recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Дузанагӣ ё серзанагӣ** — дузана будан ё бисёр зан доштан.

Дузанагӣ аз дидгоҳи қонунгузорӣ
-------------------------------

**Дузанагӣ ё серзанагӣ** ҷиноят ба муқобили оила ва ноболиғон буда, дар м. 170 Кодекси Ҷиноятии ҶТ пешбинӣ гардидааст. Дар ҷомеаи ҳуқуқбунёд дузанагӣ ва серзанагӣ баробарҳуқуқии занонро дар муносибатҳои никоҳӣ бо мардҳо вайрон карда, онро дар оила вобаста гардонида, ба шахсияташ зиён мерасонад. Вале чизи асосие, ки моҳияти ҷинояти мавриди назарро муайян месозад, вайрон шуданн тартибу низоми муносибатҳои оилавӣ-никоҳӣ мебошад.

Тарафи объективин ҷиноятро дузанагӣ ё серзанагӣ, яъне бо ду ё якчанд зан зиндагонӣ кардан бо пеш бурдани хоҷагии умумӣ ташкил медихад. Ба роҳ мондани ҳоҷагидории умумӣ аломати ҳатмии дузанагӣ ё серзанагӣ
мебошад.
Ҳамхобагӣ бо ду ё зиёда зан танҳо вақте ҷинояти мавриди назарро ба вуҷуд меоварад, ки ҳамаи иштироккунандагони он оилаи ягонаро ба вуҷуд меоваранд, агар хоҷагии умумӣ набошад, ҷиноят истисност. Ҳолатҳои чудогонаи алоқаи ҷинсии ашхосе, ки дар никоҳ қарор доранд, бо зани бегона чун дузанагӣ дониста намешавад, ҳатто дар сурате, ки шахс ба таври мунтазам кумаки моддӣ ба зан расонида бошад.

Субъекти ҷиноят мардест, ки ба синни никоҳ расида ва дар никоҳ қарор дорад. Тарафи субъективии ҷиноятро қасди бевосита ташкил медиҳад.

Дузанагӣ аз дидгоҳи шариати Ислом
---------------------------------

Далели бисёрзанӣ дар Қуръон дар сураи Нисо, ояти 3 омадааст:


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « |  Ва агар метарсед, ки (ба ҳангоми издивоҷ бо духтарони ятим) адолатро риоят накунед (аз издивоҷ бо онон чашмпуши кунед ва) бо занони поки (дигар) издивоҷ кунед ду ё се ё чаҳор ҳамсар ва агар метарсед адолатро (дар бораи ҳамсарон) риоят накунед, танҳо як ҳамсар бигиред ва ё аз заноне ки молики онҳоед, истифода кунед. Ин кор аз зулм ва ситам пешгири мекунад. 

Қуръон  (4:3) | » |

*Матни аслӣ* (ар.)  

*وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَىٰ فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ ۖ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَلَّا تَعُولُوا*

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М. А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009. — с. 158—159
**Боршаговский Александр Михайлович** (1 [14] октябр 1913, Била Тсерква[d], губернияи Киев[d] — 4 май 2006, Маскав) — шоир, адабиётшинос ва театршиноси рус.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти театршиносии Киив (1935). Фаъолияти адабиаш аз соли 1933 оғоз ёфтааст. Нахустин асари бадеии мансураш (романи таърихии «Парчами Русия») соли 1953 ба табъ расид. Баъдан роману повестҳо, осори адабиётшиносӣ дар мавзӯъҳои давраи шӯравӣ нигоштааст. Муаллифи пйесаҳо, киносенарияҳо мебошад. Филми «Се сафедор дар Плюшиха» (1967), ки аз рӯйи сенарияи навиштаи ӯ ба навор гирифта шуда буд, шуҳрат дошт. Боршаговский дар тарғиби адабиёти шӯравии тоҷик хидмати арзанда кардаст. Ӯ бо пешгуфторҳо «Дар он дунё»-и Ф. Муҳаммадиев, романи «Восеъ»-и С. Улуғзода ва ғ-ро ба хонандаи рус муаррифӣ кардааст. Повести «Варта» ва якчанд ҳикояи Ф. Муҳаммадиевро ба забони русӣ гардондааст. Муаллифи мақолаҳо оид ба вазъи адабии солҳои 60-80 асри 20 тоҷик мебошад, ки дар матбуоти марказии шӯравӣ ба табъ расидаанд.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Архив изобразительного искусства — 2003.
2. 1 2  Борщаговский Александр Михайлович // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Адабиёт
-------

* Боршаговский Александр Михайлович // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода | 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX1160152
* BNF: 12456616n
* GND: 115671897
* ISNI: 0000 0001 2118 7140
* J9U: 987007258935105171
* LCCN: n83131156
* NKC: xx0015109
* NTA: 06749983X
* NUKAT: n96001160
* SUDOC: 033728240
* VIAF: 5027568
* WorldCat VIAF: 5027568

 |

 |
**Винтер Александр Василйевич** (28.9.1878, шаҳраки Староселс, Лаҳистон — 9.3.1958, Маскав) — олими шӯравӣ дар соҳаи энергетика. Академики АИ ИҶШС (1932).

Зиндагинома
-----------

Соли 1899 ба Институти политехникии Киев дохил шуда, барои ширкат дар ошӯбҳои донишҷӯён (соли 1900) аз донишкада хориҷ ва соли 1901 маҳбус шуда, ба Боку таҳти назорати политсия табъид гардид. Дар Боку дар корҳои сохтмони нахустин неругоҳҳои барқии турбинаҳояшон бухорӣ ширкат варзидааст. Баъди хатми Институти политехникии Петербург (1912) ба сифати ёвари сардори сохтмони нахустин дар Русия неругоҳи барқи торфӣ ва сардори он кор кардааст. Баъди Инқилоби Октябр сарвари сохтмони неругоҳи барқии Шатура, солҳои 1927-30 сарвари Днепрострой, аз соли 1930 сардори сохтмон ва заводу комбинатҳои саноатии Днепровск буд. Аз соли 1944 муовини директори Институти энергетикии АИ ИҶШС. В. дар бораи захираҳои энергетикӣ, муаммои неругоҳҳои хурд, такмили сохтори энергетикии ИҶШС, ҷамъбасти таҷрибаҳои истифодаи неругоҳҳои хурд, баланд бардоштани нишондодҳои таҷҳизоти неругоҳҳои бузург, масъалаҳои сохти неругоҳҳои барқи обии Куйбишев ва Волгоград таҳқиқоти илмӣ анҷом додааст. Бо 3 ордени Ленин, ордени Байрақи Сурхи Меҳнат ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Винтер Александр Васильевич // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Адабиёт
-------

* Винтер Александр Василйевич // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 112124792X
* LCCN: n85801048
* LNB: 000169520
* NKC: mzk2004241382
* VIAF: 3938552
* WorldCat VIAF: 3938552

 |

 |
Созҳои мусиқӣ: рубоб ва дутор дар Тоҷикистон
**Рубоби метсосопранӣ**, сози торӣ мизробиест аз оилаи рубобҳо, ки дар нимаи дуюми садаи XX нав ихтироъ шудааст. Шаклу намуду сохташ ба мисли рубоби қошғарист , вале дастаи он каме кӯтоҳтар аст. Он се тор дошта бо фосилаи кварта ҷӯр мешавад: тори якум (ҷуфт) ля-и октаваи якум, тори дуюм (ҷуфт) ми- и октаваи якум ва тори сеюм си- и октаваи хурд. Нотааш дар калади скрипка сабт шуда, садояш регистри мобайнро фаро мегирад. Диапазони (фосилаи мобайни садои аз ҳама паст ва аз ҳама боло) сози мазкур аз си- и октаваи хурд то ми- и октаваи сеюмро дар бар мегирад. Ин намуди рубоб дар навохтани асарҳои техникӣ қуллай мебошад. Гӯшакҳои он аз метал сохта шудааст. Рубоби метсосопранӣ барои омӯзониданӣ мактаббачагон хеле мувофиқ аст. Тарзу услуби омӯхтанаш ба мисли рубоби қашғарӣ аст.

