recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Шариф Раззоқович Аминов** (11.02.1962, Душанбе) — хокшинос, номзади илмҳои кишоварзӣ (1993).

Зиндагинома
-----------

Шариф Аминов Техникуми Ин.-ути тадқ. илмии хокшиносии Тоҷикистон (1979–1981; 1983–1987). Шуъбаи шабонаи факултаи биолиологияи УДТ ба номи В.И. Ленинро хатм кардааст (1987). Корманди хурди илмӣ ва дар айни замон аспиранти ИТИ хокшиносӣ (1988–91). Дар мавзӯи «Тағйир ёфтани ҳосилхезии замини (хоки) ҷигариранги карбондори замини лалмии Тоҷикистон ҳангоми татбиқи тадбирҳои зиддиэрозӣ ва нуриҳо» рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст (1993). Корманди калони илмии ИТИ хокшиносии Тоҷикистон (1994–2013). Дар ин байн фак. менеҷменти ИСХТ-ро ғоибона (2006) ва докторантурои Ин.-ути хокшиносии Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистонро хатм кардааст (2010–2013). Аз с. 2013 – муд. шуъбаи ҳифзи хок аз эрозияи Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон Муаллифи беш аз 25 таълифоти илмӣ.

Ҷоизаҳо
-------

Бо Ифтихорномаи Фахрии Президиуми Совети Олии СССР, медалҳои «Барои хидмати шоиста», «Ҷанговари башардӯст»-и РДА, «70-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи СССР», «50- ва 60-солагии Ғалаба дар ҶБВ-ии соли 1941–1945», «Ветерани ҷанги Афғонистон», нишонҳои «Барои иҷрои қарзи башардӯстона», «20-солагии аз хоки Афғонистон баромадани Қувваҳои Мусаллаҳи советӣ» мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — 215 с. (тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6
**Шарифҷон Асадуллоевич Бозоров** (15.04.1932, гуз. Ойсабати д. Деҳнави ноҳияи Самарқанд — 10.02.1975, Душанбе), омӯзгори иқтисоди сиёсӣ ва фалсафа. Номзади илми иқтисод (1962), дотсент (1964). «Аълочии маорифи Тоҷикистон».

Зиндагинома
-----------

Шарифҷон Асадуллоевич Бозоров Ин.-ути педагогии дусолаи Самарқандро хатм кардааст (1948–49). Муаллими мак. миёнаи нопурраи д. Кӯктоши н. Панҷакент (1949–50). Дар фак. таърихи ИПС ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил кардааст (1950–1953). Курси яксолаи САГУ-и Тошкандро хондааст (1953–1954). Муаллими калони каф. марксизм-ленинизми ИХҚТ (ҳоло – Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур, 1954–1975). Аспиранти Ин.-ути иқт. АИ Тоҷикистон (1960–1962). Дар мавзӯи «Хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон дар давраи барқароркунӣ ва ибтидои азнавсозии сотсиалистии хоҷагии халқ (солҳои 1921–1928)» рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. Солҳои гуногун кот. якуми ташкилоти комсомолии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон, парторги фак. механиконии соҳаи хоҷ. қишлоқ, узви ком. ит. касабаи корм. Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон, муовини раиси ком. назорати халқии Душанбе, лектори ғайриштатии КМ ПК Тоҷикистон. будааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи зиёда аз 60 таълифоти илмӣ, илмии оммафаҳм, аз ҷумла, «Ақидаҳо доир ба худомӯзии асарҳои классикон» (Д. 1957), «Чораҳои сиёсию иҷтимоии Ҳукумати Советӣ дар барқароркунии хоҷагии халқи Тоҷикистон» (Д. 1961), «Барқароркунии хоҷагии халқи Тоҷикистон (1921–1928)», (Д. 1963), «Таҳаввулоте дар сохтори иқтисодию иҷтимоии иқтисодиёти аграрии Тоҷикистон» (Д. 1963), «Ҳосилнокии меҳнат – асоси пешравиҳо» (Д. 1969) ва ғ. Роҳбари 20 унвонҷӯи фак. иқт.будааст. Хидматҳояш бо чандин Грам. Фахрии соҳавӣ қадр карда шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — 215 с. (тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6
**Марат Наилович Измайлов** бозингари дастаи футболии яккачини Русия, ва дастаи Локоматив(Москва) мебошад. 21 сентябри соли 1982 дар шаҳри Москваи Русия ба дунё омадааст. Ин бозингар ду бози дар Чоми ҷаҳон соли 2002 дар Япония ва Корея ва боз ду бози дар Чемпионати Аврупо дар Португалия (соли 2004) бозидааст. У аз соли 2001 дар дастаи Локоматив (Москва) бози карда истодааст ва то хол дар ягон дастаи дигар набозидааст.

Дастовардҳои Дастаги
--------------------

Чоизадори медали биринчи дар Чемпионати Русия дар соли 2005.

Чоизадори медали нукраги дар Чемпионати Русия дар соли 2001.

Дорандаи Суперкубки Русия дар солҳои 2003 ва 2005.

Дорандаи Кубки Чемпионхо дар соли 2005.

Дастовард8 Махсуси
------------------

Бозингари аз ҳама ҷавон ва бехтарин дар Чемпионати Русия


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра дар бораи бозингари футбол мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Дэ́вид Ро́берт Ҷо́зеф Бе́кҳэм**
(англ. David Robert Joseph Beckham), таърихи таваллудаш 2 майи соли 1975, Лондон, Инглистон, футболбози инглис, нимҳимоятгар. Дар тамоми фаъолияташ ӯ дар дастаҳои «Манчестер Юнайтед», «Престон Норд Энд», «Реал Мадрид», «Милан», «Лос Анҷелес Гелекси» ва «Пари Сен-Жермен» бозӣ кардааст.

Айёми бачагӣ ва оғози фаъолияти касбӣ
-------------------------------------

Дэвид таърихи 2 майи 1975 дар Лейтонстоун, Лондон, дар оилаи танзимгари ошхонаҳо Дэвид Эдвард Алан "Тэди" Бекҳэм (соли тав. 1948 дар Эдмонтон) ва ороишгари мӯйҳо Сандра Ҷоржина Вест (соли тав. 1949) чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Дар хурдсолӣ ӯ дар дастаи "Риҷвей Парк"-и Чингфорт ҳамавақт бозӣ мекард. Бобои модариаш яҳудӣ буд ва худи Дэвид худро "ним-яҳудӣ" меҳисобад, ҳатто гуфта буд, дин ба ӯ таъсир расонидааст. Дар китоби худ "Ҳар ду пой бар замин" (Both Feet on the ground) менависад, ки дар хурдсолӣ бо падару модар ва хоҳаронаш Ҷоанна ва Линн калисои кристианиро зиёрат мекарданд. Декабри соли 2009, бобои модарии Дэвид, Ҷозеф Вест дар синни 89 солагӣ аз саратони шуш ба ҳалокат расид. 
Падару модари Дэвид мухлисони дастаи "Манчестер Юнайтед" буданд ва ҳамавақт ба бозиҳои хонагии "Юнайтед" аз Лондон ба "Олд Траффорд" мерафтанд. Дэвид аз муҳаббати волидон ба "Манчестер Юнайтед" худаш низ ҳавас пайдо кард.

Манчестер Юнайтед
-----------------

Фаъолияташ дар дастаи миллӣ
---------------------------

Ҷоиза ва дастовардҳо
--------------------

Рақамҳо
-------

Дар ин қисмат рақамҳое, ки Дэвид дар ин ё он даста дошт, нишон дода шудааст:

 **Манчестер Юнайтед** — 7, 24, 10.

  **Престон Норт Энд** — 10.

 **Реал Мадрид** — 23

 **Лос Анҷелес Гэлэкси** — 23.

 **Милан** — 32.

 **Пари Сен-Жермен** — 8, 32.

 **Дастаи миллии Англия** — 7, 17, 15.

Соҳиби дастаи нав дар MLS-и ИМА
-------------------------------

Зиндагӣ берун аз футбол
-----------------------

Маълумоти шавқовар
------------------

* Дар тани ӯ 17 холкубӣ дида мешавад. Номҳои писаронаш (Brooklyn, Cruz, Romeo) ва ғайра.

