recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ориёно Гронде-Бутеро** (англ. Ariana Grande-Butera; тав. 26 июни 1993, Бока-Ратон, Флорида, ИМА) —овозхони амрикоӣ, ҳунарпеша, таронасаро, таҳиякунандаи мусиқӣ, барандаи ҷоизаи «Грэмми».

Корнома
-------

Ориёно Гронде фаъолияти касбии худро дар шоу-бизнес соли 2008 дар мюзикли 13-и бродвейи оғоз кард. Дар соли 2009, ӯ нақши Кэт Валентайнро дар силсилафилми телевизионии «Викторияи ғолиб» дар шабакаи Nickelodeon ба даст овард, сипас дар силсилаи телевизионии «Sam &amp; Cat», ки солҳои 2013—2014 ба навор баромадааст, ҳамон нақшро дубора бозӣ кард. Ориёно инчунин дар сабти саундтрекҳо ва дубляжи карикатураҳо (аз ҷумла силсилафилми аниматсионии «Клуби Винкс») иштирок кардааст. Дар соли 2015, ӯ бо нақши эпизодии Соня Ҳерфман дар силсилаи Маликаҳои ғавғо ба телевизион баргашт.

Карйераи мусиқии Ориёно соли 2011 бо сабти саундтрек барои силсилафилми «Ғалаба» оғоз ёфт. Худи ҳамон сол вай бо ширкати сабтии Republic Records шартнома баст. Дар соли 2013, ӯ албоми *дебютии* худро бо номи *«Yours Truly» баровард*, ки дар ҷадвали Billboard 200 -и ИМА ҷои аввалро ба даст овард. Суруди «The Way» аз ин албом дар даҳгонаи Billboard Hot 100 мавқеи мустаҳкамро ишғол кард ва аз ҷониби мунаққидони мусиқӣ хуш пазируфта шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑  Internet Broadway Database (ингл.) — 2000.
3. ↑  Nederlandse Top 40
4. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
5. 1 2
6. ↑  *Grande, Ariana* Twitter: Ariana Grande (verified account) (26 июни 2010). — «I was born 18 years ago today. Woooop. :)»  26 июни 2010 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 23 июли 2012.
**Тай­са­фун** (юн. Κτησιφῶν (Ktēsiphōn), порсии миёна: Tyspwn, форсӣ: تیسفون‎, ар. قطيسفون‎, арманӣ. *Տիզբոն* (Tizbon)), **Мадоин** (ар. مدائن‎) — шаҳри бостонӣ дар соҳили дарёи Даҷла (наздикии ш. Бағдод дар Ироқ).

Аз асри 1 то мелод то аввали асри 3 мелод қароргоҳи зимистонаи подшоҳони ашконӣ буд. Аз асри 2 мелод Тайсафунро румиён якчанд маротиба ишғол намудаанд. Аз соли 226/227 м ба пойтахти давлати Сосониён ва яке аз шаҳрҳои калонтарину бойтарини Шарқи Наздик табдил ёфт. Солҳои 30 асри 7 шаҳрро арабҳо забт ва хароб карданд. Азбаски онҳо ба мисли Тайсафун шаҳри бузургро надида буданд, онро Мадоин (ҷамъи мадина, ки маънояш шаҳр аст) — шаҳрҳо, чандин шаҳр номидаанд ва номи форсии он фаромӯш шуда, чун Мадоин шуҳрат ёфт.

Дар соҳили шарқии Даҷла боқимондаи насри Тоқи Кисро (подшоҳи Сосониён) бо айвони бузурги тоҷдор воқеъ аст, ки асри 3 б 5 аз хишти пухта бунёд гардидааст. Пеши иморат бо аркҳои сунъӣ оро дода шудааст. Дар натиҷаи ҳафриёт аз омехтаи гаҷу мармар қисмҳои ороишӣ ёфт шудаанд, ки ин ҳол дар қасидаи машҳури Хоқонии Шервонӣ «Хароботи Мадоин» акс ёфтааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  The Armenian History Attributed to Sebeos / Translation and notes by R. W. Thomson, historical commentary by James Howard-Johnson, with assistance from Tim Greenwood. — Liverpool University Press, 1999. — P. 18.

Адабиёт
-------

* Мадоин // Лениннома — Муҳит. — Д. : СИЭСТ, 1983. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 4).


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Итальянская
* Хорватская
* Britannica (онлайн)
* De Agostini

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4437861-0
* VIAF: 239181034
* WorldCat VIAF: 239181034

 |
**Ҳакимбек Абдуалимзода** (*Абдуалимзода Ҳакимбек Абдуалим*; ноҳияи Қумсангир, вилояти Қурғонтеппа, ҶШС Тоҷикистон) — иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисод (2012), дотсент.

Зиндагинома
-----------

Дар ноҳияи Қумсангир ба дунё омдааст. Соли 2006 Донишкадаи андоз ва ҳуқуқи Тоҷикистонро аз рӯи ихтисоси андоз ва андозбандӣ хатм намуд. 17 ноябри соли 2012 рисолаи номзадӣ ҳимоя намуд.

Корнома
-------

Фаъолияти кориашро аз соли 2006 дар кафедраи назарияи иқтисодии Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон оғоз намудааст. То соли 2011 дар вазифаҳои ассистент, муаллими калони кафедраи назарияи иқтисодӣ Донишкадаи иқтисоди Тоҷикистон фаъолият дошт. 

Солҳои 2014—2018 дар вазифаи мудири кафедраи фаъолияти бонкии Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон ва солҳои 2018—2020 дар вазифаи декани факултети молия ва қарзи ҳамин донишгоҳ фаъолият намудааст. Солҳои 2020—2022 муовини якум, Муовини ректор оид ба таълими Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон буд.

Бо Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 21 феврали соли 2022 ректори Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон таъйин шудааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи беш аз 25 асарҳои илмию методӣ аст.

Осор
----

Ҳакимбек Сандалов. Амалиётҳои бонкӣ (китоби дарсӣ). — 2020

Эзоҳ
----

1. ↑  *Президенти Тоҷикистон.* Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи ректори Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон таъин намудани Абдуалимзода Ҳ. А.. *president.tj* (21 феврали 2022). 21 феврали 2022 санҷида шуд.
2. ↑  Китоби дарсӣ. Ҳакимбек Сандалов. Амалиётҳои бонкӣ. *old.kmt.tj*.  Китобхонаи миллии Тоҷикистон (30 Декабри 2020). 21 феврали 2022 санҷида шуд.
**«Дастур-ун-нағам»** (с. таълифат тахминан 1787, Ҳиндустон нигошташуда, муаллифаш номаълум, форсии тоҷикӣ, настаълиқи хоно) — рисолаи бисёр муҳиму нодир, ки ба забони форсии тоҷикӣ таълиф шуда, оид ба таърих ва назарияи мусиқии устодонаи (классикӣ) ҳинду аҷамӣ (форсӣ-тоҷикӣ) аст.

Бинобар ба тавсифи муқаддимаи рисолаи «Дастур» аз таълифоти омӯзишӣ дар иртибот ба фарогирии таркиботи назарию амалии мусиқии ҳиндӣ ва аҷамӣ буда, дар ҷараёни нигориш муаллиф баробари истифодаи васеи манобеи хаттии мусиқӣ, инчунин бо устодони созу овоз дар ҳамкории эҷодӣ буда, аз сознавозон бисёр сирҳои ниҳонии иҷроиро омӯхта, дар рисола хулоса намудааст. Сохт ва тартиби баррасии масоили мусиқӣ дар «Дастур» Ҳам анъанавӣ буда, он аз Муқаддима ва чор боб (фасл) таркиб ёфта, дар оғоз (муқаддима) тафсири мусиқӣ, ҳадафи таълифи «Дастур» зикр ёфтаанд. Мусанниф дар Муқаддима номи рисола «Дастур-ун-нағам дар танбӯрнавозӣ» тавзеҳ дода, собит менамояд, ки аз муҳимтарин таълиф дар санъати мусиқист. Боби аввал «Дар зикри сура (амал, иҷрою танини савт) ва мақоми сураҳо» ном дошта, равиши танзими пардаҳои созҳои мусиқӣ, ҷӯру навои онҳо, усули садодиҳӣ дар ҷараёни навозиш, тарзи эҷоди овозҳо, садоҳои мусиқӣ дар созҳо (танбӯри ҳиндӣ, сетор ва ғайра) баҳс намуда, бештар моҳияти амалӣ доранд.