Нигаред низ
-----------

* рубоб,
* рубоби қашғарӣ
* рубоби прима,
* рубоби алт,
* рубоби бадахшӣ (аз рубоби бадахшонӣ) нав сохта ихтироъ карда шудаанд.

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик Ҷ.3. - Душанбе,2004
* Вьзго Т.С. Музыкальные инструменты средней Азии // Исторические очерки.-М, «Музыка», 1980;
* Петросян А.И Инструментоведение // Узбекские народные инструменты.-Ташкент, 1980;
* Ҷӯрахон Обидпур. Дарси рубоб. - Душанбе-1969,1982

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.

Пайвандҳо
---------
**Серге́й Васи́левич Гера́симов** (14 (26) сентябр 1885 (1885-09-26), Можайск, губернияи Маскав, Русияи подшоҳӣ — 20 апрели 1964, Маскав, ИҶШС) — рассоми рус, Рассоми халқии ИҶШС (1958), доктори илмҳои санъатшиносӣ, узви ҳақиқии АР ИҶШС (1947).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Омӯзишгоҳи марказии рассомӣ — саноатии Строганов (1907) ва Омӯзишгоҳи рассомӣ, ҳайкалтарошӣ ва меъмории Маскав (1912). Сергей Герасимов дар оғози кор рангҳои обиро бештар истифода мебурд, рангҳои мутафовити латиф низ хосси тасвирҳои ӯ буданд. Дар манзараҳои кашидааш меҳру муҳаббати самимии ӯ ба табиати кишвараш зоҳир мешавад («Сармо гузашт», 1945; «Саҳаргоҳи баҳорӣ», 1953; «Манзараҳои Можайск», 1950 ва ғайра). Дар радифи манзараҳо Сергей Герасимов портретҳо, тасвирҳое аз рӯзгори мардум, зиндагии мардуми рустову музофоту шаҳрҳо мекашид, ки бештар ба ҳаёти кишоварзон бахшида шудаанд. («Ҷанговар», 1926; «Дар Волохов. Моҳигирон», 1928-30; «Посбони колхоз», 1933; «Ҷашни колхозӣ», 1937 ва ғайра). Тасвири «Модари партизан» (1943-50) дар боби муборизаи мардуми шӯравӣ алайҳи ишғолгарони фашистӣ ҳикоят мекунад. Дар миёни корҳои графикии ӯ мусаввараи ба достони «Киро дар Русия зиндагӣ хуш аст»-и Н. А. Некрасов (1933-36), романи «Кори Артамоновҳо»-и М. Горкий (1939-54) кашидааш маъруфият доранд. Дар чандин мактаби ҳунарии Маскав (1912-64) омӯзгорӣ низ кардааст. Солҳои 1958-64 котиби аввали раёсати Иттиҳоди рассомони ИҶШС буд.

Ҷоизаҳо
-------

Дорандаи Мукофоти ленинӣ (1966, пас аз маргаш).

Осор
----

* Об искусстве; Сб. статей. М. 1973.

Эзоҳ
----

1. ↑  Архив изобразительного искусства — 2003.
2. 1 2 3  Герасимов Сергей Васильевич // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
3. ↑  Sergei Vasileevich Gerasimov (нидерл.)
4. ↑  Архив изобразительного искусства — 2003.

Адабиёт
-------

* Грасимов С. В. К. 100 летию дня рождения (каталог). Л. 1986;
* Энциклопедияи советии тоҷик. Ҷ. 2. Д. 1980;
* Новая российская энциклопедия. Т. IV (2). М. 2008.

Сарчашма
--------

* Герасимов Сергей Василевич // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Садонокҳо** − овозҳое,ки танҳо аз садо иборат буда, дар натиҷаи бемонеа аз даҳон баромадани ҳаво ба вуҷуд меоянд, **садонокҳо** номида мешаванд: **и, э, ӯ, а, у, о.** Дар сохта шудани садонокҳои забони тоҷикӣ забон ва лабҳо иштирок мекунанд.Бинобар ин таснифи тавлидии садонокҳо дар асоси ҳамин ду узв сурат мегирад.Забон ба ду тараф ҳаракат мекунад:

а) аз пеш ба қафо ё аз қафо ба пеш, яъне **ҳаракати уфуқӣ**;
б) аз поён ба боло ё аз боло ба поён, яъне **ҳаракати амудӣ**.
Барои таснифи садонокҳо аз ҷиҳати ҳаракати уфуқии забон се нуқта: пеш, марказӣ (омехта) ва қафо ба назар гирифта мешавад. Вобаста ба ҳамин садонокҳои забони тоҷикӣ ба се гурӯҳ ҷудо мешаванд: 

1.Садонокҳои **қатори пеш**: **и, э;**
2.Садонокҳои **қатори марказӣ (омехта)**: **ӯ, а;**
3.Садонокҳои **қатори қафо**: **у,о.**
Дар ҳаракати амудии забон се дараҷаи бардошт муҳим аст:

а) бардошти поён: **а**;
б) бардошти миёна: **э, ӯ, о;**
в) бардошти боло: **и, у**.
Вобаста ба иштироки лабҳо садонокҳо ба ду гурӯҳ ҷудо мешаванд:

а) лабӣ: **у, ӯ, о;**
б) ғайрилабӣ: **и,э,а.**

Нигаред низ
-----------

* Ҳиҷо

Адабиёт
-------

* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик.- Душанбе:Дониш,1985.-с.22
«**Арифметика**» — асари асосии риёзии Юнони Бостон Диофанти Искандаронӣ (а. 3 то м.), ки аз 13 китоб иборат аст.

То давраи мо танҳо 6 китоби аввал маҳфуз мондаанд. Китоби якум муқаддимаи муфассалро бо тавсифоти ишоратҳои истифодашуда дар бар мегирад. Номаълумро Диофант «адад» номида бо ҳарфи ς, квадрати номаълумро бо рамзи δν ишорат кардааст. Дар «Арифметика» аломатҳои махсус барои дараҷаҳои минбаъдаи адади номаълум (ҳатто то дараҷаи шашум, ки «кубо-куб» номида мешуд) ва дараҷаҳои ба онҳо баръакс пешбинӣ шуда буд. Дар «Арифметика» аломати ҷамъ мавҷуд нест: фақат аъзои мусбат наздик навишта мешаванду ҳар як аъзо аввал аз дараҷаи адади номаълум, сипас аз коэф-и рақамӣ иборат мебошад. Аъзои тарҳшаванда низ наздик навишта ва пеш аз тамоми гурӯҳи онҳо аломати махсус дар шакли Ψ-и чаппашуда гузошта мешавад. Аломати баробарӣ бо ду ҳарфи iσ (мухтасар аз iσος — «баробар») ишорат мегардад. Қоидаҳои овардани аъзо, ҷамъу тарҳи ҳамон як адад ё ифода ба ҳар ду тарафи муодила бори аввал дар «Арифметика»-и Диофант оварда шуда буд (дертар ин қоидаҳо дар асарҳои Хоразмӣ «алҷабр ва алмуқобала» ном гирифтаанд). Қоидаи «зарби минус бар минус плюс мешавад» низ дар «Арифметика»-и Диофант қайд карда шудаанд.

Қисми зиёди «Арифметика»-и Диофант аз маҷмӯи масъалаҳо бо ҳаллашон иборат мебошад (дар 6 китоби боқимонда 189 масъала мавҷуд аст). Муаммои асосии «Арифметика»-и Диофант ёфтани ҳалҳои ратсионалии мусбати муодилаҳои номаълумдор аст. Ададҳои ратсионалиро Диофант чун ададҳои натуралӣ тавсиф медиҳад, ки ин ба математикони давраи Атиқа хос нест. Дар аввал Диофант муодилаҳои тартиби дуюмро бо адади номаълум таҳқиқ мекунад ва дар ҳолати маълум будани як ҳал усулҳои ёфтани ҳалҳои дигарро пешниҳод карда, усулҳои ба ин монандро ба муодилаҳои дараҷаҳояшон олӣ татбиқ менамояд.

