recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ҳолати тиббӣШаблон:SHORTDESC:Ҳолати тиббӣ

**Озах** (лот. Verruca) — бемории вирусии пӯст. Ба он бештар кӯдакон ва наврасон гирифтор мешаванд.

Иллати беморӣ
-------------

Ангезандаи озах бевосита ҳангоми алоқа бо бемор ва ба воситаи ашёи рӯзгор мегузарад. Ҷароҳати ночизи пӯст, серарақӣ ва ғ. ба пайдоиши озах мусоидат мекунанд.

Озах муқаррарӣ, ҳамвор ва пошнагӣ мешавад. Озахҳои муқаррарӣ гиреҳчаҳои сахт (аксаран чандто) буда, хокистарранг ё ҳамранги пӯст мебошанд; қутрашон 3 — 10 мм, сатҳашон шахшӯл, дар рӯи пӯст пайдо мешаванд. Онҳо, одатан, дар пушти панҷаи даст ва ангуштон мебароянд.

Озахҳои ҳамвор (наврасӣ) аз гиреҳчаҳои мусаттаҳ иборат мебошанд; қутрашон 0,5 — 3 мм, шаклашон гирд, ҳамранги пӯст ё зарди маллатобанд. Бештар дар рӯй ва пушти панҷаи даст, баъзан дар соид падид меоянд; ба одами солим мегузаранд. Гоҳо баъди чанд моҳ худ аз худ нест мешаванд.

Озахҳои пошнагӣ дар он ҷойҳои пой, ки пойафзор бештар тазйиқ медиҳад, ба вуҷуд омада, зоҳиран обиларо мемонанд. Баъзан калон шуда, шаклан ба тоҷи хурӯс ё сараки гулкарам монанд мешаванд. Онҳо аз обила бо пистонакҳои сурхчаранге, ки дар марказ воқеъ гаштаанд, фарқ мекунанд. Озахҳои пошнагӣ дарднок буда, роҳгардиро душвор мегардонанд.

Озахи пиронсолӣ баъзан дар одамони куҳансол пайдо мешавад. Шаклаш лӯнда, тухммонанд ва гуногун аст. Андозаи он баробари наск буда, бештар дар сари сина, тахтапушт ва рӯй мебарояд. Рангаш зарди хокистаргун ё қаҳвагист.

Баъзан дар пӯст киратомаҳо пайдо мешаванд, ки зоҳиран ба озахи пиронсолӣ монанд мебошанд. Аз таъсири ангезаҳои гуногун (физикӣ, механикӣ ва химиявӣ) онҳо метавонанд ба омоси саратонӣ табдил ёбанд. Бинобар ин ҳангоми дар пӯст пайдо шудани чизҳои озахмонанд ба духтур муроҷиат кардан лозим аст.

Дармон
------

Табобатро духтур таъйин мекунад. Табобати худсарона, хусусан татбиқи воситаҳои сӯзонанда (кислотаҳо ва ишқорҳо) метавонад боиси илтиҳоби бофтаҳои атрофи озах, пайдоиши фасод ва ҷароҳат гардад. Барои пешгирии пайдоиши озах қоидаҳои гигиенаи шахсиро риоя намуда (доимо шустани даст, истифодаи сачоқи шахсӣ ва ғ.), баробари осеб ёфтани пӯст ҷои захмро бо маҳлулҳои гандзудо шустан лозим аст. Пешгирии серарақӣ низ ба пайдоиши озах монеъ мешавад.

Озахҳои тоқаро бо роҳи диатермокоагулятсия, криодеструксия (ҷарроҳӣ бо хунукӣ), истифодаи ферезол, резорсин ва ғ. табобат менамоянд.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая каталанская
* Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)
* Universalis

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 12287252x
* GND: 4205473-4
* J9U: 987007551287605171
* LCCN: sh85145322

 |
Нишонаи ширкати BenQ
**BenQ Corporation** (TWSE:**2352**) — ширкати тайванӣ, ки абзорҳои роёнаиро истеҳсол мекунад. Дар соли 2007 ин ширкат тағйир кардани номашро ба **Qisda** («Quality Innovation Speed Driving and Achievements») эълон карда буд.

Ноутбуки BenQ Joybook
Бо номи BenQ телефонҳои мобилӣ, ноутбукҳои Joybook, мониторҳо ва дигар абзорҳо истеҳсол хоҳанд шуд, бо номи Qisda мониторҳои LCD истеҳсол мешаванд. Номи BenQ ба Qisda муталиқ аст.

Таърих
------

Ин ширкат моҳи декабри соли 2001 пайдо шуд, вақте ки Acer ҷудо кардани зербахши худро Acer Communications & Multimedia ба ширкати алоҳида бо номи BenQ эълон кард. Мазмуни номи ин ширкат стратежииашро бо вожаҳои инглисӣ нишон медиҳад: **B**ringing **E**njoyment a**n**d **Q**uality.

Эзоҳ
----

1. ↑  «BenQ» сменила свое имя Бойгонӣ шудааст 7 апрели 2014  сол. // izvestia.INFO, 22 июня 2007
2. ↑  BenQ меняет свое имя на Qisda Бойгонӣ шудааст 7 апрели 2014  сол. // CNews, 20 июня 2007

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи расмии ширкат (рус.)
* Сомонаи расмии ширкат(англ.)
**Кунҷковӣ** (форсӣ: کنجکاوی‎) — кайфиятест марбут ба андеша, ҳамчун, ковиш, таҳқиқ ва ёдгирӣ, ки бо мушоҳидагари дар инсон ва ҳайвоноти дигар ошкор мешавад.

Кунҷковӣ ба шиддат бо тамоми ҷавониби рушди инсонӣ дар иртибот аст, чаро, ки тайи ин фароянд аст, ки ёдгирӣ ва тамоюл ба касби дониш ва маҳорат иттифоқ меафтад.

Истилоҳи кунҷковӣ ҳамчунин метавонад ҳамростои тамоюл ба касби дониш ё иттилоот, барои нишон додани рафтор ё эҳсоси кунҷковӣ низ мавриди истифода қарор гирад. Кунҷковӣ ба унвони як рафтор ва эҳсос тайи ҳазораҳо ба унвони неруи муҳаррики натанҳо пешрафти башар, балки таҳаввулот дар илм, забон ва санъат низ шинохта мешавад.

Кунҷковиро метавон кайфияти зотии бисёре аз гунаҳо мухталиф донист. Ин масъала дар инсон тайи ҳар синне, аз навзодӣ то бузургсолӣ аст ва мушоҳидаи он дар бисёре аз гунаҳои ҷонварони дигар низ осон мебошад. Ин гунаҳо шомили маймунҳо, гурбаҳо ва ҷавандагон аст. таърифи аввалияи кунҷковиро метавон «тамоюли ҳаяҷонӣ барои касби иттилоот» донист. гуфта шуда, ки ин тамоюли ангезиш аз иштиёқ ё майл барои касби дониш, иттилоот ва идрок аст.

Таъсири беморӣ
--------------

Бемориҳои мухталифи асабӣ ё дигар ихтилолоти равоншиносӣ метавонанд вежагиҳои мухталифи кунҷковиро таҳти таъсир қарор диҳанд, ба унвони мисол алзаймир ё афсурдагӣ метавонад бар ҳофиза ва системаи ангеза ва подош асар гузорад. Алзаймир як бемории асабӣ аст, ки ба таври мустақим бар тавоноӣ ва зарфияти ҳофиза таъсир мегузорад. Афсурдагӣ навъе ихтилоли халқӣ аст, ки тайи он фард бо адами алоқа ба муҳити атрофаш, эҳсоси ғам ё ноумедӣ мекунад. Адами кунҷковӣ барои муҳаррикҳои ҷадид ҳамчунин мумкин аст ба унвони як пешбиникунанда билқува барои ин ва дигар бемориҳо мавриди истифода қарор гирад. Адами кунҷковӣ нисбат ба шароити ҷадид низ метавонад ба унвони нишонаҳои вуқӯи ин беморӣ ё амрози дигар бошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Berlyne DE. (1954). «A theory of human curiosity». Br J Psychol. 45 (3): 180-91. doi:10.1111/j.2044-8295.1954.tb01243.x. PMID 13190171.
2. ↑   Berlyne DE. (1955). «The arousal and satiation of perceptual curiosity in the rat». J. Comp. Physiol. Psychol. 48 (4): 238-46. doi:10.1037/h0042968. PMID 13252149.
3. ↑  Ofer G, Durban J (1999). «Curiosity: reflections on its nature and functions». Am J Psychother. 53 (1): 35-51.
4. ↑  Loewenstein, G (1994). «The psychology of curiosity: a review and reinterpretation». Psychological Bulletin. 116 (1): 75-98. CiteSeerX 10.1.1.320.1976. doi:10.1037/0033-2909.116.1.75.
5. ↑  Stuart, Z.; Cecelia, M.; Allan, L.; James, L. (2011). «Predicting the onset of Alzheimer’s disease with a behavioral task». Alzheimer’s & Dementia. 7 (4): S549. doi:10.1016/j.jalz.2011.05.1549.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 11953980k
* GND: 4171558-5
* J9U: 987007538486705171
* LCCN: sh85034861

 |
Ангур-и нопухта
**Палави токӣ** — яке аз намудҳои палави маҳаллист, ки ҳамчун таом дар байни аҳолии Осиёи Миёна мавриди истифода қарор гирифтааст.

