recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ҷанини думдори инкишофёфтаи инсон
**Атавизм** (лот.  **atavus** — аҷдод, сарнасл) — дар мавҷудоти зинда (организмҳо) пайдо шудани аломатҳое, ки дар авлоди наздикашон нест, вале дар аҷдоди дури онҳо вуҷуд доштаанд.
Масалан, ба вуҷуд омадани узви изофии думмонанд дар одам; дар паҳлуҳои ангушти миёнаи асп пайдо шудани ду ангушти изофӣ ва ғайра Дар раванди инкишофи фард аломатҳои хосси аҷдод баъзан то андозае такрор меёбанд. Ба ин тарз халалдор шудани инкишофи муътадил боиси дар организми болиғ то охири умр боқӣ мондани он аломатҳо мегардад. Вале дар ҷанин чунин аломатҳо пайдо шаванд ҳам, дар давраи инкишофи мин­баъда барҳам мехӯранд. Пайдо шудани аломатҳои аҷдо­ди дур ҳангоми таҷдид (регенератсия)-и узвҳо ба Атавизм мансубанд. Дар ин маврид узвҳо бо аломатҳое барқарор мешаванд, ки ба фардҳои қадим хос буданд. Масалан, дар таҷдиди думи калтакалос ҳалқаи пулакчаҳои он ба таври хеле сода ҳосил мешавад; дар мавриди таҷдиди қисми пеши тани баъзе ҳалқакирмҳо изофаҳои сармонанде ба вуҷуд меоянд, ки дар худи онҳо набуданд, вале дар авлодашон вуҷуд доштанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Атавизм // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**АСҲÓБИ УХДУД** (арабӣ: **أصحاب اُخدود** аз асҳоб ва уҳдуд – ҳуфра, хандақ), яке аз достонҳои Қуръонӣ, ки дар он як воқеаи таърихӣ дар бораи муборизаи ҳаққу ботил, тарафдорони хайру шар ва куфру имон зикр гардидааст. Дар бораи он дар сураи маккии «Буруҷ» зимни ҳафт оят гузориш дода шудааст. Дар достони Асҳоби Уҳдуд рафтори қабеҳи кофирон, куфру худоношиносӣ ва ҷиноятҳои зиддибашарӣ маҳкум ва баландтарин намунаи сабру пойдорӣ ва базлу фидокорӣ – нисори ҷон дар роҳи ҳифзи дину имон ба намоиш гузошта шудааст. Ривоёти таърихӣ ва таҳқиқоти илмие, ки дар робита ба ин достони қуръонӣ анҷом дода шудаанд, саргузашти муъминони минтақаи Наҷрон дар сарзамини Яманро таъйид мекунанд, ки соли 513 ва ё 523 подшоҳи он Юсуф ибни Асъар, маъруф ба Зуннувос онҳоро ваҳшиёна ба ҳалокат расондааст. Дар Наҷрон ҳанӯз ҳам шаҳрчаи бостоние бо номи Ухдуд вуҷуд дорад ва дар он макон то ба ҳол осори устухонҳои сӯхта ва хокистар ба чашм мерасад. Мардуми он шаҳр муъ­миноне бар дини насронӣ будаанд. Подшоҳи ҳимя­рӣ, ки аз кеши яҳуд пайравӣ мекард, онҳоро мавриди шиканҷа қарор дод ва интихоби яке аз ду роҳро дар пеши онҳо гузошт – ё аз динашон ба дини ӯ бармегарданд ва ё дар оташ зинда сӯзонда мешаванд. Онҳо марги бо каромат ва мурдан дар роҳи ақида ва имонро бар тарки дини худ тарҷеҳ доданд. Подшоҳ дастур дод, то ухдуде – хандақ ва ҳуфраи дарозе канданд ва дар он оташи маҳибе сар доданд. Он гоҳ мардуми муъминро гирд оварда, як ба як дар оташ афканданд ва ба шаҳодат расонданд, вале касе аз онҳо аз динаш барнагашт. Мурод аз Асҳоби Уҳдуд подшоҳ ва онҳое ҳастанд, ки дар он куштор ва ҷинояти зиддибашарӣ ширкат дош­танд.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Энциклопедический словарь. Москва, 1991;
* مسندالاماماحمد. القاهرة،۱۹۹۵؛ابنهشام. سیرۀنبوی. بیروت،۱۹۹۸؛
* المصباحالمنيرفیتهذيبتفسيرابنکثير. الریاض،۲۰۰۲؛
* الموسوعةالعربيةالعالميةالنسخةالالکترونية. الریاض،۲۰۰۴؛
* سننالترمذی. بيروت،۲۰۰۴؛
* صحیحالمسلم. بیروت،۲۰۰۵؛
* اطلستاريخانبياءورسولان. ریاض،۲۰۰۶؛دائرةالمعارفبزرګاسلامی. تهران،۲۰۰۶؛
* محمدتقئعثمانی. تکمیلۀفتحالملهم. شرحصحیحمسلم. بیروت،۲۰۰۶؛
* صحیحالبخاری. بیروت،۲۰۰۷؛
* محمدعلئخالدی (سلطانالعلماء). تفسیرصفوةالعرفان. تهران،۲۰۰۷؛
* آنهطوّاقآخوندیګلشاهی. تفسیرګلشاهی. تهران،۲۰۰۸؛
* اطلسالقراناماکن،اقوام،اعلام. دمشق،۲۰۰۹؛
* ابوالعلامحمدعبدالرحمنابنعبدالرحیممبارکپوری. تحفةالاحوذیبشرحجامعالترمذی. بیروت،۲۰۰۹؛
* دکتورمحمودویسی. تفسیرجزءسیامقرانکریم. تهران،۲۰۱۱
**АСҲÓБИ АЙКÁ** (арабӣ: **أصحاب أیکه** аз асҳоб ва Айка – номи қавм), номи яке аз қавмҳои пешин, ки дар достонҳои Қуръонӣ дар канори қавмҳои нобудгаштаи Самуд, Лут, Туббаъ, Фиръавн ва ғайра ҷой гирифта, дар сураҳои Ҳиҷр (15:78,79), Шуъаро (26:176–190), Сод (38:13) ва Қоф (50:14) дар бораи он гузориш дода шудааст. Асҳоби Айка ба фасодкорӣ, камфурӯшӣ, задан аз тарозу ва тақаллубкорӣ машғул буданд; роҳзанӣ ва таҳдиди роҳ­гузарон низ дар миёни онҳо маъмул гашта буд (Қуръон: 7:86). Онҳо ҳамчунин мекӯшиданд, ки садди роҳи даъвати аҳли имон шаванд. Шуайб (а) онҳоро ба парастиши Худои ягона, тақвои илоҳӣ ва ислоҳи он вазъ – пурра намудани паймона, баркаш бо тарозуи дуруст ва дурӣ аз роҳзанӣ фаро хонд ва аз оқибати бади ин фасоди ахлоқӣ ва зиёнкориҳои иҷтимоӣ, ки азоби илоҳиро дар пай дорад, барҳазар дошт. Асҳоби Айка даъвати ислоҳии Шуайб (а)-ро напазируфта, баръакс аз ӯ хостанд, ки агар дар ин таҳдидҳояш ростгӯ бошад, порае аз осмонро бар сари онҳо фуруд оварад. Ин буд, ки онҳоро азобе аз сӯи Худо бо номи азоби рӯзи зулла (абрпора) фаро гирифт ва бо ҳамин аз байн рафтанд. Қуръони Карим дар бораи Асҳоби Айка се навъи азобро дар оятҳои гуногун зикр кардааст, ки яке «сайҳа» (11:94) (садои маҳиб), дигаре «раҷфа» (7:91) (ларзиши замин) ва сеюм «оташе аз он абрпора» (26:189) аст. Аксари аҳли тафсир Асҳоби Айкаро бо асҳоби Мадян як донистаанд. Ин ба он ҷиҳат аст, ки дар ҳар ду маврид пайғамбари онҳо Шуайб (а) зикр шудааст ва дар бораи асҳоби Мадян низ дар сураҳои Аъроф (7:85–93), Тавба (9:70), Ҳуд (11:84–95), Ҳаҷ (22:44) ва Анкабут (29:36, 37) айнан ҳамон сифатҳои манфии рафторӣ ва зиёнкориҳои иҷтимоие зикр гардидаанд, ки аспи арабӣ аз онҳо наҳй шудаанд. Ба қавле «айка» номи дарахт ё дарахтзорест, ки аҳолии Мадян онро мепарастиданд; ба қавли дигар, он номи шаҳрест, ки қавми Шуайб (а) дар он зиндагӣ мекарданд.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* الدکتورشوقیابوخليل. اطلسالقراناماکن،اقوام،اعلام. دمشق،۲۰۰۳؛
* قصصالانبياء. المنصورة،۱۹۹۷؛
* المصباحالمنيرفیتهذيبتفسيرابنکثير. الریاض،۲۰۰۲؛
* تفسيرالدرّالمنصور. القاهرة،۲۰۰۳؛
* الموسوعةالعربيةالعالمية. النسخةالالکترونية. الریاض،۲۰۰۴؛
* دائرةالمعارفبزرګاسلامی. تهران،۲۰۰۶؛