Бори аввал «Арифметика»-и Диофант ба забони арабӣ дар а. 10 тарҷума шуда, ба таҳқиқоти илмии олимони Шарқ таъсири худро гузоштааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арифметика / М. Хоҷабекова // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Universalis

 |
**Серге́й Гео́ргиевич Горшко́в** (13 [26] феврал 1910, Каменетс-Подолский[d] — 13 май 1988, Маскав) — ходими ҳарбии шӯравӣ, адмирали флоти Иттиҳоди Шӯравӣ (1967), ду карат Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1965, 1982).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Омӯзишгоҳи ҳарбӣ-баҳрии ба номи М. В Фрунзе (1931), Курси фармондеҳони киштиҳои минакаш (1937), Курси такмили фармондеҳони олии назди Академияи ҳарбии баҳрӣ (1941). Аз соли 1927 дар флот. Аз соли 1940 фармондеҳи бригадаи киштиҳои ҷангии флоти баҳри Сиёҳ. Дар давраи ҶБВ (1941-45) дар мудофиаи Одесса иштирок кард, аз октябри 1941 фармондеҳи Флотилияи ҳарбии Азов, аз апрели 1944 фармондеҳи Флотилияи Дунай гардид; дар озод намудани Украина, Руминия, Булғория ва Маҷористон ширкат намудааст. Аз январи 1945 фармондеҳи Эскадраи флоти баҳри Сиёҳ. Солҳои 1948-51 сардори ситод, 1951-55 фармондеҳи флоти баҳри Сиёҳ, августи 1955-январи 1956 муовини аввали сарфармондеҳи Флоти ҳарбӣ-баҳрӣ, 1956-85 сарфармондеҳи он ва муовини вазири мудофиаи ИҶШС буд. Г. дар таъсис ва инкишофи флоти уқёнусӣ (аз ҷумла атомӣ) саҳми арзанда гузоштааст. Дорандаи мукофоти ленинӣ ва Мукофоти давлатии ИҶШС (1980). Депутати Совети Олии ИҶШС (даъватҳои 4-9).

Ҷоизаҳо
-------

Бо 7 ордени Ленин, 4 ордени Байрақи Сурх, орденҳои Кутузов (дараҷаи 1), Ушаков (дараҷаҳои 1 ва 2), Ҷанги ватанӣ (дараҷаи 1), Револютсияи Октябр, «Ситораи Сурх», «Барои хидмати Ватан дар Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС» (дараҷаи 3), орденҳои хориҷӣ, яроқи фахрӣ ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2
2. 1 2  Munzinger Personen (нем.)

Сарчашма
--------

* Горшков Сергей Георгиевич // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Герои страны

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Хорватская
* Britannica (онлайн)
* Universalis

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 90325780
* BNF: 12456815v
* GND: 11854084X
* ISNI: 0000 0000 8178 8020
* J9U: 987007275186705171
* LCCN: n82164654
* NDL: 00441369
* NKC: jo20201078641
* NTA: 069213410
* NUKAT: n01036671
* SUDOC: 080197833
* VIAF: 111961724
* WorldCat VIAF: 111961724
* РНБ: 770169392

 |

 |
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Газ-ро бубинед.
**Газ**, **араш**, **заръ**, **зироъ** — воҳиди қадимии дарозӣ. Дар асрҳои миёна вобаста ба замону макон навъу андозаҳои гуногун дошт. гази шаръӣ баробари 24 ангушт ё 49,875 см ва дар садаи XI гази маъмул баробари 62 см буд. Носири Хусрав дар «Сафарнома»-и худ зикр мекунад, ки 1 гази шоҳӣ (малик) аз 1,5 араш каме кӯтоҳ аст. Дар ҷойи дигар ӯ дарозии як тарафи калисои ҳашткунҷаи Байтулмуқаддасро 33 газ (ё раш) гуфтааст. гази шоҳӣ дар Эрони садаи XVII баробари 94,745 см ва гази муқассир 68 см буд.

Дар Осиёи Миёна се тарзи муайян намудани андозаи газ мавҷуд буд: фосила аз нӯки ангуштони дасти росткардашуда то китф; фосила аз нӯки ангуштони дасти росткардашуда то миёнаи қафаси сина (ё нӯки бинӣ); фосила аз нӯки ангуштони дасти росткардашуда то китфи дигар. Дар Бухоро, Самарқанд ва дигар шаҳрҳо дар садаи XVIII ва аввали садаи XX навъҳои гуногуни газ шаръӣ (49,875 см), сохтмонӣ (62,195 см; 68,58 см; 70,68 см; 78,74см), бозорӣ (88,9 см), бофандагӣ (101,6 см), шоҳӣ ё хонӣ (106,68 см) ва дучанди он (213,36 см) мавриди истифода қарор доштанд. Дар Қаротегину Дарвоз чор намуди газ (чӯбгаз, 69-71,5 см; 84-88 см ё 100 см; 105—110 см; 166 см) ва дар Помири Ғарбӣ навъҳои гуногуни он — чӯбгаз (71,12, 83,100-102 см), гилимгаз (268—275 см), сулдегазак (50-56 см), ҳайдегазак (83 см), култадегазак (100—110 см), оршини Николай (69-71,5 см) истифода мешуданд.

Нигаред низ
-----------

* Чилгазӣ

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Газ / М. Холов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Газотурбоход** — як навъи киштӣ, ки бо қувваи муҳаррики газию турбинавӣ ҳаракат мекунад. 

Истифодаи ин навъ муҳаррик иқтидори таҷҳизоти киштиро ҳатто дар ҳолати хурд будани масса баланд мегардонад, вале дар айни замон хароҷоти истифодабарӣ низ зиёд мешаванд. Унсури ҳаракатдиҳандаи газотурбоход винти чархзананда мебошад, ки тавассути редуктор ё таҳвилдиҳандаи электрӣ ба ҳаракат оварда мешавад. Дар киштиҳои болишти ҳаводор винтҳои ҳавоӣ чун ҳаракатовар истифода мегарданд. Дар баъзе мавридҳо (мас. дар заврақҳои варзишии махсус) ҳаракатдиҳанда худи турбинаи газии реактивӣ мебошад (нигар Муҳаррики турбореактивӣ). Дар Русия солҳои 1960-70 киштии мусофиркаши газотурбоходи дарёии «Буревестник» фаъолият мекард. Ҳоло дар Русия газотурбоходи «Сиклон», ки болҳои зериобӣ дорад, хеле маъмул аст. Газотурбоход барои мусофиркашонӣ, интиқоли бор, масолеҳи сохтмон ва ғ. истифода мегардад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Газотурбоход // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гази ормонӣ**, ё **гази идеалӣ** — модели назариявии газ, газест, ки дар он зарраҳо ё квазизарраҳо (фотонҳо, фононҳо, экситонҳо ва ғайра) таъсири мутақобила надоранд ё онро ба ҳисоб нагирифтан ҳам мумкин аст.

