recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Саид Назрулислом** ( бенг. সৈয়দ নজরুল ইসলাম, 1925 - 3 ноябри 1975) — сиёсатмадори Банглодеш буд, ки дар давраи ҷанги истиқлолияти Банглодеш дар набудани Муҷибур Раҳмон и.в. президенти Банглодеш буд.

Зиндагинома
-----------

Соли 1925 дар ноҳияи Кишорганҷи музофоти Бангола (дар он вақт - қисми Ҳиндустони Бритониё ) таваллуд шудааст. Ӯ дар факултаи таърих ва ҳуқуқи Донишгоҳи Даккаро хатм кардааст ва дар давраи донишҷӯӣ дар фаъолиятҳои Лигаи Мусулмонон ширкат варзид, дар Ҷунбиши халқӣ барои таъсиси Покистон ширкат дошт. Дар соли 1949 ӯ афсари хадамоти давлатии Покистон шуд, аммо дар соли 1951 истеъфо дод, ва профессори Коллеҷи Анандмоҳани Мимансинг шуд ва дар он ҷо, дар соҳаи ҳуқуқ таълим медод.

Фаъолияти сиёсии ӯ замоне оғоз шуд, ки ӯ ба ҳизби Лигаи Авамӣ пайваст ва дар соли 1952 дар Ҷунбиш барои гирифтани мақоми давлатии забони банголӣ ширкат кард, ки барои он аз ҷониби полиси Покистон боздошт шуд. Дар соли 1970 вай вакили Ассамблеяи миллии Покистон интихоб шуд ва дар он муддати кӯтоҳ ба ҳайси муовини раҳбар парлумон кор кард. Баъди боздошти Муҷибур Раҳмон дар 25 марти соли 1971 Саид Назрулислом ҳамроҳи дигар раҳбарони ҳизб ба Муҷибнагар фирор кард ва дар он ҷо истиқлолияти Банглодешро эълон карданд. Муҷибур Раҳмон Президенти Ҷумҳури Банглодеш интихоб шуд, аммо дар ғайби ӯ Саид Назрулислом иҷрокунандаи вазифаи раисиҷумҳур ва Тоҷуддин Аҳмад сарвазир шуд. Саид Назрулислом дар пирӯзии банголиҳо тавассути ҳамоҳангсозии «Мукти Бахинӣ» тавонист барои дарёфти пуштибонии Ҳиндустон нақши калидӣ бозид.

Саид Назрулислом баъд аз истиқлоли Банглодеш вазири саноат шуд, муовини раиси парлумон ва узви Кумитаи конститутсионӣ буд. Вакте ки соли 1975 Муҷибур Раҳмон сарвари давлат шуда, ҳизбҳои сиёсиро манъ кард, Саид Назрулислом ноиби президент шуд ва хизби БАКСАЛ ташкил кард, ки он Муҷибур Раҳмонро дастгирӣ мекард.

Пас аз кушта шудани Муҷибур Раҳмон дар 15 августи соли 1975 Саид Назрулислом дар қатори дигар ҷонибдорони раисиҷумҳури марҳум ба пинҳонкорӣ рафт, вале дар ниҳоят боздошт шуд. Ӯ, Тоҷуддин Аҳмад, Камаруззамон ва Мансур Алӣ дар зиндони марказии Дака ҷойгир карда шуданд, ки рӯзи 3 ноябри соли 1975 дар он ҷо қатл карда шуданд.

Эзоҳ
----


| ⚙️ Парчами Банглодеш Президентҳои Банглодеш |
| --- |
| Нишони Банглодеш | 
* Шайх Муҷибурраҳмон
* Саид Назрулислом (и. в.)
* Абусайид Чоудҳурӣ
* Муҳаммад Муҳаммадуллоҳ
* Шайх Муҷибурраҳмон
* Хундакар Муштак Аҳмад
* Абусодот Муҳаммад Сайим
* Зиё Раҳмон
* Абдуссаттор
* Аҳсануддин Чоудҳурӣ
* Ҳусейн Муҳаммад Иршод
* Шаҳобуддин Аҳмад (и. в.)
* Абдурраҳмон Бисвас
* Шаҳобуддин Аҳмад
* Бадруддоза Чоудҳурӣ
* Ҷамируддин Сиркар (и. в.)
* Яҷуддин Аҳмад
* Зиллур Раҳмон
* Муҳаммад Абдулҳамид

 | Парчами Банглодеш |
**Сиддиқ Саидалӣ Раҷабалӣ** (*Сиддиқов Саидалӣ Раҷабалиевич*) – рӯзноманигор тоҷик.

Зиндагинома
-----------

28 сентябри соли 1958 дар ноҳияи Ленин (ҳоло ноҳияи Рӯдакӣ) таваллуд шудааст.

Соли 1981 шӯъбаи журналистикаи факултети филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ва соли 1982 КПК факултети журналистикаи собиқ Мактаби олии комсомолии назди КМ ВЛКСМ шаҳри Маскавро хатм кардааст.

Муҳаррири барномаҳои адабию драмавии Радиои Тоҷикистон, мухбир, мудири шуъбаи рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон», журналист-тарҷумони КМ ВЛКСМ дар Афғонистон, ёрдамчии вазири маданияти РСС Тоҷикистон, ҷонишини сардори Идораи телевизион ва радиои Вазорати маданият ва ахбороти РСС Тоҷикистон, сармуҳаррири рӯзномаҳои «Ориент экспресс», «Вечерний Душанбе», «События».

18 августи 2007 - 30 октябри 2012 - сар. Раёсати иттилоотию таҳлилии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Аз 30.10.2012 - муовини якуми раиси Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати ҶТ.

Мудири шӯъбаи иттилоотӣ ва таҳлилии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тотористон

? - 30.03.2016 - муовини 1-уми раиси Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон.

30.03.2016 - 19.01.2023 - Директори Агентии миллии иттилоотии «Ховар».

аз 19.01.2023 - нафақахӯр

Эҷодиёт
-------

Муаллифи зиёда аз 900 очерк, макола, репортаж, мусохиба, очерку хикояхо дар матбуоти точику хоричй, инчунин дар мачмуахои коллективй чоп шудаанд.

Дастовардҳо
-----------

Ғолиби Озмуни байналмилалии рӯзноманигорони «Русский мир - 2005», ки аз ҷониби «Российская газета» дар якҷоягӣ бо Конфедератсияи байналмилалии иттиҳодияҳои журналистони ИДМ, озмуни Маркази САҲА ва ТФИО барои беҳтарин маводи журналистӣ дар номинатсияи «Мавқеи шаҳрвандӣ» ва озмуни анъанавии рӯзномаи «Курери Тоҷикистон», «Беҳтарин рӯзноманигори сол – 2006».

Эзоҳ
----

1. ↑  Постановление Правительства Республики Таджикистан от 19 января 2023 года №19 "Об освобождении Сиддика С.Р. от должности директора Национального информационного агентства Таджикистана "Ховар" при Правительстве Республики Таджикистан". *www.adlia.tj*. 15 феврали 2023 санҷида шуд.
2. ↑  Сиддик Саидали Раджабали| ЦентрАзия. *centrasia.org*. 15 феврали 2023 санҷида шуд.
**Васӣ** — барои кӯдаконе, ки бе парастории волидон мондаанд, бо мақсади таъминот, таълиму тарбия, инчунин барои ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои онҳо муқаррар карда мешавад (м. 36 КГ, м. 147 КО ҶТ). *Ба сифати васӣ шахсони болиғи қобили амал таъйин карда мешаванд.* Васӣ аз тарафи ҳукумати ноҳия, шаҳр, ҷамоатҳои шаҳрак ва ҷамоатҳои деҳот, яъне маҳалли истиқомати шахсе, ки бояд таҳти васоят гирифта шавад ё маҳалли истиқомати васӣ муқаррар карда мешавад. Ҳангоми ба кӯдак таъйин намудани васй бояд сифатҳои шахсии васӣ, иҷро намудани уҳдадориҳои васӣ, қобилият доштани ӯ, муносибати байни ӯ ва шахси ба васӣ мӯҳтоҷ ва ғайра ба назар гирифта шавад. Ҳуқуқ ва уҳдадориҳои васӣ дар қонун пешбинӣ карда шудааст.