Муаллиф дар боби дуввум «Дастур», «Дар зикри рогҳо ва рогниҳо ва мисоли онҳо»тафсири қаторовозҳои рогу рогниҳо (эҷоди онҳо) дар ҷараёни иҷро (дар сози танбӯри ҳиндӣ), назари сознавозон ва равиши эҷоди қаторовозҳои таркиботи рогу рогниҳо бештар баррасӣ шудаанд ва моҳияти таълимӣ (омӯзишӣ, дастурӣ) касб кардааст. Аз шарҳи муаллиф пайдост, ки ӯ донанда, навозандаи хубу ботаҷриба дар танбӯри ҳиндист. Мавзӯи баҳси боби саввум рисола «Дар сурати тҳатаи (қаторовозҳо) рогҳо ва рогниҳо», ин идомаю такмили масоили боби дуввум буда, бештар дидгоҳи муқоисавӣ, усули дақиқи эҷоди қаторо-возҳои рогу рогниҳост. Дар ин боб ҳам муаллиф бештар ба суратомӯзишу эҷоди қаторовозҳо дар соз (танбӯр) шарҳу тавзеҳ медиҳад. Дар асоси танбӯри ҳиндӣ муаллиф тартиби истихроҷи овозхоро муайян намуда, гоҳ-гоҳе аз баёни тартиби эҷоди қаторовозҳои мақомҳо дар танбӯр (ҳиндӣ) ҳам нуктаҳои ҷолибе меорад.

Боби чаҳорум «Дар навохтани ҳар кадом аз рогҳо ва рогниҳо дар танбӯр» ном дошта, нигорандаи рисола бештар ба усул, равишҳои иҷроии рогу рогниҳо дар танбӯри ҳиндӣ таваҷҷуҳ намуда, назари устодони мусиқиро хулоса кардааст.

«Дастур» Агарчанде ҳаҷман хурд ва усулан моҳияти дастурӣ, омӯзиши асосҳои ибтидоии навохтани рогу рогниҳо, лек чун аз сарчашмаҳои нодири хаттӣ роҷеъ ба тафаккури иҷроии созҳо дар ҳавзаҳои фарҳангии ҳинд аст.

Адабиёт
-------

* Мероси мусиқии ҳиндӣ ба забони дарӣ, Кобул, 2004;
* Дастур-ун-нағам, захираҳои хаттии Берлин, ш. 34/3;
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ.1,Душ. 1988.

Нигаред низ
-----------

* Шашмақом

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 61 - 60 ISBN 978-99947-49-13-3
**Ҳаким Маҳмудов** (14.06.1932, деҳаи Талбари ноҳияи Ховалинги вил. Хатлон — 1996, Душанбе) — навозандаи мумтоз (ғижак, думбура), оҳангсози тоҷик. мутриби Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷўраев, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1975).

Зиндагинома
-----------

Ҳаким Маҳмудов солҳои 1950—1951 дар Театри драмавӣ-мусиқии ш. Кӯлоб, солҳои 1951—1960 дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷўраев ва 1960—1974 дар Кумитаи давлатии оид ба телевизион ва радиошунавонӣ кор кардааст. Дар як вақт (1953—1957) дар омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе ғижакнавозиро аз композитор Хайрулло Абдуллоев омӯхтааст. Аз соли 1978 то охири умр навозандаи ансамбли ҳофизони мақомхони Кумитаи давлатии оид ба телевизион ва радиошунавонӣ фаъолият дошт. Маҳмудов аз соли 1975 инчунин дар Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода ба ҳайси омӯзгори калони кафедраи мусиқии анъанавӣ фаъолият намудаст.

Эҷодиёт
-------

Маҳмудов яке аз навозандагони мумтози сози думбура буда, онро ҳамчун сози якканавозӣ дар ҷумҳурӣ машҳур намуд. Маҳмудов барои думбура бо ҳамовозии ансамбли созҳои халқӣ як миқдор наво офаридааст, ки «Сезарб», «Баҳори кӯҳистон», «Машқи ҷавонӣ», «Қақраи кабк» ва ғ. аз қабили онҳост. Сурудҳои ӯ «Боғчаро бин, сабза дорад», «Гул кун ба бахти мо Ватан», «Дар саҳни чаман», «Деҳқонбача», «Доғи дил», «Чашми адаб» ва ғ. аз тарафи ҳофизон иҷро шуда, дар фонди радио сабт шудаанд. Маҳмудов силсилаи навоҳои халқиро бо думбура сабт намудааст, ки дар хазинаи радио маҳфузанд («Фалаки даштӣ», «Роғӣ», «Ғарибӣ», «Нозанин», «Рози дил», «Дарди гул», «Баҳор омад», «Нигор» ва ғайра). Маҳмудов аз соли 1975 инчунин дар Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода ба ҳайси омӯзгори калони кафедраи мусиқии анъанавӣ фаъолият намуда, як зумра ҳофизонро думбура омӯхтааст. (М. Сафиева, З. Нурова, М. Шарифова ва диг.). Ба як қатор мамлакатҳои хориҷӣ: Афғонистон, Эрон, Муғулистон, Ҳиндустон, Ҷопон сафари ҳунарӣ кардааст. Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

Нигаред
-------

* Феҳристи ҳунарпешаҳои хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон

Эзоҳ
----

1. 1 2  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. — Душанбе: Аржанг, 2019. — С.226. — 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
**Ҳалвобарон** — маросимест, ки дар арафаи идҳо ба хонаи арӯсшавада шираворӣ мефиристанд. Инчунин, тибқи боварҳо, дар тӯйҳо ба арӯсу домод ҳалво мечашонанд, то ки зиндагияшон ширин шавад. Дар ин бора ҳикмати халқие вуҷуд дорад, ки мегӯянд; «Ширинӣ аломати хушбахтист» ва ин гуна боварҳо дар байни мардум хеле роиҷ аст.
Дар ҷашни арӯсии тоҷикон бисёр шугунҳои амалӣ бевосита иҷро карда мешаванд. Масалан, арӯсу домод ба хонаи худашон, ки бори аввал даромаданд, дар зери чодар ба онҳо оина нишон дода аз шириниҳо ба мисли мавиз, қанд, ҳалвои аз тути хушк тайёршуда мечашонанд, ё ба навхонадорон оби ширин медиҳанд.

Адабиёт
-------

* Раҳимӣ Д. Шугун ва боварҳои мардуми тоҷик. – Душанбе: Озар, 2004.
* Саймиддинов Д. Вожашиносии забони форсии миёна. – Душанбе: Пайванд, 2001;
* Фарҳанги забони тоҷикӣ. Ҷ. 2. – М: Советская Энциклопедия, 1969;
* Шовалиева М. История кулинарной культуры таджикского народа. – Душанбе: Дониш, 2015.
* Ҷумъаев Р. Ҷашни арӯсии тоҷикони водии Ҳисор (пажӯҳиши этнологӣ-фолклорӣ). – Душанбе: Амри илм, 2001.

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Раҳимов Д. Холмуродов З. Ҳунари ҳалвогарии тоҷикон. // Паёмномаи фарҳанг. 2015, № 3 (31). - Душанбе, 2015
**Тинис Кирвитс** (эст. Tõnis Kõrvits; 16 августи 1944, Ярославл, Иттиҳоди Шӯравӣ) — яке аз номдортарин навозандагон ва оҳангсозони Эстония.

Зиндагинома
-----------

Тинис Кирвитс 16 августи 1944 дар шаҳри Ярославли Ҷумҳурии Шӯравии Федеративии Сотсиалистии Русия зода шудааст. Соли 1959 мактаби мусиқии бачагона дар шаҳри Таллин хатм кардааст. Соли 1962 дар ҳамин шаҳр 22-юми мактаби миёнаро хатм намудааст. Сипас ба Донишгоҳи давлатии Тарту дохил шуд ва дар факултаи физика таҳсилашро давом дод. Солҳои 1970–1985 дар Радиои Эстония ва солҳои 1985–1993 дар Телевизиони Эстония кор мекард.

Эзоҳ
----

1. ↑  Tõnis Kõrvits: „Olen arranžeerimist võrrelnud alati koka tööga.". *Õhtuleht* (17. august 2019). — «tunnustatud arranžeerija ja helilooja Tõnis Kõrvits.»  14. jaanuaril 2020 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* Зиндагинома дар Энсиклопедияи Эстония

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Фейсбук

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Discogs
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* MusicBrainz

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* VIAF: 2357149544577900490007
* WorldCat VIAF: 2357149544577900490007

 |
**Муҳаммадсиддиқи Ҳайрат** — яке аз шоирони тоҷики ибтидои асри XX.