Барои гази идеалӣ энергияи таъсири мутақобилаи зарраҳо ба сифр баробар аст, вале тахмин шавад, ки зарраҳо метавонанд ба ҳам бархӯранд ва ҳангоми бархӯрдан дар онҳо мубодилаи энергияву импулс ба амал меояд. Модели гази идеалӣ, ки онро соли 1847 физики англис Ҷ. Ҳерапат пешниҳод карда буд, ба назарияи молекулавию кинетикӣ асос гузошт. Газҳои реалӣ (воқеӣ)-и ниҳоят тунукро ҳам аз рӯйи модели гази идеалӣ шарҳ додан мумкин аст, зеро онҳо дар шароити муътадил (дар ҳарорати 293 К ва фишори 106 Па) ба қонуни гази идеалӣ тобеанд. Дар шароити муътадил ҳолати гази идеалӣ-ро бо муодилаи Клапейрон шарҳ медиҳанд, ки аз он қонунҳои асосии газҳо — қонуни Авогадро, қонуни Бойл-Мариотт, қонунҳои Гей-Люссак, қонунҳои Далтон, қонуни Ҷоул, қонуни Паскал, қонуни Шарл бармеоянд. Энергияи дохилии гази идеалӣ-и классикӣ фақат ба ҳарорат вобаста аст. Хосиятҳои квантии зарраҳои газ дар ҳарорати паст ё зичии зиёд бештар зоҳир мегарданд, яъне, ҳангоми ба масофаи байни зарраҳо баробар будани дарозии мавҷи зарраҳо (мавҷҳои де Бройл) газ хосияти квантӣ пайдо мекунад. Агар адади зарраҳои гази идеалӣ доимӣ намонда, ба ҳарорат вобаста бошад, гази идеалӣ дар ҳар гуна ҳарорат квантӣ боқӣ мемонад. Ба чунин гази идеалӣ гази фотонҳо мисол шуда метавонад, ки ба афканишоти электромагнитии мувозинатӣ монанд аст. Гази идеалӣ эталонест, ки монандӣ ё дараҷаи ихтилофот бо он хосияти моддаҳои воқеиро бармало нишон медиҳад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гази идеалӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)

 |
Туманоти Орион дар диапазони инфрасурх (тасвири ESO)
**Туманот** ё **Меғвора** (форсӣ: **میغ‌واره**‎) (лот. **nebulae**, **nebulæ**, ё **nebulas**  — *«абр, меғ»*) — абре бузург аз ғубору газу плазма дар муҳити миёнситораӣ, ки бо паҳн кардан ё ба худ кашидани афканишот дар манзари осмон ҷудо мешавад. 

Пештар ҳар гуна объекти тӯлкашида ва беҳаракати кайҳониро «*туманот*» меномиданд. Вале дар солҳои 1920-ум маълум шуд, ки *меғвораҳо* бисёр галактикаҳоро дар худ ҷой медиҳанд (масалан, Туманоти Андромеда).

Пайвандҳо
---------

* Рӯйхати туманот (англ.)

Эзоҳ
----

1. ↑  Туманности // Физика космоса: Маленькая энциклопедия / Под ред. Р. А. Сюняева. — 2-е изд. — М.: Советская Энциклопедия, 1986. — С. 661. — 783 с. — ISBN 524(03).v
**Меҳаншефтагӣ**, **шовинизм** (фр. chauvinisme) — идеологияест, ки моҳияти он таблиғи бартарии миллӣ бо мақсади асоснок кардани ҳуқуқи табъиз (дискриминатсия), истисмор (эксплуататсия) ва зулми халқҳои дигар мебошад. Шовинизм дар пайдоиш ва паҳншавии душманӣ ва ҳатто нафрат нисбат ба бегонагон, аҷнабиён, афроди дигар мазҳабҳо, аз рӯи принсипи «монанд не — бегона — ғайриоддӣ — душман» мусоидат мекунад. Яке аз шаклҳои гетерономия ва ксенофобия. Инчунин, ин истилоҳ аксар вақт ба маънои маҷозӣ истифода мешавад ва идеологияи иҷтимоӣ, қавмӣ, мазҳабӣ, тамоюли ҷинсӣ, синну солӣ ва ҳама стереотипҳо (кӯҳнанигарӣ), эътиқод ва бовариҳои дигарро дорад, ки «пастӣ» -и як навъи одамонро нисбат ба дигарон тасдиқ мекунанд.

Пайдоиши истилоҳ
----------------

Шовинизм (фр. chauvinisme) аз номи Николас Шовин (фр. Nicolas Chauvin сарбози ним афсонавӣ дар артиши Наполеон Бонапарт. Тахмин меравад, ки вай дар Инқилоби Фаронса ва ҷангҳои Наполеон (1799—1815) иштирок кардааст. Бо вуҷуди он ки маъруф набудани Бонапартизм дар давраи барқарорсозии Бурбон пас аз соли 1815, гуфта мешавад, ки Шовин ҷонибдори сарсахти Наполеон буда, дар тан бунафшаи нишони садоқат ба императори сарнагуншудааш дошт. Мувофиқи афсона, сарфи назар аз қашшоқӣ, маъюбӣ ва сӯиистифода, Шовин ҷонибдори фанатикии вафодори сиёсати империалистии Наполеон боқӣ монд. Вай императорро парастиш кард, ӯро дар ҳама корҳо дуруст мешумурд ва омода буд бо тамоми ҷаҳон бо ӯ мубориза барад.

Нигаред низ
-----------

* Шовинизми бузургдавлатӣ
* Шовинизми дагонӣ
* Миллатгароӣ
* Феминизми байнисоҳавӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  *Вожаҳои мусавваби Фарҳангистони забону адаби форсӣ.* Меҳаншефтагӣ чист? Маънии меҳаншефтагӣ(тоҷ.). *vazhaju.tj*.  Вожаҷӯ. 10 июни 2022 санҷида шуд.
2. ↑  Шовен, Николай // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

Адабиёт
-------

* *Локшина С. М.* Краткий словарь иностранных слов. — 3-е изд. стереотип. — М.: «Советская энциклопедия», 1971. — 384 с.
Municipal building of Çorlu
**Чорлу** ( тур. Çorlu ) - як шаҳр ва ноҳия дар музофоти Текирдаг ( Туркия ) аст.

Таърих
------

Дар замонҳои қадим, ки дар ин ҷо мусталикаи фригиягиҳо **Тзираллум** буд**.** Дар замони имперотурии Рум, шаҳр ба номи **Кенофруриум** гузошта шуда буд, маҳз дар ин ҷо, дар соли 275 император Аурелиан кушта шуд. Баъдтар, ин шаҳр як пойгоҳи муҳиме буд, ки ба Рум (ва баъдтар Византия) имкон дод, ки минтақаҳои муҳими Фракияро идора кунанд. Соли 1320, Фракияи Византия ба ҳуҷумҳои харобиовари туркҳои Осиё Хурд гирифтор шуд. Аз тарси таъқиботи зӯроваронаи Туркия бар зидди муқобилияти сокинони маҳаллӣ, сокинони Аркадиополис, дар соли 1366 шаҳри худро бе туркҳо таслим карданд ва ба ин васила ҷони худро наҷот доданд. Соли 1434 сайёҳи фаронсавӣ Бертрандон де ла Брончиер хабар дод, ки дар шаҳр ҳам юнониҳо ва ҳам туркҳо зиндагӣ мекарданд .

### Даврони туркӣ

Вақте ки Султон Мурод I ин ҷойҳоро забт кард, ӯ амр кард, ки қалъаҳои Румро вайрон кунанд. Дар моҳи августи соли 1511, дар ҷараёни муноқишаҳои дохили дар наздикии деҳаи Уграшдере, байни Султон Боязид II ва писараш, ӯ Селим I-ро мағлуб кард. Вале, як сол пас, Салим Баязидро сарнагун кард, ӯ дар Чорлу дар роҳи Дидимотика вафот кард. Баъд аз ҳашт сол, худи Салим дар Чорлу вафот кардааст (ҳарду дар Истанбул дафн карда шуданд).

Дар давраи Ҷанги Қрим гурезагони турк, ки аз артиши Русия гурехтанд, дар ин минтақа ҷойгир шуданд. Дар давоми ҷанги Русия ва Туркия дар солҳои 1877-1878, минтақа ба мувақатан аз ҷониби артиши Русия ишғол карда шуд.

Соли 1912 дар шаҳр ва минтақа аҳолли зерин зиндагӣ мекарданд:

Туркҳо - 13 500 нафар.

