recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Аменхотепи IV** (баъдан **Охнотун**; 1380 то м. — ?) — яке аз фиръавнҳои Мисри Қадим.

Ҳукмронӣ
--------

Солҳои ҳукмр. 1365 – 48. А. IV писари Аменхотепи III буд. Дар 15-солагӣ бар тахт нишаст ва ба ӯ лақаби Неферхепрура, яъне «беҳтарин офаридаи Ра» дода буданд. Ра (Офтоб) – худои олии Мисри Қадим аст. Баъд аз як соли ҳукмрониаш ба ӯ лақаби Уэнра, яъне «мутааллиқи ягонаи Ра» илова гардид. А. IV-ро дар маъхазҳо гоҳо пешгӯй ва ё ғайбдон ва гоҳо девона ҳам номидаанд. А. IV бар хилофи издивоҷи анъанавии фиръавнҳо бо Нефертитӣ ном зебодухтари яке аз ашрофзодаҳо хонадор шуд. А. IV соли 1359 пойтахти Мисрро 300 км дуртар аз Фив (пойтахти ҳамон давра) ба мавзеи махсусе кӯчонд ва онро Ахетатон, яъне «хонаи Атон» номид. Ҳоло он дар ҳудуди шаҳри Тел-ал-Амарна воқеъ аст. Муҳимтарин иқдоми А. IV аз он иборат аст, ки ӯ аввалин бор дар таърихи Мисри Қадим ғояи яккахудоиро ба вуҷуд овард ва худои ягонаи ӯ Атон (чархи Офтоб) ном дошт. Соли 1356 ӯ Атонро худои ягона эълон кард, парастиши тамоми худои маъмулии мисриёнро ғайри қонунӣ эълон кард ва парастиши Амон сахт таъқиб карда мешуд. ӯ ҳамаи маъбадҳоро баст ва мӯбадонро аз кор ронд. Атон манбаи тамоми ҳаёт эълон гардид. ӯ Атонро на танҳо худои ягонаи Миср, балки худои ягонаи ҷаҳон медонист. Ин фавқулистеъдодият ба ӯ имкон дод, ки номи худро Эхнатон, яъне «писандидаи Атон» гузорад. Дар с-ҳои ҳукмр. А. IV ҷангҳои забткорона умуман рух надодаанд. Дар ғояи парастиши яккахудоӣ маслиҳатгари ӯ модараш Тий буд; Худи А. IV аз бемории саръ азият мекашидааст. Гӯё маҳз дар вақти хурӯҷи саръ Атон ба ӯ ҳақиқатро баён мекардааст ва лақаби девона ба ӯ ба-д-ин сабаб буд.

Дар пойтахти таъсисдодаи А. IV – Ахетатон бостоншиносон суруде бо номи «мадҳияи Атон» пайдо кардаанд, ки он яке аз асарҳои бадеӣ, фалсафӣ ва динию ривоятии қадим маҳсуб мешавад. Ин суруд нисбат ба дигар сурудаҳои динии мисриёни қадим мазмуни васеъ дошта, Атон ҳамчун худои ягона на танҳо барои мисриён, балки барои ҳамаи кишварҳо маънидод мешуд. А. IV умри дароз надид ва ҷавон фавтид. Пас аз марги А. IV мӯбадоне, ки ба тавассути парастиши маъбадҳои гуногун ризқу рӯзӣ ба даст меоварданду аз он маҳрум шуда буданд, ба шӯриш хеста, боз парастиши Амонро барқарор карданд ва ба шоҳи яктопарасти худ лақаби девонаро ошкоро илқо карданд. Пойтахт ҳам боз ба Фив кӯчонда шуд ва Ахетатон оҳиста-оҳиста хароб гардид.

Эзоҳ
----

1. ↑  **(not translated to en-gb)** Chronicle of the queens of Egypt (ингл.брит): from early dynastic times to the death of Cleopatra — *(untranslated)*, 2006. — С. 124. — 224 с. — ISBN 978-0-500-05145-0

Адабиёт
-------

* Веркутер Ж. Древний Египет (Пер. с фр. Татьяны Земцовой), М. 2004,
* Геродот, История (Перевод и примечания Г. А. Стратановского), М. 2006;
* Комилӣ А. Аз таърихи қадимаи Шарқи Наздику Миёна, Д. 2008.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Вибратсия** (лот. Vibratio — ларзиш) — як усули иҷрои асарҳои мусиқӣ, ки аз ларзиши тез ва начандон зиёди баландии пардаи овоз (овози ҳофиз, сози мусиқӣ ва ғ.) иборат аст.

Дар созҳои торӣ ларзиши овоз дар натиҷаи ба ҳаракат овардани ангуштони дасти чап, ки торро пахш мекунад, ба миён меояд. Дар созҳои нафасӣ ларзиши овоз ба тағйироти ҷараёни нафасгирии навозанда вобаста аст. Дар овозхонӣ вибратсия ба садоҳо ранги хосса дода, пурнабзӣ ва таъсирбахшии онҳоро бештар мекунад. Вибратсия мувофиқи амплитуда (вусъати ҳаракат), вақт (муддате, ки дар он ларзиши овоз пурра ба вуҷуд меояд), басомад (шумораи ларзиш дар як с) ва шакл муайян карда мешавад. Теъдоди муътадили ларзиши овоз то 6 лағзиш дар 1 с аст ва зиёд шудани ин меъёр таассуроти ғайрибадеӣ мебахшад. Аз хусусияти вибратсияи садопардаҳо навъу сифати овози сароянда муайян мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вибратсия / Ш. Ҳабибов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Ғунчаи кабки дарӣ** — 1. Аз силсиласурудҳои наврӯзӣ, ҷашнӣ, ки дар замони Сосониён (222-651) эҷод шудааст. 2. Аз таснифоти тақвимии Борбади Марвазӣ, ки барои ҷашнҳои дарбории Хусрави Парвиз (591-628) сохта, мансуб ба шохаи саввуми «Хусравонӣ»-и ӯст. 3. Аз лаҳнҳои силсилаии сигонаи (26) Борбади Марвазист:

Чу кардӣ «Ғунчаи кабки дарӣ» тез,
Бибурдӣ ғунчаи кабки диловез.
(Низомӣ)

4. Гӯшаи мусиқӣ дар таркиби мақоми «Бузург» (шуъбаҳои «Наврӯзи Аҷам», «Наврӯзи Бузург», «Дувоздаҳмақом», ас.13-14). 5. Гӯшаи тавсифию тараннумӣ дар таркиби шуъбаҳои «Наврӯзи Сабо», «Наврӯзи Аҷам» («Дувоздаҳмақом», ас.14-16). 
«Ғунчаи кабки дарӣ» дар анъанаи эҷодию иҷроии ас.13-16 ба сифати гӯша, шохаи тавсифии муҳим амал намуда, аммо дар манобеи баъдӣ (ас.17-19) чун аз таркиботи созию овозӣ хотирнишон нашудааст (шояд номаш тағйир ёфта).

Адабиёт
-------

Баҳори Аҷам, Деҳлӣ, 1284; Фарҳанги Ананд Роҷ, Лакҳнав, 1892; Бурҳони қотеъ, Теҳрон, 1330-1335; Фарҳанги Рашидӣ, Теҳрон, 1963; Фарҳанги форсӣ, Теҳ-рон, 1963; Фарҳанги Амид, Теҳрон, 1966; Фарҳангномаи мусиқии Эрон, Теҳрон, 1373; Фарҳанги Деҳхудо, Теҳрон, 1377; Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ.3, Душ.2004; Раҷабзода А. Борбад ва замони ӯ, Душ. 2004.

Нигаред низ
-----------

* Шашмақом

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 55 ISBN 978-99947-49-13-3
**Ҳазрат Маҷидович Совмен** (адиг. Шъэумэн Хьазрэт Мэджыдэ ыкъор; тав. 1 май соли 1937, А. Афипсип, ноҳияи Хакуратинский (ҳоло ноҳияи Тахтамукайский, Адигея), Вилояти Мухтори Адигея, Кишвари Азов-Черноморски РСФСР, СССР) — соҳибкор, арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия. Президенти Ҷумҳурии Адигея аз 8 феврали соли 2002 то 13 январи соли 2007.