Нигаред
-------

* Васиятнома
* Васоят

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М. А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009. — с. 119
**Висла** (Wisla) — бузургтарин дарё дар Лаҳистон. Дарозтарин ва аз ҷиҳати пуробӣ дуюмин (баъди д. Нева) дарёи ҳавзаи баҳри Балтика. Тӯлаш 1047 км. Масоҳати ҳавзааш 198,5 ҳазор км². Аз Карпати Ғарбӣ (Бескиди Силезия), дар баландии 1065 м аз с. б. сар шуда, ба халиҷҳои Гданск ва Вислин мерезад. В. дар маҷрои болоӣ аз дараҳо ҷорӣ мешавад ва пуртуғён аст. Поёнтар аз Краков ба он шохобҳо ҳамроҳ шуда, пуроб мегардад. Дар маҷрои мобайнӣ, дар наздикии Варшава аз самти шимол ба ғарб ҷорӣ мешавад. Ҷанубтар аз ш. Торун боз ба самти шимол ҷорӣ шуда, қатортеппаҳои Балтикаро бурида мегузарад. 50 км аз баҳр ба шохобҳо (Ногат, В.-и Мурдоб ва ғ.) ҷудо шуда, резишгоҳи васеъро ба вуҷуд овардааст. Дар он қисмати резишгоҳ, ки аз с. б. паст аст, бандҳои муҳофизатӣ сохта шудаанд. Шохобҳои бузургаш: аз рост — Дунаес, Вепш, Буг, Сан; аз чап — Пилитса ва Брда. Баҳор пуроб, тобистон камоб мешавад. Сарфи миёнаи об 1090 м3/с. Маҷрои мобайнӣ ва поёнии В. киштигард (қариб 950 км) аст. В. ба воситаи наҳрҳо бо д-ҳои Одра (наҳри Бидгош) ва Днепр (наҳри Днепр — Буг) алоқаманд аст. Дар В. якчанд обанбор ва НБО сохта шудаанд. Дар соҳилҳои В. ш-ҳои бузурги Краков, Варшава, Плоск, Торун ва дар резишгоҳаш ш. Гданск воқеанд. Оби В.-ро обҳои ҷории корхонаҳои саноатӣ ва маишӣ олуда мекунанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Висла // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Реальный словарь классических древностей
* Britannica (онлайн)
* Pauly-Wissowa
* Treccani
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 4079105-1
* J9U: 987007562645105171
* LCCN: sh85143914
* LNB: 000291366
* NKC: ge160068
* VIAF: 144356426
* WorldCat VIAF: 144356426

 |

 |
**Термоизоляcия** — бо мақсади талаф нашудани гарми изолясия намудани биноҳо, дастгоҳҳои саноатӣ (ё қисмҳои алоҳидаи онҳо), камераҳои сардонӣ, трубопроводҳо ва ғайраро гӯянд.

Термоизолясияро дар сохтмон ва энергетикаи гармӣ барои ба ҳадди ақал овардани талафи гармӣ, дар техникаи сардонӣ ва криогонӣ барои аз таъсири ҳарорати беруна эмин доштани асбобу афзор истифода мебаранд. Муқовимати термия гармигузаронии муҳити байни ду минтақаро зиёд намуда, термоизолясияро молик мешаванд, Барои ин аз масолеҳҳои гарминогузар иҳотагирҳои махсус (дар намуди қабатҳои пардагӣ, рӯйпӯшҳо ва ғайра) месозанд. Аксаран коострукцияҳои иҳотагирро низ термоизолясия меноманд.

Ба туфайли термоизолясия талафи гармӣ кам мешавад, шароитҳои санитарию гигиени сатҳҳои дохилӣ беҳтар мегарданд. Дар фаслҳои хунуки сол барои гарм кардани бино энергия кам сарф мешавад ва ғайра. Дар фаслҳои гарми сол бошад, термоизолясия дохили биноро аз гармӣ муҳофизат мекунад ва бар тағйири фаврии ҳарорат, ки он аз таъсири радиасияи Офтоб ва тағйири шабонарӯзии ҳавои беруни бино ба амал меояд, монеъ мегардад. Дар мавриди яку якбора тағйир ёфтани ҳарорат (дар дегҳои буғ, мошинҳои буғӣ, ғулбаҳои буғгузар, дастгоҳҳои қуввагии ҳароратӣ ва ғайра) барои саришта намудани ҳарорат термоизолясия мавқеи муҳим дорад. Дар таҷҳизоти техиологи термоизолясия ғайр аз ихтисори талафоти гармӣ, инчунин реҷаи ҳароратии додашударо таъмин мепамояд, ба афзоиши иқтидори ҳароратии кӯраҳои саноатӣ мусоидат мекунад, дар камераҳои сардонӣ нигаҳ доштани ҳарорати пастро имкон медиҳад ва ғайра. Самаранокии термоизолясия ба усулҳои нақли гарми, ғафсӣ ва таркиби иҳотагир вобасти аст. Термоизолясияи конструкцияҳо қабатҳои асосии термоизоляционӣ, конструктивӣ ва химиявиро дар бар мегирад. Дар баъзе мавридҳо ба таркиби термоизолясия қабати ҳаворо ҳам дохил мекунанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Жигулёвск** (русӣ: Жигулёвск) — шаҳрест дар вилояти Самара дар Русия аст. Aҳолиаш 48770 нафар аст.

Таърих
------

Номи шаҳр аз теппаҳои кӯҳҳои Жигули (ё Жигули), ки дар муҳите, ки он ҷойгир аст, меояд.

Шаҳр бо Фармони Президиуми Шӯрои Олии РСФСР аз 21 феврали соли 1952 дар натиҷаи табдилёбии деҳаи кории Жигулевск ташкил карда шуд. Он бо шаҳри Тольятти ва ноҳияи Ставрополи вилояти Самара ҳамсарҳад аст.

1 январи соли 2006 як шакли мунисипалии мунисипалитети шаҳрии Жигулевск таъсис дода шуд. Ба сохтори ноҳияи шаҳрии Жигулевск шаҳри Жигулевск ва деҳаҳои Бахилов Поляна, Золное, Солнечная Поляна, Богатырь ва Ширяево дохил мешаванд. Ин деҳаҳо, ки рахи тангии 25 км поёнтар аз соҳили рости дарёи Волга, дар ҷойҳои зеботарин камонҳои Самара ҷойгир шудаанд. Болотар аз Жигулевск, дар 5 км дар соҳили дарёи Волга, дар соҳили рости он, як микрорайон (қаблан шаҳраки типи шаҳр) дараи Яблонёвӣ ҷойгир аст, ки он низ қисмати ноҳияи шаҳр мебошад.

Аз садаи XVII, деҳаҳои Моркваши ва Отважное дар сайти Жигулевск ҷойгир буданд. Соли 1942 дар ҷинсҳои давраи девонагӣ дар майдони баҳри Яблонёв, ки дар ҳудуди шаҳр ҷойгир аст, нафт пайдо карда шуд. Дар ҷойҳои дигари камонҳои Самара нафт пайдо шуд. Дар аввали солҳои 1950, бузургтарин он замон дар ҷаҳон ГЭСи Волга ба номи В.И.Ленин (ҳоло - НБО Жигулевская), ки соли 1957 ба анҷом расидааст. Дар солҳои 1950-1960 дар деҳаи Равини Яблонёв корхонаи бузурги семент сохта шуд.

Сохтмони шаҳр, нерӯгоҳи барқӣ ва истеҳсоли сементро Вазорати корҳои дохилии СССР анҷом додааст. Дар ҳудуд бисёр лагерҳои ислоҳӣ буданд, ки пас аз ба итмом расонидани сохтмон барҳам дода шуданд. Барои сохтмони бузурге, барои истихроҷи сангҳои Жигули се кони оҳаки гузошта шуд. Истихроҷи канданиҳои фоиданок то кунун идома дорад, ки ба гӯшаи беназири табиат зарари калон мерасонад. Дар нимаи солҳои 80-уми асри XX боғи миллии Самарская Лука таъсис дода шуд, ки масъули барқарорсозии қисмҳои зеризаминӣ аз конҳо мебошад. Дар моҳи августи соли 2006 тамоми қаламрави Самара Лука, мамнуъгоҳи Жигули, минтақаи сабз дар шаҳри Тольятти ва дигар минтақаҳои наздики он аз ҷониби ЮНЕСКО мамнӯъгоҳи биологӣ эълон карда шуд.