Юнониҳо - 11,100

Арманиҳо - 1600 нафар

Яҳудиён - 1300 

Дар давраи Ҷанги Якуми Балкан қароргоҳи артиши Туркия дар Чорлу ҷойгир карда шуд; декабри соли 1912 шаҳрро артиши Булғористон забт кард. Туркия дар моҳи июли соли 1913 дар натиҷаи ҷанги дуввуми Балкан шаҳрро баргардонд. Дар давраи ҷанги истиқлоли Туркия, шаҳр аз соли 1920 то 1922 аз ҷониби артиши юнонӣ забт карда шуд. Нерӯҳои юнонӣ дар ин ҷо то соли 1923 боқӣ монданд, вақте, ки тибқи қарорҳои Конфронси Лозанна, Юнон маҷбур шуд, ки Фракияи Шарқӣ ба туркҳо бидиҳад. Аҳолии бумии юнонӣ маҷбур шуданд, ки шаҳрро тарк кунанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  The Legacy of Jihad: Islamic Holy War and the Fate of Non-Muslims - Google Books
2. ↑  George Sotiriadis: An Ethnological Map Illustrating Hellenism in the Balkan Peninsula and Asia Minor, 1918
**Оле́г Степа́нович Вя́лов** (23 январи 1904, Тошканд — 1 июли 1988, Лвив, Украина) — заминшиноси шӯравӣ, академики АИ ҶШС Украина (1948), доктори илмҳои геологию минералогия (1937), профессор (1941).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Донишгоҳи Ленинград (1928). Солҳои 1927-33 ходими Кумитаи геология (баъдтар Институти умумииттифоқии таҳқиқоти илмии геология) ва 1933-48 роҳбари Институти умумииттифоқии таҳқиқоти илмии нафту иктишофи геологӣ буд. Дар Қафқоз, Устюрт, Фарғона, депрессияи Тоҷикистон ва қисмҳои дигари Осиёи Марказӣ, Камчатка, баъдтар дар Карпат таҳқиқоти экспедитсионӣ анҷом додааст. Олег Вялов иштирокчии нахустин экспедитсияи АИ ИҶШС дар Арктика буд (1955-56). Дар бахши геологияи минтақавӣ, палеонтология, стратиграфия, тектоника, гидрология, оид ба муаммоҳои ҳудудҳои ҷудогона (мас. Фарғона, депрессияи Бухоро, Карпат, Син-Сзян) ҷиҳати мавҷуд будани нафт 390 асари илмӣ навиштааст. Олег Вялов дар давраи ҶБВ (1941-45) дар Осиёи Миёна, аз ҷумла водии Фарғона таҳқиқот карда, бо роҳбарии вай харитаи умумии Фарғона оид ба сохти геологӣ ва ноҳияҳои нафтдори Осиёи Миёна таҳия гаштааст. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳнишастҳо, давраҳои палеогену неогенро омӯхта, тарҳи палеогениро тартиб додааст.

Ҷоизаҳо
-------

Олег Вялов узви фахрии бисёр ҷамъиятҳои илмии шӯравӣ ва хориҷӣ буд. Барои таҳқиқоти геологии ноҳияҳои нафтдори Фарғона бо Мукофоти давлатии ИҶШС (1947), орденҳои Ленин, «Нишони Фахрӣ» ва якчанд медал сарфароз гардидааст.

Осор
----

* Следы жизнедеятельности организмов и их палеонтологическое значение. Киев, 1966.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Биографический словарь деятелей естествознания и техники. Т. 1. М. 1958.

Сарчашма
--------

* Вялов Олег Степанович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 16489395v
* GND: 131523414
* ISNI: 0000 0000 5543 7331
* NKC: ola2005284340
* SUDOC: 110611233
* VIAF: 28205075
* WorldCat VIAF: 28205075

 |

 |

Шаблон:Geologist-stub
**Анатолий Валерянович Гурский** (22 апрел [5 май] 1906, Okhtyrka[d], Kharkov Governorate[d] — 19 август 1967, Маскав) — гиёҳшинос, доктори илмҳои биология (1951), профессор (1952).

Зиндагинома
-----------

Баъди хатми Институти кишоварзии Харков (1926) дар Институти умумииттифоқии рустанипарварӣ кор кардааст (то 1939). Асосгузор ва директори Боғи ботаникии Помир (1940-65) ва мудири кафедраи ботаникаи умумии Институти техникаи ҷангали Маскав (1965-67). Дар бораи экология, дарахтшиносӣ (дендрология), боғдорӣ ва ба шароити маҳал мутобиқ гардондани рустаниҳо беш аз 70 таълифи илмӣ дорад. Анатолий Гурский дар ноҳияҳои кӯҳӣ асоси назарии интродуксия, хусусиятҳои рушди рустанӣ ва ба рустанӣ таъсир расондани афканишоти ултрабунафшро муқаррар намуд. Ӯ олами набототи Осиёи Марказӣ, Қафқози Шимолӣ, Шарқи Дур ва ғ.-ро омӯхта, баъзе сабзавоту меваҳо (пиёз, сабзӣ, картошка, ҷуворӣ, зардолу, себ, анҷир, анор, ангур ва ғ.)-ро ба шароити Помир мутобиқ гардонд.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени «Нишонаи Фахрӣ» сарфароз гардидааст. Боғи ботаникии Помир номи Анатолий Гурскийро дорад.

Осор
----

* Дикорастущие и культурные древесные растения Советского Бадахшана, // Тр. Таджикского фил. АН СССР. Т. 18. 1951;
* Озеленение городов и посёлков Таджикистана, // Тр. АН Тадж. ССР. Т. 14. 1953 (ҳамроҳи В. И. Запрягаева ва диг.);
* Основные итоги интродукции древесных растений в СССР. М. — Л. 1957;
* Землепользование и сельскохозяйственные культуры Горно-Бадахшанской автономной области Таджикской ССР. М. 1964.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурский Анатолий Валерянович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Чоч ва Илок** - мулкест дар байни дарёи Чирчиқ ва Илок, дар имрўза вилояти Тошканди Ўзбекистон.

Дар асрҳои V-VIII мулкҳои Чоч ва Илок низ муҳим буданд. Пойтахти Чоч – шаҳри Бинокат буда, подшоҳи онро «тудун» мегуфтанд. Пойтахти Илок - Тункат буда, ҳокими онро «деҳқон» мегуфтанд. Дар асрҳои V-VI вилояти Чоч ба давлати Ҳайтолиён, дар нимаи дуюми асри VI-VII бошад, ба Ҳоқонии Туркони Ғарбӣ тобеъ буд.

Дар ибтидои асри VIII Чочу Илок аз лиҳози сиёсӣ муттаҳид шуда, ба давлати ягона табдил ёфта, истиқлоли худро барқарор намуданд.

Адабиёт
-------

1. ↑  Муҳимтарин саҳифаҳои таърихи халқи тоҷик. Мураттибон Ҳотамов Н.Б.Саъдиев Ш.С. Нашри дуюм. - Душанбе,2010
2. ↑  Ҳотамов Н.Б. Довуди Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 72.