Палави токӣ, тарзи пухтан: Гӯшти лаҳмро бо пиёз-у сир аз гӯштқимакунак мегузаронанд ё бо корди ош қима карда, намак-у мурч ва қаламфур мепошанд. Баргҳои норасидаи токро аниқтараш барги ангур-ро гирифта мешӯянд дар оби ҷӯш тар карда, баъд ба онҳо кам-кам қима печонда, аз ресмон мегузаронанд. Ба равғани доғ пиёзи резаро андохта 6-9 дақиқа бирён мекунанд. Баъд ба дег қимаи дар барги ток печонидашуда, об, зира, намак, мурч, андохта, 15-20 дақиқа маҳин меҷӯшонанд. Сипас биринҷ-и шустаро ба дег андохта, аз болояш об мерезанд. Ҳамин ки биринҷ обро ҷаббид, дам мепартоянд.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Палав (таом)
**Надежда Павловна Базарова** (28 январи 1904, Санкт-Петербург — 7 марти 1993, ҳамон ҷо) — ҳунарпешаи балет ва омӯзгор. Ҳунарпешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон (1964).

Зиндагинома
-----------

Омӯзишгоҳи хорео¬графии шаҳри Ленинградро соли 1926 тамом карда, дар Театри опера ва балети шаҳри Харков фаъолият доштааст, чун актрисаи балет мақом ёфт. Солҳои 1938—1982 устоди балети Омӯзишгоҳи хореографии шаҳри Ленинград буд. Саҳмаш дар тарбияи артистони балет барои ҷамохири собиқ шӯравӣ калон аст. Аз ҷумла хатмкунандагони ин Омӯзишгоҳ М.Собирова, Б.Исоева, С.Узоқова, Ш.Турдиева, К.Холов, С.Азаматова ва дигар устодони балети тоҷик аз ин омӯзгори ботаҷриба сабақ омӯхтаанд.

Эзоҳ
----

1. 1 2
2. ↑  «Энциклопедия Русский балет» — А. Базарова / И. В. Ступников. — «Согласие», 1997. — 30 с.

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Исмоил Умар Ҷелиҳ** (фр. Ismaïl Omar Guelleh, сумол. Ismaaciil Cumar Geelle, ар. اسماعيل عُمر جليه‎, зод. 27 ноябри 1946, Дир Дирава, Эфиопия) — дуввумин президенти Ҷибутӣ аз 8 майи 1999.

Зиндагинома ва фаъолияти президентӣ
-----------------------------------

Оилаи ӯ дар солҳои 1960 аз Эфиопия ба Ҷибутӣ кӯчид. Намояндаи мардуми Иссо. Вай дар полис хидмат кардааст, пас аз он ки Ҷибутӣ дар соли 1977 истиқлол ба даст овард, сардори хадамоти махфӣ таъйин шуд. Дар моҳи апрели соли 1999 номзадии ӯ ба ҳайси ҷонишини Ҳасан Гулед Оптидун ба президентӣ пешбарӣ карда шуд ва Ҷелиҳ 73 % овозҳоро гирифт. Дуввумин президенти Ҷибутӣ аз 8 майи соли 1999 ба кор шурӯъ намуд.

Дар моҳи декабри соли 2000, ӯ сардори бонуфузи полис Ёсин Яберо аз мақом барканор кард ва кӯшиши ошӯби нерӯҳои полисро саркӯб кард. Ябе ба муҳлати дароз аз озодӣ маҳрум карда шуд .

Исмоил Умар Ҷелиҳ дар соли 2005 дубора президент интихоб шуд, дар сурати набудани номзадҳои дигар, вай 100%-ро гирифт. Пас аз интихоби дубора, ӯ борҳо эълом дошт, ки нияти интихоб шудан ба давраи ояндаро надорад, аммо дар интихоботҳои президенти кишвар, ҳам дар соли 2011 ва ҳам дар соли 2016 ширкат варзид .

Тибқи сарқонуни кишвар, иҷозат дода шуд, ки барои 2 мӯҳлат номзад ба мақоми президентӣ пешбарӣ карда шавад, аммо дар соли 2010 Исмоил Ҷелиҳ Маҷлиси миллии Ҷибутиро маҷбур кард, ки ба конститутсияи кишвар тағйирот ворид кунад, то ба ӯ барои бори сеюм номзад шудан имкон диҳад. Ин боиси эътирозҳои калон аз соли 2010 гардид, ба мисли ҷунбиши бузурги демократӣ дар кишварҳои арабӣ. Эътирозҳо зуд саркӯб карда шуданд. Ҳизбҳои мухолифин дар интихобот иштирок накарданд, зеро танҳо як номзади номаълум бар зидди президенти амалкунанда дар бюллетени интихоботӣ пешбарӣ карда шуд. Дар интихоботи навбатии соли 2011, Исмоил Ҷелиҳ нисбат ба номзадҳои дигар беш аз 80%-и овозҳоро ба даст овард. Дидбони ҳуқуқи башар "Human Rights Watch" тасмим гирифт, ки интихобот одилона набуд, зеро пешвоёни ҳизбҳои мухолифин пеш аз овоздиҳӣ зиндонӣ шуда буданд. Дар баҳори соли 2016 дар интихоботи навбатӣ  Исмоил Ҷелиҳ беш аз 85%-и овозҳоро ба даст овард ва боз дар ин мақоми давлатӣ монд .

Эзоҳ
----

1. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. ↑  Munzinger Personen (нем.)
3. 1 2  *Кусов, Виталий*. Исмаил Омар Гелле: президент Джибути, биография и правление(рус.), *Правители Африки: XXI век*. Проверено 18 Декабри 2017.
4. ↑  В Джибути стартовали выборы главы государства.
5. ↑  Президент Джибути Исмаил Омар Гелле вновь выиграл выборы.. 20 май 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 20 май 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)
* Treccani

 |
Исм дорои категорияи сарфии муайяниву номуайянӣ мебошад,ки воситаи асосии ифодаи он артикли -е ба шумор меравад: Гурӯҳе мерафтанд, гурӯҳе меомаданд (Икромӣ). Дар ин вазифа калимаи як ҳамчун муродифи артикли -е истифода мешавад, яьне исмҳое, ки бо калимаи як меоянд, на танҳо ягонагии ашё, балки номуайянии онро ҳам ифода мекунанд: Як шаб...Абдусаттор аз ҳавлиаш барои гӯштхарӣ баромад...(Айнӣ). Дар ифодаи номуайянӣ инчунин калимаҳои ягон, ҳеч, кадом истифода мешаванд:Ин тавр бошад, ягон рӯзи таътил ӯро ба ҳуҷраи ман гирифта биёр! Аз рӯзи омадагиаш ҳеч кор накардааст (Икромӣ). Кадом як китоберо ба зери сараш монда хоб кардааст ("Садои Шарқ").