Наздик ба Тольятти (расман шаҳрҳо ба ҳам мепайвандад, дар амал, бо сарбанди Волга ва Нерӯгоҳҳои обӣ ҷудо мешаванд) робитаҳои мустаҳками иқтисодиву иҷтимоии шаҳрро муайян мекунанд.

Соли 2009, бо ташаббуси мири шаҳр Александр Курилин, таърихи таҷлили рӯзи шаҳр аз 29 июн то 21 феврал иваз карда шуд.

Ҷуғрофия
--------

Иқтисодёт
---------

Инҷоро ҳам бингаред
-------------------

 
Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи 
***Жигулёвск*** дорад


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Русия мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
Кони оҳак (Норвегия)
**Оҳак** — моддаи қобизи кимиёие, ки бо роҳи тафсонидани (ва коркарди минбаъдаи) оҳаксанг, бӯр ва дигар ҷинсҳои карбонатӣ ҳосил мекунанд. Аксар вақт аз мафҳуми оҳак оҳаки ношукуфта — СаО ва оҳаки шукуфта — Са(0Н)-ро мефаҳманд. Диrap намудҳои оҳак — оҳаки натропӣ (омехтаи Са(ОН)2 ва NaOH), ки дар противогазҳо, асбобҳои лабораторӣ (барои фурӯ бурдани С02) ба кор меравад ва оҳаки хлорнок — Са(ОС1)2, ки чун моддаи шустагарӣ ва безараркунанда истифода мешавад, низ маълуманд.

Оҳаки бинокорӣ то 95% СаО дорад. Онро дар натиҷаи сӯхтани (дар ҳарорати 1100—1300° Селсия) карбонатҳои калсию магний ҳосил мекунанд. Оҳак чун масолеҳи бинокорӣ аз қадимулайём маълум аст. Онро ҳатто 3000— 2500 сол пеш аз милод барои часпонида­ни сангу хишти иншоотҳо, андова кардани девор ва ғайра истифода мебурданд. Чунин омехта дар натиҷаи пайвасти гази карбонати таркиби ҳаво ва бухор шудани оби он карбо­нати калсий ҳосил карда, тадриҷан сахт мешавад:

Ca(OH)2 + CO2 → CaCO3 + H2O.

Оҳак вобаста ба таркиби химиявӣ ба оҳаки дар ҳаво сахтшаванда ва оҳаки гидравликӣ ҷудо мешавад. Оҳак дар ҳаво сахтшаванда асосан аз СаО ва MgO иборат аст. Оҳаки гидравликӣ бошад, ба ғайр аз СаО ва MgO, боз Si02, AI2O3 ва ҒегОз низ дорад. Оҳаки дар ҳаво сахтшаванда масолеҳи бинокор ва бетонро дар ҳавои хушк, вале оҳак гидравли ки онҳоро ҳам дар ҳаво ва ҳам дар об сахт мекунад.

Оҳакро дар сохтмон, металлургия, саноати химия, истеҳсолоти қанд, коғаз, шиша ва ғайра, инчунин дар хоҷагии қишлоқ барои тоза кардани об истифода мебаранд. Дар сохтмон аз он масолеҳи бинокорӣ (бетон, хишти силикати, сангҳои сунъии бинокорӣ, блокҳо ва ғайра) тайёр мекунанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Волженский А В. Буров Ю. С. Колокольников В. С. Ми­неральные вяжущие вещества, Москва, 1966.

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Нерӯи нарм** ё **қудрати нарм** (англ. soft power) — дар сиёсат ба ҷойи иҷбор, тавонои ҷазб ва интихоб аст. Ба иборати дигар, қудрати нарм шомил шаклдодан ба тарҷеҳоти дигарон аз тариқ ҷаззобият ва ҷазб аст. Яке аз вежагиҳои таъйинкунанда қудрати нарм ин аст, ки иҷборӣ нест. Қудрати нарм шомили фарҳанг, арзишҳои сиёсӣ ва сиёсатҳои хориҷӣ аст. 

Дар охири солҳои 80-уми асри гузашта, баъди фурӯпошии Шӯравӣ ва поёни Ҷанги Сард миёни Амрико ва Иттиҳоди Шӯравӣ, профессори Донишгоҳи Ҳарвард Ҷозеф С. Ние консепсияи қудрати нарм ро пешниҳод кард. Ӯ зарурати ин консепсияро чунин баён мекунад: пас аз тамом шудани ҷанги сард амрикоиҳо мехостанд, мавқеи худро дар ҷаҳон бе Шӯравӣ бифаҳманд.

Консепсия ё назарияи нерӯи нарм барои дар эътидол нигоҳ доштани робитаҳо дар байни миллатҳо ва фарҳангҳо матраҳ шудааст. Ин консепсия бар асоси арзишҳои демократӣ сохта шуда, ба гуфтугӯ дар байни миллатҳо, шиносоии фарҳангу ҳунар ва мусиқии онҳо ва ҷалби бештари халқҳои гуногун ба варзиш мусоидат мекунад.

Эзоҳ
----

1. ↑  "Нирӯи нарм" дар Тоҷикистон. Фарқи Амрико аз Чину Русия чист?(тоҷ.). *Радиои Озодӣ*. 10 ноябри 2021 санҷида шуд.
**НБО Сангтӯда-1** дар дарёи Вахш сохта шудааст. НБО Сангтӯда-1 - иқтидораш 670 МВт ва қудрати истеҳсолиаш 2,7 млрд. кВт-соат дар як сол аст.

Таърих
------

Бо шарофати кӯшишҳои Ҳукумати Тоҷикистон ва шахсан Президенти ҷумҳурӣ Эмомалӣ Раҳмон соли 2004 соли аз нав ба фаъолият сар кардани сохтумони нерӯгоҳи барқи обии Сангтӯда-1 гардид.
Ҳангоми боздиди расмии президенти Федератсияи Русия Владимир Путин ба Ҷумҳурии Тоҷикистон 16 октябри соли 2004 аҳднома байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҳукумати Федератсияи Русия дар бораи иштироки Федератсияи Русия дар сохтмони нерӯгоҳи баркии обии Сангтӯда-1 баста шуд. Мувофиқи ин аҳднома, хароҷоти умумии сохтмон – 482 млн. доллари ИМА муайян гардид. Ҳукумати Федератсияи Русия ба сохтмони нерӯгоҳи барки обии Сангтӯда-1 250 млн. доллари ИМА саҳмгузорӣ (75% саҳмияи Федератсияи Русия ва 25% саҳмияи Ҷумҳурии Тоҷикистон аст) намудааст.

Сохтмони НБО Сангтӯда-1 соли 2004 оғоз гардида, гидроагрегати нахустини он соли 2008, охиринаш соли 2009 ба кор дароварда шудааст. НБО Сангтӯда-1 соли 2009 пурра ба истифода дода шудааст.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Официальный сайт Сангтудинской ГЭС-1
* Новости Сангтудинской ГЭС-1 Бойгонӣ шудааст 5 сентябри 2010  сол.
**Махмудов Искандер Кахрамонович** (тав. 5 декабри соли 1963, Бухоро) — соҳибкор, асосгузор ва президенти Уральской горно-металлургической компания. Аз рӯи маълумоти Forbes, дар соли 2008 сарвати Маҳмудов ба 18 млрд доллар баробар аст, ки ба ӯ имкон медихад дар хати 12-ум дар фехристи сарватмандтарин сохибкорони Русия (№ 63 дар ҷаҳон) қарор гирад.

Зиндагинома
-----------

Донишгоҳи Давлатии Тошкент, факултаи шарқшиносиро хатм кардааст, забонҳои форсӣ,русӣ,арабӣ ва англисӣ медонад. Дар сохторҳои вазорати алокаи иктисодии Иттиҳоди Шӯравӣ кор кардааст, намояндаи кишвар дар Либиё буд, дар бозори араб ва Ироқ аслихаи советиро пеш мебурд.

