recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Бобошоҳи Исфаҳонӣ** (форсӣ: باباشاه اصفهانی‎; ? — 1587/88, Бағдод) — хаттот ва хушнависи форс-тоҷик (а. 16), устоди маъруфи хатти настаълиқ.

Зиндагинома
-----------

Ба қавли ҳамаи тазкиранависони муосираш ҳеч яке аз хушнависон дар навиштани настаълиқ ба мақоми вай нарасидааст ва ҳатто хушнависони бузург устодии ӯро эътироф кардаанд. Муаллифи «Маноқиби ҳунарварон» гуфтааст: «Латофати хатташ дар дараҷаи эъҷоз аст… дар хушнависӣ модарзод ва ҳусни хатташ худодод аст ва рағбати мардуми Исфаҳон ба хатти ӯ дар мартабаест, ки ба яқин муътақиданд, ки модари даҳр монанди Бобошоҳ фарзанди хушнависи нодир наёвардааст». Соҳиби «Риёз-уш-шуаро» ва баъзе дигарон Бобошоҳи Исфаҳониро аз мардуми Кӯҳпояи Ироқ донистаанд, ки дар Исфаҳон нашъунамо ёфта ва ба он нисбат машҳур шудааст. Бобошоҳи Исфаҳонӣ хаттотӣ ва хушнависиро дар назди Саидаҳмади Машҳадӣ (дар «Маноқиби ҳунарварон») ва Миралии Ҳиравӣ (ба қавли тазкиранависон Мирзо Ҳабиб, Мирзо Санглох, Сипеҳр ва Абулмуҳаммадхон) омӯхтааст. Бобошоҳи Исфаҳонӣ шеър ҳам мегуфт ва дар шеър «Ҳолӣ» тахаллус мекард. Вай бештар гӯшанишинӣ карда, вақти худро ба китобат сарф менамуд.

Мирзо Санглох, Мирзо Ҳабиб ва Калмони Ҳавор мунзумаеро дар одоби хушнависӣ ва қавоиди хатти настаълиқ ба Бобошоҳи Исфаҳонӣ нисбат дода, ин се байтро аз он овардаанд:

> Аз вазъи хатти насху таълиқ,  
> 
> Бишнав сухане зи рӯйи таҳқиқ.  
> 
> Болои алиф се нуқта бояд,  
> 
> Аммо ба ҳамон қалам, ки ояд.  
> 
> Як нуқта бас аст гардани бо,  
> 
> Шаш нуқта дарозии тани бо.
> 
> 

Инчунин рисолаи «Одобу-л-машқ»-ро ба ӯ мансуб донистаанд. Бобошоҳи Исфаҳонӣ китобҳо ва қитъаҳои бисёреро китобат кардааст. Аз осори хаттотии ӯ як нусхаи «Силсилат-уз-заҳаб» (китобат 1584) ва «Туҳфату-л-Аҳрор»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ (китобат 1571), як нусха «Мунтахаби ашъори Ҷомӣ», нусхаи «Насоеҳу-л-мулук»-и Мир Абдурраҳим ибни Фазлуллоҳи Муҳтасиб (китобат 1570), як нусхаи «Хамса»-и Низомии Ганҷавӣ ва дар ҳошияаш «Хамса»-и Амир Хусрави Деҳлавӣ (китобаташ 1585/86), «Чиҳил калимаи набавӣ» (китобаташ 1568) дар Китобхонаи салтанатии Эрон (Теҳрон) мавҷуд аст. Аз Бобошоҳи Исфаҳонӣ ҳамчунин се қитъа боқӣ мондааст, ки дутои он дар китобхонаи Хазинаи авқофи Истанбул ва яктояш дар китобхонаи Донишгоҳи Истанбул маҳфуз мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑

Адабиёт
-------

* ميرزا سنگلاخ، تذکرة الخطاطِين، تبريز، ۱۲۹۱؛
* ميرزا حبيب صفوی، خط و خطاطان، استنبول، ۱۳۰۵ ق؛
* مهدی بيانی، احوال و اثار خوشنويسان، تهران، ۱۳۴۵

Сарчашма
--------

* Бобошоҳи Исфаҳонӣ / Н. Шарипов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Камил Мамедович Мирзоев**  (тав. 1939) - олим, доктори илмҳои физикаву математика (1988). Узви вобастаи Академияи илмҳои ҶТ (1991). Ҷоизаи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино (1997).

Зиндагинома
-----------

Камил Мамедович Мирзоев соли 1962 факултаи физикаю математикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро хатм кардааст (1962), ихтисос – «сейсмология».
Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро ба итмом расонда, дар ҳамин ҷо ба сифати ассистент кор кардааст. Солҳои 1969-1994 дар Пажӯҳишгоҳи сохтмони зилзилабардор ва сейсмологияи АИ Тоҷикистон заҳмат кашида, вазифаҳои ходими илмӣ, котиби илмӣ, мудири лабораторияи сейсмологияи минтақавӣ, муовини директорро иҷро намудааст. Ходими илмӣ, котиби илмӣ (1969-1972), мудири озмоишгоҳи сейсмологияи минтақавӣ (1975-1994), муовини директори Институти сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар ва сейсмологияи Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон (1971-1974; 1975-1994). Эксперт-мушовири СММ дар масъалаҳои сейсмология (Афғонистон, Миср) (1984-1992), сардори Маркази илмиву истеҳсолии «Геодинамика»-и Садорати геологиву ҷустуҷӯи Раёсати ОАО «Татнефт» (Қазон) (1994-2005), сарходими илмии Институти физикаи Замини ба номи О.Ю.Шмидти АИ Русия
(2005-2010) буд.

Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: ноҳиябандии сейсмикӣ, пешгӯии заминҷунбӣ, зилзиланокии бедоршуда дар минтақаи обанборҳои калон, моделсозии равандҳои сейсмикӣ, усулҳои арзёбии хатари сейсмикӣ ва кам кардани хавфи сейсмикӣ. Оид ба пешгӯии заминларза, ноҳиябандии он, ҳифзи иншооти назди обанборҳои калон аз заминларза, амсиласозии ҷараёнҳо сейсмикӣ, усулҳои рафъи хатари сейсмикӣ дар маҳалҳои аҳолинишин ва ғайра қариб сад асару мақола навиштааст.

Осор
----

* Способ восстановления продуктивности скважины. – Д. 1978;
* Способ снятия упругой энергии в напряженных средах для предотвращения землетрясений. – М. 1981;
* Сейсмический режим и районирования зоны сопряжения Памира, Гиндукуша и Южного Тянь-Шана (Таджикистана): Дисс…доктора физ-мат. наук. – М. 1987;
* Пути увеличения нефтеотдачи Зодгоҳ и добычи нефти. – Ашхабад, 1989.

Ҷоизаҳо
-------

* Бо медали «Барои меҳнати шоён. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В.И.Ленин» тақдир шудааст.
* Дорандаи Ҷоизаи давлатии ҶТ ба номи Абӯалӣ ибни Сино (1997).

Эзоҳ
----

1. ↑  Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон.Ҳайати шахсӣ. – Душанбе: Дониш, 2011. - 216 с.
2. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. – Душанбе, 2017. – С. 342-343.
Битуми моеъ, баргирифта аз нафт
**Би́тум** (аз лот. bitūmen — зифти кӯҳӣ, нафт), **қир** — маҳсулоти сахт ё қатронмонанд, ки аз омехтаи карбогидридҳо ва маҳсули нитрогенӣ, оксигенӣ, сулфурӣ ва филизздор иборат мебошад.