Зиндагинома
-----------

Ҳайрат соли 1878 дар гузари Арӯсони Бухоро ба дунё омадааст. Номи шоир Муҳаммадсиддиқ буда, «Ҳайрат» тахаллуси адабии ӯст. Падари шоир дар масҷиди гузари Арӯсон муаззин буда, барои тарбияи писараш ҳаматарафа саъй доштааст. Шоир дар овони ҳафтсолагӣ аз модар ва дар дувоздаҳсолагӣ аз падар ятим мемонад. Ҳайрат дар синни 15-солагӣ ба мадраса дохил шуда, илмҳои ҷории замонро комилан фаро мегирад. Вай соли 1895 бо устод Садриддин Айнӣ рафоқат пайдо намуда, онҳо аз ҳамдигар хеле баҳраҳо мебаранд.

Эзоҳ
----


  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Мақолаи мазкур дар бораи шоир нопурра аст. Шумо ба Википедиа бо пурракардани он ёрӣ расонед*. |
**Деҳистони Халозир** ( форсӣ: دهستان خلازير‎) деҳистон *(dehestan)* дар бахши Офтоб, шаҳристони Теҳрон, устони Теҳрон, Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 8,051 нафар, дар 1,977 оила буд. Ноҳия 13 деҳа дорад.

Тафсилоти бахш
--------------


Деҳистони Сулқон
**Бахши Кан**
**Бахши Офтоб**
Деҳистони Офтоб
Деҳистони Халозир
**Бахши Марказӣ**
Деҳистони Сиёҳрӯд
Теҳрон
*М-1*  
*(Шаҳристони Шемиронот)*
*М-2*
*М-3*
*М-4*
*М-5*
*М-6*
*М-7*
*М-8*
*М-9*
*М-10*
*М-11*
*М-12*
*М-13*
*М-14*
*М-15*
*М-16*
*М-17*
*М-18*
*М-19*
*М-20*  
*(Шаҳристони Рай)*
*М-21*
*М-22*

Эзоҳ
----



| ⚙️ Flag of Iran.svg Шаҳристони Теҳрон |
| --- |
| Марказимаъмурӣ (пойтахт) | Теҳрон |
| Башҳои шаҳристони Теҳрон | Марказӣ • Офтоб • Кан • |
| Деҳистонҳои шаҳристони Теҳрон | деҳистони Сиёҳрӯд • деҳистони Сулқон • деҳистони Офтоб • деҳистони Халозир |
**Даф** - сози мусиқии зарбӣ. Даф бо шаклу андоза ва номҳои гуногун дар саросари олам маълуму машҳур буда, дар ҳама ҷо тавассути ангуштон ва кафи даст навохта мешавад. Даф асосан аз чанбар, пӯст, зангӯлаҳо, ҳалқаҳову шилшилаҳои филизӣ иборат буда, аслан панҷ навъ аст: Дафи зангӣ, маҳзар, мураббаъ, дурӯя ва дойра.

**Дафи мудаввар** низ аз қадимулайём дар байни аксари халқҳои Осиёи Миёна ва Озарбойҷон маъмул буда, вобаста ба маҳал дар шаклу маводи он тағйирот ба амал омадаанд. Байни мардуми Кӯҳистони Бадахшон ва қисман шим. шарқии Афғонистон барои ангушти калони дасти чап дар васати чанбара сӯрох мегузоранд. Ҳамчунин панҷ ё шаш ҷойи чанбараро сӯрохи чоркунҷа карда, зангҳои филизӣ мегузаронанд, ки ду тарафи чанбара ба андозаи 1 – 2 см барҷаста менамоянд. Зангҳо аз мобайн як ё ду сӯрох дошта, дар ҳар ошёна ба теъдоди 3 – 4-донагӣ тавассути мехҳо насбанд ва ҳангоми усул ба ҳамдигар ва ё чанбараи даф бархӯрда садо мебароранд.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Созҳои зарбӣ

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Ҳалвои лавз** — як навъ ҳалвои суннатии тоҷикӣ буда, аз номаш маълум аст, ки он бо лавз (бодом) пухта мешавад. Онро дар байни мардум лавзина низ меноманд. Дар луғатномаҳои «Бурҳони қотеъ» ва «Ғиё-ул-луғот» омадааст: «лавзина ҳалвоест, ки дар он мағзи бодом андохта бошанд». Номи ин ҳалворо дар фарҳангҳои арабӣ дар шакли «лавзинаҷ» низ дучор шудан мумкин аст, ки бегумон аз забони форсӣ гузаштааст. Он дар хушмазагӣ хеле маъруф аст, дар ин маврид мақоли халқие низ ҳаст, ки нисбат ба амали кӯтоҳандешона мегӯянд: «лавзина ба гов додан» Яъне ҳалвои беҳтарину хушмазаро нашинохта, ба гов додани кас аз кӯтоҳандешию бетаҷрибагии шахс дарак медиҳад.
Ҳалвои лавзро чунин тайёр мекунанд: аз шакару ҷавҳари лимӯ қиём пухта, ба он орд ва мағзи кӯфтаи бодом, писта ё донаки зардолуро андохта, хуб меомезанд. Сипас ба рӯи миз ё лаълӣ равған молида ба рӯяшон мағзи кӯфтаи бодомро мепошанду қиёми пухтаро ба болои он мерезанд. Баъди хунук шуданаш онро порча-порча бурида хушк мекунанд. Ба ҳалвои лавз инчунин оби мева ё дигар моеъи хушрангкунанда низ меандозанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Раҳимов Д. Холмуродов З. Ҳунари ҳалвогарии тоҷикон. // Паёмномаи фарҳанг. 2015, № 3 (31). — Душанбе, 2015

Адабиёт
-------

* Раҳимӣ Д. Шугун ва боварҳои мардуми тоҷик. — Душанбе: Озар, 2004.
* Саймиддинов Д. Вожашиносии забони форсии миёна. — Душанбе: Пайванд, 2001;
* Фарҳанги забони тоҷикӣ. Ҷ. 2. — М: Советская Энциклопедия, 1969;
* Шовалиева М. История кулинарной культуры таджикского народа. — Душанбе: Дониш, 2015.
* Ҷумъаев Р. Ҷашни арӯсии тоҷикони водии Ҳисор (пажӯҳиши этнологӣ-фолклорӣ). — Душанбе: Амри илм, 2001.
**Воҳидов Эркин Воҳидович** (ӯзбакӣ: *Erkin Vohidovich Vohidov*; 28 декабри 1936, ноҳияи Олтиариқ , вилояти Фарғона, ҶШС Ӯзбекистон, ИҶШС — 30 майи 2016, Тошканд, Ӯзбекистон) — шоир, драмнавис, арбоби сиёсии ӯзбек, Шоири халқии Ӯзбекистон (1987), Қаҳрамони Ӯзбекистон (1999).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултаи филологияи Донишгоҳи давлатии Ӯзбекистон (1960). Муҳаррир ва сармуҳаррири нашриёти «Гвардияи ҷавон» (1960-63; 1975-82), нашриёти Адабиёт ва санъати ба номи Ғафур Ғулом (1963-70), директори он (1985-87), сардабири моҳномаи «Ёшлик» (1982-85).

Эҷаодиёт
--------

Ба навиштани шеър аз 15-солагӣ шурӯъ кард. Шеъру достонҳояш дар маҷмӯаҳои «Нафаси субҳ» (1961), «Шеърҳоям барои шумо» (1962), «Қалбу ақл» (1963), «Ситораи ман» (1964), «Нидо» (1965), «Лирика» (1966), «Девони ҷавонӣ» (1969), «Машъал» (1970), «Ҷавонони имрӯз» (1971), мунтахаботи дуҷилдии («Муҳаббатнома» ва «Садоқатнома», 1986), «Тор дар айни авҷ наканад» (1991), «Ҳақиқати талх хуб аст» (1992) ба табъ расидаанд, ки дар онҳо зиндагии ҳамзамононаш бо воқеияту самимияту маҳорати баланд тараннум шудааст. Достонҳои Эркин Воҳидов «Чашмаи орзу», «Нидо» (1964), «Макони офтоб» (1970), «Бахмал» (1974), «Исёни арвоҳ» (1978-79), «Садои Тошканд» (1983) ва ғ. дар адабиёти ӯзбек аз намунаҳои беназиранд. Эркин Воҳидов ҳамчун драматург низ маъруф аст («Девори тилоӣ», 1969; «Фоҷиаи Истанбул», 1985 ва ғайра). Ҳамчун адабиётшинос ва мунаққид мақолаҳову суҳбатҳояш пиромуни масоили мубрами адабиёт, таҳлили эҷоди адибони ӯзбек дар китоби «Шуури шоиру шеър» (1987) дарҷ гардидаанд. Ӯ осори бархе аз адибони номдори ҷаҳон — И. Гёте («Фауст»), Ф. Шиллер, Муҳаммад Иқбол, Улфат, С. Есенин, Р. Ҳамзатов, Л. Украинка, А. Блок ва дигаронро ба ӯзбекӣ баргардон кардааст.