Эзоҳ
----

1. ↑   (лаҳ.)
2. ↑

Пайвандҳо
---------

* Зиндагиномаи мухтасар дар сомонаи УГМК Бойгонӣ шудааст 26 феврали 2012  сол.
* Зиндагиномаи мухтасар
Акапелла
**Аʼкапелла**, **А капе́лла** (итол. *a cappella* – ҳамсароӣ) — сарояндагии дастаҷамъии бисёровоза бе ширкати созҳои мусиқӣ.

Тавсифот
--------

Yale Whiffenpoofs а капелла таронаи «Bright College Years» иҷро мекунанд
Истилоҳи «Аʼкапелла» аз калимаи капелла гирифта шуда, дар охири садаи XVII ба истифода даромад. Дар ибтидо услуби муайяни мусиқии хориро ифода мекард, ки диққати асосӣ на фақат ба амиқию равшании матн, балки ба тарзи овозхонӣ ва таркибу мувофиқати умумии овозҳо равона шуда буд. Услуби аʼкапелла бисёровоза (полифонӣ) буд; бештар пардаҳои аслӣ (диотонӣ) истифода мешуданд. Ба овозҳои вокалӣ созҳои мусиқӣ низ ҳамовоз мешуданд. Ҳанӯз дар асрҳои миёна, то даме ки истилоҳи «аʼкапелла» мавқеъ ёфт, ин услуб – услуби асосии маданияти мусиқӣ гардид. Он дар давраи Эҳё дар асарҳои полифонии композиторони нидерландӣ (Жоскен Депре, Орландо Лассо) ва мактаби румӣ ба авҷи аъло расид. Аз аввали садаи XIX сар карда, ҳангоме ки услуби аʼкапелла дар санъати мусиқӣ ҷойи муайянеро ишғол намуд, созҳои мусиқӣ аз сафи ҳамовозӣ баромаданд ва истилоҳ маънои ҳозиразамонро гирифт. Дар ин услуб бойгарӣ, назокат, тароват ва зебоии овози сарояндагӣ ба таври пурра нишон дода мешавад, бинобар ин таваҷҷуҳи композиторони давраҳои гуногун ба услуби аʼкапелла бештар гардид.

Аʼкапеллаи тоҷик
----------------

Аʼкапелла дар эҷодиёти як зумра композиторони муосири тоҷик мавқеи хос дорад. «Чархофалак», «Сад доғ», «Регравон», «Кӯҳи Ҳисор», «Панди Ҳофиз»-и Х. Абдуллоев, «Рӯи гулгун», «Дар кӯҳу дар дашт», «Ман доғ»-и Ф. Одинаев, «Акрамҷон»-и М. Атоев, «Дарё, ки калон шавад», «Лолаҳо дар ёлаҳо»-и Т. Сатторов, «Базми наврӯзӣ», «Гуларӯсак»-и Д. Дӯстмуҳаммадов, «Соқиномаи рок», «Суруди меҳнат»-и Ҷ. Охунов, «Барқи зафар»-и Ф. Баҳор, «Суруди дӯстӣ»-и Ш. Пӯлодӣ ва ғайра ба тарзи аʼкапелла таҳия шудаанд. Хормейстери соҳибистеъдоди тоҷик К. Ҳалимов зиёда аз 40 суруди хориро ба тарзи аʼкапелла таҳия кардааст, ки қариб 20-тои онҳо дар иҷрои ансабли «Шарора»-и ДДСТ ба номи Мирзо Турсунзода садо дода, дар хазинаи мусиқии радиои тоҷик маҳфузанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
|  |
| --- |
| Унсури холии Викидода |

**«Аҷоибу-л-мақдур фӣ навоиби Темур»** — асари таърихии Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Арабшоҳ (1392–1450), ки воқеоти таърихии замони Темурро дар бар мегирад.

Муҳтавои асар
-------------

«Аҷоибу-л-мақдур фӣ навоиби Темур» аз ҷумлаи он таърихномаҳои нодирест, ки дар замони ҳукмронии Темуриёни аввал навишта шуда, муаллифи он ба кору фаъолиятҳои ҷангии Темур аз нуқтаи назари танқидӣ муносибат кардааст. Чунин тарзи таърихнигорӣ дар асрҳои миёна хеле кам ба назар мерасад, аз ин рӯ муҳаққиқин яке аз арзишҳои «Аҷоибу-л-мақдур фӣ навоиби Темур»-ро маҳз дар ҳамин дидаанд. Аз ин рӯ, истифодаи он барои муқоиса бо дигар таърихномаҳои асримиёнагӣ бузург арзёбӣ мешавад, аз ин сабаб аст, ки ин асари Ибни Арабшоҳ дар кутуби баъдӣ бисёр истифода шуда ва муҳаққиқини замони ахир низ бо эътимоду боварӣ навиштаҳои ӯро бисёр истифода мекунанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Мирхонд. Равзату-с-сафо / Бо пешгуфтор ва таълиқоти Н. Амиршоҳӣ. Ҷ. 1. Д. 2004;
* Ибни Қурбон. Дар дуроҳаи фано ва эҳёи миллати қадим. Д. 2007.

Сарчашма
--------

* Аҷоибу-л-мақдур фӣ навоиби Темур // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ислом Абдусаломов** (13 феврали 1929, маҳаллаи Тайлоқи ноҳияи Самарқанд — 7 апрели 2014) — зоолог, эколог, зоогеограф (паррандашинос), доктори илмҳои биология (1972) академики Академияи илмҳои Тоҷикистон (1997). Ходими хизматнишододаи илм ва техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1996), директори фахрии ИЗИП ба номи Е. Н. Павловскийи Академияи илмҳои Тоҷикистон (аз с. 2005) буд.

Зиндагинома
-----------

Ислом Абдусаломов 13 феврали соли 1929 дар маҳаллаи Тайлоқи ноҳияи Самарқанд ба дунё омадааст. Факултети биологияву хокшиноси Универститети давлатии Ӯзбекистон (ҳоло — Донишгоҳи давлатии Самарқанд ба номи А. Навои)ғро бо баҳои аъло хатм кардааст (1950). Ходими илмӣ ва аспиранти назди ИЗИП ба номи Е. Н. Павловскийи Академияи илмҳои Тоҷикистон (1950—1958). Дар мавзӯи «Очерки экологӣ-фаунавии паррандаҳои Помир» рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст (1958). Мудири шуъбаи экология (1959—1962), ҷонишини директор (1963—1967), директори ИЗИП ба номи Е. Н. Павловскийи Академияи илмҳои Тоҷикистон (1967—1972; 1984—1992), раиси Президиуми Ҷамъияти ҷумҳуриявии ҳифзи табиати Тоҷикистон (1977—1981).

Фаъолияти илмӣ
--------------

Соли 1972 дар мавзӯи «Биология ва хусусиятҳои ба тарзи амудӣ ҷойгиршавии паррандагони Тоҷикистон» рисолаи доктори ҳимоя намудааст. Муаллифи зиёда аз 360 асари илмӣ, аз ҷумла 7 монография, 5 китоби илмию оммавӣ, аз ҷумла

* Фаунаи Тоҷикистон.- Душанбе,1972,
* Муҳоҷирати паррандагон дар Осиё. — Душанбе, 1982,
* Олами ҳайвоноти Тоҷикистон. — Душанбе,1991.
* Китоби Сурхи Тоҷикистон. — Душанбе,1997,(ба заб тоҷ. ва русӣ), ҳаммуаллиф.

Асарҳояш асосан ба мавзӯъҳои паррандашиносӣ, тернология, герпетология, масъалаҳои ҳифзи табиат ва захираҳои табиии Ҷумҳурии Тоҷикистон бахшида шудаанд. Муҳарири масъул ва яке аз муаллифони «Китоби Сурхи Тоҷикистон» (Душанбе,1997, ба заб. тоҷ; Душанбе,1988, ба заб. русӣ).