Хосият
------

Битум дар об ҳал намешавад, дар бензол, хлороформ, карбонати сулфур ва дигар ҳалкунандаҳои органикӣ пурра ё қисман ҳал мешавад; зичиаш 950—1500 кг/м³. Битум табиӣ ва сунъӣ мешавад. Битуми табиӣ маъдани муфиди органикӣ буда, асосаш карбогидрид мебошад. Ба ин навъи Битум маҳсулоти табиии нафт дохил мешавад, ки дар сурати вайрон шудани қоидаҳои нигоҳдории конҳои он ва дар натиҷаи оксидшавии кимиёӣ ё биокимиёӣ ба вуҷуд меояд. Аз рӯйи таркиб, ки асосаш нафт мебошад ва аз ҷиҳати табдилот ба якчанд синф: малтаҳо, асфалтҳо, киритҳо ва антраксолитҳо тақсим мешавад. Одатан, аз кони кушод ё пӯшида истихроҷ мекунанд. Битуми сунъӣ (техникӣ) боқимондаи маҳсулоти коркарди нафт, ангиштсанг ва абрақ мебошад. Битумҳои табиӣ худ чун нафт ё газ маҳсулоти молӣ нестанд. Барои аз онҳо ҳосил кардани маҳсулоти молӣ равандҳои технологии иловагӣ заруранд. Ба сифати маҳсулоти молии коркарди Битумҳои табиӣ «нафти синтетикӣ» — навъи ашёи хомеро муоина кардан мумкин аст, ки нафти табииро иваз мекунад. Ғайр аз ин, Битмҳои табиӣ чун маъдани муфиди бисёртаркиба ба замми карбогидридҳо дар таркибашон бисёр вақт кислотаҳои нафтдор, кислотаҳои сулфат, эфирҳои сода ва мураккаб, сулфур, филиззоти рангаи нодир (ванадий, никел, рений) доранд. Дар Битумҳои табиӣ, ки истихроҷи саноатии онҳо муфид мебошад, миқдори камтарини ванадий 120 г/ т ва никел 50 г/т-ро ташкил медиҳад. Битумро дар роҳсозӣ, тайёр кардани масолеҳи изолятсионӣ, компаундҳо, пластмассаҳо, локҳо ва ғ. истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Битум // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Латофат Барзиева** (20 майи 1948, ноҳияи Шаҳринав, ҶШС Тоҷикистон — 19 июли 2022, Душанбе) — ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2012).

Зиндагинома
-----------

Соли 1973 Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзодаро хатм намуда, дар Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ фаъолияташро шурӯъ намуд ва бо силсилаи нақшҳои офаридааш худро ҳамчун актрисаи бомаҳорат муаррифӣ кард. Образҳои офаридааш аз рӯи хислату амалиёт фарқ доранд, лекин умумияташон иҷрои самимии онҳо аз сӯи ҳунарпеша мебошад, дар бисёр намоишномаҳо нақшофарӣ кард, бо талош ва омӯзиши пурсаброна симои қаҳрамононашро пурра мекушод. «Мирзо Ризо», «Муфаттиш», «Фелисяна», «Камбағалӣ айб нест», «Қуллаи Фудзияма», «Хатро ман навишта будам», «Роҳзан ва кӯзагар», «Шоҳ Эдип», «Шоҳ Лир», «Синдбоди дарёгард», «Зебуниссо», «Дӯсти ман — душмани ман», «Умари Хайём», «Парвози Шоҳин», «Бист дақиқа бо фаришта», «Шоҳ Исмоили Сомонӣ», «Бой ва хидматгор», «Раъду барқ», «Ҷияни хира», «Афсонаҳои мӯйсафед», «Моҷаро дар Кёза», «Дохунда», «Интизорӣ», «Парвози Сабзабаноз» аз ҷумлаи спектаклҳоанд, ки истеъдодаш дар онҳо ҳувайдо гардидааст. Дар бисёр намоишномаҳои кӯдакона низ ҳунар озмудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Латофат Барзиева: Потенсиали маро истифода накарданд!. *Pressa.tj*. 20 феврали 2023 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Бисёръузваҳои ортогоналӣ** — системаҳои махсуси бисёръузваҳои Pn(x), ки дар порчаи [a, b] бо вазни ρ(x)≥0 ортогоналӣ мебошанд, яъне шарти зеринро қонеъ мегардонанд: дар ҳолати n≠ m аст. Ин гуна системаҳо дар ҷараёни ҳалли масъалаҳои гуногуни физикаи математикӣ — масъалаи ёфтани ададҳои хос ва функсияҳои хос дар назарияи мавҷҳо, механикаи квантӣ ва ғ. ба вуҷуд меоянд.

Бисёръузваҳои ортогоналии классикӣ — бисёръузваҳои Якоби, Лагерр ва Эрмит муодилаҳои дифференсиалии намуди σ(x)y″+τ(x)y′+λy=0 -ро қонеъ мегардонанд (дар ин ҷо λ — адади доимӣ, σ(x)- бисёръузваи дараҷааш на болотар аз 2 ва τ(x) — бисёръузваи дараҷааш на болотар аз 1 аст).
Назарияи умумии Бисёръузваҳои ортогоналиро математики рус П. Л. Чебишев таҳия намудааст. Дар таҳқиқоти ӯ ба сифати воситаи асосии омӯзиши Бисёръузваҳои ортогоналӣ ҷудокунии интеграли ба касрҳои бефосила хидмат кардааст.

Бисёръузваҳои Pn(x), ки махраҷи касрҳои бефосилаи -ро ташкил медиҳанд, дар порҷаи [a, b] бо вазни ρ(x) Бисёръузваҳои ортогоналӣ мебошанд.
Бисёръузваҳои ортогоналӣ формулаи рекуррентии зеринро қонеъ мегардонанд: xPn(x) = anPn+1(x)+βnPn(x)+ηnPn-1(x), an, βn, ηn — ададҳои доимӣ.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Суетин П. К. Классические ортогональные многочлены. М. 1979;
* Никифоров А. Ф. Уваров В. Б. Специальные функции математической физики. М. 1984.

Сарчашма
--------

* Бисёръузваҳои ортогоналӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Кайф** (аз ар. كيف‎ — «хуши, завқ кардан») лаззат бурдан  — иқтибос аз забони арабӣ буда, дар забони тоҷикӣ, русӣ ва дигар забонҳои собиқ ҷамоҳири Шӯравӣ барои ном гирифтани эҳсосоти хуб ва умуман барои ҳиссиёти хуб хусусан аз таъсири маводи мухаддир истифода мешавад).

Пайдоиши вожа
-------------

Дар забони русӣ вожаи «кайф» аз калимаи арабии «кэйф» ар. كيف‎ — «вақти бекорӣ») гирифта шудааст. Бино ба Қуръон, намозгузорон ва одамони боимон, ба биҳишт мераванд ва ҳамеша дар ҳолати кэйфа қарор хоҳанд гирифт.

Эзоҳ
----

1. ↑  Х. К. Баранов, Арабско-русский словарь, 2007
2. ↑  *Кайф кардан*, لغت نامه دهخدا «Луғатномаи Деҳхудо», 1 май 2012.
3. ↑  Википедиаи русӣ, 2012
4. ↑  *Откуда к нам пришел «кайф»?*, «Вокруг света», 02.10.2006.

Адабиёт
-------

* В. В. Колесов, *Язык города*, М. 1991.
* В. С. Елистратова, *Словарь русского арго: Материалы 1980—1990 гг.*, М. 2000, стр.182.