Президенти Адигея
-----------------

13 январи соли 2002 Ҳ. Совмен дар интихоботи президентии Ҷумҳурии Адигея зиёда аз 69,74% овоз гирифта, ғолиб омад. Маросими ифтитоҳ 8 феврали соли 2002 баргузор шуд. Узви Шӯрои Олии ҳизби "Русияи ягона".

Дар давраи роҳбарии ӯ дар ҳукумати ҷумҳурӣ ҳафт сарвазир, шаш вазири кишоварзӣ, панҷ вазири матбуот  иваз карда шуданд, шӯъбаи мубориза бо терроризми ФСБ барҳам дода шуд. Ба вазифаи президенти Ҷумҳурии Адигея Ҳ. М. Совмен ҶСП «Полюс»-ро ба Норилск Никел ба маблағи 7,4 миллиард рубл (226 миллион доллар) фурӯхт. Дар рейтинги миллиардерҳои рус дар соли 2006 маҷаллаи "Финанс" дороии Ҳазрати Совменро 11 миллиард рубл (ҷойи 116-ум) арзёбӣ кардааст.

13 январи соли 2007 Аслан Тхакушинов  ӯро дар вазифаи президентӣ иваз кард.

Эзоҳ
----

1. ↑  Новый глава Адыгеи заявил, что ключевые посты в его правительстве займут русские
2. ↑  Новый президент Адыгеи вступил в должность в Майкопе
Формулаи сохтории этиленгликол
**Глико́лҳо** (дио́лҳо) — спиртҳои дуатомаи қатори ҳаднок, ки формулаи умумиашон CnH2n(OH)2 аст.

Гурӯҳҳои гидроксил (OH) дар молекула метавонанд дар назди як атоми С (гликолҳои геминалӣ) ё атомҳои ҳамшафат (гликолҳои витсионалӣ) ҷойгир шуда бошанд. Гликолҳои сода ва мураккаб мавҷуданд. Гликолҳои сода маҳлулҳои беранги часпаку бебӯй ва ширин буда, дар об ва спирт хуб ҳал мешаванд; гликолҳои мураккаб моддаҳои сахтанд ва фақат дар ҳалкунандаҳои органикӣ ҳал мешаванд. Гликоли содатарин этиленгликол HOCH2 — CH2OH аст. Вобаста ба ҷойгирии мутақобилаи гурӯҳҳои OH дар молекула 1,2-гликолҳо (мас. HOCH2 CH(OH)CH3), 1,3-гликолҳо (HOCH2 — CH2 — CH2OH) ва ғ. мавҷуданд. Гликолҳо хосияти спиртҳоро доранд. Гурӯҳҳои гидроксилии онҳо новобаста ба ҳамдигар ва бештар дар як вақт ба реаксия ворид мешаванд. Гликолҳо бо филизҳои ишқорӣ ва гидроксидҳои онҳо пайваст шуда, гликолатҳо (NaOCH2CH2ONa), бо кислотаҳои якасосаи карбон ва ҳосилаи онҳо эфирҳои мураккаб, бо кислотаҳои дуасоса полиэфирҳои мураккаби формулаи умумиашон [-ORO — (O)CR’C(O)-]n ҳосил мекунанд. Ҳангоми беобгардонии гликолҳо (дегидрататсия) вобаста ба ҷойгирии гурӯҳҳои ОН дар молекула ва шароити беобгардонӣ пайвастҳои карбонилӣ ё эфирҳои содаи силсилавӣ (сиклӣ, занҷирӣ) падид меоянд, мас. аз этиленгликол атсеталдегид ё диоксан, аз бутандиол — 1,4-тетрагидрофуран ҳосил мешавад. Гидролизи дигалогенҳо ё хлоргидринҳо усули умумии синтези гликолҳо аст; 1,2-гликолҳо дар натиҷаи бо об пайваст гаштан (гидрататсия)-и 2-оксидҳо ё оксидшавии олефинҳо ҳосил мешаванд. Этиленгликол, пропиленгликол, бутиленгликол ва ҳосилҳои эфирии онҳо, мас. диэтиленгликол O(CH2CH2OH)2 дар амалия бештар истифода мегарданд. Гликолҳо рангҳои синтезӣ, лок, қир ва каучукро хуб ҳал карда, дар истеҳсоли резин ҳамчун пластификатор (маводди афзояндаи чандирӣ), инчунин барои синтези қирҳои полиэфирӣ ва полиуретанҳо ба кор мераванд. Гликолҳо ба таркиби антифриз ва моеъҳои гидравликӣ ҳамроҳ карда мешаванд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гликолҳо / Ш. Холиқов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Ғунда
**Ғунда, Karadul, Қарақұрт** (аз лот. Latrodectus tredecimguttatus), як навъ тортанаки заҳрнок. Рангаш сиёҳ буда, шикамаш холҳои сурхи гирдашон сафед дорад. Дарозиаш то 2 см; наринааш хурдтар (4 – 7 мм) аст. Ғунда дар Африқои Шимолӣ, Осиёи Ғарбӣ, Аврупои Ҷанубӣ дида мешавад; дар Осиёи Марказӣ, аз ҷумла Тоҷикистон низ маскун аст. Ғунда бештар дар заминҳои партов, соҳили ҷӯй, ҷарӣ ва ғ. зиндагӣ карда, асосан ҳашарот мехӯрад.

Ғунда аз ҷарангмор 15 маротиба заҳрноктар мебошад. Ҷои газидаи Ғунда сурхча шуда, баъди 10 – 15 дақ. шикам, миён, қафаси сина ва пойҳо ба дард медароянд; аксар вақт сар низ дард карда, чарх мезанад; одам безобита гашта қай мекунад, нафастанг ва пӯст кабуд мешавад. Баъди 3 – 5 рӯз дар пӯст доначаҳо медаманд ва ҳоли бемор беҳ мегардад. Бемор, одатан, пас аз 2 – 3 ҳафта шифо ёбад ҳам, беш аз як моҳ худро бемадор ҳис мекунад. Ҳангоми ёрии тиббӣ надодан, баъди 1 – 2 рӯзи газидани Ғунда мурдан мумкин аст.

Бо мақсади муолиҷа ба вена ё зери пӯст фиристодани 30 – 70 мл зардоби зидди ғунда, 10 мл маҳлули 10 фоизаи сулфати магний (ба вена), инчунин истифодаи доруҳои дил ва рафъи дард (новокаин, промедол, строфантин ва ғайра) тавсия мешавад. П. И. Мариковский бо гӯгирдчӯб сӯзонидани (то 1 – 2 дақ. баъди газидан) ҷои Ғунда газидаро тавсия кардааст (аз таъсири гармӣ заҳр таҷзия мешавад).
Аз заҳри Ғунда шутур, гов ва асп бештар зарар мебинанд. Бинобар ин дар ҷойҳое, ки Ғунда ҳаст, аввал чарондани гӯсфандон мувофиқи мақсад мебошад, зеро онҳо аз заҳр кам зарар дида, Ғундаҳоро поймол мекунанд. Воситаи беҳтарини муолиҷа истифодаи зардоби махсуси зидди заҳри Ғунда аст. Онро дар шароити лаборатория бо роҳи ба организми ҳайвонот, хусусан асп, фиристодани вояи ками заҳри Ғунда тайёр мекунанд. Вале чунин зардоб сафедаҳои ғайр низ дорад, бинобар ин онро беҳтараш якҷоя бо вояи табобатии преднизолон ё доруи гормонии дигар истифода бурдан лозим аст.

