайёҳи инглисӣ соли 1947 кашф кардааст.Ин шаҳр дар роҳи Забел то Зоҳидон воқеъ аст. Шаҳри сӯхта яке аз ёдгориҳои таърихӣ ва бостонии асри биринҷӣ ва ҳамзамон ба тамаддуни Ҷирофт дар устони Сиистону Балуҷистони Эрон маҳсуб мешавад.

Густурда шуда

Эзоҳ
----

1. ↑  Bretèque (2013-04-01). «Marc Azéma, La Préhistoire du cinéma. Origines paléolithiques de la narration graphique et du cinématographe. Paris, Errance, 2011» (fr). *1895. Mille huit cent quatre-vingt-quinze* (69): 169–172. doi:10.4000/1895.4624. ISSN 0769-0959.
2. ↑  فر (1397-03-11). «معرفی و مطالعه اشکال و نقوش سفال‌های شهر سوخته سیستان» (Farsi) (همایش ملی باستان‌شناسی و هنر سفال و سفالگری).
**Марйонеҷ** , ё **Merjan**, ё **Merjanа** (форсӣ: مريانج‎) — шаҳраки хурд дар ғарби Эрон, дар устони Ҳамадон. Он як қисми Шаҳристони Ҳамадон буда, дар шимолу ғарби маркази ҳамном ҷойгир аст. Дар соли 2006, шумораи аҳолӣ 9,442 нафарро ташкил медод; Дар таркиби миллӣ лурҳо ва форсҳо бартарӣ доранд, дар мазҳаб - мусулмонони шиъа.

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар қисми марказии Ҳамадон, дар минтақаи кӯҳӣ, дар баландии 1778 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. **Марйонеҷ** тақрибан 2-3 километр дар самти шимолу ғарб аз пойтахти устонҲамадон, ва 270 километр дар ҷанубу ғарби пойтахти кишвар,Теҳрон, ҷойгир аст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Физико-географические данные (англ.)
2. ↑  GeoNames (англ.)
3. ↑  World Gazetteer (англ.)

  



| Шаҳрҳои устони Ҳамадон |
| --- |
| Асадобод |  Баҳор | Кабудроҳанг | Малойир | Наҳованд | Разан | Туйсиркон | Ҳамадон |
**Гургсор** (форсӣ: گرگسار‎) — яке аз шахсиятҳо дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, паҳлавоне аз сипоҳи Арҷосп, ки ҳаммонанди номаш ба гург шабоҳат дошт.

Пас аз шикасти лашкараш Арҷосп Гургсорро ба набарди Исфандиёр равона мекунад. Гургсор ба сӯи Исфандиёр тире меандозад, ки он дар зиреҳи Исфандиёр дармемонад. Исфандиёр вонамуд мекунад, ки гӯё аз ин тир захмӣ шудааст. Гургсор ба ӯ наздик шуда, мехоҳад сарашро ба шамшер бибурад, вале Исфандиёр ба зин рост шуда, бо каманд Гургсорро ба асирӣ мегирад. Мехоҳад ӯро бикушад, вале Гургсор мегӯяд:

> Яке банда бошам ба пешат ба пой,   
> 
> Ҳамеша ба некӣ туро раҳнамой.   
> 
> Ба ҳар бад, ки ояд, забунӣ кунам,   
> 
> Ба Рӯиндижат раҳнамунӣ кунам. 
> 
> 

Исфандиёр бо фармони падараш Гуштосп барои озод кардани хоҳаронаш аз банди Арҷосп ба Рӯиндиж равона мешавад. Гургсор ба ӯ се роҳро — яке роҳи осонгузари семоҳа, дуввум — роҳи андаке мушкили думоҳа ва роҳи бисёр мушкили ҳафтрӯзаро нишон медиҳад. Исфандиёр роҳи ҳафтрӯзаро пеш мегирад.

Исфандиёр роҳи мушкил тай карда, ба Рӯиндиж расид (Мушкилоти аз сар гузаронидаи ӯ дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ «Ҳафтхон» ном гирифтааст). Гургсор зоҳиран ба Исфандиёр худро бовафо вонамуд мекард. Дар ҳар як мушкили ба Исфандиёр пешомада ӯ ботинан хурсанд буд, мағлубӣ ва ҳалок шудани ӯро мехост. Дурӯягии Гургсорро Исфандиёр пас аз Хони ҳафтум, аз бадгӯиҳо ва нафрини Гургсор пайхас кард ва ӯро ба қатл расонд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гургсор // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ошторинон**  ё **Ошторнион** ( форсӣ: اشترينان‎ ) - як шаҳраки хурд дар ғарби Эрон, дар Устони Луристон. Он қисме аз Шаҳристони Бурӯҷирд аст. Дар соли 2006, шумораи аҳолӣ 5,264 нафар буд.

Шаҳре, ки ҳамчун корвонсарой дар роҳи Исфахон ба Бағдод пайдо шуд, имрӯз маркази маҳаллӣ барои истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ мебошад.

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар қисми марказии Загрос, дар мавзеи зебои кӯҳистон, дар баландии 1779 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Ошторинон дар масофаи тақрибан 60-километрии шимоли шарқи маркази маъмурии шаҳристон, Хуррамобод, ва дар масофаи 300 километр дар ҷанубу ғарби пойтахти кишвар, Теҳрон, воқеъ аст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Физико-географические данные (англ.)
2. ↑  GeoNames (англ.)
3. ↑  World Gazetteer (англ.)

  



| Шаҳрҳои устони Луристон |
| --- |
| Азно | Алегӯдарз | Бурӯҷирд | Пули Духтар | Хуррамобод | Дурӯд | Мосур | Нуробод | Кӯҳдашт |
**Гурбаи моҳигир** (лот. Prionailurus viverrinus) — гурбаи ваҳшии Осиёи ҷануби шарқӣ, ки дар об хуб шино мекунад ва моҳӣ мехӯрад.