سامیابنعبدالله،اطلستاريخانبياءورسولان. ریاض،۲۰۰۶؛تفسیرالطبری. القاهرة،۲۰۰۷؛

* عفیفعبدالفتاح. داستانپیامبراندرقرآن(ترجمۀفارسی. ابوبکرحسنزاده)،تهران،۲۰۰۹.
**АСҲÓБИ ЯМЍН** (арабӣ: **أصحاب الْيَمِين** аз асҳоб ва ямин – дасти рост), истилоҳи қуръонист ва нисбат ба онҳое гуфта мешавад, ки номаи аъмолашон дар рӯзи қиёмат ба дасти росташон дода мешавад. Бар асоси таълимоти Қур­ъон дар рӯзи қиёмат мардум пас аз ҳисоб ва бозхости аъмолашон барои супоридани номаи аъмол ба гурӯҳҳо ҷудо мешаванд. Қуръони Карим бандагони муъмин ва растагорро рӯзи ҳисоб дар панҷ маврид бо таъбири Асҳоби Ямин васф мекунад ва ба онҳо дуруд фиристода мешавад. Онҳо ҷамъи азиме аз пешиниён ва наслҳои бисёре аз пасиниён ҳастанд, ки бо сабукӣ мавриди бозхост қарор мегиранд ва дар манзилҳои олии биҳишт ҷой дода мешаванд.

Қуръон дар чанд мавриди дигар онҳоро ба юмну баракат ва саодату некбахтӣ ёд мекунад ва «асҳоби маймана» меномад. «Маймана» илова бар маънои «рост» ба маънои «баракат, саодат ва некбахтӣ» низ мебошад.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* القرانالکریم. المصباحالمنيرفیتهذيبتفسيرابنکثير. الریاض،۲۰۰۲،
* ابوالفضلبهرامپور. تفسیریکجلدئمبین. قم،۲۰۱۰؛
* مصطفیخرمدل. تفسیرنور. تهران،۲۰۱۱.
**Ҳизби сотсиалистии Ата-Мекен** (қирғ. *Ата-Мекен Социалисттик Партиясы*) — ҳизби сотсиал-демократии сиёсии Қирғизистон, ки сарвараш Омурбек Текебоев мебошад. Ҳизбро Текебоев 16 декабри соли 1992 таъсис додааст. Дар солҳои охир ҳизб идеологияи худро то андозае тағйир дод ва ҳоло нисбатан либералист ва ғарбгаро ба ҳисоб меравад.

Яке аз калонтарин ҳизбҳои кишвар. Аввалин ҳизби сиёсӣ дар Қирғизистони соҳибистиқлол. Дар давраи ҳукмронии Қурмонбек Боқиев вай дар сари оппозитсия буд. Вай ташаббускори қонунҳои сершумор ва раҳбари ҳизб Омурбек Текебоев воқеан муаллифи конститутсияи кунунии Қирғизистон мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Respublika Party Announces Agreement On New Kyrgyz Coalition
Атабаска, Канада
**Атабаска** (англ. Athabasca) — кӯл дар ғарби Канада, дар болооби дарёи Маккензи. Пайдоишаш – пиряхию тектоникӣ. Аз шарқ ба ғарб ба шакли қавс тӯл кашидааст. Масоҳаташ 8081 км2, дарозиаш 335 км, умқаш то 60 метр Аз охири октябр ях мебандад, моҳи июн об мешавад. Дарёи ба Атабаска резанда низ Атабаска ном дорад. Моҳидорӣ ривоҷ ёфтааст. Дар мавзеи Атабаска конҳои тило, уран ва ғайра мавҷуданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик,Чилди 2. АСОС-БОЗ –Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.53

Сарчашма
--------

* Атабаска // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Астуриас Мигел Анхел** (19.10.1899, Гватемала — 09.06.1974, ҳамон ҷо) — нависанда, драматург ва дипломати Гватемала. Хатмкардаи факултаи ҳуқуқи Донишгоҳи Гватемала (1923). Солҳои 1923—1933 берун аз ватан дар Лондон, Париж зиндагӣ кардааст. Ба ҷараёни адабии сюрреализм майл намуд. Солҳои 1940—1954 чун дипломат дар Мексика, Аргентина, Фаронса, Салвадор, 1966—1970 чун сафир дар Фаронса кор кардааст. Соли 1930 дар Париж китоби Астуриас бо номи «Қиссаҳои Гватемала» ба табъ расид, ки дар заминаи эҷодиёти шифоҳии мардум офарида шудааст. Дар романи «Ҷаноби Президент» (1933) тарзи ҳукмронии диктатуриро маҳкум намудааст. Соли 1949 романи «Одамҷуворӣ»-ро ба табъ расонд. Асари сегонаи Астуриас — «Боди шадид» (1950), «Падари сабз» (1954), «Чашмони майитҳо» (1960), ки аз тақдиру қисмати халқи Гватемала дар садаи XX қисса мекунад, саршор аз ғояҳои миллӣ-озодихоҳӣ мебошад ва ба ӯ шуҳрати ҷаҳонӣ овард. Ба Астуриас романи «Зани дунажода» (1964) ва китоби ривоятҳо «Оинаи Лида Сол» (1967) тааллуқ доранд. Эҷодиёти Астуриас ифодагари ормонҳои мардуми таҳҷоии Гватемала — ҳиндиёни майя ва эҷодиёти шифоҳии онҳо мебошад. Дар осори Астуриас устураҳои ҳиндиҳо бо воқеияти муосир омезиш дода шуда, тасвир ёфтаанд. Астуриас бо Ҷоизаи байналмилалии ленинӣ «Барои таҳкими сулҳи байни халқҳо» (1966) ва Мукофоти Нобел (1967) сарфароз гардидааст.

Осор
----

* Уикэнд в Гватемале. Москва, 1958;
* Избранные произведения. Т. 1˗2. Москва, 1988;
* Юный владетель сокровищ. Повесть//Легенды Гватемалы. Москва, 1999.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. ↑  Internet Speculative Fiction Database (ингл.) — 1995.
3. ↑  Discogs (ингл.) — 2000.
4. ↑  Астуриас Мигель Анхель // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
5. ↑  *Itaú Cultural*  (порт.) — São Paulo: Itaú Cultural, 2001. — ISBN 978-85-7979-060-7
6. ↑  Nationalencyklopedin (швед.) — 1999.

Сарчашма
--------

* Астуриас Мигел Анхел / А. Раҳмонов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Мигель Анхель Астуриасоли Биобиблиографический указатель. Москва, 1960.
**АСҲÓБИ РАСС** (арабӣ: أصحاب ړسّ аз асҳоб ва Расс – но­ми қавм) — яке аз қавмҳои пешин, ки роҷеъ ба он дар Қуръони карим дар сураҳои Фурқон ва Қоф дар канори қавмҳои Од, Самуд, Нуҳ ва ғайра номбар шудааст. Асҳоби Расс ба унвони қавми баддин ва кофирони якрав ироа шуда, паёмбарашонро такзиб намуда, ба куфру саркашии худ исрор варзиданд ва дар натиҷа ба азоби илоҳӣ гирифтор шуданд. Расс ба маънои чоҳ ва ё манбаи обе буда, ки қавми мазкур дар атрофи он сукунат мекард. Дар бораи сукунат, таърихи зиндагонӣ ва пайғамбари Асҳоби Расс дар байни муфассирон ихтилофи назар вуҷуд дорад. Ба ҳайси маҳалли сукунати онҳо Озарбоиҷон, Ямома, Ҳазрамавт, Мадоини Солеҳ дар минтақаи Ҳиҷр ва ғайра ном бурда шудаанд. Ибни Ҷурайҷ бо истинод ба Ибни Аббос ривоят мекунад, ки Асҳоби Расс аҳли деҳае аз деҳоти Самуд (дар минтақаи Ҳиҷр) будааст. Аз Икрима ривоят шуда, ки Расс чоҳест, ки пайғамбарашонро дар он афканда ва дафн кардаанд.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Ислам. Энциклопедический словарь,Москва, 1991;
* المصباحالمنيرفیتهذيبتفسيرابنکثير. الریاض،۲۰۰۲؛
* دائرةالمعارفبزرگاسلامی. تهران،۲۰۰۶؛
* اطلستاريخانبياءورسولان. ریاض،۲۰۰۶؛
* محمدعلئخالدی (سلطانالعلماء). تفسیرصشوةالعرفان. تهران،۲۰۰۷؛
* آنهطوّاقآخوندیګلشاهی. تفسیرګلشاهی. تهران،۲۰۰۸؛
* الدکتورشوقیابوخليل. اطلسالقراناماکن،اقوام،اعلام. دمشق،۲۰۰۳
**Хиншила** ( ар. خنشلة‎ тифинағ: ) — шаҳр дар Алҷазоир, ки маркази маъмурии вилоят ва шаҳристони ҳамном(англ.)тҷк.. Аҳолӣ - 110,000 нафар. (мувофиқи маълумоти соли 2005) .