Ғундагазида бояд ба худтабобат машғул нашавад, машруботи спиртӣ истеъмол накунад. Машруботи спиртӣ ҳаракати хунро зиёд карда, бо ин роҳ заҳрро зуд ба тамоми организм паҳн менамояд. Ҷои ғундагазидаро бо жгут бастан ҳам мумкин нест. Заҳр хоҳ нохоҳ дар ҷои захм боқӣ мемонад ва дар вақти кушодани жгут зуд ба маҷрои хун ворид мешавад. Дигар ин ки ҳангоми бо жгут бастани узв ҳуҷайраи девораи рагҳо дар ҷои осебёфта медиатор ҳосил мекунанд, ки он нафақат ба организм таъсири номатлуб мерасонад, балки таъсири худи заҳрро низ афзун мегардонад. Кӯшиш кардан лозим, ки заҳр ба организм ҳарчи дертар кора намояд. Барои ин ҷабрдида бояд аз ҳаракатҳои ҷисмонӣ худдорӣ кунад, дар зери офтоб нагардад.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

Нигаред низ
-----------

* 

Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Ғунда***

* Анкабут

Эзоҳ
----

1. ↑  Ғунда аз Энсиклопедияи Донишгоҳи Давлатии Тиббии Тоҷикистон
**Ғурм** (форсӣ: غُرم‎, лот. Ovis ammon) ё **меши кӯҳӣ** (форсӣ: میش کوهی‎) — як навъ ҳайвони ҷуфтсумро гӯянд. Ҷуссаи калон ва пойҳои дарози боқувват дорад. Дарозии баданаш 110—200 см (модинааш нисбатан хурдтар аст), кадаш 65-125 см, вазнаш 110—230 (модинааш 90-100) кг. Шохаш каҷак ва сахту мустаҳкам, зарди сафедтоб, дарозиаш 67-190 см, вазнаш то 30 кг: шохи модинааш нисбатан борик ва кӯтоҳ (то 160 см). Пашмаш дурушту кӯтоҳ ва вобаста ба фасли сол тағйир меёбад (зимистон зич ва тобистон нисбати тунук мешавад). Ғурмҳо ранги гуногун (масалан: бӯр, зарди сурхча, қаҳваранг) доранд. Рангаш қаҳваги зардтоб буда, таҳи шикамаш бо мӯйинаи сафедранг пӯшида шудааст. Андомҳои биноӣ, шунавоӣ ва бӯёии ғурмҳо нағз рушд кардааст. Ғурмҳо дар 2,5-солагӣ болиғ ва то 8-10-солагӣ калон мешаванд. Давраи ҳамлашон 5-6 моҳ аст. Дар Тоҷикистон гунае аз ғурм дар кӯҳсорҳои Помир (дар баландии 3500-5000 м) зиндагӣ мекунанд, ки ғурми помирӣ (лот. Ovis ammon polii) ном дорад. Хӯроки ғурм алаф (рӯзе қариб 18-18,5 кг модинааш то 16 кг) аст.

Баъзе пажӯҳишгарон сарнасли гӯсфандони хонагии Осиёро гӯсфанди ваҳшӣ, ғурм мушуморанд, ки то ҳол дар қаторкӯҳҳои Осиёи Марказӣ дучор меояд. Ғурм яке аз калонтарин гӯсфандони ваҳшӣ мебошад. Солҳои охир саршумори архар хеле кам шудааст. Ғурм моҳҳои май ё июн як ва гоҳе ду барра мезояд. Ғурм ҳамчун намуди беҳамтои гӯсфанди ваҳшӣ ниёз ба муҳофизати ҷиддӣ дорад.

Нигаред
-------

* Ғурми помирӣ
* Гӯсфанд


|  |  |
| --- | --- |
| Панда Ҷонваршиносӣ | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Ғурм***
Сохтори амилазаҳои ғадуди оби даҳон. Катиони калсий бо ранги зард, аниони хлор — сабз нишон дода шудааст.
**Амилазаҳо** (юн.-қад. ἄμυλον — сафеда, крахмал) — ферментҳое, ки оҳар, гликоген ва дигар полисахаридҳои ба онҳо наздикро таҷзия мекунанд.

Навъҳо
------

Се навъи амилазаҳо маълуманд: α-Амилаза (крахмалро ба декстринҳо табдил медиҳад; амилазаи декстриногенӣ); β-Амилаза (крахмалро ба малтоза табдил медиҳад; амилазаи сахарогенӣ); глюкозамилаза (ҳосил шудани глюкоза ва декстринро таъмин менамояд). α-Амилаза дар рустаниҳо ва микроорганизмҳо вомехӯрад. Ба банди гликозидии α −1,4 таъсир намуда, онро аз ҷое, ки барқарор накардааст, таҷзия менамояд. Дар натиҷа малтоза ҳосил мешавад. β-Амилаза дар рустаниҳои олиташаккул мавҷуд аст. Глюкозамилаза ҳосил шудани глюкоза ва декстринро катализ менамояд. Одатан, гидролизи полисахаридҳо бо иштироки якҷояи амилазаҳои гуногун ба амал меояд. Зери таъсири шираи тухми нешзадаи ҷав ба қанд табдил ёфтани крахмалро (таъсири ферментативии амилазаҳо) олими рус К. С. Кирхгоф баён намудааст (1814). Аввалин доруи ферментиро олимони франсавӣ А. Пайен ва Ж. Персо (1833) аз шираи сумалак ҷудо кардаанд. Баъзе амилазаҳо дар ҳолати кристаллӣ ҷудо карда шудаанд. Амилазаҳо аҳамияти калон доранд. Онҳо барои ҳазми хӯрок ёрӣ мерасонанд. Дар саноати спирткашӣ, нонпазӣ ва ғ. истифода мешаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ненисцеску К. Д. Органическая химия, т. II, М. 1963;
* Нестеренко М. В. (ва диг.), Биохимия, М. 1987;
* Келети Т. Основы ферментативной кинетики, М. 1990;
* Исламов P. А. (ва диг.), Биотехнология. Теория и практика, № 2, 2005.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ғутобойо Роҷопоксо** ( англ. Gotabaya Rajapaksa) — Президенти Шри-Ланка (англ. President of Sri Lanka, синг. ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති, там. இலங்கை சனாதிபதி ) сарвари давлат ва ҳукумати Шри Ланка аст.

Зиндагинома
-----------

Роҷопоксо 20 июни соли 1949 дар музофоти ҷанубии Шри-Ланка ба дунё омадааст. Ӯ дар коллеҷи Ананда ва коллеҷи Коломбо таҳсил кардааст, сипас дар моҳи апрели соли 1971 ба артиши Шри-Ланка пайваст ва ба Академияи артиши Шри-Ланка дохил шуд. Ӯ артиши Шри-Ланкаро бар зидди "Палангҳои тамилӣ" то охири ҷанги шаҳрвандии Шри-Ланка роҳбарӣ мекард.

Дар интихоботи президентии Шри-Ланка дар соли 2018 (2019) ӯ барои курсии президентӣ дар интихобот иштирок кард ва тавонист бо барномаи интихоботиаш - таблиғоти миллӣ, рушди иқтисодӣ ва амнияти миллӣ пирӯз шавад. Вай аввалин шахсест, ки собиқаи низомӣ дорад, ки Президенти Шри-Ланка интихоб шудааст ва аввалин шахсест, ки раисиҷумҳур интихоб шудааст, ки қаблан интихоб нашудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  GeneaStar
2. ↑

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Gotabaya Rajapaksa». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ اوت ۲۰۲۰.

  


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Treccani

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 1028249926
* ISNI: 0000 0000 8026 8955
* LCCN: n2009218537
* VIAF: 121635692
* WorldCat VIAF: 121635692

 |
**Виброметр** — абзор барои чен кардани лағзиши (ҷойивазкунии) ҷисмҳои лаппанда.

Виброметри махсусе, ки лағзиши кунҷҳоро чен мекунад, торсиометр ва виброметре, ки ҷузви бақайдгирӣ дошта, равандҳои лаппишро сабт менамояд, виброграф ном дорад. Бо виброметр таҳқиқи васеъи ларзишро, ки аз таҳлили басомад, тағйири таносубҳои фазавӣ ва ғайра иборат аст, мегузаронанд. Виброметр лағзиши ҷисмро аз 0,1 мкм то 1 м ҳангоми аз 10 Ҳс то 20 кҲс будани басомад чен мекунад. Виброметрҳои оптикӣ ва электромеханикӣ мавҷуданд, ки барои таҳқиқи лаппиши таҷҳизоти гуногун, дар зилзилашиносӣ, заминфизик истифода мешаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Виброметр // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Гликозидҳои дил** — пайвастҳои органикии мураккаби наботӣ, ки фаъолияти дилро метезонанд.

