recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Курушкада** (порсии бостон: Kuruškaθa), **Киропол**, **Сойрупулис** (юн.-қад. Κυρούπολις ва Κύρου πόλις, лафзан «шаҳри Куруш») — шаҳре бостонӣ дар Осиёи Миёна, ки тавассути Куруши Бузург дар соли 544 пеш аз мелод бунёнгузорӣ шудааст.

Ҳадафи асосии сохтани Курушкада мустаҳкам намудани сарҳадҳои қисми шарқии қаламрави Форс ба хотири лашкаркашиҳои минбаъда, яъне дар оянда забт намудани давлатҳои пуриқтидори Бобулистон ва Мисри қадим буд. Чуноне ки қаблан ёд кардем, сакоиҳои сарвари тиграхуд, ҳаумаварг ва канораҳои Суғд бо ҷасорату пархошҷӯй ва маҳорати баланди ҷангиашон дили ҷумлаи подшоҳону қудратталабонро ба ларза меоварданд. Муаллифону воқеанигорони аҳди атиқа — Страбон, Юстин, Арриан, Квинт Куртсий ва дигарон таъсиси ин шаҳрро ба Куруш нисбат дода, онро Киропол, Кирэсхата ном мебаранд.

Мавҷудияти таърихии шаҳри Курушкадаро муаррихону кишваршиносон В. Минорский, В. Чейлитко ва дертар бостоншиноси тавоно академик Н. Неъматов дар заминаи этимологияи номи Куркат асоснок намуда, мавҷудияти воқеии ин ном ва ин маҳалро аз таърихи аҳди қадими Истаравшан то ба имрӯз оварда расониданд. Фарзияи нисбатан дақиқи илмӣ ба он мебарад, ки номи Курушкадаи аҳди Куруш шояд ба Куркати имрӯзаи воқеъ дар ноҳияи Спитамени вилояти Суғд (маркази деҳшӯрои Куркат) як пайвастагии узвие дошта бошад. Куруш ба вориси худ писараш Камбуҷия империяи паҳноварро мерос гузошт.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Lendering, Jona* Alexandria Eschate. *Livius.org* (2006).
2. ↑  *P’yankov, Igor V.* CYROPOLIS. *Encyclopædia Iranica* (1994).
3. ↑  Aelian, Characteristics of Animals, § 16.3
4. ↑  "Cyropolis" (in en). *Encyclopædia Iranica*. **VI, Fasc. 5**. Encyclopedia Iranica Foundation, Inc.. 2011. pp. 514-515.. Retrieved 28 April 2022.  Курушкада
Осоишгоҳи «Баҳористон»
«**Баҳористон**» — осоишгоҳ дар вилояти Суғд. 22 майи 2011 дар соҳили обанбори Қайроққум сохта шудааст. Масоҳат 22 га. Масофа аз Гулистон то Баҳористон — 20 км.

Табиат
------

Иқлими маҳал континентӣ ва хушк буда, вобаста ба фаслҳо тағйир меёбад. Ҳарор. миёнаи январи — 4 — +10 °C, июл 16-29  °C. Дар ҳудуди «Баҳористон» 5 бинои замонавӣ қомат афрохтааст. Дар бинои асосии «Баҳористон» 61 утоқи зисти муҷаҳҳаз бо таҷҳизоти зарурӣ, ҳамчунин китобхона, сартарошхона, машшотахона, толори билиардбозӣ ва ғ. қарор доранд. Бинои якум аз 46 утоқ иборат буда, дар он 92 нафар ҷой мешавад. Бинои дуюми «Баҳористон» барои фароғат ва муолиҷа пешбинӣ шудааст. Дар он утоқҳои табобат, ошхона, толори варзиш ва ғ. ҷойгиранд. Бахши муолиҷавии осоишгоҳ аз 5 утоқи муоинаву ташхис ва 17 утоқи табобати бемориҳо иборат аст; барои 96 нафар ҷойи зист дорад. Бинои табобатии "Баҳористон" бо таҷҳизоти замонавии физиотерапиявӣ муҷаҳҳаз аст. Дар ин ҷо ба беморон гиёҳчой ва доруҳои наботии тақвиятбахш низ медиҳанд. Дар варзишгоҳ ва толорҳои варзишии «Баҳористон» барои бозии футбол, баскетбол, теннис, шиноварӣ ва ғ. шароити мусоид фароҳам овардаанд. Маҷлисгоҳи «Баҳористон» дорои компютерҳои замонавӣ ва васоити электронӣ буда, дар мизи мудаввари он барои 30 нафар ҷойи нишаст мавҷуд аст. Дар «Баҳористон» ҳамчунин 2 бинои тобистона сохта шудааст, ки дар онҳо 104 нафар одамон ҷой дода мешаванд.

Табобат
-------

Ба омилҳои табобатии «Баҳористон» мансубанд: гармишифоӣ (лойқашифоӣ, регшифоӣ, мумшифоӣ ва ғайра), барқшифоӣ (муолиҷа бо ултрасадо, электрофорез, индуктотерапия ва ғайра), лазершифоӣ, обшифоӣ (души мудаввар, обзани «марворидӣ», обзанҳои табобатӣ ва ғайра), намакшифоӣ, масҳ (аз ҷумла масҳи барқӣ), сӯзаншифоӣ ва ғ. Воситаи асосии муолиҷа лойқаи шӯри кӯли Сакии ш. Саки (Украина) мебошад. Лойқаи кӯл хосса барои муолиҷаи бемориҳои пӯст, селлюлит, мӯйрезӣ, нохун, артритҳо, остеохондроз, ниқрис, бенаслии зану мард, сусткамарӣ, простатит, псориаз, шукуфа, қубоъ, моҳипӯстӣ, неврит, радикулит, асабдард, дарди нимсара, сарчархӣ, ғамбеморӣ, бехобӣ, назла, гайморит, гулӯдард, пневмония, бронхит, зиқи нафас, пародонтоз, гингивит, стоматит, гепатитҳо, илтиҳоби талхадон, захми меъдаву рӯдаи дувоздаҳангушта, илтиҳоби рӯда, бемориҳои гӯшу даҳон ва ғ. муфид аст. «Б.» тамоми сол фаъолият мекунад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Баҳористон / А. Тошев // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Озармидухт**, **Озарм** (порсии миёна: Āzarmīgduxt; *номаълум* — 631) — шоҳаншоҳи Эрон, дувумин шаҳбонуи Сосонӣ (631—632), духтари Хусрави Парвиз. Хоҳараш Бӯрондухт пеш ва пас аз ӯ ҳукумат кард.

Озармидухт пас аз барканории писари ъаммааш Шопури Шаҳрвароз тавассути анҷумани Порсиг ба раҳбарии Пирӯзи Хусрав, ба қудрат расид. Гарчи ӯ соли баъд тавассути Рустами Фаррухзод ба талофии кушта шудани падараш, кушта шуд. Сипас хоҳараш Бӯрондухт ҷонишини ӯ шуд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* *Дашков С. Б.* Цари царей — Сасаниды. История Ирана III—VII вв. в легендах, исторических хрониках и современных исследованиях. — М.: СМИ-АЗИЯ, 2008. — 352 с. — ISBN 978-5-91660-001-8.
* *Дьяконов М. М.* Очерк истории Древнего Ирана. — М.: Издательство восточной литературы, 1961. — 444 с.
**ААбулаббоси Аббосӣ**(*Абулаббос*) — шоири форс-тоҷик (асри 10).

Зиндагинома
-----------

Абулаббоси Аббосӣ аз аҳли Мовароуннаҳр буда, дар ҳамин диёр касби камол намудааст. Аз ӯ ҳамагӣ 66 байт боқӣ мондаанд, ки аз фарҳангҳо, «Луғати фурс»-и Асадии Тусӣ ва дигарон сарчашмаҳо ҷамъоварӣ шудаанд. Абёти боқимондаи Абулаббоси Аббосӣ пораҳо аз қасоид, ғазалҳо, қитъаҳо, рубоиҳо ва маснавиҳоянд. Мавзӯъ ва мундариҷаи ашъори ӯ васфи ёр – маъшуқа, баёни ҳасби ҳол, мадҳ, ҳаҷв ва ғайра мебошанд. Аз ҷиҳати сабк, тарзи нигориш, истифодаи вожаҳо ва ғайра ашъори Абулаббоси Аббосӣ ба нигоштаҳои Рӯдакӣ монанданд. Аз ин ҷост, ки фарҳангнависон дар асарҳои худ (масоли, «Луғати фурс», «Фарҳанги Ҷаҳонгирӣ») дар нисбат додани абёти ин ду шоир иштибоҳ кардаанд.