Пайвандҳо
---------
**«Душанбегӣ»** - ин маросим дар рӯзи душанбе дар хонаи марҳум гузаронида мешавад. Дар баъзе минтақаҳо нисфирӯзӣ ва дар баъзе ҷойҳо бегоҳ аз 5 то 10 нафар хешу табор ва ҳамсояҳои наздикро даъват намуда, зиёфат медиҳанд. Ин анъана то маъракаи «чил» давом мекунад. Маросим дар вилояти Суғд, вилояти Хатлон, водии Ҳисор фаъол аст.

Нигаред низ
-----------

* «Себегаҳа»
* «Панҷшанбегӣ»
* «Бист»
* «Чил»
* «Шашмоҳагӣ»
* «Сари сол»

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ./ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ - Душанбе: "Ирфон", 2014, - С. 61
2. ↑  ПИТФИ Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ (пайванди дастнорас)
**Лив ва Мэддӣ** (англ. Liv and Maddie) — мазҳакаи вазъии (ситкоми) амрикоӣ барои тамошобинони наврас мебошад, ки аз 19 июли соли 2013 дар шабакаи Дисней пахш мешавад.

Сужа
----

Лив (Оливия) ва Мэддӣ (Мэдисон), хоҳарони дугоникҳо ба назар бояд монанд бошанд. Аммо, баръакс, онҳо шахсиятҳои муқобиланд. Лив, духтари маҳбуби хонаводаи Рунӣ, дар синни барвақтӣ ба касби ситораи ҳолливудӣ шурӯъ кард, дар ҳоле ки хоҳараш Мэддӣ ояндаи худро дар тими баскетболии Риҷвуд, ки дар он мебозад, мебинад. Падар мураббии даста аст. Пас аз наворбардории филми «Sing It Loud!» Лив ба хонааш ба назди оилааш бармегардад. Мэддӣ аввал аз ин хурсанд мешавад, вале баъдтар вазъият дигар мешавад...

Дар нақшҳо
----------

### Нақшҳои асосӣ

* Дав Камерон — *Лив ва Мэддӣ Рунӣ*
* Ҷоуи Брагг — Ҷ*оуи Рунӣ*
* Тензинг Норгай Трэйнор — *Паркер Рунӣ*
* Кэли Роша — *Карен Рунӣ*
* Бенджамин Кинг — *Пит Рунӣ* (фаслҳои 1—3)
* Лорен Линдси Донсис — *Рубӣ* (фасли 4)

Кастинг
-------

Кастинг дар баҳори соли 2012 баргузор шуд. Пас аз наворбардории эпизоди озмоишӣ, *Дисней* тасмим гирифт, ки консепсияи ин силсилафилмро, ки *Bits and Pieces* ном дорад, ба як силсилафилмро дар бораи дугоникҳо иваз кунад.  Бе ҷалби ҳайати нав, онҳое, ки барои таҳияи ин сериал масъул буданд, ҳунармандонеро ҷалб карданд, ки бо онҳо шартнома баста буданд, эпизоди комилан нави озмоиширо ба навор гирифтанд. Сужа дар атрофи Дав Кэмерон чарх мезанад, ки ҳоло ду нақшро мебозад, нақши волидон ва бародарони ӯро ҳамон ҳунармандоне бозӣ мекунанд, ки дар эпизоди аслии озмоишӣ нақш бозидаанд.

Баррасиҳо
---------

Эмили Эшби аз Common Sense Media ба намоиш се аз панҷ ситора дод ва онро "ситкоми шавқовари оилавӣ" барои одамони аз ҳафт сола боло номид. Эшби «муносибати мазҳакавии» намоишро ба масъалаҳои маъмули оилавӣ қайд кард.  Нил Гентзлингер, хабарнигори *New York Times,* *Шоу Паттӣ Дюк(англ.)тҷк.)*, онро "комедияи мӯътадил хандаовар" номида, иҷрои Дав Кэмеронро қайд карда, илова кард: ". ... сужа ба нависандагон имкониятҳои зиёд медиҳад."

Дар телевизионҳои Пасошуравӣ
----------------------------

Нахустнамоиши ин сериал дар шабакаи Дисней 12 майи 2014 соати 19:00 дар Русия баргузор шуд. Пас аз 18 қисми мавсими 1 шабака пахши худро қатъ кард. Аз қисми 19-и мавсими 1, ин силсила дар YouTube нашр шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑   (нем.)
2. ↑  ČSFD (чеш.) — 2001.
3. ↑  *Alan Baltes.* Disney Channel casting starring roles for new comedy series ‘Bits & Pieces’(англ.). *Film Television Auditions* (April 22, 2012). 16 октябри 2016 санҷида шуд.
4. ↑  *Monica Disare.* Steelers fanatic behind Disney's new series 'Liv and Maddie'(англ.). *Pittsburgh Post-Gazette* (September 15, 2013). 16 октябри 2016 санҷида шуд.
5. ↑  *Emily Ashby.* Liv and Maddie TV Review(англ.). *Common Sense Media*. 10 августи 2016 санҷида шуд.
6. ↑  *Neil Genzlinger.* Liv and Maddie Offers Shades of The Patty Duke Show(англ.). *The New York Times* (September 13, 2013). 10 августи 2016 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи расмӣ (англ. )
**Лидуш Ҳабиб** (*Алидоншоҳ Шораҳматуллоев*; 2 майи 1963, Хоруғ) — рӯзноманигор, шоир, овозхон-бард (шоир-оҳангсоз-сароянда), (маъруф дар Бадахшон). Узви Иттифоқи журналистони СССР, Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1994), Узви Конфедератсияи байналхалқии Иттиҳодияҳои журналистони ИДМ.

Зиндагинома
-----------

Алидоншоҳ Шораҳматуллоев 2 майи соли 1963 дар шаҳри Хоруғ, дар оилаи хизматчӣ ба дунё омадааст. Пас аз хатми мактаб солҳои 1980—1985 дар факултаи забон ва адабиёти руси Институти давлатии педагогии шаҳри Куйбышев ба номи Н. Г. Чернышевский таҳсил кардааст. Солҳои (май) 1986—1988 (декабр) дар сафҳои Қувваҳои Мусаллаҳи СССР хидмат намуд.

Эҷодиёт
-------

Фаъолияти журналистиаш аз соли 1985 оғоз ёфтааст.
Вай солҳои 1985—2002 ба ҳайси мухбир, мухбири махсус ва мудири шуъбаи забони русии рӯзномаи «Бадахшони советӣ» (ҳоло «Бадахшон») кор кардааст.
Маҷмӯаи нахустини шеърҳояш таҳти унвони «Дарё та тизд» ба забони шуғнонӣ (Хоруғ, «Помир», 1991) табъ шудааст.
Алидоншоҳ Шораҳматуллоев аз соли 1990 узви Иттифоқи журналистони СССР, Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ва аз соли 1994 узви Конфедератсияи байналхалқии Иттиҳодияҳои журналистони ИДМ буд.

Аз айёми донишҷӯӣ бо сурудҳои «Эй кабутар…», «Боғбон», «Тим та ар Помир» аллакай машҳур буд. Он айём махсусан суруди «Эй кабутар» ё худ «Салӯм вамард лӯ» дар байни ҷавонони Бадахшон хеле маълуму машҳур буд. Лидуш Ҳабиб бештар сурудҳои танқидӣ мехонд ва роҳбарони бюрократу дурӯя ва ваъдахилофро зери тозиёнаи шеъру мусиқӣ мегирифт. Вай таронаҳои ишқӣ-лирикӣ низ дошт, ки хеле дилнишин ва маҳину форам садо медоданд.

22 июли соли 2002 дар синни 39-солагӣ дар шаҳри Хоруғ вафот кард.

Пайвандҳо
---------

* Лидуш Ҳабиб кист? Оё шумо ӯро мешиносед?. *www.pitfi.tj*. 26 октябри 2019 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)

Эзоҳ
----
**Шутк** — кӯлест дар деҳаи Ремони ҷамоати Анзоби ноҳияи Айнии вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Бояд гуфт, ки аз ду тарафи пирях ҷӯйчаҳои оби зулол ба кӯл ворид мешаванд. Вале аз ягон ҷои кӯл об берун намебарояд. Бо вуҷуди он ки оби кӯл ба ягон ҷо ҷорӣ намешавад, оби он тозаву мусаффо ва шаффоф мебошад. Ин кӯл, ки бо номи Кӯли Шутк дар шеваи мардуми деҳаи Ремон машҳур аст, дар баландии тахмин 4500 - 4700 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир шудааст. Аз ин рӯ, дар фасли тобистон ҳам шабона болои он бо қабати тунуки ях баста шуда, рӯзона он ях об мекушояд.