Осори худи Эркин Воҳидов низ ба забонҳои олмонӣ, фаронсавӣ, русӣ, англисӣ, урду, ҳиндӣ, тоҷикӣ ва ғ. тарҷума шудааст. Эркин Воҳидов вакили Шӯрои Олии Ӯзбекистон (1990-95) ва намояндаи Маҷлиси Олии Ӯзбекистон (1995; раиси Кумитаи байналмилалии парламент) ва дорандаи ҷоизаи давлатии ба номи Ҳамза (1983) мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Скончался Эркин Вахидов

Адабиёт
-------

* Ӯзбекистон миллий энциклопедияси. 2 жилд. Тошканд, 2001.

Сарчашма
--------

* Воҳидов Эркин Воҳидович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ҳалвои тар** — яке аз ҳалвоҳои маъмул ва густардаи тоҷикист, дар водиҳои Ҳисору Рашт то ба имрӯз роиҷ аст.

Дар минтақаҳои мухталифи ҷумҳурӣ пухтани ҳалво тарзу усулҳои ба худ хос дорад. Онро аз орди гандум, равғани зард ё дунба ва шакар мепазанд. Усули таҳияи он чунин мебошад: орди гандуми бехтаро то хурмоиранг шуданаш дар равған таф медиҳанд. Шарбати қандро алоҳида тайёр мекунанду ба болои орди бирён рехта, якзайл меомезанд. Пас аз 5-7 дақиқа ҳалвои тарро аз болои оташ гирифта, боз як бори дигар хуб меомезанд. Онро дар гармиаш ба табақчаҳои чуқур кашида, баъди хунук шуданаш ба шакли мураббаъ ё ромбчаҳои дар вазни 20-30 граммӣ мебуранд. Ба рӯи ҳалвои тар барои хушхӯр шуданаш мағзи кӯфтаи писта, чормағз ё бодомро мепошанд. Мағзро ба ҳалвои тар баъзан пеш аз тайёр шуданаш меандозанд. 
Ҳалвои тари асалӣ ва ҳалвои тари шиннигӣ низ тақрибан бо ҳамин тарз пухта мешавад..

Адабиёт
-------

* Раҳимӣ Д. Шугун ва боварҳои мардуми тоҷик. – Душанбе: Озар, 2004.
* Саймиддинов Д. Вожашиносии забони форсии миёна. – Душанбе: Пайванд, 2001;
* Фарҳанги забони тоҷикӣ. Ҷ. 2. – М: Советская Энциклопедия, 1969;
* Шовалиева М. История кулинарной культуры таджикского народа. – Душанбе: Дониш, 2015.
* Ҷумъаев Р. Ҷашни арӯсии тоҷикони водии Ҳисор (пажӯҳиши этнологӣ-фолклорӣ). – Душанбе: Амри илм, 2001.

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Раҳимов Д. Холмуродов З. Ҳунари ҳалвогарии тоҷикон. // Паёмномаи фарҳанг. 2015, № 3 (31). - Душанбе, 2015
*Мақолаи асосӣ*: *Манту*
**Мантуи картошкаги** навъи маъмули хӯроки миллии тоҷикон буда, бо чунин тарз тайёр карда мешавад:Картошкаро пухта, борик мебурранд, пиёз, равғани зард ё ҷазза, намак ва қаламфур андохта. Ҳамаи онро нағзакак меомезанд. Хамирро айнан мисли хамири мантуи муқаррарӣ (тухм андохта) тайёр мекунанд. Мантуи картошкагӣ дар давоми 25—30 дақиқа дар буғ мепазад. Пеш аз истеъмол кардан қаймоқ ё маска мемоланд.

Нигаред
-------

* Манту

Адабиёт
-------

* Шовалиева М. История кулинарной культуры таджикского народа. – Душанбе: Дониш, 2015.
* Энсиклопедияи мухтасари рӯзгордорӣ. – Душанбе, 1988

Эзоҳ
----

1. ↑  Таббохӣ/ Мантуи кадугӣ. 14 августи 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 феврали 2017.
**Ҷаннӣ Инфантино** (итол. *Gianni Infantino*; тав. 23 марти 1970, Швейтсария) — фаъоли варзишӣ, 9-умин президенти ФИФА аз 26 феврали соли 2016, ихтисосаш ҳуқуқшинос. Шаҳрвандии Швейтсария ва Италияро дорост.

Зиндагинома
-----------

Ҷаннӣ дар ҷануби Швейтсария таваллуд шудааст, итолиёӣ ба ҳисоб меравад. Дорои дипломи ҳуқуқшинос аст. Бо забонҳои итолиёӣ, фаронсавӣ ва олмонӣ бе мушкилӣ гап мезанад, боз забонҳои англисӣ, испониёвӣ ва арабиро медонад.

То гузаштан ба УЕФА Ҷаннӣ Инфантино дар котиби умумӣ дар Маркази байналмилалии омӯзиши варзиш кор мекард (CIES).

26 феврали 2016 президенти ФИФА интихоб шуд. Дар даври дуюми овоздиҳи соҳиби 115 овоз аз 207 овозҳо шуд.

Оила
----

Инфантино бо Ливана Лина Ал-Ашқар (*Leena Al Ashqar*) оиладор аст. Соҳиби чаҳор фарзанд ҳастанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Gianni Infantino (ингл.) / FIFA — 2016.
2. ↑
3. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. 1 2  Gianni Infantino nuovo presidente della Fifa (итол.) — 2016.
5. ↑
6. ↑
7. ↑  Gianni Infantino elected FIFA President. 19 августи 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 11 августи 2016.
8. ↑  Президенти нави ФИФА Инфантиноро интихоб карданд — Ахбори Украина

Пайвандҳо
---------

* Биография дар сайти УЕФА(англ.)
* Биография дар сайти ФИФА Бойгонӣ шудааст 14 августи 2016  сол.(англ.)
* Официальный Твиттер (англ.)
**Пеналтӣ (инчунин, зарбаи ҷаримавии ёздаҳметра**) — зарбае аст, ки дар сурати хатои ҳариф дар ҷаримагоҳ тавассути тими муқобил аз рӯйи нуқтаи пеналтӣ (фосилаи 11-метрии дарвоза) зада мешавад. Албатта, ҷарима бархе аз хатоҳо дар ҷаримагоҳ зарбаи ғайримустақим мебошад. Дар интиҳои бархе аз бозиҳои ҳазфӣ низ барои таъйини баранда пеналтӣ зада мешавад. Дар баъзе рақобатҳо агар бозӣ мусовӣ шавад ва дар вақти изофа ҳам ду тим натиҷае ҷуз тасовӣ нагиранд, заработи пеналтӣ барои ду тим дар назар гирифта мешавад, ки теъдоди ин зарбот 5 то аст (ҳадди ақал).

Таърих
------

 Бозигари рақами 27 бо пироҳани сафед барои задани пеналтӣ омодагӣ мегирад. Дарвозабон ҳанӯз дар хатти дарвоза дар мавқеъи дуруст нест
 Хуан Роман Рикелме (Аргентина) дар даври ниманиҳоии мусобиқаи футболи олимпӣ (Пекин-2008) ба дарвозаи Бразилия аз пеналтӣ гол зад
Вилиам Маккрами ирландӣ созанда (кашшоф)-и зарбаи пеналтӣ мебошад. Назариёти ӯ дар бораи пеналтӣ *death penalty (ҳукми қатл) ном дошт.*.