Пайвандҳо
---------

* Итоги конкурса «Язык русского арго»: от профессора В. С. Елистратова, Справочно-информационный портал Грамота.ru Бойгонӣ шудааст 24 июли 2009  сол.
**Бисёръузваҳо́и Чебишев** — ду пайдарпайии бисёръузваҳои ортогоналии {\displaystyle T\_{n}(x)} ва {\displaystyle U\_{n}(x)}, {\displaystyle n=\{0,1,\dots \}}, ки ба шарафи асосгузори назарияи бисёръузваҳои ортогоналӣ — П. Л. Чебишёв номгузорӣ шудааст. 

Бисёръузваҳои Чебишев дар назарияи наздиккунӣ истифода мешавад, зеро решаҳои бисёръузваи мазкур (ҷинси якуми он) ба сифати гиреҳҳо дар интерполятсияи бисёръузваҳои алгебравӣ истифода мешаванд. 

Бисёръузваи ҷинси якуми Чебишев {\displaystyle U\_{n}(x)} чун бисёръузваи дараҷаи n бо зариби калони 2n-1 шуда, дар фосилаи [−1,1] аз ҳам кам тамоюл меёбад ва ба тавассути таносубҳои рекуррентии зерин муайян карда мешавад
(n = 1,2,3, …):

{\displaystyle T\_{0}(x)=1}
{\displaystyle T\_{1}(x)=x}
{\displaystyle T\_{n+1}(x)=2xT\_{n}(x)-T\_{n-1}(x).}
Ин бисёръузваро бори аввал худи Чебишев таҳқиқ кардааст. Бисёрзуваи ҷинси дуюми Чебишев Un(x) чун бисёрзуваи дараҷаи n бо зариби калони 2n тавсиф шуда, интеграли бузургии мутлақи он дар фосилаи [−1,1] ба қимати имконпазири хурдтарин соҳиб мегардад ва бо ёрии таносуби рекуррентии зерин муайян карда мешавад:

{\displaystyle U\_{0}(x)=1}
{\displaystyle U\_{1}(x)=2x}
{\displaystyle U\_{n+1}(x)=2xU\_{n}(x)-U\_{n-1}(x).}
Бисёръузваҳои Чебишев ҳалли муодилаи Пелл буда, айнияти зеринро қонеъ мекунонанд:

Бисёръузваҳои Чебишевро бо роҳи тригонометрӣ низ муайян кардан мумкин аст:

{\displaystyle T\_{n}(\cos(\theta ))=\cos(n\theta ).}
ё 

{\displaystyle T\_{n}(z)=\cos(n\arccos(z))}
ва бисёръузваҳои Чебишев барои ҳисоби панҷараи антеннаҳо истифода шуда, тавоноии афканиши ҳар як антенна бо ёрии он ҳисоб карда мешавад. Ин барои идораи шакли диаграммаи равиш ё аниқтараш таносуби амплитудаи «баргҳо»-и асосӣ ва ҳамсоя имкон медиҳад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Бисёръузваҳои Чебишев / М. Хоҷабекова // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Пешпаракон**

Дар майдонча хатти марра кашида, 10-12 нафар духтарон ё писарбачагон ба ду гурӯҳ тақсим мешаванд ва паси ҳам сари дупо менишинанд. Сардори дастаи якум ба назди ҳар як бозигари гурӯҳи худ хам шуда, сангчаеро номаълум ба домани яке аз онҳо пинҳон мекард. Сипас ба дастаи ҳариф муроҷиат карда, мепурсид, ки сангча дар дасти кист? Агар сангчаро меёфтанд, навбати пинҳон кардани сангча ба онҳо мегузашт. Аммо агар намеёфтанд, бозигарони дастаи якум аз ҷой хеста, як қадам ба пеш меҷаҳиданд ва боз дар ҷояшон ба мисли аввала менишастанд. Ҳамин тавр бозӣ давом меёфт, кадом дастае, ки пештар ба хатти марра мерасид, ғолиб ҳисоб мешуд. Дар Рашт, Дарвоз, Ванҷ, нимфаъол аст.

Адабиёт
-------

1. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д. 2016.

Нигаред низ
-----------

* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон
* Ҷамбулбозӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 190

|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Пешво** ( форсӣ: پيشوا‎ ), инчунин ба забони румӣ чун **Pīshvā**, **Pīchvā**, ва  **Pīshvah** ; низ **Emāmzādeh Ja‘far** ва **Pīshyān)** маълум аст. Шаҳр ва пойтахти шаҳристони Пешво, устони Теҳрон, Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 41,480 нафар дар 10,734 оила буд. 

Номҳои куҳантарини шаҳр Саменат ва баъдтар Эмомзода-Ҷаъфар буданд. Сокинони Пешво асосан шиаҳои форсизабонанд ва асосан наслҳои сокинони аслии минтақаи Теҳрон ва Рай мебошанд. Аъзои қабилаи Ҷунайдӣ аз ҳама сокинони маъруфи шаҳр мебошанд. Дар забони форсӣ калимаи Пешво маънои - имом ва пешво мебошад ва ба мақбараи Имомзода Ҷаъфар, ки писари имоми ҳафтуми шиъа Мӯсои Козим мебошад, ишора мекунад.

Эзоҳ
----



| ⚙️ Пешво |
| --- |
| Парчами Эрон | 
* Теҳрон
* Андеша
* Боғистон
* Бумаҳен
* Варомин
* Гулистон
* Дамованд
* Исломшаҳр
* Килон
* Қарчак
* Қудс
* Малорд
* Насимшаҳр
* Пардис
* Покдашт
* Рай
* Солеҳия
* Чаҳордонгаҳ
* Шаҳриёр
* Фирӯзкӯҳ

 |
**Пешояндҳои номӣ** — аслан калимаҳои мустақилмаъно мебошанд,ба воситаи маънои луғавии худ муносибатҳои наҳвии байни аъзои ҷумларо аниқтар ва пурратар менамоянд: мисли калимаҳои мустақилмаъно пасванди ҷамъбандӣ,бандакҷонишин ва баъзе унсури грамматикиро қабул мекунанд:бо калимаи тобеъшаванда ба воситаи изофат пайваста шуда,як воҳиди яклухти луғавию грамматикиро ташкил мекунанд.Моҳияти асосии ташаккули пешояндҳои номӣ бо он муқаррар карда мешавад,ки калимаҳои номӣ нишонаҳои асосии худро гум карда,маънои нав-маънои ёридиҳандагӣ пайдо намуда,ба гурӯҳи калимаҳои ёридиҳанда мегузаранд. Ба қатори пешояндҳои номӣ бештар исмҳо ва зарфҳои дорои мафҳуми масоҳа ва забон дохил мешаванд, масалан пас (қафо,ақиб, пушт), боло, баъд, байн (миён), берун, дарун, пеш, тараф, сӯй, таг, гирд, назд, қариб, зер, паҳлу, рўй , сар, восита, роҳ,муносибат,ва ҳоказо.

Нигаред низ
-----------

* Пешоянд

Адабиёт
-------

* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик.- Душанбе:Дониш,1985. - 293с.
**Синамои ҷаҳонӣ** истилоҳи синамоест, ки дар саросари ҷаҳон таҳия шудаанд, алахусус филмҳои мухолифи эстетика ва арзишҳои синамои тиҷории Амрикоро дар назар доранд. Синамои сеюми Амрикои Лотинӣ ва синамои гуногуни миллӣ одатан ҳамчун як қисми синамои ҷаҳонӣ шинохта шудаанд.