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар шимолу шарқи Алҷазоир, дар кӯҳҳои Орес, дар баландии 1200 м аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Шаҳри Айн Байда дар шимол 50 км, Батна - 100 км дар ғарб ва Тебесса - 120 км дар шарқ ҷойгир аст .

Дар камтар аз 150 км шарқ сарҳади Алҷазоир бо Тунис ҷойгир аст.

Иқтисодиёт ва нақлиёт
---------------------

Шаҳр маркази тиҷорӣ ва маъмурии вилоят мебошад. Дар асосии соҳаҳо дар Хиншила чӯбкорӣ ( ҳезум аст, ки дар атрофи он кӯҳҳои маъдани хосили) ва истеҳсолоти бофандагӣ машҳуранд. Косибӣ инкишоф ёфтааст .

Хиншила бузургтарин узели роҳи автомобилгард ва роҳи оҳан дар минтақа аст .

Галерея
-------

* Харобаҳои қалъаи бостонӣ дар наздикии шаҳрХаробаҳои қалъаи бостонӣ дар наздикии шаҳр
* Масҷиди шаҳрМасҷиди шаҳр
* Муҷассамаи ҳокими Кахина аз ҲеншелаМуҷассамаи ҳокими Кахина аз Ҳеншела

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4  Khenchela(англ.)(пайванди дастнорас — *таърих*).  LookLex Encyclopaedia. 17 июли 2011 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 14 августи 2012.

Пайвандҳо
---------
**Субҳон Атоуллоев** (1936, деҳаи Шашкати ноҳияи Панҷакент — 1977, Душанбе) — забоншиноси тоҷик, нозади илми филология (1970). Хатмкардаи факултаи филологияи Институти дав­латии педагогии шаҳри Душанбе (1962). Ходими хурди илмӣ, сипас ходими калони илмии ИЗА-и ба номи Рӯдакии АИ ҶТ буд. Атоуллоев дар таълифи ҷ-ҳои 4-5 асари панҷҷилдаи «Шеваи ҷа­ну­бии забони тоҷикӣ» иштирок кардааст. Ба қалами Атоуллев инчунин рисолаи «Саидризо Ализода» (1976) ва мақо­лаву рисо­лаҳо оид ба ҷумлаҳои пайрави мубтадову хабар дар забони тоҷикӣ, пайвандакҳо дар шеваи ҷанубии забони тоҷикӣ тааллуқ доранд. Бо Мукофоти давлатии ҶТ ба номи Абуалӣ ибни Сино сарфароз гардидааст (2001; баъд аз вафот).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Атоуллоев Субҳон / М. Маҳмудов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ҷурғот**, **мост** — як навъ маҳсулоти ширӣ. Ширро пеш аз тайёр кардани ҷурғот гомегенизатсия (коркарди механикӣ), 5 — 10 дақиқа дар ҳарорати 85 — 87°С ё 2 — 3 дақиқа дар ҳарорати 90 — 92°С пастеризатсия, баъд хунук (то 19 — 23°С) мекунанд ва 3 — 5 % сафедӣ мерезанд. Сипас ҷурғоти ҳосилшударо дар ҳарор. 8 — 10°С то расиданаш (1 — 3 шаборӯз) нигоҳ медоранд. Ҷурғот назар ба шир хубтар ҳазм мешавад. Комбинатҳои шир ҷурғоти равғандор ва беравған (баъзан витамини С ҳамроҳ мекунанд) мебароранд. Ҷурғот (серравған) на кам аз 3,2 % равған ва 10 мг% витамини С (ҷурғоти витаминдор) дорад. Ҷурғотро дар шишаҳои 0,5-литра ё коғазхалтаҳои полимерӣ мебароранд. Ҷурғотро дар ҳарорати то 8°С (то 24 соат) нигоҳ доштан мумкин аст.

Нигаред низ
-----------

* Кефир
* Шир
* Дӯғ

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҷурғот аз Энсиклопедияи Донишгоҳи Давлатии Тиббии Тоҷикистон
**Субҳон Ҷалилов** (*Ҷалилов Субҳон Ҷурабекович*; тав. 26 декабри 1977, Файзобод, ҶШС Тоҷикистон) — рӯзноманигор ва блогнависи тоҷик, ровии барномаҳои радиоӣ. Муҳаррир ва директори барномаҳои Радиои «Ватан» (аз 2008), «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон» (2010).

Зиндагинома
-----------

Субҳон Ҷалилов 26 декабри соли 1977 дар ноҳияи Файзобод, дар оилаи коргар ба дунё омадааст. Оиладор, ду писар ва як духтар дорад.

Солҳои 1984—1994 дар мактаби таҳсилоти ҳамагонии № 1-и ноҳияи Файзобод таҳсил кардааст. Соли 1995 ба шуъбаи Радиофизика ва электроникаи факултети физикаи Донишгоҳи Давлатии Миллии Тоҷикистон дохил шуда, онро соли 2000 бо ихтисоси «Муҳандиси соҳаи радиофизика ва электроника» хатм кардааст.

Фаъолияти корӣ
--------------

Солҳои 2000—2002 муҳаррир, сармуҳаррири идораи барномаҳо барои ҷавонон ва наврасони Радиои Тоҷикистон, 2003—2008 муҳаррир, сармуҳаррири идораи барномаҳои мусиқӣ ва фароғатии радиои «Ватан» буд. Аз соли 2008 ба ҳайси директори барномаҳои радиои мазкур ва муаллифи шоу-барномаи субҳгоҳии «Субҳи Ватан» ифои вазифа дошт.

Субҳон Ҷалилов то охири соли 2022 дар вазифаи Директори кулли Радиои "Ватан" фаъолият кардааст. .

Ҷоизаҳо
-------

Барандаи Ҷоизаи Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ба номи Лоҳутӣ (2009), дорандаи нишони «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон» (2010), Аълочии ТВ ва Радиои Тоҷикистон, барандаи Ҷоизаи Шӯрои ВАО-и Тоҷикистон — "Эътимод" мебошад.

Осор
----

* *Субҳон Ҷалилов.* 61 алами бемодарӣ. — Д. 2019. — 126 с. — ISBN 978-99975-349-8-9.
* *Субҳон Ҷалилов.* Аз қалъаи дил то Қалъаи Сангин. — Д. 2021. — 138 с. — ISBN 978-99985-64-11-4.

Эзоҳ
----

1. ↑  Субхон Джалилов — программный директор радио «Ватан». *«Медиа Альянс Таджикистана»* (2 марти 2009). 20 июли 2017 санҷида шуд.
2. ↑  СУБҲОНИ «СУБҲИ ВАТАН» » Медиа-холдинг "Чархи Гардун".  gazeta.tj. 20 июли 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 10 июли 2014.
3. ↑  Субҳони Ҷалил. *«Фараж»*.  www.faraj.tj. 20 июли 2017 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
4. ↑  Субҳон Ҷалилов раиси "Медиа Алянси Тоҷикистон" шуд. *«Фараж»*.  www.faraj.tj. 20 июли 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 июли 2017.

Сарчашма
--------

* Блоги шахсии Субҳон Ҷалилов дар **WordPress.com**
**Субҳон Амирқулов** (тав. 25 июни 1935, деҳаи Гулшани ноҳияи Ғузор, ҶШС Ӯзбекистон) — адабиётшиноси тоҷик, доктори илмҳои филология (1997), профессор (1999).