Нигаред низ
-----------

* Ҳушёр (кӯл)
* Искандаркӯл

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳомидов Д. Р. Таҳқиқи забоншиносии гидронимҳои мавзеъҳои таърихии тоҷикнишин/Рисолаи докт. илми филол. — Душанбе, 2018. — С. 123. — 470 с. (тоҷ.)

|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Секуляризм**, **дунявият**, **гетигароӣ** — мафҳумест, ки тибқи он ҳукумат ва дигар сарчашмаҳои волоияти қонун бояд аз ҳар як намуди дин ҷудо бошанд. Аз як тараф, дунявият метавонад маънои озодӣ аз қонунҳо ва таълимоти динӣ ва набудани маҷбурӣ ба эътиқоди диниро аз ҷониби давлат ва ҷомеа дошта бошад, ки бояд дар масъалаҳои дин бетараф бошанд. Аз тарафи дигар, дунявият метавонад мафҳумеро дар назар дошта бошад, ки фаъолияти одамон, бахусус фаъолиятҳои сиёсӣ, бояд ба далелҳо ва исботҳо асос ёфта, бинобар дахолати динӣ бетараф бошанд.

Дунявияти ҳозира аз аъмоли файласуфони қадим монанди Эпикур ва Марк Аврелий, аз осори исломиёни асримиёнагӣ ва мутафаккирони Аврупо (Ибни Рушд, Марсилий Падуанский), файласуфони давраи Маърифатнокӣ (Дидро, Волтер, Ҷефферсон) асос меёбад.

Дунявиятро набояд бо атеизм ва бепарвоӣ (индифферентизм) омехт. Раванди дунявиятро аксар вақт секуляризатсия (дунявигардонӣ) меноманд.

Сабаби пайдоиш
--------------

Боварӣ доранд, ки «шарҳи илмии падидаҳое, ки замоне ба нерӯҳои ғайритабиӣ нисбат дода мешуданд» ва «аз байн бурдани таъсири дини муташаккил» аз чунин соҳаҳои фаъолияти инсон, аз қабили тиб, маориф ва санъат, ба дунявият такон бахшид. Илова бар ин, ақидае мавҷуд аст, ки такони ниҳоии рушди босуръати дунявият худи калисоҳои эътирофшудаи масеҳияти мебошанд. Якчанд диншиносони Амрикои Лотинӣ бо омезиши католисизм ва марксизми инқилобӣ теологияи озодихоҳиро инкишоф доданд.

### Фаронса

Дунявият дар Фаронса аз асри XVIII дар солҳои мубориза бо бартарияти калисои католикӣ сар мезанад. Принсипи дунявият дар Конститутсияи Фаронса сабт шудааст. Аз охири асри XVIII таълими дин дар синфҳои ибтидоӣ манъ карда шудааст. Санади соли 1881 ҳуқуқи куфрро муқаррар кард. Дар аввали асри XXI дар муассисаҳои давлатӣ, аз ҷумла мактабҳо, пӯшидани рамзҳои динӣ, аз қабили салибҳои азими масеҳӣ, кипҳахои яҳудӣ ва рӯймолҳои мусалӣнон манъ аст .

Дар робита бо куштори Самуэл Патӣ аз ҷонибӣ террорист, вазири маорифи Фаронса Жан-Мишел Бланке дунявиятро синоними озодӣ ва асоси арзишҳои асосии Ҷумҳурии Фаронса, аз қабили озодӣ, баробарӣ ва бародарӣ номид.

### Британияи Кабир

Тибқи маълумоти оморӣ, дар Бритониёи Кабир «дар асри 19 тақрибан ҳамаи ҷуфти издивоҷӣ ба никоҳи калисоҳо асос ёфтаанд», аммо дар соли 1971 танҳо 60 % ҷавонон дар калисо ва дар соли 2000 — танҳо 31 % дар калисоҳо издивоҷ карданд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* *Hermann Lübbe.* Säkularisierung. Geschichte eines ideenpolitischen Begriffs / Karl Alber. — Freiburg im Breisgau / München, 1965. — ISBN 3-495-47119-7.
* *Буайе, Паскаль.* Объясняя религию: Природа религиозного мышления(англ.)тҷк. = Pascal Boyer: "Et l'Homme Crea Les Dieux:Сomment expliquer la religion". — М.: Альпина нон-фикшн, 2016. — 496 с. — ISBN 978-5-91671-632-0.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Britannica (онлайн)
* Catholic (1997—…)
* Universalis

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4463409-2
* J9U: 987007529499405171
* LCCN: sh85119460
* NKC: ph125470

 |
**Сездаҳбадар** — яке аз русуми ъумдаи Наврӯз, ки рӯзи сездаҳуми фарвардин баргузор мешавад.

Сездаҳбадар
-----------

Ҷашни Сездаҳфарвардинмоҳ рӯзи бисёр муборак ва фархунда аст. Эрониён чун дар мавриди ин рӯз огоҳии комилтаре доранд он рӯзро наҳс медонанд. Барои берун кардани наҳс аз хона ва кошонаи худ канори ҷуйборҳо ва сабзаҳо рафта, ба шодӣ мепардозанд. То кунун ҳеч донишманде зикр накарда, ки сездаҳнаврӯз нахуст аст балки қариб ба иттифоқ рӯзи сездаҳнаврӯзро бисёр масъуд ва фархунда донистаанд. Масалан дар саҳифаи 266-уми «Осор-ул-боқия» ҷадвал барои саъд ва наҳс оварда шуда, ки дар он сездаҳнаврӯз, ки тири рӯз ном дорад калиман маънои «фархундаро» дорад. Ба ҳеч ваҷҳ нахуст ва кароҳат надорад. Баъд аз ислом сенздаҳ антамоми моҳҳоро наҳс медонанд. Ба иштибоҳ сенздаҳи иди наврӯз наврӯзро наҳс ҳисобидаанд. Вақте дар бораи некуйи ва фархунда будани рузи сездаҳуми наврӯз бештар диққат ва баррасӣ кунем мушоҳида мешавад, ки мавзӯъи бисёр маъқул ва мустанад ба собиқи таърих аст. Сездаҳуми ҳар моҳи шамсӣ, ки тири рӯз номида мешавад, марбут ба фариштаи бузург ва арҷуманде аст, ки «тир» ном дорад ва дар паҳлавӣ онро «тиштар» меноманд.
Эрониёни қадим пас аз дувоздаҳ рӯзи ҷашн гирифтан ва шодӣ карданд, ки баёди дувоздаҳ моҳи сол аст. Рӯзи сездаҳуми Наврӯзро, ки рӯзи фархунда аст ба боғ ва саҳро мерафтанд ва шодӣ мекарданд, дар ҳақиқат он бо ин тартиб расмӣ будани даврони наврӯзро ба поён мерасониданд.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 6 июни 2017  сол.
*
**Гирифт** (англ. Eclipse), **хусуф ва кусуф** (ар. خسوف و کسوف‎) — рухдоде дар ахтаршиносӣ, ки дар натиҷаи он ду ва ё зиёда аз он ҷирмҳои осмонӣ дар як хатти рост хобида, яке равшании ҷирми дигарро пинҳон мекунад (мас. гирифти Офтоб ва Моҳ, сайёраҳо, радифони сайёраҳо ё ситораҳо).

Сабаби гирифт сатҳи як ҷирмро пӯшидани ҷирми дигар ё афтодани сояи як ҷирм ба болои ҷирми дигари осмонист. Гирифти Офтоб ҳангоми рӯи онро пӯшидани Моҳ, гирифти Моҳ ҳангоми ба сояи Замин дохил шудан, гирифти радиф ҳангоми ба сояи сайёра дохил шудан, гирифти ситораҳои дугона дар мавриди рӯи якдигарро пӯшидани онҳо мушоҳида мешавад. Ҳодисаҳои дигари гирифт, мас. гузашти сайёраҳо (Уторид ва Зуҳра) аз назди қурси Офтоб, радифҳо аз назди сайёра, сайёраҳо аз назди ситораҳо, сайёраву, ситораҳоро пӯшидани Моҳ ҷой доранд. Дар ҳолати дар ҳамвории эклиптика хобидани мадори Моҳ бояд ҳар моҳ (дар 29,53 шаборӯз) як маротиба гирифти Моҳ (ҳангоми моҳи бадр) ва як бор гирифти Офтоб (дар моҳи нав) мушоҳида мешуд. Дар асл тамоюли мадори Моҳ нисбат ба ҳамвории эклиптика тақр. 5°-ро ташкил медиҳад, пас, барои гирифт бояд моҳи бадр ё моҳи нав аз назди яке аз гиреҳҳои мадор (яъне аз назди нуқтаи буриши мадор ва эклиптика) гузарад. Чунин ҳолатҳо аҳёнан, вале мунтазам рух медиҳанд ва ин сабаби ҳар моҳ мушоҳида нагардидани гирифт мебошад. гирифти Моҳ ва Офтоб даврияти аниқи худро доранд, ки он ба 6585,32 шаборӯз ё 18 солу 11 шаборӯзу 7 соату 42 дақиқа баробар аст ва онро сарос меноманд.

Нигаред низ
-----------

* Хуршедгирифтагӣ
* Моҳгирифтагӣ

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гирифт / А. Раҳмонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Зафар Мирзоён** (*Зафар Мирзоев*, зод. 5 майи 1949, Ховалинг, ноҳияи Ховалинг — 7 июни 2023, Тоҷикистон) — рӯзноманигор, публисист ва шоҳномапажӯҳи тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи мактаби миёнаи № 1 ноҳияи Ховалинг (1962), факултаи шарқшиносӣ (1972) ва иқтисодии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1994).

Корнома
-------

Ассистенти кафедраи форсии факултаи шарқшиносии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1972—1973), тарҷумон дар Афғонистон дар коргоҳҳои ҳамкориҳои техникии ИҶШС (1970—1971, 1989—1986), мудири шуъбаи идеологии кумитаи ҳизбии ноҳияи Ховалинг (1986—1991), раиси ҶММ «Митра» (1991—2003), роҳбари дастгоҳи раиси шаҳри Кӯлоб (2003—2007).

Ӯ беш аз 10 сол дар шаҳри Кӯлоб маҳфили «Шоҳномахонӣ»-ро сарварӣ намудаст. Ҳамзамон солҳои 2010—2015 дар кафедраи журналистикаи Донишгоҳи давлатии Кӯлоб бо донишҷӯёни факулта пиромуни мавзӯъҳои «Баёни андеша бо забони тоҷикӣ», «Усули нақднигорӣ дар журналистикаи муосир» дарс ва омӯзиш гузаронидааст.

Таълифот
--------

Зафар Мирзоён дар расонаҳои хабарии Тоҷикистон ва Эрон беш аз 500 мақолаи илмиву публитсистӣ ба интишор расонидааст. Андешаҳои ӯ то ҳол дар 3 китоб бо унвонҳои «Ҷашни Наврӯз — омили худогоҳии миллии тоҷикон» (Душанбе, 2013), «Ниёиши некон ва покон» (Душанбе, 2014) ва «Худовандагори сухани порсӣ» (Душанбе, 2015) ба табъ расонидааст. Ӯ ҳамчунин раиси бахши минтақаи Кӯлоби Анҷумани тоҷикон ва форсизабонони ҷаҳон «Пайванд» буд.

Даргузашт
---------

Зафар Мирзоён шаби 7 июни 2023 дар сини 74-солагӣ, ки аз дарди медаву рӯда азият мекашид, даргузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Рао/Ро*. Зафар Мирзоён, донишманди тоҷик даргузашт(тоҷ.), *Радиои Озодӣ* (7 июни 2023). Проверено 7 июни 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Фейсбук

 |
**Гинатрезия** (аз юн. gune — зан ва атрезия) — баста шудани роҳи таносул дар пардаи бакорат, маҳбал ё бачадон.

Гинатрезия дар натиҷаи осеб (аз ҷумла ҳангоми таваллуд)-и узвҳои таносул, амалиёти ҷарроҳӣ (ҷарроҳии тармимӣ, исқот), илтиҳоб, таъсири доруҳои сӯзишовар ва радиоактив пайдо мешавад. Ҳангоми гинатрезия ихроҷи хуни ҳайз халал ёфта, он дар узв ҷамъ мегардад, ба пайдоиши гематоколпос (ёзиши маҳбал), гематометр (ёзиши бачадон) ва баъзан гематосалпинкс (ёзиши найчаҳои бачадон) шароити мусоид фароҳам меояд. Дар духтарон дар давраи балоғати ҷинсӣ ва дар занҳои синни таваллуд ҳайз қатъ гашта, зери шикам дард мекунад. Дард дар оғоз суст аст; баъд он авҷ гирифта, дил беҳузур мешавад, фаъолияти пешобдону рӯдаҳо халал меёбад.

Гинатрезияи пардаи бакорат нисбатан кам дучор меояд. Ҳангоми дар маҳбал гирд омадани хуни ҳайз пардаи бакорат варам карда, кабудтоб мегардад. Гоҳе маҳбали пурхун ёзида, ҷавфи коси хурдро комилан фаро мегирад ва бачадонро боло тела медиҳад. Дар баъзе ҳолатҳо хун мумкин аст дар ҷавфи бачадон низ ҷамъ шавад. Дар ин сурат бачадон курашакл шуда, дард мекунад. Ҳангоми гинатрезия и маҳбал (мас. дар натиҷаи зарб хӯрдан) хуни ҳайз аввал дар қисми болои он, сипас дар ҷавфи бачадон ва манигузарҳо гирд меояд.

Гинатрезияро аз рӯи маълумоти собиқаи беморӣ, муоинаи аъзои таносул, таҳқиқи ултрасадоӣ ва рентгенологии узвҳои коси хурд ташхис мекунанд. Барои пешгирии гинатрезия сари вақт муолиҷа кардани бемориҳои илтиҳобӣ, аз ҷумла вулвовагинити духтарчаҳо, дуруст таваллуд кунондани зан ва ғ. муҳим аст.

Гинатрезияро бо роҳи ҷарроҳӣ табобат мекунанд. Ҳангоми сари вақт муолиҷа кардани бастагии пардаи бакорат, қисми поину миёнаи маҳбал ва роҳи гарданаи бачадон зан метавонад фарзанддор шавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гинатрезия // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гиранг** (форсӣ: گیرنگ‎) — шаҳре аз навоҳии Марв, ки дар соҳили дарёи ҳамномаш қарор доштааст.

Дар маъхазҳои асримиёнагӣ Гиранг бо номҳои арабишудаи Ҷиранҷ, Ҳиранҳ низ ёд шудааст. Дар мавриди вусъати Гиранг байни таърихнигорон ва ҷуғрофиёнависон ихтилофи назар ба чашм мерасад. Аз ҷумла муаллифи «Ҳудуду-л-олам» Гирангро шаҳри хурд ё шаҳрак, Гардезӣ яке аз деҳҳои бузурги Марв зикр кардаанд. Ба қавли Ёқути Ҳамавӣ Гиранг қабл аз ҳамлаи муғул хеле ободу сернуфус будааст. Гиранг дар даҳфарсахии Марв мавқеият дошт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Сомониён дар оинаи таърих. Ҷ. 1. Хуҷанд, 1998;
* هخدا. لغت نامه. جلد ۳۹. تهران، ۱۳۳۵ ش.؛
* حدود العالم‌ من المشرق الی المغرب/ به کوشش منوچهر ستوده. تهران، ۱۳۴٠ ش.؛
* اصطخری. مسالک و ممالک/ به کوشش ایرج افشار. تهران، ۱۳۷۳ ش.ر

Сарчашма
--------

* Гиранг / А. Ҳасанов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гинекологияи байторӣ** — илме, ки тарзи пешгирӣ ва табобати касалиҳои аъзои таносули модинаҳои ҳайвонотро меомӯзад. Мавзӯи асосии таҳқиқи гинекологияи байторӣ омӯзиш ва мубориза бар зидди бенаслии чорво буда, дар ин самт бо акушерии ветеринарӣ робита дорад. Дар пешрафти гинекологияи байторӣ олимони шӯравӣ Н. Ф. Мишкин, В. В. Конге, А. Ю. Тарасевич, А. П. Студенсов, Н. А. Флегматов, Г. В. Зверева, И. А. Бочоров ва ғ. саҳми назаррас гузоштаанд.

Нигаред низ
-----------

* Акушерии ветеринарӣ

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гинекологияи байторӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гиреҳи мадор** — нуқтаи кураи Осмон, ки дар он ҳамвории мадори ҷирми осмонӣ ҳамвории шартиро (ки нуқтаи сарҳисоб дониста шудааст) бурида мегузарад.

Баъзан худи нуқтаи буриши мадор ва ҳамвории асосиро низ гиреҳи мадор меноманд. Ду навъи гиреҳи мадор — гиреҳи тулӯъкунанда (болорав) ва гиреҳи пастшаванда (поёнрав) мавҷуд аст. 

* Гиреҳи тулӯъкунанда (онро гиреҳи шимолӣ низ меноманд) нуқтаест, ки дар он ҷирми осмонии аз рӯи мадор ҳаракаткунанда ҳамвории шартиро ба самти шимол мебурад, яъне, аз Нимкураи ҷанубии кураи Осмон ба самти Нимкураи шимолӣ ҳаракат мекунад.

* Гиреҳи пастшаванда (гиреҳи ҷанубӣ) нуқтаест, ки дар он ҷирми осмонӣ ҳамвории шартиро ба самти ҷануб мебурад (аз Нимкураи шимолӣ ба самти Нимкураи ҷанубӣ ҳаракат мекунад).

Гиреҳи тулӯъкунанда бо аломати астрономии бурҷи Асад (Ω) ва гиреҳи пастшаванда бо аломати астрономии чаппагардони ин бурҷ (Ʊ) ишора карда мешавад. Чунин ном гирифтани гиреҳҳо ба он вобаста аст, ки дар гиреҳи тулӯъкунанда ҳаракати ҷирм дар Нимкураи шимолии Замин ба чашми бинанда аз поён ба боло ва дар гиреҳи пастшаванда аз боло ба поин намоён мешавад. Ҳамвории асосии сайёраҳо, зузанабҳо ва Моҳ эклиптика маҳсуб шуда, вазъи гиреҳҳоро дар кураи Осмон аз рӯи тӯли эклиптикиашон муайян мекунанд. Ҳангоми муайян кардани мадори радифони маснӯи Замин ҳамвории экватори осмонӣ ҳамвории асосӣ дониста шуда, вазъи гиреҳҳоро тулӯи мустақими онҳо муқаррар менамояд. Тӯли гиреҳи тулӯъкунанда ва тулӯи мустақими гиреҳи тулӯъкунанда ҷузъҳои мадор мебошанд. Дар ситораҳои дугона нуқтаҳои буриши мадори онҳо ва ҳамвории ба нури босира амудӣ ҷойгиршуда гиреҳи мадор мебошанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гиреҳи мадор / А. Раҳмонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Атлас - шоҳи афсонавии ЛибиёАтлас - шоҳи афсонавии Либиё
**Атласи ҷуғрофиёӣ** — маҷмӯаи мураттаби харитаҳои ҷуғрофиёӣ, ки дар шакли китоб ё албом нашр шудааст. Бори нахуст номи «Атлас»-ро харитасоз Меркатор соли 1595 ба шарафи Атлас – шоҳи афсонавии Либиё, ки гӯё глобуси аввалини осмонро сохтааст, истифода бурд. Атласҳои ҷуғрофиёӣ аз рӯи мазмун, таъйинот ва ҳаҷм гуногунанд. Онҳо ба атласҳои дунё, мамлакатҳои алоҳида, вилоят, кишварҳо, Атласҳои умумии ҷуғрофиёӣ, Атлас – харитаҳои махсус, атласҳои мураккаб (ҷомеъ), сайёҳӣ, сафарӣ ва ғайра ҷудо мешаванд. Атласи мураккаб – «Атласи ҶШС Тоҷикистон» («Атлас Таджикской ССР») таҳти роҳбарии узви пайвастаи АИ ҶШС Тоҷикистон И. Қ. Нарзиқулов соли 1968 ба табъ расидааст. Соли 2010 дар назди АИ ҶТ Сарредаксияи «Атласи миллии Тоҷикистон» таъсис ёфт, ки вазифаи он нашри нави пурраи «Атласи миллии Тоҷикистон» бо дар назар доштани дигаргуниҳои иқтисодӣ, фарҳангӣ ва таърихии давлат дар солҳои истиқлол аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.63

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Атлас***

Сарчашма
--------

* Атласи ҷуғрофиёӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гиреҳкушоии воқеа** — бахши муҳимми сужети асарҳои ҳамосӣ ва намоишӣ, ки ба натиҷаи бархӯрди моҷароҳо (интрига) ва шахсиятҳо иртибот мегирад ва маъмулан баъди ба авҷу шиддати ниҳоӣ (кулминатсия) расидани воқеаҳо ба амал меояд.

Замоне, ки дар асар ҳамаи низоъҳо ҳал мешаванд ва бархӯрду талошҳо ба анҷом мерасанд, воқеаҳо низ ба нуқтаи анҷом мерасанд, ки онро Гиреҳкушоии воқеа мегӯянд. Ҷои он дар бештари мавридҳо охири асар аст ва натиҷаи инкишофу анҷоми табиии воқеаҳо мебошад гиреҳкушоии воқеа метавонад дар оғози асар ояд. Дар ҳар маврид он вобаста ба мақсади ғоявию бадеии нависанда дар тасвири табии воқеаҳо бо таъсирбахш гардидани онҳо мусоидат менамояд. Агар гиреҳкушоии воқеа дар оғоз ояд, ба ҷуз аз вазифаи ғоявӣ, ҳамчунин сабаби афзудани ҷанбаи ҳаяҷонбахшӣ ва шавқангезии сужет мегардад. Мас. дар романи «Дохунда»-и С. Айнӣ ҳалли зиддиятҳои иҷтимоиву сиёсӣ бо ғалабаи Инқилоби Октябр ва бунёди сохти шӯравӣ меанҷомад, ки Гиреҳкушоии воқеа дар ин асар мебошад. Дар достони «Ҳасани аробакаш»-и Мирзо Турсунзода низои Ҳасан бо муҳити иҷтимоии давр ва набарди ботинию ахлоқӣ бо худаш бо ғалабаи дигар шудани ҷаҳонбинӣ, шаклгирии инсони нав меанҷомад. Аммо дар қиссаи С. Айнӣ «Марги судхӯр» гиреҳкушоии воқеа таври дигар, омехта бо шиддату ҳалли низоъҳо, ба амал меояд. Марги Қорӣ Ишкамба, ки бо шунидани хабари ғалабаи Инқилоби Октябр фаро расидааст, ҳам кулминатсияи инкишофи воқеаҳо ва ҳам гиреҳкушоии воқеа мебошад.

Нигаред низ
-----------

* Гиреҳбандии воқеа

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ҳодизода Р. Шукуров М. Абдуҷабборов Т. Фарҳанги истилоҳоти адабиётшиносӣ. Д. 1966;
* Литературный энциклопедический словарь. М. 1987.

Сарчашма
--------

* Гиреҳкушоии воқеа / А. Набавӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Атирау** (қаз.: *Атырау* [ɑtɯ'rɑu] (итт.); то соли 1991 — **Гурйев**) — шаҳр дар Қазоқистон, маркази маъмурии вилояти Атирау. Он дар қисмати ғарбии кишвар, дар соҳили дарёи Урал ҷойгир шудааст (дар пояаш дар маҷрои дарё баҳри Каспий ҷойгир буд, вале дар натиҷаи паст шудани сатҳи оби Каспий дарё аз он дур шудааст). Аҳолиаш 218,1 ҳазор нафар (2014).

Таърих
------

Соли 1640 таъсис ёфтааст. 4 октябри 1991 ба Атирау табдили ном кардааст.

Иқлим
-----

Иқлимаш континенталии хушк. Ҳарорати миёнаи ҳаво январ — 9,4°С, июл +26,8°С. Миқдори бориши солона — 177 мм.

Иқтисод
-------

Фурудгоҳ, бандари дарёӣ ва р. о. дорад. Атирау тавассути р. о. бо Осиёи Миёна (Душанбе, Тирмиз, Бухоро, Чорҷӯ, Нукус,) мепайвандад. Маркази муҳимми саноати нафту кимиёи мамлакат аст. Аз ҳудуди Атирау лӯлаи нафти Гурев — Орск ва Узен — Куйбишев мегузарад. Дар Атирау заводҳои нафт, кимиё (истеҳсоли полимерҳо), инчунин заводи автомобилсозӣ, таъмири киштӣ, комбинатҳои консерви моҳӣ, гӯшт, масолеҳи бинокорӣ мавҷуданд. Соли 1999-ум 100-солагии дарёфти нафт дар Қазоқистон ҷашн гирифта шуд, ки дар он Атирау сазовори унвони «пойтахти нафтии Қазоқистон» гардид.

Маорифу фарҳанг
---------------

Донишкадаи нафт ва газ, Донишгоҳи давлатии ба номи Х. Досмухаммедов, донишкадаи омӯзгорӣ, Донишкадаи гуманитарӣ-муҳандисии Атирау, коллеҷҳои политехникӣ, бизнес ва ҳуқуқ, кишоварзӣ, коллеҷи серсоҳаи «Болашак», омӯзишгоҳҳои тиббӣ, мусиқӣ, осорхонаи кишваршиносӣ ва театри драма дорад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Информационно — Познавательный Сайт Города Атырау, Республика Казахстан. 29 ноябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 октябри 2013.

Адабиёт
-------

* Гурев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Зенит (мазмунҳо)-ро бубинед.
Зенит бараъкси надир аст.
**Зенит** (ар. سمت الرأس‎ самту­-р­-раъс) — авҷ, нуқтаи ку­раи Осмон, ки мушоҳид дар болои сари худ ба таври амудӣ мушоҳида мекунад. 
Зенит яке аз тирҳои системаи координатаи уфуқӣ дар ну­ҷум буда, ба сифати самт барои андозагирии масофаи зенитии ҷирми мунир исти­фода мешавад. Нуқтаи Зенит муқобили самти надир во­қеъ гардидааст, ки бо самти қувваи ҷозиба мувофиқ ме­бошад.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Геодезия
* Надир

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Зенит // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — С. 230. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
Атлант аз колексияи Фарнезе
**АТЛÁНТ**, 1) дар асотири Юнони Қадим паҳлавони азимҷусса, яке аз фарзандони Уран ва Гея. Атлант дар муборизаи қавиҷуссаҳо ба муқобили худоён ширкат карда, барои ин гуноҳаш аз тарафи Зевс ҷазо гирифт ва бо амри ӯ ба сари китфонаш гунбази фалакро бардошт. 2) Дар санъати меъморӣ муҷассамаи мардест, ки бокитфонаш сари забаррав, тоқи шиф­ти би­но, пешайвон ва ғайраро нигоҳ медорад. Атлант аз давраи атиқа (Маъбади Зев­си Олимпӣ дар Агриҷенто, Итолиё, садаи V то милод) маъмул буда, дар меъмории асрҳои 17–19 инкишоф ёфтааст (Атланти бинои маъмурии шаҳри Тулон дар Фаронса, 1656–57, ҳайкалтарош П. Пюже; Атланти соботи Эрмитажи Санкт-Петербург, 1844–1849, ҳайкалтарош А. И. Теребенёв).

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.57
**Зайналобуддин Кобулӣ** (*Кобулиев Зайналобуддин Валиевич*; 19 апрели 1962, Кӯлоб, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 20 феврали 2022, Душанбе, Тоҷикистон) — доктори илмҳои техникӣ (2007), профессор, узви вобастаи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон (2017).

Зиндагинома
-----------

Зайналобуддин Кобулӣ зодаи соли 1962 Кӯлоб ва хатмкардаи ришати сохтмони мулкӣ ва саноатии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон буд.

Корнома
-------

Баъди хатми донишгоҳ кор дар ҳамин донишгоҳ ба унвони устоди кафедраи меъмории биноҳои саноатӣ ва мулкӣ оғоз ва то соли 1986 кор мекунад. Сипас, барои идомаи таҳсил ва тадқиқот ба Донишкадаи меъморӣ ва сохтмони ба номи В. В. Куйбишеви Маскав фиристода мешавад.

Солҳои 1991 аз шуъбаи аспирантураи ин донишкада фориғ мешавад ва дигарбора ба кор ба Донишгоҳи техникӣ бармегардад. Солҳои 1993 −2003мудири кафедараи донишгоҳ буд.

Баъдан, солҳои 2003—2004 муовини ректор дар умури таълим ва тарбияи Донишкадаи нақлиёти Тоҷикистон буд. Солҳои 2005—2006 дар вазифаи директори Китобхонаи давлатии патентию зеҳнии Маркази миллии патенту иттилооти Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон кор карда, дар ҳамин солҳои рисолаи докторияшро ҳам дифоъ мекунад.

Соли 2007 вазифаи декани факултаи сохтмону меъмории Донишгоҳи техникоро дошт ва солҳои 2007—2009 роҳбарии Муассисаи давлатии «Маркази идораи лоиҳаи обтаъминкунӣ»-и шаҳри Душанбе буд.

Соли 2009 директори Институти масъалаҳои об, гидроэнергетика ва экологияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон тайин карданд, ки то соли 2020 дар мақом кор кард. Баъдан то лаҳзаҳои охири умр мудири Озмоишгоҳи захираҳои об ва равандҳои гидрофизикии пажӯҳишгоҳи мазкур буд.

Даргузашт
---------

Зайналобуддин Кобулӣ 20 феврали соли 2022 бар асари беморӣ дар шаҳри Душанбе, дар 60-солагӣ даргузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Кобулиев Зайналобудин валиевич.* Физико-химические основы структурообразования теплофизические свойства материалов на основе минерального и растительного сырья. *istina.msu.ru*.  ИСТИНА – Интеллектуальная Система Тематического Исследования НАукометрических данных. 21 феврали 2022 санҷида шуд.
2. ↑  Академия наук Таджикистана обнародовала имена новых академиков и членкоров. *Avesta - информационное агентство* (18 июли 2017). 21 феврали 2022 санҷида шуд.
3. ↑  Таърихи Институт. *www.imoge.tj*. 21 феврали 2022 санҷида шуд.
4. ↑  Даргузашти Зайнулобиддин Кобулӣ, узви вобастаи Академияи илмҳо дар синни 60-солагӣ. *asiaplustj.info*.  ASIA-Plus (21 феврали 2022). 21 феврали 2022 санҷида шуд.
«**Гиристани муғон**» (форсӣ: گرستن مغان‎), **навҳаи муғон** — аз сурудҳои бостонии мавсимию маросимии тоҷикон, ки барои маросимҳои мардумӣ тасниф шуда, мардуми Бухоро онро дар рӯзи ёдбуди Сиёвуш иҷро менамуданд. Асоси ин сурудҳоро навҳаҳо ташкил мекарданд. Муаррих Муҳаммади Наршахӣ дар «Таърихи Бухоро» менигорад, ки «мардумони Бухороро дар куштани Сиёвуш навҳаҳост, чунонки дар ҳамаи вилоёт маъруф аст ва мутрибон онро суруд сохтаанду мегӯянд ва қавволон онро „Гиристани муғон" хонанд ва ин сухани зиёда аз се ҳазор сол аст». Дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ ин истилоҳ бо ибораи «Хурӯши муғон» омадааст:

> Зани чангзан чанг дар бар гирифт,  
> 
> Нахустин «Хурӯши муғон» дар гирифт.
> 
> 

Гиристани муғон, гӯшаи тараннумӣ дар таркиби пардаи «Мухолиф» (асрҳои 12-13, Мирсайидалии Ҷузҷонӣ, «Мақолиду-л-улум»), аммо дар асрҳои баъдӣ бо ин ном гӯшае вуҷуд надорад ва шояд он бо номи «Гиря» тағйир ёфта бошад. Имрӯз ин оҳанг («Гиря») яке аз таснифоти машҳур дар таркиботи мусиқии устодонаи тоҷикист.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Борбаднома. Д. 1989; Нағмаи ниёкон. Д. 1989;
* Фирдавсӣ. Шоҳнома. Ҷ. 7. Д. 1989;
* Раҷабов А. Эҷод ва иҷрои мусиқӣ дар садаҳои IV—VII. Д. 2011;
* Муҳаммади Наршахӣ. Таърихи Бухоро. Д. 2012
* مهدئ برکشلی. شرح ردیف موشبقئ ایرتن. تهران، ١۳۴۶ هـ. ش.؛
* رضاقلی خان هدایت. مجمع الفصحا. چاپ سنگی.١۸۹٧
* محمد علئ امام ششتری. شعر و موسیقی و ساز و آواز در ادبیات فارسی. تهران٬ ١۳۴۶ هـ. ش.؛
* ابومنصور ابن طاهر ابن زیله. کتابو الکافی الموسیقی. بغداد، ١۹۶۴؛
* نصرت الله حدادی. فرهنگنامۀ موسیقی ایران.تهران٬ ١۳٧۶هـ. ش. ؛
* مهدئ ستایشگر. واژه نامۀ موسیقی ایران زمین. جلد 1 ، تهران، ١۳۸١ هـ. ش.ر

Сарчашма
--------

* Гиристани муғон / А. Раҷабов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Шарифбой Ашӯров** (1904, деҳаи Ғозиён, ноҳияи Ху­ҷанд — 1982, ҳамон ҷо) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳ­на­ти Сотсиалистӣ (1959). Колхозчӣ, механизатор, сардори бригадаи механиконидашуда, мудири устохонаи таъмири тракторҳо (1931-58), сардори бригадаи маҷмуаии заминҳои нави Қотмаи ноҳияи Хуҷанд (1959-68). Аз соли 1968 нафақагир. Бригадааш ба рӯёндани ҳосили фаровони пахта муваффақ шудааст.

Ордену медалҳо
--------------

Бо ордени Ленин ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Адабиёт
-------

* Ашӯров Шарифбой // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Шарл Пйер Бодле́р** (фр. Charles Pierre Baudelaire [ʃaʁl pjɛʁ bodlɛʁ]; 1 (9) апрел 1821 (1821-04-09), Порис, Фаронса — 1 (31) августи 1867, ҳамон ҷо) — шоири фаронсавӣ, саромади назми Аврупо.

Эҷодиёт
-------

Китобҳои нахустинаш солҳои 40 садаи XIX ба табъ расидаанд. «Салони 1845» (1845), «Салони 1846» (1847) асарҳое мебошанд, ки дар онҳо мунаққиди соҳибқаламу нозукбин будани Шарл Бодлер эҳсос мешавад. Дар асарҳояш ба масъалаҳои ахлоқу тарбия дахл намудааст. Дар рисолаи «Биҳишти сунъӣ» (1860) истифода аз маводди нашъаоварро маҳкум кардааст. Дар бораи осори муосиронаш Рихард Вагнер, Эжен Делакруа, Э. Манэ ва гузаштагон Микеланҷело, Ф. Гойя, Ж. Л. Давид ва дигар рисолаҳо таълиф намудааст. Яке аз асарҳои машҳури Шарл Бодлер «Гулҳои шар» мебошад, ки ба тавассусти он дар радифи шоирони маъруфи олам ҷой гирифт. Дар баъзе шеърҳои Шарл Бодлермавзуъҳо ва оҳангҳои рубоиёти Умари Хайём ба назар мерасанд. Аз осори Шарл Бодлер шеърҳои «Мурғи тӯфон», «Кампиракон», «Меҳрубон чӯризани ҳалқабагӯш», «Хумори одамкуш», «Ба сокини Малабар» ба тоҷикӣ гардонда шуда, ба табъ расидаанд.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2  Charles Baudelaire (нидерл.)
3. 1 2  Charles Baudelaire (ингл.) — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
4. 1 2  Бодлер Шарль // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
5. ↑  Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes (исп.) — 1999.

Сарчашма
--------

* Бодлер Шарл // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

**Lua error in Модул:External\_links at line 153: attempt to call field 'getWikidataRefHtml' (a nil value).**
**Абдулвосеъ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форс-тоҷик (асри 15).

Дар вилояти Нури Хуросон ба дунё омада, дар ҳамин ҷо таҳсил ва касби камол кардааст. Дар тазкираҳои «Маҷолис-ун-нафоис», «Музаккир-ул-аҳбоб» Абдулвосеъ чун шоири хушбаёну тозафикр ва фозилу донишманд тавсиф шудааст. Намунаҳои ашъораш ба тавассути тазкираҳову баёзҳо то замони мо расидаанд. Аз ин намунаҳо бармеояд, ки ӯ дар ашъораш зиндагиву ҳоли худро тасвир, баъзе норасоиҳои замонаро танқид ва ишқро тараннум намудааст. Абёти зерин намунае аз ашъори ӯянд:

Ҷаҳон бемадор асту беэътибор,
Маҷӯ эътиборе аз ин бемадор. 
\*\*\*
Забон зи сӯзи дарунам забонае бошад,
Шарораҳои вай аз ман нишонае бошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Алишер Навоӣ, Маҷолис-ун-нафоис, Тошкент, 1961.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдукарим Ғанизода** (Тав. 13.04.1936, д. Хоҷа Аҳрори Валии ноҳияи Самарқанд) — филолог, осорхонашинос, адиб.

Зиндагинома
-----------

Абдукарим Ғанизода факултаи филологияи тоҷикии УДСам (ҳоло – ДДСам) ба номи А. Навоиро хатм кардааст (1960). Муаллими забон ва адабиёти тоҷикии мак. таҳсилоти умумии вилоятҳои Тошканд ва Самарқанд (1960–1966), ходими илмии Осорхонаи таърихи санъат ва маданияти Ўзбекистон дар ш. Самарқанд (1966–1967). Дар таъсиси Осорхонаи Садриддин Айнӣ дар Самарқанд иштирок карда, минбаъд мудири осорхона таъйин гардидааст (1967–2013). Дар бунёди Осорхонаи Алишер Навоӣ, Фотеҳ Ниёзӣ, Ориф Гулханӣ ва диг. саҳми бориз дорад.

Эҷодиёт
-------

Беҳтарин чакидаҳояш дар китоби «Меҳрнома» (Самарқанд, 2003) ҳамчунин дар китоби «Донишномаи забон ва адабиёти форсии Ўзбекистон» (Теҳрон, 2006), «Гулистони адаб» (мураттиб А. Қамарзода, Тошкент, 2007), «Нигаҳбони мулки ҳаҳон» (Самарқанд, 2005), «Даргоҳи муқаддаси фарҳанг» (муаллиф ва мураттиб Н. Маҳмудов, Самарқанд, 2009), «Истиқлол ва истиқбол» (Тошканд, 2011), «Мадҳи Самарқанд» (мурат. А. Қамарзода, Тошкент, 2013), «Таронаҳои Самарқанд» (мураттиб Аслиддин Қамарзода, Тошканд, 2013), «Кошонаи бахт» (Тошканд, 2014), «Турон замин зиё» (Тошканд, 2014), «Махзани илҳом» (Тошканд, 2016), «Турон замин зиё» (Тошканд, 2016) ва ғ. чоп шудааст. Як теъдод шеърҳояш ба устод С. Айнӣ бахшида шудаанд («Манзили устод», «Хомаи Айнӣ», «Шукри сандалӣ», «Тоқи Айнӣ» ва ғайра). Хотираҳояш дар бораи Раззоқ Ғаффоров дар кит. «Эҳёи нур» (Самарқанд, 2002), Тӯрақӯл Зеҳнӣ дар. кит. «Зеҳнӣ дар дилу дидаи дӯстон» (Д. 2007), Ориф Гулханӣ дар кит. «Нутқи тома, зеби ҳома, мақбули омма» (Самарқанд, 2006) гирд оварда шудаанд. Мақолаҳои сершумораш солҳои гуногун дар рӯзнома ва маҷаллаҳои «Садои Шарқ», «Машъал», «Адабий мерос», «Ӯзбекистон» чоп шудаанд. Эшон қаҳрамони қиссаи ҳуҷҷативу бадеии нависанда Насим Раҷаб «Даргаҳи меҳру вафо» (Душанбе, 2011) дар бораи зиндагӣ ва фаъолияти қариб 50-солаи Осорхонаи устод С. Айнӣ мебошад. Хидматҳояш бо Ифтихорномаи Вазорати маданияти Ӯзбекистон ва диг. ташкилотҳои давлатӣ қадр карда шудааст. Аз с. 2013 – бознишаста.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — 215 с. (тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6
**Абдулази́з ибни Абдулваҳоб** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — мусаввир ва хаттоти тоҷик (асри 16).

