recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Отаҷон Акрамов** (10 апрели 1929, Самарқанд — 27 апрели 2001, Душанбе) — иқтисоддон, доктори илми иқтисодӣ (1971), профессор (1980).

Солҳои фаъолият
---------------

Соли 1953 Донишгоҳи Миллии Тоҷикистонро хатм намуда, дар ҳамин ҷо ба сифати ассистент, муаллим, муаллими калони кафедраи иқтисоди сиёсӣ (1954—1959), декани факултети иқтисодӣ (1960—1965), ноиби ректор (1966—1969), дотсент ва профессор кафедраи иқтисоди сиёсӣ (1969—1980) фаъолият кардааст. Солҳои 1980—1985 профессори Донишгоҳи давлатии Москва буд. Перомуни масоили назариявии рушди иқтисодӣ ва пешрафти соҳаҳои асосии истеҳсолот, истифодаи оқилонаи захираҳои истеҳсолӣ зиёда аз 50 асару мақолаи илмӣ ва методӣ навиштааст.

Осор
----

* Муносибатҳои истеҳсолоти сотсиалистӣ, Д. 1962;
* Общественные фонды потребления и воспроизводство рабочей силы, Д. 1971.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ашрафи Мозандаронӣ** (порсӣ:  أشرف) **Муҳаммадсаид ибни Муҳаммадсолеҳ Маҷлисии Мозандаронӣ** (соли вафоташ 1708, музофоти Биҳори Ҳиндустон) — шоири форсизабони Ҳиндустон. Шогирди Соиби Исфаҳонӣ. Дар яке аз қаряҳои атрофи Исфаҳон ба дунё омада, таҳсили улуми мутадовилаи даврро анҷом дод. Дар синни камолот ба Ҳиндустон сафар кард ва ба хидмати Аврангзеб (хукмрониаш 1658–1707) роҳ ёфта, ба таълиму тарбияи Зебуннисо машғул шуд. Солҳои 1659–72 ба Зебуннисо забону адабиёти форсӣ ва илмҳои маъмули замонро таълим дода, яке аз муқаррабони ӯ гардид. Соли 1672 азми бозгашт ба Исфаҳон намуд. Қитъаи шеъре аз осори ӯ боқист, ки дар он ӯ азми худро ба Зебуннисо иброз доштааст. Вале дар бораи ба Исфаҳон баргаштани ӯ мадраке дар даст нест. Ҳаминаш маълум аст, ки баъди вафоти Аврангзеб (1707) кашмакаш байни шоҳзодагон ва ҳокимони маҳаллӣ авҷ гирифт. Ашраф бо баҳонаи зиёрати Каъба Ҳиндустонро тарк кардан хост, аммо дар Биҳор ба бемории сахте гирифтор шуда, вафот кард. Аз Ашраф куллиёти ашъор мондааст, ки он ғайр аз ғазалҳо, қасидаҳо, рубоиҳо, фардиёт, қитаоти таърих ва муаммоҳо, маснавиҳои «Соқинома» (400 байт), «Қазову қадар» (700 байт) ва 9 маснавии хурди ӯро дар мадҳи Аврангзеб, васфи Кашмир ва ҷашнҳои Ҳиндустон фаро мегирад. Ашраф бо маслиҳати Зебуннисо баёзе бо номи «Иродати фаҳм» тартиб дода буд, ки он ашъори шоирони дӯстдоштаи Зебуннисо ва баъзе шеърҳои худи ӯро дар бар мегирифтааст. Ин баёзро гӯё яке аз канизакони Зебуннисо ба ҳавзе афтонда, талаф додааст. 
Намунае аз ашъори Ашраф:

Зи бас аз ҷӯши саргардониям бетоб мегардад,
Ба ҳар обе, ки афтад акси ман, гирдоб мегардад.
Фурӯ мерезад аз ёди ту ҳар соат чунон рангам,
К-аз он рӯзи сиёҳи ман шаби маҳтоб мегардад.
Зи бас осоиши олам зи ман паҳлу тиҳӣ созад,
Ба деворе, ки афтад акси ман, меҳроб мегардад.
Баҳори тозарӯӣ аз ту дорад обу ранг, Ашраф,
Зи файзи хомаат кишти сухан сероб мегардад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
24 декабри соли 2021 *киштии мусофирбарии MV Avijan-10* дар дарёи Суганда, дар наздикии шаҳри Ҷалокати Бангладеш оташ гирифт. Дар натиҷаи ин ҳодиса дастикам 41 нафар кушта ва беш аз 100 нафар маҷрӯҳ шуданд. Чанд нафари дигар бедарак шуданд.

Вазъият
-------

Тақрибан 30 дарсади мардуми Бангладеш, ки аксаран камбизоатанд, тавассути дарёҳо сафар мекунанд  Дар кишвар аксар вақт садамаҳо дар паромҳо (киштиҳо) рух медиҳанд, ки "аксар вақт бо зиёд шудани одамон ё риоя накардани қоидаҳои бехатарӣ алоқаманданд"  .

Садама
------

Пароми сеқабата MV *Avijan-10* аз Дакка ба Баргуна меравад. Он дорои иқтидори 310 нафар буд, аммо зиёда аз 500 мусофирро мебурд, ки аксари онҳо рӯзҳои истироҳат ба хона бармегаштанд. Сӯхтор тахминан соати 3-и шаб, вақте ки бисёре аз мусофирон дар хоб буданд, дар соҳили Ҷалокати дарёи Суганда сар зад. Ба гуфтаи муовини директори оташнишонӣ ва мудофиаи шаҳрвандӣ Бришал Камол Уддин Бҳуиян, сӯхтор дар утоқи мошин оғоз шуда, зуд ба қисматҳои дигари паром паҳн шудааст.

Яке аз мусофирон гуфт, ки пеш аз сӯхтор дар муҳаррики паром мушкилӣ дошт. Баъдтар, он ба тамокукашӣ шурӯъ кард. Бархе аз мусофирон ба дарё ҷаҳида, ба соҳил шино карданд, то аз сӯхтор наҷот ёбанд. *Рӯзномаи Daily Star* гузориш додааст, ки 15 бригадаи оташнишонӣ дар тӯли 50 дақиқаи оташсӯзӣ ба ҷои ҳодиса расидаанд ва вазъ соати 5:20 саҳар таҳти назорат гирифта шудааст. Тумани зич анҷоми амалиёти наҷотро мушкил кардааст.

Ба гуфтаи як мақоми маҳаллӣ, паром дар соҳили дарё дар деҳаи ҳамсояи Диакул истод. Зоҳар Алӣ, раиси ин ноҳия гуфт, барои хомӯш кардани сӯхтор 4-5 соат вақт лозим буд. Барои хунук шудани киштӣ 8 соати дигар лозим шуд. Сардори пулиси маҳаллӣ Мойнул Ислом гуфт, ки ҷасади 37 нафарро пайдо кардаанд. Аксари қурбониён ё аз сӯхтор ба ҳалокат расидаанд ва ё ҳангоми фирор аз паром ғарқ шудаанд. 70 мусофири маҷрӯҳ дар беморхона бистарӣ шуда, ҳафт нафари онҳо ҷароҳатҳои вазнини ҷисмонӣ бардошта, дар ҳолати вазнин қарор доранд. Пас аз он шумораи кушташудагон ба 41 нафар расид.

