**Шаҳристони Худоофарин** ( форсӣ: شهرستان خداآفرین‎ ) шаҳристонест дар Устони Озарбойҷони шарқӣ дар Эрон. Пойтахти шаҳр - Хомарлу. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии кишвар 34,461 нафар, дар 7,492 оила буд. Шаҳристон дорои як шаҳр аст: Хомарлу. То соли 2011, шаҳристон тобеи Шаҳристони Калебар буд. Пеш аз Инқилоби Исломӣ, Хомарлу танҳо деҳае буд, ки барои ҷойгир кардани қароргоҳи марказии пулиси подшоҳӣ аз дигар деҳаҳо фарқ дошт. Дафтари нотариалӣ дар деҳаи Аббособод ҷойгир буд ва дар он як рӯҳонӣ кор мебурд, вай низ ҳамчун мақоми идоракунии мақомоти динии тамоми шаҳристон буд.

Иқтисод
-------

 Минтақаҳои кӯҳии шаҳристони Худофарин
 Инкишофи сохтмон дар деҳаҳои шаҳристон
Пеш аз Инқилоби Исломии Эрон дар соли 1978, минтақаи ноҳияҳои Шаҳристони Аҳар, иқтисоди босуръат доштанд; барзиёдии маҳсулоти кишоварзӣ аз заминҳои ҳосилхези қад-қади Арас ба шаҳри Аҳар содирот карда мешуд ва дар минтақаҳои кӯҳӣ боғҳои бисёр, саршумори зиёди гӯсфандон як чизи маъмул буданд. Албатта, аз рӯзҳои нооромҳои Ҳукумати Демократии Озарбойҷон, баъзе сокинон барои корҳои мавсимӣ дар лоиҳаҳои сохтмонӣ ба Теҳрон ё Табриз мерафтанд ва дар охири солҳои 1970-ум, баъзе аз ин муҳоҷирони меҳнатӣ пудратчӣ шуданд. Мутаносибан, аксарияти мардикорони фаъоли мард нисфи солро дар шаҳрҳо мегузарониданд. Инқилоби исломӣ тартиботи иҷтимоиро ба куллӣ тағйир дод. Дар солҳои 1978-1979 бисёре аз коргарони муҳоҷир дар Теҳрон дар заминҳои ҳукумат дар шимолу шарқи Теҳрон манзилҳои ғайриқонунӣ сохта, оилаҳои худро ба шаҳр кӯчониданд. Ҳангоми мавҷи дуюми бузурги муҳоҷирати солҳои 90-ум, аксар деҳаҳои ин шаҳр кӯчонида шуданд ва сокинон дар шаҳракҳои дарбаста дар ҷанубу ғарби Теҳрон сокин шуданд. Дар солҳои охир, баъзе муҳоҷирон баргаштанд ва хонаҳои шоиста сохтанд. Шҳаристон аллакай босуръати баланд сохтмонро аз cap гузаронда истодааст. Ин талабот ба кормандони сохтмон имконият дод, ки босуръат афзоиш ёбад. Гузашта аз ин, воридшавии сармоя ба кишвар бо интизории болоравии эҳтимолияти сайёҳии экологӣ боиси ба роҳ мондани лоиҳаҳои сершумори марбут ба меҳмонхонаҳо ва кемпингҳо гардид.

Забонҳо
-------

Забони гуфтугӯии аксарияти сокинони маҳал забони озарбойҷонӣ муосир мебошад, ки бо забонҳои Туркманистон, Афшар ва Анатолияи Туркия шабеҳии зиёд дорад.

Дар қадим ҳинду аврупоӣ, Iranic забони вилоят пеш аз он turkification, намирандае дар Tati забон, хусусан дар он Karingani лаҳҷаи. Илова ба деҳаи калони Каринган, деҳаҳои Чай Канди, Каласор, Хойнаруд ва Аразин низ охирин суханварони забони қадимии Озарбойҷон мебошанд..

Маконҳои таърихӣ
----------------

* Айналоо. Манораи куҳна дар водии Айналоо, ки аз ҷониби Томаниҳои сарватманд дар соли 1907 сохта шудааст.