Хатоҳо
------

хатоҳои зерро, ки ба тариқе ба ташхиси довар анҷом гирад ва як зарба озоди мустақим гирифта мешавад, иборатанд аз: 

1. лагад задан ё иқдом ба он; 

2. пушти по задан ё иқдом ба он; 

3. паридан рӯйи бозикуни ҳариф; 

4. тана задан ба ҳариф; 

5. задани ҳариф ё иқдом ба он; 

6. бағал кардани ҳариф бо мақсади монеъ шудан дар ҷаримагоҳ;

7. оби даҳон андохтан ба ҳариф; 

8. гирифтани ҳариф; 

9. даст задани амдӣ (барқасдона) ба тӯп (ба ҷуз дарвозабон) дар дохили ҷаримагоҳи худ.

Инчунин
-------

* Ҷаримаҳои баъди бозӣ
* зарбаи услуби Паненка
* Буллит

Қайдҳо
------

Пайвандҳо
---------

* Омӯзиши самаранокии ҷазокарда шудааст //Бойгонӣ шудааст 3 апрели 2009  сол. 2009
Эмбрион дар марҳалаи ҳашт ҳуҷайраӣ
**1** — морула, **2** — бластула
**Ҷаниншиносӣ**, **эмбриоло́гия** (аз юн.-қад. ἔμβρυον — эмбрион, ҷанин + -λογία аз λόγος — омӯзиш) — илм дар бораи рушди ҷанин. 

Мавзӯи омӯзиши он инкишофи ҷанин ё эмбрион аз лаҳзаи бордоршавӣ, яъне ҳангоми омезиши ҳуҷайраи ҷинсии мардона (нутфа) бо ҳуҷайраи ҷинсии занона (тухмҳуҷайра) то ба охир расидани ташаккули узвҳо (органогенез) мебошад. Дар илми акушерӣ аз ҳафтаи 9-уми инкишоф эмбрион номи ҳамилро мегирад ва давраи аз ҳафтаи 9-уми инкишофи дохилибатнӣ то таваллуд давраи «ҳамилият» номида мешавад.

Омезиши ҳуҷайраҳои ҷинсии мардо­наю занона дар нои бачадон (тухмгузар) сурат мегирад. Тухмҳуҷайраи бордор бо тухмгузар ҳаракат карда, тақрибан рӯзи 6-ум ба бачадон мерасад, ки луобпардаҳои он барои қабули эмбрион тайёранд. Эм­брион дар девораи бачадон, ки минбаъд ҷои рушди он қарор мегирад, ҷойгир мешавад. Рушди эмбрион аз чанд дав­ра иборат аст: тақсимшавии тухм, пай­доиши баргакҳои эмбрионӣ, ҷудошавии мабдаъҳои асосии узву бофтаҳо ва инки­шофи онҳо. Эмбриология ҳамаи давраҳои инкишофи дохилибатниро меомӯзад, тағйири сохти бофтаҳо, ташаккули вазоиф ва аз меъёр дур шудани рушди эмбрионро тадқиқ ме­кунад. Муваффақиятҳои эмбриология имкон дод, ки пайдоиши айбҳо ва нуқсҳои инкишофи модарзодӣ шарҳ ёбанд. Муқаррар карда шудааст, ки дар натиҷаи ба таъсироти за­раровар ҳассосияти баланд доштани эм­брион дар ташаккули узвҳо ва қисмҳои ба­дан ихтилоли устуворе ба амал меояд. Дар тараққиёти эмбрион давраҳои ҳалкунанда (бӯҳрони)-еро ҷудо мекунанд, ки дар ин давраҳо эмбрион ба ҳар гуна таъсирот ҳассос аст; ҳар як узв давраҳои бӯҳронии худ, яъне лаҳзаҳои пуршиддати мубодала­ро дорад. Давраҳои бӯҳронии инкишофи узвҳои асосии инсон ба ҳафтаҳои 3 – 7-уми инкишофи дохилибатнӣ рост меоянд (ниг. *Ҳомилагӣ*). Таъсироти гуногун сабаби пай­доиши ҳамон як нуқси инкишоф – эмбрио­патия мегарданд. Ташаккули навъи нуқс ба замон ва давомати таъсироти омили зараровар вобаста аст. Барои аз эмбрио­патия эмин доштан, зани ҳомиларо аз таъсири номусоид ҳифз бояд кард. Аз ин ҷиҳат ба маркази мушовараи тиббӣ ҳар чӣ барвақттар муроҷиат кардани вай басо муҳим аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Энсиклопедияи мухтасари тиб. Ҷилди V. ТРИХОФОБИЯ — ЯРМА. — Душанбе: СИЭМТ, 2012. С. 422. — 488 с. — ISBN 978-99947-33-47-7

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Башкирская
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Брокгауза и Ефрона
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Хорватская
* Britannica (онлайн)
* De Agostini
* Treccani
* Universalis
* Гранат

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4014562-1
* NDL: 00562996
* NKC: ph119917

 |
Харитаи Ҷанги Сард соли 1959
**Ҷанги Сард** (аз инглисӣ: Cold War — Ҷанги Сард) ном давраи аст, ки аз поёни Ҷанги дуюми ҷаҳон шурӯъ шуд ва то фурӯпоши Шӯравӣ идома ёфт. Дар ин давра кишварҳои Блоки Шарқӣ ва Блоки Ғарбӣ ба даргирии идеология ва ё айдиоложики сиёсӣ, иқтисодӣ дипломатик мепардохтанд бидуни ин ки Ҷанг миёни онон даргирд.

Инҷоро ҳам бингаред
-------------------

 
Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи 
***Ҷанги Сард*** дорад

* Солшумори Ҷанги Сард


|  |  |
| --- | --- |
| Тӯфон | *Ин мақолаи нопурра дар бораи ҷанг мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Насиба Абдуллоева** (ӯзбакӣ: *Nasiba Abdullayeva*; зод. 15 ноябри 1961, Самарқанд) — сароянда, Ҳунарпешаи халқии Ӯзбекистон (1993) ва Озарбойчон (2022).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Студияи мусиқии Самарқанд (1979) ва Институти давлатии маданияти Тошкент (1989).

Эҷодиёт
-------

Эҷодиёташро аз иҷрои сурудҳои халқӣ шурӯъ карда, «Лазгии Хоразм», «Баригал», «Танавор»-ро ҳамчун дурдонаҳои эҷоди мардуми Шарқ ҷилвагар сохт. Маҳорати бадеӣ, овози нозуки ширадор, интихоби матнҳои баландмазмун хоси ҳунари Абдуллоева аст. Махсусан сурудҳои ишқӣ («Арзамро гуфтам», «Ҷони ман», «Малак» ва ғайра)-ро бо эҳсоси олӣ иҷро мекунад. Дар эҷодиёти Абдуллоева сурудҳои тоҷикӣ, туркӣ, озарӣ, эронӣ мавқеи намоён доранд. Чанд маротиба ба кишварҳои хориҷӣ сафари ҳунарӣ кардааст. Филми телевизионии «Насиба» («Ӯзбектелефилм», 1989) ба эҷодиёти Н. Абдуллоева бахшида шудааст. Дар Тоҷикистон борҳо ҳунарнамоӣ карда, байни сокинони ин ҷо маҳбубият пайдо кардааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Azerbaijan awards popular Uzbek singer(англ.). *Azernews.Az* (30 August 2022). 30 августи 2022 санҷида шуд.

Сарчашма
--------

* АБдуллоева Насиба // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Насимҷон Ҳакимҷонович Зарипов**  (тав.17.12.1986, ноҳияи Восеъ, вилояти Хатлон) — фарҳангшинос, номзади илмҳои таърих (2019).

Зиндагинома
-----------

Насимҷон Зарипов хатмкардаи факултети таърихи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ (2010). Фаъолиятро дар кафедраи таърихи умумии факултети таърих оғоз намуда, солҳои 2010-2017 ба ҳайси ассистент, 2018-2020 муалими калон ва аз соли 2020 чун дотсенти кафедраи таърихи халқи тоҷики ДДОТ ба номи С. Айнӣ кор мекунад. Номбурда дар баробари кор дар факултети таърих ҳамзамон солҳои 2014-2017 дар шуъбаи аспирантураи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Москваи Федератсияи Россия таҳсил намуда, баъди дифои рисолаи хатми аспирантура, дар Осиёи Марказӣ яке аз аввалинҳо буд, ки соҳиби диплом аз рӯи ихтисоси "фарҳангшинос" гардид. Рисолаи номзадиро дар мавзуи "Ташаккул ва рушди низоми маорифи Тоҷикистон (солҳои 1924-1929)" дифоъ намуд.Ба қалами ӯ зиёда аз 60 рисолаю мақолаҳои илмӣ ва дастурҳои таълимӣ тааллуқ доранд.