Эзоҳ
----

1. ↑  Bangladesh: Death toll rises to 41 in ferry fire on Sugandha River(англ.). *Free Press Journal*. 25 Декабри 2021 санҷида шуд.
2. 1 2 3  Bangladesh ferry fire: Dozens killed near Jhalakathi (en-GB), *BBC News* (24 Декабри 2021). Проверено 24 Декабри 2021.
3. 1 2 3 4  Massive ferry fire kills at least 39 in southern Bangladesh(англ.). *AP NEWS* (24 December 2021). 24 Декабри 2021 санҷида шуд.
4. 1 2 3  Bangladesh: Dozens killed in ferry fire (en-GB), *Deutsche Welle (www.dw.com)*. Проверено 24 Декабри 2021.
5. ↑  At least 38 dead after packed ferry catches fire in Bangladesh(англ.). *The Independent* (24 December 2021). 24 Декабри 2021 санҷида шуд.
6. ↑  *Hasnat*. Fire on Crowded Bangladesh Ferry Leaves Dozens Dead (en-US), *The New York Times* (24 Декабри 2021). Проверено 24 Декабри 2021.
7. ↑  At least 37 dead in Bangladesh ferry fire(англ.). *www.aljazeera.com*. 24 Декабри 2021 санҷида шуд.
8. ↑  *Jahangir*. Death toll in massive Bangladesh ferry fire rises to 40(англ.), *AP NEWS* (25 December 2021). Проверено 25 Декабри 2021.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Ашкана (мазмунҳо)-ро бубинед.
**«Ашкана»**, **«Аскана»** — яке аз оҳангҳои мавсимию маросимии мусиқии форс-тоҷик, ки машшоқи аҳди Сосониён Бомшод эҷод намудааст. Бино ба ахбору тавзеҳоти манбаъҳои хаттии мусиқию («Китобу-л-кофӣ ал-мусиқӣ»-и Ибни Зайла) таърихӣ («Муруҷу-з-заҳаб»-и Масъудӣ, «Китобу-л-маҳвун ва-л-малоҳӣ»-и Ибни Хурдодбеҳ) ашкана ба силсилаи оҳангҳои замзамавии бематни хуросонӣ мансуб будааст. Мутрибони номии аҳди Сосониён Накисои Чангӣ, Саркаб, Саркаш ва дигар ашканаро бо маҳорати тамом иҷро менамудаанд. Ашкана дар аҳди хилофати араб ва асрҳои 11–12 дар санъати мусиқӣ маъмул буда, дар осори классикони адабиёти форс-тоҷик (Низомӣ, Манучеҳрӣ ва дигар) тавсиф шудааст;

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Борбад ва замони ӯ. Д, 2004; Раҷабов А. Эҷод ва иҷрои мусиқӣ дар садаҳои IV—VII. Д. 2011.

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Вирд** (ар. ورد‎ — таб, таби ба навбат, навбати таб, ҷамъаш **аврод**) — чизеро доим ба забон овардан ва гуфтан, пайваста ва ҳамеша такрор кардани калима, ибора, ҷумла, байти шеър, дуоҳо ва амсоли ин.

Ҳар пораи муайяни Қуръон низ вирд аст. Вирд ба маъноҳои тариқат, ниёиши махсус ва дуои ҳатмии тариқат низ корбурд мешавад. Вирд асоси тариқат буда, дар як ё чандин ниёиш ва силсилаи дуоҳо дарҷ гардидааст. Лафзи вирд дар ибтидо барои ифодаи вақти муайяне, ки суфӣ ба Худованд мебахшад, истифода мешуд, вале минбаъд он бо зикр ва ҳизб, ки дар ин ҳолат анҷом дода мешуданд, муродиф гардид. Вирд шакли қолабӣ надошта, аз зикрҳо ва ҳизбҳо — ниёишҳое иборат аст, ки бахшҳои умдаи онҳоро пораҳои оёти қуръонӣ ва асмоулҳусно ташкил медиҳанд. Пешвоёни тариқатҳо барои муридонашон авроди махсус таҳия карда буданд; ҳар шохаи тариқат дар минтақаҳои гуногун авроди худро дошт, ки дар баъзе мавридҳо матнҳои онҳо аз ҳамдигар фарқ мекарданд. Ҳар мусулмон аз авроди мазкур истифода бурда метавонад. Чунончи, «Авроди фатҳия»-и Мирсайид Алии Ҳамадонӣ маъруф буда, аз ҷониби оммаи васеи мусулмонон истифода мешавад.

Тибқи маълумоти Абдурраҳмони Ҷомӣ («Нафаҳоту-л-унс»), вирди Самнун ал-Муҳиб дар шабонарӯз панҷсад ракъат намоз буд; Муҳаммад ибни Фоза ҳар рӯз се хатми Қуръон вирд дошт; вирди Абдуллоҳи Ансорӣ дар шабонарӯз дувист фасл дуо буд.

Лафзи вирд дар шеър фаровон корбурд шудааст:

> Шеъри Низомӣ шакарафшон шуда,  
> 
> Вирди ғизолони ғазалхон шуда.
> 
> 
> Низомӣ
> 
> 

> Ба ҳеч вирди дигар нест ҳоҷатат, Ҳофиз,  
> 
> Дуои нимшабу дарси субҳгоҳат бас.
> 
> 
> Ҳофиз
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вирд / С. Маҳмадуллоҳ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Кӯктеппа** (Гӯктеппа, Гёкдепе; туркм. Gökdepe, ки аз *gök* — сабз ва *Depe* — теппа, баландӣ) — шаҳр (то соли 1993 — Геок-Теппа, Geok-Tepe) — маркази маъмурии эптари Гӯктеппаи вилояти Аҳали Туркманистон аст.

Таърих
------

Таърихан, ин номи се деҳа дар уезди Ахалтекин вилояти Закаспий, воқеъ дар наздикии истгоҳи Геок-Теппа, роҳи оҳани Закаспий буд.
Ҷозибаи асосӣ — харобаҳои як қалъаи васеъест, ки онро қабилаи текинҳо барои дифоъ аз ҳамлаи лашкари русҳо бо номи Янги-Шаҳр сохтаанд. Баъд аз он, ки шаҳрак аз ҷониби нирӯҳои Русия дар соли 1881, ишғол гардид, бештар ҳамчун **Геок-Теппа** (Денгил -Теппа) маълум аст.

Акс:Geok-tepe-medal.jpg Медал «Барои ишғол намудани Геоктеппа» (1881)
### Давраи Шӯравӣ

Геоктеппа як шаҳраки навъи шаҳрӣ буд ва маркази маъмурии ноҳияи Геоктеппаи ҶШС Туркманистон буд. Соли 1970 аҳолии он 7700 нафар буд. Дар соли 2008, ӯ мақоми шаҳрро гирифт.

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар воҳаи Аҳал-Tекин дар назди Копетдаг воқеъ аст. Соли 1967 марҳилаи сеюми сохтмони канали Қароқум ба Геоктеппа оварда шуд.

Роҳи оҳани Закаспий ва шоҳроҳи М 37 аз шаҳр мегузаранд. Дар наздикии истгоҳи роҳи оҳан, дар масофаи 45 км аз Ашқобод ҷойгир аст.

Иқтисод
-------

**Гӯктеппа** маркази калони сабзавоткорй, токпарварӣ ва винопазӣ мебошад.

Ҷойҳои тамошобоб
----------------

* Калъаи Геок-Теппа.
* Бинои осорхона дар истгоҳи Геоктеппа.
* Масҷиди ба номи Сапармурод Ниёзов.
* Дар наздикии шаҳр маҳалли неолитии Пессеҷик-Тепе ҷойгир аст.

Адабиёт
-------

* Геок-тепе // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
* Ахал-текинская экспедиция // Энсиклопедияи ҳарбӣ : [дар 18 ҷилд] / ed. В. Ф. Новицкий…

Пайвандҳо
---------

* Таваҷҷуҳи Русия ба Туркманистон.

Эзоҳ
----

1. ↑  БСЭ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона

 |

| ⚙️ Парчами Туркманистон Шаҳрҳои Туркманистон |
| --- |
| Бо мақоми вилоят | Ашқобод |  |
| Марказҳои маъмурии вилоятҳо | 
* Аннау
* Балканобод
* Дашоғуз
* Марӣ
* Туркманобод

 |
| шаҳрҳои дигар | 
* Байрамалӣ
* Баҳарден
* Баракат
* Болдумсоз
* Газаҷак
* Гӯруғлӣ
* Губадаг
* Дӯстлук
* Ёлётен
* Шаҳр ба номи Сафармурод Туркманбошӣ
* Кӯктеппа (Гёктеппа)
* Қумдоғ (Гумдаг)
* Қаҳқаҳа (Кака)
* Қурбонсултон-Эҷе
* Кӯҳнаурганҷ
* Керкӣ
* Маъданлӣ
* Махтумқулӣ
* Мурғоб
* Ниёзов
* Оқтеппа
* Саёд
* Сайдӣ
* Сардор
* Сарҳадобод
* Теҷен
* Туркманбошӣ
* Фороб
* Хазар

 |
**Винти Архимед** — дастгоҳ (механизм) барои кашидани об аз обанборҳои аз сатҳи замин поён ҷойгиршуда.