Осори шоир
----------

Абёти зерин аз Абулаббоси Аббосӣ мебошанд: 

Гар кунун бори маро марг ҳаме хушк кунад,

Бими он аст, ки маро ласк нахоҳад задан 

Зи хону мону қаробат ба ғурбат афтодам,

Бимондам он ҷо бе созу баргу ангишто. 

Табоеъ гар сутуни ту, сутунро ҳам бипӯсад бун,

Напӯсад он сутун ҳаргиз, к-аш аз тоат занӣ козасри

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Афсаҳзод А. Одамушшуаро Рӯдакӣ, Д. 2003;
* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ, Д. 2007.

Сарчашма
--------

* Абулаббоси Аббосӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абуҳафс Аҳмад ибни Ҳафс ибни Забарқон ибни Абдуллоҳ** (ар. أبو حفص أحمد بن حفص بن الزبرقان بن عبد الله بن أبجر العجلي البخاري الحنفي‎; 767, Бухоро — 832, ҳамонҷо) — фақеҳ ва алломаи ҳанафимазҳаби форс-тоҷик

Зиндагинома
-----------

Зуҳду тақво, дониш ва маъруфияти ӯ дар илмҳои замонаш ба андозае воло будааст, ки дар олами Ислом аз баракати ӯ Бухоро унвони ифтихории «Қуббат-ул-Ислом»-ро гирифтааст. Ҳамчунин яке аз дарвозаҳои Бухорои ҳамон давр ба муҷиби дар шафати он қарор доштани хонаи Абуҳафс Аҳмад номи «Ҳамроҳ»-ро гирифта будааст, зеро мардум барои ҷустани ҳақиқат ва ҳалли масоили умдатарин назди ӯ меомадаанд (Бартолд). Муаллифи «Таърихи Бухоро» Наршахӣ аз рӯзгори Абуҳафс Аҳмад ривоёти аҷиберо овардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абуҳафс Аҳмад // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Ҳамроҳбоев Н. Абуҳафс Аҳмад, Донишномаи Сомониён, ҷ. 1, Х. 2008.
**Гаубарува**, **Гобрия** (порсии бостон: 𐎥𐎢𐎲𐎽𐎢𐎺, юн. Γωβρυας) — яке аз сипаҳсолорон ва давлатмардони аҳди Куруши II Кабир (559—530 то м.), Камбуҷия (529—522 то м.) ва Дорои I (522—486 то м.). Падари Мардуния ҳамсафи Хашиёршоҳ (486—465 то м.)

Зиндагинома
-----------

Насабаш ба хонадони бонуфузи патейхориҳои Порс мерасад. Ҳангоми лашкаркашии Куруши Кабир ба Бобил сипаҳсолори ҷабҳаи пешсаф буда, баъди фатҳи шаҳрҳои Сиппар (10 октябр) ва Бобил (12 октябри 539 то м.) шоҳ Набо-нидро асир гирифт. Г. дар аҳди Куруш ва Камбуҷия муддате волии Бобил ва ҳангоми ҳуҷуми Ҳахоманишиён ба Миср (526—522 то м.) сипаҳсолор буд. Дар Катибаи Бесутун Г. аз ҷумлаи ҳафт тан пешвои бонуфузи хонадони порсҳо, ки зимни сӯиқасд Гауматаи ғосибро дар Сакаяувати ном дижи Мод ба қатл расонида (29 сентябри 533 то м.), тахти шоҳаншоҳии сулолаи Ҳахоманишиёнро аз хонадони Куруши II ба шохаи дигари сулола ‒ Дорои I бозгардониданд, ёд мешавад. Дар бахши IV-и Катибаи Бесутун Дорои I Г.-ро бо номи Гаубаруваи писари Мардуния аз насаби хонадони Порс зикр карда, бузургдошташро дар қатори ҳафт тан ёваронаш таъкид месозад. Ба қавли Ҳеродот, духтараш яке аз ҳамсарони Дорои I буда, Г. барои пойдории хешовандӣ хоҳари Дороро ба занӣ гирифта буд. Дар саркӯбсозии ошӯбҳои зидди Дорои 1 (522-521то м.) сарфармондеҳии сипоҳиёни найзадорро ба уҳда дошт. Мутобиқи маълумоти Катибаи Бесутун соли 520 то м. ошӯби мардуми Эломро саркӯб намуд. Соли 514 то м. ҳангоми лашкаркашии Дорои I ба самти шимолии баҳри Сиёҳ қувваҳои низомии Ҳахоманишиёнро дар муборизаи зидди скифҳо роҳбарӣ мекард. Дар муҷассамаи Нақши Рустам аз паҳлуи чапи Дорои I назди тахти шоҳаншоҳ мақом дорад. Писари Г. — Мардоний ҳангоми лашкаркашии Хашиёршоҳ ба Юнон (соли 480 то м.) сарфармондеҳи сипоҳиёни пиёданизом буд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Дандамаев М. Д. Иран при первых Ахеменидах. М. 1963;
* Геродот. История в девяти книгах. Ленинград, 1972;
* Фаррух Кова. Персы. Армия великих царей. М. 2009;
* Мероси хаттии Бостон. Ҷ. 1. Д. 2014.

Сарчашма
--------

* Гобрия / Б. Абдураҳмонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Брокгауза и Ефрона

 |
**Витковский** — пирях дар ВМКБ.

Дар ин маҳал силсилаи пиряхҳои ҳозиразамон ҷойгир шудаанд, ки бузургтарини онҳо (яке аз пиряхҳои бузургтарини Тоҷикистон ва собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ) Федченко мебошад. Пиряхи Витковский яке аз шохаҳои тарафи рости он буда, дар нишебии ғарбии қаторкӯҳи Язгулом тӯл кашидааст. Масоҳаташ 50,2 км², дарозиаш 15 км ва ҳаҷми ях 6 км³. Нуқтаи баландтарини пиряхи Витковский 6200 м, пасттаринаш — 4900 м. Аз ин пирях яке аз шохобҳои дарёи Панҷ — дарёи Язгулом ғизо мегирад. Пиряхи В. яке аз манбаъҳои оби нӯшокӣ ва захираи обҳои Тоҷикистон мебошад, ки бар асари гармшавии иқлим ҳаҷми он сол то сол мекоҳад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Витковский / М. Раҳимов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Алӣ ибни Аббос ибни Ҷирҷис** (форсӣ: علی بن عباس بن جرجیس‎), маъруф ба **Ибни Румӣ** (форсӣ: ابن رومی‎; 21 июн 836, Бағдод — 13 июл 896, Бағдод) — шоири арабинависи эронитабори даврони Аббосиён, ҳамъасри Муътазиди халифа ва ҳамдаврони Сомониён.

Зиндагинома
-----------

Падараш румию модараш эронӣ. Дар гуфтани мадҳ, ҳиҷо, тавсиф ва тағаззул мумтоз буд. Улуми роиҷи замонаашро фаро гирифта буд. Аз 20-солагӣ ба шеър гуфтан оғоз кард ва

касби маошаш низ аз роҳи шоирӣ будааст. Соҳибдевон аст. Девонаш аз қасида, ҳаҷвия, марсия ва ашъори ишқӣ иборат аст. Афзалияти шеъри Ибни Румӣ дар он аст, ки маъниҳои дақиқро бо таъбирҳои сода ифода кардааст. Истеъдоди баланди Ибни Румӣ хусусан дар ашъори ҳаҷвиаш бештар зоҳир мешавад. Барои ашъори мутоибавиаш амирону вазирон ва амалдорони мамлакат ӯро бисёр таъқиб кардаанд. Бисёре аз ашъори Ибни Румӣ ба забонҳои аврупоӣ тарҷума шудааст. Аз осори Ибни Румӣ мактубҳои мансур боқӣ мондаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.

Адабиёт
-------

* Ибни Румӣ / Ҳ. И. Наққош // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Discogs

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 144397782
* GND: 118985213
* ISNI: 0000 0001 2118 1312
* J9U: 987007295034705171
* LCCN: nr91007265
* NTA: 08494451X
* LIBRIS: xv8b6r8g0jbk7c5
* SUDOC: 068991673
* VIAF: 2690033
* WorldCat VIAF: 2690033

 |

 |
**Дилоро Аксуек** (тур. Dilara Aksüyek, тав. 4 июли 1987; Каршияка, Измир, Туркия) — ҳунарпешаи турк.

Зиндагинома
-----------

Дилоро дар ноҳияи Каршиякаи вилояти Измири Туркия таваллуд шудааст,дар оила кӯдаки ягона мебошад, ки тавассути истодагарӣ саъй ба дониш мекард. Вақте ки духтар 7-сола шуд, оилааш ба шаҳри Эдирна кӯчид.

Пас аз хатми мактаби маҳаллӣ, Дилоро ба театри "Маркази фарҳанги бадеии Муждат Гезен" ҳуҷҷат супоридааст.

Фаъолият
--------

Соли 2012, ӯ бори аввал дар озмоишҳои телевизионӣ ширкат кард ва ба ӯ иҷрои нақши Филиз дар силсилафилми 13-қисмаи Evlerden Biri дода шуд ва дар силсилафилм дар шабакаи Star TV пахш шуд. Нақши ӯ хурд буд ва дар якчанд қисмҳо пайдо шуд. 
Баъдан Дилоро аз соли 2013 то 2014 дар силсилафилми "Merhamet" - и Kanal D нақши Шодияро бозид, ки тасвири аз ҳама муҳим, ба гуфтаи худи духтар дар фаъолияти ӯ мебошад. Пас аз он дар филми каме маъруфи "Kadim Dostum", ки дар он Дилоро нақши Денисро бозидааст, идома ёфт.

Соли 2015, ӯ дар силсилафилми "Adı Mutluluk" нақши Долунайро бозӣ кардааст. Ҳамзамон, ҳунарпеша дар яке аз бузургтарин лоиҳаҳои таърихӣ дар силсилафилми "Muhteşem Yüzyıl: Kösem" нақши Моҳфирӯз Хотунро бозидааст, ки нақши асосиро Берен Саат бозид. Соли 2017 ӯ дар силсилафилми "Арӯси истанбулӣ" нақши Ипакро бозидааст, ки 3 марти соли 2017 нахустнамоиш буд.

Дилоро соли 2020 дар силсилафилми ҷангии "Arıza" нақши Фусунро бозид, ки нақшҳои асосиро Толга Саритош ва Айча Айшин Турон бозидаанд. Силсилафилм дар шабакаи Show TV пахш шудааст.

Ҳаёти шахсӣ
-----------

Дилоро бо ҳунарпеша Ҷайҳун Менгироғлу робита дошт, ки достони ишқии ҷавонон ҳангоми наворгирии силсилафилми "Adı Mutluluk" оғоз ёфт. Соли 2020 ҷуфт пош хурд.

Филмнома
--------

| TV series |
| --- |
| Сол | Номгӯй | Нақш | Шарҳҳо |
| 2012 | *Evlerden Biri* | Филиз | Нақши дуюмдараҷа |
| 2013 | *Merhamet* | Шодия | Нақши дуюмдараҷа |
| 2014 | *Kadim Dostum* | Дениз | Нақши дуюмдараҷа |
| 2015 | *Adı Mutluluk* | Долунай | Нақши дуюмдараҷа |
| 2015 | *Muhteşem Yüzyıl: Kösem* | Моҳфирӯз Хотун | Нақши дуюмдараҷа |
| 2016 | *Mahrumlar* | Танем | Нақши дуюмдараҷа |
| 2017-19 | *İstanbullu Gelin* | Ипак Боран | Нақши асосӣ |
| 2020-2021 | *Arıza* | Фусун Йилмаз | Нақши хурд |

Нигаред низ
-----------

Феҳристи ҳунарпешазанҳои Туркия

Эзоҳ
----

1. ↑  Dilara Aksüyek kimdir?(тур.).  Milliyet.com. 28 феврали 2016 санҷида шуд.
2. ↑  Adı mutluluk Dolunay kimdir? Dilara Aksüyek kimdir, rol aldığı diziler neler?(тур.).  Hurriyet.com. 28 феврали 2016 санҷида шуд.
3. ↑  Dilara Aksüyek kimdir? (18 August 2015). 20 августи 2020 санҷида шуд.
4. ↑  Dilara Aksüyek kimdir? Dilara Aksüyek nereli ve kaç yaşında? (29 November 2018). 20 августи 2020 санҷида шуд.
5. ↑  Keyifleri yerinde(тур.).  Milliyet.com. 28 феврали 2016 санҷида шуд.
6. ↑  Dilara Aksüyek ve Ceyhun Mengiroğlu el ele(тур.).  Hurriyet.com. 28 феврали 2016 санҷида шуд.

Иқтибосҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Инстаграм

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Česko-Slovenská filmová databáze
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Кинопоиск

 |

* Дилоро Аксуек(англ.) дар вебгоҳи Internet Movie Database
* Дилоро Аксуек дар вебгоҳи Instagram
*\* Шумо донишҷӯ ё омӯзгор? Дар лоиҳаи **Мактабҳо ва донишгоҳҳо** иштирок кунед.
**Донишкадаи политехникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М.Осимӣ дар шаҳри Хуҷанд (ДПДТТХ)**  — яке аз донишкадаҳои таҳсилоти олии касбии Тоҷикистон мебошад.

Маълумоти мухтасар
------------------

Донишкада соли 1980 таъсис ёфта аст, ки бо номи филиали хуҷандии Донишгоҳи техникии Тоҷикситон ва соли 2010 номи Донишкадаи политехникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М. Осимӣ дар шаҳри Хуҷанд гирифтаст. Мақоми донишкада мактаби олии касбӣ буда, дорои иҷозатномаҳои (литсензияҳои) давлатии Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон  оид ба ҳуқуқи пешбурди фаъолияти таълимӣ дар соҳаи таҳсилоти олии касбӣ ва Шаҳодатнома дар бораи аккредитатсияи давлатӣ мебошад.

Таърих
------

Донишкадаи политехникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М. Осимӣ дар шаҳри Хуҷанд (ДПДТТХ) соли 1980 таъсис ёфтааст, ки онро соли 1996 директори хозираи он **Саидӣ Дилафрӯз Раббизода хатм намудааст** соли 2010 номи филиали хуҷандии Донишгоҳи техникии Тоҷикситон ба донишкадаи политехникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М. Осимӣ дар шаҳри Хуҷанд табдил ёфта аст. Дар донишкада 4 факултет ва 12 кафедра барои такомули дониши шогирдон фаъолият доранд. Дар онҳо беш аз 185 нафар устодон, ки зиёда аз 48 фоизашон унвони илмӣ доранд, фаъолият бурда, 4164 нафар донишҷӯёнро таълим медиҳанд.

Донишкада мутахассисони соҳаҳои иқтисодиёт, энергетика, сохтмон ва нақлиёт, технологияҳои компютерӣ, технологияи истеҳсол ва коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, технологияи маводи хӯрока, технологияи саноати сабукро тайёр менамояд.

Донишкада тамоми имкониятҳои моддӣ ва техникиро дорост. Дар донишкада беш аз 36 лаборатория, 157 кабинетҳои тахассусӣ ва лингофонӣ, таҷҳизоти намоишдиҳии бо антен парабол пайваст, 33 синфи компютерӣ мавҷуданд. Донишкада дорои зиёда аз 1300 компютерҳои муосири ба Шабакаи интернет пайваст мебошад. Толори варзишии донишкада дар вилоят яке аз беҳтаринҳо аст. Теъдоди китобҳои 4 китобхонаи таълимгоҳ 112 ҳазор нусха ва 53010 адад дар китобхонаи рақамиро дар бар мегиранд.
Донишкада узви Ассосиатсияи байналхалқии донишкадаҳо мебошад. Донишкада бо мактабҳои олии Федератсияи Россия оид ба ҳамкорӣ шартномаҳои дарозмӯҳлат бастааст, ки имконияти даъвати мутахассисон ва профессорони онҳоро дорад.
Донишкада 237 шартномаҳои тарафайн бо созмону ташкилотҳои байналмилаӣ ва МТОК-ҳои хориҷиро дорост,

-ки 11 тои он барои таҷрибаомӯзии донишҷӯён ва омӯзгорон ба мисоли JDEast Бойгонӣ шудааст 22 сентябри 2020  сол. Praktikum Global, Logo e.V, PRAXX;

-19 то барнома барои таҳсил ва тадқиқот дар хориҷа ба мисоли Erasmus+, DAAD.

Маркази мартабаи донишкада бо корхонаву ташкилотҳои ҳудуди вилоят ва берун аз он дар робитаи мустақим буда, миқдори шартномаҳои тарафайн 324 ададро ташкил медиҳад.

Факултаҳо
---------

Дар донишкада 4 факултет фаъолият дорад:

* Муҳандисӣ-иқтисодӣ (ФМИ)
* Информатика ва энергетика (ФИЭ)
* Муҳандисӣ-технологӣ (ФМТ)
* Сохтмон ва нақлиёт (ФСН)

Директорони донишкада
---------------------

* 2010—2014 Мақсудов Анвар Темурович
* 2014—2015 Дилрабо Сайдуллоевна Мансурова
* 2015 — то ин ҷониб Саидӣ Дилафрӯз Раббизода

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи донишкада


1. ↑
Бельгийский Фландр (зоти харгуш)
Géant des Flandres

Фландр зоти харгуш

**Т**аърихи пайдоиш
-------------------

Ном аз Фландри фаронсавӣ - Фландрия (минтақаи таърихӣ) гирифта шудааст. Ин зот дар Белгия парвариш карда шудааст. Ин яке аз зотҳои қадимтарин, эътирофшуда ва паҳншуда (аз ҷумла наслҳои наздик) дар ҷаҳон аст. 

Сарчашмааш дақиқ маълум нест. Якчанд гипотезаҳои асосӣ вуҷуд доранд: 

• Фландрия наслҳои харгӯшҳои патагонӣ мебошанд, ки дар асрҳои 16-17 аз Аргентина оварда шудаанд. 

• фламандӣ - насли харгӯшҳои калони фламандӣ, ки дигар парвариш нашудаанд ва нопадид шудаанд 

• Фландер омехтаи харгӯшҳои калони фламандӣ ва аргентинии патагонӣ мебошанд. 

Дигар версияҳо мавҷуданд. Дар аввал, Фландрия хеле зишти буданд, хурдтар аз намояндагони муосири зоти, бо гӯшҳои калон, ранги нобаробар аз сурх-хокистарӣ бо аломатҳои равшан. 

Дар бисёр мамлакатхое, ки харгушпарварй тарақи кардааст, навдахои онхо аз фландерхо пайдо шудаанд. Ин зотҳо аз ҳад зиёд фарқ намекунанд, аммо онҳо баъзе хусусиятҳо доранд, ки имкон медиҳанд, ки онҳоро дар як минтақаи муайян самаранок истифода баранд. Фландрияҳои азим, олмонӣ, хокистарӣ, сафед, англисӣ, испанӣ ва ғайра мавҷуданд аваллин маротиба бузургҷуссаҳо ба собиқ СССР оварда шуд, ки он аз сабаби иқлими сахт реша накашидааст, аммо барои беҳтар кардани зоти маҳаллӣ ва парвариши гиганти хокистарӣ бомуваффақият истифода мешавад.

Тавсиф
------

Ин бузургтарин зоти харгӯш аст. Фландрия бо андозаи калон ва вазни зиндаи худ фарқ мекунад: харгӯшҳои калонсол 7 кг, намунаҳои алоҳида - 10-12 кг, вазни рекордӣ - 13 кг.

Фландр зоти харгуш
Бадан дароз (70 см), қафаси сина чуқур ва васеъ (қалъа 37 см); пушт рост, баъзан камоншакл аст; сараш калон, гӯшҳо рост, дароз ва зич.

Пӯсташ баланд, зич, зич; харганги хокистарранг, зарду хокистарранг, хокистарранг, хокистарранг. Ранги нохунҳо бояд ба ранги пахм мувофиқат кунад.

Парвариш
--------

Харгӯшҳо дар бораи ғизо ва шароити нигоҳдорӣ серталабанд; аз сабаби андозаи худ, онҳо ҷойи бештарро талаб мекунанд.

Ҳосилнокии фландерҳо - 6 харгӯш дар як якдигар ё бештар аз он, то 12 дона. Ширдиҳи модахаргушҳо зиёд аст. Вазни миёнаи харгушхо дар синни 2-моха ба 2 килограмм, дар синни 3—3,5 мохагй 3—3,5 килограмм; ва 5моҳа то 6кг вазн мегирад

Пӯстҳоро дар шакли табии худ истифода мебаранд, инчунин барои тақлид кардани курку пурарзиштар - гурба, гӯсфанд, кенгуру истифода мешаванд. Хосилнокии гушт ба вазни зинда кариб 54 фоизро ташкил медихад.

Аз сабаби дер балоғат, ҳосилнокии паст ва кам ҳосили гӯшт ба вазни зинда, парвариши фландерҳо барои гӯшт нисбат ба харгӯшҳои зоти гӯшти миёна камтар фоидаовар аст, аммо фландерҳо барои парвариши бисёр зотҳои дигари харгӯш ва инчунин барои ороишӣ истифода мешуданд.

Адабиёт
-------

"Справочник кроликовода", Н.Н. Щетина, Донецк, 1988
**Пир Садир** (15 майи 1911, Бекигарии Дарвоз — 23 августии 1993, Тоҷикистон) — овозхон ва оҳангсози тоҷик. Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон (1963).

Зиндагинома
-----------

Пир Садир 15 майи соли 1911 дар деҳаи Дашти Лучи амлокдории Қалъаихумби бекигарии Дарвоз ба дунё омадааст. Таҳсили ибтидоиро дар назди мадрасаи деҳа охуни Муллонасрулло гирифтааст. Сабақи аввали овозхони ва машшоқиро аз амакаш Собир омӯхта, сипас онро дар назди ҳунарманди намоён Ота Мирмуҳаммад такмил додааст. Чун сарояндаи касби ҳунари Пир Садир дар давраи сохтмони шаҳрҳои Сталинобод-Хоруғ сайқал ефтааст. Дар ҳайати кружоки худфаъолияти, ки ба он Бобои Сунат, Сайдамир Боби, Хосияти Шаҳбол ва дигарон шомил буданд, дар қитъаҳои алоҳидаи роҳ дар лаҳзаҳои истироҳати кӯтоҳмуддат, бештар шабона дар гирди гулхан консерт ороста, хотири роҳсозонро болида медоштанд.

Соли 1941 бо даъвати Акашариф Ҷӯраев ба пойтахт рафта, дар Дастаи (ансамбли) куҳистони назди Филармонияи давлатии Тоҷикистон, ки роҳбарияшро устод ба уҳда дошт, фаъолият намуда дар ҳайати он дар Даҳаи якуми адабиёт ва санъати тоҷик дар саҳнаи Москва ҳунарнамои кардааст. Соли 1946 Пир Садир бо тавсияи Акашариф Ҷӯраев ба ҳайси директории театри вилояти Ғарм таъйин гардид. Дар солҳои роҳбарии ӯ театри номбурда, ба яке аз марказҳои ҳунари ҷумҳурӣ табдил ефта буд. Дар назди театр дастаи ҳунармандии баччагона таъсис дода шуд. Дар ин театр шогирдонаш,ҳофизони оянда Саломатшоҳ Шоназриев, Зулайхо Раҳимова, Шумқор Одинабеков ва дигарон ба саҳнаи калони ҷумҳуриявӣ ва берун аз он роҳ ефтаанд.

Пир Садир соли 1950 ба зодгоҳаш Дарвоз даъват шуда, роҳбарии хонаи маданияти маркази ноҳияро ба уҳда гирифт. Тӯли фаъолияташ дар Қалъахумб дар азназаргузарониҳои ноҳиявию вилояти ва ҷумҳуриявӣ бештар аз 70 маротиба бо барномаҳои ҳунарӣ баромад кардааст.

Ҷоизаҳо
-------

Дараҷаи баланди ҳунари ва ташкилотчигиашро ба назар гирифта, 29 августи соли 1963 ӯ ба унвони ифтихории Ҳофизи халқии Тоҷикистон қадршиноси шудааст. Хидмати Пир Садир дар нигаҳдошту равнақи анъанаи хунёгарии диёр (Сабки хумбӣ) ва тарғиби он хело назарас аст.

Пир Садир 23 августи 1993 аз олам даргузашт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Иборат аз се ҷилд. Ҷилди 3. Равзана — Ҷӯраев. — Душанбе, 2004, с. 471
**Мирзобобо Аҳмадов** (1897, деҳаи Қазоқони ноҳияи Конибодом — 1973, Душанбе) — сароянда ва навозанда, Ҳофизи халқии Тоҷикистон (1952).

Фаъолият
--------

Сароянда ва навозандаи Театри драмаи мусиқии шаҳри Конибодом (1931-39; 1943-55) — Филармонияи давлатии Тоҷикистон (1939-43; 1955-57). Аз соли 1958 нафақагири шахсӣ. Сурудҳои классикӣ ва халқиро бо маҳорати баланд месароид, донишу таҷрибаашро ба ҳунарварони ҷавон ёд медод. Сурудҳои «Мепарварам», «Боди сабо», «Эй гули хандон, биё», «Ёбам туро», «Аз фироқи ёр нолонам», «Зи тоби ҷаъди мушкинаш», «Адабгоҳи муҳаббат» ва ғайра дар барномаи Аҳмадов мавқеи хос доштанд.

Ордену ҷоизаҳо
--------------

Бо ордени «Нишони Фахрӣ» ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аҳмадов Мирзобобо // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Аҳмадов Мирзобобо // А — Гавҳар. — Д. : СИЭСТ, 1978. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 1).
**Ӯрунбой Додобоев** (с. тав. 1906, деҳаи Ёва, ноҳияи Ғафуров, с. ваф. 1984, ҳамон ҷо), мутриб, сароянда, Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон (1956).

Аз намояндаи боҳунари ҳавзаи иҷроии Хуҷанд, хатмкардаи Техникуми мусиқии ба номи Лоҳутӣ (Ху-ҷанд, 1933) буда, фаъолияти иҷроии Ӯ. Додобоев дар дастаҳои ҳунарӣ оғоз ёфта, сипас омӯзгори мусиқӣ ва суруди мактаб (Хуҷанд), сарвари ба-деии хонаи маданият, мудири хонаи маданият, роҳбари ансамбли созҳои миллии колхоз хидмат ва ҳунармоӣ кардааст. Аз иҷрогарони соҳибҳунари шохаҳои созию овозии «Шашмақом», осори мусиқии мардумӣ буда, аксари созҳои мусиқиро бо-ҳунарона менавохт. Ӯ. Додобоев муаллифи суруду оҳангҳои зиёд буда, дар заминаи савту навоҳои мусиқии классикӣ, мардумӣ зиёда аз 40-суруд ба ашъори шоиро-ни форс-тоҷик ва муосир тасниф кардааст. Дар тарбия ва камолоти ҳунарии Абдувоҳид Ҷӯраев, Розиқбой Юлдошев, Саидҷон Улмасов, Абдурашид Аҳмадов, Солеҳҷон Ҳасанов ва диг. саҳми устодӣ дорад. Махсусан, Боймуҳаммад Ниёзов, Каромат Ҳоҷиева ва диг. комёбии ҳунарии худро дар иртибот ба шахсияти Додобоев мешуморанд. Ӯ. Додобоев барои саҳми арзандааш дар тарбия, тарғиб ва маҳорати баланди иҷроияш бо Ифтирхорномаи Ҳукумати ҶШС Тоҷикистон тақдир шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Таджикская музыка, Д. 2003;
* Ҳакимов Н. «Шашмақом» дар қарни XX, Хуҷанд, 2006.

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 62 - 60 ISBN 978-99947-49-13-3
**Абубакр Ашурович Раҷабов** (тав. 31.07.1982, н. Шаҳринав), забоншиноси тоҷик. номзади илмҳои филология (2021).

Абубакр Раҷабов солҳои 2000-2005 дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дар факултети шарқшиносӣ, шуъбаи забони арабӣ таҳсил намудааст. Солҳои 2007-2011 ассистенти кафедраи назария ва амалияи забоншиносии факултети филологияи тоҷики ДДОТ ба номи Садриддин Айнӣ, 2011-2013 методисти шуъбаи ѓоибонаи факултети филологияи тоҷик, ассистенти кафедраи назария ва амалияи забоншиносии факултети филологияи тоҷики ДДОТ ба номи Садриддин Айнӣ, аз соли 2013 то инҷониб ассистент, баъдан аз соли 2018 муаллими калони кафедраи назария ва амалияи забоншиносии факултети филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Рисолаи илмиро зери унвони «Хусусиятҳои овоӣ ва сохторию маъноии калимаҳои иқтибосии арабӣ дар гӯишҳои ҷанубии забони тоҷикӣ» бо роҳбарии д.и.ф. узви вобастаи АМИТ, профессор С.Раҳматуллозода дифоъ намудааст (2021). Муаллифи 10 мақолаи илмӣ аст.

Зиндагинома
-----------
**Мирзо Ҳасанбек Восиқи Нишопурӣ** (форсӣ: واثق نیشاپوری‎) — шоири эронӣ (асри 17).

Зиндагинома
-----------

Дар Нишопур таҳсил карда, ба камол расидааст. Аз нахустин навиштаҳои шӯрангез ва диловезаш дар татаббӯъ ба Абдуллоҳи Ансорӣ тазкиранигор Насрободӣ ёд кардааст. Инчунин дар «Тазкираи Насрободӣ» аз сафари Восиқи Нишопурӣ ба Ҳинд ва бозгашташ ба Эрон сухан меравад. Тазкиранигори Ҳиндустон Сархуш дар «Калимоту-ш-шуаро» Восиқи Нишопуриро чун шоири тавоно ва хушсухан тавсиф кардааст. Аз осораш намунаҳо тавассути тазкираҳо расидаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* دانشنامۀ ادب فارسی. ادب فار سی در شبه قاره (هند، پا کستا ن، بنگلادش). جلد چهارم، بخش سوم، تهران، 1380 هـ. ش.؛

Сарчашма
--------

* Восиқи Нишопурӣ / М. Диловаров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Басра** (ар. بصرة‎ — Бассора) — шаҳр дар қисми ҷанубу шарқии Ироқ, маркази маъмурии музофоти Басра.

Аҳолиаш 191420 нафар (2010). Дар қисми ҷан. пастии Байнаннаҳрайн ва резишгоҳи дарёи Шатту-л-Араб ҷойгир аст. Маркази р. о. ва худрав. Бандари калони дарёию баҳрӣ бо терминали нафткашонӣ, ки дар масофаи 120 км аз резишгоҳи дарёи Шатту-л-Араб ба халиҷи Форс воқеъ аст. Нуқтаи охирини роҳи оҳани Бағдод. Фурудгоҳи байналмилалӣ дорад. Басра с. 637 ё 638 аз тарафи халифа Умар ҳамчун истеҳком бунёд шудааст. Дар асрҳои 8–12 маркази муҳимми маданӣ ва иқтисодии хилофати Аббосиён ва бандари бузургтарини Шарқи Наздик буд. Дар садаи 13 аз тарафи муғулҳо (лашкари Ҳулокухон) торумор гардид. Асрҳои 16–19 маркази музофотии империяи Усмонӣ буд.

Солҳои 1917–30 аз тарафи лашкариёни англис забт гардид, дар давраи Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ (1939–45) ба пойгоҳи ҳарбии Британияи Кабир табдил ёфт. Басра дар натиҷаи ҷанги Эрону Ироқ (1980–88) ва ҷанги Халиҷи Форс (1991), бомбаборони Қувваҳои ҳарбию ҳавоии ИМА ва Британияи Кабир (2003) зарари бисёр дид. Бинои корхонаҳои истеҳсолӣ хароб гардиданд. Басра маркази истихроҷ ва коркарди нафти Ироқ буда, хатти қубурҳои нафт то конҳои аз-Зубайр ва ар-Румайл кашида шудаанд.

Саноати киштисозӣ, нассоҷӣ, нафту кимиё ва хӯрокворӣ (хусусан коркарди хурмо) ривоҷ ёфтааст. Басра донишгоҳ, осорхонаҳои таърихӣ ва флоти ҳарбию баҳрӣ дорад. Аз ёдгорҳои таърихӣ боқимондаҳои девори қалъаи асримиёнагӣ маҳфуз мондааст.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Миралӣ Шодиев** (20 июли 1926, деҳаи Гулистон, ноҳияи Данғара) — овозхони тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон (1963).

Зиндагинома
-----------

Дар муассисаҳои фарҳангӣ кор накардааст, аз пешаи коргар, ронанда, механизатор умре нони ҳалол хӯрдааст. Вале аз фаъолтарин узви дастаи ҳаваскорони санъати ноҳия буд, қариб ҳеҷ чорабинии фарҳангии ноҳиявӣ, вилоятӣ ва ҷумҳурӣ солҳои 50-70-уми асри гузашта бе иштирокаш нагузаштааст. Асосан аз эҷодиёти халқ таронаҳо интихоб карда, бо маҳорати баланд иҷро менамуд, аммо аз осори шуарои пешин ва муосир низ истифода мебурд. «Дилбари ҷон», «Баҳор омад», «Абрукамон», «Фарёди булбул», «Ин ҳама мегузарад», «Бовар намекунам», «Шӯхи кӯҳистон», «Сарви хиромон», «Хуш омадӣ», «Ба кӯи дӯст» номгӯи чанде аз сурудҳояш аст. Шеърҳои ҳаҷвӣ низ зиёд сурудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Гуландом Рустамова** (тав. 11.06.1971) — омӯзгор, олим, доктори илмҳои филология, профессор. Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2013).

Зиндагинома
-----------

Гуландом Рустамова баъди хатми факултаи забон ва адабиёти руси Донишгоҳи давлатии Қурғонтеппа ба номи Носири Хусрав фаъолиятро дар шуъбаи мактабии Иттифоқи ҷавонони шаҳри Қурғонтеппа оғоз намудааст. Сипас, ҳамчун инструктори шуъбаи ҳифзи ичтимоии иттифоқи касабаи вилояти Хатлон, аз соли 2003 то соли 2006 ба ҳайси сарлаборанти факултаи таърих ва ҳуқуқ, омӯзгори кафедраи назарияи забоншиносӣ ва типологияи забонҳои хориҷии Донишгоҳи давлатии Қурғонтеппа ба номи номи Носири Хусрав кор кардааст. Дар мавзуи «Предложение с присловным объектным распространением в русском и таджикском языках» рисолаи номзадӣ ва соли 2017 рисолаи докториро дифоъ намуд. Солҳои 2007 - 2009 дар вазифаи мудири кафедраи адабиёти рус ва ҷаҳони Донишгоҳи давлатии Қурғонтеппа ба номи Носири Хусрав фаъолият намудааст. Аз соли 2011 дар вазифаи мудири кафедраи фанҳои гуманитарии Донишкадаи энергетикии Тоҷикистон фаъолият дорад. Номбурда муаллифи зиёда аз 80 мақола, 4 монография ва 14 дастури методӣ мебошад. Бо нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон (2013) қадрдонӣ шудааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Султон мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Саидзода мебошанд.

**Султон Саидзода** (тав. 20.01.1966 д. Хайрободи н. Айнӣ), ховаршинос, номзади илмҳои филология (1993).

Зиндагинома
-----------

Султон Саидзода хатмкардаи факултаи шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (1989), номзади илмҳои филология (1993). Аспиранти Институти шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон (1992), рисолаи номзадиро бо унвони "Ҳадиқат-уш-шуаро»-и Девонбегии Шерозӣ ҳамчун сарчашмаи таърихӣ ва фарҳангии форс тоҷик» дифоъ намудааст (1993). Мудири кафедраи умумидонишгоҳии забони тоҷикӣ (2004-2006). Муаллифи якчанд китоби илмӣ ва методӣ мебошад. Фаъолияти минбаъдааш ба Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон марбут аст.

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Абулҳасан Аҳмад ибни ал-Муаммал** (қарни Х — қарни IX) — адиб ва шоири арабизабони ҳамъасри Рӯдакӣ, мутарҷими ашъори форсӣ ба арабӣ.

Зиндагинома
-----------

Мувофиқи маълумоти Саолибӣ («Ятимат-уд-даҳр») дар назди сипаҳсолор Фоиқ ал-Хосса (вафот 999) чун дабир хидмат мекард ва шеър ҳам мегуфт. Аз манбаъҳо 32 байти ӯ дастрас гардидааст (қасида дар мадҳи вазири Сомониён Абунасри Абузайд мақтул дар соли 997; пораҳои хамриёт ва фахриёт). Ҳунари дигари Абулҳасан Аҳмад тарҷумаи ашъори шоирони форс-тоҷик ба забони арабӣ будааст. Саолибӣ ду байти Рӯдакӣ ва ду байти Маъруфии Балхиро, ки Абулҳасан Аҳмад тарҷума карда буд, сабт намудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абулҳасан Аҳмад // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Занд М. И. Искусство перевода в таджикской поэзии X века, дар маҷм. Рӯдакӣ ва замони ӯ, Сталинообод, 1958.
**Дӯстмурод Ҳафиззода** , Дӯстмурод Қулов (тав. 1 октябри 1977, деҳаи Гултеппаи ноҳияи Файзобод, ҶШС Тоҷикистон) — забоншинос, номзади илмҳои филологӣ, дотсенти кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Дӯстмурод Қулов хатмкардаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (2005) ва аспирантураи ДМТ (2010). Фаъолияти кориаш соли 1994 оғоз гардидааст: муаллими забон ва адабиёти мактабҳои миёна (1994—2005), ассистенти кафедраи забони тоҷикӣ барои ихтисосҳои ғайрифилологии ДМТ (2005—2007), аспиранти кафедраи назария ва адабиёти навини форсии тоҷикии ДМТ (2007—2010) ва муаллими калони кафедраи забони тоҷикӣ барои ихтисосҳои ғайрифилологии ДМТ (2010 то имрӯз).

Фаъолияти илмӣ
--------------

Соли 2010 дар мавзӯи «Мавзӯъҳои сиёсӣ-иҷтимоӣ дар назми солҳои 90-уми тоҷик» рисолаи илмиашро дифоъ намудааст. Муаллифи зиёда аз 20 асару мақолаҳои илмӣ-тадқиқотӣ ва методист

Осори илмӣ
----------

* Ҷанги шаҳрвандӣ ва инъикоси бадеии он. — Душанбе: «Истеъдод», 2010;
* Назаре ба ғазалиёти маҷмӯаи «Фарёди бефарёдрас»-и Лоиқ Шералӣ // Ахбори Академияи илмҳои ҷумҳурии Тоҷикистон. — 2009. — № 1;
* Санъатҳои лафзӣ дар маҷмӯаи «Фарёди бефарёдрас»-и Лоиқ Шералӣ // Паёми Донишгоҳ. — 2009. — № 4(52).

Эзоҳ
----

1. ↑  Кафедраи забони тоҷикӣ, Дӯстмурод Қулов(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 28 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 августи 2020.
**Бозон ибни Сосон** (форсӣ: باذان پسر ساسان‎, гоҳ **Бозом**, **Бодом**) — охирин фармонравои эронӣ дар Яман дар замони салтанати Хусрави II ва ба ҳангоми давраи оғози ислом.

Бозон баъд аз Хурра Хусрав аз ҷониби шоҳ Хусрави Парвиз (ҳукмронӣ 590—628) ҳокими Яман таъйин гардид. Баъзе муаррихон насаби Бозон-ро ба воситаи Ваҳраз ба хонадони Сосониён расонидаанд. Бозон аз мардуми эронии муқими Яман буд, ки онҳоро «абно» мегуфтанд. Тағйироти бавуҷудомада дар Арабистон ва Эрон, аз ҷумла устувор шудани мавқеи тоҷирони араб дар бандарҳои тиҷоратӣ, роҳҳои бузурги корвонгард ва ҳуҷуми қабилаҳои араб ба сарҳадҳои ғарбии Эрон аз Бозон омодагии доимии ҳарбиро тақозо мекард. Бозон дар иттифоқ бо ҳамдониён сарҳадҳои ғарбии давлати Сосониёнро аз ҳуҷуми ғоратгаронаи қабилаҳои бодиянишини араби Тамим, Шайбон ва Мизҳаҷ муҳофизат кард. Яке аз вазифаҳои Бозон чун дигар ҳокимони Яман расонидани ахбори авзои сиёсии Арабистон ба Эрон буд. Бозон хабари дар Арабистон зуҳур кардани пайғамбар Муҳаммад (с)-ро ба дарбори Тайсафун расонд, вале аз ҷониби Сосониён ҳеч вокунише нишон дода нашуд. Танҳо баъди ирсоли нома аз ҷониби Муҳаммад (с) дар бораи қабули дини ислом ба дарбори Сосониён (соли 628) Бозон бо супориши Хусрави Парвиз ду нафар намояндаи худ — Бонуя (Додвуя) ва Хурра Хусравро барои дастгир кардани пайғамбар (с) ба Арабистон фиристод. Пайғамбар (с), ки дар муҳорибаи Худайбия хабари кушта шудани Хусрави Парвиз аз ҷониби писараш Ширӯяро шунида буд, ба сафирони Бозон расонид. Баъди тасдиқ шудани ин хабар аз дарбори Тайсафун Бозон аз озори минбаъдаи пайғамбар (с) даст кашид. Ба қавли Ибни Саъд баъд аз мусулмон шудани Бозон (соли 629) Муҳаммад (с) ҳокимияти ӯро дар Яман эътироф кард. Баъди фавти Бозон ҳукумати Яман дар байни чор нафар тақсим шуда, писараш Шаҳр ибни Бозон ҳокими Санъо таъйин гардид.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бозон / С. Ҳусайнов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Ислама (2 изд.)
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
**Абуусмон Саид ибни Мусаҷҷаҳ** (? — 720, Димишқ) — мусиқишинос ва ҳофизи форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Ӯро ҳоким Абдуллоҳ Ибни Забир ҳамроҳи ғуломон аз Ироқ оварда буд, Абуусмон Саид дар баробари иштирок дар тармими Каъба суруду оҳангҳои ҳамкорони форсашро омӯхта, лаёқати хуби ҳунарварӣ пайдо кард ва баъд барои истеъдоди баланди ҳунарвариаш аз ғуломӣ озод шуда, баҳри такмили маҳорат ба Эрон мусофират намуд. ӯ навохтани созҳои гуногуни мусиқӣ ва назарияи мусиқии Эронро ба дараҷаи аъло аз худ кард. Пас аз чанде ба Ҳиҷоз баргашта, алҳони арабиро ба сабки эронӣ тартиб дод. Бино ба маълумоти мусиқидонони замонаш Абуусмон Саид дар овозхонӣ ханҷараи довудӣ дошта, мусиқии арабро зимни оҳангҳои эронӣ ва румӣ такмил додааст. Абуусмон Саид дар Мадина аввалин мадрасаи мусиқиро бунёд кардааст, ки шогирдонаш сабки ӯро сартосари кишварҳои арабӣ ҷорӣ намудаанд. Вале пас аз чанде ин мадраса бо иғвои уламои мутаассиб барҳам хӯрдааст. Исҳоқи Мавсилӣ ба фаъолияти Абуусмон Саид баҳои баланд дода, ӯро нахустин касе медонад, ки «мусиқии форсро ба Макка овардааст». Мусиқидони бузург Алӣ ибни Ҳошим Абуусмон Саидро нахустин касе шуморидааст, ки мусиқии арабро ба сабки эрониҳо маъмул намудааст. Абулфараҷи Исфаҳонӣ дар «Китоб-ул-ағонӣ» Абуусмон Саидро поягузори оҳангҳои арабии баъд аз ислом донистааст. Абуусмон Саид охирҳои умр ба Димишқ рафта, ба дарбори халифаи Умавиён роҳ ёфт. Суруду оҳангҳои таснифкардаи ӯ минбаъд байни хонандагону навозандагон маъмул будаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абуусмон Саид // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия** — миссияи расмӣ-дипломатии Тоҷикистон дар Русия, ки дар шаҳри Маскав, ноҳияи Пресненский, дар тангкӯчаи Гранатный (рус.  *Гранатный переулок*), дар наздикии истгоҳи метрои *«Баррикадная»* қарор дорад.

 Харитаи намояндагиҳои дипломатӣ дар Тоҷикистон

Таърих
------

9 сентябри соли 1991, ҶШС Тоҷикистон аз ИҶШС баромад ва соҳибистиқлол гардид. Ҷумҳурии Тоҷикистон аз рӯзҳои аввалини соҳибистиқлолиаш дар Маскав намояндагии доимии худро дошт.
Муносибатҳои дипломати миёни кишварҳои соҳибистиқлол аз 9 апрели соли 1992 барқарор шуд, 4 майи соли 1992 дар Душанбе Сафорати Федератсияи Русия дар Тоҷикистон кушода шуд.  

25 майи соли 1993 «Шартнома оиди дӯстӣ, ҳамкорӣ ва дастгирии ҳамдигар» баста шуд, ки ин боиси гузоштани пояҳои ҳуқуқии муносибатҳои Тоҷикистону Русия гардид. Маҷмӯъи қоидаҳои ин шартнома ҳамкориҳои дуҷонибаи Тоҷикистону Русияро дар ҳама самтҳо мустаҳкам намуд.
8 июни соли 1993 намояндагии Тоҷикистон ба намояндагии доимии Тоҷикистон дар Русия табдил ёфт ва аз 18 декабри соли 1993 Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия кушода шуд.

Алоқа
-----

* **Суроға**: 123001, Маскав, Гранатный переулок, 13.
* **Телефон**: +7 (495) 690-41-86, +7 (495) 690-61-02
* **Факс**: +7 (495) 691-89-98
* **E-mail**: info@tajembassy.ru

Хизматрасониҳои иловагӣ
-----------------------

Дар тангкӯчаи Скатертный (рус.  *Скатертный переулок*), хонаи 19 (пештар иморати шахсии И. И. Некрасов) шаҳри Маскав, хизматрасонии консулгарии сафоратхона ва намояндагии савдои Тоҷикистон ҷойгир шудааст.

Сафирони Тоҷикистон
-------------------

* Абдуллоҷонов Абдумалик Абдуллоевич аз соли 1993 то соли 1994.

* Мирзоев Рамазон Зарифович аз 18 январи соли 1995 то соли 2001.

* Сафаров Сафар Ғаюрович аз 1 октябри соли 2001 то соли 2007.

* Достиев Абдулмадҷид Салимович аз 2 марти соли 2007 то соли 2014.

* Сатторов Имомудин Мирзоевич аз 15 майи соли 2014 то соли 2021.

* Гулмаҳмадов Давлатшо Қурбоналиевич аз 2 августи соли 2021 то ҳол.

Нигаред
-------

* Муносибатҳои Тоҷикистон бо Русия
* Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Феҳристи намояндагиҳои дипломатӣ ва консулӣ дар Тоҷикистон

Эзоҳ
----

* Москва. Энциклопедический справочник. — М.: Большая Российская Энциклопедия, 1992.

Пайвандҳо
---------

*

Ҳаволаҳо
--------

* сайти расмӣ
**Абумансури Муваффақ ибни Алии Ҳиравӣ** (ар. أبو منصور الموفق بن علي الهروي‎; асри X, Ҳирот — 976) — пизишк ва дорусози форс-тоҷик, аввалин касе аст, ки дар аҳди Мансури I Сомонӣ ба навиштани китоби дорушиносӣ иқдом кард.

Зиндагинома
-----------

Ягона маъхазе, ки аз он метавон лаҳзаҳои ҳаёти Абумансури Муваффақро арзёбӣ кард, асари ӯ «Ал-Абния ан ҳақоиқ-ил-адвия» аст. Он аз хусуси адвияи муфрада ва хасоиси онҳо баҳс мекунад. Абумансури Муваффақ худ дар муқаддимаи китоб навиштааст, ки расоили ҳакимони пешин ва олимону табибонро ҷустуҷӯ карда, «дар адвияву ағзияи муфрад ва… кирдори ҳар доруе ва манфиатҳову мазарратҳояш» ба тааммул нигариста, аз Буқрот, Ҷолинус, Дисқуридус, Ибни Раббани Табарӣ, Ҳусайн ибни Исҳоқ, Собит ибни Қурра, Муҳаммад ибни Закариёи Розӣ, Синон ибни Собит ва Мусо ибни Синон нақли қавл кардааст". Асар соли 1056 таълиф ёфтааст. Муаллиф дар он 585 навъи доруворро мавриди тадқиқ қарор додааст. Абумансури Муваффақ дар фаъолияти хеш шеваи кори пизишкони ҳиндӣ ва назариёти онҳоро бештар меписандидааст, зеро, ба ибораи худи вай, «дору он ҷо бештар аст ва ақоқир он ҷо тезтару хуштар ва ҳиммати он мардумон ба истиқсо андар ҳикмат болиғтар аст».