Осор
----

* Таърихи ташаккул ва рушди низоми сотсиалистӣ дар мамлакатҳои Аврупои Шарқӣ.Д. 2012 (ҳаммуаллиф);
* Империяи Муғулҳои Ҳинд.Д, 2014;
* Барқароршавӣ ва рушди системаи маорифи халқ дар Тоҷикистон (солҳои 1924-1929); («Становление и развитие системы народного образования в Таджикистане» (1924-1929 гг.). Рисолаи илмӣ. Д. 2021.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Даф** - сози мусиқии зарбӣ. Даф бо шаклу андоза ва номҳои гуногун дар саросари олам маълуму машҳур буда, дар ҳама ҷо тавассути ангуштон ва кафи даст навохта мешавад. Даф асосан аз чанбар, пӯст, зангӯлаҳо, ҳалқаҳову шилшилаҳои филизӣ иборат буда, аслан панҷ навъ аст: Дафи зангӣ, маҳзар, мураббаъ, дурӯя ва дойра.

**Дафи мураббаъ (чоргӯша)**- дар Миср ва Ироқу Шом маъмул будааст. Чунин дафҳо шакли дарозрӯяву баробартараф ва андозаи хурду бузург доштаанд.
Дафи мураббаъ аз дафи мудаввар аввал бо шакли зоҳирӣ ва баъд бо зангӯлаву торҳои дохилаш фарқ мекунад. Зангӯлачаҳои ин навъи даф аз беруни чаҳорчӯба устувор карда мешаванд ва зери пӯст аз дарун торҳои танонӣ кашида мешаванд. Ба рӯи чунин дафҳо ҳамчунин дигар навъҳои пӯсти оҳу, буз, гӯсфанд ва баъзан гӯсола мекашанд. Ҳоло ҳам чунин навъи даф дар санъати мусиқии мамлакатҳои зикршуда вуҷуд дорад.

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Созҳои зарбӣ

Эзоҳ
----
**Вискозиметрия** — фасли физика, ки усулҳои чен кардани ғилзати моддаро меомӯзад.

Ғилзати моеъ ва газҳоро асосан бо се усули маъмул — капиллярӣ (аз рӯйи сарфи моеъ ва газ дар капилляр), суръати ғӯтидани саққо (аз рӯйи суръати саққои афтон) ва устувонаҳои ҳаммеҳвар ё ротатсионӣ (аз рӯйи лаҳзаи чархзании устувонаҳои ҳаммеҳвар) бо вискозиметр чен мекунанд. Ин усулҳо мувофиқан ба қонунҳои Пуазейл, Стокс ва қонуни ҷоришавии моеъ дар байни устувонаҳои ҳаммеҳвар (ҷараёни Тейлор) асос ёфтаанд. Ғилзатро инчунин аз рӯйи хомӯшшавии лаппишҳои даврии лавҳачае, ки дар муҳити таҳқиқшаванда ҷойгир шудааст, чен мекунанд. Усулҳои чен кардани ғилзат дар муҳитҳои ҳаҷмашон хурд (микроғилзат) гурӯҳи махсусро ташкил медиҳанд. Онҳо ба мушоҳидаҳои ҳаракати броунӣ, мутаҳаррикии ионҳо, диффузияи зарраҳо асос меёбанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вискозиметрия // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)

 |
**Нархи асосӣ** - 1. Дар шартномахо қайд кардани нархи (арзиши) мол бо муқаррар намудани унсурҳои сифат. номгӯй, андоза, таркиб ва ғ. ки ҳамчун намунаи нархҳои иқтисоди берунаи ин маҳсулот қабул карда мешавад. 2. Асос ҳангоми муайян кардани индекси нархи савдои байналхалқӣ (содироту воридот) барои ҳамаи мол (ҳамаи ҷузъҳои таркибии он) ва ё қисматҳои алоҳидаи мол мебошад. Онҳо дар омори савдои берунаи байналмилалӣ ва миллӣ инчунин матбуоти даврии СММ интишор мешавад.

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 330
**Бурҳон Сайдуллоҳи Машшоқ** (Сайдуллоҳи Хонанда, с. тав. 1886, ноҳияи Оҳалики Самарқанд, с. ваф. 1943, Самарқанд) - навозанда, сарояндаи тоҷик. Давраи омӯзишӣ, ҳунарандӯзӣ ва фаъолияти Бурҳон Сайдуллоҳ дар ш. Самарқанд аз Устод Роҳмибердии танбӯрӣ, Ҳоҷӣ Абӯлазиз ва дигарон асосҳои амалии мақомхонӣ, созандагиро меомӯзад. Ӯ дар мактаб ва сабки иҷроии Самарқанд як падидаи нав маҳсуб шуда, дар ҷараёни шоха, гӯшаҳои созию овозии «Шашмақом» «Ушшоқ», «Дугоҳ», «Чапандози Наво», «Ироқи Бухоро», «Соқиномаи Ироқ», «Савти Сабо», «Талқинчаи Баёт» ва «Орази Наво» маҳорати баланди иҷроӣ ба харҷ додааст. Дар таҷдиду такмили бахшҳои созии мақомҳо («мушкилот») ҳам корҳои зиёде-ро анҷом дода, ин тозакориҳои иҷроияш дар до-ираҳои ҳунарии Самарқанд ва берун аз он пазируфтаанд. Бурҳон Сайдуллоҳ табъи хуби шеъргӯӣ ҳам дошта, ғазалро некӯ гуфта ва дар заминаи офаридаҳояш оҳангҳои марғуб ҳам сохта аст.

Адабиёт
-------

Таджикская музыка, Душ. 2003; Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ. 1. Душанбе, 1988.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Шашмақом

Сарчашма
--------

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 48 ISBN 978-99947-49-13-3
**Дастурамал** (ар.  دسترمل ‎) — калимаи арабӣ буда, маънояш раҳнамо, нишондод, тарз, тариқ, қоида, расм, одат мебошад. Дар зери мафҳуми дастуруламал маъмулан қоидаю тарзи танзими фаъолияти мақомоти давлатӣ, созмонҳои тиҷоратию ғайритиҷоратӣ фаҳмида мешавад. Дастуруламал тартиби бурдани ҷаласаҳо, маҷлисҳо, семинарҳо, конфронсҳо, анҷуманҳо ва ғайраро низ муқаррар мекунад.
Дар баъзе мавридҳо дастуруламал ба сифати номи санади конгрессҳои байналмилалӣ мавриди истифода қарор мегирад.

Дар Тоҷикистон оид ба тарзи танзими фаъолияти мақомоти олии қонунгузор ва иҷроияи Ҷумҳурӣ чунин дастурамалҳо қабул шудаанд:

* Дастури Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Дастури Маҷлиси намояндагон
* Дастури Маҷлиси миллӣ

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ/Зери таҳрири Маҳмудов М.А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009. — с. 147

Адабиёт
-------

Дастурамал // Ғ — Дироя. — Д. : СИЭМТ, 2016. — С. 362. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 5). — ISBN 978-99947-33-67-5.
**Даф** - сози мусиқии зарбӣ. Даф бо шаклу андоза ва номҳои гуногун дар саросари олам маълуму машҳур буда, дар ҳама ҷо тавассути ангуштон ва кафи даст навохта мешавад. Даф асосан аз чанбар, пӯст, зангӯлаҳо, ҳалқаҳову шилшилаҳои филизӣ иборат аст.

Даф аслан панҷ навъ аст: 

* Дафи зангӣ,
* Дафи маҳзар,
* Дафи мураббаъ,
* Дафи дурӯя,
* Доира.

Чор навъи даф чанбараки мудаввар дошта, он аз чӯби тут, зардолу, чормағз ва баъзан аз чӯби яклухти ток сохта мешавад. Аслан чӯбҳои яклухти обутоб додашуда, вале баъзан 2 – 3 қабат тахтаҳои тунуки ба ҳам часпонидашуда барои таҳияи чанбари даф истифода мегарданд. Қутии доираи чанбарашон гуногун (аз 35 то 50 мм) мешавад. Ба рӯи чанбараи даф одатан пӯсти буз, той, гӯсола мекашанд, ки садои ҳар кадоми онҳо аз ҳам фарқ мекунад.