Портал:Таърих


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Бирюзо́в Серге́й Семёнович** (8 (21) август 1904 (1904-08-21) — 19 октябри 1964) — ходими ҳарбии шӯравӣ, Маршали Иттиҳоди Шӯравӣ (1955), Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1958), Қаҳрамони Халқии Югославия (1964). Аз соли 1922 дар хидмати ҳарбӣ.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Мактаби муттаҳидаи ҳарбии ба номи ВСИК (1926), Академияи ҳарбии ба номи М. В. Фрунзе (1937). Аз соли 1934 сардори ситоди дивизияи тирандоз, сардори шуъбаи ситоди Округи ҳарбии Харков, аз авг. 1939 фармондеҳи дивизияи тирандоз, ки бо он дар ҶБВ (1939-45) дохил шуд. Аз ноябри 1942 сардори ситоди Артиши гвардиягии 2-юм, аз апр. 1943 сардори ситоди Ҷабҳаи Ҷанубӣ (4-уми Украина), аз майи 1944 сардори ситоди Ҷабҳаи 3-юми Украина. Дар ташкил ва баргузории ама­лиёти озодкунии Донбасс, Таврияи Шимолӣ, Қрим, Руминия ва Булғория ширкат кардааст. Аз окт. 1944 фар­мондеҳи Артиши 37-ум ва сармушовири ҳарбӣ дар назди артиши Булғория. Баъди ҷанг ҷонишини сарфармондеҳи гурӯҳи лашкарҳои Ҷануб, раиси Комиссияи тафтишотии иттифоқӣ дар Булғория ва фармондеҳи Артиши механиконидаи 10-ум, аз соли 1947 фармондеҳи қув­ваҳои ҳарбии Округи ҳарбии Примория, аз соли 1953 сарфармондеҳи гурӯҳи лашкарҳои Марказӣ, аз соли 1954 ҷонишини 1-уми сарфармондеҳ ва аз соли 1955 сар­фар­мондеҳи Артиши муҳофизат аз ҳуҷуми ҳавоӣ (МҲҲ) — ҷонишини вазири мудофиаи ИҶШС. Солҳои 1962-63 сарфармондеҳи Артиши ракетавии таъйиноти стратегӣ (АРТС) — ҷонишини вазири мудофиаи ИҶШС. Дар барқарорсозӣ ва рушди артиши МҲҲ-и мамлакат ва АРТС, такмили мусаллаҳкунӣ ва ташкили сохтори онҳо саҳм гузошт. Аз соли 1963 сардори Ситоди генералии Қувваҳои мусаллаҳи ИҶШС — ҷонишини 1-уми вазири мудофиаи ИҶШС. Муаллифи ёддоштҳо ва яке аз муаллифон ва муҳаррирони асари «Қувваҳои мусаллаҳи шӯравӣ дар мубориза барои озод кардани халқҳои Югославия» (1960). Депутати Шӯрои Олии ИҶШС (даъватҳои 2, 4, 6). Бо 5 ордени Ленин, 3 ордени Байрақи Сурх, орденҳои Суворов (дараҷаи 1 ва 2), Кутузов (дараҷаи 1), Богдан Хмелнитский (дараҷаи 1), 6 ордени хориҷӣ ва медалҳо сарфароз гардидааст. Дар садамаи ҳавоии назди Белград (Югос­лавия) ҳалок гаштааст.

Осор
----

* Когда гремили пушки. М. 1962;
* Советский солдат на Балканах. М. 1963;
* Суровые годы, 1941—1945. М. 1966.

Эзоҳ
----

1. 1 2
2. ↑  Munzinger Personen (нем.)

Адабиёт
-------

* Чернышев М. Т. Чермашенцев К. Я. Жизнь — Родине. М. 1974;
* Полководцы и военачальники Великой отечественной. М. 1985;
* Новая российская энциклопедия. Т. III (1). М. 2007.

Сарчашма
--------

* Бирюзов Сергей Семёнович // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

Пайвандҳо
---------

* Сергей Семёнович Бирюзов на сайте Министерства обороны Российской Федерации
* Сергей Бирюзов.  Сайти «Герои Страны».
**Нақби автомобилгарди "Шаҳристон"** дар  роҳи автомобилгарди Душанбе – Хуҷанд – Чаноқ (Ӯзбекистон) киллометри 180 ҷойгир аст (дар сарҳади ноҳияҳои Айнӣ ва Шаҳристони вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон) воқеъ аст. Дарозии нақби "Шаҳристон" – 5253 метр.

Таърих
------

Сохтумони нақб давоми корҳои таъмири роҳи автомобилгарди Душанбе – Хуҷанд – Чаноқ (Ӯзбекистон) мебошад.
Сохтумони нақб расман 22 августи соли 2006 оғоз ёфтааст.
Сохтумони нақбро – ширкати Chaina Road (Чин) ба уҳда гирифтааст.

Ифтитоҳ
-------

27 октябри соли 2012 Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон ба даромадгоҳи қисмати ҷанубии нақби мошингарди Шаҳристон ташриф оварда, онро дар фазои тантанавӣ ифтитоҳ намуд.
Роҳи мошингарди Душанбе - Чаноқ (Ӯзбекистон) бо харҷи қариб як миллиарду 430 миллион сомонӣ навсозӣ шуд. Барои бунёду таҷҳизи нақби мошингарди Шаҳристон бошад, ки дарозиаш 5253 метр мебошад бо 5289 метр нақби ҳаводиҳандааш қариб 430 миллион сомонӣ равона гардидааст. То ин вақт мусофирон роҳи миёни шимолу ҷануби кишвар ё худ миёни шаҳрҳои Душанбеву Хуҷандро дар 10-15 соат тай мекарданд, ҳоло бошад ин кор дар 3-4 соат анҷом меёбад.

Нигаред
-------

* Роҳи автомобилгарди Душанбе—Хуҷанд—Чаноқ
* Роҳи автомобилгарди Бӯстон-Обшорон-Зарнисор

Эзоҳ
----

1. ↑  Сдачу тоннеля «Шахристан» вновь перенесли на месяц//asia-hlus/ № 73(760), 27 сент. 2012

Пайвандҳо
---------

* ИФТИТОҲИ РАСМИИ НАҚБИ МОШИНГАРДИ ШАҲРИСТОН

Бойгонӣ шудааст 15 сентябри 2013  сол.
**Яков Модестович Гаккел** (30 апрел (12 май)-и 1874, Иркутск — 12 декабри 1945, Ленинград) — муҳандис–тарҳрези ихтироъкори рус дар соҳаҳои тайёрасозӣ ва тепловозсозӣ, доктори илмҳои техникӣ (1939), Арбоби хидматнишондодаи илм (1940).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти электротехникии Петербург (1897). Соли 1909 Гаккел якҷо бо соҳибкор С. Шетинин корхонаи тайёрасозиро дар Русия ташкил карда, нахустин дар ҷаҳон 10 тайёра, аз ҷумла якумин дар ҷаҳон моноплани «Гаккел–9»-ро сохтанд. Соли 1912 сарнишин Г. В. Алелюхин дар тайёраи «Гаккел–8» рекорди ватании баландиро барои биплан (1350 м) гузошта буд. Декабри 1912 корхонаи Гаккел сӯхт ва ӯ бинобар надоштани маблағ тайёрасозиро қатъ кард. Солҳои 1921–22 лоиҳаи тепловози пурқувватро таҳия кард (аввалин бор дар ИҶШС дар корхонаи Балтика соли 1924 сохта шуда буд). Минбаъд Гаккел дар Институти электротехникии Ленинград (аз соли 1921 профессор) ва дар Институти муҳандисии нақлиёти роҳи оҳани Ленинград дарс додааст. Солҳои ҶБВ (1941–45) дар муҳосираи Ленинград буд.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3  Гаккель Яков Модестович // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Сарчашма
--------

* Гаккел Яков Модестович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Большая советская (1 изд.)

 |
**Олег Борзунов** (зод. 1964, Хуҷанд) — варзишгар, велосипедрон, қаҳрамони велосипедронии Тоҷикистон, Иттиҳоди Шӯравӣ ва ҷаҳон миёни наврасон дар масофаи кӯтоҳ. Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ.

Тамринро дар назди мураббии шинохтаи соҳа Олег Борзунов Стойка оғоз намудааст. Баъд чанд муддат таҳти сарпарастии Устоди фахрии варзиши Иттиҳоди Шӯравӣ З. Абдуҷамилов машқ карда, барои иштирок дар мусобиқаҳои ватанию ҷаҳонӣ тайёрӣ дидааст. Ғолиби чандин мусобиқаи байналмилалӣ. Аз соли 1981 дар шаҳри Тулаи Федератсияи Русия зиндагӣ мекунад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Борзунов Олег / А. Салимзода // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Нақби автомобилгарди "Хатлон"** (собиқ Нақби Чормағзак) — дар роҳи автомобилгарди Душанбе – Ваҳдат - Данғара, вилояти Хатлон, Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷойгир аст. Нақби Хатлон,қариб 4,5 км дарозӣ дорад. 

Ин нақб бо роҳҳои аз шимолу ҷануб ба он пайвастшаванда бо харҷи беш аз 300 миллион сомонӣ бо сифати баланди сатҳи байналмилалӣ бунёд ёфтааст. Дар якҷоягӣ бо роҳи автомобилгарди Душанбе-Ваҳдат-Данғара бошад, ки қитъае аз шоҳроҳи Душанбе - Кӯлоб - Дарвоз - Хоруғ - Кулма - сарҳади Чин мебошад, дар маҷмӯъ 630 миллион сомонӣ масраф шудааст. Акнун масофаи шоҳроҳи автомобилгарди Душанбе-Ваҳдат-Данғара - Кӯлоб нисбат ба шоҳроҳи Душанбе-Бохтар-Кӯлоб 100 км кӯтоҳ шуд. Сохтумони нақбро – ширкати «ChainaRoad» (Чин) ба уҳда гирифта ба анҷом расондааст.