Намудҳо
-------

Синамои ҷаҳонӣ дорои маънои ғайрирасмии филмҳои дорои "арзиши бадеӣ" дар муқоиса бо "тиҷорати Ҳолливуд" мебошад. Филмҳо бо забонҳои хориҷӣ аксар вақт бо "филмҳои хонаи санъат" ва дигар синамои мустақил дар мағозаҳои DVD, листингҳои синамо гурӯҳбандӣ мешаванд. Ҳангоме ки ба забони модарии худ дубляж карда нашавад, филмҳои хориҷие, ки дар минтақаҳои англисзабон бозида мешаванд, одатан зерматн доранд. Чанд филми ба ин монанд беш аз як филми маҳдудро мегирад ва аксари онҳо ҳеч гоҳ дар кинотеатрҳои калон намоиш дода намешаванд. Ҳамин тариқ, маркетинг, маъруфият ва гирифтани маблағи умумии ин филмҳо нисбат ба блокбастерҳои маъмулии Ҳолливуд ба таври назаррас камтар аст.

Филмҳо бо забони хориҷӣ метавонанд тиҷоратӣ, паст ё В-филм бошанд. Ғайр аз он, филмҳо бо забонҳои хориҷӣ метавонанд ҳудуди фарҳангиро убур кунанд, алахусус вақте ки тамошобин ва услуби аёнӣ барои рафъи гумони мардум кофӣ бошад. Филмҳои ин навъ дар аввали солҳои 2000-ум бештар маъмул шуданд, зеро Crouching Tiger, Hidden Dragon, Amélie, Brotherhood of the Wolf, Y Tu Mama Tambien ва Talk to Her дар кинотеатрҳои Иёлоти Муттаҳида ва фурӯши видеои хонагӣ муваффақиятҳои калон ба даст оварданд. Аввалин филми хориҷӣ, ки ба баландтарин хазинаи Амрикои Шимолӣ ворид шудааст, "Hero" дар моҳи августи соли 2004 буд.

Нигаред низ
-----------

* Феҳристи синамои ҷаҳон

Эзоҳ
----

1. ↑  Nagib, Lúcia. "Towards a positive definition of world cinema." *Remapping world cinema: Identity, culture and politics in film* (2006): 30-37.
2. ↑  *Brandon Gray.* 'Hero' Soars to Late August Record. *boxofficemojo.com* (August 29, 2004).

Пайвандҳо
---------
**Бобоев Абдунаим** (тав. 1 августи 1936, ҷамоати деҳоти Ёваи ноҳияи Хуҷанд) — духтури муолиҷагар, доктори илми тиб (1975), профессори (1976), Аълочии тандурустии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факти муолиҷавии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1958). Ходими хурди илмӣ (1958-68), мудири лаб. беҳдошти меҳнат (1968-79) ва мудири шуъбаи гигиенаи Институти таҳқиқоти илмии эпидемиология ва беҳдошт (1979-80), профессориессори кафедраи беҳдошти умумӣ (1981-87) ва мудири кафедраи беҳдошти умумӣ ва экология, ҳамзамон солҳои 1996—2001 декани факти пешгирии бемориҳои ДДТТ буд. Оид ба масъалаҳои беҳдошти меҳнат ва физиологияи одамоне, ки дар шароити иқлими гарм кор мекунанд, зиёда аз 90 мақолаи илмӣ ва доир ба масоили муҳимми беҳдошти меҳнат ва ҳифзи муҳити зист зиёда аз 40 тав­сияи методӣ ба табъ расондааст. Муаллифи 4 китоби дарсӣ. Таҳти роҳбарии Бобоев 3 нафар рисолаҳои докторӣ ва 25 нафар рисолаҳои номзади илмро дифоъ намудаанд.

Осор
----

* Оздоровление условий труда строителей крупных гидроэлектростанций. Д. 1982;
* Беҳдошт. Д. 1995;
* Дастур барои гузаронидани дарсҳои амалӣ аз фанни беҳдошти умумӣ. Д. 1998;
* Условия труда работников основных профессориессий строительного производства и мероприятия по их оздоровлению. Т. I—II. СПб. 1998;
* Водные ресурсы Таджикистана. Д. 2003;
* Общая гигиена. Д. 2008.

Сарчашма
--------

* Бобоев Абдунаим // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Абдуннабӣ Фахруззамонии Қазвинӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоир ва адиби эронӣ (охири садаи XVI – ибтидои садаи XVII).

Зиндагинома
-----------

Дар зодгоҳаш – Қазвин илмҳои мутадовилаи замонашро омӯхт ва ба шеъру шоирӣ дар синни камолот майлу рағбат пайдо намуд. Дар 19-солагӣ ба Машҳад омад ва аз он ҷо ба Ҳиндустон рафт. Ба шаҳрҳои Лоҳур, Кашмир сафар кардааст. Соли 1619 дар шаҳри Патна ба дарбори Сардорхон Хоҷа Ёдгор роҳ ёфт.

Осори боқимонда
---------------

Аз Абдуннабӣ то замони мо осори манзуму мансур боқӣ мондааст. Дар навъҳои адабии шеъри адабиёти форс-тоҷик – рубоӣ, ғазал, қаси- да ва ғайра бо тахаллусҳои «Иззатӣ» ва «Набӣ» шеърҳо эҷод кардааст. Яке аз муҳимтарин асарҳои Абдуннабӣ тазкираи «Майхона» мебошад. Мувофиқи маълумоти тазкираҳо Абдуннабӣ ҳофизаи хубе дошта, қиссаву ривоятҳои бисёри халқиро медонистааст. Ин қиссаву ривоётро ӯ дар китобе бо номи «Наводир-ул-ҳикоёт» (номи дигараш «Баҳр-ун-наводир»; таълифаш 1632) ҷамъ овардааст. Ба қалами ӯ асарҳои мансур бо номи «Дастур-ул-фусаҳо», «Тироз-ул-ахбор» низ тааллуқ доранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдураҳим Ахмедович Акбаров** (тав. 10.02.1944, ш. Қурғонтеппа) — иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисодӣ (1973), дотсент (1985).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1961–1966 дар факултети иқтисодии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинтаҳсил намудааст. Солҳои 1966–1968 коромӯзи илмии Институти иқтисодиёти Академияи илмҳои ИҶШС дар ш. Москва, 1968– 1973 аспиранти институти мазкур, 1971–1972 афсари Артиши Шӯравӣ буд. Солҳои 1973–1975 ҳамчун корманди илмии Институти иқтисодиёти Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон, 1975–1980 мудири шуъбаи Тоҷикистонии Институти умумииттифоқии тадқиқоти сифат ва стандарт, 1981–1984 сариқтисодчии совхози «Навбаҳор»-и ноҳияи Коммунистӣ (имрӯза Бохтар), 1985–1986 корманди калони илмии филиали Институти илмӣ-тадқиқотии умумииттифоқии истеъмолӣ ва копператсия (ВНИИПК), 1986–1991 мудири шуъбаи ояндабинии филиали Тоҷикистонии институти номбурда, 1991–1993 сардори шуъбаи Вазорати робитаҳои иқтисоди хориҷии Тоҷикистон, 1993–2008 сармутахассиси шуъбаи иқтисодӣ, шуъбаи сохтмон ва шуъбаи экология ва ҳолатҳои фавқулодаи Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, 2008–2009 сардори Раёсати макроиқтисодии Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Аз соли 2010 дотсенти кафедраи иқтисодиёт дар соҳаи маориф ва муовини декани факултети иқтисодиёт дар соҳаи маорифи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ оид ба корҳои илмӣ мебошад. Оид ба масъалаҳои талаботи аҳолӣ, истеъмоли молҳо, идораву мудирияти қарзҳои беруниву дохилӣ ва дигар масъалаҳои муҳими иқтисодӣ кори илмӣ анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 15 таълифотҳои илмӣ аз ҷумлаи рисолаҳо ва мақолаҳои илмӣ мебошад.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
Бисёркунҷаҳо
**Бисёркунҷа** — шакли ҳандасӣ (геометриявӣ, дар ҳам­ворӣ), хат­ти шикастаи сарбаста.