Таърих
------

Даф таърихи қадима дорад. Мувофиқи маълумоти бостоншиносон ва мутобиқи шаҳодати ҳафриёт дар қадимтарин нигористони нақшҳои рӯйи сангии Соймалитоши Фарғона, ки дорои 40 ҳазор нақшу нигор мебошад, саҳнаи рақсе тасвир ёфтааст, ки шахсе дар мобайн истода даф мезанад. Ин нигористон ба ҳазораи 2 то м. мансуб аст. Ҳамчунин дар деворнигораҳои Тӯпроққалъа дар Хоразм (садаҳои 3 – 4) ва арақаҳои қасри шаҳри Нисо (наздики Ашқобод) дафи дурӯяе акс ёфтааст, ки ба соати қадимаи регӣ шабоҳат дорад. Интишори буддизм дар аҳди Кушониён (садаҳои 1 – 3) ба сохтмони қасрҳои пуршукӯҳ асос гузоштааст. Дар арақаи аз ҳафриёти Айртом (Ҳайратон, ҳаволии шаҳри Тирмиз экспедитсияи Массон) бадастомада гурӯҳи навозандагоне тасвир ёфтаанд, ки дар байнашон яке даф ба даст дорад. Аз ҳафриёти Балаликтеппа (ҳаволии Тирмиз, садаҳои 6 – 7), Ҳисор, Панҷакенти Қадим (охири садаи 8) низ дар хусуси даф маълумот ба даст омадаанд. Вале минбаъд баробари пайдо шудани рисолаҳои мусиқии «Китобу-л-мусиқӣу-л-кабир»и Абунасри Форобӣ (ваф. 950) «Рисолаи шарафия»-и Абдулмӯъмини Урмавӣ, «Канзу-л-туҳаф»-и Муҳаммади Ҳусайнӣ, «Рисолаи мусиқӣ»-и А. Ҷомӣ, «Тӯҳфату-с-сурур»-и Дарвешалии Чангӣ ва ғ. аз хусуси ин сози мусиқӣ маълумот афзуд. Ба вуҷуд омадни услубу равияҳои гуногуни минётурнигорӣ ва ташаккули мактабҳои минётур қадимӣ будани ин навъи созро боридигар собит намуд. Дар қадимтарин минётури «Шоҳнома» (1353), дар чандин мусаввараҳо сози мусиқии даф акс ёфтааст. Ҳамчунин дар минётурҳои Мираки Хуросонӣ (охири садаи 14 аввали садаи 15) ва Ҷунайди Султонӣ (а. 15) ансамблҳои дафнавоз акс ёфтаанд. Дар давоми мавҷудияти хеш ин сози мусиқӣ такмилу тағйир ёфта, ҳамеша ҳамқадами ҳаёти мусиқӣ буд.

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Созҳои зарбӣ

Эзоҳ
----
**Шемшак** (форсӣ: شمشک‎) яке аз шаҳрҳои Бахши Рудбари Қасрон, Шаҳристони Шемиронот дар Устони Теҳрон, Эрон аст. Дар ин шаҳр маркази лижаронии Шамшак ва осоишгоҳи лижаронии Дербандсар ҷойгир шудаанд.

Забон
-----

 Харитаи забоншиносии Устони Теҳрон, ранги сабзи тира: забони мозандаронӣ, ранги сабзи равшан: гӯишҳои форсӣ-мозандаронӣ), ранги зард: забони форсӣ
Мардуми Шемшак бо гӯиши қасронии забони мозандаронӣ сухан мегӯянд. Забони умумии мардуми Қасронӣ гӯиши аз забони бостонии паҳлавӣ аст, ки забони табарӣ ё мозандаронӣ, ки решаи забонҳои бостонии эронӣ аст, забонҳои арабӣ ва андаке туркӣ бо он омехта шудааст ва он ҳам ки дар садаҳои исломӣ зери таъсири забони дарӣ қарор гирифта аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  حبیب برجیان، گویشهای تبروید در البرز مرکزی: همگرایی زبانی بین طبری و فارسی، ۴۲۹.
2. ↑  کریمان، حسین (۱۳۸۶). قصران (کوهسران). تهران: وزیری (کالینگور). ص. جلد دوم صفحه ۷۵۸. شابک ۹۷۸۹۶۴۵۲۸۱۰۱۲.
**Алегр Ив де** (1633, Париж – 1733, Париж) — адиб ва тарҷумони фаронсавӣ.

Эҷодиет
-------

Ба забони франсавӣ «Гулистон»-и Саъдиро тарҷума кард, ки он соли 1704 дар Париж нашр шуд. Дар муқаддимаи тарҷумааш Алегр оид ба ҳаёту фаъолияти эҷодии Саъдӣ, саршор аз панду андарз ва шеърҳои баландмазмун будани Саъдии Шерозӣ сухан рондааст. Дар нигориши сарсухан Алегр аз мақолаи шарқшинос де Эрбело ва маҷаллаи «Библиотек Ориентал» истифода кардааст. Тарҷумаи Алегр 89 ҳикояро дар бар гирифта, аз 10 боб иборат аст (нусхаи асл 8 боб дорад). Ба ғайр аз ин, Алегр тарҷумаи худро ба ду фасл – «Рисола роҷеъ ба ахлоқи подшоҳону халифаҳо», «Илова ба подшоҳону халифаҳои давраи Саъдӣ аз муаллифони арабу форсу турк» ҷудо кардааст. Дар тарҷумаи Алегр шоири форс-тоҷик Саъдӣ чун маорифпарварони Франсия вассофи «шоҳи одил» қаламдод шудааст. Тарҷумаҳои Алегр аз мазмуну мундариҷаи асл дур рафта, ба талаботи равияи маорифпарварӣ мутобиқ карда шудаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Шокир Мухтор, Саади – «Французский просветитель», маҷ. «Памир», 1978, № 12.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Санадҳои қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон** - Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон Маҷлиси Олиро мақоми олии қонунгузор эътироф кардааст (моддаи 48). Ҳеч ягон мақомоти дигари давлатӣ ҳуқуқи қонунэҷодкунӣ надорад. Маҷлиси Олӣ ду намуди қонунҳоро қабул мекунад. Якум, санадҳои Қонунгузории ҷорӣ ё ки қонунҳои одӣ, ки онҳо бо тарафдории аксарияти шумораи умумии вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ қабул мешавад. Дуюм, намуди санадҳои қонунгузорӣ, ки онҳоро Қонунҳои конститутсионӣ меноманд ва дар асоси талаботи конститутсия, бо тарафдории ҳадди ақал аз се ду ҳиссаи шумораи умумии узви Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояидагон қабул мешаванд. Ғайр аз ин, Маҷлиси Олӣ кодексҳоро қабул менамояд, ки онҳо навъи санадҳои қонунгузорие мебошанд, ки аз дигар қонунҳо бо ҳаҷм, шакл ва мазмуни худ фарқ карда, ҳамчун маҷмӯи қонунҳо ин ё он соҳаи ҳуқуқро ба танзим медароранд.

Нигаред низ
-----------

Санадҳо

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 411
Хиёбони Шариатӣ дар шаҳри Шемирон, устони Теҳрони, Эрон
**Шемирон** (форсӣ: شمیران‎, маъруф ба **Шемиронот** форсӣ: شمیرانات‎) — шаҳр ва маркази шаҳристони Шемироноти устони Теҳрони Эрон аст.

Шемирон дар нишебиҳои кӯҳи Албурз ҷойгир аст ва иқлими мувофиқи мӯътадил дорад. Шемирон боғҳои хуби обод дорад ва дар он сарватмандтарин табақаи ҷомеаи Эрон истиқомат мекунанд. Аксари сафоратхонаҳои хориҷӣ ва Ярмаркаи байналмилалии Теҳрон дар Шемирон ҷойгиранд.

Ном
---

Калимаи *Shemiran* ё *Shemran* аз забони арабӣ дар шакли калимаи *Chamran*, иборат аз ду қисм: «cham» (маънояш «хунук» дар авастоӣ; "zama «ё» zem ") + «ran»(маънои «нишеб»). Дар асл «Шемран» ба маънои «ҷои хунук» ё «нишеби сард» омадааст.

Ҳамсоягӣ
--------

* Дараобод
* Аҷоуданиё
* Ағдасие
* Фармоние
* Камрание
* Ниаваран
* Ҷамаран
* Тоҷриш
* Дарбанд
* Зафараниё
* Маҳмудие
* Шаҳраки хурд
* Илоҳие
* Чайтарие
* Веленҷак
* Дараке
* Эвин
* Чолҳақ
* Эхтиёрие
* Дарроусӣ
* Саъодат обод

Маориф
------

Мактаби итолиёвии *Pietro Della Valle*, як мактаби байналмилалии итолиёӣ, дар бахши Фармание ҷойгир аст.

