recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Содирхон Ҳофиз** (Насабаш (фамилияаш) Бобошарифов; 1847, Хуҷанд — 1931, ҳамон ҷо) — ҳофизи барҷаста, мусиқидон ва оҳангсози тоҷик (овозаш тенори лирикӣ).

Зиндагинома
-----------

Содирхон аз Бузургхонтӯра санъати дуторнавозию сурудхонӣ, аз шоир Кошиф танбӯрнавозиро омӯхтааст. Бо мурури замон маҳорати сарояндагии Содирхон сайқал ёфта, дар 32-солагӣ чун ҳофиз ва иҷрокунандаи сурудҳои классикии тоҷик шуҳратманд гардид. Овози Содирхон баланди хушоҳанг ва диапазонаш васеъ, тембраш лирикӣ буд. Мавриди сароидан ӯ аз оҳангҳои кашишдор якбора ба овозҳои кӯтоҳ (аз регистри овози паст ба баланд ва ё баръакс) гузашта метавонист. Дар маъракаҳо иштирок мекард. Содирхон овози «шикамӣ» (ба қавли ҳамзамононаш) дошта, озодона авҷҳои «Зебопарӣ», «Муҳайяр», «Авҷи турк» ва ғ.-ро иҷро мекард. Ӯ бар матни ашъори шоирони классик суруд мехонд.

Мероси Содирхон
---------------

Содирхон муаллифи якчанд асарҳои вокалист: «Дилхароши Содирхон» «Уфари Содирхон», «Ушшоқи Содирхон», «Уфари сабти Содирхон», «Сабти Ушшоқи Содирхон» ва ғ. Барномаи Содирхон рангин ва хеле ғанӣ буда, суруду мақомҳои гуногунро дар бар мегирифт. Аз ҷумла суруду мақомҳои «Ушшоқ», «Уфар», «Гулёр», «Дихарош», «Талқин», «Чоргоҳи муноҷот», «Муноҷот», «Сегоҳи ду», «Сегоҳи се», «Савти Уфар», «Гиря», «Чоргоҳ», «Мирзодавлат» ва ғ.-ро бо маҳорати баланду салиқаи хоси сарояндагӣ иҷро мекард. Солҳои Ҳокимияти Шӯроҳо Содирхон дар идораю муассисаҳои мусиқӣ кор карда, ба ҷавонон нозукиҳои санъати мусиқиро меомӯзонд. Солҳои 1903, 1905, 1908, 1910 аз тарафи ҳайати экспедитсияи махсуси Ширкати громоронии Рига, солҳои 1908—1909 аз тарафи Илҳоми Самоворча (Тошканд), соли 1909 тавассути фирмаи англисии «Пишуший Амур», соли 1913 дар Қӯқанд тавассути фирмаи «Гоффман» 24 асари вокалӣ дар 12 грампластинка бо овози ӯ сабт шудааст. Соли 1946 дар Тоҷикистон «Асарҳои мунтахаби Содирхон» ба табъ расид. Содирхон дар Афғонистон, Туркия, Эрон, Ироқ ва ғ. шуҳрат дошт.

Некдошти ҳофиз
--------------

Соли 1962 омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Хуҷанд номи яке аз устодони номии мусиқии классики тоҷик Содирхони Ҳофизро гирифт.
Бо қарори мушовараи Вазорати фарҳанг ва иттилооти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 22 январи соли 1996 омӯзишгоҳи мусиқӣ ба омӯзишгоҳи санъат ва соли 2004 бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Коллеҷи санъати ба номи Содирхони Ҳофиз табдил дода шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. — Душанбе: Аржанг, 2019. — С.359. — 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
2. ↑  Коллеҷи санъати ба номи Содирхон Ҳофиз 80 сола шуд(пайванди дастнорас)
|  |
| --- |
| Унсури холии Викидода |

**«Асрору-л-авлиё»** (ар. اسرار‌ الاولیاء‎) — асари тасаввуфии Бадруддин Исҳоқ ибни Алии Деҳлавӣ (асри 13). Ба забони форсӣ навишта шудааст. Аз 22 фасл иборат буда, малфузот ва насоеҳу иртидоти шайхи маъруфи Ҳиндустон Фаридуддин Ганҷшакар (вафоташ 1265—1266)-ро дар бар мегирад. Дар «Асрору-л-авлиё» инчунин масъалаҳои амалии тасаввуф ва вазифаҳои солики ҳақиқӣ баён ёфтаанд. Як нусха аз дастнависи ин китоб дар Захираи дастнависҳои Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии АМИТ зери рақами 530/1 маҳфуз аст.

Адабиёт
-------

* Асрор-ул-авлиё / С. Шаҳобуддинов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Арслонхон Муҳаммад ибни Сулаймон** (? — 1130, Балх) — охирин ҳокими Мовароуннаҳр (1102—1130) аз сулолаи Қарахониён.

Бо ёрии Султон Санҷар ба тахт нишаст. Дар аҳди Арслонхон сохтмон ривоҷ ёфта, арк ва деворҳои Бухоро барқарор ва масҷиду мадрасаҳои бисёре сохта шуданд. Арслонхон дар охири умр ба бемории фалаҷ гирифтор шуда, ҳамроҳи писараш Наср ҳукм меронд. Рӯҳониён аз ҳукмронии Наср норозӣ буданд ва дере нагузашта ӯро ба қатл расонданд. Арслонхон аз Санҷар имдод хост, вале байни Арслонхон ва Санҷар низоъ афтод ва султон Самарқандро забт карда, А.-ро ба Балх бурд. Дере нагузашта Арслонхон дар он ҷо вафот кард.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арслонхон // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ангре́н** (ӯзбекӣ: *Angren, Ангрен* — шакли вайроншудаи **Оҳангарон**) — шаҳр (1941—1946 *шаҳраки Ангреншахтсрой*) дар вилояти Тошканди Ҷумҳурии Ӯзбекистон.

Аҳолӣ 175,4 ҳаз. нафар (2014).

Ҷуғрофиё
--------

Байни қаторкӯҳҳои Чатқол ва Қурама, дар соҳили чапи дарёи Оҳангарон воқеъ гаштааст. Истгоҳи роҳи оҳани Ангрен зиёда аз 130 ҳазор нафар (2006), асосан ӯзбекҳо, русҳо, тоҷикон, қирғизҳо, кореягиҳо ва ғ. Аз А. роҳи автомобилгарди Тошканд — Қӯқанд мегузарад. Маркази саноати ангишти Ӯзбекистон.

Таърих
------

Соли 1934 дар натиҷаи иктишофи геологӣ кони калони ангишт ёфт шуда, истихроҷи он соли 1942 шурӯъ гардид. Дар сохтмони Ангрен хатогӣ роҳ дода шуда, баъдтар маълум гардид, ки он болои кон ҷой гирифтааст ва зарурати ба дигар ҷой кӯчондани шаҳр пеш омад. Соли 1956 шаҳри нав 7—8 км дуртар аз Ангрени пештара, дар ҷойи аз ангишт холишудаи мавзеъ бино ёфт.

Аҳолӣ
-----

Шумораи аҳолӣ то 1 январи соли 2013 172 880 нафар буд, ки аз онҳо 73 % (126 247 нафар) ӯзбекон, 17 % (28 653 нафар) тоҷикон, 5 % (8282 нафар) куриёиҳо, 3 % (4621 нафар) русҳо ва камтар аз 1 % (1284 нафар) тоторҳо буданд.

Саноат
------

Корхонаҳои калонаш: комбинати «Ӯзбеккӯмир» (Ангишти ӯзбек), Комбинати маъдантозакунии «Каолин» (корхонаи муштарак бо Германия), заводҳои истеҳсол ва таъмири таҷҳизоту техникаи саноати кӯҳӣ, конструксияҳои оҳанубетонӣ, семент, асфалт, металлҳои ранга. Дар Ангрен корхонаҳои саноати сабук ва хӯрокворӣ (комб. орд ва нонпазӣ), ҷамъиятҳои саҳҳомии «ӯзбекнефтегаз», «Ангренкулол», «Ӯзбекрезинатехника», «Ангрензот» низ ҳастанд. Ду нерӯгоҳи барқии ноҳиявӣ бо гази маҳаллӣ кор мекунад. Дар Ангрен ягона дар мамлакат пойгоҳи зеризаминии истеҳсоли гази ангишт (бо усули пиролиз) фаъолият дорад.