Рустаниҳое, ки гликозидҳои дил доранд, аз замонҳои қадим дар тибби мардумӣ истифода мешаванд, мас. ливондар, панҷаи Алӣ, адрасмон ва ғ. Таркиби гликозидҳои дил аз гликон ва агликон иборат аст. Агликон сохтори стероидӣ дорад. Ба дил муассир будани гликозидҳо маҳз ба мавҷудияти агликонҳо дар молекулаи онҳо вобаста аст. Гликозидҳои дил барои дар миокард гирд омадани гликоген, инчунин ҳазми АТФ (кислотаи аденизинтрифосфат) ва креатинфосфат, ки манбаи асосии неруи кашиши мушакҳо мебошанд, мусоидат менамоянд. Онҳо инчунин боиси кам шудани миқдори ионҳои калий ва афзудани миқдори ионҳои калсий дар ҳуҷайраҳои мушаки дил мегарданд (дар натиҷа кашиши торҳои мушак пурзӯр мешавад). Бартарии асосии гликозидҳои дил дар он аст, ки онҳо кашиш хӯрдани мушакҳои дилро зиёд кунанд ҳам, талабот бо оксигенро намеафзоянд. Илова бар ин, гликозидҳои дил басомади кашишхӯриҳои дилро кам мекунанд (дар аснои иллати дил басомади кашишхӯриҳои дил, маъмулан, зиёд мешавад).

Гликозидҳои дилро барои муолиҷаи бемориҳои шадид ва музмини дил фаровон истифода мебаранд. Ҳангоми нақси шадиди дил (сактаи дил, заҳролудшавӣ, шок, варами шуш ва ғ.) гликозидҳои сахттаъсирро ба сиёҳраг равон мекунанд (мас. строфонтин, конваллятоксин, коргликон ва ғ.). Дар мавриди бемориҳои музмини дил истифодаи гликозидҳои таъсирашон бардавом — дигоксин, селанид, дигитоксин ва ғ. муфид аст. Корбасти бемеъёри гликозидҳои дил барои андомгон (организм) зарар дорад, хосса дар бадан захира шудани онҳо. Дафъатан суст гаштани набз (брадикардия), дилбеҳузурӣ, қай, аритмия (тахикардия, экстрасистола), паст шудани фишори хун ва ғ. аломатҳои асосии заҳролудшавӣ аз гликозидҳои дил мебошанд. Дигитоксин, дигоксин, селанид, строфантин, медилазид ва коргликон аз ҷумлаи доруҳои маъмули гликозидианд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гликозидҳои дил // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 12067959h
* J9U: 987007283475605171
* LCCN: sh85020221

 |
«**Ветеринария**» — нашрияи Хадамоти назорати давлатии байтории Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ҳайати эҷодии маҷалла, ки аз соли 2003 соле 4 бор дар ҳаҷми 48 саҳифа ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ ба табъ мерасад.

«Ветеринария» фаъолияташро тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи матбуот ва воситаҳои ахбори омма», Ойиннома ва Низомномаи худ амалӣ мегардонад. "Ветеринария "ягона маҷаллаест, ки дар он бо мақсади баланд бардоштани сатҳи касбии мутахассисони соҳаи байторӣ, дараҷаи хидматрасонии байторӣ ва чорводории мамлакат, комёбиҳои илмии муассисаҳои илмию таҳқиқотии соҳаи байтории Ҷумҳурии Тоҷикистон ва хориҷи кишвар зери сарлавҳаҳои «Шуъбаи расмӣ», «Таҷрибаи пешқадам», «Ҳамкорӣ», «Касалиҳои сироятӣ ва инвазионӣ», «Вохӯриҳо», «Конференсияҳо, семинарҳо», «Фармакология ва токсикология» ва ғайра маводди таҳлилии ҷолиб ба табъ мерасад. "Ветеринария "дар рушду нумӯи соҳаи байтории мамлакат саҳми арзанда дорад. Адади нашр 1000 нусха (2013).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ветеринария / М. Ҳалимов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Веҳрӯд**, **Меҳронрӯд** — номи рӯди қадимӣ дар маъхазҳои бостонӣ. Баъзе олимон Вангуҳи Даитиро Веҳрӯд номидаанд. Эҳтимол, исми Веҳрӯд, ки нек, беҳ тарҷума мешавад, ба ин андеша водор кардааст. Бино ба навиштаи «Бундаҳишн», Веҳрӯд аз Хуросон сарчашма гирифта, ба баҳри Ворукаш мерезад. Аз ин лиҳоз Веҳрӯд рӯди Панҷ — Омуи кунунӣ будааст.

Дар «Бундаҳиш» омадааст, ки «*Веҳрӯд ба Хуросон бигзарад, ба Синдбум шавад, ба Ҳиндустон ба дарё резад, ӯро он ҷо Меҳронрӯд хонанд, Ҳиндугонрӯд низ хонанд*». Ин ифода дар бораи айнияти Веҳрӯд ба Ому баҳсу андешаро барангехтааст. Аз ин ҷост, ки баъзе онро ба рӯди Синд, ки ба Ҳинд ҷорӣ мешавад, айният додаанд. Аммо дар ин ифода иштибоҳ нест, воқеият он аст, ки қисмате аз сарзамини Бадахшон Синд номида мешуд ва ҷойи ба ҳам пайвастани ҳафт рӯд мулкҳои атрофи Тирмиз ҷойгоҳи ба Ому ҳамроҳ шудани рӯдҳои Вахш, Панҷ, Кофарниҳон, Сурхандарё, Қундуздарё, Қашқадарё ва рӯди Шеробод Ҳапта Ҳинд Ҳиндугон номида мешуд, ки онро баъдан ба шакли Ҳафтрӯд тарҷума кардаанд. Ҷуғрофиёнависони асримиёнагӣ низ дар бораи рӯди Ҷайҳун изҳори назар карда, баъзе аз онҳо ин рӯдро Синд донистаанд. Назари ҳамчун ду шохоби як дарё будани д-ҳои Ҳинд ва Омуро Ибни Хурдодбеҳ таъйид кардааст. Муаллифи «Масолику-л-мамолик» низ ин назарро таъйид намудааст: «*(Ин одам ба ман) гуфт, ки Ҷайҳун худ ба худ ба ду шоха ҷудо мешавад. Сарчашмаи ин дарё дар кӯҳҳои ас-Син воқеъ гаштааст*», ки яке аз шохаҳои он дарёи Синд ва шохаи дигараш дарёи Ҷайҳунро ташкил медиҳад. Тавре дида мешавад, дар номи рӯди Панҷ ва Синд ихтилофоти зиёде ба назар мерасад. Аммо саҳеҳ он аст, ки Веҳрӯд танҳо дар як минтақаи муайян Синд хонда мешуд ва дар дигар минтақаҳо номи дигар дошт. Аммо рӯди Синд аз оғоз чунин ном дошт.

Муаллифони Юнони Қадим дар бораи ин рӯд бисёр навишта, онро Оксус хондаанд. Плиний дар асри 1 то м. аз дарёи Оксус ёдоварӣ кардааст, ки аз кӯле бо ҳамин ном ҷорӣ гардида, ба баҳри Каспий мерезад. Птоломей дар «Ҷуғрофиё»-аш бар илова аз Оксус ва водии Комед (Комеда) дар бораи қаторкӯҳи Имаус (Тсунми) зикр намудааст. Вай ҳатто нақшаи ин ҷойҳоро тартиб додааст, ки тибқи он Оксус саҳван аз арзе ҷараён мегирад, ки дар шимолтари мавқеияти кунуниаш воқеъ гаштааст".