Зиндагинома
-----------

Институти давлатии педагогии Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст (1955). Муҳаррири Нашриёти давлатии Тоҷикистон (1955 – 57), аспирант (1957 – 60). Пас аз хатми таҳсил дар аспирантура дар кафедраи Таърихи адабиёти классикии факултети филологияи УДТ ба таълиму тадрис пардохт.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи бештар аз 150 рисолаву мақолаи илмӣ. Монографияи ӯ «Ҷунайдуллоҳи Ҳозиқ ва достони ӯ «Юсуф ва Зулайҳои ӯ» (1967) ва як силсила мақолаҳояш барои кашфу таҳқиқи таърихи адабиёти тоҷик дар садаи 18 ва нимаи аввали садаи 19 мусоидат кардаанд. Ӯ дар ҷараёни таҳқиқ ба масоили умуминазариявӣ ва методологии омӯзиши адабиёти ин давраҳо низ аҳамият дода, ба масъалаҳо ва муаммоҳои асосии он амиқ нигарис- тааст. А. доир ба эҷодиёти Аҳмади Дониш зиёда аз даҳ мақола ва як маърӯзаи илмӣ таълиф намудааст, ки дар онҳо паҳлуҳои гуногуни рӯзгор ва осори Аҳмади Дониш – шеъру шоирӣ аз назари ӯ, Аҳмади Дониш ва Мирзо Бедил, робитаи эҷодии ӯ бо гузаштагон таҳлилу баррасӣ шудаанд. А. дар рисолааш «Фирдавсӣ ва мактаби адабии Аҳмади Дониш» (1995) доир ба робитаи эҷодии Аҳмади Дониш ва бузургони адабиёти гузаштаи форс-тоҷик муфассал баҳс меорояд. А. ба омӯзиши чеҳраҳои дигари адабиёти форс-тоҷик (мас. Рӯдакӣ) низ машғул шудааст. А. ба омӯзиши масъалаҳои адабиёти муосири тоҷик низ таваҷҷуҳ намудааст. Мақолаҳои ӯ «Айнӣ ва Бедил» (1968), «Мулоҳизаҳо доир ба афкори адабӣ-эстетикии устод Айнӣ» (1982) «Қуллаи баланди шеъри сода» (оид ба иртиботи эҷодии М. Турсунзода ва Ҳофизи Шерозӣ; 1985) ва ғ. аз назари тадқиқи масоили ворисияти адабӣ, анъана ва навоварӣ, рушди адабиёт навишта шудаанд.

Осор
----

* "Ҷунайдулло Ҳозиқ ва достони ӯ «Юсуф ва Зулайхо» / Муҳаррири масъул Т. Неъматзода. – Душанбе: Ирфон,1967. – 93 с.//Тақриз: Абдуллозода, А. Тадқиқоти достони шоир // Маориф ва маданият. – 1968. – 11 август.
* 
* Аҳмади Дониш ва Мирзо Бедил // Масъалаҳои филологияи тоҷик. – Душанбе, 1974. – С. 62-71.
* 
* Масъалаҳои филолгияи тоҷик / Муҳаррири масъул С. Амирқулов, Б. Камолиддинов. – Душанбе, 1974. – 171 с.
* 
* Адабиёти тоҷик дар нимаи якуми асри XIX: Дастур барои донишҷӯёни факултети филологияи тоҷик. – Душанбе, 1980. – 100 с.
* 
* Назаре ба инкишофи анъанаи реалистӣ дар адабиёти равияи пешқадами нимаи якуми асри XIX: Образ ва маҳорати бадеӣ. – Душанбе, 1980. – С. 62-71.
* 
* Пайванди «Холи ҳинду» ва «Ҳоли ҳинду: Порча аз рисолаи адабиётшинос оид ба муносибати М.Турсунзода ба эҷодиёти Ҳофизи Шерозӣ // Адабиёт ва санъат. – 1984. – 31 май.

Мукофоту орденҳо
----------------

Бо медали «Собиқадори меҳнат» (1988), ордени Шараф (дараҷаи I; 1999), унвони фахрии Корманди шоистаи Тоҷикистон (2005) ва «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  85 соли профессор Субҳон Амирқулов(тоҷ.). *www.kmt.tj*. 29 июни 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 29 июни 2020.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Гургон** (форсӣ: گرگان‎), **Ҷурҷон** (ар. جُرجان‎) — иёлат ва шаҳре дар сарҳадди миёни Дайламону Хуросон.

Вожаи Гургон дар осори паҳлавӣ ба номи Vurkan, дар юнонӣ Hyrkania зикр шудааст. Ба қавли Истахрӣ Гургон аз ҷиҳати маъмурӣ ва зебоӣ танҳо аз Ироқ камӣ дошта, гармои сахт дошт. Ба қавле номи минтақаи Гургон аз вожаи «гург» муштақ шуда, мардум онро «гургон» (ҷамъи гург) меномиданд. Гурӯҳе аз таърихнигорон бинои шаҳри Гургонро ба Язид ибни Муҳаллаб ва дар асотир ба Анӯшервон нисбат додаанд. Гургон солҳои 900 ба тасарруфи Сомониён даромада, дар даврони баъдӣ борҳо ба майдони кашмакашиҳои Бувайҳиёну Зиёриён табдил ёфта, бар асари он дижи шаҳр хароб гардид. Пас аз ҳуҷуми муғул осеби зиёд дида, маркази баромади қабилаи қоҷорӣ буд. Муаллифони осори асримиёнагӣ Гургонро бузургтар аз Омул ва ба андозаи Рай тасвир кардаанд. Маркази иёлати Гургон ш. ҳамномаш — Гургон ё Ҷурҷон ҳисоб ёфта, ба сабаби убури рӯд аз миёни шаҳр дар ду соҳили он ҷойгир буд. Доир ба ду бахши Гургон байни ахбори муаллифони осори ҷуғрофиёӣ ихтилофи назар мушоҳида мегардад. Ҷайҳонӣ як бахши онро Ҷурҷон ва қисми дигарро Бакробод номида, Истахрӣ онҳоро мутаносибан Мадина ва Бакробод, муаллифи «Ҳудуду-л-олам» Шаҳристон ва Бакробод ном бурдааст. Ҳар ду тарафи Гургон ба воситаи пуле пайваст мешуданд. Масҷидҳо ва дорулимораи Гургон дар бахши Шаҳристон воқеъ шуда буданд. Дар Гургон анвои гуногуни меваҷот ва сабзавот: анор, зайтун, харбуза, бодинҷон, норанҷ, лиму, ангур парвариш меёфтанд. Шаҳри Гургон нуҳ дарвоза дошт. Бакробод масоҷид дошта, биноҳояш дар соҳили рӯдхона ва чанд фосила дуртар аз бахши ғарбии рӯд воқеъ буданд. Хонаҳо аз гил сохта шуда, хокаш аз хоки Омули Табаристон хубтар ва борону нами Гургон нисбат ба Табаристон камтар буд. Азбаски дар Гургон пилапарварӣ ривоҷ дошт, матоъҳои абрешимин аз шаҳр ба соири минтақаҳои дигар фиристода мешуданд. Муомилот бо динору дирҳам сурат гирифта, вазни як мани Гургон ба сесад дирҳам баробар буд. Аз қасабаҳои Гургон метавон Астаробод, Ҷурҷон, Обаскун ва Деҳистонро ном бурд. Гургон дар Роҳи бузурги абрешим қарор дошта, шаҳр ба воситаи роҳҳо ба минтақаҳои дигар пайваст буд. Роҳи нахуст ба воситаи Омул, Ҳибла, Турҷӣ, Сорӣ, Расб, Астаробод, Ҷурподақон гузашта, Гургонро бо Табаристон мепайваст. Ду роҳи дигар, Гургонро аз як тараф бо Хуросон ва аз ҷониби дигар бо Қумис мепайваст. Бандари Обаскун Гургонро бо Дайламон ва дигар соҳилҳои Баҳри Хазар пайваст карда, дар баробари хатари туркманҳо хатти дифоӣ буд. Гургон имрӯз маркази шаҳристони Гургон ва устон (вилоят)-и Гулистон буда, дар қисмати шарқу шимоли Эрон қарор дорад ва то соли 1938 Астаробод ном дошт. Шумораи аҳолии Гургон — 329563 ҳазор нафар (соли 2012), аксарашон форсизабонанд. Дар даҳаҳои охири асри 20 қисме аз туркманҳо дар ш. Гургон сокин шудаанд. Дар солҳои 1931-33 қисме аз қазоқҳо аз Иттиҳоди Шуравӣ ба Гургон рафта, баъзеашон аз нав баъди солҳои 1992 ба Қазоқистон баргаштанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гургон / А. Ҳасанов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ҷунайдулло Насруллоев** (Тав. 04.06.1949, гуз. Масҷиди Қунғуроқдори деҳшӯрои Хаймари н. Самарқанд) — технологи саноати хӯрокворӣ, ходими ҷамъиятӣ, соҳибкор, метсенат. «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон» (2013).