Илму фарҳанг
------------

Дар Ангрен филиали Донишкадаи педагогӣ, Донишгоҳи давлатии техникии Тошканд, техникумҳои кӯҳкорию геологӣ, сохтмон, омӯзишгоҳи тиббӣ, коллеҷи хидмати маишӣ, осорхонаи таъриху кишваршиносӣ мавҷуданд.

ВАО
---

«Ангрен ҳақиқати», «Агренская правда», ширкати телевизион ва радиои «Орион-ТВ».

Эзоҳ
----

1. 1 2  Статистический буклет "О населении языком цифр" Бойгонӣ шудааст 14 октябри 2014  сол.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.



|  |  |
| --- | --- |
| Ӯзбакистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Ӯзбакистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Алиризо Раҳмонқулов** (7 майи 1929, деҳаи Танг, ноҳияи Шуғнон, ВМКБ) — ҳунарпеша ва коргардон, арбоби фарҳангӣ, Ҳунарпешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон (1963).

Зиндагинома
-----------

Омӯзишгоҳи педагогии ш. Хоруғ (1949), Институти давлатии театрӣ-бадеии ба номи А. Островскийи ш. Тошканд (1954) ва Мактаби олии ҳизбии назди КМ КПСС-ро (1967) хатм кардааст. Саркоргардони Театри мусиқӣ-мазҳакаи ш. Хоруғ (1954—1956), коргардони ансамбли тарона ва рақси «Помир» (1956—1959), саркоргардон ва директори Филармонияи давлатии Тоҷикистон (1959—1962), коргардони студияи Телевизиони тоҷик (1962—1965), директори Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ (1967—1972), директори Филармонияи давлатии Тоҷикистон(1972—1979), муовини директори Хонаи эҷодиёти халқи Вазорати фарҳанги Тоҷикистон (1979—1992), муовини директори Филармонияи давлатии Тоҷикистон (1992—2005) кор кардааст. Дар саҳнаи театр нақшҳо бозидааст, намоишҳои муқаррарӣ ва спектаклҳои телевизионӣ таҳия намудааст, ба сифати рассом плакату номаҳо кашида, спектаклҳоро оро додааст, дар радио наттоқӣ карда, барандаи бисёр ҷашнвораҳои фарҳангӣ будааст. Муаллиф ва мураттиби китобҳои «Расму оинҳои нави тоҷикӣ», «Сурудҳои дилнишин», «Либосҳои миллии ҳаваскорони санъат» аст. Оид ба фаъолияти арбобони намоёни фарҳанги ҷумҳурӣ, маданияти тоҷик қариб 250 мақолаю тақриз навиштааст.

Даргузашт
---------

Алиризо Раҳмонқулов 15 июни 2020 дар 91-солагӣ дар ноҳияи Шуғнон даргузашт.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени «Нишони Фахрӣ», медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Адабиёт
-------

* Фидоии фарҳангу ҳунар. Д. 2009.
Ҳафт коҳин дар девори Ериҳӯ шох садо медоданд. Аз дастнависи мусаввараи «Фатҳнома»-и Эмронӣ.
**Яҳудоӣ-форсӣ** ҳам ба гурӯҳи лаҳҷаҳои яҳудӣ, ки яҳудиён муқими Эрон гуфтугӯ мекунанд ва ҳам матнҳои яҳудӣ-форсӣ (ба забони ибрӣ навишта шудаанд. алифбо). Ҳамчун истилоҳи дастаҷамъӣ, забони яҳудӣ-форсӣ ба шуморе аз забонҳои яҳудӣ-эронӣ ишора мекунад, ки аз ҷониби ҷамоаҳои яҳудӣ дар саросари императори Форс, ки қаблан густурда буданд, аз ҷумла ҷамъиятҳои яҳудиёни кӯҳӣ ва бухороӣ гуфтугӯ мекунанд.

Сухангӯён забони худро "форсӣ" меноманд. Баъзе ғайрияҳудиён онро ҳамчун "**ҷиди**" (инчунин бо номи "**зиди**", "**ҷудӣ**" ё "**ҷиди** навишта шудаанд) меноманд. ), ки маънои «яҳудӣ»-ро ба маънои таҳқиромез дорад.

Маълумотномаҳо
--------------

1. 1 2  JUDEO-PERSIAN COMMUNITIES viii. JUDEO-PERSIAN – Encyclopaedia Iranica. *www.iranicaonline.org*.
**Фаридуддин Аҳвали Исфаҳонӣ** (қарни ХIII) — шоири ғазалсарои соҳибдевони форс-тоҷик, дӯст ва ҳамрӯзгори Имомии Ҳиравӣ.

Зиндагинома
-----------

Дар охири асри 12— ибтидои асри 13 умр ба сар бурдааст. Зодгоҳаш Исфароини Хуросон. Дар ҷавонӣ ба Ҳиндустон ва аз он ҷо ба Исфаҳон рафт. Аз шоирони машҳури давр буд. Бо шуарои Ироқу Форс мушоират доштааст.

Тақиуддини Авҳади ("муаллифи «Арафот-ул-ошиқин») девони уро иборат аз 10 ҳазор байт гуфтааст. Ҳоло як нусхаи девонаш (тақрибан 3500 байт) дастрас мебошад. Дар тазкираҳо низ абёти зиёде аз ин шоир сабт гардидааст. Фаридуддин Аҳвали Исфаҳонӣ пайрави сабки ироқӣ буд. Ин абёт аз ӯст:

> Пайвастани дӯстон басе осон аст,  
> 
> Душбор гусастан асту охирам он аст.  
> 
> Ширинии васлро нахоҳам ҳаргиз  
> 
> Аа ғояти талхие, ки дар ҳиҷрон аст.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Фаридуддин Аҳвали Исфаҳонӣ // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
|  |
| --- |
| Унсури Викидода мавҷуд нест |

«**Арӯзи Ҳумоюн**» — рисолаест дар илми арӯз ва қофия, ки Абдулқаҳҳор ибни Исҳоқ дар қарни 15 ба забони тоҷикӣ таълиф намудааст. Рисола аслан «Мизону-л-авзон» ном дорад, вале Муҳаммад Ҳасани Адиби Ҳиравии Хуросонӣ саҳван онро таҳти унвони «Арӯзи Ҳумоюн» якҷо бо «Лисону-л-қалам»-и Алишоҳ ибни Маҳдӣ (Т. 1959) ба табъ расонда, мухтасари «ал-Муъҷам»-и Шамс Қайси Розӣ пиндоштааст. Рисола аз ду боб (асл) — арӯз ва қофия иборат аст. Дар боби аввал дар бораи мартабаи илми арӯз, таърифи он, баёни мавзӯъ ва ғараз аз он, таърифи шеър ва он чи тааллуқ бар он дорад, баҳрҳои аслӣ ва фаръӣ, дар боби дуюм дар бораи мартабаи илми қофия ва маърифати он, мавзӯъ ва ғараз аз он, ҳарфҳо ва айбҳои қофия маълумот дода шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Сатторзода А. Таърихчаи назариёти адабии форсии тоҷикӣ, Д. 2001.

Эзоҳ
----
Маркази таълимӣ дар корхонаи Volkswagen дар Волфсбург (1981)
Ба маънои том **коромӯзӣ** (инчунин *таълими касбӣ*) як намуд омӯзише аст, ки бо касб машғул шудан ва таҷриба намудани онро имкон медиҳад. Ин қисми таълими касбӣ нест. Давомнокии такмили ихтисос, зеро ҳадафи он танҳо мутобиқ кардани дониш ва малакаҳои шахс ба талаботи тағйирёбанда мебошад.

Коромӯзӣ дар Олмон
------------------

### Муқаррароти ҳуқуқӣ

Қонуни таълими касбӣ муқаррароти асосии коромӯзиро дар Олмон ташкил медиҳад. Баъзе касбҳо, махсусан касбҳои соҳаи тиб (касбҳои соҳавии/фаннии тандурустӣ) бо қонунҳои махсус танзим карда мешаванд (масалан, қонун оид ба соҳаи ҳамширагӣ ва парасторӣ, қонун дар бораи парастории пиронсолон, қонун дар бораи физиотерапевтҳо, қонун дар бораи наҷотдиҳандагон в. ғ.).

Аз соли 2020 инҷониб *Қонун дар бораи таълими касбӣ* сатҳи ҳадди ақали музди меҳнати коромӯзонро низ муқаррар кардааст.