Нигаред низ
-----------

Исм (дастури забон)

Адабиёт
-------

* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик.- Душанбе:Дониш,1985. - 356с.
*Барои рӯйхати пурраи қаламравҳои аз ҷониби Бритониё таҳти идоракунӣ буда, нигаред* *Барои маълумоти иловагӣ, ба мустамликаҳо ва қаламравҳои вобастаи Бритониё нигаред.*
**Империяи Бритониё** (англ. British Empire ) - як империяи мустамликавӣ бо роҳбарии метрополия, бо шумораи зиёдтарини қаламравҳо дар таърихи инсоният, бо колонияҳо дар ҳамаи панҷ қитъаи маскунӣ. Империя то соли 1919 масоҳати калонтаринро соҳиб буд (агар мандат ва минтақаҳои эътимод, ки баъдтар дар идоракунӣ ба даст омадаандро ҳисоб накунем), пас Британияи Кабир бар заминҳое, ки 31,878,965 км² тӯл кашидаанд, ҳукмронӣ мекард (аз он ҷумла тақрибан 8,1 млн. қаламравҳо дар Антарктида, ки онро то ҳол Бритониёи Кабир ва ҳокимиятҳои собиқи он: Австралия ва Зеландияи Нав талаб мекунанд), ки тақрибан 22% заминро ташкил медиҳад. Шумораи умумии аҳолии империя тақрибан 480 миллион нафарро ташкил медод (тақрибан аз чор як ҳиссаи инсоният). Маҳз мероси Pax Britannica нақши англисиро ҳамчун забони серистеъмолтарин дар ҷаҳон дар соҳаҳои сиёсат, варзиш, мусиқӣ, нақлиёт, савдо ва ғайра шарҳ медиҳад   .

Таърихи Империяи Бритониё то имрӯз дар ҳаёти кишварҳо, аз қабили Иёлоти Муттаҳидаи Амрико, Канада, Австралия, Зеландияи Нав, Ҳиндустон, Сингапур, Ирландия, Олмон, Фаронса ва бисёр кишварҳои дигар .

Эзоҳ
----

1. ↑  Johnston, 2008.
2. ↑  Porter, 1998.
3. ↑  Sondhaus, 2004.
4. ↑  Hosch, 2009.
**Исо Абдурашидов** (15 марти 1947, ноҳияи Москва, вилояти Кӯлоб — 15 декабри 2018) — актёри театр ва кинои тоҷик, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (1999).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултети санъати Институти давлатии педагогии Душанбе (1972). Актёр (1972 — 89) ва директори (1989—2008) Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи А. Лоҳутӣ. Аз соли 2008 ҳунарпешаи ҳамин театр ва ҳамзамон муаллими калони ДДСТ ба номи М. Турсунзода.

Эҷодиёт
-------

### Театр

Исо Абдурашидов дар саҳнаи театр ва кино зиёда аз 50 рол офаридааст. Ёдгор («Дохунда»-и Ҷ. Икромӣ), Ҷунайд ва Саҳл ибни Мансур («Рӯдакӣ»-и Ғ. Абдулло), Қиёмиддин мударрис («Алломаи Адҳам»-и С. Улуғзода), Шпигелберг («Роҳзанҳо»-и Ф. Шиллер), Эдмунд («Шоҳ Лир»-и У. Шекспир), майор Собиров («Нахҳои печида»-и М. Холов), Муборакхон («Фарёди ишқ»-и Ғ. Абдулло), домулло («Чорсӯ»-и Н. Табаров), Сталин («Драмаи миллат» ва «Ориёиро ёбед»-и СОЛИ Аюбӣ), гунг («Афсонаҳои мӯйсафед»-и Н. Абдуллоев), Рустам («Зуҳури навини Суҳроб»-и Ф. Умаров), Исмоили Сомонӣ (намоиши оммавии театрӣ дар Варзишгоҳи марказии шаҳри Душанбе ба муносибати 5-солагии истиқлоли Тоҷикистон) ва ғайра намунае аз ролҳои офаридаи Абдурашидов дар саҳнаи театр мебошанд.

### Синамо

Исо Абдурашидов дар филми «Воқеа дар фурудгоҳ», 1987
Исо Абдурашидов дар кинои тоҷик низ ролҳои ҷолиб офаридааст:

* Азизбек («Воқеа дар аэропорт», реж. Ю. Юсупов),
* лейтенанти калон («Қапқон барои шағолҳо», режиссёр Маҳмудов),
* Саид оҳангар («Дарди ишқ»-и режиссёр АСРИ Тӯраев),
* Абдураҳмонов («Маънии ҳаёт», «Ӯзбекфилм») ва ғайра.

Ба шаҳри Москва (1997), ҶИЭ (1999), шаҳри Бишкек (2004, 2005), Осетияи Шимолӣ (2001) сафарҳои ҳунарӣ кардааст. Узви Иттифоқи арбобони театри Тоҷикистон.

Даргузашт
---------

Исо Абдурашидов шоми 15 декабр 2018 бар асари беморӣ дар синни 71 солагӣ аз олам даргузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑  "Сталини тоҷик". Ҳунарпешаи шинохта Исо Абдурашидов даргузашт(тоҷ.). *Радиои Озодӣ*. 16 Декабри 2018 санҷида шуд.

Сарчашма
--------

* Абдурашидов Исо // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
### Исмҳои танҳо ва ҷамъ

Аломати грамматикии шумораи ҷамъи исм пасвандҳои ҷамъбандии тоҷикии *-ҳо*, *-он* ( *-ён*, *-гон,* *-вон* ) ба шумор мераванд : *духтарҳо, хонаҳо, падарон, нависандагон, бонувон* ва ғ. Инчунин шакли солими ҷамъи арабӣ, ки ба забони тоҷикӣ дохил шудааст, ба воситаи пасвандҳои *-от*, *-ин* ва шакли ҷамъи шикаста бо ёрии флексияи дохилӣ ба амал меояд: *деҳот , сабзавот , навиштаҷот , муаллимин,ашхос (шахсҳо), атроф (тарафҳо), атфол (тифлҳо), ҳаводис (ҳодисаҳо)* ва ғ.

Нигаред низ
-----------

Исм (дастури забон)

Адабиёт
-------

* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик.- Душанбе:Дониш,1985. - 356с.
**Burger King Corporation** («Бургер Кинг») — ширкати амрикоӣ, соҳиби шабакаи ҷаҳонии қаҳвахонаҳои «Бургер Кинг». Монанди **Макдоналдс**, Бургер Кинг дар бисёре аз кишварҳои ҷаҳон шуъба дорад. Аввалин шуъбаи ин қаҳвахона соли 1954 дар шаҳри Майамии иёлати Флорида ифтитоҳ шуд ва дафтари марказии он низ дар ҳаминҷо воқеъ аст. Дар ҷаҳон ҳамарӯза зиёда аз 11 млн меҳмон аз қаҳвахонаҳои «Бургер Кинг» маводи ғизоӣ харидорӣ менамоянд.

Таърих
------

Соли 1953 дар шаҳри Ҷексонвилли иёлати Флорида шабакаи қаҳвахонаҳои **Insta-Burger King** ба фаъолият оғоз карданд. Баъди ба мушкилоти молиявӣ дучор шудани **Insta-Burger King** дар соли 1954, онро франшизони маҳаллӣ Ҷеймс Маклэмор ва Дэвид Эҷертон харидорӣ намуда, «Бургер Кинг» номгузорӣ карданд. Дар тӯли ним асри оянда ширкат чор маротиба соҳибонашро иваз кард. Соҳибони сеюм, **TPG Capital**, **Bain Capital** ва **Goldman Sachs Capital Partners** дар соли 2002 ширкатро мардумӣ эълон карданд. Дар охири соли 2010, ширкати бразилии **3G Capital** ҳиссаи назоратии «Бургер Кинг»-ро ба маблағи 3,26 миллиард доллар ба даст овард. Соҳибони нав барои хубтар намудани вазъият, фавран ба таҷдиди ширкат шурӯъ карданд. Дар натиҷа, **3G** дар ҳамроҳӣ бо шарики худ **Berkshire Hathaway**, «Бургер Кинг»-ро бо шабакаи ғизои фаврии Канада **Tim Hortons** муттаҳид намуданд.
Дар охирин ҳисоботи молиявии соли 2013 «Бургер Кинг» гузориш дод, ки онҳо дар 79 кишвари ҷаҳон 13,000 қаҳвахона доранд, ки аз он 66%-аш дар ИМА ҷойгир аст.

Пайвандҳо
---------

* Вебгоҳи расмии ширкат(англ.)