Зиндагинома
-----------

Ҷунайдулло Насруллоев дар Техникуми озуқавории шаҳри Самарқанд (1968) ва баъд шуъбаи ғоибонаи Ин.-ути умумиитифоқии саноати хӯроквории Москваро хатм кардааст (1978). Дар заводи консервбарории Шаҳрисабзи вилояти Қашқадарё сардори бригада, усто, сардори баст, экспедитор шуда кор кардааст. Охири с. 70-ум аз рӯи тавсияи табибон барои обгардиш бо аҳли оила ба шаҳри Абакани вилояти Хакасияи округи Красноярски Федератсияи Русия кӯчидааст. Дар замони бозсозии М.С. Горбачев (1987) «Ошхонаи таомҳои миллӣ»-ии «Восток»-ро кушодааст. Аввалҳои солҳои 90 дар Хакасия нахустин Ҷамъияти мусулмононро таъсис додааст. Соли 1999 муҳтасиби қозиёти Саяни Осиёи Россия интихоб шудааст. С. 90-ум шумораи мусулмонҳои Хакасия аз ҳисоби муҳоҷирони ҷумҳуриҳои Осиёи Миёна ва Кавказ зиёд шуд. Эшон як ошёнаи иморати сеошёнаашро дар бозори марказӣ барои намозгузорон олиҳимматона вогузоштааст. Ибтидои солҳои 90-ум ҷамъияти мусулмонони Маркази фарҳанги тоҷикон ва ӯзбекони шаҳри Абаканро таъсис дода, ҳар сол дар он идҳои Наврӯз, Рамазон ва Қурбон, дар шаҳри Красноярск иди «Сайри лола»-ро мегузаронад. Дар назди ин марказ мактаби якшанбегии омӯзиши забони модарии тоҷикӣ ва ансамбли миллии рақсу суруд амал мекунад. Дар он ҳофизони Тоҷикистон Баҳодур Неъматов, Ҳасани Ҳайдар, Мардон Мавлонови самарқандӣ («Артисти Хизматнишондодаи Тоҷикистон») дар ҷашни Наврӯзии умумиҷаҳонӣ ҳунарнамоӣ кардаанд. Телевизиони Хакасия дар бораи фаъолияти сарварони ин оилаи тифоқ намоишҳо ва телефилмҳои «Путь к себе», «Семья мусулманина», «Навруз в Абакане» таҳия намудааст. Телеканали «Культура»-и Красноярск бо иштироки ҳамсарон дар бораи ҷашни анъанаҳои миллии тоҷикон наворе бардоштааст. Ӯ муаллифи китоби хотиравии «Сабақҳои рӯзгор» (2 ҷилд, Душанбе, 2012, 2013) аст, ки онро аз русӣ Назрӣ Обидов тарҷума кардааст. Ҳамчунин барои чопи китоби «Тоҷикон дар Русия» (Душанбе, 2009) кумаки молиявӣ расондааст. Бо медали Хазинаи байналхалқии хайрияи «Меценаты Столетия» мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — 215 с. (тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6
**Шох, Шохи гов**

Ду сардор – мирҳо баъди қуръапартоӣ бо тоқӣ навбати бозиро муайян мекарданд. Мири навбатгирифта ба ёронаш, ки гирди ӯ ҷамъ омадаанд, рӯй меовард. Ёрон мепурсид: – Чанд қадар ғанак? – Ин қадар ғанак, - мир бо дастонаш шакли парандаеро тасвир менамуд. – Сари ҳарфаш чӣ? – боз мепурсиданд ёрон. – Сари ҳарфаш "Б". – Булбул, - мегуфтанд ёрон. Агар номи парандаи пинҳонкардашуда, дар воқеъ, булбул бошад, ёрони мири дастаи дигар хеста мегурехтанд. Бозигарони дастаи якум онҳоро таъқиб карда, бо тоқиашон мезаданд. Дар Истаравшан, Дарвоз нимфаъол аст.

Адабиёт
-------

1. Амонов Р. Аз паи ҳикмати халқ. Д. 1963; 
2. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д. 1976; 
3.Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Д. Ҷ.2, 2016.

Нигаред
-------

* Шавкурук

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 206


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Шоҳзамон Раҳмонов**  (14 апрели 1946, ноҳияи Шаҳритус, Вилояти Хатлон) — адабиётшинос, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1995) Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1999), доктори илми филологӣ, профессор. Сарходими илмии Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи А. Рӯдакии Академияи илмҳои Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Шоҳзамон Раҳмонов — (14 апрели соли 1946 дар ноҳияи Шаҳритус, Вилояти Хатлон ба дунё омадааст.

Соли 1967 — Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанберо хатм кардааст;

1968 −1991 — кор дар вазифаи гуногун дар Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи А. Рӯдакии Академияи илмҳои Тоҷикистон;

1991 −1997 — дотсент, ходими калони илмӣ ва мудири кафедра дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев;

1997 −1999 — мудири кафедра дар Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода;

1999—2003 — мудири шуъбаи забон, иттилоот ва матбуоти Вазорати маорифи Тоҷикистон;

2003—2013 — сарходими илмии Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи А. Рӯдакии Академияи илмҳои Тоҷикистон.

Осори илмӣ
----------

Соли 1987 рисолаи номзадӣ ва соли 1997 рисолаи докторӣ дифоъ намудааст. Муаллифи рисолаву монографияҳои

• Байт ва муносибати он дар шеър. — Душанбе, Дониш, 1980,

• Мусаммат, таҳаввул ва ташаккули он. — Душанбе, Дониш, 1987,

• Таҳаввули воҳидҳои лирикӣ. — Душанбе, Адиб, 1988,

• Шеър ва Айнӣ. Дигаргуниҳои сифатию созмонӣ дар лирикаи муосири тоҷик" — Душанбе, Маориф, 1994,

• Сухане чанд аз лирикаи форсии тоҷикӣ. — Душанбе, Шарқи озод, 1999,

• Таҳқиқ ва нақд. — Душанбе, Адиб, 2005,

• Бародарони ҷонӣ. — Душанбе, Ирфон, 2005,

• Се кори муҳим ва бахайри устод Садриддин Айнӣ. — Душанбе, Деваштич, 2007,

• Маърифати забон. — Душанбе, СОНДТ, 2008,

• Ақидаҳои адабию бадеӣ ва назари эстетики устод С.Айнӣ. — Душанбе, Дониш, 2008,

• Таҳаввули воҳидҳо ва созмони жанрҳои лирикӣ дар назми форсу тоҷик. — Душанбе, Пайванд, 2010,

• Қубодиён: Сарзамини Тӯс ва Рашкиқамар — Душанбе, Пайванд, 2011 мебошад.

Вай инчунин мураттибу муҳаррири маҷмӯаи мақолаҳо ва китобҳои зиёд мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

* ордени «Дӯстӣ» (2001);
* унвони «Аълочии маорифи Тоҷикистон»
* Ҷоизаи адабии ба номи Мирзо Турсунзода

Сарчашма
--------

Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 3 — Душанбе, 2003.
**Ҷумҳурии Ямани Араб** ё **Ямани Шимолӣ** ( англисӣ. Yemen Arab Republic, арабӣ. الجمهورية العربية اليمنية‎) — давлатест, ки дар ҷанубу ғарби нимҷазираи Арабистон аз 26 сентябри 1962 то 22 майи 1990 вуҷуд дошт. Масоҳат: 195 ҳазор км². Пойтахт: Санъо (134,6 хазор нафар, маълумот барои соли 1977). Воҳиди пулӣ: риали Яман.

Давлат баъди ба Ҷумҳурии Яман муттаҳид шудани Ҷумҳурии Ямани Араб ва Ҷумҳурии Халқии Демократии Яман 22 майи 1990 аз байн рафт.

Президентҳои Ҷумҳурии Ямани Араб
--------------------------------

Ямани Шимолӣ (норанҷӣ) ва Ямани Ҷанубӣ (кабуд) то соли 1990.
Дар Ямани Шимолӣ дар солҳои 1962—1990 6 президент дар сари қудрат буд.