Фаъолияти илмию ҷамъиятӣ
------------------------

Бо ибтикори ӯ соли 2000 дар Помир [[мамнӯъгоҳи "Зоркӯл"]] таъсис шудааст, ки дар он хелҳои ҳайвоноти нодир ва маҳвшаванда, аз ҷумла ғози кӯҳӣ ё ҳиндӣ сукунат доранд. Инчунин бо саъю кӯшиши ӯ дар шимоли Тоҷикистон «Парваришгоҳи Сирдарё» таъсис ёфт, ки дар он мурғони обию ботлоқӣ ва соҳилмақом таҳти ҳимоя гирифта шудаанд. Роҳбари илмии 2 рисолаи доктори илм ва 16 номзади илми биология аст. Сарвари ҷамъияти ғайриҳукуматии «Шӯрои ҷамъиятии экологии Ҷумҳурии Тоҷикистон» буд.

Ҷоизаҳо
-------

* Бо ордени «Шараф» дараҷаи 1,
* Медалҳои «Барои меҳнати шоён» ва «Ветерани меҳнат»,
* «Нишони Фахрӣ»-и Академияи илмҳои Тоҷикистон
* Ифтихорномаҳои давлатӣ ва соҳавӣ мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑

Адабиёт
-------

* Энсиклопедияи советии тоҷик.Ҷилди 1. — Душанбе, 1978, — с. 22
* Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе, 2013, — с.17-18,
* Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳайати шахсӣ. — Душанбе: Дониш, 2011. — 216 с.
**Ба фоҳишагӣ ҷалб кардан** - ҷиноят ба муқобили ахлоқи ҷамъиятӣ буда, дар **м. 238 КҶ ҶТ** пешбинӣ гардидааст. Тарафи объективии ҷиноят аз ҷалб намудан ба фоҳишагӣ бо зӯроварӣ ё таҳдиди истифодаи он,
истифодаи вазъи тобеият, шантаж, таҳдиди несту нобуд ё вайрон кардани амвол ё бо роҳи фиреб иборат аст. Ба фоҳишагӣ ҷалб намудан дар маҷбур намудани зан оид ба мунтазам бар ивази пул ё мукофоти дигар бо шакли дилхоҳ бо шахси дилхоҳ даромадан ба алоқан ҷинсӣ фаҳмида мешавад. Агар ҳангоми ба фоҳишагӣ ҷалб кардаи бо истифодаи зӯроварӣ ба саломатии ҷабрдида зарари миёна ё вазнин расонида шавад, кирдорҳои гунаҳгор аз рӯи маҷмӯи ҷиноятҳо (**м. 110, 111 ва 237 КҶ ҶТ**) банду баст карда мешавад. Фиреб ҳамчун усули ба фоҳишагӣ ҷалб кардан мумкин аст дар ваъдаи пайдо намудани кори муайян (пешхизмат, ҳунарманд ва ғайра) ифода ёбад, вале дар асл гунаҳгор ҷабрдидаро ба сифати фоҳиша истифода бурдан мехоҳад.

Нигаред низ
-----------

Қонун

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009.- с.78-79
**Калимасозӣ**, 1) сохтани калимаҳои нав дар асоси калимаҳои якрешагӣ ва ё ибораҳо бо ёрии принсипҳои муайяни дар забон қабулгардида. Якчанд роҳи калимасозӣ мавҷуд аст: — пайвастани асосҳо бо аффиксҳо (кор-гар, боақл, безарар, ҳамкорӣ, нобаро-барӣ), ҳамроҳ кардани чанд асос (калимаҳамроҳкунӣ), сохтани калимаҳои мураккаб (модарарус, хубрӯй, ҳамешабаҳор, кайҳоннавард, дарёнавард); принсипи морфологи-синтаксисии калимасозӣ— тағийр ёфтани вазифаи грамматики ва аз як ҳиссаи нутқ; ба дигар ҳиссаи нутқ гузаштани калима (бой, гадо—аз сифат ба исм; парранда, дида (чашм) — аз сифати феълӣ ба исм гузаштаанд). Сифатҳои феълии хонанда, гӯянда, бофанда, нависанда ба вазифаи аслии худ ва бештар—исм истифода мешаванд. Ин ҳодисаи забонӣ субстантивасия номида мешавад; принципи лексики-семантики — ба амал омадани калимаҳоеро идора менамояд, ки дар натиҷаи инкишофи маъно (бештар маънои маҷозӣ) ба шакли омонимҳо сурат гирифтаанд: меҳр (офтоб), меҳр (муҳаббат, дӯстдорӣ), замин (сайёра), замин (мавзеи кишту кор, замини пахта) ва ғайраҳо. Калимасозӣ яке аз манбаъҳои муҳимми бой гардидани таркиби луғавии забон, яке аз роҳҳои ба миён омадани истилоҳот мебошад. Дар забони тоҷикӣ ҳар як ҳиссаи нутқ тарз ва воситаҳои махсуси калимасозӣ дорад ва ба туфайли калимаҳои нав барои ифода намудани нозукиҳои фикр нодир мегардад. 2) — як қисми забоншиносӣ, ки структураи калима ва қонуниятҳои сохта шудани онро меомузад.

Нигаред
-------

* Забоншиносӣ

Адабиёт
-------

Забони адабии ҳозираи тоҷик, к. 1, Душанбе. 1973; Кубрякова Е. С, Что такое словообразование, №. 1965; Общее языкознание, Москва. 1973. М. Мухаммадиев.
**Аҷузкампир** — номҳои дигар **Аҷуз**, **Оҷуз**, **Аямаҷуз**, **Девкампир**, **Қақа**, **Кампири Зол**, **Ялмоғузкампир**, **Момо Муруса** — яке аз қаҳрамонҳои афсонаҳои мардумии тоҷик.

Симо
----

Аҷузкампир ба шакли пирзанест бадбашара, девсурат, ҷодугар, зишткор ва ғайра Дар афсонаҳо, асосан, симои манфӣ аст. Дар баъзе афсонаҳо Аҷузкампир зоҳиран ба қаҳрамони асосии афсона ёрӣ мерасонад, вале дар асл бар зидди ӯ амал мекунад. Дар афсонаҳои «Подшоҳи ҳафтдухтара», «Кали шафтолухӯрак», «Донак» ва ғайра Аҷузкампир чун ҷодугар, гоҳе дар симои пирзани меҳрубон, хайрхоҳ ва гоҳе бадҳайбат, одамхӯр пайдо шуда, ба симоҳои мусбати афсона зарар мерасонад.

Ривоятҳо
--------

Ривоятҳое мавҷуданд, ки дар онҳо Аҷузкампир дар ҳақиқат пирзани меҳрубону ғамхор аст. Мувофиқи ривояте Худованд барои Баҳор қасри нилгуне сохт. Аҷузкампир дояи Баҳор буд. Баробари наздик шудани зоиши Наврӯз шамоли сахте мешаваду абрҳоро пароканда мекунад. Ин шамолро мардум *«шамоли Аҷузкампир»* мегӯянд. Баъд аз он Наврӯз ба дунё меояд.
Аҷузкампир ё ин ки аҷуза, оҷуз (дар Яғноб *Холҷун* мегӯянд) бо сармои зимистон иртибот дорад, яъне рамзи зимистон аст, ки ҳафт рӯз дар моҳи Ҳут давом мекунад. Ин ҳафт рӯзро мардум, махсусан занон наҳс мешуморанд: шустушӯ, нохунгирӣ, тӯйи хатна, арӯсӣ ва дигар корҳои муҳимро иҷро намекунанд. Дар Бухоро, Самарқанд, вилоятҳои Суғду Хатлон ва ғайра сардии зимистонро *«Кампир дар ғор»* (бо омадани Баҳор кампир ба ғор медарояд) ё *«кампир дар қуттӣ»* («Ҳут агар ҳутӣ кунад, кампира дар қутӣ кунад») мегӯянд. 
Пирзан бо ҳамин шаклу шамоили Аҷузкампир дар афсонаҳои мардумони гуногуни олам, бо ҳамон номе, ки халқ ба забони худ ба он додааст, амал мекунад. Масалан, дар афсонаҳои русӣ Аҷузкампирро Бабаяга мегӯянд.