Порчаҳои ин хатти шикастаро тараф, охири ин порчаҳоро қуллаи бисёркунҷа меноманд. Вобаста ба шумораи қуллаҳо бисёркунҷа секунҷа, чоркунҷа ва n-кунҷа мешавад. Агар давоми тарафи дилҳоҳ бисёркунҷаро набурад, он бисёркунҷаи барҷаста ном дорад (дар расм ҳафткунҷаи бар­ҷаста). Агар ҳамаи тараф ва кунҷҳои бисёркунҷа баробар бошанд, бисёркунҷаро мунтазам меноманд (мас. квадрат, секун­ҷаи баробартараф ва ғайра). Ҳосили ҷамъи кунҷҳои дарунии Бисёркунҷаи бар­ҷаста ба 180°•(k — 2) баробар аст (k — шумораи тарафҳо).

Муҳаққиқони қадим бисёркунҷаҳои мунтазамро бо истифодаи хаткашак ва паргор танҳо дар сурати k =3•2m, 4•2m, 5•2m, 3•5•2m (m- адади бутуни мусбат ё сифр) будан сохта метавонистанд. Риёзи­дони олмонӣ К. Гаусс исбот кард (1801), ки агар шумораи тарафҳо k =2m•P1•P2•… Pе бошад (дар ин ҷо P1, P2,…,Pе ададҳои гуногуни соддаи намуди P =22S+1, s-адади бутуни мусбат), бисёркунҷаи мунтазамро низ бо истифодаи паргор ва хаткашак сохтан мумкин аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Бисёркунҷа // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Абдумалик Абдулҳақович Давлатов** (23.02.1967, деҳаи Тудаи н. Ҳисор) - доктори илмҳои тиб (2014), Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино (2013).

Зиндагинома
-----------

Соли 1992 Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро ба итмом расонда, ҳамчун духтур-интерни кафедраи бемориҳои ҷарроҳиталаби он фаъолияташро оғозонидааст. Солҳои 1993-2003 вазифаи ординаторро иҷро карда, аз 2003 мудирии шуъбаи микроҷарроҳии тармимӣ ва пластики Маркази илмии ҷумҳуриявии ҷарроҳии димлу рагҳо ва сандуқи сина ва ҳамзамон ассистентӣ ва муаллимии кафедраи бемориҳои ҷарроҳиталаби Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро ба зимма доштааст.
Бобати бартараф сохтани осеб ва бемориҳои дасту по тариқи ҷарроҳӣ, ислоҳи нуқсҳои модарзод ва ғайримодарзоди бадан таҳқиқот бурда, ковиши илмиаш мавриди ҷарроҳии оқибатҳои иллати ҳамзамони асабҳоивасатӣ ва оринҷ шоистаи ситоиш аст. Соҳиби беш аз ҳафтод таълифот, чор кашфиёт аст.

Осор
----

* Организационные аспекты реплантации отчленных сегментов конечностей. Методическое пособие. – Д. 2007;
* Основы микрохирургии. Методическое пособие. – Д. 2009;
* Ишемическая контрактура Фолкьмана. – Д. 2009.

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. – Душанбе, 2017. – С. 156.
**Бисёрҳарба́** — мусобиқаи варзишӣ, тавъамсозии машқҳои ҷисмонӣ дар як (масалан даҳҳарба барои мардон, ҳафтҳарба барои занҳо дар варзиши сабук) ё якчанд навъи варзиш (мас. панҷҳарбаи муосир), ки тибқи муқаррароти таснифоти варзиши байналмилалӣ ё давлатӣ сурат мегирад.

Мақсади Бисёрҳарба ошкор намудани сифатҳои ҳамаҷонибаи рӯҳию ҷисмонӣ ва малакаҳои ҳаракати варзишгарон мебошад.

Мусобиқаҳои Бисёрҳарба – пентатлон (давидан, ҷаҳидан, найзапартоӣ, дискпартоӣ, гуштин) бори аввал с. 708 то м. дар барномаи Бозиҳои олимпии Юнони Қадим дохил карда шуданд. Одатан, таркиби Бисёрҳарба. доимӣ мебошад. Масалан панҷҳарбаи муосир яке аз навъҳои Бисёрҳарба буда, чунин навъҳои варзиш, ба монанди гузаштан аз монеа бо асп, шамшерзанӣ, шиноварӣ ба масофаи 200 м (бо тарзи дилхоҳ), дави тӯлонӣ ба масофаи 3 км ва тирпар­ронӣ аз туфангчаро (20 маротиба) дар бар мегирад.

Нигаред низ
-----------

* Даҳҳарба
* Панҷҳарбаи муосир

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бисёрҳарба / А. Бобоҷонов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Абдумаҷид Усмон Ҳакимзода** — рӯзноманигор, узви ҳақиқии Академияи Телевизион ва Радиои АвруОсиё (2011), Корманди шоистаи Тоҷикистон

Зиндагинома
-----------

Абдумаҷид Усмон Ҳакимзода 1 январи соли 1957 дар шаҳри Душанбе таваллуд шудааст. Соли 1979 факултети Забонҳои Шарқи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси филолог-шарқшинос хатм намудааст. Солҳои 1977—1978 дар Ҷумҳурии исломии Афғонистон ба сифати тарҷумон иҷрои вазифа кардааст. Солҳои 1989—1991 дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ ба сифати тарҷумони низомӣ хидмат намудааст. Фаъолияти журналистиро соли 1982 ба ҳайси муҳаррири Сардирексияи барномаҳои Телевизиони Тоҷикистон оғоз намудааст. Аз соли 1986 то соли 1996 ба ҳайси муҳаррир, муҳаррири калон, мудири шуъба, муовини сармуҳаррири Идораи барномаҳои иттилоотӣ ва ҷамъиятӣ-сиёсии Телевизиони Тоҷикистон фаъолият кардааст. Аз соли 1996 то 2004 ба сифати сармутахассис ва машваратчии калони Хадамоти матбуоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон иҷрои вазифа кардааст. Солҳои 2004—2006 дар вазифаи сармуҳаррири идораҳои иттилотӣ, сиёсӣ ва муовини директори Телевизиони Тоҷикистон фаъолият дошт. Бо қарори Ҳукумати ҶТ 1 марти соли 2006 ба вазифаи муовини директори Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина» таъйин карда шуд. 3 ноябри соли 2008 бо қарори Ҳукумати ҶТ ба вазифаи директори Муассисаи давлатии «Ҷаҳоннамо» таъйин гардид. Муаллифи як силсила барномаҳои телевизионӣ ва филмҳои ҳуҷҷатӣ. Дар шабакаҳои телевизионии СNN, РТР Федератсияи Русия ва «Ал-Ҷазира» ихтисосашро такмил додааст.

Ҷоизаҳо
-------

* Корманди шоистаи Тоҷикистон,
* ордени «Ситораи Сурх»,
* Медали «Хидмати шоиста» ва як қатор дигар мукофоти давлатӣ ва соҳавӣ қадр карда шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  директори Муассисаи давлатии «Ҷаҳоннамо». 4 марти 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 6 сентябри 2016.
**Салтанат Турсунова** — (соли 1922, ноҳияи Балҷувон 3 ноябри 1987), муаррих, номзади илмҳои таърих (1966), дотсент (1970).