Номгузории нав
--------------

Бо қарори ҳукумати Тоҷикистон нақби «Чормағзак», ки моҳи ноябри соли 2013 ифтитоҳ гардида буд, ба Нақби «Хатлон» тағйири ном кардааст. Амалисозии лоиҳаи сохтмони ин нақб бо арзиши умумии 68 млн. доллари ИМА 15 марти соли 2010 оғоз гардид. Дарозии нақб 4 ҳазору 430 метрро ташкил медиҳад. Лоиҳа дар доираи азнавсозии роҳи мошингарди Душанбе-Ваҳдат-Данғара татбиқ карда шуд. Пас аз ба истифода додани ин нақб масофаи роҳи мошингарди Душанбе-Ваҳдат-Кӯлоб дар муқоиса бо роҳи Душанбе-Бохтар-Кӯлоб 100 километр кӯтоҳтар шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  нусхаи бойгонӣ. 21 октябри 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 9 феврали 2014.
2. ↑  нусхаи бойгонӣ. 12 феврали 2014 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 августи 2014.
**Вишнеполский Сергей Израилович** (14 ноябри 1927, Киев, ҶШС Украина) — рассом-графики тоҷикистонӣ. Ходими хизматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон (1977).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Омӯзишгоҳи рассомии Сталинобод (1956). Аз соли 1957 то муҳоҷират ба хориҷа рассом-ороишгари нашриёти «Ирфон» буд. Дар ороиши китоб истеъдоду маҳорати хуб дошт. Мураккабии муносибатҳои инсонӣ лаҳзаҳои гуногуни зиндагӣ дар композитсияҳои маҷмӯаи осори мунтахаби Э. Ҳемингуэй (1966), расмҳои озод ва шоирона эҷодшудаи китоби «Дар он дунё»-и Ф. Муҳаммадиев (1966), саҳначаҳои ҳаҷвии «Ҳикоёти латиф»-и Зайнуддини Восифӣ (1967) ва «Латоифу-т-тавоиф»-и Алии Сафӣ (1968) хеле ҷолибу назаррабоянд. Расмҳои барои китоби «Ҳикояҳо»-и Я. Гашек офаридаи ӯ бо нишони биринҷии Намоишгоҳи китоби НКХХ-и ИҶШС (1962) қадр шуд. Сергей Вишнеполский аксари асарҳои худро бо тарзу услуби линогравюра, ки он дар эҷодиёташ мақоми махсус дорад, офаридааст. Композитсияҳои ҷолиби Сергей Вишнеполский ба повести «Рикша»-и Лао Ше (1966), романи «Нисо»-и П. Лукниский (1966) «Ҳофизнома»-и А. Афсаҳзод (1971) бо ҳамин тарзу услуб иҷро шудаанд. Мавзӯи асосии эҷодиёти Сергей Вишнеполский инсон ва пойдории сулҳ аст. Ваҳдати маънавии одамон ва инсону табиат дар гравюраҳо (ҳаккокӣ)-и «Пиёлаи чой» (1964) линогравюраҳои «Рақс», «Боғбон» (ҳар ду 1964) ба таври возеҳ ба мушоҳида мерасад. Дар силсилаи линогравюраҳои «Синдбоднома»-и Заҳирии Самарқандӣ (1967) омезиши графикаи китобиву дастгоҳӣ ба назар мерасад. Ҳар новелла мусаввараи алоҳида дорад, ки сужети умумии онҳо мазмунан бо ҳам пайванданд. Г. солҳои 70 ба мавзӯи лирика рағбат пайдо кард. Маҷмӯаи шеърҳои «Арзи қалам»-и А. Шукӯҳӣ, «Рӯи сурх»-ш. Ғ. Мирзо (ҳар ду 1970)-ро оро дода, тимсоли Умари Хайём ва Ҳофизи Шерозиро офарид (ҳар ду 1970). Расмҳои ба «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ (1973) бахшида аз офаридаҳои ин давранд. Сергей Вишнеполский дар кашидани плакатҳо дар мавзӯъҳои мухталиф низ маҳорати баланд дошт. Плакати «Аз шарора аланга бармехезад» (1969, бо ҳамдастии П. Гейвандов) сазовори мукофоти озмуни умумииттифоқии «Барои плакати беҳтарин» гардид. Мавзӯи плакати «Дақиқтарин соати рӯйи замин» мубориза барои сулҳ дар рӯйи замин аст. Мавзӯи мусаввараи сегонаи «Мардонагӣ» (1969) муборизаи беамон бар зидди фашизм дар ҶБВ мебошад. Сергей Вишнеполский муҳаррири «Агитплакат»-и назди ИР Тоҷикистон (аз 1974), Раиси шуъбаи графика (1963-82) ва узви комиссияи кор бо рассомони ҷавон (1974-82) буд. Дар давраи фаъолияти эҷодиаш Сергей Вишнеполский шогирдони зиёдеро тарбия кардааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо медали «Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин» (1970) сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Вишнеполский Сергей Израилович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
БАҲОРИСТÓН (собиқ Чириқ), деҳа дар ҷамоати деҳоти Гулхонаи ноҳияи Ҷаббор Расулов. Аз Баҳористон то маркази ноҳия 9 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 340 нафар (2012). Мактаби таҳсилоти ибтидоӣ дорад, хонандагон таҳсили худро дар мактаби деҳаи Саричашма идома медиҳанд. Дар Баҳористон бунгоҳи тиббӣ, сартарошхона ва 2 нуқтаи савдои хусусӣ мавҷуд аст. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, сабзавоткорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз наҳри Рахна обёрӣ мешаванд.

Манбаъ
------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**«Баҳористон»** - хоҷагии кишоварзӣ дар ноҳияи Ҳисор буда, моҳи июни соли 1984 аз ҳисоби 365 га заминҳои лалмии колхози «Ленинград» ва бештар аз 2000 га дашту саҳроҳои лалмии колхози "Москва" ҳамчун совзи таҷрибавии боғу токпарварӣ ташкил карда шудааст. Роҳбари аввалини он Сайдалиев Абдуҳомид буд. Хоҷагӣ ба воситаи насосҳои махсус аз дарёи Қаратоғ обёрӣ мегардид.
Меваҳои гуногуни хоҷагии «Баҳористон» охири с.80-ум ва аввали 90-уми садаи XX ба ноҳияҳои дурдасти Русия фиристода мешуд. Дар заминаи хоҷагии «Баҳористон» якчанд хоҷагиҳои ободу сердолу дарахт ба вуҷуд омадааст ҳоло, ки калонтарини онҳо хоҷагии «Варзеб» ва «Баракат»-и ноҳияи Ҳисор инчунин хоҷагии «Ҷавонӣ»-и ноҳияи Шаҳринав мебошанд.
Адабиёт 

* Собири Шоҳонӣ. Бозгашти булбул. - Душанбе, 1997;
* Ҳоҷӣ Абдуманнони Ҳоҷӣ Абдурраҳмон. - Душанбе,2012.

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Донишномаи Ҳисор.-Душанбе: "Ирфон", 2015, - с. 162
**Баҳора Хуррамзод** (19.12.1958, д. Ансаралмоси н. Самарқанд) - олим, санъатшинос, доктори илмҳои санъатшиноси (2004), дотсент (2002). Узви ИХТ Тоҷикистон (1984).