Мутобиқи таҳлилоти рӯду дарёҳои адабиёти ориёҳиндӣ дар болооби ҳозираи рӯди Ому — Веҳрӯд уқёнуси Лавана тасвир шудааст. «Ҳафт рӯди бузург, ки қитъаи Ҷамбудвипаро аз самти ғарбӣ бурида мегузаранд, ҳамчунин ба уқёнуси Лавана мерезанд: Синдху, Рохитанша, Хариканта, Ситода, Нариканта, Рупякула ва Раквавати». Дар «Бундаҳишн» низ омадааст, ки рӯдҳои Аанг ва Веҳрӯд (Ому ва Сир) дар нахуст ҷараён надоштаанд, яъне ба шакли кӯл вуҷуд доштаанд. Ҷайҳун номи баъдии ин Веҳрӯд буда, Ому, Омун, Хироб, Харноб, Ҷароб низ номида мешавад. Панҷ асосан номи маҳаллӣ ва баъдии Веҳрӯд мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Веҳрӯд / М. Ҳотамов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
Гликозиди кверсетин
**Гликозидҳо** — маҳсули пайвастшавии сахаридҳои сиклии 5- ва 6-узва бо пайвастҳои спиртмонанд ё фенолҳо. 

Бандҳои гликозидӣ дар байни гурӯҳи гидроксили атсеталии сахаридҳо ва гурӯҳи спирти (ё гурӯҳҳои –NH ва –SH)-и компоненти ғайрикарбоҳидратӣ, ки агликон ном дорад (дар натиҷаи ҷудо шудани молекулаи об), ҳосил мешаванд. Вобаста ба иштироки атом (O–,N–,S–) дар ҳосил шудани банди гликозидӣ O–, N– ё S-гликозидҳо мавҷуданд. O– ва N– гликозидҳо бештар дар бофтаҳои набототу ҳайвонот ба мушоҳида мерасанд. Гликозидҳо асосан дар барг, гул ва меваи рустаниҳо ҷойгиранд. Баъзе гликозидҳои рустаниҳо чорворо заҳролуд месозанд. Гликозидҳоро дар тиб чун дору истифода мебаранд. Гликозидҳо ба ҳал шудани моддаҳои органикӣ мусоидат намуда, онҳоро ба таъсири рӯшноӣ ва ферментҳо пурбардошт мекунанд. Нуклеозидҳо дар таркиби кислотаҳои нуклеат вуҷуд доранд. Гликозидҳои рустаниҳо аз глюкоза, галактоза, ксилоза, рамноза ва ғ. иборатанд. 

гликозидҳо, маъмулан, моддаҳои кристаллӣ ё сирешмонанд буда, аксари онҳо талх ва хушбӯянд. Дар об ва спирт ҳал мешаванд; ба таъсири ишқор тоб оварда, аз таъсири кислота ё ферментҳо гидролиз мегарданд. Гликозидҳо навъҳои гуногун доранд. Амигдалин дар таркиби донаки талхакбодом (2,5–3,5%), шафтолу, олуболу, олу, тухми себ, нок ва ғ. мавҷуд буда, барои ҳайвонот ва одам заҳри қотил аст (аз таъсири ферменти узвҳои ҳозима таҷзия шуда, кислотаи сианид ҳосил мекунад). Глюкованилин дар таркиби меваи ванил вуҷуд дорад. Ҳангоми гарм кардани мева ферментҳои он таҷзия гашта, моддаи хушбӯй – ванилин ва глюкоза ҳосил мекунад. Синигрин глюкозиди сулфурдор аст. Дар тухм, барг ва решаи хардал, турб, шалғамча, занҷабили шомӣ вуҷуд дорад. Флавонҳо ба рустанӣ рангҳои зард ва норанҷӣ медиҳанд, мас. кверситрин, рутин ва гесперидин, ки онҳоро Р-витаминҳо меноманд. Антотсианҳо дар натиҷаи оксидшавии флавонҳо ҳосил шуда, боиси ранги нилобӣ ва гулобӣ пайдо кардани гулу мева мегарданд. Гликоалкалоидҳо дар рустаниҳои оилаи авранҷиён мавҷуданд ва барои одаму ҳайвонот заҳрноканд. Мас. соланин дар таркиби баргу поя, лундак ва хусусан картошкаи нешзада бисёр аст; бинобар ин аз хӯрдани картошкаи норасида ё дар рӯшноӣ сабзгашта ҳайвон заҳролуд мешавад. Сапонинҳо моддаҳои аморфӣ ва дар об ҳалшавандаи заҳрнок мебошанд. Гликозидҳои дил моддаҳои заҳрноканд. Миқдори хеле ками онҳо ба бемориҳои дил таъсири муфид мерасонад. Дар тиб фаровон истифода мешаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Кочетков Н. К. Торгов И. В. Ботвинник М. М. Химия природных соединений. М. 1961;
* Химия углеводов. М. 1967; Кретович В. Л. Основы биохимии растений. М. 1964;
* Тюкавкина Н. А. Бауков Ю. И. Биоорганическая химия. М. 1985.

Сарчашма
--------

* Гликозидҳо // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**«Вечерний Душанбе»**  (русӣ: Вечерний Душанбе) — ҳафтаномаи ҷамъиятиву сиёсӣ ба забони русӣ мебошад.

Таърих
------

Дар ибтидо нашрияи кумитаи шаҳрии ҲК Тоҷикистон ва Шӯрои вакилони халқи шаҳри Душанбе буд ва аз 1 октябри 1968 ҳафтае 5 бор ба забони русӣ бо теъдоди 70 ҳазор нусха ба табъ мерасид. Аз соли 1992 муассиси «В.» коллективи меҳнатӣ шуд ва ҳафтанома мустақил гардид. Соли 1999 ба ҳайати ҶММ «Чархи гардун» (директори генералӣ — Акбаралӣ Сатторов) дохил шуд. Ҳоло «Вечерний Душанбе» дар ҳаҷми 16 саҳифа ҳафтае 1 бор бо теъдоди 4 ҳазор нусха бо забони русӣ нашр мешавад. Дар саҳифаҳои он доир ба соҳаҳои гуногуни хоҷагии шаҳр, масъалаҳои иқтисодию иҷтимоӣ, таълиму тарбия, навигариҳои илму техника, маишату истироҳати сокинони пойтахт ва ғайра хабару мақолаҳо ба табъ мерасанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вечерний Душанбе // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Виварий** (*vivarium*, от лот. vivus — «зинда») — бино ё хонаи алоҳида барои нигоҳ доштан (баъзан парвариш)-и ҳайвоноти озмоишӣ (масалан, муш, гурба, саг, харгӯш) ва дар онҳо ба роҳ мондани таҷриба.

Дар виварий барои нигоҳубини ҳайвонот бояд шароити махсус фароҳам оварда шавад, ки ҷавобгӯи меъёрҳои байторию беҳдоштии институтҳои таҳқиқоти илмӣ, озмоишгоҳҳо, бунгоҳҳо, мактабҳои олӣ ва ғ. бошанд. Виварий аз утоқи қабули ҳайвонот, шуъбаи карантин, хонаҳои нигоҳубини ҷонварон, утоқи ҷарроҳӣ ва дафтари ташхисоти байторӣ иборат аст. Виварий бояд ба қадри кофӣ равшан, шамолрас, дорои оби гарму хунук ва канализатсия бошад. Мушҳо, хукчаҳои баҳрӣ, харгӯшҳо, калламушҳо ва мурғҳоро паси панҷара нигоҳ медоранд; барои сагу маймунҳо хонаи алоҳида, барои гурбаҳо волйер ҷудо карда мешавад. Ба меъёри хурду хӯроки ҷонварон эътибор додан лозим аст. Зарфҳои обу хӯрокдиҳиро шуста гандзудоӣ мекунанд. Саломатии ҷонварон бояд зери назорат бошад. Баъди ба анҷом расидани таҷрибаҳо ҳайвонотро бидуни азоб маҳв месозанд (эвтаназия).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Виварий // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая российская (старая версия)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 11983510x
* GND: 4315599-6
* J9U: 987007543804005171
* LCCN: sh85144036

 |
**Ғунна** (ғуннат) — усули хоси иҷроӣ, овозхонӣ дар мусиқӣ, таҳриру нашиди овозхонӣ (таҳрир), ки ҳангоми овозхонӣ (сароидан) овозхон, хонанда аз ифодаҳои овозии тавассути димоғу бинӣ адо мекунад (овози биниӣ, димоғӣ). Бисёр хонандаю иҷрокунандагон аз ин ифодаҳои иҷроӣ истифода менамоянд (на ҳама овозхонони димоғу бинитаҳрир овоз, сабки иҷроияшон хушу гуворост):

Маҷлис зи парирӯён чун базми Сулаймонӣ,
Бо ғуннаи Довудӣ мурғони хушалҳонӣ.
(Хоқонӣ)

Адабиёт
-------

Анҷуманорои Носирӣ, Теҳрон, 1294; Баҳори Аҷам, Деҳлӣ, 1284; Фарҳанги Ананд Роҷ, Лакҳнав, 1892; Фарҳанги Рашидӣ, Теҳрон, 1963; Фарҳанги форсӣ, Теҳрон, 1963; Фарҳанги Амид, Теҳрон, 1966; Фарҳанги Ҷаҳонгирӣ, Теҳрон, 1972; Фарҳангномаи мусиқии Эрон, Теҳрон, 1373.