Зиндагинома
-----------

Бино ба маълумоти муаллифи китоби «Гулистони ҳунар» Қозӣ Аҳмад Абдулазиз аслан аз Кошон будааст. Маҳсули ҳунарашро ба шоҳ Таҳмосби Сафавӣ (ҳукмронӣ 1524 −76) бахшида, асосан дар китобхонаи ин шоҳ ба мусаввирӣ машғул будааст. Тибқи баъзе аз маълумотҳо шоҳ Таҳмосб Абдулазизро барои муҳри бардурӯғ сохтанаш ҷазо дода, гӯшу биниашро буридааст. Абдулазиз чун мусаввир ва минётуранигори боистеъдод сабку услуби Беҳзодро пайравӣ менамуд ва худро дар ин ҳунар аз ҷумлаи шогирдони ӯ медонистааст. Дар китобхонаи Топкапуи Туркия (албоми рақами 47930) яке аз минётураҳои Абдулазиз мавҷуд аст, ки дар он шоҳзода дар пироҳани сиёҳ ва чакмани сурх тасвир шудааст. Дар ин наққошии Абдулазиз таъсири сабки Беҳзод возеҳ ба назар мерасад.

Осор
----

Аз осори Абдулазиз минётураҳои «Шоҳ Таҳмосб», «Ҷамшед андар тахти хеш», «Завдок» (ҳар се дар Музейи миллии Париж) боқӣ мондаанд, ки барои омӯзиши сабки наққошӣ ва минётуранигории ӯ аҳамияти калон доранд. Минётураи машҳури ӯ «Султон дар қасри худ» (Музейи миллии Париж) басо нозуку табиӣ баромада, дорои таносуби устувори рангҳо ва банду басти мукаммал мебошанд. Абдулазиз дар ҳунари хаттотӣ низ муваффақ буда, навъҳои хати арабиро зебо менавиштааст.

Эзоҳ
----

Адбиёт
------

* Кази Ахмед, Трактат о каллиграфах и художниках, М.-Л. 1947;
* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ. 1, Д. 1988;
* Ашрафӣ М. Таджикская миниатюрасри Бухарская школа XVI—XVII вв. Д. 2011.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Мусобиқаҳои АтлетикаМусобиқаҳои Атлетика
**АТЛЀТИКА** — маҳорати афзун гардондани қувва, чолокӣ ва ғайра ба воситаи машғулиятҳои ҷисмонӣ. Мафҳуми атлетика аз калимаи юнонии *ἀθλητής* гирифта шуда, маънояш паҳлавон, варзишгар, шахси тануманди пурқувват аст. Дар тарбияи ҷисмонии муосир истилоҳи атлетика расман атлетикаи сабук ва атлетикаи вазнин номгузорӣ шудааст. Аммо атлетика ба ҳамаи навъҳои варзиш хос мебошад. Навъи санъати сирк. Ба барномаҳои сирк машқҳое, ки қувва ва чусту чолокиро талаб мекарданд, дар ибтидои садаи XIX дохил шудаанд.

Нигаред низ
-----------

* Варзиш
* Варзиши сабук

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.63
Қисмҳои майдони голф:
**1** — майдони старт (оғоз) (teeing ground),
**2** — садди обӣ (water hazard),
**3** — замини ноҳамвор, майдони берун аз бозӣ (rough),
**4** — қисми паси майдонӣ (out of bounds),
**5** — қисми регии майдон (sand bunker),
**6** — садди обӣ (water hazard),
**7** — майдони ҳамвор (fairway),
**8** — грин (сабз) (putting green),
**9** — байрақча (flagstick),
**10** — чуқурча (hole)

**Майдони голфбозӣ** — иншооти варзишие, ки барои бозии голф пешбинӣ шудааст.

Ин як майдони девордорест, ки аз якчанд воҳид то якчанд гектар алаф шинонда, дар қитъаҳои гуногун ва баландии гуногун бурида ва бо мавҷудияти эҳтимолии унсурҳои дигар (масалан, дарахтон ё ҷисмҳои хурди об ё рег, ки ба сифати монеа хидмат мекунанд) сохта шудааст иборат аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Michael J. Hurdzan: *Golfplatz Architektur*. E. Albrecht, 1999, ISBN 3-87014-090-9.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Голф

Шаблон:Rq
**Гилҷоӣ** — зоти қадимии гӯсфанд. Ба гурӯҳи гӯсфандони гӯшту пашму равғандеҳ мансуб аст. Рангаш асосан сафед; баъзан сиёҳ ва сурхча низ мешавад. Вазни қӯчқораш 45-50, мешаш 35-40 кг. Пашмаш дурушт (дарозиаш 20-25 см) ва нимдурушт (дарозиаш 40 см); соле ду бор (баҳор ва тирамоҳ) метарошанд (2-2,2 кг пашм медиҳад). Гилҷоӣ ба шароити иқлимаш гарми биёбону нимбиёбон ва чарогоҳҳои кӯҳӣ нағз мутобиқ шудааст. Асосан дар Афғонистон парвариш меёбад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гилҷоӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Виктория** (Виктория-Нянза, Укереве) — кӯл дар Африқои Шарқӣ, дар ҳудуди Танзания, Кения ва Уганда. Масоҳат — 68 ҳазор км², ҳаҷм — 2760 км³. Дарозиаш 320 км, бараш 275 км.

Соҳилҳояш (дарозиаш беш аз 7 ҳазор км) пурпечутоб, халиҷҳои бисёре (калонтаринашон Кавирондо, Спика) дорад. Умқаш ба ҳисоби миёна 40 м, ҷойи амиқтаринаш 80 м. Виктория дар паҳнкӯҳи Африқои Шарқӣ дар баландии 1134 м аз с. б. воқеъ аст. Соҳилҳои Виктория асосан аз хоросангҳо, дар шимолу шарқ аз ҷинсҳои оташсӯз (вулканӣ), соҳили ғарбӣ аз регзорҳои давраи палеозой таркиб ёфтаанд. Соҳилҳои ғарбӣ ва шарқӣ дорои нишебҳо ва ҷарҳои зиёданд. Ба Виктория рӯдҳои бисёр мерезанд, серобтарини онҳо — дарёи Кагера (саргаҳи Нил). Аз кӯл дарёи Виктория — Нил ҷорӣ мешавад. Кӯлро даштҳо иҳота кардаанд. Зуд-зуд тӯфон рух медиҳад. Виктория моҳии зиёд дорад дар соҳилҳо ва резишгоҳи дарёҳо тимсоҳ вомехӯрад. Дар ҷазираи Рубондо (Танзания) боғи миллӣ мавҷуд аст. Виктория киштигард аст. Бандарҳои асосиаш: Энтеббе (Уганда), Мванза, Букоба (Танзания), Кисуму (Кения). Соҳилҳояш сераҳолӣ буда, пахта, қаҳва, шолӣ, банан, арзан парвариш карда мешаванд.

Ном
---

Мардуми бумӣ кӯлро Нянза ном мебаранд, ки маънояш «кӯли худӣ» мебошад. Онро соли 1858 сайёҳи англис Ҷон Спик кашф намуда, ба шарафи маликаи Бритониёи Кабир Виктория ном гузоштааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Holtzman J. Lehman J. T. Role of apatite weathering in the eutrophication of Lake Victoria //Environmental Change and Response in East African Lakes. — Springer Netherlands, 1998. — С. 89-98.(пайванди дастнорас — *таърих*).

Адабиёт
-------

* Виктория // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона
* De Agostini
* Treccani

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4063454-1
* J9U: 987007538911705171
* LCCN: sh85143182
* VIAF: 315526599
* WorldCat VIAF: 315526599

 |