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.

Адабиёт
-------

* Абумансури Муваффақ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Абумансур Муваффақи Ҳиравӣ, Ал-Абния ан-ҳақоиқ-ил-адвия. Ба кӯшиши Аҳмади Баҳманёр ва Ҳусайни Маҳбуби Ардаконӣ, Т. 1346;
* Доират-ул-маорифи бузурги исломӣ, ҷ. 6, Т. 1373;

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 143657478
* CiNii: DA14503939
* GND: 102411549
* ICCU: SBLV128518
* ISNI: 0000 0000 0415 7532
* LCCN: no2002083311
* NLG: 87401
* NTA: 067460674
* LIBRIS: qn244jz83lr5b3t
* SUDOC: 241344727
* VIAF: 69321645
* WorldCat VIAF: 69321645

 |

 |
**Метрои Маскав** - нақлиёти ҷамъиятии ғайри кӯчагӣ (аксаран зеризаминӣ ва қисман рӯизаминист) буда тавассути кашиши барқ ҳаракат мекунад, ки дар шаҳри Маскав ва қисман дар вилояти Маскав ҷойгир буда, таърихан аввалин ва калонтарин метро дар ИҶШС, Русия ва кишварҳои ИДМ мебошад.
Метрои Маскав пас аз метроҳои Пекин, Токио, Шанхай, Сеул ва Гуанчжоу аз ҷиҳати истифода шашумин бузургтарин дар ҷаҳон аст. Аз ҷиҳати дарозии хатҳои истифода чорум дар ҷаҳон ва дар Аврупо якумин ба ҳисоб меравад. Метрополитенро Корхонаи Воҳиди Давлатии Метрои Маскав идора мекунад. Хатти аввалинаш 15 майи соли 1935 кушода шуда, аз истгоҳи Соколники то истгоҳи Охотный Ряд, Парк Культуры ва Смоленская мегузашт. Метрои Маскав аз 14 хат иборат аст, ки дарозии умумиашон дар масофаи 408,1 км бо ҳисоби дуҷониба, ба истиснои монорельс. Дар метрои Маскав 238 истгоҳ айни ҳол мавҷуд аст. 48 истгоҳ ҳамчун меъроси фарҳангӣ шинохта шудаанд ва зиёда аз 40 истгоҳҳо ёдгории меъморӣ мебошанд. То соли 2024, тибқи нақшаҳои ҳукумати Маскав, бояд боз 25 истгоҳ ва 58,1 километр хатҳои нав сохта шаванд.

* Метрои Маскав 15 майи соли 1935 сохта шудааст.
* Соҳибмулк: Ҳукумати шаҳри Маскав
* Таъмиргар: КВД «Метрополитени Маскав»
* Арзиши гузаштан: 61 рубл ҳангоми хариди чипта барои як бор гузаштан (бо корти «Тройка» 46 рубл)
* Мусофиркашони дар як рӯз: 6,67 млн (2018)
* Мусофиркашони дар як сол: 2560,4 млн (2019)
* Ҷоизаҳо: Ордени Ленин
* Сайт: www.mosmetro.ru
* Шумораи хатҳо: 14
* Шумораи истгоҳҳо: 250
* Дарозӣ: 408,1 км
* Вагонҳо: 5956 вагон
* Вагонҳо дар поезд: 3—8
* Шумораи депо: 20

### Нишондодҳои техники

* Паҳмии чархҳо: 1520 мм
* Таъминоти барқи: 825 В, релсҳои контакти
* Суръати миёна: 40,78 км/соат
* Суръати максимали: 80 км/соат

Мусофиркашони
-------------

Метрои Маскав аз ҷиҳати мусофиркашони бо шумори зиёди мусофирон пас аз метроҳои Пекин, Токио, Шанхай, Сеул ва Гуанчжоу қарор дорад. Дар соли 2018 мусофиркашонии хеле зиёд, дар як шабонарӯз 26 декабри соли 2014 — 9,715 млн одамро ташкил дода буд. Метрои Маскав ҳаррӯз 48 % мусофирони шаҳри Маскавро мекашонад.

Қисми ҳаракаткунанда
--------------------

Метрои Маскав чун роҳи оҳани Русия 1520 мм паҳнои дорад. 
Барои барқрасонӣ релси сеюм истифода мешавад, ки бо шиддати 825 Волт, қувваи ҷараёни доимиро таъмин мекунад.
Нақби метрои яктарафа бо диаметри 5,1 м ё росткунҷа бо андозаҳои дарунии 4,16×4,4 м сохта шудаанд.
Суръати миёнаи истифодабарии поездҳо аз 46 то 72 км/соатро ташкил медиҳад.

* Метрои Маскав

*Истгоҳҳо:*

* Стахановская
* Текстильщики
* Молодёжная
* Арбатская
* Киевская (истгоҳи метро, Арбатская-Покровская)
* Деловой центр

Адабиёт
-------

Эзоҳ
----


1. 1 2
2. ↑
3. 1 2 3
4. 1 2 3 4 5 6 7
5. ↑
**Зулфия Содиқова** (тав. 23 январи 1968, Душанбе) — ҳунарпешаи театр ва синамои тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Зулфия Содиқова 23 январи соли 1968 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Соли 1985 пас аз хатми мактаби № 23 шаҳри Душабе ба Донишкадаи санъати ба номи Мирзо Турсунзода ба шуъбаи ғоибонаи гурӯҳи коргардонӣ дохил мешаванд. Баъд аз як соли таҳсил бо маслиҳати муаллимашон Мақсудшоҳ Иматшоев аз шуъбаи ғоибона ба шуъбаи рӯзона мегузаранд.

Соли 1987 Зулфия Содиқова аз имтиҳони махсус гузашта ҳамроҳи дигар ҷавонон аз Душанбе ба Омӯзишгоҳи Олии Театрии ба номи Михаил Шепкини шаҳри Маскав дохил мешавад.

Хонавода
--------

Оиладор, соҳиби чор фарзанд.

Фаъолият
--------

Пас аз хатми донишкада ба Душанбе омада дар театри ҷавонони ба номи Маҳмудҷон Воҳидов ба кор шурӯъ мекунад. Баъдтар ба театри драмавии русии ба номи В. Маяковский ва пас аз соли 2000 чанд муддат якбора дар се театр, театри ҷавонони ба номи М. Воҳидов, театри академӣ-драмавии ба номи А. Лоҳутӣ ва театри драмавии русии ба номи В. Маяковский, фаъолият намуда то имрӯз зиёда аз 70 нақшҳои гуногунро дар театрҳо иҷро кардааст.

Аз соли 2008 котиби масъули КФБ (МКФ) «Дидор», аз соли 2011 директори «Хонаи кино» ва ҳамзамон ҳамчун ҳунарманди театри драмавии ба номи В. Маяковский кор мекунанд.

Синамо
------

Нақши аваллинро дар синамо Зулфия Содиқова дар 39 солагӣ, дар филми омӯзишии «Наво»-и Наргис Мамадбекова бозӣ карданд. Баъдан дар филмҳои «Марде, ки бо барф меояд»-и Муҳсин Махмалбоф, «Қиёми рӯз» ва «Муаллим»- и Носир Саидов, «Сафари ҳавоӣ»-и Далер Раҳматов, «Арӯси замонавӣ», «Арӯси замонавӣ 2», «Домоди замонавӣ»-и Набиҷон Пирматов, «Хоби ҳамдуна»-и Румӣ Шоазимов, «Хушдоманҳо ва ё ман на манам»-и Манзаралӣ Шералӣ ва бисёр филмҳои пурраҳаҷму кӯтоҳи дигар нақшҳои хотирмоне бозидаанд.

Унвону ҷоизаҳо
--------------

Бо медали «Хидмати шоиста» қадр шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  SimurgH(англ.). *www.facebook.com*. 9 феврали 2019 санҷида шуд.
2. ↑  Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.