Эзоҳ
----

1. 1 2  Ҳисоботи солона 2012(пайванди дастнорас)
2. ↑
**Анто́нио Лучо (Лучио, Лючио) Вива́лди** (итол. *Antonio Lucio Vivaldi*; 4 март 1678, Венетсия, Republic of Venice[d] — 28 июл 1741, Вена, Archduchy of Austria[d], Имперотурии Муқаддаси Рум[d]) — оҳангсоз ва навозандаи чирадасти виюлин, омӯзгор, раҳбари мусиқӣ, кашиши итолиёӣ

Зиндагинома
-----------

Писари Ҷ. Б. Вивалди — скрипканавози капеллаи калисои ҷомеи Марки Муқаддас дар Венетсия. Дар назди падараш, шояд дар назди Ҷ. Легренси таълим гирифтааст. Ҳамчун скрипканавози моҳир бо кӯшиш ва пурэҳтиросии худ фарқ мекард. Ба навоварӣ, серамалии ҷасурона, унсурҳои ғайридинӣ дар эҷодиёти Вивалди на танҳо иҷрои пурҳарорати ӯ, балки, пеш аз ҳама, малакаи санъаткорона аз ҷониби вай шунида тавонистани лаҳнҳои сурудҳои маишии муосири шаҳри итолиёӣ мусоидат намудаанд. Вивалди яке аз оҳангсозони сермаҳсул дар таърих буда, 465 консерти созӣ, зиёда аз 40 опера (бисёртар дар сужетҳои таърихӣ, асотирӣ), ораторияҳо, кантатаҳо, мотетҳо, мусиқӣ барои созҳои нафасӣ, асарҳои созиву камеравӣ ва вокалӣ эҷод кардааст. Вивалди яке аз асосгузорони жанри консерт барои созҳои якканавозӣ (скрипка, виолончел, виола д, амур, фагот, флейта, гобой, труба ва ғ.) бо оркестр мебошад. Дар консертҳои ӯ шакли силсилавии сеқисма аз рӯйи навъи тазоди увертюраи операи итолиёӣ (тез-суст-тез) муайян гардид. Дар баъзе ҳолатҳо Вивалди консертҳояшро номгузорӣ кардааст («Шаб», «Истироҳат», «Тӯфон дар баҳр», «Пасторал», силсилаи машҳури чор консерти «Фаслҳои сол» барои скрипка, квинтети торӣ ва чембало).

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2  *Itaú Cultural*  (порт.) — São Paulo: Itaú Cultural, 2001. — ISBN 978-85-7979-060-7
3. 1 2  filmportal.de — 2005.
4. 1 2 3
5. 1 2   — 1808.
6. 1 2  Česká divadelní encyklopedie
7. ↑
8. ↑
9. ↑  *Камзолова, М. Н.* Музыкальное путешествие по городам Италии: учебно-методическое пособие : [арх. 21 сентябри 2019]. — Scientific magazine Kontsep, 2015.
10. ↑  Классическая музыка. История музыки, биографии великих композиторов и музыкантов : [арх. 21 сентябри 2019] / ответственный редактор Ю. Орлова. — М. : Издательство «Э», 2015. — С. 45—47. — ISBN 5457942228.
11. ↑  Вивальди Антонио // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
12. ↑  Классическая музыка. История музыки, биографии великих композиторов и музыкантов : [арх. 21 сентябри 2019] / ответственный редактор Ю. Орлова. — М. : Издательство «Э», 2015. — С. 45—47. — ISBN 5457942228.

Адабиёт
-------

* Вивалди Антонио // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

**Lua error in Модул:External\_links at line 153: attempt to call field 'getWikidataRefHtml' (a nil value).**
**Амон Азизович Ӯрунов** (Тав. 01.01.1940, ш. Сталинобод (ҳоло – Душанбе), таърихдон, устод, наворбардори телевизион. «Аълочии Телевизион ва Радиои тоҷик», Арбоби ҳунари Тоҷикистон (1994). Наворбардори дараҷаи олӣ.

Зиндагинома
-----------

Амон Ӯрунов факултаи таърихи ИПД ба номи Т.Г. Шевченко (ҳоло – ДДОТ ба номи С. Айнӣ)-ро хатм кардааст (1973). Ёвари наворбардори Телевизиони тоҷик (1959–1968). Наворбардори КДТР Тоҷикистон (1973–2012). Дар ин муддат ба ҳайси наворбардор-таҳиягари якчанд филмҳои телевизионӣ, телеочерку репортажҳои телевизионӣ, филм-спектаклҳои «Шопен», «Дон Кихот», «Корсар», «Микеланҷелло», «Садо аз тобут», «Окшуда», «Ормони модар», «Адҳам Холиков месарояд», «Мактаби кўҳна», спектакли 3-кисмаи А. Чхеидзе «Бўстонсарой», филм-консертҳои «Бонувони рубобнавоз», «Дугонаҳо», «Ситораҳои Шарк», «Танбўри дилкаш», «Зебо», «Лола», «Чаманоро», ҳамчунин филм-балет бо иштир. Малика Собирова, Фаррух Рўзиматов, консертҳои ҷашнӣ бахшида ба 50-солагии СССР, асосгузори мусиқии тоҷик Борбад, «Шашмаком»-ро аз толори Телевизиони марказии Россия наворбардорӣ кардааст. Аз соли 1993 дар ҳайати гуруҳи иттилоотӣ- таҳлилӣ сарвари давлатро дар сафарҳои хидматиаш ба мамлакатҳои дуру наздики хориҷӣ ҳамроҳӣ намудааст. Шогирдони сершумореро таълим додааст. Аз с. 2013 – бознишаста. Хидматҳояш бо чандин Ифтихорномаҳои Фахрии соҳавии ИҶШС ва Тоҷикистон қадр карда шудааст.

Пайвандҳо
---------

* Амон Ӯрунов

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — 215 с. (тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6
**Амонии Кобулӣ** (? - 1574/75, Ҷунпур, Ҳиндустон) — шоири форсизабони Ҳиндустон.

Зиндагинома
-----------

Дар зодгоҳаш Кобул улуми расмии даврро омӯхта ба камол расид. Сипас ба Ҳиндустон сафар карда, дар дарбори ҳукмрони он кишвар хидмат кардааст. Тазкиранигорон, аз ҷумла Амин Аҳмади Розӣ дар «Ҳафт иқлим» аз ӯ чун шоири боистеъдоду тавоно ёд кардаанд. Дар навъҳои гуногуни адабӣ – ғазал, қасида, рубоӣ ва ғ. асарҳо офаридааст. Намунаҳои ашъораш ба воситаи тазкираҳо то замони мо расидаанд.

Абёти зерин аз ӯст: 

Сина чок асту ҷигар решу дил афгор маро,
Карда ишқи ту ба сад дард гирифтор маро.
Оҳ, сад оҳ, ки сӯзи ҷигару оташи дил,
Кард расвои ҷаҳон оқибати кор маро. 
\*\*\*
Дар ин гулшан дили хунгаштае пайдо на мегардад,
Ки аз дасти ту набвад лоласон сад доғ бар ҷонаш.
Нишон гар з-он даҳон хоҳӣ, дило, некӯ тааммул кун,
Ки ин мушкил муаммоест, натвон ёфт осонаш.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Мускияту-л-фузало ё Баҳори афғонӣ, Деҳлӣ, 1350 ҳ. қ.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Амонӣ** (с. тав. ва ваф. номаълум) — шоири тоҷик (а. 16).

Дар Бадахшон зиндагӣ ва эҷод кардааст. Мувофиқи маълумоти тазкиранигорон Амонӣ аз шоирони муътабари замон буда, табъи баланди шеъргӯӣ доштааст. Дар тазкираҳову баёзҳо намунаҳое аз ашъораш дарҷ гардидаанд.

Абёти зерин мебошанд:

Гар наям моили рухсори ту, ҳайронӣ чист?
В-ар надорам сари зулфи ту, парешонӣ чист?
Гар на чун шамъ ба савдои ғамат месӯзам,
Ғунчасон дар дилам ин оташи пинҳонӣ чист?
Гуфтам: «Эй дил, ба ту сад бор, ки ошиқ нашавӣ,
Чун шудӣ, оқибатуламр пушаймонӣ чист?»
Заррае зӯҳду салоҳ аз мани мискин маталаб,
Кофари ишқ, чӣ донад, ки мусулмонӣ чист?...