Нигаред низ
-----------

* Шашмақом

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 55 ISBN 978-99947-49-13-3
**"Ритсари моҳ"** (англ. Moon Knight) — як сериали амрикоист, ки аз ҷониби Ҷереми Слейтер барои хидмати шабака Дисней+ сохта шудааст ва дар асоси персонажи Marvel Comics бо ҳамон ном сохта шудааст. Ин шашумин силсилаи телевизионӣ дар франшизаи Дунёи синамосозии Марвел (MCU) мебошад. Лоиҳа аз ҷониби Marvel Studios таҳия карда мешавад, ки Слейтер ҳамчун нависандаи асосӣ ва Муҳаммад Диоб ҳамчун директори асосӣ кор мекунанд.

Оскар Айзек нақшҳои Марк Спектор/Мун Найт (Ритсари Моҳ) ва Стивен Грант/Ҷаноби Найт, ду шахсияти як марди мубталои бемории диссотсиативии шахсият (IDD)-ро тасвир мекунад. Дар ин силсила инчунин Мэй Каламавӣ, Карим Эл-Ҳаким, Ф.Мюррей Абраҳам, Итан Ҳоук, Энн Акинҷирин ва Дэвид Ганлӣ нақш бозидаанд. Силсила расман моҳи августи соли 2019 эълон шуда буд ва Ҷереми Слейтер дар моҳи ноябри ҳамон сол ба кор гирифта шуд. Моҳи октябри соли 2020 Муҳаммад Диоб директори асосии ин силсила шуд. Дар моҳи январи соли 2021, дуэти коргардон Ҷастин Бенсон ва Аарон Муред ба лоиҳа ҳамроҳ шуданд ва Айзек низ тасдиқ карда шуд, ки иштирок мекунад. Наворбардорӣ дар охири моҳи апрели соли 2021 дар Будапешт оғоз шуда, моҳи октябр ба анҷом расид.

Силсила 30 марти соли 2022 бароварда шуд ва аз шаш қисм иборат аст, ки ҳар ҳафта то 4 май бо фаро гирифта мешаванд. Лоиҳа як қисми марҳилаи чоруми MCU гардид. Силсила аз ҷониби мунаққидон ва тамошобинон баррасиҳои мусбӣ гирифта, ба ситоиши хоса барои амали Айзек ва Ҳоук ва оҳанги тиратар нисбат ба дигар силсилаи MCU дода шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑   — 2022.
**Ишқ** - дӯстдории аз ҳад зиёд, муҳаббат, меҳр. Ҳиссиёти ахлоқию эстетикӣ. Майлу рағбати беандоза нисбат ба шахс, ҷамоаи инсонӣ, афкоре ё амале.

```
  Туро ман ёфтам аз
            ошиёни                   
          сарбаландихо,
  Маро хушбахт кун, 
         эй гул!
```

Мафҳум
------

Мафҳуми Ишқ дар таърихи маданияти маънавӣ ба таври ғайр тафсир шуда мавзӯи баҳси файласуфон, олимон ва адибон буд.

Афлотун ду навъ Ишқ - ҳиссӣ ва маънавиро зикр карда буд. Навъи якум-бо завқи шаклҳои зебо маҳдуд мешавад. Ишқи маънавӣ манбаи амалиёти фаъоли маърифтист. Такмили Ишқ аз гузаштани ишқи ҳиссӣ ба ишқи маънави иборат аст.

Ишқ волотарин ҳиссиётест, ки ногаҳон дар вуҷуди кас пайдо мешавад...
**Густаво Хосе Хоакин Нобоа Бехарано** (исп. *Gustavo José Joaquín Noboa Bejarano*; 21 август 1937 (1937-08-21), Гуаякил — 16 феврали 2021) — президенти Эквадор аз 22 январи соли 2000 то 15 январи соли 2003.

Зиндагинома
-----------

21 августи соли 1937 дар Гуаякил таваллуд шудааст. Маълумоти сиёсӣ ва ҳуқуқии худро дар Донишгоҳи католикии Гуаякил гирифтааст, солҳои 1986-96 ректори донишгоҳ буд. Дар солҳои 1983-84 ӯ губернатори музофоти Гуаяс буд. Узви Ҳизби Демократияи Халқӣ.

Дар соли 1998, ӯ дар интихоботи президентӣ ҳамчун номзад ба муовини президент таҳти роҳбарии Хамил Мауад ширкат варзид. Моҳи январи соли 2000, дар натиҷаи табаддулоти ҳарбӣ, Мауад аз ҷониби Хунтаи Наҷоти Миллии полковник Люсио Гутиеррес хориҷ карда шуд. Ба зудӣ ИХД таҳти фишор қудратро ба ғайринизомиён супурд ва парлумон Нобоаро дар муҳлати боқимондаи Мауад президент таъйин кард. Нобоа раванди даст кашидан аз пули худро ба фоидаи доллари ИМА ба итмом расонид, ки ин боиси табаддулот гардид, ки ӯро ба қудрат овард. Дар доираи ӯ қисман таҷдиди қарзи хориҷии кишвар гузаронида шуд, ки ба гуфтаи мухолифонаш, боиси зарари чандинмиллиардии кишвар гардид.

Пас аз ба итмом расидани муҳлати ӯ, алайҳи ӯ айбҳои расмӣ дар фасод айбдор карда шуданд. Нобоа дар сафорати Ҷумҳурии Доминикан пинҳон шуд, ки дар моҳи август ба Нобоа паноҳгоҳи сиёсӣ дод. Аммо дере нагузашта, президенти нав Люсио Гутиеррес Суди Олиро ба ихтиёри худ гирифт ва айбҳо нисбати Нобоа бекор карда шуданд.

16 феврали соли 2021 дар Майами вафот кардааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2
2. ↑
3. ↑  Американские доллары захватили Эквадор Руками своих врагов, Коммерсантъ (11.03.2000).
4. 1 2  Борьба за власть, Коммерсантъ (13.08.2003).
5. ↑  Страна напуганных президентов, Коммерсантъ (22.04.2005).
6. ↑  Gustavo Noboa Bejarano, expresidente de Ecuador, falleció a los 83 años | El Comercio
**Ишқи озод** (форсӣ: عشق آزاد‎) — як ҷунбиши иҷтимоӣ аст, ки издивоҷро (хусусан барои алоқаи ҷинсӣ) рад мекунад, ва онро навъе аз асорати иҷтимоӣ ва молӣ медонад. Ҳадафи аввалияи ҷунбиши ишқи озод ҷудоии ҳукумат аз масоили ҷинсии беиздивоҷ, контроли тавлид ва робитаи ҷинсӣ буд. Ишқи озод иддао мекунад, ки чунин масоил танҳо ба афроди даргири он рабт дорад ва на шахси дигаре. Дар асри 20 афроди гурӯҳи хиппи аз он истифода ва ҳимоят мекарданд ва сабаби асосии паҳни он гаштанд, ки ҳозир ба тамоми ҷуфтҳои ҷавон муносиб аст. Зоҳиран, пайравони дини Маздак дар Эрон пеш аз ислом низ аз навъи ишқи озод ҳимоят мекарданд. Ишқи озод на танҳо бо ҳаёти ҷинсӣ маҳдуд мешавад, балки боз мегӯяд, ки:

* шахс ҳеч коре намекунанд, ки метавонад ба озодии шахси дигар осеб расонад;
* шахс ба озодии шахси дигар зиён намерасонад;
* рашк, чун ҳиссиёт ба соҳибият нисбат ба шарик ё баданаш, ғайри қобили қабул аст

Эзоҳ
----

*

Эзоҳ
----

* Аз википедиаи форсӣ
**Ғурм (Муфлон)** - сарнасли тамоми зотҳои гӯсфандони хонагӣ зернамуди гӯсфанди кӯҳӣ мебошад. Дар вақтҳои пешин ғурм хеле фаровон буд. Маҳалҳои сукунати ҳозираи ғурм ниҳоят кам шудааст. Дар нимбиёбон ва пиставу бодомзори зич (900-2800 метр аз сатҳи баҳр) зиндагӣ мекунад. Шикори бенизом ва дар натиҷаи чорвочаронӣ Ғурмҳо хеле кам шуда, дар баъзе маҳалҳо тамоман барҳам хӯрдаанд.