Адабиёт
-------

* Амонов Р. Очерки эҷодиёти даҳанакии Кӯлоб. - Душанбе,1963;
* دهخدا علی اکبر. لغتنامه. تهران، ۱۳۷۳

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

Эзоҳ
----
Терморегулятори электронии барномарезишудаи Thermoreg Eco-Logic
**Терморегулятор** (аз термо… ва русӣ: регулятор — танзима) — таҷҳизотеро гӯянд, ки барои ба таври худкор дар саннаи муайян нигоҳ доштани ҳарорати дохили бино, зарф, трубопровод, кӯра ва дигар объектҳо таъйин шудааст.

Терморегуляторҳо дар соҳаҳои гуногуни саноат, хоҷагии қишлоқ, лабораторияҳои назоратӣ ва тадқиқоти илмӣ истифода мешаванд. Онҳо асосан аз унсурҳои зерин таркиб ёфтаанд: термодатчик —зиёд ё кам шудани ҳароратро ба қайд гирифта, онро ба сигнали муайян табдил медиҳад; узви идора — сигнали аз термодатчик гирифташударо тақвият медиҳад; узви иҷро — сигнали тақвияшударо, ба узви танзимкунанда мёгузаронад, ки он дар навбати худ ҷараёни энергия (ё худ модда)-и дохил ва хориҷшавандаро танзим мекунад.

Терморегуляторҳои амалиёташон бевосита ва бавосита мавҷуданд. Дар nерморегуляторҳои бевосита амалкунанда сигнали термодатчик бевосита ба узви танзимкунанда мегузарад. Дар nерморегуляторҳои бавоситаамалкунанда бошад, таъсири сигнали термодатчик ба узви танзимкунанда тавассути моеъ (nерморегулятори гидравликӣ), газ (nерморегулятори пневматикӣ) ва энергияи электр (nерморегулятори электрӣ) гузаронида мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Юрманов Б. Н. Автоматизация систём отопления, вептиляции и кондиционирования воздуха, Ленинград 1976.

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Комрон Сафаров** (*Сафаров Комрон Исмоилович*; 20 январи 1978, Каздон, ноҳияи Айнӣ) — рӯзноманигори тоҷик. Аълочии телевизион ва радио. Аълочии матбуот.

Зиндагинома
-----------

Комрон Сафаров 20 январи соли 1978 дар деҳаи Каздони ноҳияи Айнӣ ба дунё омадааст. Соли 2000 факултаи журналистика ва тарҷумонии Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси журналист — тарҷумон хатм намудааст.

Фаъолияти корӣ
--------------

Аз соли 2000 то 2002 дар Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» дар вазифаи тарҷумон кор карда, моҳи сентябри соли 2002 тавассути озмун дар идораи барномаҳои сиёсии Шабакаи якуми телевизиони Тоҷикистон ба ҳайси муҳаррир ба кор қабул гардид. Аз соли 2006 дар вазифаҳои муовини сармуҳаррири идораи барномаҳои сиёсӣ, сармуҳаррири идораи мазкур, муовини директори Шабакаи якум ва котиби масъули маъмурияти Шабакаи якуми телевизиони Тоҷикистон кор кардааст. Аз моҳи ноябри соли 2014 то моҳи ноябри соли 2015 дар вазифаи муовини аввали директори Шабакаи якум фаъолият карда, аз 25-уми ҳамин моҳ то имрӯз муовини якуми директори Муассисаи давлатии телевизиони «Синамо» мебошад.

Барномаҳои телевизионӣ
----------------------

Сафаров Комрон муаллифи барномаҳои телевизионии «Парламент», «Файзи Истиқлол», «Рукни чорум», «Маърифати ҳуқуқӣ» ва «Меҳвари иттилоот» буда, ҳамзамон беш аз 60 филми ҳуҷҷатии телевизионӣ таҳия намудааст, ки дар хазинаи Шабакаи якум маҳфузанд. Аз он ҷумла, «Истиқбол аз Истиқлол», (18 қисм), «Як рӯзи Сангтӯда». «Эъҷози нурофарӣ», «Қавлу амал», (қисми 1), «Ҷодаи қисмат», (19 қисм), «Истиқлол ва эҳёи Тоҷикистон», «Наҷотбахши миллат», «Тоҷикистон ва истиқлоли давлатӣ» (солнома 1993), «Эмомалӣ Раҳмон ва амнияти озуқаворӣ», «Аз Паём то Паём» (солҳои 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013), «Дастоварди сол», (2008, 23009, 2010, 2011, 2012), «Хуршеди Ваҳдат», «Тоҷикистони воҳид», «Об манбаи ҳаёт», «Тоҷикистон ва рушди парламентаризм», «Тоҷикистон дар Созмони ҳамкории Шанхай» ва ду қисм «Сабақи таърих».

Мукофоту ифтихорномаҳо
----------------------

Комрон Сафаров таърихи 16 августи соли 2013 бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Ифтихорномаи Ҷумҳурии Тоҷикистон мукофотонида шуда, инчунин дорои нишони «Аълочии телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон», нишони «Аълочии матбуот», «Ифтихорнома»-и Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ифтихорномаи Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ифтихорномаи Қӯшунҳои сарҳадии Кумитаи давлатии амнияти миллӣ, Ҷоизаи Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи адабиёт, рузноманигорӣ, санъат ва меъморӣ мебошад.

Оила
----

Оиладор, соҳиби ду фарзанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Сафаров Комрон Исмоилович. *ТВ Синамо* (2016-25-10).
**Глуховский Арон Менделеевич** (Маркович) (10.11.1899, Минск— 14.5.1971, Душанбе) — рӯзноманигори шӯравии тоҷик, нахустин сардабири «Советский Таджикистан» (баъдан «Коммунист Таджикистана», «Народная газета»). Корманди хидматнишондодаи маданияти ҶШС Тоҷикистон (1969).

Зиндагинома
-----------

Пас аз хатми Омӯзишгоҳи табиатшиносӣ (1919) дар шуъбаи уездии маорифи халқ, нашрияҳои «Полесская правда» ва «Набат молодёжи» кор кард. Соли 1926 бо роҳхати КМ комсомоли ИҶШС ба Тошканд омада, нахуст котиби масъули рӯзномаи «Правда Востока», сипас (1927-29) муҳаррири нашрияи навтаъсиси «Комсомолец Востока» шуд. Соли 1929 Арон Глуховскийро Бюрои осиёимиёнагии КМ ВКП(б) ҷиҳати таъсиси газетаи рӯзмарраи русӣ ба Тоҷикистон фиристод. Солҳои 1929-32, 1934-36 муҳаррири газетаи «Советский Таджикистан» (баъдан «Коммунист Таджикистана»), 1932-34 муҳаррири газетаи «Красная Чувашия» буд. Соли 1937 бо иттиҳоми «тарғиби ақидаҳои зиддиинқилобии тротскийчигӣ» 10 сол зиндонӣ шуд. Дар оғози ҶБВ аз зиндон ихтиёран ба ҷабҳа рафта, то рӯзи пирӯзӣ зидди фашистон ҷангид. Пас аз ҷанг дубора ба Тоҷикистон баргашта, дар бунгоҳи хабарии ТоҷикТА (ҳоло АМИТ «Ховар») коркуни техникӣ буд. Соли 1960, пас аз маҳкум шудани шахсиятпарастӣ доғи иттиҳом аз номи Арон Глуховский низ шуста шуд ва то поёни умр дар рӯзномаи «Коммунист Таджикистана» котиби масъул буд. Узви Комитети иҷроияи марказӣ ҶШС Тоҷикистон (даъватҳои 3, 4, 5), узви КМ ҲК Тоҷикистон

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени «Ситораи Сурх», чандин медали ИҶШС, Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШСТ сарфароз гардидааст.

Адабиёт
-------

* Воробёв В. Хасанов Д. Капитаны редаксионного корабля. Д. 2002.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Глуховский Арон Менделеевич / Қ. Шарифзода // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
|  |
| --- |
| ← **ноябр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   |   |
| с. 2022 |

**14 ноябр** — 318-умин рӯзи сол (319-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 47 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 14 ноябр*

### Ҷаҳонӣ

* СММ — Рӯзи ҷаҳонии диабет.