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ҳабибов А. Ганҷи Бадахшон, Д. 1972.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Амонқара** (лот. Ungernia victoris), **зевак**, **ҷавак**, **ҷавзак** — гиёҳест бисёрсола.

Тавсифоти гиёҳшиносӣ
--------------------

Барги дарози тасмашакл, хӯшагули чатрнамо, гули зангӯла ё қифшакли зард, ғӯзаи сепарраи сертухм, тухми калони сиёҳтоб дорад. Авг. – сент. гул карда тухм мебандад. Амонқара дар нишебиҳои кӯҳу хоктеппаҳо (2000 – 3000 м аз с. б.) мерӯяд.

Корбурд дар тиб
---------------

Дар тибби халқӣ пиёзаки дар хокистар пухтаи амонқараро ба ҳафтпӯст ва думбал мебанданд. Пиёзак, реша, барг ва меваи амонқара алкалоид (галантамин, гиппеастрин, ликорин, панкратин ва ғайра) дорад. Дар амалияи тибби муосир гибромиди галантамин воситаи хубест барои табобати ихтилоли тағзия (дистрофия), фалаҷ, сусткамарӣ, иллати системаи асаб ва радикулит (дарди қуян).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ходжиматов М. Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана, Д. 1989.

Сарчашма
--------

* Амонқара // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Амонатгузор**— яке аз тарафҳо дар шартномаи пасандози бонкӣ аст. Дар мавриди амали шартнома бонк ӯхдадор мешавад, ки маблағи амонатгузорро бо фоиз ё дар шакли дигар тибқи тартиби дар шартнома пешбинишуда баргардонад. Бонк бояд баргардонидани пули пасандози амонатгузорро дар ҳар лаҳза ва дар ҳар ҳолат кафолат диҳад. Амонатгузор ҳуқуқ дорад маблағи худро дар бонки амонатгузорӣ мувофики шартнома нигоҳ дорад..

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с.44-45
**Кишвари Перм** (русӣ: Пермский край) – воҳиди федералии Федератсияи Русия аст, ки 1 декабри соли 2005 дар натиҷаи раъйпурсии соли 2004 таъсис ёфта, ҳамроҳшавии вилояти Пермро бо округи мухтори Коми-Перм тасдиқ кард.

Таърих
------

Соли 1918, дар давраи ҷанги шаҳрвандии Русия, дар арафаи иди Мавлуди Исо, қушунҳои Александр Колчак (Армияи Сафед бо дастгирии давлатҳои Ғарб ва Ҷопон) шаҳри Пермро ишғол карданд; дар роҳ Артиши сеюми Сурхро торумор карданд. Ин муваффақият имкони пеш рафтан ба сӯи Архангелскро кушод, ки дар он ҷо иттифоқчиён ҳукумати сафед бо сарварии генерали рус Евгений Миллер таъсис дода буданд. "Фалокати Пермь" бешубха, натичаи проблемахои музмини акибгохи большевикон буд.

Иқтибосҳо
---------

1. ↑  Home | UNDP Russia. *undp.ru*. 20 Декабри 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 26 Декабри 2022.
**Ҷамоати Исмоил** — ҷамоатест дар ноҳияи Бобоҷон Ғафурови вилояти Суғди Тоҷикистон.

Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат
-------------------------------

Ҷамоати деҳоти Исмоил яке аз ҷамоатҳои калонтарин ва куҳансолтарин дар ҳудуди соҳили рости дарёи Сир ба ҳисоб рафта, соли 1929 ташкил ёфтааст. Ҷамоат аз 27 деҳаҳои калону хурдро дар бар мегирад, ки дар он 24990 нафар аҳолӣ, ки асосан тоҷикону ӯзбекон зиндагӣ мекунанд. Ҷамоат аввал номи «Сомғор»-ро дошт ва дар соли 1944 ба шарафи абади гардонидани номи Қаҳрамони Иттиҳоди Шуравӣ Исмоил Ҳамзаалиев ба ҷамоат номи «Исмоил» дода шуд. Деҳаи Сомғор дорои таърихи қадима мебошад. Чуноне, ки муаррихон таъкид кардаанд, деҳаи Сомғор аз қадимтарин деҳоти атрофии шаҳри Хуҷанд маҳсуб мешавад. Дар ҳудуди ҷамоати деҳоти Исмоил се хоҷагии ҷамоавӣ, 8 мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ, беморхона, марказҳои саломатӣ ба мардуми ҷамоат хидмат мерасонад. Дар қаламрави ҷамоат се хоҷагии ба номи Т.Қӯшатов, И.Ҳамзаалиев ва Б.Ғафуров ҷойгир шудааст, ки онҳо асосан бо корҳои боғдорӣ, сабзавоткорӣ, пахтакорӣ ва чорводорӣ машғул мебошанд. Инчунин дар ҳудуди ҷамоат мағозаҳои тиҷоратӣ ва хӯрокворӣ, клуб, чойхонаҳову китобхонаҳо фаъолият мебаранд.

Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо
-----------------------------------

Мардум
------

|  |  |
| --- | --- |
| **Сол** | 2015 |
| **Аҳолӣ,  ҳазор наф.** | 19,8 |

Деҳоти ҷамоат
-------------

|  |
| --- |
| **Ҷамоати Исмоил** |
| Деҳа | Аҳолӣ |
| Чордара |  |
| Гиёҳдара |  |
| Дӯстӣ |  |
| Гулобод |  |
| Қӯрғонча |  |
| Калъаи Кӯҳна  |  |
| Қароҷингил |  |
| Қорибобо |  |
| Оламтоб |  |
| Пилол |  |
| Сабзазор |  |
| Равот |  |
| Себистон |  |
| Ҷавонӣ |  |
| Терак |  |
| Шоқадам |  |
| Шамсобод |  |

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҷамоати деҳоти Исмоил. 30 январи 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 17 апрели 2017.
2. ↑  Demography. *untj.org*. 26 Декабри 2022 санҷида шуд.
3. ↑  Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон. — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013. — 332 с.

|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Муриват Бекназаров**  (*Бекназаров Муриват Дамбураевич*; 10 май]]и 1943, деҳаи Садваги ноҳияи Ванҷ, ВМКБ) — рассом, Арбоби ҳунари Тоҷикистон (1997). Хатмкардаи Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии
рассомии ба номи М. Олимов (1963) ва Донишкадаи театрӣ-бадеии ш. Тошканд (1970). Солҳои 1971-84 муаллими Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии рассомии
ба номи М. Олимов буд. Аз соли 1985 рассоми Фонди бадеии Тоҷикистон.

Эҷодиёт
-------

Доираи эҷодаш фарох буда, дар жанрҳои манзаранигорӣ, суратнигорӣ (портрет), натюрморт (расми чизҳои беҷон), композитсия бомуваффақият қувва озмудааст. Асарҳояш бо бадеият, ҷозибӣ, латофату зебоӣ диққати бинандаро ҷалб менамоянд. Дар пешбурди санъати тасвирии дастгоҳӣ ва монументалии тоҷик саҳм гузоштааст. Композитсияҳои «Чойхона дар Исфара», «Субҳи колхоз», «Микрорайони нав», «Нонпазӣ», «Гулдӯзон», «Пеш аз ид», манзараҳои «Тобистон дар кӯҳҳо», «Зимистон», «Бадахшон», «Самарқанд. Шоҳи Зинда», «Бодом гул мекунад», портретҳои «Гулбаҳор», «Духтари сафедпӯш», «Санъатшинос Наҷафов», ва ғ. бо услуби хос эҷод гардида, анъанаҳои беҳтарини санъати тасвирии миллиро тақвият бахшидаанд. Бекназаров як қатор иншооти маъмурию маданиро дар шаҳрҳои Душанбе, Кӯлоб, Ваҳдат, Қӯрғонтеппа ва ноҳияи Рӯдакӣ бо маҳорати баланд оро додааст.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

Tajik Artists/Murivat Bekhnazarov Бойгонӣ шудааст 16 июли 2011  сол.

Сарчашма
--------

* Бекназаров Муриват // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ҷамоати Дадабой Холматов**  — ҷамоатест дар ноҳияи Бобоҷон Ғафурови вилояти Суғди Тоҷикистон.

Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат
-------------------------------

Ҷамоати деҳоти Дадабой Холматов аз се деҳкада – Обшорон, Сумчак ва Куйбишев иборат мебошад. Аҳолии Ҷамоат 12755 нафар буда, 20300 хоҷагиро дар бар мегирад. Шуғли асосии мардум деҳқонӣ, истеҳсоли меваҷот ва зироатҳои полизӣ мебошад. Сумчак яке аз деҳаҳои ободи Ҷамоат ба ҳисоб меравад. Вай имрӯз ба макони меваҳои шакарин табдил ёфтааст. Асосгузори ин макон Дадобой ном деҳқони паҳлавонсифат ва ҷавонмарди дилсӯз аст, ки маҳз бо ташаббуси шахсии ӯ имрӯз мавзеъҳои хоҷагии ҷамоавии ба номи Абдулло Раҳимбоев, «Палос» ва «Сомғор» шодоб ва ободу зебо гаштаанд. Холматов Дадобой чун деҳқони асил дар ободии деҳаҳои колхоз матонати калон нишон додааст. Вай яке аз дӯстони наздики ду карат Қаҳрамони меҳнати сотисалистӣ Саидхоҷа Ӯрунхоҷаев буда, барои тадриҷан тараққӣ кардан ва сол ба сол обод шудани қишлоқҷойҳо ҳиссаи калон гузоштаанд. Дар ҳудуди Ҷамоат се мактаб, се муассисаи томактабӣ, 1 адад клуб, ду адад китобхона, 1 адад варзишгоҳ, 15 адад нуқтаҳои савдо ва хӯрокворӣ, як беморхона, як дармонгоҳ мавҷуд мебошад. Миёнаи солҳои 60-умин афзоиши масоҳати токзорон ва парвариши ангури навъҳои шаробшаванда дар совхози «Сомғор» сохтани заводи нави винобарориро тақозо намуд. Айни замон заводи винобарории «Сомғор» фаъолияти пурсамар дошта, дар ҳудуди Ҷамоати деҳоти Д.Холматов ҳамчун коргоҳи истеҳсолии номдор машҳур мебошад.

Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо
-----------------------------------

Мардум
------

|  |  |
| --- | --- |
| **Сол** | 2015 |
| **Аҳолӣ,  ҳазор наф.** | 12,9 |

Деҳоти ҷамоат
-------------

|  |
| --- |
| **Ҷамоати Д. Холматов** |
| Деҳа | Аҳолӣ |
| шаҳраки Заркорон |  |
| Гулбоғ |  |
| Даштобод |  |
| Доманакӯҳ |  |
| Обшорон |  |
| Чашмаи Арзона |  |

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҷамоати Д. Холматов. 1 феврали 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 14 Декабри 2017.
2. ↑  Demography. *untj.org*. 26 Декабри 2022 санҷида шуд.
3. ↑  Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон. — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013. — 332 с.

|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Ӯктам Бобохоҷаев** (*Бобохоҷаев Ӯктам Икромович*; тав. 30 июни 1960, Душанбе) — доктори илмҳои тиб (1997).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултети муолиҷавии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1983). Интерн (1983–84), духтури бемориҳои дарунии Беморхонаи ҷумҳуриявии клиникии № 3-и шаҳри Душанбе (1984–86), ассистенти кафедраи бемориҳои дарунии таълими дармонгоҳии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон (1986–87), таҳсил дар аспирантура (1987–91), роҳбари Маркази ҷумҳуриявии клиникии иммунология ва аллергология (1991–93), ҷонишини сардухтури Маркази миллии ташхиси бемориҳо (1993–2000), сардори Раёсати хадамоти тиббии Вазорати тандурустии Тоҷикистон (аз соли 2000), ҳамзамон дотсенти кафедраи фтизиатрияи ДДТТ (аз 2007). Ӯктам Бобохоҷаев муаллифи 89 таълифоти илмӣ, аз ҷумла 2 монография, 3 дастурамали методӣ ва 2 дастурамали таълимӣ мебошад. Таҳти роҳбарии ӯ 1 нафар рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. Сармутахассиси Вазорати тандурустӣ оид ба иммунология ва аллергология (аз 1992), узви Ассотсиатсияи пулмонологҳо ва фтизиатрҳои Осиёи Марказӣ (аз 1996), раиси Ассотсиатсияи физиопулмонологҳои Тоҷикистон (аз 2006).

Осор
----

* Ташкили хидматрасонии тиббию санитарӣ: комёбиҳо ва норасоиҳо.//Шифо, 2006, №1; Внедрение синдромного метода ведения больных с инфекциями, передаваемыми половым путём// Здравоохранение Таджикистана. 2006, № 2;
* Перфорация брюшнотифозной язвы подвздошной кишки. Анализ летальных исходов релапаротомии//Здравоохранение Таджикистана, 2006, № 4;
* Эпидемиологическая ситуация по туберкулёзу, в том числе ӯ детей в г. Душанбе и меры по её улучшению//Паёми Сино, 2009, № 2.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Бобохоҷаев Ӯктам Икромович // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Маннон Тиллоевич Асроров** (13.03.1928, д. Ленин Байроқии қитъаи Деҳинави ноҳияи Самарқанд — 28.11.2014, дар ҳамон ҷо) — агроном-хокшинос, ирригатор. хокшинос, номзади илмҳои кишоварзӣ (1960). Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1981).

Зиндагинома
-----------

Маннон Тиллоевич Асроров факултаи агрономияи Университети давлатии Самарқанд ба номи А.Навоиро хатм кардааст (1950). Соли 1950 бо роҳхати Вазорати хоҷагии қишлоқ ба Сталинобод (ҳоло – Душанбе) омада, дар Институти заминшиносӣ аввал ба ҳайси ходими хурд ва баъд ходими калони илмӣ кор кардааст (1950–1960). С. 1954 ба аспирантура шомил гаштааст. Баъд аз дифои рисолаи номзадӣ (1960) мудири шўъбаи Ин.-ути заминшиносӣ (1960–1973), сардори Стансияи заминшиносӣ- мелиоративии Вахши вилояти Қурғонтеппа (ҳоло – ҳудуди вилояти Хатлон) шуда кор кардааст (1973–1991).

Ҷоизаҳо
-------

* Ордени Парчами Сурхи Меҳнат,
* ду Ордени Ленин,
* чандин медалҳо ва Ифтихорномаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр карда шудааст.
*

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — 215 с. (тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6
«**Манофеъу-л-инсон**» (Тадбирҳои фоиданок барои инсон) — асари Абулғозӣ Баҳодурхон ибни Арабмуҳаммадхони Хоразмӣ дар боби тиб.

Дар нимаи қарни 17 ба забони тоҷикӣ навишта шудааст. Асари мазкур аз муқаддима ва 4 қисм иборат буда, дар бораи хелҳои доруҳои содда ва мураккаб, усулҳои дарёфт, тайёр кардан ва истифодаи онҳо, тарзҳои умумии муолиҷаи бемориҳои гуногун, инчунин фикру андешаи олимони тиб ва ҳакимони машҳури Шарқ баҳс мекунад. «Манофеъу-л-инсон» дар асоси тибби халқӣ таълиф шуда, осонфаҳм аст.