### Маълумоти умумӣ

### Вазифаҳои ташкилотҳои масъул

Ташкилотҳое, ки тибқи *қонун дар бораи таълими касбӣ* масъуланд (аз ҷумла, Палатаи саноат ва савдо ва палатаҳои касбу ҳунар ) чунин вазифаҳо ба ӯҳдаи худ доранд:

### Барасмиятшиносии тахассусҳои касбии хориҷӣ

*Мақолаи асосӣ: Барасмиятшиносии тахассусҳои касбии хориҷӣ*

Коромӯзӣ дар Австрия
--------------------

Коромӯзӣ дар Швейтсария
-----------------------

Коромӯзӣ дар Белгия (Ҷамъияти олмонзабон)
-----------------------------------------

Коромӯзӣ дар ИМА
----------------
**Арфведсони́т** — минерали ҷинсофарин, амфиболи ишқории моноклинӣ. Ба ифтихори химики шветсиягӣ Ю. А. Арфведсон номгузорӣ шудааст. Формулаи химиявиаш: Na2,5 Ca0,5 (Fe2+, Mg, Fe3+, Al)5 [Al0,5Si7,5022] (OH, F)2. Таносуби Mg/Fe3+/Al хеле гуногун аст (ҳангоми Mg >> Fe2+ будан магнезиоарфведсонит ном дорад), Са амалан метавонад вуҷуд надошта бошад. Рангаш сиёҳ, баъзан ҷилои шишагуни кабуд дорад, донаҳояш дарозрӯяи шаклашон нодуруст. Сахтиаш аз рӯи ҷадвали Моос 5,5 – 6. Зичиаш 3400 –3500 кг/м³. Дар қабати сиенитҳои нефелинӣ ва пегматитҳои онҳо, дар баъзе гранитҳои ишқорӣ, метасоматитҳо ва карбонатитҳо бисёр аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арфведсонит // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Атсеталдегит**Атсеталдегит**
**Атсеталдегит** (CH3CHO, алдегиди сирко) — пайвасти органикӣ, моеи беранг, бӯйи тез дорад; ҳарорати ҷӯшишаш 20,8°С, ҳарорати гудозиш –124°С, зичиаш – 783 кг/м3. Дар об, спирт ва эфир нағз ҳал мешавад. Атсеталдегидро аввалин бор кимиёдони швед К. В. Шееле (1782) дар натиҷаи буғронии омехтаи спирти шароб, кислотаи сулфат ва дуоксиди манган ҳосил кардааст. Атсеталдегид ҳамаи хосиятҳои алдегидҳоро зоҳир менамояд. Бо кислотаҳои минералӣ полимер шуда, паралдегиди моеъ (CH3CHO)3 ва металдегиди кристаллӣ (CH3CHO)4 ҳосил мекунад. Атсеталдегидро бо чанд роҳ ҳосил менамоянд: дар натиҷаи ба атсетилен дар ширкат бо намакҳои симоб пайваст намудани об (реаксияи Кучеров); гидрататсияи бевоситаи катализии атсетилен; ба атсетилен дар ширкат бо КОН-и сахт пайваст намудани спирт ва собунонии мин­баъ­даи эфири винилии ҳосил­шуда. Атсеталдегидро аз спирти этил бо роҳи дегидрогенонии катализии он (дар ҳарор. ~400°С) низ истеҳсол кардан мумкин аст. Зери таъсири алкоголяти алюминий атсеталдегид ба этилатсетат табдил меёбад (реаксияи Тишенко). Атсеталдегидро барои истеҳсоли кислотаи атсетат, ангидриди атсетат, маводди давоии гуногун ва ғайра истифода мебаранд. Истеҳсоли атсеталдегид (барои минбаъд ба кислотаи атсетат табдил додани он) аввалин бор дар Олмон дар асоси реаксияи Кучеров ба роҳ монда шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.79
**Артикулятсия** (аз лот. articulo — тақсим мекунам) — дар фонетика, кори узвҳои нутқ, ки барои талаффузи ягон овоз (фонема) зарур аст. Барои ин ки А. овозҳои мушаххаси нутқи инсонро ташкил диҳад, узвҳои артикулятсионӣ бояд чунон ҳолатеро гиранд, ки резонаторҳо шакли даркориро пайдо намоянд. А.-и ҳар як фонема аз се ҳолати пай дар пай иборат аст: а) ҳолати ибтидо (шурӯъ), ки узвҳо аз ҳолати оромӣ баромада барои талаффузи овоз омода мешаванд; б) ҳолати амал, ки узвҳои нутқ ба якдигар бархӯрда ё наздик шуда ва ё ларзида ягон овозро ҳосил мекунанд; в) ҳолати бозгашт (руҷӯъ), ки узвҳои нутқ ба ҳолати аввала бармегарданд ва ё ба талаффузи овози дигар мегузаранд. А. гуногун мешавад: даҳонӣ, димоғӣ ва ғ. Вобаста ба заминаи А. овозҳо димоғӣ, лабӣ, ҳалқӣ ва ғ. мешаванд. Т. Хаскашев.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Артикулятсия // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Шамолии Деҳистонӣ** (? — қарни XII) — шоири қасидасаро ва донишманд и форс-тоҷик ва аз наздикону дӯстони Адиб Собири Тирмизӣ.

Зиндагинома
-----------

Дар нимаи аввали қарни 12 умр ба cap бурдааст. Пас аз касби камол ва сафар ба якчанд шаҳри Хуросон дар шаҳри Мозандарон сокин шуд ва аз он ҷо ба мамдуҳон қасидаҳо фиристода, таъмини маош мекард. Бо Адиб Собири Тирмизӣ шиносоӣ ва мукотибаи дӯстола дошт.

Аз эҷодиёти Шамолии Деҳистонӣ қасоиду ғазалҳои мукаммал ва байтҳои пароканда ба воситаи тазкираҳо расидаанд. Қасидаҳои мадҳии у моҳирона гуфта шудаанд, вале аз ҷиҳати ғоявӣ камарзишанд. Шамолии Деҳистонӣ шахси донишманд будааст. Дар эҷодиёти у қасоиди ҳакимона, панду насиҳатӣ ба назар мерасанд. Шамолии Деҳистонӣ дар қасидаҳояш аз санъатҳои бадеии луғз, таҷнис, такрор, иҳом, таълил ва ғайра истифода кардааст. Дар ғазалҳову рубоиҳояш пайрави сабки хуросонӣ будааст, вале дар баъзе байтҳои қасоидаш нақши сабки ироқӣ дида мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Шамолии Деҳистонӣ / А. Абдуллоев // Ховалинг — Ҷӯяк. — Д. : СИЭСТ, 1988. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 8).
**Абдулло Раҳмонзода** (*Раҳмонзода Абдулло Қурбоналӣ*; 21 феврали 1983, ноҳияи Фархор, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — омӯзгор, ҳуқуқшинос ва давлатмарди тоҷик, номзади имлҳои ҳуқуқшиносӣ (2023).

Зиндагинома
-----------

Абдулло Раҳмонзода 21 феврали соли 1983 дар ноҳияи Фархор дар хонадони деҳқон ба дунё омадааст. Соли 2005 факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси ҳуқуқшинос-омӯзгор хатм кардааст.

Корнома
-------

Солҳои 2005—2009 ассистент, муаллими калони кафедраҳои «Ҳуқуқи конститутсионӣ ва ҳуқуқи байналхалқӣ», «Ҳуқуқи иқтисодӣ»-и Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон, солҳои 2005—2009 аспиранти шуъбаи ғоибонаи Институти «Давлат ва ҳуқуқ»-и Академияи илмҳои Тоҷикистон, солҳои 2009—2012 мутахассиси пешбари шуъбаи қонунгузории меҳнат, ҳифзи иҷтимоӣ, илм, маориф ва фарҳанги Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, соли 2012 муовини сардори шуъбаи қонунгузорӣ оид ба муносибатҳои гражданӣ, оилавӣ ва соҳибкории Маркази миллии қонунгузорӣ, солҳои 2013—2017 ҳуқуқшиноси Дастгоҳи Кумитаи иҷроияи марказии Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон, ҳамзамон раиси ташкилоти ҷамъиятии «Созандагони Ватан», солҳои 2017—2020 раиси Кумитаи иҷроияи Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон дар вилояти Хатлон ва
дар солҳои 2020—2024 раиси Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

Аз 16 январи соли 2024 ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар масъалаҳои рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа таъйин шудааст.

Ҷоизаҳо
-------

* Аълочии фарҳанги Тоҷикистон
* Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон
* Медали «Хидмати шоиста»

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳимояи Раҳмонзода Абдулло Қурбоналӣ. *vak.tj*. 16 Январ 2024 санҷида шуд.
2. 1 2  Абдулло РАҲМОНЗОДА, раиси Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати ҶТ(тоҷ.). *Pressa.tj*.  Ҳафтаномаи «Тоҷикистон» (25 феврали 2022). 16 Январ 2024 санҷида шуд.
3. ↑  Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи аз вазифаи раиси Кумитаи ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон озод намудани Раҳмонзода А. Қ.. *www.president.tj*.  Президенти Тоҷикистон (16 Январ 2024). 16 Январ 2024 санҷида шуд.
4. ↑  Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа таъин намудани Раҳмонзода А. Қ.. *www.president.tj*.  Президенти Тоҷикистон (16 Январ 2024). 16 Январ 2024 санҷида шуд.
**Абулҳасани Пушангӣ Алӣ ибни Аҳмад ибни Саҳл** (соли ва ҷойи таваллуд номаълум – 959, Нишопур) — ориф ва зоҳиди Хуросон, аз ҷумлаи аҳли футуввати Хуросон, шогирди Абуҷаъфар Муҳамад ибни Абурраҳмони Шомӣ ва Ҳусайн ибни Идриси Ансорӣ.

Зиндагинома
-----------

Аз аҳли Пушанги Ҳирот буд. Зодгоҳи худро дар овони ҷавонӣ тарк карда дар Нишопур иқомат ихтиёр намуд. Ҳангоми дар Ҳирот буданаш аз Абуҷаъфар Муҳаммад ибни Абдурраҳмону Ҳасан Идриси Ансорӣ ва дар Нишопур аз Абуусмони Хайрӣ илми ҳадис омӯхт. Абулҳасани Пушангӣ дар илми тавҳиду муомилот аз машоихи бузурги замони худ маҳсуб мешуд ва дар футувват ном бароварда буд. Дастгирии мустамандонро ба худ воҷиб медонист. Ҳангоми дар Ироқ буданаш ӯро ба илҳод муттаҳам карданд. Сабаби он дақиқан маълум нест. Хоҷа Ансорӣ дар ин маврид гуфта, ки «магар дар ақида вайро хилале буда ва ё хатое дар сухан кардасри» Баъди баргаштан аз Ироқ дар Нишопур хонақоҳе барпо карда, дар он ба ибодату риёзат машғул шуд ва аз мардум канорагирӣ кард. Дар мазори Ҳамдуни Кассор мадфун аст. Аз Абулҳасани Пушангӣ таълифоте боқӣ намондааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абулҳасани Пушангӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Доират-ул-маорифи бузурги исломӣ, ҷ. 5, Т. 1383.
**Рустами Абдураҳим** (*Рустам Абдураҳимов*; 5 май 1938, Момандиён, ноҳияи Мӯъминобод — 24 октябр 1992, Душанбе) — навозанда ва оҳангсози тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1993, баъди даргузашт).

Зиндагинома
-----------

Институти давлатии педагогии шаҳри Душанберо дар соли 1966 хатм намуда, дар макотиби миёнаи шаҳри Кӯлоб аз забони англисӣ дарс додааст. Аз соли 1991 директори маркази илмӣ-методии Хонаи эҷодиёти халқ ва муддате сардори раёсати фарҳанги собиқ вилояти Кӯлоб буд. 

Дар навохтани дутор дасти боло дошт, оҳангҳои зиёде аз қабили «Хайрбод», «Гулгашти Самарқанд», «Навои Хатлон», «Навои Моман­диён», «Нӯшбод», «Аллаи модар», «Сӯзи булбул», «Баргрез», «Дарди ишқ», «Фироқ», «Гулафшон», «Сӯзи дил», «Ҷилваи кокул», «Андалеб» ба ёдгор гузоштааст. Оҳангҳои баргузидаашро фирмаи «Мелодия»-и Маскав ба тариқи стерео дар қарта сабт намуда, дастраси умум гардондааст. Иштирокдори бисёр ҷашнвораҳои мусиқанавозон буд.

Фаъолияти сиёсӣ ва кушта шудан
------------------------------

Рустам Абдураҳим, раҳбари созмони «Ошкоро», ки дар ҳаводиси соли 1992 аз Фронти халқӣ ҳимоят мекард, 24 октябри соли 1992 дар сини 54-солагӣ дар Душанбе кушта шуд.

Ҷоизаҳо
-------

Барандаи чандин ҷоизаву дипломҳои озмуну фестивалҳои ҷумҳуриявӣ ва байнулмилалӣ буда, дар Симпозиуми мусиқии фолклории шаҳри Ленинград барои иҷрои навои Карими Шиш «Хайрбод» ба дипломи дараҷаи якум қадр шудааст.

Бузургдошт
----------

Нимпайкараи Рустам Абдураҳим дар назди Қасри фарҳанги шаҳри Кӯлоб гузошта шуда ва Осорхонаи Рустами Абдураҳим низ дар ҳамин шаҳр боз шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Маҳмудҷон Раҳматзода*. Бозкушоии нимпайкараи Рустами Абдураҳим дар Кӯлоб(тоҷ.), *Радиои Озодӣ* (6 май 2016). Проверено 16 Январ 2024.
2. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б. Қобилова. — Душанбе: Аржанг, 2019. — С. 9 — 480 с. — ISBN 978-999-47-43-90-2
3. ↑  *Шахлои Рустам.* Вечный звон дутара.  Народная газета (4 июли 2018). 16 Январ 2024 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 16 Январ 2024.

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Аҷибии Ҷузҷонӣ** (форсӣ: عجیبئ جزجانی‎; охири садаи XII — ибтидои садаи XIII) — шоир, ахтаршинос, ҷуғрофиёдон, таърихнигор ва донишманди форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Мувофиқи маълумоти Муҳаммад Авфии Бухороӣ («Лу­боб-ул-албоб») Аҷибии Ҷузҷонӣ аз шоирони даврони Салҷуқиён, мутааллиқ ба доираи адабии Хуросон буд. Дар анвои гуногуни шеър асарҳо меофарид. Аз намунаҳои ашъори боқимондааш бармеояд, ки шоири тавоно буд, аз илмҳои нуҷум, ҷуғрофия, таърих, ҳарб, забони арабӣ ва ғайра вуқуфи комил доштааст. Дар ашъораш аз саноеи лафзию маънавӣ моҳирона истифода кардааст. Абёти луғатсанҷ дар бораи себ:

Чист он қасри бедару равзан,
Хира з-ӯ пайкари Суҳайли Яман.
Шакли ӯ ҳамчу ҳайати гардун,
Шахси ӯ ҳамчу кавкаби равшан…

Адабиёт
-------

* Аҷибии Ҷузҷонӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**«Nick Jr.»** — шабакаи телевизионии бачагонаи амрикоӣ,ки бо 22 забон пахш мешавад.

Таърих
------

4 январи соли 1989, ҳамчун шӯъба дар Nickelodeon пахши барномаро оғоз кард. 2 феврали соли 1999, ин шабака дар саросари Иёлоти Муттаҳида пахши алоҳидаи телевизионии худро оғоз намуд. Асосан силсилафилмҳои телевизионии истеҳсоли худро барои хурдтарин кӯдакони аз 1 то 7-сола, аз қабили Paw Patrol, Мошинҳои Flash ва Wonder, Dasha the Traveller, Rusty Mechanic, Shimmer and Shine, Nella, Princess Courage, Day of Sun, Patrol Patling; инчунин дигар силсилафилмҳои тасвирии "Се гурба", "Teletubbies", "Peppa Pig" ва дигарон пахш намудааст. Соли 2009 ин шабака пахши HD-ро оғоз кард ва соли 2010 ба пахши васеъи 16: 9 гузашт. Ин шабака инчунин дар Бритониёи Кабир, Фаронса, Олмон, Австралия, Русия ва ғайра барнома пахш мекунад. Дар тирамоҳи соли 2000, шабака ба пахши шабонарӯзӣ гузашт ва дар соли 2009 шӯъба дар Nickelodeon пахши худро қатъ кард, гарчанде новобаста аз ин, Nick Jr. идома додани пахши барномаи Nickelodeon, аммо тамғаи Nickelodeon дигар ба нишони Nick Jr. мутобиқат намекард. 2 феврали соли 1999 шабакаи телевизионии Noggin ба фаъолият оғоз кард. Дар аввал, ӯ дар ҳамон басомад дар якҷоягӣ бо Nick Jr. барнома пахш мекард ва танҳо дар соли 2002 пахши алоҳидаи шабонарӯзӣ ба даст овард. Дар соли 2005, Noggin аввалин Паради Рӯзи Шукргузорӣ дар Детройт, Мичиганро баргузор кард ва дар соли 2006 шабака ба 24/7 гузашт. Инчунин, аз соли 2004 то 2011, ин шабакаҳо ҳамчун як шӯъба дар шабакаи телевизионии CBS пахш мешаванд.