Зоҳиран виверраро (viverra) мемонад. Гурбаи калон аст. Вазни наринааш 11-15 кг, модинааш 6-7 кг; дарозиаш аз 95 то 120 см, баландиаш то сари дӯш 38-40 см. Ҷуссааш боқувват, ҷоғаш кӯтоҳ, гӯшҳояш майда, сараш лӯнда, гарданаш кӯтоҳ. Рангаш хокистарӣ, қаҳвагун, сиёҳтоб, рах-рах ё холдор. Дар байни панҷа парда дорад, ки барои шино кардану доштани моҳӣ ёрӣ мерасонад. Гурбаи моҳигир дар минтақаҳои тропикӣ ва субтропикии ҷанубу шарқи Осиё — Ҳиндустон, Ҳиндухитой, Суматра ва Ява, асосан дар ҷангалзори соҳили кӯлу дарёҳо ва ботлоқзор зиндагӣ мекунад. Даври ҳамлаш 63-70 рӯз буда, 2-3 бача мезояд. Бачаҳои гурбаи моҳигир дар 9-моҳагӣ мустақил мешаванд. Ғизои гурбаи моҳигир асосан моҳӣ аст; баъзан ба тунукобаи дарёҳо гузашта, харчанг, қурбоқа, лесак, мор, парандаҳои хурд ва дигар ҷонварони обиро дошта мехӯрад. Гурбаи ниҳоят чолок аст; моҳиро ба як зарби панҷа аз об берун меандозад. Гоҳе барои доштани моҳӣ ба масофаи дур шино мекунад. Дар хушкӣ ба ҷонварони ширхори майда, мушу калламуш ва парандаҳо дармеафтад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Шаблон:Книга:Wozencraft, W. C.: Mammal Species of the World
2. ↑  Гурбаи моҳигир мувофиқи маълумоти Системаи иттилотии орояшиносии муҷтаммаъ (*ITIS*)(англ.)

Адабиёт
-------

* Гурбаи моҳигир // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гургбозӣ,** **гургакбозӣ** — як навъ бозии анъанавии бачагон, ки дар байни мардуми водии Қаротегину Дарвоз, Яғноб ва навоҳии Бадахшон маъмул мебошад.

Бозӣ дар фасли зимистон дар болои боми хонаҳо ва дар фаслҳои дигар дар боғчаву майдонҳо барпо мешуд. Сардори бачаҳо як нафарро нақши гург қарор дода, ду нафари дигарро — саг ва боқимондаҳоро — гӯсфанд таъйин мекард. Гург ба ду чаккаи сараш ду тоқии печонидашударо мебаст, ки онҳо ба гӯш монанд мешуданд. Ӯ ҷомаеро пӯшида, доманҳояшро қат карда, ба қафо мебурд ва бо ин тарз думи гургро тасвир мекард. Гӯсфандон ба ҳамдигар ҷафс нишаста, гоҳ-гоҳ баос мезаданд. Каме дуртар аз гӯсфандон рамабон мехобид, ки нақши онро худи сардор иҷро менамуд. Сагҳо аккос зада, ба ҷустуҷӯи қути худ баромада, ҳар сӯ мераванд. Ҳамин вақт гург пайдо шуда, гӯсфандонро як-як бурдан мегирад. Гӯсфандони дигар ноором шуда, баланд баос мезананд. Чӯпон бедор шуда, сагҳоро фарёд мекунад ва чун ҳама ҷо ором шуд, боз ба хоб меравад. Сагҳо ҳушёрона рамаро посбонӣ мекунанд. Боз гург пайдо мешавад. Ин дафъа шикори вай барор намегирад: чӯпон бедор шуда, гургро таъқиб мекунад ва бо чӯб ӯро мезанад. Сагҳо низ ба гург дармеафтанд.

Ин бозӣ бо номҳо ва навъҳои гуногун дар байни мардуми кӯҳистон маъмул аст. Онро дар баъзе деҳоти Рашту Тавилдара даҳмардабозӣ, галабозӣ, дар Ванҷу Ишкошим ва Вахон гургакбозӣ меномиданд. Дар нусхаи Г.-и бачагони Ванҷ, гург гӯсфандонро як-як дуздида мебарад ва гӯсфандони рабудашуда ба гург табдил меёбанд. Дар Тавилдара ба ҷои гург гӯсфандҳоро дузд мерабояд. Вақте ки чӯпон дуздро медорад, ба рӯяш туф мекунад. Дар нусхаи гургакбозии мардуми Ишкошиму Вахон гург гӯсфандонро ба хонааш бурда пинҳон мекунад. Гӯсфандон бо даст ишораи чархаи ресандагиро карда, мегӯянд: бофам, бофам, ба гург кафан мебофам. Чӯпон гӯсфандонро ҷустуҷӯ карда, ба хонаи гург меравад ва нишони гӯсфандонро мепурсад. Гург ба вай ҷойҳои гуногунро нишон медиҳад ва чӯпон чӣ қадар гӯсфанде, ки дошт, ҳамон қадар сангчаро аз ҳамон ҷойҳо меорад ва гург гӯсфандҳоро бозпас медиҳад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гургбозӣ / Д. Раҳимов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Андреев М.С. Половцов А. А. *Материалы по этнографии иранских племен Средней Азии.* Санкт-Петербург, 1911;
* Пещерева Е. М. *Игрушки и детские игры у таджиков и узбеков (по материалам 1924—1935). СМАЭ.* Т. XVII. М. — Л. 1957;
* Нурджанов Н. *Игры // Таджики Каратегина и Дарваза.* Вып. 3. Д. 1976.