Нигаред
-------

* Барра
* Гӯсфанд


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Ғурм (Муфлон)***
**Ғулом Гармонӣ** — сароянда ва мутриби мардумии ҳавзаи ҳунарии Бухорову Самарқанд (охири садаи XIX-аввали садаи XX).

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳаш Бухоро. Аслан дар ҳамин шаҳр кору зиндагӣ кардааст. Дар навохтани гармон шуҳрат дошт. Таснифоти мусиқии устодона (мақомҳо) ва мардумиро дар ҳамовозии ин соз манзури мардум мекард. Дар сурудани шохаҳои ҷудогонаи «марвӣ» низ шуҳрати хос дошт. Бо иҷрои порчаҳои достонҳову қиссаҳо дар маросимҳои мардумии Каркию Марв, Миёнколоту Самарқанд ҳам ном бароварда буд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Таджикское искусство. М. 2003; Таджикская музыка. Д. 2004.

Сарчашма
--------

* Гармонӣ / А. Раҷабов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ғулом Ҷабборов** (19 октябри 1917, Бухоро — 1998, Душанбе) — физикдон, номзади илмҳои физика (1973), дотсент (1975), иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ.

Зиндагинома
-----------

Соли 1935 Омӯзишгоҳи омӯзгории ш. Бухороро хатм кардааст. Солҳои 1935—1941 дар яке аз мактабҳои ш. Сталинобод ба сифати муаллим кор кардааст. Солҳои 1941—1944 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат карда, дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ иштирок намудааст. Солҳои 1944—1950 мудири хонаи бачагони шаҳраки Шаҳринав, 1950—1951 мудири хонаи бачагони ш. Душанбе, 1951—1957 нозир ва сардори шуъбаи кадрҳои Вазорати маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон буд. Соли 1957 шуъбаи ғоибонаи факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм намудааст. Солҳои 1957—1975 ҳамчун муаллими калон, аз соли 1975 то охири умр дотсенти кафедраи физикаи умумии донишкадаи номбурда кор кардааст. Соли 1974 бо ташаббуси ӯ дар назди факултети физикаи донишкадаи омӯзгорӣ кафедраи методикаи таълими физика ташкил карда шуд. Ӯ ҳамчун аввалин мудири кафедраи методикаи таълими физика кор кардааст. Инчунин бо ташаббуси ӯ дар назди кафедра лабораторияҳои намоиши таҷрибаҳо, дарсҳои амалии физикӣ ва кабинетҳои воситаҳои техникии таълим, физикаи мактабӣ, методикаи таълими физика ташкил карда шуд. Оид ба методҳои вусъати робитаи баръакс ва дигар масъалаҳои таълими физика кори илмӣ бурдааст.

Ҷоизаҳо
-------

Хидматҳояш бо медалҳои «Барои меҳнати шуҷоатнок дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ, солҳои 1941—1945», «Барои меҳнати шоён», «Барои ғалаба бар фашизм», унвони фахрии «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶСШ Тоҷикистон» (1976) ва ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Артур Олегович Парфенчиков** (таваллуд 29 ноябри 1964, Петрозаводск, ҶМШС Карелия, РСФСР, СССР) — сиёсатмадори рус. Сарвари Ҷумҳурии Карелия аз 25 сентябри соли 2017 (сардори муваққатии Ҷумҳурии Карелия аз 15 феврал то 25 сентябри соли 2017) .

Зиндагинома
-----------

Дар Петрозаводск таваллуд шуда, давраи кӯдакии худро дар деҳаи Кирккойоки вилояти Питкяранта гузаронидааст.

### Маориф

Соли 1987 шӯъбаи рӯзонаи факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Ленинград (ЛГУ) ба номи Ждановро хатм кардааст. Ӯ дар як гурӯҳ бо Дмитрий Медведев ва Константин Чуйченко таҳсил кардааст .

### Фаъолияти меҳнатӣ

#### Дар прокуратураи Карелия

Солҳои 1987-1988 коромӯзи Прокуратураи Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Карелия ба ҳайси ёрдамчии прокурори ноҳияи Олонетс буд.

Дар соли 1988 — ёрдамчии прокурори ноҳияи Олонетс.

Солҳои 1988-1991 муфаттиши Прокуратураи ноҳияи Олонетс буд.

Солҳои 1991-1995 - муовини прокурори шаҳри Сортавала.

Солҳои 1995-2000 - муовини прокурори шаҳри Петрозаводск.

Солҳои 2000-2006 додситони шаҳри Петрозаводск буд. Ба хидмати приставҳо назорат мекард.

Дар соли 2006 ӯ тарафдори иваз кардани интихоботи мустақими раиси Петрозаводск бо таъйинот  буд.

#### Дар хидмати приставҳо

Моҳи июли соли 2006 сардори Раёсати Петербурги Хадамоти федеролии иҷрочиёни судии Русия — Сариҷрочии суди Санкт-Петербург таъйин шуд.

Дар соли 2007 муовини директори Хадамоти федералии иҷрочиёни судии Русия - муовини сардори иҷрочии суди Федератсияи Русия таъйин карда шуд  Ба шуъбаи ташкили мурофиаи иҷро ва шӯъбаи ташкили кор оид ба фуруши молу мулки қарздорон, аз ҷумла ба ҷустуҷӯи молу мулки қарздорон роҳбарӣ мекард.

Аз 29 декабри соли 2008  то 15 феврали соли 2017 - Директори Хадамоти федералии иҷрочиёни судии Русия - Сариҷрочии Федератсияи Русия.

#### Сардори Ҷумҳурии Карелия

15 феврали соли 2017 иҷрокунандаи вазифаи роҳбари Карелия таъйин шуд 

10 сентябри соли 2017 ӯ дар интихоботи раиси Карелия бо касби 61,34% овоз пирӯз шуд. Номзад, ки аз ҷониби Русияи воҳид пешбарӣ шудааст 

25 сентябри соли 2017 ӯ ба ҳайси Сарвари Ҷумҳурии Карелия ба кор шурӯъ кард .

Эзоҳ
----

1. 1 2  Парфенчиков официально стал главой Карелии
2. 1 2  Артур Парфенчиков: Мы не мудрее тех, кто жил до нас. 12 марти 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 8 ноябри 2017.
3. ↑  Артур Парфенчиков: «Прокуратуре нужна свежая голова».  «СТОЛИЦА на Онего» (3 июли 2006). 22 ноябри 2018 санҷида шуд.
4. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 18 июня 2007 года № 778(пайванди дастнорас — *таърих*). 30 ноябри 2009 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 3 феврали 2009.
5. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 29 декабря 2008 года № 1877(пайванди дастнорас)
6. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 15.02.2017 № 66 «О досрочном прекращении полномочий Главы Республики Карелия». 12 марти 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 20 феврали 2017.
7. ↑  Результаты выборов Главы Республики Карелия 10.09.2017 на сайте Центральной избирательной комиссии Республики Карелия. 12 марти 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 сентябри 2017.
8. ↑  Кандидатом от «Единой России» на выборах главы Карелии стал врио главы региона Парфенчиков
**Донистани забонҳои гуногун** барои инсон нихоят зарур ва фоиданок аст. Агар фард якчанд забонро донад, барои ӯ бо одамони миллатҳои гуногун сухбат кардан ва аз таъриху фарҳанги онҳо бохабар шудан осон мегардад. дӯст доштан ва хурмат кардани забони модарии худ маьнои онро надорад, ки ту аз омухтани забонҳои хориҷи ру гардони. Хатто имконпазир аст ноил шудан ба мувафакиятхо бе дониши забонҳои хориҷи, техника, технология, рушд дододани хамкори бо давлатҳои таракки ва мутаракки ёфтаи дуне.

Ин маьнои онро дорад, ки аз наздик ба мисли забони модарии худ лозим аст,ки омухтани забонҳои хориҷи пеш аз ҳама забонҳои русӣ ва англисиро низ пешаи худ куни. Пеш аз ҳама забони модарии худро хуб донем ва дӯст дорем. Бедарак нагуфтаанд:

Хар кас бо забони худ сухандон гардад,
Донистани сад забон осон гардад.
Дар омухтани забонҳои хориҷи на танҳо забони он давлатро аз худ мекуни балки бо таърих ва урфу одатҳои онҳо шинос мешави. Донистани забонҳои хориҷи дар айни замон шарт ва зарур.
**Оле́г Па́влович Со́люс** (29 июли 1915, Маскав — 5 сентябри 1976, ҳамон ҷо) — ҳунарпешаи театр ва синамо, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1945), Ҳунарпешаи шоистаи ҶШСФР (1974).

Зиндагинома
-----------

Соли 1935 Студияи театрии Алексей Дикийро дар Маскав ба поин оварда, муддате дар Театри Хурди ҳамин шаҳр ҳунарнамоӣ кардааст. Солҳои 1937—1946 актёриТеатри давлатии драмаи русии ба номи В. Маяковский буд. Аз соли 1947 то поёни умр дар Театри мазҳакаи ш. Маскав кор кардааст. Дар аввалин спектаклҳои Театри давлатии драмаи русии ба номи В. Маяковский «Шӯҳрат», «Сарҳадчиён», «Камбағалӣ айб нест» симоҳои марказӣ офарида, давоми даҳ соли фаъолият зиёда аз бист намоишнома бо иштирокаш рӯи саҳна омадаанд. «Табадулот», «Гургон ва гусфандон», «Фронт», «Истило», «Одамони рус» аз зумраи онҳоанд. Дар ҷодаи коргардонӣ низ маҳорат нишон додааст. Сазовори унвони Ҳунарпешаи шоистаи Русия (1974) гардидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Discogs
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave

 |
**Ғусли таъмид** (форсӣ: غسل تعمید‎), **баптизм** (юн. βάπτισμα — ба об фурӯ мебарам) — яке аз равияҳои протестантизм, ки ибтидои асри 17 пайдо шудааст.

Эътиқод
-------

Баптизм дар пайравии анъанаи протестантизм Библияро сарчашмаи ягонаи таълимоти динӣ дониста, наҷоти шахсиро дар эътиқод ба «Қурбони Исои Масеҳ баҳри омӯрзиш» ва диндоронро «баргузида»-и Худо мебинад. Як қисми баптистони пайрави калвинизм дар чунин ақидаанд, ки Худо «аз азал», пеш аз офаридани олам баъзе касон («баргузидагон»)-ро ба наҷот ва баъзеи дигарашонро ба ҳалокат муқаддар кардааст. Баптистон принсипи «қудсияти умум»-ро гаравида, рӯҳониёнро ҳамчун миёнчии байни Худову диндорон инкор мекунанд, ба валиёну уқнумҳо, роҳибону фароизи динӣ ва диг. муқаддасот имон надоранд.

Маросими ғусли таъмид ва тақарруб дар байни баптистон рамзи эътиқоди инсон ва садоқати ӯ ба Масеҳост. Соли 1944 дар ИҶШС баптистон бо масеҳиёни инҷилӣ муттаҳид шуда, Шӯрои умумиттифоқии масеҳиёну баптистони инҷилӣ (ШУМБИ)-ро ташкил карданд.

Пайравони баптизм дар Тоҷикистон
--------------------------------

Пайравони Баптизм дар Тоҷикистон ҳам (Душанбе, Суғд, Қӯрғонтеппа) ҳастанд. Шӯро маҷ. «Братский вестник»-ро нашр менамояд. Дар ҷумҳурии мо намояндагон («ташаббусгарон»)-и баптистҳо низ ҳастанд. Б.-ҳо дар ибодатгоҳу манзилҳои истиқоматӣ бо мусиқӣ ва суруд ибодат мекунанд. Ба ҷамъияти баптистҳо кашиш роҳбарӣ мекунад. Ӯ мекӯшад, ки доираи манфиатҳои диндоронро дар чорчӯбаи ҷамъияти динӣ маҳдуд карда, дар шуури диндорон нисбат ба илм ва маданият ҳисси навмедӣ барангезонад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Баптизм / М. Ҳазратқулов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Найзадумҳо** (лот. Xiphosura) — як қатори ҳайвонҳои буғумпои баҳриро гӯянд, ки аз синфи меростомаҳо буда, бештари онҳо замонҳои қадим нобуд шудаанд.

Сохти зоҳирӣ
------------

Бадани найзадумҳо паҳн (дарозиаш то 90 см) буда, аз ду қисм (сарсива ва шикам) иборат аст. Дар қисми сарсива 6 ҷуфт пой доштанд, ки вазифаи ҳаракат, доштан ва майда кардани хӯрокро иҷро мекарданд.

Ҳаёт
----

Найзадумҳо ҳайвони ҷудоҷинсаи тухмгузор аст. Аз тухми онҳо кирмина пайдо мешавад.

Ҷинсҳо
------

12 ҷинси мурдарафтаи найзадумҳо маълуманд, ки ба давраи силур мансубанд. Найзадумҳо ба 3 ҷинс ва 5 намуд тақсим мешаванд, онҳо дар уқёнуси Атлантика ва соҳилҳои ҷанубу шарқӣ ва шарқии Осиё паҳн шудаанд. Найзадумҳо дар тунукоба зиндагӣ мекунанд. Ғизояшон ҳайвонҳои бемуҳраи зериобӣ ва обсабзҳо мебошанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Назорати парлумонӣ аз болои фаъолияти Ҳукумат** - яке аз вазифаҳои анъанавии парлумон илова ба қонунгузорӣ ва молиявӣ мушоҳидаи фаъолияти сиёсӣ ва маъмурии Ҳукумат мебошад. Дар ҳолати норозигии парлумон аз ин фаъолият ё ихтилофи байни парлумон ва ҳукумат чунин назорат метавонад воситаҳои ҷавобгарии сиёсии ҳукумат гардад (изҳори нобоварӣ, қарори сарзаниш, истеҳзо). Назорати парлумонӣ аз болои фаъолияти Ҳукумат инчунин дар шаклҳое амалӣ гашта метавонад, ки ба истеъфои Ҳукумат сабаб нагардад (ташкили комиссияи тафттишотӣ, гузориши ҳар гуна ахбор, дархостҳо). Бо ихтиёри парлумон ҳар гуна воситаҳои масъулияти ҳуқуқии аъзои ҳукумат — импичментро татбиқ кардан мумкин аст. Назорати парлумонӣ ду шакл дошта метавонад: сиёсӣ ва ҳуқуқӣ, ки ду шакли гуногуии ҷавобгарӣ - мувофиқаи сиёсӣ ва ҳуқуқиро дарбар гирифта метавонад. Онҳо бо роҳҳои гуногун ва дар мақомоти гуногун амалӣ мешаванд. Ҷавобгарии сиёсӣ дар назди парлумон, ҳуқуқӣ ҳамчун қоида, дар суд муайян карда мешавад. Дар натиҷаи ба ҷавобгарии сиёсӣ кашидан шахс аз мансаби худ маҳрум мешавад, ӯро ба истеъфо мебароранд. Дар натиҷаи ба ҷавобгарии ҳуқуқӣ ҷалб кардан шахс аз вазифа дур карда мешавад ва мумкин аст ба ҷавобгарии ҷиноӣ кашида шавад. Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон с.1994 ҷавобгарии Ҳукуматро дар назди парлумон пешбинӣ намекунад (ниг. ба Назорати парлумонӣ).

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 325-326