 Бинои таърихӣ дар Айналоо. Ба гуфтаи сокинон, он барои захираи ғалладона ва каҳ хидмат мекард
* Винақ. Хонаи куҳна дар деҳаи Винақ, ки онро соли 1907 Томаниес сохтааст. Меъмориро ба меъмории Aynaloo монанд мекунанд.
* Макони зиёрати Бобо Сайфаддин дар наздикии деҳаи Гарманаб. Дар ин деҳа, инчунин харобаҳои биное, ки чи тавре дар 150 соли охир сохта шудааст, аз ҷониби арманиҳо, пайравони дини Ярсон ва пайравони мазҳаби шиаи Ислом, мутаносибан тармим ёфтааст. Қабристонҳои Арманиҳо маҳфузанд ва навиштаҷот дар сангҳои қабр метавонанд сабтҳои муҳимро дар таърихи Арасбаран таъмин кунанд.

  

* Пулҳои Худоофарин. Ду пул дар дарёи Арас дар наздикии Хомарлу ҷойгиранд. Як купрук хароб шудааст ва дигараш ҳоло барои пиёдагардон қобили истифода аст. Пули деринаи он 160 м дарозӣ дорад.
* Деҳаи Алҳерд. Ин деҳаи таърихӣ як қабристони қадимӣ дорад, ки аз қабрҳо иборат аст, ба таври ғайриоддӣ, бо ҳайкалҳои ороишӣ кандакорӣ карда шудааст. Эҳтимол дорад, ки тадқиқоти бостоншиносӣ метавонанд далелҳои назарраси таърихиро кашф кунанд.

Мусиқии Ашуқ
------------

Релефи кӯҳӣ ва авҷгирии иҷтимоиву фарҳангии ду асри гузашта ба сурудҳое, ки шоирони исёнгар аз минтақа сароидаанд, хусусияти меланхоликӣ фароҳам овардааст. Мисоли равшани ин сурудест, ки онро Баҳман Замонӣ баъд аз ғарқшавии Самад Беҳрангӣ дар дарёи Арас, эҷод кардаст.

Ду устоди шинохтаи мусиқии Ашуқ (Ashugh) - Чангиз Меҳдипур (Changiz Mehdipour) ва Расул Қурбонӣ (Rasool Qorbani), дар ҳамин шаҳристон таваллуд шудаанд. Илова бар ин, бисёре аз сокинон, хусусан муҳоҷирони насли дуввум дар Теҳрон, бозии Копузро ҳамчун нишонаи ҳувияти фарҳангии дарозмуддати худ мешуморанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Натоиҷи саршумории Эрон дар соли 1385 (2006) (Excel).  Даргоҳи миллии омори Эрон. 22 феврали 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 1 Январ 2013.
2. ↑  нусхаи бойгонӣ. 29 июни 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 марти 2016.
3. ↑  Concise Encyclopedia of Languages of the World, 2010, Elsevier, p. 110-113
4. ↑  James Stuart Olson, Lee Brigance Pappas, Nicholas Charles Pappas (Editors), An Ethnohistorical Dictionary of the Russian and Soviet Empires 1994, p. 623
5. ↑  E. Yarshater, Iranian Languages and Texts from Iran and Turan, edited by Maria Macuch, Mauro Maggi, Werner Sundermann, 2007, page 443.
6. ↑  нусхаи бойгонӣ. 29 июни 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 3 июли 2017.

* Феҳристи шаҳристонҳои Эрон

Эзоҳ
----


|  |  |
| --- | --- |
| Эрон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Эрон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |



| ⚙️ Flag of Tajikistan Маҳалҳои аҳолинишини устони Озарбойҷони шарқӣ |
| --- |
| Маркази устон | **Табрез** |   |
| Шаҳристони Аҳар  | Аҳар • Ҳуранд |
| Шаҳристони Аҷабшер | Аҷабшер • Ҳезерлу |
| Шаҳристони Озаршаҳр | Озаршаҳр • Мамган |
| Шаҳристони Буноб | Буноб |
| Шаҳристони Бӯстонобод | Бӯстонобод |
| Шаҳристони Варзақон | Варзақон • Ҳарвана |
| Шаҳристони Калебар | Калебар |
| Шаҳристони Маликон | Маликон • Лейла |
| Шаҳристони Мароға | Мароға |
| Шаҳристони Маранд | Маранд |
| Шаҳристони Миёна | Миёна |
| Шаҳристони Сароб | Сароб • Меҳрубон |
| Шаҳристони Табрез | Табрез |
| Шаҳристони Ускӯ | Ускӯ • Саҳанд |
| Шаҳристони Худоофарин | Хомарлу |
| Шаҳристони Ҳарес | Ҳарес |
| Шаҳристони Ҳаштрӯд | Ҳаштрӯд |
| Шаҳристони Чоруймоқ | Чоруймоқ |
| Шаҳристони Ҷулфо | Ҷулфо |
| Шаҳристони Шабистар | Шабистар |