Зиндагинома
-----------

Дастпарвари мак. миёнаи № 37 шаҳри Самарқанд (1975). УДС(ҳоло – ДДС) ба номи А. Навоиро бо баҳои аъло хатм карда ба Тоҷикистон омадааст (1979). Аспирант, ходими хурди илмӣ, ход. калони илмии шуъбаи санъати Ин.-ути таърих ва бостоншиносии ба номи Аҳмади Дониши АИ Тоҷикистон (1979-94). Дар мавзӯи «Драмаи таърихии тоҷик ва таҷассуми саҳнавии он» бо роҳбарии док. илми санъатш. профессор Низом Нурҷонов рисолаи номз. ҳимоя намудааст (1993).
Коромӯзи каф. фалс. ДДС ба номи А. Навоӣ (аз соли 1994). Ҳоло дар шаҳри Самарқанд истиқомат дорад. Ҳамсари нависандаи тоҷик Ҳазрат Сабоҳӣ

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи беш аз 60 мақолаи илмӣ ва 3 мон. 15 тезису маърӯза оид ба драматургия ва театри тоҷ. проблемаҳои фарҳангшиносӣ, ки дар маҷмӯаҳои илмӣ ва донишгоҳҳои Тоҷикистон, Ӯзбекистон, Эрон, ИМА нашр шудаанд, аз ҷумла, монографияи «Саҳна ва шахсияти таърихӣ» (ба заб. русӣ, Самарқанд, «Суғдиён», 1998), таҳиягари китоби «Мусаввадаҳои нотамом» (аз рӯзгори Маҳмудҷон Воҳидов, Д. «Деваштич», 2005). Дар конф. байналхалқӣ доир ба фарҳанги Осиёи Марказӣ дар Туркия (1989), Сурия (1990), Таллин (1990), Россия (1992), ИМА (2004) маърӯза карда, хусусиятҳои фарҳ. мардумӣ, синтези фарҳ. Шарқу Ғарбро мавриди баррасӣ қарор додааст. Дар матбуоти даврии Тоҷикистон, Ӯзбекистон низ (рӯзн. «Адабиёт ва Санъат», «Овози Самарқанд») тақрибан 60 мақолаи илмӣ ва тезиси маърӯзаҳояшро дарҷ намудааст. Дар мавзӯи «Шоҳнома ва театр» рисолаи докторӣ ҳимоя намудааст. Китоби машҳури файласуфони Норвегия Гуннар Снирбекк ва Нилс Гилйе «Таърихи фалсафа»-ро ба тоҷикӣ гардондааст (Тош. «Адолат», 2004).

Эзоҳ
----

1. ↑  Аслҳо ва наслҳо. - Душанбе, 2013, - С. 163 ISBN 978-99947-958-2-6
**Баҳори Шервонӣ** (порсӣ: بهار شیروانی) **Мирзо Насруллоҳ** (с. таваллуд 1831, дар баъзе манбаъҳо–1835–с. вафот номаълум) — шоири эронӣ.

Зиндагинома
-----------

Дар Шервон (Шарвон)-и Қафқоз ба дунё омадааст. Пас аз касби камол, дар айёми ҷавонӣ, ба Ҳиндустон сафар кардааст. Мақсади сафарашро муаллифони баъзе манобеи адабӣ сайру саёҳат, дигарон тиҷорат гуфтаанд. Ба Эрон баргашта, ба чанде аз шаҳрҳои он сафар карда, дар чанде аз онҳо муддате мезист ва бо адибону донишмандон мулоқот мекард. Соли 1859 ба Теҳрон омада, ба дарбори Носируддиншоҳи Қоҷор (ҳукм 1848–1895) роҳ меёбад унвони маликушшуаро мегирад. Баъди муддате ба Хуросон – Машҳад омада, дар манзили Сабурӣ–падари Муҳаммадтақӣ Баҳор зиндагӣ мекунад. Мухолифони Муҳаммадтақӣ Баҳор овозаҳо паҳн мекарданду менавиштанд, ки Баҳори Шервонӣ дар манзили Сабурӣ вафот карда, девонашро Баҳори ҷавон соҳиб шуду шеърҳояшро чун маҳсули эҷоди худ пешниҳод намуд. Баҳор ба ин туҳматҳо ҷавоби сазовор дода, дар ҳузури ашхосе, ки аслӣ будани шеърҳояшро донистан мехостанд, бадоҳатан шеъри баланду латифе гуфта, дар баъзе ашъораш мухолифонашро мазаммат мекунад. Дар китобе бо номи «Баҳор ва адаби форсӣ» (Теҳрон, 1371 ҳ. ш.) аз қавли Муҳаммадтақӣ Баҳор ва Эраҷ Мирзо омадааст, ки Баҳори Шервонӣ дар Теҳрон вафот карда, завҷааш дороию китобҳову ашъорашро ба Табрез бурдааст. Охири умри Баҳори Шервонӣ дар Табрез гузаштааст (муҳаққиқи эронӣ Маҳдии Бомдод дар китобаш «Шарҳи ҳоли риҷоли Эрон», Т. 1373) овардааст, ки Баҳори Шервонӣ дар Табрез вафот кард. Дар ин ҷо ӯ муншии консулгарии Фаронса дар Табрез буд. Инчунин, тарбияти Эраҷ Мирзоро ба уҳда доштааст.

Осор
----

Баҳори Шервонӣ ба забонҳои форсӣ ва туркӣ шеър менавишт. Аз ӯ девони ашъор, маснавиҳои «Туҳфату-л-Ироқайн» (дар пайравии Хоқонӣ), «Гулу Наргис» боқӣ мондаанд, ки дар китобхонаҳои Эрон (девонаш) ва Лондон (маснавиҳояш) маҳфузанд. Ба Баҳори Шервонӣ, инчунин, «Фарҳанги фаронсавӣ–форсӣ» нисбат дода мешавад, вале муҳаққиқон бар он ақидаанд, ки ин асар моли корманди консулгарии Фаронса дар Табрез Жан Батист Николо мебошад.

Адабиёт
-------

```
مشیری محمد. مقدمه بر فرهنگ فرانسه-فارسی نیکلا، تهران، ۱۳۴۳ هـ. ش؛ دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.جلد ۱۳. تهران، ۱۳۸۳ هـ. ش
```

* М. Диловаров.

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Окмир Агаханянс Егишевич** (таваллуд 5. 1. 1927 Ленинград – 28. 10. 2002,Минск Ҷумҳурии Беларусия Санкт-Петербург), географ, доктори илмҳои география (1968), яке аз геоботаник-ҳои барҷастаи олам, узви вобастаи Ҷамъияти байналхалқии географҳо, профессор (1969), Ходими шоистаи илми Тоҷикистон (1990).

Солҳои фаъолият
---------------

Солҳои (1951 – 1954) котиби илмии шуъбаи фанҳои табиатшиносии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон ва (1954 – 1968) муаллими Институти давлатии педагогии Душанбе, УДТ ва мудири сектори геоботаникаи Пойгоҳи биологии Помир буд. Соли 1968 аз ҷумҳурӣ кӯч бастааст. Солҳои 1968 – 1971 мудири кафедраи ботаникаи Донишгоҳи давлатии Калининград ва аз соли 1971 профессор кафедраи географияи табиӣ ва мудири кафедраи геоботаникаи Институти педагогии Минск буд. Роҳбари як қатор экспедитсияҳои геоботаникии Помиру Дарвоз. Муаллифи беш аз 120 асари илмист. Асарҳои ӯ асосан ба масъалаҳои географияи набототи Тоҷикистон, хусусан Бадахшон (қисми зиёди умри хешро он ҷо гузарондааст), бахшида шудаанд. Муаллифи ғояи ҷойивазкунии ҷамоаи наботот зери таъсири баландшавии кӯҳҳо мебошад. Ғайр аз асарҳои илмӣ, инчунин маҷмӯаи қиссаҳои саргузаштӣ навишта, хотироти худро дар бораи Помир инъикос кардааст.

Осор
----

Библиография Памира. Природа, Д. 1972; За растениями по горам Средней Азии, М. 1972; На Памире. Записки геоботаника, М. 1975; Растительность Западного Памира и опыт её реконструкции, Д. 1978; Аридные горы СССР, М. 1981; Один Памирский год, записки геоботаника, М. 1987; Сарез (Озеро на Памире), Л. 1989.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.