Онро тақрибан соли 250 то м. риёзидон ва механики Юнони Қадим Архимед кашф кардааст. В. А. наварди винтшакле мебошад, ки дар даруни қубури моил (тақр. 40° ба сӯйи уфуқ) ҷойгир шудааст. Қисми поинии қубурро ба даруни об мегузоранд. Навард асосан бо ёрии чарх (муҳаррик)-и бодӣ тоб мехӯрад ё онро дастӣ тоб медиҳанд. Ҳангоми тоб хӯрдани навард об бо қубур ба баландии 4-5 м боло баромада, ба наҳрҳои обрасон ҷорӣ мешавад. В. А.-ро барои хушк кардани заминҳои наздибаҳрӣ (заминҳои полдерӣ), ки минбаъд кишт мешуданд (дар Ҳолландия), инчунин дар дастгоҳҳои коркарди обҳои чиркин ба кор мебурданд. Тарзи кори В. А. дар дастгоҳҳое, ки ба тавассути онҳо дар хоҷагиҳои моҳипарварӣ моҳиро аз ҳавзҳо беозор мебароранд, истифода мешавад. Дар техникаи автомобилӣ В. А.-ро ба ҷойи чархи мошин кор фармудан мумкин аст. Дар ин маврид сохти винтро тағйир дода, онро тавре васл мекунанд, ки ба наварди мошин ҳаммеҳвар бошад. Дар натиҷа автомобил ба мошини ҳамаҷогард табдил ёфта, ҷойҳои душворгузар (мисли ботлоқзорҳо)-ро ба осонӣ убур мекунад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Винти Архимед // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона
* Военная Сытина
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)
* Pauly-Wissowa

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 7704833-7

 |
**Вира**, **вера** — дар Руси Қадим навъи ҷаримаи пулӣ, ки барои қатли шахси озод ба нафъи княз пардохт мешуд. В. марҳалаи аввали аз байн рафтани қасоси хунӣ ба шумор меравад. Ҳаҷми В. ба мавқеи иҷтимоии шахси мақтул вобаста буд: барои қатли шахси озод 40 гривен ва барои куштори намояндаи ҳокимият 80 гривен муқаррар шуда буд. Ҳангоми пайдо накардани шахсияти қотил ҷамоае, ки дар ҳудуди он ҷиноят содир ва ё олоти ҷиноят ёфт мешуд, уҳдадор буд гунаҳгорро ёбад ва ҷаримаи муқарраршударо пардохт намояд. Назири В. дар фиқҳи исломӣ дия ё хунбаҳо аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вира // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Виртуоз** (итол. *virtuoso* — аз лот. virtus, чолок, моҳир) – чунин номида мешавад мусиқачӣ – машшоқе, ки навохтани ягон соз ё овозхониро аз ҷиҳати техникӣ ба таври озод комилан аз худ кардааст.

Таърих
------

Маънии калимаи **"виртуоз"** аз асрҳои XVI - XVII сарчашма мегирад. Ин истилоҳи ифтихорӣ барои шахсе мебошад, ки дар ягон соҳаи зеҳнӣ ё санъат ёдрас шудааст. Бо гузашти вақт ин истилоҳ дар ҳоли васеъ шудан ва танг шуданаш таҳаввул ёфт, дар ҳоле ки тафсирҳои нав ба мӯд ва аз мӯд ворид шуданд ва мубоҳисаҳо ба вуҷуд омадаанд. Дар аввал, навозандагон, назариячиёни маъруфи мусиқӣ ба мусиқинавозон чунин таснифотро сазовор донистанд, ки ин аз нишондиҳии моҳир муҳимтар буд.

Эзоҳ
----

1. ↑    Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.93. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
2. ↑  Grove Music Online(пайванди дастнорас — *таърих*).  Grove Music Online. 14 марти 2006 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 16 май 2008.
**Виритра** - ба маънои «махфикунанда ва дузд» ба эътиқоди эрониёни қадим абри беборон аст ва дар ривоёти куҳани мазҳабӣ номи девест, ки мазҳари хушксоливу торикӣ ва бадхоҳӣ маҳсуб мешудааст. Калимаи «виритра» дар санскрит ба маънои душман ва пӯшонанда ва монеъшаванда омада ва «виритраҳан» дар «Ригведо» лақаби Индро – худованди бузурги ҳиндуҳост, ки дар Авестоӣ «Вирижраған» ва дар форсӣ «Баҳром» шуда ва ҳамчунин лақаби Баҳром ва мӯҳтарамтарин лақабест, ки ба худоёне дода шуда, ки ба Виритра ҳамла мекунанд ва пас аз сӯрох-сӯрох кардани бадани ӯ борони муҳтавояшро бар замин мерезанд. Индро бузургтарин душмани Виритра аст ва найзаи оташини ӯ барқи ин дузди боронҳоро нобуд мекунад ва ба ҳамин ҷиҳат ба «Виритракуш» мавсуф аст.

Пайвандҳо
---------

1. ↑  Сомонаи "Садои Шарқ", Фарҳанг. 16 Декабри 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 16 январи 2016.
**Винти ҳавоӣ**, **пропеллер** - ҳаракатдиҳандаи паррадор, ки дар он парраҳои аз рӯйи радиус ҷойгиршуда бо ёрии муҳаррик давр зада, тавонои (моменти тобдиҳанда)-и муҳаррикро ба қувваи кашиш табдил медиҳанд.

Винти ҳавоӣ аз гупчак (втулка) ва парраҳо иборат аст. Парраҳои пропеллерро аз чӯб, дюралюмин, пӯлод ва масолеҳи маҷмӯӣ (таркибӣ) месозанд. Парраҳо тоб хӯрда, ҳаворо ба самти ба ҳаракаташон муқобил тела медиҳанд. Дар тарафи пеши винт майдони фишори паст ва дар ақиби он майдони фишори баланд ҳосил мешавад. Тоб хӯрдани парраҳои В. ҳ. боиси самти даврӣ ва радиусӣ гирифтани ҳаҷми муайяни ҳавои телашаванда мегардад (барои ин қисми энергияи винт ба ҳаракатовар сарф мешавад). Дар натиҷа қувваи кашише пайдо мешавад, ки барои ба ҳаракат даровардани мошин зарур аст. В. ҳ. дупаррадор, сепаррадор, чорпаррадор мешавад. Инчунин винтҳои ҳаммеҳвар мавҷуданд, ки ба самтҳои ба ҳам муқобил тоб мехӯранд ва дар натиҷа барои ба ҳаракат даровардани фаввораи ҳавои телашаванда иқтидори (қувваи) кам сарф мекунанд. Вобаста ба тағйир ёфтани тоби парраҳо пропеллерҳои тобашон тағйирнаёбанда, тағйирёбанда, вобаста ба тарзи истифода кашанда ва теладиҳанда, вобаста ба суръати ҷараёни ҳаво таҳтуссадоӣ, наздикисадоӣ, фавқуссадоӣ, инчунин флюгерӣ, реверсивӣ, ҳаракатоварашон электрикӣ, аэродинамикӣ ва ғ. мавҷуданд. В. ҳ. ҳамчун дастгоҳи ҳаракатовар дар тайёраҳо, автожирҳо, сикложирҳо (сиклокоптерҳо), чархболҳои муҳаррикашон поршению турбовинтӣ, инчунин дар экранопланҳо, аэрочанаҳо, аэроглиссерҳо ва киштиҳои ҳавоболин истифода мешавад. Дар автожиру чархбол В. ҳ. ҳамчун винти баранда (ҳомил) ва дар чархболҳо боз ба сифати суккон (рул) корбаст мегардад. Сохти содатарини В. ҳ.-ро бори аввал соли 1475 Леонардо да Винчи пешниҳод кард, М. В. Ломоносов онро барои ба вуҷуд овардани кашиш дар тимсоли асбоб барои таҳқиқоти метеорологӣ истифода намудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Винти ҳавоӣ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 1033660159
* NKC: ph271412

 |
**Акрам Ахмедҷонович Додоҷонов** (тав. 13.05.1960, Душанбе), муаллими фанни графика, номзади илмҳои педагогӣ (1998), дотсент (2002).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1977–1978 дар Институти лоиҳакашии «Душанбегипрогор» ҳамчун нақшакаш фаъолият намудааст. Солҳои 1978–1982 дар факултети индустриалию педагогии Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1982–1983 устои таълимӣ-истеҳсолотии омӯзишгоҳи техникии №7 Душанбе, 1983–1985 муаллими кафедраи умумитехникии Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе, 1985–1988 аспирант, 1988–1989 устои таълимӣ, ассистенти кафедраи фанҳои умумитехнткии донишкадаи номбурда буд. Солҳои 1989–1992 ба ҳайси ассистенти кафедраи роҳнамои касбии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев, 1992–1993 муаллими калони кафедраи номбурда фаъолият намудааст. Солҳои 1993–1997 вазифаи муовини декани факултети индустралию педагогӣ оид ба тарбия, 2002–2005 мудири кафедраи механикаи техникӣ ва нақшакашӣ, 2005–2009 декани факултети технология ва соҳибкории Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айниро ба уҳда дошт. Аз соли 2009 инҷониб дотсенти кафедраи механикаи техникӣ ва нақшакашии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ аст. Муаллифи 6 дастури методӣ ва зиёда аз 30 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои муҳими таҳсилоти технологӣ дар муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ, миёнаи махсус ва миёна матраҳ шудааанд. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2001) мукофотонида шудааст.

Осор
----

* Корҳои амалӣ аз геометрияи тасвирӣ ва нақшакашӣ (Воситаи таълимӣ), Д. 2003;
* Роль педагогической науки Республики Таджикистан в трудовой подготовке и профориентации школьников // Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, № 4, Д. 1998;
* Эстетическое воспитание студентов педагогических вузов в процессе обучения технологии // Проблемаҳои актуалии таҳсилоти технологӣ дар муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ, миёнаи махсус ва миёна (Маводҳои конференсияи илмӣ), Д. 2009.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Тахористон** – мамлакатест, ки дар ду соҳили дарёи Панҷ ҷойгир буд, сарзамини имрўзаи Афғонистони шимолӣ, Тоҷикистону Ўзбекистони ҷанубӣ.

Тахориҳо ба Бохтар(давлати Юнону Бохтар) якҷоя бо қабилаҳои массагетҳову сакоиҳо омада дар озодкунии мамлакат аз юнониён ва ҳаёти минбаъдаи сиёсӣ кишвар нақши калон бозиданд. Аз асри IV сар карда Бохтар Тахористон номида мешуд. Тахориҳо чун чузъи асосӣ ба халқи нав ташаккул ёфтаистодаи тоҷикон дохил мегарданд. Сипас Тахористон якчоя бо қисми зиёди Осиёи Миёна, қаламрави Афғонистони ҳозира ва Ҳиндустони шимолӣ дар ҳайати давлати бузург бо сарварии сулолаи Кӯшониён буд. Ин замони нашъунамои иқтисодиёту маданият, ривоҷёбии алоқаҳо бо Аврупои шарқӣ, Рум, Чин ба ҳисоб меравад. Ёдгориҳои бостоншиносии замони Кӯшониён пайвастани санъати осиёмиёнагӣ, юнонӣ ва ҳиндиро инъикос менамоянд.

Дар бораи мулкҳои ҷудогонаи Тахористон – Хуттал, Вахон, Шуғнон, Чағониён, Шумон сайёҳ ва зоири дигари буддоӣ Хой-Чао, ки соли 726 ба Вароруд (Варазруд) омада буд, маълумот медихад. Тахористон навохии имрўзаи ҷанубии Тоҷикистону вилояти Сурхандарёи Ўзбекистон ва қисматҳои шимолии Афғонистонро дар бар мегирифт. Ин давлат аз ҷиҳати масоҳат ба Бохтари қадим шабоҳат дошт. Тахористон ҳарчанд кишвари калону фарох ба ҳисоб равад ҳам, вале аз нигоҳи сиёсӣ мамлакати номутамарказу пароканда буд. Дар сари ҳар як мулк як волӣ ё малики мустақил меистад. Ба таври дигар Тахористонро конфедератсияи номуназзам ё иттиҳоди мулк-давлатҳои соҳибихтиёр гуфтан мумкин аст..

Пайнавишт
---------

1. ↑  Муҳимтарин саҳифаҳои таърихи халқи тоҷик. Мураттибон Ҳотамов Н.Б.Саъдиев Ш.С. Нашри дуюм. - Душанбе,2010.
2. ↑  Ҳотамов Н.Б. Довуди Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 71.

Адабиёт
-------

* Memoirs of a Malayan Family p. 87

Нигаред
-------

* Таърихи Тоҷикистон


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Акобиров Акрам Қурбонович** ( 4 августи 1954, пос. Ҷилликул, ноҳияи Колхозобод; ҳоло ноҳияи Ҷалолиддини Румӣ), арбоби низомӣ, генерал-майор (2003).

Солҳои фаъолият
---------------

Хатмкардаи факултети таърихи УДТ (1976). Муаллими мактаби миёна дар ноҳияи Ёвон (1976 – 1979), таҳсил дар Мактаби махсуси Комитети амнияти давлатии СССР (шаҳри Тошканд, 1979 – 1980), ваколатдори фаврӣ дар ноҳияи Ёвон (1980 – 1984), таҳсил дар Академияи Комитети амнияти давлатии СССР дар шаҳри Москва (1984 – 1985), хидмат дар Ҷумҳурии Афғонистон (1988 – 1990), сарваколатдор ва ҷонишини сардори гурӯҳи фаврӣ дар минтақаи Кӯлоб (1990 – 1996), ҷонишини сардори раёсати Комитети амнияти миллӣ (КАМ) дар вилояти Суғд (1996 – 1997), ҷонишини сардори раёсати КАМ дар вилояти Хатлон (1997 – 99), сардори раёсати КАМ-и вилояти Суғд (1999 – 2004), сардори раёсати КАМ-и Ҷумҳурии Тоҷикистон (2004 – 2006). Аз соли 2006 мушовири Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, мушовири сафоратхонаи ҶТ дар Ҷумҳурии Қирғизистон (аз соли 2009). Бо ордени Спитамен сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Акрекс** — дезин, динобутан, динофен, як навъ моддаи химиявӣ. Кристаллҳои рангаш зард; ҳарор. гуд. 61 – 62°С. Дар об бад, дар спирт нисбатан беҳтар, дар атсетон ва ксилол нағз ҳал мешавад. Акрексро чун хокаи намкаши 50%-а истеҳсол мекунанд. Суспензияи 0,1 – 0,5%-аи он барои нест кардани канаҳои рустанихӯр ва занбӯруғҳои гарда, тортанакҳои пахта (ба ҳар га 1 кг), канаи дӯлона ва канаи дарахтони мева (ба ҳар га 0,75 – 2 кг), гардаи себу нок (ба ҳар га 0,75 – 1,5 кг), канаи сурхи рустаниҳои ситрусӣ (ба ҳар га 3 – 4 кг), тортанаккана ва гардаи бодиринг (1,5 –3 кг) истифода мегардад. Акрекс хеле заҳрнок аст ва канаҳоро дар ҳамаи давраи инкишоф маҳв мекунад. Бинобар ин дар вақти ба доруҳои фосфороорганикӣ тобовар шудани канаҳо ин доруҳоро метавон бо акрекс иваз кард. Дар таркиби себ, нок, ангур, рустаниҳои ситрусӣ аз 0,05 мг/кг зиёд боқӣ мондани акрекс ҷоиз нест (вале дар таркиби ғуҷуммеваҳо набояд боқӣ монад). Дар давраи нашви рустанӣ акрексро аз ду маротиба зиёд намепошанд. Истифодаи акрекс дар атрофи ҳавзҳои моҳипарварӣ манъ аст. Баъди 3 рӯзи истифодаи акрекс ба корҳои мошинӣ ва пас аз 8 – 10 рӯз ба корҳои дастӣ иҷозат дода мешавад. Барои занбӯри асал заҳр аст, аз ин лиҳоз онро дар давраи гули рустаниҳо истифода бурдан мумкин нест.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аксарияти парлумонӣ** - шумораи аъзои палатаи парлумон, ки дар як ё якчанд фраксияҳои ҳизбӣ муттаҳид шудаанд ва дар кишварҳои парлумонӣ ин ба онҳо ҳуқуқи ташкили ҳукуматро медиҳад. Аксарияги парлумонӣ дар муайян кардани самтҳои асосии сиёсати Ҳукумат нақши калон дорад. Аксарияти парлумонии ташаккулёфта ба воситаи интизоми ҳизбӣ нигоҳ дошта мешавад. Аксарияти парлумонӣ дар он сурат; том шуда метавонад, ки агар ҳизб, созмон зиёда аз 50 фоиз мандати вакилонро соҳиб бошад, дар он сурат нисбӣ шуда метавонад, ки агар ҳизбу созмон аз нисф кам мандат дошта бошад ҳам, вале он аз дигар ҳизбу созмон дар алоҳидагӣ зиёд бошад.

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 33
**Толишон** (толишӣ. толишон / tolışon) — яке аз халқҳои Қавқози Ҷанубӣ ба шумор рафта дар кӯҳистони Толиш ва атрофи он то ҷануби-ғарбии соҳили баҳри Каспий (ҷанубу шимоли Озарбойҷон ва шимолу ғарби Эрон) иқомат мекунанд.
Шумораи умумии Толишон дар тамоми дунё 2 000 000 нафар[*Ниёзманди манбаъ*]

Як гурӯҳ толишони эронӣ дар назди манзилашон. Охири садаи 19

Таърих
------

### Таърихи куҳан

### Толишон дар садаҳои 19-20

Аҳолӣ
-----

Забон
-----

Забони толишӣ ба гурӯҳи забонҳои иронии шимолу-ғарбӣ дохил шуда ба гӯиши татӣ дар Озарбойҷони Эрон наздик аст. Якчанд лаҳҷа дорад аз қабили: Остороӣ, Ланконӣ, Лерикӣ, Массолӣ. Лаҳҷаи ланконӣ серталаффуз аст. Забони толишони Эрон ба гӯиши толишони Ленкоран наздик аст. Соли 1928 дар асоси графики лотини алифбои забони толишӣ сохта шуд.

Дин
---

Толишон мусулмони шиамазҳабанд. Қисми каме аз онҳо суннимазҳаб мебошанд.

Эзоҳ
----
**Толиқон** (дарӣ: تالقان *Tāloqān*) — шаҳр дар Афғонистон, маркази вилояти Тахор. Дар шимоли кишвар ҷойгир шудааст.

Таърих
------

Марко Поло дар соли 1275 шаҳри кӯҳани Толиқонро чунин тавсиф кардааст: 

>  Қалъа Тайхон номида шудааст, бозори калони ғалла дорад ва ҳама чиздар атроф зебо ва самарбахш аст. Кӯҳҳо дар ҷануб буда бузург ва баланд мебошанд. Ҳамаашон аз намаки сафед иборатанд, бениҳоят сахт ва одамоне, ки масофаи дурро дар сӣ рӯз тай мекунанд, барои гирифтани ин намак ба ин ҷо меоянд, зеро ин намак аз ҳама боэҳтиром ва тозатарин дар ҷаҳон аст. Он чунон сахт аст, ки онро танҳо бо болғаи калони оҳанин шикастан мумкин аст. Ва миқдораш барои ҳамаи кишварҳои Замин кофӣ хоҳад буд . 
> 
> 

 Дар соли 1603, як таҳқиқгари дигари аврупоӣ Бенту ди Гойш бо корвоне аз Кобул ба Яркенд сафар кард (он вақт пойтахти Қашғар буд ) ба Толиқон (ё Талхона) ташриф овард . 

Дар давраи ҷанги Афғонистон, ҳангоми амалиёти низомӣ дар моҳи июни соли 1986, Толиқон пурра хароб шуда буд. 

Толиқон охирин шаҳрест, ки моҳи январи соли 2001 аз ҷониби Толибон забт карда шуда буд. Ҳангоми муҳосираи шаҳр садҳо ғайринизомиён кушта шуданд. Пас аз забти Толибон , хуруҷи оммавии аҳолӣ аз шаҳр оғоз ёфт. Аҳолии мулкӣ дар шимоли вилояти Қундуз ва ба дараи Панҷшер фирор карданд, ки дар ниҳояти он нерӯҳои Эътилофи Шимолӣ тавонистанд ҳаракати Толибонро ба шимол ва шарқи шаҳр боздошта тавонистанд. Аммо, онҳо натавонистанд шаҳрро озод кунанд. Пас аз озод шудани Толиқон дар моҳи ноябри соли 2001, роҳбарони Эътилофи Шимолӣ дар Толиқон як қабри оммавии 70 зан ва кӯдакон - аъзоёни он оилаҳоеро, ки натавонистанд аз шаҳр фирор кунанд, ёфтанд  .

Аҳолӣ
-----

Соли 2006 аҳолии шаҳр 196,400 нафарро ташкил мекард.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑  Dupree, Nancy Hatch (1977) [1st Edition: 1970]. *An Historical Guide to Afghanistan* (2nd Edition, Revised and Enlarged ed.). Afghan Tourist Organization.
3. ↑  «The Journey of Benedict Goës from Agra to Cathay» — перевод Генри Юла главы *De Christiana expeditione apud Sinas*, с примечаниями и введением. In: *Cathay and the way thither: being a collection of medieval notices of China. Issue 37 of Works issued by the Hakluyt Society*. Printed for the Hakluyt society. 1866. pp. 558–559.  `|first1=` missing `|last1=` in Authors list (help)
4. ↑  *Filipov, David*. Amid the ruins of war, Afghans tread warily, The Boston Globe (10/06/2002). Бойгонӣ шудааст 5 августи 2009  сол. Проверено 19 Декабри 2007.

| ⚙️ Шаҳрҳои калонтарини Афғонистон |
| --- |
| Пойтахт | Кобул |  |
| Шаҳрҳо бо шумораи аҳолӣзиёда аз 100 ҳаз. нафар | Қандаҳор  • Ҳирот  • Мазори Шариф  • Қундуз  • Ҷалолобод  • Лашкаргоҳ  • Толиқон  • Пули Хумри · Хуст  • Ғазнӣ  • Шибирғон  • Сари Пул  • Фароҳ |



|  |  |
| --- | --- |
| Афғонистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Афғонистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Конфронси Ялта** дар 4-11 феврали соли 1945 мелодӣ, дар Кохи Тазорҳо дар шаҳри Ялта воқеъ дар шабеҳи Ҷазираи Крим баргузор шуд. Чанд моҳ пеш аз поёни Ҷанги Ҷаҳонии Дувум дар Ялта, Рузвелт раиси ҷумҳури Амрико ва Черчилл нахуствазири Инглистон аз як сӯ ва Сталин аз сӯи дигар дар бораи тақсими ғанаими ҷанги қабл аз поёни он ба баҳс пардохтанд. 

Черчилл, Рузвелт ва Сталин дар Конфронси Ялта
Ин конфронс бо ҳузури 50 кишвари мухолиф муттаҳидин баргузор шуд.

Нигорхона
---------

* 
* 
* 
*

Манбаъ
------

Аз Википедиаи Форсӣ


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Хосият Махсумовна Абдушукурова** (Тав.10.11.1933, гуз. Чорраҳаи ш. Самарқанд — 08.10.2013, ш.Душанбе) — акушер-гинеколог, омӯзгор, номзади илмҳои тиб (1972). «Аълочии нигаҳдории тандурустии СССР» ва Корманди Хизматнишондодаи Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Хосият Абдушукурова дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино таҳсил кардааст (1951–1957). Акушер-гинекологи таваллудхонаи н. Шаҳритус (1957–1958). Пас аз хатми ординатураи клиникӣ (1959) сарпишизки Таваллудхонаи ҷумҳуриявии Душанбе (1959–1963). Аз с.1963 то 1987 – ҷонишини вазири нигаҳдории тандурустии Тоҷикистон. Минбаъд фаъолияти омӯзгориро пеш гирифта то охири умр муаллими калони каф. гигиенаи иҷтимоӣ ва ташкили нигаҳдории тандурустии ДДТТ будааст. Деп. Сов. меҳнаткашони н. Марказии (ҳоло – Фирдавсии) Душанбе даъватҳои 9 ва 10, узви горкомпартияи Душанбе, узви Пленуми Сов. ҷум.-явии ит. касабаи Тоҷикистон, раиси комиссияи суғуртаи давл. узви През. Сов. ҷумҳуриявии занон, узви През. Ком. ҷумҳуриявии муҳофизати сулҳ, узви Сов. ҷумҳуриявии ветеранҳои ҷанг ва меҳнат интихоб шудааст. Хидматҳояш бо ду орден «Нишони Фахрӣ», медали «Барои меҳнати шоён. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В.И. Ленин», «Ветерани меҳнат», ду Ифт. Фахрии Сов. Олии Тоҷикистон ва чандин Ифт. Фахрии соҳавӣ қадр карда шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — 215 с. — С.14.(тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Низомнома (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Низомнома** - калимаи арабӣ буда, маънояш тартиб, интизом, услуб аст. **Низомнома** — санади меъёрию ҳуқуқиест, ки мақоми ҳуқуқии ташкилот, тартиби фаъолияти мақоми давлатӣ, ташкилоту муассисаҳо, инчунин муносибатҳои мутақобилаи онҳоро бо дигар мақомот, ташкилот, муассисаҳо ва шаҳрвандон дақиқ муайян менамояд.

Дар амалияи ҳуқуқӣ дар зери мафҳуми низомнома санади меъёрию ҳуқуқие дар назар аст, ки он вазъи ташкилот, тартиби фаъолияти мақоми давлатӣ, ташкилоту муассисаҳо, инчунин муносибатҳои мутақобилаи онҳоро бо дигар мақомот, ташкилот, муассисаҳо ва шаҳрвандон муайян мекунад.

Низомнома шакли зуд-зуд истифодашавандаи санади меъёрию ҳуқуқии мақомоти давлатӣ ва мақомоти худидораи маҳаллӣ мебошад. 
Одатан Низомнома бо қарори мақомоти болоии давлатӣ тасдиқ мегардад. Масалан, Низомномаи мавриди амали Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 29 июни с.2001 № 322 тасдиқ шудааст. 

Низомнома дар асоси Конститутсия, қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, санадҳои меъёрию ҳуқуқии мақомоти болоии давлатӣ тайёр ва тасдиқ карда мешавад.

Нигаред
-------

* Низоми ҳуқуқӣ
* Низоми ҳуқуқи конститутсионии ҶТ

Эзоҳ
----

1. ↑  «Дар бораи санадҳои меъёрию ҳуқуқӣ» (моддаи 14). Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 13 ноябри соли 1998
2. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - С. 345-346
**Консули генералӣ** - намояндаи доимӣ дар назди ташкилоти байналмилалӣ - кормандони хидмати дипломатӣ, ки дар намояндагиҳои дипломатӣ ва муассисаҳои консулии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар хориҷа, намояндагиҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди ташкилотҳои байналмилалӣ кор мекунанд.

Нигаред низ
-----------

* Дипломат

Эзоҳ
----

1. ↑  Қонуни ҶТ Дар бораи хидмати дипломатӣТоҷикистон. Б.3. Мод. 10. Кормандони хидмати дипломатӣ ва вазифаҳои дипломатӣ. 11 июли 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 ноябри 2016.

* Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2007, №6, мод.428;

соли 2008, №6, мод. 448
**Норӣ Раббимдухт** — публисист, тарҷумон, шоира, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2008)

Зиндагинома
-----------

Норӣ Раббимдухт 10 ноябри соли 1953 дар шаҳри Душанбе таваллуд ёфтааст. Соли 1986 факултаи филологияи руси Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. Солҳои 1987—1994 дар муассисаҳои нашриявии «Маориф», «Адиб», рӯзномаҳои «Ҳомии Ватан» ва «Роҳи умед» (ҳозира «Нақлиёт») ҳамчун рӯзноманигор фаъолият бурдааст. Аз соли 2008 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

Эҷодиёт
-------

Аз айёми донишҷӯӣ ба тарҷумаи асарҳои адибони муосир ва классики тоҷик ба забони русӣ шурӯъ намудааст. Аз ҷумла, чанд ҳикояти «Тазкират-ул-авлиё»-и Фаридуддини Аттори Нишопурӣ, «Калилаву Димна»-и Ҳусайн Воизи Кошифиро ба русӣ гардондааст. Ҳамчунин, намунаҳоеро аз осори нависандагони тоҷик Ӯрун Кӯҳзод, Сорбон, Меҳмон Бахтӣ, Абдулҳамид Самад, Баҳманёр, Равшани Ёрмуҳаммад ва дигаронро ба русӣ тарҷума ва дар нашрияву рӯзномаву маҷаллаҳои ҷумҳурӣ чоп кунондааст. Ба забони русӣ шеър навишта, чанде аз асарҳои шоирони тоҷикро ба забони русӣ гардондааст, ки мунтахаби рубоиёти Соҳибназар, шеърҳои алоҳидаи Нурулло Норзода, гулчини таронаҳои Мавлудаи Равшанёр аз он ҷумлаанд. Намунаҳое аз офаридаҳои худаш дар маҷаллаи «Помир» ва рӯзномаву маҷаллаҳои дигари русизабони кишвар чоп шудаанд.

Ҷоизаҳо
-------

* Ҷоизадори Озмуни байналмилалӣ барои тарҷумаи беҳтарин аз забони миллӣ ба забони

русӣ дар кишварҳои ИДММ ва Балтия «Мэтр» (2007);

* Нишони «Сухан» (2013).

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с.182 ISBN 978-99947-2-379-9
**Бусниҳо**, **босниҳо** — яке аз халқиятҳои славянҳои ҷанубӣ, ки дар давраи империяи Усмонӣ бар асари ба ислом рӯ овардани славянҳои Босния пайдо шуда, асосан дар Босния ва Ҳерсоговина умр ба сар мебаранд.

Аксари кулли диндорон мусулмонони суннимазҳаб ва теъдоде аз онҳо масеҳиёни православ мебошанд. Забонашон босниягист. Дар саршумори аҳолӣ дар Югославияи собиқ дар солҳои 1960-70 ба ҷойи истилоҳи «боснӣ» ибораи «славянҳои мусулмон» истифода шудааст. Тибқи омори соли 2005 теъдоди умумии босниҳо 2147 ҳазор ва тибқи саршумори соли 2011 шумораи умумии онҳо дар саросари ҷаҳон 2400 ҳазор нафарро ташкил медиҳад. Аз ин миқдор дар буснӣ 2 218 638 нафар, дар Сербия 136 087 нафар, дар Черногория 53605 нафар, дар Туркия беш аз 30 ҳазор нафар, дар ИМА 30 ҳазор нафар, дар Хорватия 14 ҳазор нафар буснӣ умр ба сар мебаранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Босниҳо / Қ. Расулиён // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Амир Низомуддин Шайх Аҳмади Суҳайлӣ** (1444—1502; мутахаллис ба **Суҳайлӣ**) — шоири тоҷик.

Зиндагинома
-----------

У аз 11 — солаги ба гуфтани шеър шурӯъ карда, дар 12 — солаги бо ташаббуси Озари ба худ тахаллус интихоб кардааст. Таҳсилоти илмии Суҳайли дар Ҳироту Самарканд гузашта, вай кариб бист сол мулозиму вазири Султон Хусайни Бойкаро (1469—1506) буда, дар охири умр аз мулозимат даст мекашад.
Соли 900/1494 Хусайн Воизи Кошифи « Анвори Сухайли» — ро ба ӯ бахшида таълиф мекунад.
Суҳайли 14 сентябри соли 1502 дар Хирофот вафот кардааст.

Эҷодиёт
-------

Аз мероси адабии Суҳайли то ба замони мо девони ашъор, ки бештар аз 2500 байтро фаро мегирад ва аз қасидаву ғазал, қитъаву рубои, таркиббанду тарчеъбанд ва мустазоду фард иборат аст ва достони «Лайли ва Мачнун» боки мондааст. Ба кавли Давлатшох Сухайли девони турки хам доштааст, ки имрӯз нопайдост.

### Лайли ва Маҷнун

«Лайли ва Мачнун»-ро Амир Шайхам Сухайли 2 октябри соли 1484 тамом кардааст ва он мувофики гуфти муаллиф 2065 байтро фаро мегирад. Вале нусхаи ягонаи бокимондаи он (Оксфорди Англия) шомили 2029 байт аст.

Намунаи ашъор
-------------

Ба гулгунҷомае дил додам боз,
Ба дасти қотиле афтодаам боз.
Ба якрангии он қаттолшева
Чи хун, к-аз дидаҳо нақшодаам боз.
Ҳавои бандагии сарви нозе
Фитода дар сари озодаам боз.
Сӯи абрӯйи шӯхе кардк имо,
Ҳилоли абрӯи саҷҷодаам боз.
Шудам аз хеш чандон, бас кун, эй ишқ.
Ки боз ояд ҳарифи бодаам боз.
Ҷудо з-он маҳ чиҳо, к-аз оҳу нола
Ба суйи чарх нафристодаам боз.
Нахоҳам чун Суҳайлӣ вусмаву холл,
Ки мадҳуши ҷамоли содаам боз.

Эзоҳ
----



  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Мақолаи мазкур дар бораи шоир нопурра аст. Шумо ба Википедиа бо пурракардани он ёрӣ расонед*. |
Ноф
**Ноф** (лотинӣFuniculus umbilicalis) — узвест, ки ҷанинро бо ҳамроҳак пайваст ва ҳаракати хунро байни онҳо таъмин мекунад. Ноф ба мисли таноби хокистарранги гулобӣ буда, шакли морпеч дорад. Дарозии ноф ҳангоми ҳомилагии пурра тақр. 50 – 60 см, диаметраш 1,5 – 2 см аст. Як нӯги ноф ба мавзеи нофи кӯдак, нӯги дигари он ба ҳамроҳак пайваст мебошад. Бисёр вақт ноф ба маркази ҳамроҳак, баъзан ба паҳлӯ ё канори он пайваст мешавад. Ноф ду артерия ва як вена дорад, ки ба дарозии онҳо торҳои асаб воқеъ гаштаанд. Рагу асабҳои Нофро моддаи полудамонанд фаро гирифтааст. Ноф аз берун бо парда (амнион) пӯшида шудааст. 
Ба воситаи артерияҳои ноф хуни кӯдак ба ҳамроҳак омада, дар он ҷо сероксиген ва серғизо, аз гази карбонат ва маҳсули мубодила озод мешавад. Сипас хун ба тавассути венаи ноф ба кӯдак бармегардад. Ноф ҳамчунин дар мубодилаи моддаҳо байни хуни тифл ва моеъе, ки онро иҳота кардааст, иштирок мекунад. Баъди таваллуди кӯдак нофро мебуранд ва мебанданд. Қисми боқимондаи ноф якҷоя бо ҳамроҳак берун меояд. 
Дар давраи ҳомилагӣ муқаррар кардани ҳолати ноф душвор аст. Бо роҳи таҳқиқи ултрасадоӣ дар атрофи гардан, бадан ва дасту по печидани нофро метавон ошкор сохт. 
Баъзан ноф аз андоза кӯтоҳ (камтар аз 40 см) мешавад. Чунин ноф ба ҳаракати кӯдак халал расонда, мавқеи онро дар бачадон нодуруст мекунад. Оқибати ҳангоми таваллуд канда шудани нофи кӯтоҳ ё рагҳои он хатарнок аст.
**Ҳалогенез** (англ. halogenesis, олмонӣ: *Halogenese f, Salzbildung f*) — раванди дар кӯлҳои шӯр ва мурдобаи баҳрҳо ҳосил шудани намакҳои зудҳалшавандаи сулфат, хлориди калсий, магний, натрий ва калий.

Шартҳои зарурии рӯй додани ҳалогенез умқи доимии ҳавза, аз об таъмин будани он ва иқлими гарму хушк мебошанд. Раванди табиии Ҳалогенез давраи дуру дарози ҷамъ шудани намакоб ва дар муддати нисбатан кӯтоҳ аз он таҳшин шудани намакро дар бар мегирад. Аз рӯйи гурӯҳи минералҳо ва хусусияти микроунсурҳои намак ҳалогенезҳо карбонатӣ, сулфатӣ ва хлоридӣ мешаванд. Вобаста ба пайдоиши обҳои ҳавза ҳалогенезҳоро ба хушкӣ ва баҳрӣ тақсим мекунанд. Дар давраҳои қадими заминшинохтӣ ҳалогенез бештар дар ҳавзаи баҳрҳо рӯй медод, ҳоло аксаран дар кӯлҳо (мас. Балхаш), баъзан дар халиҷҳо (Қаробуғозгол) ва мурдобҳо (кӯли Сиваш) ба вуҷуд меояд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Галогенез // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ҳалимахон Наҷимова** (Тав. 23.02.1946, шаҳри Душанбе), омӯзгор. Номзади илмҳои педагогика «Аълочии маорифи Тоҷикистон». Корманди шоистаи Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Ҳалимахон Наҷимова дар Техн. кооперативии ш. Хуҷанд) таҳсил кардааст (1960–1963). Соли 1963 ба фак. таъриху фил. (бахши фил. русии) Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин шомил гашта, онро соли 1968 хатм кардааст. Муаллими заб. русии Техн. кооперативии ш. Душанбе (1968–1974). С. 1975 ба кори ҳизбӣ гузаштааст (1975–1978). Муовини раиси комиҷроияи н. Роҳи Оҳани (ҳоло – Шоҳмансури) ш. Душанбе (1978–1986), муаллими заб. русии мак. миёнаи № 90 ш. Душанбе (1986–95), мушовири ваз. маорифи Тоҷикистон (1995–1996), ҷон. дир. литсейи Президентии ш. Душанбе (1996–2001), директори гимназияи Донишгоҳи Технологии Тоҷикистон (2001–2006). Аз с. 2006 – дотс. каф. заб. русӣ, педагогикаи таҳсилоти олӣ ва ташаккули имиҷи Донишгоҳи мазкур. Хидматҳояш бо чандин Грам. Фахрӣ ва Сипосномаи соҳавӣ қадр карда шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — С. 103. — 215 с. (тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6
Дешифратор ва ё декодер
**Дешифра́тор (декодер)** (англ. decoder) дар электроникаи рақамӣ — схемаи комбинатсионӣ, табдилдиҳандаи n-разрядӣ коди дуӣ, коди сеӣ ё коди k‑ӣ дар {\displaystyle \ k^{n}}‑ӣ коди танҳо, куҷо {\displaystyle \ k} — асосан системҳои ҳисоб.

**Дешифратор** — яке аз таҷҳизот электронӣ, ки қисми асосии функсионалии компютер мебошад, барои табдил додани ҳар як комбинатсияи коди дурақамаи воридӣ ба сигнали идоракунанда танҳо дар як баромад муқаррар шудааст.

Калимаи дуӣ дар даромади дешифратор баъзан **суроға** номида мешавад.

Ҳолати кор
----------

Ҷадвали дурусти дударомадаи дешифратори дуӣ бо 4 баромад ({\displaystyle 2^{2}=4}) дар ҷадвал дода шудааст:

| x0 | 1 | 0 | 1 | 0 |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| x1 | 1 | 1 | 0 | 0 | Баромади фаъол | Рақами шартии функсия |
|  |  |  |  |  |  |  |
| F0 | 0 | 0 | 0 | 1 | F0 | F2,1 |
| F1 | 0 | 0 | 1 | 0 | F1 | F2,2 |
| F2 | 0 | 1 | 0 | 0 | F2 | F2,4 |
| F3 | 1 | 0 | 0 | 0 | F3 | F2,8 |
|

### Седаромадаи дуии танҳои дешифратор

В таблице показаны схема полного трёхвходового двоичного дешифратора, реализованного на логических элементах «И» (AND) ва его ҷадвали ҳаққоният.

Дешифратор бо се даромад ва даромади иҷозатӣ ба 8 баромад (23)| Схемаи мантиқ | Суроға | Иҷозат | Ҳолати баромад |
| --- | --- | --- | --- |
| A2 | A1 | A0 | E | D7 | D6 | D5 | D4 | D3 | D2 | D1 | D0 |
|  |
| 0 | 0 | 0 | 0 | x | x | x | x | x | x | x | x |
| 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 |
| 0 | 0 | 1 | 0 | x | x | x | x | x | x | x | x |
| 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 |
| 0 | 1 | 0 | 0 | x | x | x | x | x | x | x | x |
| 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 |
| 0 | 1 | 1 | 0 | x | x | x | x | x | x | x | x |
| 0 | 1 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 |
| 1 | 0 | 0 | 0 | x | x | x | x | x | x | x | x |
| 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 1 | 0 | 1 | 0 | x | x | x | x | x | x | x | x |
| 1 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 1 | 1 | 0 | 0 | x | x | x | x | x | x | x | x |
| 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 1 | 1 | 1 | 0 | x | x | x | x | x | x | x | x |
| 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Дешифратор,бо элементи мантиқӣ «И» (AND). | Ҳолати фаъоли баромадҳо - мантиқи 1,ғайрифаъол - мантиқи 0х - ҳамаи баромадҳо ғайрифаъол аст, для приведённойсхемаҳо аз чап - мантиқи 0. |

Табдили муқобил
---------------

Дешифратор табдилдиҳандаи муқобили шифратор мебошад.

Инчунин нигаред
---------------

* Шифратор.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* *Угрюмов Е. П.* Цифровая схемотехника. — СПб.: БХВ-Петербург, 2002. — 46 с. — ISBN 5-8206-0100-9
* *Шило В. Л.* Популярные микросхемы ТТЛ. М. Аргус, 1993, ISBN 5-85549-004-1
**Ашраф** (форсӣ: أشرف) **Абуалӣ Ҳусайн ибни Ҳасани Мароғаӣ** ( вафоташ соли 1459) — шоири форсу-тоҷик. Бо номи Дарвеш Ашрафи Хиёбонӣ низ машҳур аст. Бо писари ҳоким Қарақуюнлу Ҷаҳоншоҳ (асри 15) шоҳзода Пир Будоғхон дӯстӣ дошт ва дар Бағдод зиндагӣ мекард. Пас аз вафоти ин шоҳзода ба Табрез омад ва то охири умр дар ҳамин ҷо умр ба сар бурд. Ашраф идомадиҳандаи равияи эҷодии Низомии Ганҷавӣ ва Амир Хусрави Деҳлавӣ мебошад. Дар пайравии Низомии Ганҷавӣ панҷ достон – «Хамса» тартиб додааст, ки аз достонҳои «Минҳоҷу-л-аброр» (4260 байт; дар пайравии «Махзану-л-асрор»), «Риёзу-л-ошиқин» (7713 байт; дар пайравии «Хусраву Ширин»), «Ишқнома» (3338 байт; дар пайравии «Лайлию Маҷнун»), «Ҳафт авранг» (3775 байт; дар пайравии «Ҳафт пайкар»), «Зафарнома» (4544 байт; дар пайравии «Искандарнома») иборат аст. Ашраф вобаста ба давру замони худ, сабки эҷодаш ба достонҳои «Хамса» навгониҳо ворид намудааст. Масалан, дар «Ишқнома» ӯ аз забони қаҳрамонон ғазалҳо овардааст. Ҳамин ҷиҳати кори ӯ дар достонҳои шоири озарбойҷонӣ Муҳаммад Фузулӣ (асри 16) идома ёфтааст. Шоирону адибон, махсусан Алишери Навоӣ («Маҷолису-н-нафоис») ба «Хамса»-и Ашраф баҳои баланд дода, онро яке аз беҳтарин назираҳо донистаанд. Дар чор девони Ашраф– «Унвон-уш-шабоб», «Хайру-л-умур», «Боқиёту-с-солеҳот», «Муҷаддадоту-т-таҷаллиёт» қасидаҳо, ғазалҳо, қитъаҳо, рубоиҳо ва ғ. фароҳам омадаанд. Асари Ашраф «Сад панди Алӣ» тарҷумаи манзуми сад ҳикматест, ки ба Алӣ ибни Абитолиб нисбат дода мешаванд. Абёти зерин намунае аз ашъори Ашраф мебошанд:

Беҳунарӣ мояи сад ғам бувад,
Сад ҳунар аз одамие кам бувад.
Хоҳам, ки чӯби тир шавам, то ту гоҳ-гоҳ,
Дар ҳоли ман ба гӯшаи чашмат кунӣ нигоҳ.

Адабиёт
-------

* Афсаҳзод А. Достони «Лайлӣ ва Маҷнун»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ. - Д. 1970;
* Алиев Г. Ю. Темы и сюжеты Низами в литературах народов Востока. - М. 1985./Ҳ. Қаландаров.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**«Аширон»** — яке аз мақомҳои қадимии эрониён.

«Аширон» дорои пардаи махсус буда, таркиботи лаҳнии он аз чанд оҳанг иборат аст. Абдурраҳмони Ҷомӣ мақоми «Аширон»-ро дар фасли ҳабдаҳуми «Рисолаи мусиқӣ» зикр намуда, онро ба таркиби 24 шуъбаи «Дувоздаҳмақом» дохил кардааст. «Аширон» шуъбаи панҷуми «Дувоздаҳмақом» буда, даҳ зинаи қаторовозиро дар бар мегирад. Зайнулобидин Маҳмуди Ҳусайнӣ дар «Қонуни илмӣ ва амалии мусиқӣ» қаторовозҳои «Аширон»-ро як қисми мақоми «Ҳусайнӣ» дониста, ба зинаҳои 3-4-5-6-7 муво­фиқ кардааст. Аширон дар мақоми «Наво»-и Эрон (дар қисмати 21-уми он) баъди мақоми «Гавашт» меояд. Дар мақомҳои Миср, Сурия, Лубнон бо номи «Аҷами Аширон» ва дар мақомҳои Ироқ, Марокаш, Тунис бо номи «Аширон» низ маълум аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**АШЪÁС ЍБНИ АБИШШАЪСÓ** (арабӣ أشعثابنأبیالشعثاء) Сулайми Куфии Муҳорибӣ, (вафоташ 742), яке аз ровиёнест, ки аз падараш ва дигарон ҳадис ривоят кардааст. Ӯ дар ривоят сиқа буда, ҳар шаш аз асҳоби «Саҳеҳ»-ҳо аз ӯ ҳадис овардаанд. Ин ровӣ дар ривояти Тирмизӣ ҳам ба шакли «Ашъас ибни Абишшаъсо» ва ҳам ба шакли «Ашъас ибни Сулайм» ёд шудааст. / *С. Шаҳобуддинов.*

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* **Адабиёт**

Муҳаммад ибни Исо ат-Тирмизӣ. Шамоилу-н-набӣ. Душанбе, 2010;
المناویعبدالرئوفالمصری. شرحالشمائل ( درحاشیۀشرحعلیالقاری). جلدهای۱-۲. المصر،۱۳۱۷هـ
**Ашкрезӣ** — шоридани ашкро гӯянд, ки сатҳи ғӯзаи чашмро шуста, онро аз хушк шудан муҳофизат мекунад. А. ба афзоиши микробҳо низ монеъ мешавад. Ашк ба тавассути ашкроҳа ба халтаи ашк, баъд ба ҷавфи бинӣ мешорад. Дар мавриди ба чашм афтодани ҷисмҳои бегонаи майда, газаки мултаҳима ва қарнияи чашм ғадудҳо ашкро зиёд ҳосил мекунанд. Дар ин ҳолатҳо агар бемории асосиро муолиҷа намоянд, А. муътадил мегардад. Душвории ҷараёни ашк, маъмулан, ба танг ё руст шудани ягон қисми ашкроҳа, инчунин нодуруст ҷой гирифтани пилки чашм, ки боиси аз ғӯзаи чашм дур шудани даҳанаи ашк мегардад, вобаста аст. А. дар баъзе одамон аз хунукӣ, шамол, рӯшноии баланд, аз таъсири чанг ба вуҷуд меояд. Шахсоне, ки аз А. азият мекашанд, бояд ба духтур муроҷиат намоянд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Ашкрезӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.