Зиндагинома
-----------

Соли 1950 Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1950–1953 директори Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Душанбе, 1950–1966 ассистент, муаллими калон, 1966–1970 дотсенти кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Дар солҳои минбаъда низ то вафоташ ба ҳайси дотсенти кафедраи мазкур кор кардааст. Муаллифи якчанд мақолаҳои илмӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои коллективонии хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро баррасӣ кардааст. Бо унвони фахрии «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон», медали «Барои меҳнати шоён», ба муносибати 100 солагии В.И. Ленин, нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи ИҶШС» (1969) ва ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сазовор гардидааст.

Осор
----

* Положение женшин в капиталистических странах, Д. 1978.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Абдураҳим Қаҳҳоров** (*Қаҳҳоров Абдураҳим Абдуаҳадович;* тав. 10 ноябри 1951, Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон) — ходими давлатии тоҷик, котиби Шӯрои амнияти Тоҷикистон (аз 5 январи 2012), Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2009—2012), генерал-полковники милитсия (2010). Номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултаи ҳуқуқии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (1974).

Пас аз хатми донишгоҳ то соли 1979 — ваколатдор, ваколатдори калон, сардори шуъбаи кофтукови ҷиноят дар ВКД-и ҶШС Тоҷикистон.

Солҳои 1979—1981 — дар Академияи ВКД ИҶШС таҳсил мекард, пас аз тамомшавӣ ба вазифаи сардори ШКД ноҳияи Октябр (ҳозира шаҳраки Сомониён). Баъд аз солҳои 1985 то 1987 дар вазифаи ҷонишини сардори РКД-и шаҳри Душанбе.

Дар 1987—1992 — ҷонишин, ва дар солҳои 1992—1993 — ҷонишини якуми вазири корҳои дохилии ҶШС Тоҷикистон. Аз соли 1991 — генерал майори милитсия.

Солҳои 1993—2000 — сардори Академияи ВКД-и Тоҷикистон.

Аз соли 2000 то 2006 сол — ҷонишини якуми вазири корҳои дохилии Тоҷикистон.

Аз 2006 сол — сардори раёсати корҳои дохилии вилояти Суғд.

Аз январи соли 2009 то январи соли 2012 дар вазифаи вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон.

5 январи соли 2012 ба вазифаи котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шудааст.

Сарчашмаҳо
----------

* Сомонаи Расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Қаҳҳоров Абдураҳим Абдуаҳадович
* Каххаров, Абдурахим Абдулахадович
**Холиқзода Абдураҳим Ғафор** (*Холиқов Абдураҳим Ғафорович*; 2 майи 1968, ноҳияи Вахш) — ҳуқуқшинос, доктори илмҳои ҳуқушиносӣ (2004), вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон даъвати V ва VI (2015—2021).

Зиндагинома
-----------

Холиқзода Абдураҳим Ғафор 2 майи соли 1968 дар ноҳияи Вахш, дар оилаи хидматчӣ таваллуд шудааст. Миллаташ тоҷик, маълумоташ олӣ, соли 1994 Университети давлатии Тоҷикистонро (Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) ҳамчун ҳуқуқшинос бо дипломи аъло хатм намудааст. Оиладор, соҳиби шаш фарзанд.

Корнома
-------

Солҳои 1985—1987 мутахассиси хурд, парастор ва сарпарасти мактаб-интернати ёрирасони ноҳияи Вахш;

Cолҳои 1987-1989-хидмат дар сафи Қувваҳои мусаллаҳ;

Cолҳои 1989—1994 донишҷу, 1994—1997 аспиранти ДМТ.

Солҳои 1997—1999 — муаллими калон, дотсенти кафедраи назария ва таърихи давлат ва ҳуқуқи факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон;

Cолҳои 1999—2001 муовини декани факултети ҳуқуқшиносӣ оид ба тарбия ва илм, солҳои 2001—2006 муовини декан оид ба таълим кор кардааст.

Соли 2006 ба вазифаи мудири нахустин кафедраи ҳуқуқи инсон ва ҳуқуқшиносии муқоисавӣ интихоб шудааст.

6 июни соли 2007 бо Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Сардори Раёсати танзими анъана ва ҷашну маросимҳои Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардид.

Аз 20 январи то 11 майи соли 2010 бо Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи мудири шуъбаи кафолатҳои конститутсионии ҳуқуқи шаҳрвандони Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.

Аз 11 майи соли 2010 то 6 январи соли 2014 бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи Раиси кумитаи оид ба корҳои дини назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аз 6 январи соли 2014 то 13 феврали соли 2015 дар вазифаи Раиси кумитаи оид ба корҳои дин, танзими анъана ва ҷашну маросимҳои миллии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон кор ва фаъолият намудааст.

1 — марти соли 2015 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст.

1 — марти соли 2020 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст.

27 апрели соли 2021 бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон директори Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шудааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Рисолаи номзадиро дар соли 1997 ва рисолаи докториро дар соли 2004 шаҳри Маскав ҳимоя кардаст. Муаллифи беш аз 270 асару мақола ва 40 китобу рисола мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  КМИР рӯйхати вакилони тозаинтихоби Маҷлиси намояндагонро чоп кард. 9 марти 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 июли 2015.
2. ↑  Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Пайвандҳо
---------

* КОМИССИЯИ МАРКАЗИИ ИНТИХОБОТ ВА РАЪЙПУРСИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН Бойгонӣ шудааст 6 апрели 2015  сол.
**Абдураҳим Ғаффоров** (21 майи 1947, деҳаи Зиракӣ, ноҳияи Ҳисор) — арбоби фарҳангӣ, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон (1996).

Зиндагинома
-----------

Соли 1967 Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии маданӣ-равшаннамоии ноҳияи Ленин (ҳоло Коллеҷи фарҳанги ноҳияи Рӯдакӣ) ва 1986 ғоибона Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзодаро ба охир расондааст. Солҳои 1967—1974 нозир, роҳбари бадеӣ ва директори хонаи маданияти ноҳияи Шаҳритус кор карда, аз соли 1975 дар шуъбаи фарҳанги ноҳияи Ҳисор аввал чун методист, баъдан директори хонаи маданият ва солҳои охир ҳамчун мушовири шуъбаи фарҳанг фаъолият доштааст. Дар театри халқии ноҳияи Ҳисор намоишномаҳои зиёдро таҳия намуда, дар аксарашон ба ҳайси актёр ҳунар озмудааст.

Ба Маскав, Новосибирск, Вилнюс, Берлину Лейпсиги Олмон, Таронтаи Канада ва дигар шаҳрҳо сафарҳои ҳунарӣ анҷом додааст. Иштирокдори се даври озмуни ҷумҳуриявии «Бӯстон-1,2,3», «Андалеб- 96,99», дигар ҷашнвораҳо мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Салоҳияти кумита ва комиссияҳои Маҷлиси миллӣ** - мувофиқи Конститутсия, Қонуни конститутсионӣ дар бораи Маҷлиси Олӣ ва Дастури Маҷлиси миллӣ кумита ва комиссияҳо салоҳияти зерин доранд:

а) қонунҳо ва дигар санадҳоеро, ки ба Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ворид мешаванд, бо супориши Раиси Маҷлиси миллӣ пешакӣ баррасӣ менамоянд;

б) ба қонунҳои қабулкардаи Маҷлиси намояндагон ва дигар санадҳо хулоса медиҳанд;

в) назорати иҷрои қарорҳои Маҷлиси миллиро таъмин менамоянд;

г) ташкил ва гузаронидани муҳокимаҳои парлумониро таъмин менамоянд;

д) муовинони раисони кумитаҳо, комиссияҳои Маҷлиси миллиро интихоб мекунанд;

е) арзу шикоят ва муроҷиати шаҳрвандро баррасӣ менамоянд;

ё) ба санадҳои Ассамблеяи байнипарлумонии давлатҳои иштирокчии ИДМ таклифу пешниҳодҳо менамоянд;

ж) ваколатҳои дигареро, ки Конститутсия, Қонуни конститутсионӣ, қонунҳо ва Дастури Маҷлиси миллӣ муқаррар намудаанд, амалӣ мегардонанд.

Нигаред низ
-----------

* Салоҳиятдории Маҷлиси миллӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 403
Эффекти «шабаҳи брокен» бо сояи одам, тасвир қуллаи Корженевской, Помир
**Гло́рия** (лот. gloria — ороиш; ҳола) — падидаи нурӣ дар атмосфера; ҳалқаҳои рангини атрофи сояи мушоҳид (ё ашёи дар назди он ҷойгиршуда), ки ба абр ё қабати меғ меуфтад.

Глория бештар дар кӯҳҳо (дар ҷое, ки абрҳо аз мушоҳид поёнтар истодаанд) ё ҳангоми парвоз аз болои абрҳо ба назар мерасад. Дар дохили глория ҳалқаи кабудтоб ва дар берун ҳалқаи сурх ҷойгир мешавад. Сабаби глория дифраксияи рӯшноии пештар дар қатраҳои абр инъикосёфта мебошад, ки он аз абр ба ҳамон самте, ки афтода буд, ба мушоҳид бармегардад. Глорияро дар Чин «нури Будо» меноманд. Навиштаҷоти нахустине, ки дар он дар барои ин ҳодисаи оптикии дар кӯҳҳои Эмэйшан мушоҳидагардида сухан меравад, ба соли 63 м тааллуқ дорад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Глория // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4365813-1

 |
**Синамои Осиёи Марказӣ** — одатан ба синамои панҷ кишвари Осиёи Марказӣ (Қазоқистон, Қирғизистон, Тоҷикистон, Туркманистон ва Ӯзбекистон) ишора мекунад. Синамои Осиёи Миёнаро минбаъд ба се давраи таърихӣ, филми Шӯравии Осиёи Миёна (1919-1987), Мавҷи нави филми Осиёи Миёна (1988-1992) ва давраи муосири филми кишварҳои мустақили Осиёи Марказӣ (1992–то ҳол) тақсим кардан мумкин аст.

Синамои Қазоқистон
------------------

Мақолаи асосӣ: **Синамои Қазоқистон**

Синамои Қазоқистон ҳамчун маркази филмҳои мустанади шӯравӣ ва романтикҳои "сабки шарқӣ" шинохта шудааст. Алмаато, Қазоқистон макони ибтидоии "Мавҷи нав" -и синамои даврони бозсозӣ мебошад (ниг. Рашид Нуъмонов). Филми мустақил дар Қазоқистонро ҳоло ҳамосаҳои таърихӣ, ба мисли "Лола" -и Сергей Двортсевой тавсиф мекунанд.

Синамои Қирғизистон
-------------------

Мақолаи асосӣ: **Синамои Қирғизистон**

Филми аввали қирғизиро метавон филмҳои русзабони шӯравӣ, ба монанди "Муаллими аввал" -и Андрей Кончаловский тавсиф кард. Баъдтар филмҳои қирғизӣ, ба мисли "Бешкемпир", ба забони қирғизӣ ба навор гирифта шуданд ва бо мавзӯъҳои фарқиятҳои шаҳр ва деҳоти Қирғизистон сарукор доштанд.

Синамои Тоҷикистон
------------------

Мақолаи асосӣ: **Синамои Тоҷикистон**

Синамои тоҷик дар даврони Шӯравӣ бо таблиғ ва таваҷҷуҳ ба дунявият ҷараён дошт. Аз замони истиқлоли Тоҷикистон синамои тоҷик ба синамои худ табдил ёфт. Азбаски ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон аз солҳои 1992-1997 амалан тамоми синамои тоҷик то ҳазорсолаи нав дар хориҷи кишвар офарида шуда буданд. Бо истифода аз суннатҳои синамои Шарқ, Ғарб ва Ҷануб (бахусус аз синамои Эрон), коргардонҳои тоҷик тавонистанд дар бораи шароити иҷтимоӣ ва таърихии сарзамини худ филмҳои муассир офаранд. Баъзе филмҳои калон Бахтиёр Худойназаров «Қош ба қош»-ро дар бар мегиранд. Синамои Тоҷикистонро бинобар набудани маблағгузории давлатӣ бозмедорад.

Синамои Туркманистон
--------------------

Мақолаи асосӣ: **Синамои Туркманистон**

Синамои туркман дар тӯли таърих аз ҷониби ҳукумати давлат ба дараҷаи баланд танзим карда шуд ва инъикоси тамоюлҳои сиёсӣ буд. Синамо дар Туркманистон соли 2000 аз ҷониби президент Сафармурод Ниёзов комилан барҳам дода шуд. Дар солҳои 90 якчанд филмҳои муҳим офарида шуданд, аз ҷумла "Фариштаи хурд", аз ҷониби коргардон Сапар Усмонов маро хушбахт кунед. Ҳоло манъи синамо бекор карда шудааст.

Синамои Ӯзбекистон
------------------

Мақолаи асосӣ: **Синамои Ӯзбекистон**

Филми ӯзбекӣ дорои рӯйхати тӯлони филмҳои дар замони шӯравӣ ва замони муосир истеҳсолшуда мебошад. Таърихи синамои Ӯзбекистонро ба ду давра тақсим кардан мумкин аст: синамои Ӯзбекистони Шӯравӣ (1924-1991) ва синамои Ӯзбекистони мустақил (1991-то имрӯз). Филмҳои давраи шӯравӣ ё ба забони русӣ ва ё ӯзбекӣ ба навор гирифта мешуданд. Аксар филмҳои давраи шӯравӣ аз ҷумла филмҳои Мафтунингман (1958), Маҳаллада дув-дув гап (1960) ва Шум бола (1977) мебошанд.

Нигаред низ
-----------

* Синамои Осиё
* Синамои шӯравӣ

Эзоҳ
----
**Синамои шӯравӣ**, як соҳаи санъат, ки пас аз таъсисёбии ИҶШС ташаккул ёфтааст. Синамои шӯравӣ аввалин наворoое, ки воқеаҳои рӯйдоҳои инқилоби Октябрии соли 1917 дар Петроград ва Москва-ро инъикос кардааст, ибтидо меёбад. Синамои шӯравӣ дар даврони мавҷудияти ИҶШС асосан аз филмҳои ҳуҷҷатӣ ва ташвиқотӣ иборат буд, зеро инъикоси воқеъаҳои сиёсиву иддеолужӣ, набзи ҳаёти нави, тарғиби ҳаёти ҷомеаи нави шӯравӣ, тарғиби ғояҳои ленинӣ-сотсиалистӣ, талқини моҳияти тарзи нави ҷомеаи шӯравӣ аз вазифаҳои аввалиндараҷаи он ба шумор мерафтанд.

Пайвандҳо
---------

Википедияи русӣ Синамои СССР

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Universalis

 |
|  |
| --- |
| ← **феврал** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 |   |   |   |   |   |
| с. 2023 |

**9 феврал** — 40-умин рӯзи сол дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 325 рӯз (326 рӯз дар солҳои кабиса) боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 9 феврал*

* Рӯзи ҷаҳонии дандонпизишкон.

### Миллӣ

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 9 феврал*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 9 феврал*

* 1918 — Тоҷӣ Султонова, ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон.
* 1953 — Раҷабмоҳ Қосимова, сиёсатшиноси тоҷик.

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 9 феврал*

* 1881 — Фёдор Достоевский, нависандаи рус
* 1984 — Юрий Андропов, пешсафи шӯравӣ
* 2004 — Хуршеда Султонова, қурбонии нажодпарастӣ дар Русия

Тақвими мардумӣ
---------------

**(21 Январ — 19 Феврал)** — **Далв** яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Баҳман дар Гоҳшумори Эронӣ аст.

ДалвДалв

Нигаред низ
-----------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  9 феврал |

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 20 июли 2006  сол.
* 
* BBC On this day, 09.02
Борис Колкер
**Борис Григорьевич Колкер** 15 июли с. 1939 дар шаҳри Тирасполи кишвари Молдавия таваллуд удааст. Мутарҷим, интерлингвист ва муаллими забонҳо мебошад.

Муаллифи се дастур оид ба забони байналмилалии эсперанто, ки яктоаш дар Душанбе дар с.1983 дар нашриёти «Дониш» аз чоп баромадаст ва муаллифи якчанд мақола ва тақриз.

Аз 1993 дар шаҳри Кливленди Иёлоти Оҳаё ИМА истиқомат мекунад. Забони эсперанторо дар соли 1957 омухтааст. Номзади илмҳои забонҳо. Мавзуи рисолаашон – эсперантология. Датури асосиашон – «Сайругашт дар кишвари Эсперанто» мебошад, ки ном ва обруи муаллифро дар тамоми ҷаҳон хеле баланд кард, азбаски ин дастур ҳам китоби дарсӣ ва ҳам роҳбалади маданиятии байналмилалӣ дар кишвари Эсперанто мебошад.

Борис Григорьевич узви Академияи Эсперанто, узви фахрии Ассотсиатсияи эсперантодонони тамоми ҷаҳон ва ҳаммухаррири маҷалаи байналмилалии «Monato» мебошад. Дар муддати 20 сол дар Русия садҳо курси ғоибона гузаронд, ки дар он зиёда аз ҳазор хонандагон соҳиби шаҳодатнома шудаанд. Якчанд хонандагон аз Тоҷикистон ҳам будаанд. Дар давоми якчанд сол муаллими эсперанто дар донишгоҳҳои Сан-Франсиско ва Хартфорд будаанд. Алҳол роҳбари курси тақмилии ғоибона дар Интернет мебошанд. Дар маҳалҳои гуногун яке аз асосгузарону роҳбарони ташкилотҳои эсперантодонон дар Иттифоқи Шурави буданд.

Рисола:
-------

* *Саҳми забони рӯсӣ дар шаклёфт ва инкишофи эсперанто* (Вклад русского языка в формирование и развитие эсперанто.). Москва, Академияи илмҳо ИРСС, Пажугишгоҳи забондонӣ, 1985с.

Дастурҳо:
---------

* *Учебник языка эсперанто. Основной курс* (Китоби дарсии забони эсперанто. Курси асосӣ).
* *Эсперанто за 16 дней. Экспресс-курс* (Эсперанто дар муддати 16 рӯз. Экспресс-курс).
* *Международный язык эсперанто. Полный учебник Бойгонӣ шудааст 22 ноябри 2010  сол.* (Забони байналмилалии эсперанто. Курси пурра).
* *Vojaĝo en Esperanto-lando. Бойгонӣ шудааст 6 июли 2009  сол.* (Подорож ӯ країну Есперанто. Сайру гашт дар кишвари Эсперанто).
**Глобулаҳо** — абрҳои зичи ношаффофи газу чангӣ дар муҳити байниситораӣ, ки дар фазои равшан чун доғи тира намудоранд. 

Глобулаҳо калон ва хурд мешаванд. Глобулаҳои калон шакли доираҳои тираро дошта, андозаи қутрашон аз 1 пк кам мебошад. Глобулаҳои хурд ба мисли холчаҳои тира дар туманоти газии равшан ба назар расида, массаашон аз 0,1 Мʘ кам аст. Зичии газу чанги глобулаҳо нисбат ба муҳити байниситоравӣ ҳазорҳо баробар зиёд буда, массаи умумии онҳо аз 20 то 300 Мٜʘ -ро ташкил медиҳад. Нури ситораҳо аз онҳо намегузарад ва дар осмони ситоразор ҳамчун «сӯрохҳо» дида мешаванд. Тақр. 200 глобулаҳои калон мушоҳида шудаанд, ки аз Офтоб дар масофаҳои то 500 пк ҷой гирифтаанд. Тахмин меравад, ки миқдори онҳо дар Галактика даҳҳо ҳазор аст. Ҳарорати глобулаҳо наздики 10 К буда, дар чунин шароит атомҳои ҳидрогени байниситоравӣ ба молекулаҳо табдил меёбанд. Аз ин сабаб массаи асосии глобулаҳоро молекулаи ҳидрогени сард ташкил медиҳад. Дар таркиби глобулаҳо инчунин ҳелий, оксиди карбон ва миқдори ками силитсий мавҷуд аст. Глобулаҳои хурд аз махлутҳои газучангии байниситоравӣ иборатанд, ки бо гузашти вақт аз таъсири муҳити беруна (ҳарорат, фишор, афканишот) пароканда мегарданд. Глобулаҳои калон аз таъсири майдони ҷозибаи худ фишор меёбанд ва эҳтимол марҳалаи охири таҳаввули онҳо тавлидшавии гурӯҳи ситораҳо бошад.

Сарчашма
--------

* Глобулаҳо / А. Раҳмонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Авангард (маъноҳо)-ро бубинед.
**«Авангард»** ҷараёни бадеист дар кинои фаронсавӣ. Охири Ҷанги якуми ҷаҳонӣ ба вуҷуд омада, асосан дар солҳои 20 асри 20 шакл гирифтааст. Санъаткорони «Авангард» дар аввали фаъолияти худ афкори пешқадам доштанд. Онҳо мекӯшиданд, ки кино аз ҳукми сармоя озод шуда, ба тамошогарони одӣ, хусусан коргарон хидмат намояд. Аз рӯи ақидаи назариячиёни «Авангард» ояндаи санъати киноро танҳо тамошогари одӣ муайян карда метавонад, аз ин рӯ воситаҳои тасвири кино бояд ғояҳои ҳаётро ифода намоянд. Филмҳои авангардистон бештар ба мазмунҳои каме­равӣ асос меёфтанд ва ин имкон медод, ки рӯҳияи қаҳрамонҳо амиқтар тасвир ёбад. Филмҳои Жан Энштейн «Дили бовафо» (1923) дар бораи ғо­либияти фидокорӣ бар бераҳмӣ ва Абел Ганс «Чарх» (1923) дар бораи меҳнати вазнини коргарони роҳи оҳан, ки зиндагӣ ва маишати бад доранд, намунаҳои беҳтарини эҷодиёти ин равия мебошанд. Охири солҳои 20 садаи XX режиссёрони «Авангард» зери таъсири ҷараёнҳои шаклпарастӣ, аз ҷумла сюреализм монданд. Аввалҳои солҳҳои 30 садаи XX «Авангард» аз байн рафт. Қисме аз авангардистон ба хидмати кинои тиҷоратӣ гузашта, қисми дигарашон санъати реалистиро пеша намуданд.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

Нигаред
-------

* Авангард (маъноҳо)