### Миллӣ

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 14 ноябр*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 14 ноябр*

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 14 ноябр*

Тақвими мардумӣ
---------------

**Ақраб** (23 Октябр - 22 Ноябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Обон дар тақвими Эронӣ аст.

АқрабАқраб

Ҳамчунин нигаред
----------------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  14 ноябр |

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 15 ноябри 2018  сол.
* 
* Наука, 14.11
* cyclowiki 14.11

Эзоҳ
----
**Нигина Рауфовна Мирганова** (тав. 12. 11. 1970, шаҳри Душанбе) — забоншинос, номзади илмҳои педагогӣ (2007).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1987—1992 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намуда, онро бо дипломи аъло хатм кардааст. Солҳои 1993—2004 муаллими забон ва адабиёти рус дар мактаби миёнаи № 34-и шаҳри Душанбе буд. Аз соли 2004 дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ ба ҳайси муаллими калони кафедраи забони русии умумидонишгоҳӣ кор мекунад. Солҳои 2008—2009 вазифаи мудири кафедраи забони русии умумидонишгоҳиро ба уҳда дошт. Инчунин аз соли 2009 то ба имрӯз дар вазифаи мудири шуъбаи аспирантураи донишгоҳ фаъолият мебарад. Муаллифи зиёда аз 20 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад, ки масъалаҳои низоми маълумоти олӣ, низоми кредитии таҳсилот ва методикаи омӯзишу таълими забони русиро фарогиранд. Бо ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.
Ас.: Грамматика русского языка (учебное пособие), Д. 2009; Методическое пособие по русскому языку для студентов с таджикским языком обучения, Д. 2010; Кризис в высшем образовании преодолим // Вестник. ТГНУ, Д. № 8, 2005; Социально- педагогические проблемы развития системы высшего образования в годы независимости // Наука и жизнь, Д. 2007; Теоретико-методологические предпосылки развития системы высшего образования Республики Таджикистан // Русский язык и литература в школах Таджикистана, Д. № 4, 2007.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
Барограф.
**Барóграф** (аз юн.-қад. βάρος «вазнинӣ, вазн» ва γράφω «менависам») ё **барометрограф** — асбоби худнавис барои муттасил ба қайд гирифтани фишори атмосферӣ.

Истифодабарӣ
------------

Дар пойгоҳҳои бодуҳавошиносӣ (метеорологӣ), инчунин самолётҳо ва аэростатҳо барои бақайдгирии баландӣ (аз рӯйи тағйирёбии фишор) истифода мешавад.

Намудҳои барограф
-----------------

Вобаста ба тарзи кор барографҳо анероидӣ ва симобӣ (вазнӣ ва шиноваракдор) мешаванд. Дар амалия барографҳои анероидие бештар маъмуланд, ки қисми қабулкунакашон аз якчанд қуттиҳои анероидии ба ҳам насбкардашуда иборат аст. Ҳангоми тағйир ёфтани фишори атмосферӣ қуттиҳо фишурда ё васеъ мешаванд, ки дар натиҷаи ин сарпӯши онҳо боло ё поён мешавад. Ин ҷойивазкунӣ ба қалам таъсир намуда, он дар навори ба фишорҳо тақсимшуда хатти каҷро мекашад. 1мм-и он нисбати хатти амудӣ ба 1 мбар (1мбар = 100 н/м2) мувофиқат мекунад. Аз рӯйи вақти пурраи гардиши чарх барографҳо ба шабонарӯзӣ ва ҳафтагӣ ҷудо мешаванд. Кори барографро дар натиҷаи муқоисаи он бо барографи симобӣ назорат мекунанд. Барографи ҳассосияташ бузург микробарограф ном дорад, ки дар он тағйирёбии 0,1 мбар фишор ба 1–3 мм-и ҷойивазкунии амудии қалам мувофиқат мекунад.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Анероид

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Барограф // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Нидо** — гурӯҳи калимаҳоест, ки маънои луғавӣ надоранд,ҳиссиёти ботиниву зоҳирӣ ва иродаи гӯяндаро ба нутқи ҳамсуҳбат ва предмету ҳодисаҳои олами воқеӣ ифода менамоянд. Нидо бо имою ишорат ва оҳанг (интонатсия) зич марбут аст. Ҳамин тавр, ҳиссаи нутқе, ки ҳаяҷону ҳиссиёти гуногун ва изҳори иродаро ифода мекунад, нидо номида мешавад. Ба гурӯҳи нидоҳои эмотсионалӣ пеш аз ҳама нидоҳои якҳиҷогиву дуҳиҷогии **э, о, а, е, и, эҳ, оҳ, уҳ (ӯҳ), у, ай, ҳу, ҳе, уф, во, туф (туфу), воҳ, вой, баҳ, аҳа, оҳо, оббо, ӯббо, эҳе, бай-бай, хуше, ана, мана, ҳӣ-ҳӣ, ура** ва ғайра дохил мешаванд. Маънои ин нидоҳо бештар ба воситаи оҳанги гуфтор муайян мегардад.

Мисолҳо
-------

* ***Э***, отунҷоне, гап бисёру мову шумо хабар надорем (Фотеҳ Ниёзӣ).
* ***Ай*** ,шумо чӣ хел одамед, ки ба як бор гуфтан намефаҳмед?
* ***Оббо***, писараме, гӯр пирӣ шавад,қариб, ки нашиносам- а!-гуфт охир Юнусбобо (Фотеҳ Ниёзӣ).

Калимаҳои зиёде аз ҳиссаҳои дигари нутқ ба нидо гузаштаанд ва ё ба вазифаи нидо истифода мешаванд: **ку, мана, ана, не, на (аз ҳиссача), офарин, аҳсан, ҳайф, ҳайҳотраҳмат, хайрият (аз исм), саломат бошед, хайр, муборак бошад, хуш омадед (аз феъл), ҳаргиз, асло (аз зарф), ки (аз пайвандак) ба ин ҳиссаи нутқ** гузаштаанд.

Мисолҳо
-------

* ***Аҷабо***, ман шунидам, ки вай рафтааст.
* ***Марҳамат кунед***, нон хӯред! (Садриддин Айнӣ)
* ***Хайрият***, ки харидор нест (Сотим Улуғзода).

Адабиёт
-------

* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик. — Душанбе: Дониш, 1985. — с. 336
**Зуқор** (ар. ذوقار‎) — яке аз аввалин набардҳои таърихии сипоҳи Сосониён ба муқобили қабилаҳои араб, ки дар аҳди ҳукмронии Хусрави Парвиз (590—628) рух дод.

Санаи дақиқи набард маълум нест: дар маъхазҳои хаттӣ санаи рухдоди он солҳои 610—624 ва дар таҳқиқоти илмӣ солҳои 602-11 сабт шудааст. Муарррихон (Табарӣ, Масъудӣ) сабаби оғози ҷангро ба кушта шудани Нуъмон ибни Мунзир (ҳукмронӣ 582—602) аз ҷониби Хусрави Парвиз ва паёмадҳои манфии он нисбат медиҳанд. Соли 602 Хусрави Парвиз намояндаи охирини хонадони Лахмиҳо — Нуъмон ибни Мунзирро бо сабаби итоат накарданаш ба амри дарбори Сосониён ба қатл расонда, аз қабилаи Бакр ибни Воил дороии ӯро талаб кард. Сардорони қабила аз фиристодани моликият худдорӣ намуда, омодагии худро ба набарди зидди Сосониён эълон карданд. Дар набарди Зуқор сарфармондеҳи лашкари Сосониён Айёс ибни Тойӣ ва ёвараш Қайс ибни Масъуд (узви қабилаи араб — Шайбониён) таъйин шуданд, ки дар ихтиёрашон тақр. 5 ҳазор сипоҳӣ доштанд. Рӯзи аввали набард бо музаффарияти форсҳо анҷом ёфта, дар рӯзи дуввум сипоҳи сосонӣ бо хиёнати Қайс ибни Масъуд (мувофиқи паймони махфиаш бо ҳамқавмони худ аз майдони разм фирор кард) мағлуб гардид. Сосониён шикасти худро дар Зуқор нисбат ба музаффарияташон дар набарди зидди румиҳо ночиз медонистанд, вале арабҳо ин пирӯзиро ҳамчун ифтихори таърихии худ бо номи «явми зиқор» васф кардаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Зуқор // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
«**Кори муздӣ ва сармоя**» (олмонӣ: *Lohnarbeit und Kapital*) — асари Карл Маркс, ки дар он муносибатҳои истеҳсолии ҷамъияти буржуазӣ муфассал таҳлил шудааст.