* Abdullah as-Sallal
* Abdul Rahman al-Iryani
* Ibrahim al-Hamdi
* Ahmad al-Ghashmi
* Abdul Karim Abdullah al-Arashi
* Ali Abdullah Saleh

| № | Номи президент | Оғоз | Анҷом | Ҳизби сиёсӣ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Абдуллоҳ Салол  | 27 сентябри 1962 | 5 ноябри 1967 (сарнагун шуд) | Низомӣ |
| 2 | Абдурраҳмон Ориёнӣ | 5 ноябри 1967 | 13 июни 1974  | Ғайриҳизб |
| 3 | Иброҳим Муҳаммад Ҳамдӣ | 13 июни 1974 | 11 октябри 1977 (кушта шуд) | Низомӣ |
| 4 | Аҳмад Ҳусейн ал-Ғашимӣ | 11 октябри 1977 | 24 июни 1978 (кушта шуд) | Низомӣ |
| 5 | Абдулкарим Абдуллоҳ Арашӣ | 24 июни 1978 | 18 июли 1978 | Низомӣ |
| 6 | Алӣ Абдуллоҳ Солеҳ | 18 июли 1978 | 22 майи 1990 | Низомӣ |

Муттаҳидшавӣ
------------

Моҳи майи соли 1988 ҳукуматҳои Ҷумҳурии Ямани Араб ва Ҷумҳурии Халқии Демократии Яман ба хулоса омаданд, ки муттаҳидшавии давлатҳои араб шиддати вазъиятро хеле паст мекунад. Онҳо ба мувофиқа расиданд, ки баҳсҳои марбут ба муттаҳидшавӣ, таъсиси як минтақаи муштараки истихроҷи нафт дар сарҳади номуайяни худ, аз демилитаризатсияи сарҳад ва иҷозаи убури бидуни маҳдудият ба сарҳади яманӣ дар асоси корти шиносоии миллӣ диҳанд.

Муттаҳидшавии расмии Яман 22 майи 1990 бо як раванди банақшагирифтаи 30 моҳа сурат гирифт, ки бояд моҳи ноябри соли 1992 анҷом шавад. Аввалин мӯҳр бо навиштаҷоти "Ҷумҳурии Яман" моҳи октябри соли 1990 нашр шуд. Дар ҳоле ки вазоратҳои ҳукуматӣ муттаҳид шуданро идома доданд, ҳарду асъор то 11 июни соли 1996 эътибор доштанд. Вале,ҷанги шаҳрвандӣ дар соли 1994 анҷоми якҷояшавии ниҳоиро ба таъхир андохт.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4073007-4
* VIAF: 128618956
* WorldCat VIAF: 128618956

 |

| ⚙️ Президентҳои Ҷумҳурии Ямани Араб |
| --- |
|  | 
* Абдуллоҳ Салол
* Абдурраҳмон Ориёнӣ
* Иброҳим Муҳаммад Ҳамдӣ
* Аҳмад Ҳусейн ал-Ғашимӣ
* Абдулкарим Абдуллоҳ Арошӣ
* Али Абдуллоҳ Солеҳ

 |  |
**Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Хоразм,** бо номи кӯтоҳшудаи **ҶШС** **Хоразм** ё **ҶШСХ (ӯзбакӣ: *خارزم شورا سوسیالیست جمهوریاتی*,** русӣ: Хоре́змская Социалисти́ческая Сове́тская Респу́блика, Хорезмская ССР, ХССР), имлои қаблӣ **Республикаи Советии Социалистии Хоразм, РСС Хоразм, РССХ** — давлати вориси Ҷумҳурии Халқии Советии Хоразм (ҶХСХ). Он тақрибан як сол вуҷуд дошт. Пойтахт шаҳри Хева буд. Номи ҷумҳурӣ аз минтақаи бостонии таърихӣ ва ҷуғрофии Хоразм сарчашма мегирад. Шаҳрҳои калонтарин ба ғайр аз пойтахт Ташауз, Урганҷ, Кӯҳнаурганҷ, Турткул, Нукус ва Хоҷайлӣ буданд.

Дар шимол онро баҳри Арал шуста, дар ғарб ва ҷануб бо минтақаи Закаспийи ҶМШС Туркистон, дар шарқ бо вилояти Сирдарёи ҶМШС Туркистон, дар ҷанубу шарқ бо ҶШС Бухоро ҳамсарҳад буд. ҶМШС Туркистон ба ҳайати РСФСР дохил буд.

ҶХШ Хоразм дар ҷараёни Съезди IV Умумии Хоразмии Советҳо 30 октябри 1923 ба РСС Хоразм табдил ёфт. Баъд конститутсияи республика қабул карда шуд. Дар ҳамин рӯз, эълон шуд, ки ҶШСХ дохили СССР ҳамчун ҷумҳурӣ иттифоқӣ мешавад. Расо як сол пас, дар охири моҳи октябри 1924 дар СССР марзбандии миллӣ-ҳудудӣ оғоз ёфт ва 27 октябр ҶШС Хоразм барҳам дода шуд ва қаламрави он дар байни ҷумҳуриҳои навтаъсис дар асоси миллӣ — ҶШС Узбекистон (9% ҳудуди ҶШС Хоразм), ҶШС Туркманистон (81%), инчунин Вилояти Автономии Кара-Қалпок (10%) дар ҳайати ҶМШС Қазоқистон, ки дар навбати худ ба ҳайати РСФСР дохил буд, тақсим карда шуд.

Ҳизби ҳоким дар ҷумҳурӣ Ҳизби коммунисти Хоразм буд, ки қувваҳои мусаллаҳи худро дошт. Он пули худ — рубли хоразмиро дошт. Инчунин дар ҷумҳурӣ, аз ҷумла рубли РСФСР (Совзнаки) ва рубли СССР, инчунин тангаи хоразмӣ дар истифода буданд. Асоси иқтисодиёти ҷумҳуриро кишоварзӣ (асосан парвариши сабзавот ва мева, биринҷ, пахта ва гандум), кирмакпарварӣ, чорводорӣ (аз ҷумла парвариши карокӯлӣ), моҳидорӣ (дар баҳри Арал ва дарёи Амударё), инчунин ҳунарҳои мардумӣ ва санъати мардумӣ, аз қабили қолинбофӣ, истеҳсоли хӯрокҳои сафолӣ ва маснуот ташкил медоданд. Иқтисоди ҷумҳурӣ бо иқтисодиёти ҶМШС Туркистон, ки ба ҳайати РСФСР дохил буд, зич алоқаманд буд.

Забонҳои расмии ҶШС Хоразм ӯзбекӣ ва русӣ буданд. ҶШС Хоразм, ба мисли ҶХШ Хоразм, давлати дунявӣ буд, аммо аксарияти кулли аҳолӣ мусулмонон (суннимазҳабон) буданд. Инчунин, як қисми аҳолӣ аз дини масеҳият (асосан православӣ) буданд. Дар ҷумҳурӣ тақрибан 800 ҳазор нафар зиндагӣ мекарданд. Қисми асосии аҳолӣ ӯзбекҳо ва шумораи хеле зиёди қарақалпоқиён, туркманҳо ва қазоқҳо низ зиндагӣ мекарданд. Русҳо, эрониён ва дигар миллатҳо низ зиндагӣ мекарданд.

Тақсимоти маъмурӣ
-----------------

Ҷумҳури Хоразм ба 3 вилояти мухтор — ВМ Ӯзбекистон, ВМ Туркманистон ва ВМ Қирғиз-Қарақалпоқ тақсим буд.

Адабиёт
-------

* Хорезмская Народная Советская Республика //  = Большая советская энциклопедия. — Москва: Советская энциклопедия, 1926—1990.
* Хоразм Халқ Совет Республикаси //  = Национальная энциклопедия Узбекистана. — Ташкент, 2000—2005.

