**Вилҳелм Карл Вернер Отто Фритс Франс Вин** (олмонӣ: *Wilhelm Wien*; 13 январ 1864[…], Parusnoje[d], Подшоҳии Пруссия[d], Кунфедересиюни Олмон[d] — 30 август 1928[…], Мюнхен, Рейхи Олмон[d]) — физикдони олмонӣ, узви АИ миллии ИМА, АИ Олмон ва дигар мамлакатҳои хориҷӣ.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи гимназияи Кёнигсберг (1882), дар донишгоҳҳои Геттинген ва Берлин таҳсил кардааст. Профессори Донишгоҳи техникии Ахен (1896), профессори физика дар Донишгоҳи Гессен (1899) ва проф. Донишгоҳи Вюртсбург (1900). Аз соли 1920 профессори Донишгоҳи Мюнхен (солҳои 1925—1926 ректори ҳамин донишгоҳ). Дар бораи дифраксияи рӯшноӣ дар нӯки филиззии тез ва таъсири абсорбсияи филизз дар рангҳои ҳосилшуда рисолаи докторӣ дифоъ кардааст. Таҳқиқоти Вилҳелм Вин ба назарияи афканишот, оптика, термодинамика, физикаи разряд (тахлия)-и газӣ бахшида шуда, дар ташаккули назарияи квантӣ саҳми бузург гузоштааст. Вилҳелм Вин соли 1893 ошкор намуд, ки тақсимоти энергияи афканишоти ҷисми мутлақ сиёҳ функсияи ҳосили зарби дарозии мавҷ ва ҳарорат мебошад, яъне бо афзоиши ҳарорат қимати баландтарини энергия ба самти мавҷҳои кӯтоҳ мекӯчад (қонуни кӯчиши Вин). Соли 1896 формулаеро барои тақсимоти энергия дар спектри ҷисми сиёҳ (қонуни афканишоти Вин) ошкор кард, ки бо натиҷаҳои дар таҷриба бадастовардашудаи соҳаи мавҷҳои кӯтоҳ мувофиқат мекард. Ғайр аз ин, Вилҳелм Вин қобилияти электргузаронии филиззҳоро таҳқиқ карда, нурҳои катодӣ ва рентгениро омӯхт, дарозии мавҷҳои рентгениро муайян кард (1907), усули ченкунии тобиши дарозмуддати атомҳои озодро ошкор намуд.

Вилҳелм Вин «барои кашфи қонунҳое, ки афканишоти ҳароратиро идора мекунанд» сазовори мукофоти Нобел гаштааст (1911). Муаллифи асарҳо дар бораи ҳидродинамика, физикаи назариявӣ ва назарияи нисбият. Якчанд сол муҳаррири маҷаллаи «Анналҳои физика» буд.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4  Архив по истории математики Мактьютор
2. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica (ингл.)
3. 1 2  Encyclopædia Universalis (фр.) — Encyclopædia Britannica.
4. 1 2 3 4  Вин Вильгельм // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
5. 1 2 3
6. ↑  Математическая генеалогия (ингл.) — 1997.

Адабиёт
-------

* Вин Вилгелм // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Mathematics Genealogy Project
* Nobel Laureate API
* zbMATH Open
* MacTutor History of Mathematics archive

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Кругосвет
* Литовская универсальная
* Хорватская
* Britannica (онлайн)
* Notable Names Database
* Universalis

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave
* WikiTree

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 90959069
* BNC: a11837548
* BNE: XX4675829
* BNF: 124651314
* CiNii: DA09100853
* CONOR: 45523043
* GND: 118767844
* ISNI: 0000 0001 1036 2177
* J9U: 987007271544405171
* LCCN: n87104456
* NDL: 00549757
* NKC: xx0029178
* NLA: 36508874
* NLG: 124521
* NSK: 000696042
* NTA: 073816329
* NUKAT: n2004035854
* SUDOC: 083852573
* VcBA: 495/362688
* VIAF: 5029509
* WorldCat VIAF: 5029509

 |

 |