Сарчашмаҳо
----------

* Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон

Эзоҳ
----


|  |  |
| --- | --- |
| Эрон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Эрон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

  



| Шаҳрҳои устони Гелон |
| --- |
| Бандари Анзалӣ | Осторо | Остонаи ашрафия | Лоҳеҷон | Лангрӯд | Манҷил | Рашт | Рӯдбор | Рӯдсар | Рустамобод | Сиёҳкӯл | Сумиасаро | Толиш | Фӯман |
**Ғӯлинг**, **ғӯлунг**, **зардолуи хушк**, **зардолуқоқ** — зардолуи хушконидаро гуянд. Одатан навъҳои сергушту хуштаъми зардолуро мехушконанд (асосан дар офтоб).

Баъзан пеш аз хушконидан зардолуро бо гази сулфит буғ медиҳанд ва чунин ғӯлингpo «туршак» ҳам мегуянд. Вобаста ба хусусияти навъҳои зардолу ғӯлинг калондона (навъҳои мирсанҷарӣ, исфарак, хурмоӣ, зарафшонӣ, навоӣ ва ғ.), миёна (бобоӣ, қандак, хусравонӣ ва ғ.) ва резадона (хасак, харчӣ) мешавад. Навъҳои гуногунро ба ҳам омехтан мумкин нест. Ғӯлинги офтобӣ ва бо гази сулфит буғдодаро ба навъҳои якум ва дуюм ҷудо мекунанд. Ғӯлинги резадона фақат як навъ аст. Диаметри ғӯлинги калондонаи навъи якум зиёда аз 22 мм, навъи дуюм 18 мм мешавад. Ғӯлингe, ки аз коркарди заводи гузаштааст, навъи аъло (диаметраш то 26 мм) низ дорад. Ғӯлинг бояд осебнодидаву беҷирм бошад, таъм ва буи табиъӣ дошта бошад. Ғӯлинги офтобӣ 16 % ва заводи 18 % намӣ дорад. Дар ғӯлингe, ки онро бо гази сулфит бур додаанд, то 0,01 % SO2 ҳаст. Аз 5 т зардолуи тар 1 т ғӯлинг мегиранд. Ғӯлингpo фаровон истеъмол мекунанд. Дар қаннодӣ низ аҳамияти калон дорад. Ғӯлинг манбаи моддаҳоест, ки барои организми одам хеле заруранд.

Нигаред низ
-----------

* Ғӯлингоб

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ғулинг // Ховалинг — Ҷӯяк. — Д. : СИЭСТ, 1988. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 8).

* Пулатов А. Таджикский абрикос, Д. 1976
**Гондра** — аҳднома дар бораи пешгирии низоъҳои байни давлатҳои амрикоӣ, ки дар Конференсияи панҷуми байналмилалии давлатҳои Амрико (12.8-30.8.1910) қабул гардид.

Аҳднома бо ташаббуси вазири корҳои хориҷии Парагвай — Мануэл Гондра ба конференсия пешниҳод шуда, бо ҳамин ном машҳур гардид. Мувофиқи аҳдномаи Г. низоъҳои минтақавие, ки бо роҳи дипломатию судӣ дар байни ҷонибҳои даргир ҳалли худро намеёфтанд, ба ҳакамияти комиссияи махсуси панҷ узви Иттиҳоди давлатҳои Амрико гузошта мешаванд. Аҳдномаи Г. низоми нави муносибатҳои минтақавиро фароҳам кард, ки ба манфиати ИМА дахолати кишварҳои ғайриамрикоиро ба корҳои дохилии давлатҳои Амрикои Лотинӣ имконнопазир гардонид. Аҳднома дар рафти конференсия аз ҷониби ИМА ва 15 давлати Амрикои Ҷанубӣ ба имзо расида, баъдан давлатҳои Мексика, Перу, Боливия, Салвадор ва Коста Рика ба он ҳамроҳ шуданд. Аргентина бо мақсади минбаъд истифода бурдан аз нуфузи Лигаи Миллатҳо дар муқобили сиёсати ИМА ба Аҳдномаи Г. имзо нагузошт.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гондра // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гоминда́н** (чинии сунатӣ: 中國國民黨, сода: 中国国民党, пинйин: *Zhōngguó Guómíndǎng*, палл.: *Чжунго Гоминдан*, айнан: «**Ҳизби миллии Чин**») — ҳизби сиёсӣ дар Чин, яке аз аҳзоби ҳукмрони Тайван. 

Гоминдан августи 1912 дар натиҷаи муттаҳид шудани созмони Тунмэнхой бо роҳбарии Сун Ятсен ва дигар ҳизбу ҳаракатҳои миллӣ-либералии Чин таъсис ёфта, ҳадафи он ҳимояи манфиатҳои миллии Чин ва муқовимат бо низоми диктатории Юан Шикай буд. Фаъолияти Гоминдан 4.11.1913 аз ҷониби Юан Шикай манъ карда шуд ва роҳбари он Сун Ятсен муборизаро бар зидди ин низом аз хориҷи мамлакат идома дод. Пас аз вафоти Юан Шикай (1916) Гоминдан фаъолияти худро дар Чин аз нав оғоз намуда, дар миёни мардум маҳбубият пайдо кард. Сентябри 1917 Сун Ятсен аз ҳисоби намояндагони Гоминдан дар ш. Гуанчжоу ҳукумат ташкил намуда, муттаҳидкунии Чинро дар асоси усулҳои эълоннамудаи ҳизб оғоз кард. Аз соли 1921 Гоминдан бо Ҳизби коммунистии Чин дар блоки ягона баромад мекарданд. Январи 1924 анҷумани якуми Гоминдан баргузор гардида, дар он се принсипи халқии Сун Ятсен – миллатгароӣ, ҳокимияти халқӣ ва некуаҳволии халқ ҳамчун асоси идеологияи ҳизб дониста шуд. Пас аз марги Сун Ятсен (12.3.1925) Гоминдан ба қаноти чап (наздик ба ҲК) ва рост (миллатчигӣ-радикалӣ) ҷудо шуд. Апрели 1927 роҳбари Гоминдан Чан Кайши муносибаташро бо ҲК Чин қатъ намуда, ҷонибдорони қаноти чапро аз роҳбарияти Гоминдан барканор кард, ки дар натиҷа миёни ҷонибдорони ҲК Чин ва Гоминдан ҷанги шаҳрвандӣ сар зад. Мағлубият дар ҷанги шаҳрвандӣ роҳбарияти Гоминдан-ро водор намуд, ки Чинро тарк карда, соли 1949 ба ҷазираи Тайван раванд. Дар давраи роҳбарии Чан Кайши ва ворисони ӯ Гоминдан ягона ҳизби ҳукмрон дар Тайван ба ҳисоб мерафт. Аз соли 1986 ба фаъолияти аҳзоби мухолиф дар Тайван иҷозат дода шуд ва Гоминдан ба ҳизби парламентӣ табдил ёфт. Пас аз мағлубият дар интихоботи соли 2000 ва аз даст додани ҳокимият Гоминдан ба ҳайати «эътилофи кабуд» дохил шуда, баръакси «эътилофи сабз» (таҳти роҳбарии Ҳизби демократии тараққиёт), ки мустақилияти Тайванро мехоҳад, ҷонибдори муттаҳидии тамоми Чин мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Short P.* Mao: A Life (ингл.) — Great Britain: Hodder & Stoughton, 1999. — P. 639. — 782 p. — ISBN 978-0-340-60624-7

Сарчашма
--------

* Гоминдан // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Гониометри Каранжо охири садаи XVIII.
**Зовиясанҷ**, **гонио́метр** (юн.-қад. γωνία — кунҷ ва μετρέω — чен мекунам) — абзор барои чен кардани андозаҳои кунҷӣ. Зовиясанҷи амалии содатарин аз транспортири ба ҷадвал насбшуда иборат аст; 1) дар физика асбоб барои андозагирии рӯяҳои кристалл ва маншур (призма)-ҳо. То кашфи таҳлили рентгеносохторӣ усули асосии ташхиси кристаллҳо буд; 2) дар антропология асбоб барои чен кардани кунҷҳои баъзе узвҳо ва скелети одам (хамидагии сутунмуҳра, кунҷи гардиши буғумҳо, тарҳи рӯй, хамидагии бинӣ ва ғ. ).

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гониометр // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.