Чоп
---

Аввалин бор соли 1849 дар «Газетаи нави Рейн» чоп шуд; нотамом мондааст. Ба забони русӣ бори аввал аз тарафи гурӯҳи «Озодкунии меҳнат» тарҷума ва соли 1883 дар Женева чоп гардид. Соли 1963 бо номи «Меҳнати кироя ва капитал» ба забони тоҷикӣ тарҷума шудааст (Маркс К. Энгельс Ф. Асарҳои мунтахаб, ҷ. 1, саҳ. 60—89).

«Кори муздӣ ва сармоя» аввалин асари чопии К. Маркс буда, дар он воситаҳои истеҳсолоти капиталистӣ аз ҷиҳати илмӣ тадқиқ шудааст; дар ин асар ба таҳлили муносибати асосии ҷамъияти буржузӣ — муносибати байни меҳнати кироя ва капитал диққати махсус дода мешавад. К. Маркс дар «Кори муздӣ ва сармоя» музди кор ва қонунҳоеро, ки андозаи онро муайян мекунанд, таҳлил карда, процесси андухти капиталро дида мебарояд. Фарқи зиддияти кулли манфиатҳои меҳнате кироя ва капиталро нишон медиҳад ва исбот мекунад, ки афзоиши босуръати капитал барои навсозии революционии ҷамъият замина мегузорад. К. Маркс дар «Кори муздӣ ва сармоя» ба ҳалли масъалаи арзиши изофа хеле наздик шудааст. Ғояҳои «Кори муздӣ ва сармоя» дар асарҳои минбаъдаи К. Маркс ва Ф. Энгелс, махсусан дар «Сармоя» инкишоф ёфтаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* *Маркс, К.* Наёмный труд и капитал // Собр. соч. / К. Маркс, Ф. Энгельс. — 2-е изд. — М. : Политиздат, 1957. — Т. 6. — 577 с.

Пайвандҳо
---------

* Наёмный труд и капитал, аудиокнига дар YouTube

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
Ҷанги Эрон ва Ироқ 22 сентябр, 1980 Теҳрон
**Ҷанги Эрон ва Ироқ** (дар Эрон, порсӣ: جنگ تحمیلی, ва дар Ироқ, арабӣ: قادسيّة صدّام) ҷанге аст, ки аз 22 сентябр, 1980 то 20 август, 1988 байни ду кишвар, Эрон ва Ироқ, ҷараён дошт. Ҷанги ҳашт солаи Эрон ва Ироқ яке аз фоҷеъаҳои таъриxи башари дар қарни бистум аст. Ҷанги ки пас аз ҷанги Вйетнам, тулонитарин ҷанги таъриxи ҷаҳони қарни бистум будааст.

Ба назар мерасад таҳвулоте баъд аз инқилоби Эрон дар Эрон мнҷр ба тасмими Ироқ дар ҳамли ба Эрон шуд. Заъиф шудани артиш баъд аз инқилоб дар Эрон, ишғоли сафорати Амрико ва гиравгонгирии аъзои он, ки боиси ﻿маҳкум шудани Эрон дар саҳнаи байналмилалӣ шуд ва сиёсати "Судури Инқилоб" ки аз сӯи оятуллоҳ Руҳуллоҳ Хумайнӣ ва раҳбарони Эрон пайгирӣ мешуд. Саддом Ҳусайн ва эҳтимолан бисёре аз сарварони дигари ҷаҳонро ба андешаи саркуби низомии режими ҷадиди Эрон андоxт. Ҳамчунин андешаи ҷудосозии устони Хӯзистон  ва ҳамроҳ намудани қисми он ба қаламрави Ироқ яке аз далели муҳими ин ҷанг буд ба вижаи ин ки шӯриши арабҳои баъзе аз муxолифони инқилоби Эрон дар  Хӯзистон  то шикаст рӯ ба рӯ шуда буд. Пас давлати арабгароӣ Ҳизби Баъси Ироқ даст ба кор шуд ва дар ин рустоҳо ҷанги xудро низ давом дода буд. Қобили зикр аст ки бештари кишварҳои араб - ба ҷузъи чанде аз он Сурия ва Либиё аз режими Саддом Ҳусайн дар ин ҷанг пуштибонӣ карданд.


|  |  |
| --- | --- |
| Тӯфон | *Ин мақолаи нопурра дар бораи ҷанг мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

  



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)
* Universalis
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX531584
* BNF: 119596628
* GND: 4132471-7
* J9U: 987007560543505171
* LCCN: sh85067954
* NDL: 00576148
* NKC: ph170411

 |

 |
**Баҳром** (форсӣ: بهرام‎) **Ҳоҷӣ** (с. тав. ва ваф. номаълум) — шоири тоҷик (а. 16). 

Дар тазкираҳо (мас. «Ништари ишқ»-и Ҳусайнқулихони Азимободӣ) чун шахси фозилу донишманд, шоири ширинкалом ёд шудааст. Дар мадрасаҳои Бухоро таҳсил карда, сипас ба тадрис машғул шудааст. Пас аз хатми таҳсил чун шоир ном баровард ва ҳукмрони давраш ба ӯ унвони маликушшуароро дода буд. Ин байт аз ӯст:

> Як чашм задан ғофил аз он моҳ набошам,   
> 
> Тарсам, ки нигоҳе кунам, огоҳ набошам.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳром // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* حسینقلی خان عظیم آبادی. نشتر عشق. دوشنبه ، ۱۹۸۱
Ф. Рюд. Горелефи «Марселеза», 1792.
**Горелье́ф** (фр. haut-relief — релефи барҷаста) —тасвири барҷастаи симои инсон ё нақшунигор дар рӯи санг, гач ва ё гил. Горелеф тақозо мекунад, ки нақш ё сурат аз рӯи санг ба ними бузургии худ берун ҷаста бошад 

Горелеф як жанри ҳунари ҳайкалтарошӣ, ки тасвири барҷастаи он аз сатҳи замин — аз нисфи худи ҳайкал бештар баромада меистад. Баъзан ин тасвир ба заминааш андаке мерасад ва гоҳо қисмҳои алоҳидаи муҷассама аз заминааш ҷудо мешаванд. Дар меъморӣ горелефи бошукӯҳу ороиширо истифода мебаранд. Намунаҳои одиву нахустини горелеф дар санъати атиқаи Осиёи Марказӣ, хусусан тоҷикон, низ бисёр ба назар мерасад. Ороишоти мазори деҳаи Чоркӯҳи ноҳияи Исфара (асри 11), кандакории расмҳои анор, мор, моҳӣ, анвои парандаҳо ва махлуқоти хаёлии рӯи сангу чӯб, аждаҳоаспи саворадоре, ки аз ҳафриёти Ёвон ба даст омадааст, сархонаҳои сангии сутунҳое, ки аз деҳаи Навободи ноҳияи Шаҳринав ёфт шудаанд, ороишоти деворҳои мармарии гурҷдори мақбараи Лангарота (вилояти Қашқадарёи Ӯзбекистон) ва бозёфтҳои ҳафриётии Варахша, Ҳулбук ва Ҳайратон, тасвири сари асп, гӯсфанд ва дигар ҳайвонҳо аз намунаҳои ҳайкалтарошии навъи горелефи қадимии тоҷиканд. Ҳоло горелеф бештар дар пояи ҳайкалҳо (пояи ҳайкали В. Куйбишев дар гулгашти вокзали р. о.-и ш. Душанбе), пештоқи биноҳои муҳташам (ДДСТ ба номи М. Турсунзода, бинои Палатаи ҳисоб — собиқ Китобхонаи ба номи А. Фирдавсӣ ва ғ.) ва бошаю сутунҳои калонандозаву арақаҳо (чойхонаҳои «Исфара»-и Кӯлоб, «Сино», «Ориё» ва «Ором»-и Исфара, «Мавҷ»-и Конибодом, «Хуррамшаҳр»-и Данғара ва ғ.) истифода мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Горелеф // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.