Аз асари мазкур як нусха дар захираи дастнависҳои шарқии Институти шарқшиносии АИ Узбакистон таҳти рақами 4701 маҳфуз мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Манофеъу-л-инсон // Илм — Исҳоқ. — Д. : СИЭМТ, 2011—2020. — С. Т. Аҳмадов. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021).
**Нишондиҳӣ барои шинохтан** - ҳаракати тафтишотиест, ки дар сурати мавҷуд будани зарурат муфаттиш метавонад барои шинохтани шахс ё предмет онҳоро ба шоҳид, шахси ҷабрдида, гумонбаршуда ё ба айбдоршаванда нишон диҳад. Шиносандагон пешакӣ дар бораи
вазъияте, ки дар он шахс ё предметро мушоҳида кардаанд ва дар бораи нишона ва хусусиятҳое, ки аз рӯйи онҳо шинохта метавонанд, пурсида мешаванд. Шахсе, ки шинохта мешавад, ба шиносанда бо якҷоягии шахсони дигаре, ки аз рӯйи намуди зоҳириашон ба қадри имкон ба шинохташаванда монанд бошанд, нишон дода мешавад. Шумораи умумии шахсоне, ки барои шинохтан нишон дода мешаванд, бояд аз се нафар кам набошад. Ин қоида ба шинохтани ҷасади мурда низ дахл надорад. Пеш аз нишондиҳӣ ба шинохташаванда таклиф карда мешавад, ки байни шахсони ҳамроҳ ҳар ҷоеро, ки хоҳад, ишғол кунад ва ин дар протокол қайд карда мешавад. Агар нишон додани худи шахс имконнопазир бошад, аз рӯи сураташ, якҷоя бо на камтар аз се сурати дигар шиносонидан мумкин аст. Предмет бо гурӯҳи предметҳои якҷинса нишон дода мешавад. Агар шиносанда шоҳид ё шахси ҷабрдида бошад, онҳо пеш аз амали шинохтан огоҳ карда мешаванд, ки барои саркашӣ кардан аз додани баёнот ё дидаю дониста додани баёноти бардурӯғ ҷавобгар хоҳанд шуд, ки дар ин бора ба протокол навишта мешавад. Ба шиносанда таклиф карда мешавад, ки шахс ё предметро, ки дар бораи он шаҳодат додааст, нишон диҳад. Саволҳои водоркунанда додан мумкин нест. Агар шиносанда яке аз одамон ё яке аз предметҳои нишон додашударо ишора кунад, ба вай таклиф карда мешавад, ки фаҳмонда диҳад: ӯ ҳамин шахс ё предметро аз рӯйи кадом нишонаҳо ё хусусиятҳояш шинохтааст. Шахс ё предмет барои шинохтан дар ҳузури одамони холис нишон дода мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 347-348
**Ахбóри Маҷлѝси Олѝи Ҷумҳурѝи Тоҷикистóн** (солҳои 1991–1995 Ахбори Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон) — нашрияи мақомоти олии қонунгузори мамлакат, ки соли 1938 таъсис ёфтааст. То сентябри 1991 «Ведомостҳои Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон» ном дошт. Аввал даврӣ нашр мегардид. Аз соли 1946 ҳар моҳ як маротиба (соле 12 шумора) ба забонҳои тоҷикӣ, русӣ ва ӯзбекӣ чоп мешуд. Аз декабри 1999 ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ ба табъ мерасад. Дар он қарору қонунҳои Маҷлиси миллии ҶТ, Маҷлиси намояндагони ҶТ, матолиби ҷала­саҳои якҷои ҳар ду палатаи парламенти мамлакат, тафсирҳои муҳимми Суди Олии ҶТ ва Суди Конститутсионии ҶТ, инчунин санадҳои байналмилалие, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон онҳоро ба тасвиб расондааст, чоп мешаванд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.132
Симон де Рохас Клементе и Рубо

**Ампелогра́фия** (аз юн. αμπελος — *ангур* ва γραφια — *менависам*) — илмест оид ба намуд ва навъҳои ангур. Ампелография қонунияти тағйирпазирии навъҳои ангурро дар натиҷаи таъсироти муҳит ва инсон меомӯзад.

Истилоҳ
-------

Истилоҳи ампелографияро бори аввал табиатшиноси полшавӣ Ф. Я. Сакс истифода бурдааст (1661; аз ин ҷост, ки ӯро асосгузори ампелография мешуморанд).

Ампелографияи умумӣ ва ҷузъӣ
----------------------------

Ампелография умумӣ ва ҷузъӣ мешавад. Ампелографияи умумӣ систематика, таснифот ва пайдоиши навъҳои ангур, инчунин методикаи тадқиқоти ампелографӣ ва ампелографияи қиёсиро дар бар мегирад. Мавзӯи омӯзиши ампелографияи ҷузъӣ навъҳои ҷудогонаи ток, тавсифи ботаникӣ, агробиологӣ ва хоҷагию технологии он мебошад. Соли 1878 дар Вена Комиссияи байналхалқии ампелографӣ таъсис ёфт, ки тарзи ягонаи баҳодиҳиро ба навъҳои ангур тасдиқ намуд. Ампелография барои муайян намудани навъҳои ангури тамоми ноҳияҳои токдорӣ ва номи илмии онҳо (синоним ва омонимҳо), ҳалли масоили ба шароити нав мутобиқ гардондани навъҳо ва махсусгардонии токдорӣ, ривоҷи токпарварӣ дар ноҳияҳои нав, интихоб ва истифодаи навъҳо ҳангоми селексия, риоя намудан ба қоидаҳои агротехникӣ дар асоси хусусиятҳои биологии навъҳо имкон медиҳад. Инкишофи ампелографияро ба 3 давр ҷудо мекунанд: тавсифи морфологии навъҳои ҳар ноҳия; ҷамъоварии навъҳо, ки тавсифи морфологии навъҳои ангури ноҳияҳои гуногунро низ дар бар мегирад; тавсифи навъҳои ҷамъоварда ё хоҷагиҳои ҷудогона дар маҳали парвариш. Тадқиқоти ампелографӣ дар санҷишгоҳҳои ампелографӣ, қитъаҳои навъсанҷии давлатӣ ва токзори истеҳсолӣ (токи худрӯйро дар маҳали сабзиш) сурат мегирад. Натиҷаи тадқиқот дар каталогҳои даврӣ ва асарҳои барҷаста таҳти унвони «Ампелография» нашр мешавад.

Ампелография дар Иттҳоди Шӯравӣ
-------------------------------

Дар собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ асари 10-ҷилдаи «Ампелография СССР» нашр гардида буд, ки 1500 навъи маҳаллию 1300 хели ғайримаҳаллии токро дар бар гирифтааст. Ба «Ампелография СССР» 119 навъи ангури маҳаллии Тоҷикистон ворид шудааст. Дар натиҷаи омӯзиши муттасили ампелографӣ навъҳои беҳтарини ангур муайян ва дар селексия истифода мегарданд. Парвариши ток, такмили навъҳои нави ангур, баланд бардоштани ҳосил ва беҳтар гардондани сифати маҳсулот, дарёфти воситаҳои нави мубориза бо ҳашароти зараррасон ва касалиҳо аз ҷумлаи пажӯҳишҳои илмии мутахассисони Институти боғпарварию сабзавоткорӣ ва кафедраи боғдории ДАТ мебошанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ампелография СССР, М. 1945—1956;
* Лазаревский М. А. Сорта винограда, М. 1959;
* Ампелография СССР. Малораспространённые сорта, М. 1963—1966;
* Ампелография, М. 1970;
* Кискин П. X. Краткая цифровая ампелография, Кишинёв, 1977;
* Энциклопедия виноградарства, т. 1, Кишинёв, 1987;
* Биологический знциклопедический словарь, М. 1989;
* Грамотенко П. М. Трошин Л. П. Микросистематика винограда, маҷ. «Виноградарство и виноделие», № 10 — 17, М. 1994.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**«Ахбóру-л-ахёр фӣ асрóри-л-абрóр»** (ар. أخبار الأخيار في أسرار الأبرار‎), *«Хабарҳои некмардон дар баёни асрори накӯкорон»*) — китоби Абдулҳақ ибни Сайфуддини Деҳлавии Бухороӣ (ваф. 1442) дар баёни зиндагӣ ва ҳолату каромати машоихи тариқат.

Мундариҷа
---------

«Ахбору-л-ахёр фӣ асрори-л-аброр» солҳои 1588—1619 ба забони форсӣ таълифу такмил шудааст. Китоб аҳволи бештар аз 230 нафар суфӣ ва машоихи шибҳи қораи Ҳиндро аз оғоз то садаи XVI дар бар мегирад ва бо зикри шарҳи ҳоли Муҳийюддин Абдулқодири Гелонӣ (ваф. 1166) ва Муъинуддини Чиштӣ (ваф.1235) шурӯъ мешавад. Муаллиф аввал дар Маккаи мукаррама ба таълифи ин китоб пардохта, сипас дар Ҳиндустон онро такмилу таҳрир карда, ба анҷом расондааст.