Nick Jr. дар кишварҳои дигар
----------------------------

Аз соли 1993, Nick Jr. ба пахши барномаҳо дар Бритониё оғоз кард ва сипас дар саросари ҷаҳон паҳн шуд. 1 ноябри соли 2011, Nick Jr. дар телевизиони кишварҳои ИДМ роҳандозӣ шудааст.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Фейсбук
* Инстаграм

 |
| Тасвир, видео ва садо | 
* YouTube

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* MusicBrainz

 |
Ҷобирӣ Абдуқодир Билолзода (тав. 1 феврали 1991, деҳаи Арақчин, ноҳияи Ленин (ҳоло ноҳияи Варзоб), Ҷумҳурии Тоҷикистон) — забоншинос, номзади илмҳои филологӣ.

Зиндагинома
-----------

Ҷобирӣ Абдуқодир Билолзода 1-уми феврали соли 1991 дар деҳаи Арақчини ҷамоати деҳоти Чорбоғи ноҳияи Ленин, дар оилаи коргар таваллуд шудааст.Хатмкардаи факултети филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Баъди хатми донишгоҳ, фаъолияти кориашро дар кафедраи Таърихи забон ва типологияи факултети филология оғоз кард. Ҳамзамон аспиранти бахши забоншиносии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Соли 2019 дар мавзӯи "Вижагиҳои забониикитоби "Бахше аз тафсири куҳан" рисолаи номзадии худро ҳимоя кард.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Мақолоти нашршуда: 

1. Бархе аз вижагиҳоиовоиикитоби «Бахшеазтафсирикуҳан // ПаёмиДонишгоҳимиллииТоҷикистон. № 4/10 (187) – Душанбе: Сино, 2015. – С. 30-35. 

2. Номи мафҳумҳоихешовандӣдаркитоби«Бахше аз тафсири куҳан» // Паёми ДонишгоҳимиллииТоҷикистон. № 4/7 (217) – Душанбе: Сино, 2016. – С. 116-120. 

3. Шарҳичандвожаикитоби«Бахше аз тафсири куҳан» // ПаёмиДонишгоҳимиллииТоҷикистон № 4/4 (217) –Душанбе: Сино, 2017. –С. 66-69. 

4. Корбурди пасвандҳои ҷамъбандӣ дар китоби «Бахше аз тафсири куҳан» // Паёми ДонишгоҳимиллииТоҷикистон. № 8 (217) – Душанбе: Сино, 2018. – С. 90-94. 

5. ВожагузинӣдартарҷумаватафсирҳоипорсииҚуръон (асрҳоиX-XI) // Забон – рукни тоат (маҷаллаиилмӣ) № 11 –Душанбе, 2018. –с. 151-156.

Пайвандҳо
---------

* Факултети филологияи тоҷикhttps://philol.tnu.tj/Sadorat.htm

Эзоҳ
----

Кафедраи таърихизабон ва типологияhttps://philol.tnu.tj/KafZabTip.htm
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Восид  мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Шарипов мебошанд.

**Восид Абдухолиқович Шарипов** (тав. 18.10.1957)  Хучанд , вилояти Суғд — олим, омӯзгор, номзади илмҳои филологӣ, дотсент.

Зиндагинома
-----------

Соли 1980 ДДОЛ ба номи С.М.Кировро  хатм кардааст. Ихтисос муаллимаи забон ва адабиёти рус

Солҳои 1980 – 1981 – Муаллими мактаби таҳсилоти ҳамагонии № 15 шаҳри Хуҷанд

Солҳои 1981 1983 – Роҳбари гурӯҳи телеграфистони қисми ҳарбии шаҳри Муром, вилояти Владимир

Солҳои 1983 – 1989 – Муаллими кафедраи инкишофи нутқи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

Солҳои 1989– 1993 – Муҳақиқ – коромӯз ва аспиранти Пажуҳишгоҳи тадқиқоти илмии таълимии забони русӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

Солҳои 1993– 1994 – Мудири кафедраи кафедраи инкишофи нутқи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

Солҳои 1994 – 1998 – Дотсенти кафедраи инкишофи нутқи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

Аз соли 2008 то ҳол - Дотсенти кафедраи адабиёти рус ва хориҷии  факултети филологияи руси Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

Эзоҳ
----

1. ↑  ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров, кафедраи кафедраи адабиёти рус ва хориҷӣ Шарипов Восид Абдухолиқович(тоҷ.). *www.hgu.tj*. 24 Январ 2024 санҷида шуд.
Акси солҳои 1871-1872 бо манзараи эҳтимолии рабудани арӯс. Даштҳои қирғизӣ
**Дуздидани арӯс** (қирғ. *ала качуу* ё қирғ. *кыз ала качуу*, "бигир ва гурез"; ба тоҷикӣ баъзан бидуни тарҷума интиқол дода мешавад ) — одате, ки дар Қирғизистон амал мекунад. Ин истилоҳ метавонад ба амалҳои гуногун, аз гурехтани пинҳонии хостгор аз хонаи арӯс, то рабуда шудани духтар бар хилофи иродаи ӯ татбиқ карда шавад.

Дар Қирғизистон издивоҷи иҷборӣ тибқи қонун мамнӯъ аст. Аммо, рабудани зӯроварии арӯс дар саросари кишвар паҳн шудааст. Пас аз пошхӯрии СССР ва ҷудо шудани Қирғизистон ба давлати соҳибихтиёр шумораи чунин ҳолатҳо хеле зиёд шуд. Мувофиқи маълумоти Донишгоҳи Амрикоии Осиёи Марказӣ, тақрибан 35-40% занони қирғизтабор издивоҷи маҷбурӣ кардаанд . Рабудани арӯс ҳуқуқҳои инсонро поймол мекунад ва аксар вақт боиси хушунати хонаводагӣ мегардад. Бисёре аз созмонҳои байналмилалии ҳуқуқи башар аз ала качуу танқид мекунанд ва бо ин амал мубориза мебаранд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Жетигенова А. Яромщук Т.* «Хватай и беги». Как выглядит «традиция» похищения, изнасилования и принуждения к замужеству(рус.).  Радио Азаттык (26.12.2018). 22 октябри 2019 санҷида шуд.
2. ↑  Human Rights Watch, 2006, p. 90.

Адабиёт
-------

* Reconciled to Violence. State Failure to Stop Domestic Abuse and Abduction of Women in Kyrgyzstan(англ.) // Human Rights Watch. — 2006. — Vol. 18, no. 9.
* *Kleinbach R. Babaiarova G.* Reducing Non-Consensual Bride Kidnapping in Kyrgyzstan(англ.) // Eurasian Journal of Social Sciences. — 2013. — No. 1. — P. 50—60. Архивировано из первоисточника 2 Декабри 2017.
* *Fanon F.* The Social and Political Status of Kyrgyz Women: the Historical Heritage of the Soviet Union and Negative Tendencies in Post-Communist Kyrgyzstan(англ.) // Central Asian Studies. — 2000. — Vol. 5. — ISSN 1226-4490. Архивировано из первоисточника 17 июли 2021.
**Абулҳусайн Аҳмад ибни Ҳасан ибни Алӣ ибни Ҳасан** машҳур ба **Ҳасани Алавӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — яке аз умарои Табаристон дар аҳди Сомониён.

Зиндагинома
-----------

Абулҳусайн Аҳмад ба мисли бобояш Ҳасани Алавӣ ва Носири Кабир талош менамуд, ки Табаристонро аз Сомониён ҷудо кунад. Бо ин ҳадаф дар ибтидои садаи X ӯ ва тарафдоронаш чандин бор бо сипоҳи сипаҳсолорони Хуросон рӯ ба рӯ шуданд. Саранҷом ҷанг бо сулҳ анҷомида, сипоҳи амири сомонӣ ба Бухоро баргашт ва Табаристон дар ихтиёри Носири Кабир қарор гирифт. Соли 922 А. Астаробод ва Ҷурҷонро ба тасарруфи худ даровард ва хутба ба номи Абуҷаъфари Алавӣ хонд. Аммо аз дасти Симҷури Давотӣ шикаст хӯрда ба Сорӣ фирор кард. Дастнишондаи Абулҳусайн дар Астаробод, фарде ба исми Мокони Кокӣ бо Симҷур ҷангид ва пирӯз шуд. Баъд аз истиқрори Сомониён дар Табаристон дар ҷашни арӯсии яке аз амирони Табаристон Абулҳусайн Аҳмад низ дар радифи дигарон шоҳзодагони алавӣ дастгир ва ба Бухоро фиристода шуд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абулҳусайн Аҳмад // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Воҳидҳои бузургиҳои физикӣ** — воҳидҳои андозагирӣ, бузургиҳои мушаххаси физикии андозаашон собит, ки барои баҳодиҳии миқдории бузургиҳои физикӣ ҳамчун асос қабул шудаанд.

Истифодаи истилоҳи «воҳиди андозагирӣ» ба ҳуҷҷатҳои меъёрӣ ва тавсияҳои нашрияҳои метрологӣ мухолифат кунад ҳам, дар адабиёти илмӣ васеъ корбаст мегардад. Аксари воҳидҳои бузургиҳои физикӣ ченакҳое мебошанд, ки барои андозагирӣ (мас. метр, килограмм) истифода мешаванд. Дар давраҳои қадим теъдоди ками воҳидҳои бузургиҳои физикӣ — дарозӣ, вазн, вақт, ҳаҷм, масоҳат маълум буданд. Воҳидҳои бузургиҳои физикӣ новобаста аз ҳамдигар интихоб мешуданд ва дар кишварҳои гуногун мухталиф буданд. Баробари вусъат ёфтани алоқаҳои тиҷоратӣ ва рушди илму техника шумораи воҳидҳои бузургиҳои физикӣ низ рӯ ба афзоиш ниҳод ва масъалаи ҳамгунсози (унификатсия)-и воҳидҳову сохтани системаи воҳидҳо ба миён омад. Дар садаи XVIII дар Фаронса Системаи метрии ченакҳо пешниҳод карда шуд, ки минбаъд дар ҷаҳон эътироф гардид. Дар асоси он системаи метрии ченакҳо (мас. Системаи байналмилалии воҳидҳо) таҳия гардиданд. Воҳидҳои бузургиҳои физикӣ ба воҳидҳои системавӣ ва ғайрисистемавӣ (мас. мм сут. сим. қувваи асп, электрон-волт) ҷудо мешаванд. Воҳидҳои бузургиҳои физикӣ дар навбати худ аз воҳидҳои асосӣ (литр, килограмм, сония, ампер, келвин, кандела, мол) ва ҳосилавӣ, ки ба тавассути муодилаҳои алоқаи байни бузургиҳо (метр бар сония, килограмм ба метри кубӣ, нютон, ҷоул, ватт ва ғайра) ҳосил мекунанд, иборат аст. Дар Системаи метрии воҳидҳо воҳидҳои бузургиҳои физикӣ-и каратӣ ва ҳосилавӣ (ба истиснои воҳидҳои вақт ва кунҷ) ба тавассути ба 10n зарб задани воҳиди системавӣ ҳосил карда мешаванд (n — адади томи мусбӣ ё манфӣ).

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Воҳидҳои бузургиҳои физикавӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Вилояти Баткен** (қирғ. *Баткен облусу*) — яке аз вилоятҳои Қирғизистон аст. Маркази маъмурии вилоят — шаҳри Бодканд аст. Дар шарқ бо вилояти Ӯш, дар ҷануб ва ғарбу шимол — бо Тоҷикистон ва дар шимолу шарқ — бо Узбакистон ҳаммарз аст. Бахши шимолии вилоят як қисми водии ҳамвори кишоварзии водии Фарғона мебошад. Заминҳо ба самти ҷануб ба сӯи кӯҳҳо дар марзи ҷанубӣ боло меравад: дар шарқ кӯҳҳои Олой ва дар ғарб қаторкӯҳи Туркистон.

Аҳолии вилоят, бар пояи додаҳои саршумории аҳолӣ дар соли 2009, 380 256 нафарро ташкил медод. Аз ин шумор 24,2 % дар чор шаҳри минтақа ва панҷ шаҳраки аҳолинишин, 75,8 % дар деҳот зиндагӣ мекунанд. Аксари (76,5%) аҳолии минтақаро қирғизҳо ташкил медиҳанд; инчунин узбакҳо (14,7%) ва тоҷикон (6,9%), камобеш русҳо (0,8%), тоторҳо (0,4%) ва туркҳо (0,2%) низ ҳастанд.

Таърих
------

Вилояти Бодканд 13 октябри соли 1999 дар ҳудуди маъмурии ноҳияҳои Бодканд, Қадамҷой, Лайлак ва шаҳри Қизил-Қияи вилояти Ӯши Ҷумҳурии Қирғизистон таъсис шудааст.

Маркази маъмурии минтақаи навтаъсиси Бодканд деҳаи Бодканд буд, ки 18 феврали соли 2000 дар доираи сарҳади маъмурӣ-ҳудудии деҳаи Бодканд бо 11,4 ҳазор аҳолӣ ба шаҳри Бодканд табдил ёфт. Моҳи феврали соли 2001 Шӯрои шаҳри Бодканд таъсис ёфт, ки ба он деҳаҳои Булоқбошӣ, Қизилҷул ва Бозорбошӣ дода шуданд. Дар натиҷа, шумораи умумии аҳолии Шӯрои шаҳри Бодканд 16,6 ҳазор нафар буд. 1 декабри соли 2008 Бодканд аз ноҳия ба тобеъи вилоят интиқол ёфт.

18 феврали соли 2000, шаҳри Сулукта аз ноҳияи Лайлак хориҷ карда шуд, ба он мақоми шаҳри тобеъи минтақавӣ дода шуд.

Бахшбандии кишварӣ
------------------

Иқтисодиёт
----------

Аҳолӣ
-----

Фарҳанг
-------

### Ҷозибаҳои гардишгарӣ

### Дин

### Идҳо

Эзоҳ
----

1. ↑  *Перепись населения и жилищного фонда Кыргызской Республики 2009. Книга 3 (в таблицах). Регионы Кыргызстана: Баткенская область* (PDF), Бишкек: Национальный статистический комитет, 2010, archived from the original (PDF) on 2011-08-10  Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|dead-url=` suggested) (help) нусхаи бойгонӣ. 4 май 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 10 августи 2011.
2. ↑  Закон Кыргызской Республики «Об образовании Баткенской области Кыргызской Республики» от 13 октября 1999 года № 110
3. ↑  Перепись населения и жилищного фонда Кыргызской Республики 2009 года. Книга III. Регион Кыргызстана. Баткенская область, 2010, с. 222.

|  |  |
| --- | --- |
| Харитаи Қирғизистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Қирғизистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |



| ⚙️ Парчами Қирғизистон Вилоятҳои Қирғизистон |
| --- |
|  | Шаҳрҳои тобеи ҷумҳурӣ | Бишкек  • Ӯш |  |
| Вилоятҳо | Бодканд  • Норин  • Иссиқкӯл  • Ӯш  • Талас  • Чуй  • Ҷалолобод |
**Vlamertinge** як деҳаи вилояти Влтланди Ғарбӣ ва шаҳри Йпрес аст. Маркази марказии Vlamertinge дар наздикии маркази Ieper ҷойгир аст ва дар роҳи мошингарди Н38 ба наздикии шаҳри Попереса ҷойгир аст.

Илова ба маркази шаҳри Ipres, Vlamertinge майдони бузурги Ypres аст. Дар ғарб аз Vlamertinge, дар роҳи Роперта, деҳаи Брандуке вуҷуд дорад.

Таърих
------

Маълумоти аввалини Vlamertinge ба асрҳои миёна ба воя мерасанд. Дар 857, дар Vlamentinge як шафоф сохта шуд. Дар 970, Ypres нобуд карда шуд, ва дар калисои Vlamertinge сӯхт. Ҳуҷҷати кӯҳнаест, ки ба таърихи маълум, ки Flambertenges номида мешавад, дар давоми 1066 сол мебошад. Бодуин ван Лил, Earl аз Фландер, занаш Адела ва писараш Байдо, дар ин ҳолат молҳои калисо ва қисмҳои Sint-Pieters дар Лилл ҷой доданд. Ин молҳо, аз ҷумла, даҳум, ки дар Эвервердинг ҷойгиранд ва ҳамчунин даҳум дар Wamertinge ҷойгиранд - "In territorio Furnensi, in villa Elverzenges, decinam unam ; Flambertenges decinam similiter unam ".

Дар Ансиен Режим Вламертинге, ки аз 22-юми Венгрия-Амбштад буд, аз ҷониби яроқи наздики Ypres бад буд.

География
---------

Vlamertinge дар баландии 17 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Дар шаҳрак ҳамчунин дар шарқҳо, Voormezel дар ҷанубу шарқ ва Диккебом дар ҷануб, Reningelstom дар ҷанубу ғарби, Ғарбӣ дар ғарб, Евервердинг дар шимол ва Бриелен дар шимолу шарқии сарҳадҳо.

Рушди демографӣ
---------------

Аз 1487 то 1697 мебинем, ки шумораи зиёди аҳолии Vlamertinge ба назар мерасад. Шарҳи муфассал дар ин бора Ҷанги Бузурги Сулҳи дар ҳафтум вилоятҳо буд.

Ҷаҳишҳо
-------

* Калисои Saint Vedastus
* Толори собитаи шаҳрии Vlamertinge аз соли 1922 дар тарзи навсозии Но-Флемандсанс
* Қасри Vlamertinge ё Castle du Parc дар соли 1857-1858 бо фармоиши Пискар Пистре-Густавес du Parc, баъд аз тарҳрезии Юсуф Шодда сохта шудааст.
* Дар Vlamertinge як қатор қабристони низомии Бритониё аз Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ вуҷуд дорад:
	+ Brandhoek Military Cemetery
	+ Red Farm Military Cemetery
	+ Vlamertinghe Military Cemetery
	+ Vlamertinghe New Military Cemetery
	+ Railway Chateau Cemetery
	+ Divisional Cemetery
	+ Brandhoek New Military Cemetery
	+ Brand Corner New Military Cemetery No.3
	+ Hop Store Cemetery

1. ↑  De 23 hoeken van Vlamertinge | De Kronieken van de Westhoek :De Kronieken van de Westhoek(нл.). *www.dekroniekenvandewesthoek.be* (27 ноябри 2017). 3 феврали 2024 санҷида шуд.
2. ↑  Vlamertinge in de jaren 1300 | De Kronieken van de Westhoek :De Kronieken van de Westhoek(нл.). *www.dekroniekenvandewesthoek.be* (29 июни 2016). 3 феврали 2024 санҷида шуд.
**Бобохон Алиевич Маҳмадов** (8 июли 1950, деҳаи Куҳнабалҷувон, ноҳияи Данғара) - рӯзноманигор ва давлатмарди тоҷик, номзади илмҳои фалсафа (1998), узви Иттиҳодияи рӯзноманигорони Тоҷикистон (1989).

Зиндагинома
-----------

Бобохон Маҳмадов 8 июли соли 1950 дар деҳаи Куҳнабалҷувони ноҳияи Данғараи ба дунё омадааст.Солҳои 1968-1979 дар шуъбаи китобшиносии Ҳунаристони кооперативии шаҳри Душанбе, солҳои 1971-1975 дар шуъбаи ҳуқуқшиносии Университети  марксизм-ленинизми назди КМПК Тоҷикистон таҳсил кардааст.

Корнома
-------

Сардори шуъбаи матбуот ва намоиши китоби Кумитаи матбуоти Тоҷикистон дар солҳои 1975-1977. Муовини сардори Иттиҳодияи Ҷумҳуриявии савдои китоб дар солҳои 1977-1982. Раиси Комиссиуни чопи  китобҳо дар солҳои 1982-1990. Сардори Иттиҳодияи Ҷумҳууриявии савдои китоб дар солҳои 1982-1989. Таҳсил дар факултаи таъриху ҷомеашиносии Институти Давлатии педагогии ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко дар соли 1983. Муовини авали Раиси Кумитаи Давлатии матбуоти Тоҷикистон дар солҳои 1989-1990. Узви Кумитаи Конфедератсияи байналмиллалии Иттиҳоди журналистон ва Мизи мудаввари доимамалкунандаи журналистони Иттиҳоди Давлатҳои Муштаракулманофеъ дар соли 1990. Раиси Кумитаи Давлатии  матбуоти  Ҷумҳурии  Тоҷикистон дар солҳои 1990-1992. Вазири матбуот ва ахбори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар солҳои  1992-1994. Соли 1994 Рисолаи «Тоҷикистон»-ро интишор менамояд. Вазири фарҳанг ва иттилооти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар солҳои 1994-1997. Раиси комиссиуни миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба корҳои Юнеско дар соли 1998.

Ҷоизаҳо
-------

* Аълочии матбуоти СССР (1982)
* ҷоизаи Иттиҳодияи рӯзноманигорони Тоҷикистон ба номи А. Лоҳутӣ мегардад (1997)
* ордени «Шараф» (1998).
* медали «Астана» (1999, Қазоқистон)
* медали Хадамоти Федералии Сарҳадии Русия (2000).

Осор
----

* «Ҳеҷ ганҷе нест аз фарҳанг беҳ…»

1. ↑  *Аниса Набиева.* 70 соли Бобохон Маҳмадов.  Китобхонаи миллии Тоҷикистон (8 июли 2020).
Болишти арӯсӣ
Ду болишт
**Болишт, тагсарӣ ё болиш** (форсӣ: بالش‎), (форсӣ: بالشت‎ — *болишт*) — василае аст чаҳоргӯш ки дохили онро бо моддаи нарми мисли пар ё пахта пур карда ва дар ҳангоми хоб ё истироҳат сарро рӯи он мегузоранд. Инчунин ҳангоми нишастан дар пушт мегузоранд. Ғайр аз болиштҳои чоргӯша боз болиштҳои ороишӣ дар шаклҳои гуногун ҳастанд, ки тахти курпа ва ё роҳаткурсиҳоро оро медиҳанд. Боз лулаболишт низ вуҷуд дорад, ки барои каҷпаҳлу задан истифода мешавад.

Болишти туркӣ
Дар рӯзгори тоҷикон навъҳои гуногуни тагсарӣ ҷой дорад. Шаклан онҳо чоркунҷаву росткунҷа мешаванд. Як навъи болишт лӯлашакл аст. Тагсарӣ/болишт/лӯла барои хоб истифода бурда мешаваду дар вақти истироҳат дар болои кӯрпача нишаста, онро таги даст мегиранд ё ба пушт монда ба девор такя мекунанд. Тагсарӣ/болишт/лӯла дар ҳар хонадон ҳаст. Эҳтиёҷ ба тагсарӣ/болишт/лӯла дар рӯзгори тоҷикон хеле бузург аст. Дар бисоти арӯс ҷой доштани миқдори муайяни тагсарӣ/болишт/лӯла ҳатмист. Болиштҳои арӯсӣ аз рӯи ороиш ҳам фарқ мекунанд: гулдӯзӣ, қӯроқ, зардӯзӣ ва дигар. Тагсарӣ/болишт/лӯла бо пахтаандозӣ, ороиши намуди беруна, намуди матоъ фарқ мекунанд.

Манбаъ
------

1. ↑  Аз Википедиаи порсӣ بالش. (۲۰۱۳، اکتبر ۲). در ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد. بازیابی‌شده در ۲۱:۲۶، ژانویه ۵، ۲۰۱۴، از
2. ↑  Тагсарӣ. 14 июли 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 феврали 2017.
**Рован Себастиан Аткинсон** (англ. Rowan Sebastian Atkinson) — ҳаҷвнигор, ҳунарпеша, нависандае аст, ки барои қиёфаи нақши Оқои Бин ва Блек Адар дар телевизиони Бритониё машҳур шудааст. Сериали телевизионии «Оқои Бин» дар солҳои 1990—1995 дар Бритониё мунтазам намоиш дода шуда то 20 миллион тамошобинонро ҷамъ мекард. Аткинсон минбаъд, дар филми «Оқои Бин» (1997) ва «Оқои Бин дар истироҳат» дар синамои Бритониё, низ бо ҳамин нақши қаҳрамон иштирок варзидааст. Нақши дигари ӯ Агент Ҷони Инглиш дар филмҳои ҳамном дар солҳои 2003 ва 2011 ва диг. қаҳрамонҳои мазҳакавӣ мебошанд.

Номи ӯ ба унвони яке аз панҷоҳ нафар дар миёни феҳристи *Бомаззатарин Ҳаҷвнигорони Бритониё* дар маҷаллаи «Обсервер» ба чашм мехурад. Ӯ ҳамчунин ба унвони яке аз панҷоҳ нақши беҳтарини мазҳакавӣ дар таърих дар назарсанҷӣ миёни афроди ҳаҷвнигор дар соли 2005 интихоб шуда буд.

* Акс:Mr Bean Teddy.JPG
* 
*

Оила
----

Аз соли 1990 то 10-уми ноябри соли 2015, Роуэн Аткинсон бо рассом Сунетра Шастри  издивоҷ кард. Тӯйи арӯсӣ онхо ду маротиба ҷашн гирифта шуд: аввал пинҳонӣ аз ҳама дар Ню-Йорк дар тарабхонаи русии чойхона ва баъд аз  ҳафтае онҳо дар тарабхонаи меҳмонхонаи боҳашамати Лондон Савой як ҳуҷра барои 80 нафар ба маблағи 10 ҳазор фунт фармоиш доданд. Ин ҳамсарон ду фарзанд доранд - писаре бо номи Бен ва духтаре бо номи Лили  .Аз соли 2014, Роуэн бо Луиза Форд, ки дар моҳи декабри соли 2017 фарзанди сеюми худро таваллуд кард, муносибат дорад. 

Бародари калонии Роуэн Родни Аткинсон (таваллуд 1948) иқтисоддон, сиёсатмадор ва публисисти машҳури инглис мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Internet Broadway Database (ингл.) — 2000.
2. ↑  Encyclopædia Britannica (ингл.)
3. ↑  filmportal.de — 2005.
4. ↑  Rowan Atkinson divorced in 65 seconds on grounds of his 'unreasonable behaviour'(англ.), *The Daily Telegraph* (10 November 2015). Бойгонӣ шудааст 25 Январ 2016  сол. Проверено 20 Январ 2016.
5. ↑  Shy Rowan was struck dumb on chaotic first date(пайванди дастнорас — *таърих*). 5 августи 2011 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 24 октябри 2012.
6. ↑  Rowan Atkinson: Comic enigma(пайванди дастнорас — *таърих*). 29 сентябри 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 15 феврали 2011.

Сарчашма
--------

* Аз Википедиаи Форсӣ
**Фарҳод Раҳимӣ** (*Фарҳод Қодирович Раҳимов*; 19 сентябри 1968, Панҷакент) — физикадони тоҷик, доктори илмҳои физикаву математика (2008), профессор (2009), узви пайвастаи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон (2014). Президенти Академияи илмҳои Тоҷикистон (2013—2024). Барандаи Ҷоизаи байналхалқии ЭКО дар бахши «Илм ва технология» (2012).

Зиндагинома
-----------

Фарҳод Раҳимӣ 19 сентябри соли 1968 дар шаҳри Панҷакент таваллуд шудааст. Cоли 1992 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро бо ихтисоси физик, физик — омӯзгор хатм кардааст.

Фаъолияти кориашро ҳамчун лаборанти калони кафедраи физикаи умумӣ шурӯъ намуда, сипас дар аспирантураи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ба омӯзиш ва таҳқиқи ҳодисаҳои дохилиядроӣ, ки ба ҳаракати спинии электронҳо алоқамандӣ дошт, машғул гардида, соли 1995 рисолаи илмиашро пеш аз муҳлат дифоъ намудааст.

Аз соли 1995 то соли 2000 ба ҳайси муаллими калони кафедраи физикаи умумии ДМТ ва докторанти ҳамин Донишгоҳ фаъолият намуда, таҳқиқоти илмиашро дар Пажӯҳишгоҳи мутаҳидаи таҳқиқоти ядроии шаҳри Дубнаи Федератсияи Русия идома дода, рисолаи докториро дифоъ ва ба унвони илмии доктори илмҳои физикаву математика соҳиб гардидааст. Солҳои 2001—2005 ҳамчун сардори раёсати ҳамоҳангсозӣ ва ояндабинии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон фаъолият намудааст.

Солҳои 2005—2006 дар мансаби муовини Вазири маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аз декабри соли 2006 то декабри соли 2013 муовини аввали Вазири маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 6 декабри соли 2013 Президенти Академияи илмҳои Тоҷикистон таъйин гардид.

Осори илмӣ
----------

Фарҳод Раҳимӣ муаллифи 4 монография, 8 китоби дарсӣ, 4 дастури методӣ ва зиёда аз 95 мақолаи илмӣ мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

* Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон,
* Ордени Шараф дараҷаи II,
* Ҷоизаи давлатии ба номи Исмоили Сомонӣ,
* Ҷоизаи байналхалқии ЭКО дар бахши «Илм ва технология».

Эзоҳ
----

1. ↑   Бойгонӣ шудааст 6 сентябри 2015  сол. Президент, Акбар Турсун ва 5 нафари дигар академик шуданд, 15 ноябр 2014
2. ↑  Руководство Министерства образования РТ
3. ↑  Дар бораи Президенти Академияиилмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистонтаъйин намудани Раҳимов Ф.Қ.
**Мутаваккил Музайннович Бурҳонов** (с. тав. 1918, Бухоро, с. ваф. 2002 Бухоро), оҳангсоз, донандаи номвари «Шашмақом», Ҳунарпешаи халқии ҶШС Ӯзбекистон (1964), иштирокдори ҶБВ. Фориғуттаҳсили мактаби мусиқии шарқи Бухоро (1931), Институти мусиқӣ ва хореографияи Самарқанд (1932), Консерваторияи Москва (1949). Асосҳои мусиқии классикӣ ва мардумиро назди устодон Бобо Ҷалол Носирзода, Домулло Ҳалим ва дигарон омӯхт. Мусаннифи чандин суруду романсҳо бар ашъори Ҳофиз («Намедонам, чӣ ном дорад», 1949), Лоҳутӣ («Ба чашмонат қасам», «Дилбари мо», 1939, 1940), сурудҳои мардумии «Сари кӯҳи баланд» (1952), «Заррагул», «Чашми сиёҳ», «Гули гандум» ва ғ. такмил дода, мусаннифи суитаи симфонии «Абӯалии Сино» (1957), мусиқӣ барои филму опера, драмаҳои мусиқии Ӯзбекистон. Бурҳонов дар фаъолияти эҷодиаш аз мероси гаронмояи мусиқии «Шашмақом» хеле устодона баҳраандӯзӣ намуда, ба эҷоди асарҳои муҳташами созию овозӣ дар жанру шаклҳои мусиқӣ комёб шудааст.

Ӯ барои хидматҳои шоистааш бо унвону ҷоизаҳои давлатии Иттиҳоди Шӯравӣ, ҶШС Ӯзбекистон (Лауреати мукофоти давлатии Ӯзбекистон ба номи Ҳ.Ҳ. Ниёзӣ-1964, 1970, мукофотии давлатии РАСС Қароқалпоқистон-Бердақ (1964)), Ордени Ленин, ифтихорномаҳо сарфароз шудааст.

Адабиёт
-------

Композиторы Узбекистана, Таш. 1974; Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ.1, Душ. 1988.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Шашмақом

Сарчашма
--------

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 49 ISBN 978-99947-49-13-3
Иклими мартуб
**Иқлими мартуб** ё **иқлими намнок** (аз лотинӣ *humidus* — рутубат) — як навъи иқлим дар минтақаҳое мебошад, ки рутубати зиёдатӣ дорад, ки дар он миқдори боришот аз бухоршавӣ ва ҷорӣ шудан ба хок зиёдтар аст. Ин маҷрои фаровони рӯизаминии дарёҳо ва дарёҳоро ба вуҷуд меорад, ки ба ташаккули релефҳои эрозиявӣ, шабакаи зичи гидрографӣ ва шукуфоии шаклҳои намӣ дӯстдоштаи растаниҳо мусоидат мекунад. Истилоҳи «иқлими мартуб» аз ҷониби Албрехт Пенк ҳангоми таҳияи таснифоти геоморфологии иқлим пешниҳод шудааст.

Қайдҳо
------

Адабиёт
-------

* Луғати ҶуғрофӣБойгонӣ шудааст 4 августи 2011  сол.