Ҳамчуниннигаред
---------------

* Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Хоразм
**Субҳон Исломов** (тав. 5.01.1951, деҳаи Артучи ноҳияи Панҷакент – ваф. 23.02.2008, шаҳри Душанбе), педагоги тоҷик, номзади илмҳои педагогӣ (1987).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1969–1974 дар факултети физикаю математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г.Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1974–1978 лаборанти калони кафедраи физикаи умумии донишкадаи номбурда, 1978–1979 таҷрибаомӯз-муҳақиқи Институти тадқиқоти илмии «Пластмассы» шаҳри Москва, 1979–1980 мудири лабораторияи кафедраи физикаи умумӣ, 1980–1981 ассистенти кафедраи методикаи таълими фанҳои умумитехникӣ, 1981–1984 аспирант, 1985 муаллими кафедраи методикаи таълими фанҳои умумитехникӣ, 1986–1989 муаллими калон, дотсенти кафедраи методикаи таълим фанҳои умумитехникӣ, 1995–2007 мудири кафедраи методикаи таълими технология ва соҳибкории Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Муаллифи зиёда аз 90 корҳои илмӣ, илмию методӣ, 3 барномаи таълимӣ барои донишҷӯёни донишгоҳҳои омӯзгорӣ, 9 дастури методӣ, китобҳои дарсии «Касбу ҳунар» барои синфҳои 5–2 мактабҳои таҳсилоти умумӣ, 5 китоби дарсии «Касбу ҳунар» (барои писарон) синфҳои 5, 6 ва 7, «Касбу ҳунар» (барои духтарон) синфҳои 6-7 мебошад. Солҳои 2000–2004 вакили Маҷлиси вакилони халқии шаҳри Душанбе буд. Бо ифтихорномаҳои донишгоҳи омӯзгорӣ сарфароз карда шудааст.

осор
----

* Профессионализм учителя общетехнических дисциплин и труда средней общеобразовательной школы, Д. 1983;
* Первокурснику о самостоятельной работе, Д. 1984;
* Слесарная обработка металлов, Д. 1989;
* Ҳифзи меҳнат (тавсияҳои методӣ), Д. 1990;
* Касбу ҳунар (барои синфҳои 5-9), Д. 2005;
* Технология (барои писарон, синфҳои 5-9), Д. 2006.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
|  |
| --- |
| ← **ноябр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   |   |
| с. 2022 |

**26 ноябр** — 330-умин рӯзи сол (331-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 35 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 26 ноябр*

### Миллӣ

* Рӯзи истиқлоли Муғулистон

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 26 ноябр*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 26 ноябр*

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 26 ноябр*

Тақвими мардумӣ
---------------

Қавс (23 Ноябр - 21 Декабр) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Озар дар тақвими Эронӣ аст.

ҚавсҚавс

Ҳамчунин нигаред
----------------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  26 ноябр |

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 28 октябри 2018  сол.
* 
* Наука, 26.11
* cyclowiki 26.11
* bbc.on this day 26.11

Эзоҳ
----
Сарбозони Нерӯи заминии Тоҷикистон
**Шохаи низомӣ** (англ. Military branch), ё **шохаи нерӯҳои мусаллаҳ** — бар пояи стандартҳои муштараки низомӣ, зермаҷмӯъае аз нерӯҳои мусаллаҳи миллии як кишвар ё низомии ҳоким мебошад,, ки бар асоси таърифи НАТО аз 3 нерӯи низомӣ: нерӯи заминӣ, ҳавоӣ ва дарёӣ ташкил мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  MILITÄRISCHES STUDIENGLOSAR ENGLISCH Teil I, A – K, Bundessprachenamt (Stand Januar 2001), page 226, definition: branch of service.
2. ↑  *STANAG 2116: NATO Codes for Grades of Military Personnel.* NATO. 13 March 1996.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 7556759-3

 |
**Хирман-бозӣ**

Барои ин бозӣ 6-8 нафар писарбачаҳо якеро аз байни худ барои «хирман» шудан интихоб менамоянд. Шахси нақши «хирман»-ро иҷрокунанда дар мобайни майдонча чорпо шуда, мешинад. Бачаҳо яктаку ҷомаҳои худро кашида, ба болои «хирман» мепартоянд. Як нафари дигар «хирман»-ро посбонӣ мекунад. Дигарон ба «хирман» ҳуҷум мекунанд. Посбон намегузорад, ки ҳуҷумкунандагон ба «хирман» пояшонро расонанд ва худи ӯ наздикшудагонро бо пояш зада дур мекунад. Лагади посбон ба кадом бозигаре, ки расид, ҳамон кас «хирман» мешавад. Дар Истаравшан дар ҳоли аз байнравӣ қарор дорад.

Адабиёт
-------

1. Амонов Р. Қиссаи диёри чашмасор. Д. 1995.

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д. 2016.

Нигаред низ
-----------

* Хола-хола (бозӣ)

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 198

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Усули дин** пояҳои эътиқодӣ дин аст, ки ба эътиқоди шиъӣон нахуст бояд ба онҳо эмон оварад ва сипас ба Фуруъӣи ки аз он бар хостаст Поӣбанд буд. Усули дини марбӯт ба эътиқод аст ва Фуруъ дин марбӯт ба амали. Усули дин аз назари аҳли суннат, тавҳид, набувват ва маъод, ва аз назари шиъаи адл ва имомати низ изофа мегардад пояҳои эътиқодии адёнро шомили Мишавад; ва дар забонҳо, замонҳо ва ақвоми мухталифи сувари Мутафовети ба худ гирифтаст.

Эътиқод
-------

Эътиқод ба усӯли дайни бояд аз рӯй таҳқиқ бошад, наи тақлид. касе ки ба усули дини эътиқоди надорад, аз дин берун аст. дар оғози бархе аз Рисолаҳои Амаля аз усули дин сухан рафтаст. тавҳид , набувват ва маъод усули муштараки дини исломанд ва ду асли имомат ва Адл аз мусламот мазҳаби шиъанд(усули мазҳаби) ва ҳар кас ба онҳои эмони надорад аз мазҳаби шиъа берун аст гар чи аз исломи беруни нест.

Усули дин назди ташайюъ
-----------------------

Усули дин дар назди шиъа панҷ аст:

* Тавҳид: ба маънои ягонагии худованд мутаъол аст.
* Набуват: ба маънои паёмбарии Муҳамади буни абдулло ва дигари паёмбарон илоҳӣ аст.
* Маъод : ба маъно он аст, ки рӯзии ҳамаи мукаллафон барои бозхост ва ҳисоб дар пешгоҳи илоҳии гирд ҳам меоянд ва ҳар кас ба подош ва кайфари хеши маии расади. дар воқеъи ин рӯзи ҳамон қиёмат аст.
* Адл : ба маъно он аст, ки афъоли худованди мутаъол аз сари додгари ва шойистагӣ аст ва ба ҳечи каси ситами намекунад ва ҳар чизро дар ҷоии хеш нигаҳ медорад ва бо ҳар мавҷӯдӣ, чунонкӣ шоистааст рафтор мекунад.
* Имомат : ба ин маъно ки пас аз паёмбари исломи давоздаҳ имоми маъсӯми мансаби хилофат ва имоматро бар уҳда доранд ва онони мансуби худованди мутаъоланди.

Усули дин назди аҳли суннат
---------------------------

Усули дин ва ҳамчанин Фуруъ дин назди Аҳли сунат ҳамон аркон исломи суни аст. Яъни Шаҳодатин(Туҳид ва набуват), намоз, руза, закот, ҳаҷ
**Хирман**, **харман** — қитъаи тахту ҳамворест, ки барои кӯфтани зироати ғалладона (гандум, ҷав, ҷуворӣ, арзан, мош ва ғайра) сохтаанд. Пештар деҳқонон ҳосили галлаи ғундоштаашонро дар хирман бо ёрии гов, аспу хар мекуфтанд ва бод карда, донро аз коҳ ҷудо мекарданд.

Ҳоло хирманҳо бо мошину асбобҳои ғаллакӯбӣ ва ғайра таҷҳизонида шудаанд ва барои кӯфтани ғалла, зағир, юнучқа ва дигар зироати хоҷагии қишлоқ истифода мешаванд. Колхозу совхозҳое, ки 800—1000 га киштзор доранд, хирманҳои калон (дарозиашон 70— 80 м барашон 45—-60 м) месозанд. Хирманро барои ғаллахушконӣ низ истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Сантур, сантурн, сантир** (форсӣ: سنتور‎, озарбойҷонӣ: Səntur, арманӣ. *Սանթուր*) — сози зарбию мизробии чангмонанд. Сантур қуттишакл буда, онро аз чӯб месозанд. Торҳояш филизӣ (16-24) ва ба таври хроматикӣ ҷӯр мешаванд. Тахтаи қабати болои косахонааш дар ду ҷой сӯрохҳои овозбарор дорад ва тавассути ду чӯбчаи нӯгашон кӯбакдор навохта мешаванд. Сантур аз ҷиҳати сохт ба чангҳои ҳозираи Осиёи Миёна шабоҳат дорад ва бештар ба ансамбл ҷӯр мешавад. Сози мазкур дар Гурҷистон, Арманистон, Озарбойҷон, инчунин Ҳиндустон, Эрон, Туркия ва дигар мамлакатҳои Шарқ маъмул аст. Дар байни арабҳо сантур ба унвони *санҷ*, дар байни украину беларусҳо *симбала* машҳур аст. Дар байни онҳо сантури эронӣ 72- тор дорад ва аз сабаби дароз будани танааш садои фораму маҳин мебарорад. Дар рисолаҳои мусиқии форсӣ-тоҷикии асри XVI ёд шудааст. Масалан, Дарвешалии Чангӣ дар «Тӯҳфат-ус- сурур» сантурнавозии худ ва машшоқони ҳамзамонашро зикр намудааст.

Нигаред низ
-----------

* Чанг

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.

* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик.Ҷ.З — Душанбе,2004.
**Субҳон Нӯъмонович Мухторов** (21.06.1935, Самарқанд — 10.12.2001, Душанбе, дар Самарқанд дафн шудааст) — риёзидон, омӯзгор, номзади илмҳои физика ва математика, дотсент.

Зиндагинома
-----------

Субҳон Нӯъмонович Мухторов соли 1952 ба факултаи физика ва математика УДТ ба номи В. И. Ленин шомил гардида, онро соли 1957 бо ба итмом расондааст. Ассистенти кафедраи физика ва математика УДТ ба номи В. И. Ленин (1957-1961), аспиранти (1961-1966), муаллим (1966-1969), мудири кафедраи методикаи математика (1969-1976), декани фак. физика ва математика (1976-1980), мудири кафедраи математикаи олии УДТ ба номи В. И. Ленин (1980-1989). Муаллифи беш аз 30 асари илмию методӣ, мақолаҳои зиёд ва чандин дастури методӣ доир ба математика. Бо медал ва Ифтихорномаҳои Фахрии Ҳукумати ҶТ ва соҳавӣ мукофотонида шудааст. Ӯ дорандаи нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон мебошад.

Сарчашма
--------

* Аслҳо ва наслҳо. – Душанбе, 2013. - С. 78 ISBN 978-99947-958-2-6

Эзоҳ
----
**Хирс** (лот. Ursidae) — як навъ ҳайвони даррандаро гӯянд. Бино ба таснифоти ҷонваршиносӣ хирс як оилаи ширхӯрҳост. Дарозиаш 1,5—3 м, вазнаш аз 60 то 700 кг.

7 намуди хирс (айнакдор, лабдароз, малайӣ, ҳимолой, малла, сафед ва барибал) маълум аст.

Ҳаёти хирсҳо
------------

Аксари онҳо дар ноҳияҳои нимкураи шимолӣ маскун шудаанд, фақат хирси айнакдор дар Америкаи Ҷанубӣ вомехӯрад.

Дар ҷангалзори Тоҷикистон хирси малла (U. агctos) зиндагӣ мекунад. Вазнаш зиёда аз 300 кг. Хӯрокаш мева, ҷалғӯза, реша, чормағз ва инчунин ҳашарот, кирм, калтакалос, моҳӣ, қурбоққа, хояндаҳо аст. Аз тирамоҳ ба хоби зимистона меравад. Давраи ҳамлаш 7 моҳ; дар 2 сол як маротиба (одатан дуто) бача мезояд.

Xирс 30—40 сол умр дида, дар 3—4-солагӣ афзоиш мекунад. Равғану талхаашгро дар тиб истифода мебаранд. Саршумори ҳамаи намудҳои хирс кам шудааст ва аз ин сабаб онҳоро дар бисёр кишварҳо (аз ҷумла дар Тоҷикистон) муҳофизат мекунанд.

Хирсҳо пистондороне ҳастанд бо ҷуссаи бузург ва думи кӯтоҳе, ки дар миёни мӯҳои баландшона махфӣ аст. Саргард ва гарданашон кӯтоҳ ва ҳар кадом аз дастҳо ва поҳояшон дорои панҷ ангушт мебошад ва аз лиҳози ҳаракат кафи рӯ ҳастанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.



|  |  |
| --- | --- |
| Панда Ҷонваршиносӣ | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Шоҳид 129** (форсӣ: شاهد ۱۲۹‎) — як паҳподи интиҳории сохти Эрон, ки дар асл барои нобуд кардани ҳадафҳои заминӣ аз роҳи дур тарроҳӣ шудааст.

Амсила
------

 Шоҳид129, насли якум
Таҳияи ин ПАҲПОД-и дар соли 2005 замоне оғоз шуд, ки Ширкати саноеъи ҳавопаймосозии Эрон (HESA) ба тарҳрезии ҳавопаймои HESA-100 оғоз кард. Он аслан як тарҳи Шоҳид 129 буд, аммо кӯтоҳтар ва бо фюзеляжи мураббаъ. HESA-100 баъдан Шоҳид 123 номида шуд ва баъдан ба Шоҳид 129 табдил ёфт. Чандин манбаъҳо қайд мекунанд, ки Шоҳид 129 аз ҳавопаймои исроилии Ҳермес 450, ки дар Эрон суқут карда аст, нусхабардорӣ шудааст.

Тавсиф
------

### Умумӣ

* Ҳайат: надорад
* Иқтидори борбардорӣ: 400 кг
* Дарозӣ: 8 м
* Дарозии болҳо: 16 м
* Баландӣ: 3,1 м
* Пропеллерҳо: 3-пара

### Намоиш

* Суръати крузӣ: 150 км/соат
* Масофаи ҷанг: 170 км
* Масофаи комил: 3400 км
* Мухторияти парвоз: 24 соат
* Иртифоъи ниҳоии амалиёт: 7300 м

Корбурд
-------

Эрон шуморе аз ин паҳподҳоро дар ихтиёри ҷунбиши Ҳусиҳои Яман ё Ансоруллоҳ додааст, ки онҳо дар манотиқи таҳти контроли худ истифода мебаранд. Иллати шуҳрати паҳподи навъи Шоҳид Ҳамлаи Русия ба Укроин мебошад, вале Эрон дар тамоми баёнияҳои расмии худ фурӯши чунин паҳподҳоро ба Русия рад кардааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  International Institute for Iranian Studies(ар.). 21 октябри 2022 санҷида шуд.
2. ↑  نیوزویک: ایران "پهپادهای انتحاری" در یمن مستقر کرده است – DW – ۱۳۹۹/۱۰/۲۵(форсӣ). *dw.com*. 21 октябри 2022 санҷида шуд.
3. ↑  SBI says Ukrainian MiG-29 crashed in Vinnytsia Oblast after hitting debris from destroyed drone (en-US). *news.yahoo.com*. 21 октябри 2022 санҷида шуд.
Нишони тиҷории Кока-Кола
Кока-Кола, 1941, Montreal, Канада.
**Кока-Кола** (англ. Соса-Соla)- Кока-Кола нӯшобаи колаи газдори пуртарафдоре аст, ки дар пеш аз 200 кишвар ба фуруш мерасад. Ин нӯшоба маҳсули ширкати амрикоии Кока-Кола аст ва яке аз намодҳои фарҳангии кишвари ИМА ба шумор меравад. Кока-Кола шинохташудатарин номи тиҷорӣ дар дунё ва дувумин калимаи шинохташудаи забони инглисӣ дар дунё аст. Арзишин ин номи тиҷории беш аз 67 милиард долар тахмин зада шудааст.

Зарфи машҳури Кока-Кола

Таърих
------

Таърихи пайдоиши Кока-Кола аз соли 1886 дар Атлантаи Амрико оғоз мешавад. Ҷон Пембертон (John Pemberton) нӯшобаи наве ихтироъ кард. Таркиби он аз ду чиз- баргаи Кокаи Амрикои ҷанбуӣ ва чормағзи Африқоӣ иборат буд. Пембертон чанд муддат натавонист, то номи мувофиқе барои он интихоб кунад. Билохир, Франк Робинзон (Frank Robinson)- ҳамкори Пембертон номи Кока-кола(Соса-Соla)- ро пешниҳод намуд. Дар бадали се соли маъруфияти он афзуд. Бештар аз 100 сол аст, ки он истеҳсол мешавад. Солҳои 1960-ум ин нӯшобаҳои дигар, монанди Фанта (Fanta) ва Спрайт (Sprite) дар тобеияти Кока-Кола истеҳсол шуданд. Дорӯхати Кока-Кола дорои сири махсус аст. Ҳоло дар бештар аз 195 кишвар Кока-Кола ба фурӯш меравад.

Нигаред
-------

* Royal Crown

Пайванд
-------

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз Википедиаи порсӣ