Нусхаҳо
-------

Ду нусхаи хуб ва комили дастхати ин асар мутааллиқ ба садаи XVII дар Захираи дастнависҳои Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии АИ Тоҷикистон зери рақамҳои 262 ва 1940 маҳфуз аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* فهرست نسخههای خطی فارسی انستیتوی آثار خطی تاجیکستان. (زیر نظر سید علیموجانیو أمریز دانعلی مردان) ج۲. تهران،۱۳۷۷

Сарчашма
--------

* Ахбору-л-ахёр фӣ асрори-л-аброр // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Амон Воҳидов** (тав. 10 апрели 1936, деҳаи Боғи Баланди ноҳияи Самарқанд) — забоншиноси тоҷик, профессор (2009).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Донишгоҳи давлатии Самарқанд (1959). Лаборанти калон, х. и. шуъбаи луғатҳои ИЗАШ МХ-и ба номи Рӯдакии АИ ҶШС Тоҷикистон (1959-65), тарҷумон дар Афғонистон (1965-68), муаллими Донишкадаи омӯзгории Самарқанд ба номи С. Айнӣ (1968-70), аспиранти ИЗА (1970 — 73). Аз соли 1973 омӯзгор, дотсент, профессори кафедраи забони тоҷикӣ ва филологияи Шарқи Донишгоҳи давлатии Самарқанд. Дар солҳои аввали фаъолияташ дар ҳайати гурӯҳи мураттибони «Фарҳанги забони тоҷикӣ» (дар ду ҷилд, М. 1969) кор мекард.

Фаъоияти илмӣ
-------------

Самти асосии фаъолияти илмии Амон Воҳидов луғатшиносӣ, пажӯҳиши таърихи фарҳангнигории форс-тоҷик мебошад. Дар бораи «Ғиёсу-л-луғот»-и Муҳаммад Ғиёсуддин рисолаи номзадӣ навишт; монографияаш дар ин боб бо номи «Ғиёсу-л-луғот»-и Муҳаммад Ғиёсуддин ва мавқеи он дар фарҳангнигории тоҷикӣ-форсӣ (Самарқанд, 2012) ба табъ расид. Ба қалами Амон Воҳидов мақолаҳо оид ба фарҳангҳои дар асрҳои миёна навишташудаи форсӣ-тоҷикӣ, рисолаҳо, китобҳои дарсӣ, дастурҳои таълимӣ тааллуқ доранд. Амон Воҳидов барои талабагони тоҷики синфҳои 3, 7, 10 дар ҳаммуаллифӣ бо З. Ҳоҷиматова, А. Шарофиддинова, Т. Чориев китобҳои дарсии «Забони тоҷикӣ» таълиф намудааст. Дар Донишгоҳи давлатии Самарқанд забони ҳозираи тоҷикӣ, таърихи забон, фарҳангнигорӣ, этимология, афкори забоншиносӣ дар фалсафаи Шарқ ва ғ.-ро ба донишҷӯён ва магистрантҳо дарс медиҳад.

Осор
----

* Фарҳангнигории тоҷику форс. Самарқанд, 2006;
* Амону-л-луғот. Самарқанд, 2009;
* Забони адабии ҳозираи тоҷик. Қисми 1, Самарқанд, 2010;
* Бо сухан ҷаҳон биорост (Маҷмӯаи мақолаҳо). Самарқанд, 2011.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Воҳидов Амон / А. Сангинов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ганданафасакҳо** (лот. Hemiptera) — як гурӯҳи ҳашарот.

Тавсифот
--------

Ганданафасакҳо ба ҳашароти ростбол (Homoptera) — ширинчаҳо, кайки барг, сафедболон ва ғ. наздикӣ доранд. Дарозии баданашон 0,7-12 см. Даҳонашон хартумчаи буғумдорро мемонад, ки аз ҷоғи поён ташаккул ёфтааст. Мӯйлабчаашон аз 4-5 (баъзан аз 1-3) банд иборат аст. Ганданафасакҳо ду ҷуфт бол доранд, болҳо дар ҳолати оромии ҳашарот аз қисми боло шикамро мепӯшонанд. Болҳои болоӣ (забарболҳо) чармгун буда, аз парда иборатанд. Боли баъзе ганданафасакҳо кӯтоҳ аст. Ганданафасакҳои дигар умуман беболанд. Ганданафасакҳо ғадуди бӯйбарор доранд, ки сӯрохи онҳо дар зери сина (дар фардҳои болиғ) ё шикам (дар кирминаҳо) ҷой гирифтааст. Тарашшӯҳоти ғадуд бадбӯй буда, барои рамондани душман ва ҷалб кардани ҳамҷинсон пешбинӣ шудааст. Дар дунё тақр. 40000 намуди ганданафасакҳо дучор меояд. Онҳо дар хок, рустанӣ, зери пӯстлоху баргҳои рехта, баъзеяшон дар об (Notonnectidae, Hyedrometridae) зиндагӣ мекунанд. Ғизои аксари ганданафасакҳо (Miridae, Tunqitidae, Pentatomidae) рустаниҳост; ганданафасакҳои даранда низ мавҷуданд. Ғизои Ганданафасакҳои обӣ (Reduviidae) гемолимфаи ҳашарот ва дигар мавҷудоти хурди бемуҳра аст. Ганданафасакҳои паразит, чунончи шабзод, хуни ҳайвоноту паранда ва одамонро мемаканд. Ганданафасакҳо соле як бор насл медиҳанд; модинаи онҳо дар тана ё бофтаҳои рустанӣ тухм мегузорад. Модинаҳои ганданафасакҳои обӣ дар тахтапушти ганданафасакҳои нарина тухм мемонанд (онҳо то пайдоиши кирминаҳо онро бардошта мегарданд).

Зараррасонӣ
-----------

Ганданафасакҳои рустанихӯр ба кишоварзӣ ва ҷангалдорӣ зиён мерасонанд, шираи рустаниро макида, боиси аз сабзиш мондану хушкидани онҳо мегарданд. Ганданафасакҳои манфиатовар низ ҳастанд (аз ҷинси Orius ва Nabis). Онҳо ҳашароти зараррасон (ширинча, кана, кирминаи ғамбускҳо ва ғайра)-ро хӯрда нобуд мекунанд. Дар Тоҷикистон 55 намуди ганданафасакҳо мавҷуданд, ки 35 намуди онҳо ба кишоварзӣ, аз ҷумла ба пахтазор (17 намуд) зиён мерасонанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бей-Биенко Ганданафасакҳо Я. Общая энтомология. М. 1971;
* Муҳитдинов С. М. Баротов Ш. Б. Шукронаев С. Ш. Назарова Ш. Д. Энтомологияи умумӣ. Д. 1999.

Сарчашма
--------

* Ганданафасакҳо / Қ. Қаҳҳоров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гамма-глобулин** — унсури сафедаи зардоби хун.

Барои пешгирӣ ва табобати бемориҳои сироятӣ ба кор бурда мешавад. Доруҳои ғамма-глобулинро иммуноглобулинҳо низ меноманд. Гамма-глобулин подтанҳои муҳофиз дошта, таъсири бемориовари микроорганизмҳоро рафъ месозанд. Гамма-глобулин вирус, бактерия, спирохетҳо ва содатаринҳоро маҳв карда, барои пешгирию табобати бемориҳои сироятӣ (хусусан амрози кӯдакон) шароити мусоид фароҳам меорад. Ҳангоми ба хун фиристодани Гамма-глобулин дар организм масуният (иммунитет)-и нофаъол ба вуҷуд меояд. Маъмулан, ғамма-глобулинро аз хуни одаме, ки гирифтори беморӣ буд, ҳамчунин аз хуни аспе, ки ба ҷисми он ваксинаҳои махсус гузаронда шудаанд, таҳия месозанд. Гамма-глобулин баъди ҳафтаи дуюми моягузаронӣ (ваксинатсия) ё беморӣ ҳосил мегардад. Гамма-глобулинро ба бемор зудтар (дар ду рӯзи аввали оғози беморӣ) тазриқ намудан лозим аст. Гамма-глобулин давомоти табу тафсро кӯтоҳ, дардро сабук ва оризаҳои бемориро кам мекунад. Онро бар зидди грипп, сурхакон, ханозир, энсифалити канагӣ, ҳепатити вирусӣ, ҳасба, нағзак, исҳоли хунин, махмалак, сурфакабудак, сӯхтан ва ғ. истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гамма-глобулин // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


  



|  |  |
| --- | --- |
| Пизишкӣ | *Ин мақолаи нопурра аз пизишкӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |