recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Гурӯҳи муташаккил** — дар ҳуқуқи ҷиноӣ, гурӯҳи устувори шахсоне, ки пешакӣ барои содир кардани як ё якчанд ҷиноят муттаҳид шудаанд.

Аломати асосии фарқкунандаи ин шакли ҷинояти шарикӣ, устуворӣ мебошад, яъне аъзо (иштирокдорон)-и гурӯҳро, чун қоида, мақсади якҷоя дар тӯли муайяни замонӣ содир кардани ҷиноятҳои бешумор муттаҳид месозад. Танзими пурраи фаъолияти гурӯҳҳо ва аъзои алоҳидаи он ҷиҳати омодагӣ, ба нақша гирифтани фаъолияти ҷинояткорон, тақсими нақшҳо дар байни аъзои гурӯҳ табиатан худ ба худ вуҷуд доштани роҳбар (ташкилотчӣ)-ро тақозо менамояд. Гурӯҳи муташаккил, ки қасди якҷояи фаъолияти ҷиноятӣ онро муттаҳид сохтааст, ҳатто барои содир намудани танҳо як кирдори ҷиноятие, ки омодагии махсусро талаб менамояд, созмон дода мешавад. Бо мурури замон гурӯҳи шахсони пешакӣ барои содир намудани ҷиноят созишбаста метавонанд хусусияти устувориро молик гашта, ба гурӯҳи муташаккил табдил ёбад. Мусаллаҳ будан аломати ҳатмии гурӯҳи муташаккил нест.

Гурӯҳи муташаккил метавонад аз ҳамшарикон иборат бошад, ки нақшҳои гуногунро дар байни худ тақсим карда (ташкилкунанда, иҷрокунанда, таҳрикдиҳанда, ёридиҳанда), бевосита дар содир намудани ҷиноят иштирок варзанд. Иштирокдорони гурӯҳи муташаккил вобаста ба вазъият нақшҳои худро метавонанд, иваз намоянд. Шахсе, ки иштирокдори доимии гурӯҳи муташаккил нест, вале як маротиба барои амалисозии фаъолияти зиддиҳуқуқии онҳо кумак намудааст, мумкин аст барои кумак дар содир намудани ҷинояти алоҳида ҷавобгар карда шавад. Гурӯҳи муташаккил бештар ҷиноятҳои ғаразноки хавфнок (дуздӣ, ғоратгарӣ, роҳзанӣ, тамаъҷӯӣ) ва ҷиноятҳои муқобили шахсият, ҳамчунин дуздии аслиҳа, муҳиммоти маводди тарканда, воситаҳои таркиш ва ғайраро содир менамояд.

Шахсе, ки гурӯҳи муташаккил таъсис додааст ё ба он роҳбарӣ кардааст, барои ташкил, роҳбарӣ ва содир намудани тамоми ҷиноятҳои бо мақсади муайян анҷомдода, ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида мешавад. Дигар иштирокдорони гурӯҳи муташаккил барои иштирок дар он барои ҷиноятҳое, ки дар омодагӣ ё содир кардани онҳо ширкат варзидаанд, ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида мешаванд. Иштирокдори гурӯҳи муташаккил, ки ихтиёран ба мақомоти ҳокимият ҳозир шуда, то содир гардидани ҷиноят дар ошкор намудани нияти ҷинояткорона фаъолона мусоидат намудааст, агар дар кирдори ӯ аломатҳои таркиби ҷинояти дигар мавҷуд набошад, аз ҷавобгарии ҷиноятӣ озод карда мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурӯҳи муташаккил / Т. Шарипов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д. 1998.
**Ададҳои ҳақиқӣ** — ададҳои мусбат, манфӣ ё сифрро гӯянд. Ададҳои ҳақиқи ратсионалӣ ва ирратсионалӣ мешаванд. Назарияи дақиқи ададҳои ҳақиқи, ки дар асоси ададҳои ратсионалӣ ададҳои ирратсионалиро муайян мекунад, дар нимаи дуюми асри 19 ба туфайли тадқиқоти К. Вейерштрасс, Р. Дедекинд ва Г. Кантор ба вуҷуд омад. Маҷмӯи ҳамаи ададҳои ҳақиқиро хати рости (тири) ададӣ номида, бо R ишора мекунанд. Маҷмӯи мазкур ба таври хаттӣ мураттабшуда мебошад ва нисбат ба амалҳои асосии арифметикӣ (ҷамъ ва зарб) майдонро ташкил медиҳад. Тири ададӣ ба хати рости геометрӣ монанд аст, яъне миёни ададҳои маҷмӯи R ва нуқтаҳои хати рости геометрӣ вобастагии мутақобилан якқиматаро муқаррар намудан мумкин аст. Хосияти муҳимтарини тири ададӣ бефосилагии он аст. Назарияи ҳудудҳо, ки бунёди таҳлили математикиро ташкил медиҳад, ба хосиятҳои тири ададӣ такя менамояд. Нигар низ адад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Қавмият** (форсӣ: قومیت‎ аз англ. ethnicity), **гурӯҳи қавмӣ** (форсӣ: گروه قومی‎ аз англ. ethnic group) — як қисми қавм, халқият ва миллат, ки бо сабаби чандин омилҳо аз он ҷудо шуда, баъзе хусусиятҳои муҳимми забон ва фарҳанги худро нигоҳ доштааст; маҷмуи устувори одамони таърихан дар марзи ҷудогона иқоматкунанда, ки умумияти ба ҳам наздики забонӣ ва фарҳангӣ доранд. Мас. эрониҳои қадим, славянҳои қадим, олмониҳои қадим. 

Дар Тоҷикистон гурӯҳи қавмӣ арабҳо, балуҷҳо, эрониҳо, қарлуқҳо, қипчоқҳо, туркҳо, туркманҳо, русҳо ва ғайра мебошанд. гурӯҳи қавмӣ бо роҳи табиии таърихӣ барпо мешавад ва инкишоф меёбад, бевосита ба иродаи одамони алоҳидаи шомили он вобаста набуда, қобилияти ҳастии дурударози садсолаҳо худ аз худ афзоишёбӣ дорад, ки дар дарки ягонагии худ ва фарқият аз дигар умумиятҳо, дар мавҷудияти худномгузорӣ ё номи умумӣ барои гурӯҳи худ ифода меёбад. 
гурӯҳи қавмӣ-ро чунин умумияти одамон ташкил мекунад: а) мардуме, ки дар вақташ ватани аслии таърихиашонро тарк карда, муқими кишварҳову минтақаҳои дигар гаштаанд; б) мардуме, ки дар натиҷаи муҳоҷират, рондашавӣ аз ҳудуди кишвар, тағйир ёфтани марзҳои кишвар аз қавму халқият ва миллати худ ҷудо шуда, дар дигар кишварҳо зиндагӣ мекунанд. Одатан, гурӯҳи қавмӣ дар давлатҳои дигар ақаллияти миллиро ташкил медиҳад. Он тадриҷан аз насл ба насл он бо миллатҳое, ки ҳамроҳашон зиндагӣ мекунанд, омезиш меёбад. Хусусиятҳои этникии гурӯҳи қавмӣ аз байн меравад.

Намояндагии этникӣ усули ташкили ҳокимияти намояндагӣ аст, ки мувофиқи он вакилони муассисаи намояндагӣ на ҳамаи аҳолии мамлакат ё ягон минтақаи он, балки гурӯҳи муайяни этникиро намояндагӣ мекунанд. Дар давраи ҳозира ин усул хеле кам амал мекунад, зеро хилофи усули намояндагии баробар ва баробарҳуқуқии шаҳрвандон мебошад. Ҳодисаи нодир давлати ҷазиравии Фиҷи аст, ки дар он мувофиқи Конститутсияи соли 1991 намояндагии этникӣ асоси ташкили ҳамаи низоми мақомоти намояндагии ҳокимияти давлатӣ муқаррар шудааст. Дар як қатор давлатҳои демократӣ намояндагии этникӣ хислати ёрирасон дорад ва ҳамчун тарзи конститутсионии ҳимояи манфиати халқиятҳои камшумори тагҷоӣ, қисми ками вакилон аз ҳавзаҳои миллӣ интихоб мешаванд (дар Ҳиндустон, Словения ва баъзе давлатҳои дигар).

Баъзан ба ҷои гурӯҳи қавмӣ «умумияти этникӣ» истифода шуда, манзур аз он миллат, халқият, авлод – иттиҳоди одамон дар асоси умумияти забон, маънавӣ-фарҳангӣ, иҷтимоӣ-рӯҳӣ, инчунин дар бисёр мавридҳо умумияти маишӣ (тарзи зиндагонӣ) ва ҳудудӣ аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Большой юридический словарь. М. , 1999;
* Конституционное право. Энциклопедический словарь. М. , 2001.

Сарчашма
--------

* Гурӯҳи этникӣ / А. Имомов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Нахчирбозӣ**

Яке аз бозигарон нақши шикорчӣ, дуюмӣ нақши саг ва бачаҳои дигар нақши нахчиронро бозӣ мекунанд. Шикорчӣ нахчирҳоро таъқиб карда, ба онҳо тир меандозад. Ба ҷойи тирандозӣ ӯ тоқияшро ба сӯйи нахчирҳо ҳаво медиҳад. Нахчири шикоршуда дар замин менишинад. Шикорчӣ бо сагаш ба назди ӯ меояд ва шикорчӣ дасти росташро ба гардани ӯ мегузорад, ки ин амал «ҳалол» кардани сайдро ифода мекунад. Дар Рашт, Дарвоз нимфаъол аст.

Адабиёт
-------

1. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д. 1976;

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д. 2015.

Нигаред
-------

* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон
* "Пиёдаҳо савора"

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 188


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Гаван** (лот. Astrāgalus) — ҷинси рустаниҳои як ё бисёрсолаи алафӣ ва буттаӣ; мансуби лӯбиёиҳо.

Тавсифоти гиёҳшиносӣ
--------------------

Барги тоқапаршакл ва гули майда дорад. 2000 намуди он асосан дар минтақаҳои хушки Нимкураи шимолӣ дучор меояд.

Гунаҳо
------

Дар ИҶШС-и собиқ зиёда аз 900 намудаш маълум буда, бештар дар Осиёи Миёна (тақрибан 600 наму­даш) ва Қафқоз мерӯяд. Дар Тоҷикистон 270 намуди гаван месабзад. Аз онҳо rytilobus, А. sesamoides, A. sieversianus бештар паҳн шудаанд. Дар байни рустаниҳои ҷинси гаван намудҳои доруӣ, техникӣ, хӯрокӣ ва ороишӣ хеле бисёранд. Онҳо ба миқдори зиёд сафеда, алка­лоид ва гликозид доранд. Бактерияҳои азотандӯзи решаи гаван хокро аз нитроген ғанӣ мегардонад. Пояи баъзе анвоъи гаван самғ дорад, ки он дар санъати бофандагӣ, коғаз ва ғайра истифода мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Маълумот дар бораи ҷинси *Astragalus* дар пойгоҳи маълумотҳои *Index Nominum Genericorum* Ассотсиатсияи байналмилалии табақабандии растаниҳо (IAPT).(англ.)

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Муассисаи ояндаи башарият** (англ. **Future of Humanity Institute**, **FHI**) — маркази тадқиқотии байни фаннии англисӣ, ҳамчун қисми факултаи фалсафа ва мактаби Мартини Донишгоҳи Оксфорд амал мекунад. Муассисаи ояндаи башарият соли 2005 ташкил ёфтааст, роҳбараш файласуф Ник Бустр. 

Пажӯҳишгарони муассиса футуролог (пешбинии илмии замони оянда) Андерс Сандберг, муҳандис Эрик Дрекслер, иқтисодчи Робин Хэнсон ва ташкилотчии ҷамъияти хайриявии **«Giving What We Can»** Тоби Орд мебошанд. Вазифаҳои муассиса омӯзиши самтҳои муҳим ва аввалин дараҷа барои одамӣ, монанди эҳтимолияти таъсири технологияҳо дар садамаи рӯи замин ба ҳисоб меравад. 

Муассиса ҳамаҷониба барои мусоидат кардани ҷамъият дар идораи давлат, корхонаҳо, донишгоҳҳо ва дигар ташкилотҳо ва муносибатҳои дуҷонибаи онҳо саҳм гузор аст.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* fhi.ox.ac.uk — вебгоҳи расмии муассиса

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Фейсбук

 |
**Муаллими шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон** — унвони фахрӣ, (солҳои 1940—1988 **Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон**, 1989—1991 **Ходими хизматнишондодаи маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон**, 1991—1996 **Корманди шоистаи маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон**).

28 апрели соли 1940, дар асоси Қарори Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон ҳамчун, **Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон** таъсис ёфта, ба муаллимону роҳбарони макотиби ибтидоию миёна, миёнаи махсус, донишкадаю донишгоҳҳо, муассиаҳои томактабӣ, илмию методӣ, тадқиқотӣ, дигар муассисаҳое, ки ба масоили таълиму тарбия машғуланд, дар ҷумҳурӣ камаш понздаҳ сол (аввал 10 сол) мувофиқи ихтисос босамар кор кардаанд, дар такамули усулҳои омӯзиш ва тарбияи насри наврас саҳми босазо гузоштаанд, супурда шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи советии тоҷик. Ҷилди 4. — Душанбе, 1983. — с. 515—516.
**Шоҳшер** (англ. The Lion King) — мултфилми ҳамосиву музиколии маҳсули соли 1994 ширкати Волт Дисней. Мусиқии ин асар тавассути оҳансози маъруф Ҷон Элтон ва матни шеъраш тавассути Тим Ройс эҷод шудааст. Ин филм барандаи ҷоизаи Оскари Беҳтарин мусиқии матн ва Торани беҳтарин гаштааст. Аз ин асар ду дунболаи дигар бо номҳои Шершоҳ 2: Подшоҳии Симбо ва Шершоҳ 3 сохта шуд. Филми мазкур аз нигоҳи Анҷумани филми Амрико яке аз даҳ филми анимейшни бартари дунёст.

Достон
------

Достони ин асар баргирифта аз чандин асари ҳунарии маъруф, аз қиссаҳои паёмбарон гирифта, то намоишномаҳои Вилиём Шекспир аст. Шере бо номи Оскар, ки дар садади подшоҳии ҷангал аст (ин мақом ба бародараш Муфосо расид ва дар оянда ба писари Муфосо Симбо мерасад) аз бародараш, ки шоҳу бародарзодааш, ки ҷонишини Муфосост, кина дорад, мехоҳад қудратро ба дасти худ гирад. Оскар бародараш Муфосоро мекушад ва бародарзодааш Симборо муқассири куштори падараш дониста, гурез медиҳад. Симбо гурозе бо номи Бумбо ва муши саҳроие бо номи Тимон Симборо дилдорӣ дода ва ӯ дар оянда бузург мешавад. Ӯ меояд, то интиқоми тоҷу тахту ва албата падарашро аз Оскар бигирад. Ва ҷангалро аз зулми Оскару кафторҳо, ки ҳампаймонҳои Оскаранд, наҷот диҳад.

Персонажҳо
----------

Пайванд
-------

* Сомонаи расмии филм
* Сомонаи расмии мюзикл

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  The Lion King (ингл.) — 1994.
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Internet Movie Database (ингл.) — 1990.
5. ↑  Metacritic (ингл.) — 2001.
6. ↑
7. ↑  Internet Movie Database (ингл.) — 1990.
8. ↑  Box Office Mojo (ингл.) — 1999.
9. ↑
10. 1 2
11. ↑  Box Office Mojo (ингл.) — 1999.
**Александр Борисович Левинтал** (таваллуд 18 октябри 1957, Биробидҷон, Вилояти Мухтори Яҳудии РСФСР, СССР) — арбоби давлатии Русия.

Губернатори Вилояти Мухтори Яҳудӣ аз 22 сентябри соли 2015 то 12 декабри соли 2019 (иҷрокунандаи вазифаи губернатори Вилояти Мухтори Яҳудӣ аз 24 феврал то 22 сентябри соли 2015).

Зиндагинома
-----------

18 октябри соли 1957 дар Биробиҷон таваллуд шудааст. Модар - Елизавета Борисовна - дар Украина ва падараш - Борис Аронович - дар Молдова таваллуд шудаанд. Ҳарду бо мавҷи дуюми муҳоҷирон фавран пас аз ҷанг ба Биробиҷон омаданд. Модар дар ошхонаи корхонаи дӯзандагӣ муҳосиб шуда кор мекард ва падараш сардори сехи дуредгарии корхонаи оҳану бетонӣ буд.

1979 - Донишкадаи политехникии Хабаровскро бо ихтисоси иқтисод ва ташкили саноати мошинсозӣ бо дипломи аъло хатм кардааст.

#### Сардори ВМ Яҳудӣ

24 феврали соли 2015 бо фармони Президенти Федератсияи Русия  то замони ба кор даромадани шахси интихобшудаи губернатори Вилояти Мухтори Яҳудиён иҷрокунандаи вазифаи губернатори Вилояти Мухтори Яҳудиён таъин гардид.

Аз 22 сентябри соли 2015 то 12 декабри , 2019 - Губернатори Вилояти Мухтори Яҳудиён  .

Аз 22 ноябри соли 2017 то 18 июли соли 2018 - узви Президиуми Шӯрои давлатии Федератсияи Русия   .

Эзоҳ
----

1. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 24.02.2015 г. № 96(рус.).  Президент России. 13 Декабри 2018 санҷида шуд.
2. ↑  13 декабря по поясному времени на Дальнем Востоке (+7).
3. ↑  Сегодня избирательная комиссия области подписала протокол о результатах выборов губернатора Еврейской автономной области.  www.jewish\_aut.izbirkom.ru. 13 Декабри 2018 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)(пайванди дастнорас)
4. ↑  Распоряжение Президента Российской Федерации от 22.11.2017 г. № 400-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации»
5. ↑  Распоряжение Президента Российской Федерации от 18.07.2018 г. № 192-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации»
**APL** (*A Programming Language* ва, ё мумкин, *Array Programming Language*) — забони барномасозӣ, оптимизированный для работы с массивами, предшественник современных научных вычислительных сред, таких как MATLAB, использует функциональную парадигму программирования.

Клавиатура APL со специальными символами
В своей области применения (физика, математическое моделирование, обработка данных) APL — мощный язык, обладающий кратким и выразительным синтаксисом. Например:

|  |  |
| --- | --- |
| `N{\displaystyle \leftarrow }4 5 6 7` | Присвоить массиву N значения 4 5 6 7. |
| `N+4` | Напечатать значения массива N, увеличенные на 4, т. е. 8 9 10 11. |
| `+/N` | Напечатать сумму элементов массива N, т. е. 22. |

Большое количество специальных символов в синтаксисе APL, функциональный стиль и краткие нотации (большинство операций обозначается 1—2 символами) делает программы на APL крайне непонятными для непосвящённых.

История
-------

Язык APL был разработан Кеном Иверсоном в начале 60-х гг. как система обозначений для описания вычислений. Позднее он использовался как язык машинной архитектуры, в котором поведение конкретных команд можно было легко описать в виде векторных операций APL. Третьей фазой развития APL стала его реализация для IBM 360 в конце 60-х гг. Вследствие краткости выражений на APL, у этого языка появились немногочисленные, но преданные сторонники, которые гордились тем, что легко разрабатывали сложные программы.

В начале 80-х годов в ВЦ АН СССР был разработано уникальное программное обеспечение для работы с APL на мини-ЭВМ серии СМ-4, СМ-1420 и и микро-ЭВМ Электроника-60, ДВК, Электроника-85. Разработчик А.В.Кондрашев. В состав комплекса входили: программный интерпретатор языка АПЛ; микросхемы знакогенератора для поддержки APL-символов на наиболее популярных алфавитно-цифровых мониторах; версия интерпретатора на плате ППЗУ для Электроника-60 и ДВК.
Поддерживалась работа с графическими мониторами и графопостроителями, а также использование дисков и принтеров центральной мини-ЭВМ.

Наряду с традиционным использованием APL-систем в системах анализа данных, в СССР также разрабатывались программно-аппаратные комплексы для использования в промышленности и атомной энергетике.

Бо ин забон ҳарсола конференсия аз рӯи коидаҳои Association for Computer Machinery (ACM) гузаронида мешаванд.

Омӯзиши APL
-----------

Дар вақти ҳозира омӯзиши системаи барномасозии APL дохил мешавад ба барномаи омӯзиши донишҷӯҳо аз рӯи махсусияти "Диагностикаи Техникӣ" дар Университети Обнинскии Давлатии Энергетикии Атом и(УОДЭА), шаҳри Обнински Федератсияи Россия.

Адабиёт
-------
**Шаҳзодаи Самарқандӣ** (Шаҳзода Назарова) — адиб ва хабарнигори маъруфи тоҷик, ки ҳоло дар Ҳолланд кору зиндагӣ мекунад.

Зиндагинома
-----------

Шаҳзодаи Самарқандӣ фориғуттаҳсили факултети забон ва суханшиносии тоҷикии Донишгоҳи давлатии Самарқанд аст. Романи нави Шаҳзодаи Самарқандӣ бо номи "Регистон" чоп шуд. Ӯ гуфт, ин китоб дар бораи тобистоне қисса мекунад, ки Шӯравии собиқ фурӯ пошид ва он вақт тоҷикони Самарқанд дар чӣ ҳол буданд. Ин достони таърихӣ нест ва фазои сиёсиву иҷтимоӣ дар доираи робитаи ошиқонаи як духтари самарқандӣ бо устод ва дӯсти дигараш баён шудааст. "Як достони ошиқонаи сегона ҳаст. Дар ин асар тасвир шудааст, ки инҳо дар фазои пулисиву амниятии Шӯравӣ чигуна ба якдигар кумак мекунанд, чигуна талош мекунанд, ки мушкилоти якдигарро бартараф намоянд", - афзуд Шаҳзодаи Самарқандӣ. 
Ин китоб ҳоло бо хатти форсӣ нашр шуда, ба қавли Шаҳзода, нусхаи он бо кириллӣ низ ба зудӣ дастраси хонандаҳо хоҳад шуд. Аз ин пеш Шаҳзода романи "Синдроми Стокҳолм" ва "Замини модарон"-ро ба ҳуруфи кириллӣ ва форсӣ нашр карда буд.. Ӯ дар риштаи филмсозӣ дар Лондон чанд давраи омӯзишро гузашта, дар филми сохтаи Меҳдии Ҷомӣ бо номи "Чархо фалак" ба унвони ровӣ ҳузур дорад..

Аз чап ба рост: Дилшоди Фарҳодзод, Ҷумъа Ҳамроҳ, Ҳазрат Сабоҳӣ, Шаҳода Назарзода

Эҷодиёт
-------

* Регистон (Румон), 290 с. H&S Media, 2017. ISBN 978-1780836744
* Синдроми Стокҳолм (Новелла, 104 с. H&S Media, 2007-2009. - Порис, Лондон,2016 ISBN 978-1780836676
* Замини модарон (Румон), 148 с. H&S Media (November 15, 2013). - Лондон, 2010 ISBN 978-1780833156
* Китоби савтӣ бо садои нависанда
* Дар сояи сафар (Маҷмӯаи шеър). - Самарқанд, 2005
* Сабри Санг (Маҷмӯаи шеър). - Самарқанд, 1994

Пайвандҳо
---------

* Веблоги расмии Шаҳзодаи Самарқандӣ Бойгонӣ шудааст 1 сентябри 2018  сол.
* "Замини модарон"-и Шаҳзода дар маҳфили достонхонии Амстердам
* Танҳотарин Шоъир
* 
* Shahzoda Samarqandi Nazarova's books in Amazon
* Shahzoda-Samarqandi
* 
* 
* ocabookforum.com Бойгонӣ шудааст 17 августи 2017  сол.
* radiozamaneh.com
* raahak.com

Эзоҳ
----

1. ↑  "Регистон"-и Шаҳзода нашр шуд.  Радиои Озодӣ. 5 ноябри 2016 санҷида шуд.
2. ↑  "Замини модарон"-и Шаҳзода дар маҳфили достонхонии Амстердам.  Радиои Озодӣ. 22 августи 2017 санҷида шуд.
**Автотомия** (аз авто… ва юнонӣ tome – партофтан) — аутотомия, беихтиёр партофтани пой, дум ва дигар узвҳои бадан, ки дар ҳайвонот бинобар якбора ба ангезиш омадан, масалан, ҳангоми задухӯрд бо дарандаҳо, рух диҳад. Истилоҳи «автотомия»-ро физиологи белгиягӣ Л. Фредерик (1883) ба илм ворид намудааст. Автотомия хоси ҷонварони бемуҳра мебошад. Баъзе полипҳо ва актинияҳо – ҳассосак, немертинҳо ва ҳалқакирмҳо – қисми охири бадан, лилияҳои баҳрӣ ва ситораҳои обӣ – сӯзанҳои тана, нармбаданҳо – гӯшмоҳӣ, харчангшаклон – чангол ва пояшонро мепартоянд. Автотомия аксуламали муҳофиз буда, асоси онро раванди рефлексӣ ташкил медиҳад. Масалан, дар калтакалосҳо автотомияро маркази асаб (воқеъ дар ҳароммағз) идора менамояд, вале ҳолати партофтани дум бошад, дар натиҷаи якбора кашиш хӯрдани мушаки он қитъаи сутунмуҳра, ки лавҳачаи тағоякии кӯндаланг ҷойгир аст, рух медиҳад. Автотомия, одатан, ба регенератсия вобаста аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Гурӯҳи молиявӣ** — гурӯҳе, ки дар он чанд корхона, ширкат ва ё якчанд оилаи алоҳида захираҳои молиявии худро ба мақсад ва манфиатҳои хеш муттаҳид менамоянд.

Муттаҳидкунии захираҳои молиявӣ ба мақсади амалӣ кардани сармоягузориҳои калон ё барои баланд бардоштани сатҳи таҳрики сармоя созмон дода мешавад. Ҳамчунин ба мақсади ба даст овардану устувор намудани вазъи иқтисодӣ ташкил карда мешаванд. Иттиҳодҳои калонтарини молиявию саноатӣ дар асоси созиши якчанд оила ё гурӯҳ дар охири асри 19 ва аввали асри 20 арзи вуҷуд карданд. Дар аввали солҳои 90 асри 20 дар ИМА 30 гурӯҳ, дар Британияи Кабир ва Фаронса — 10 гурӯҳ ва дар Ҷопон 7 гурӯҳи молиявӣ фаъолият мекарданд. Соли 2011 олимони Институти федералии Сюрих 43000 ширкати фаромиллиро мавриди таҳқиқот қарор доданд. Дар натиҷа маълум шуд, ки ҳамагӣ 147 нафар олигарх 60 дарсади ММД-и ҷаҳонро дар даст доранд. Фақат дар қисмати куҳнаи шаҳри Женева, ки дар он ҷо бонкҳои қадимтарини дунё ҷойгиранд, 4,4 трлн доллар ё 3 дарсади пулҳои ҷаҳон дар амонат ва гардиш мебошанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурӯҳи молиявӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Аллон-дуллон** — бозии коллективонаи бачагони тоҷик. Аллон-дуллон навъҳои зиёд дорад ва бештар бо иштироки 4 бозигар сар мешавад. Бозигарон нишаста, пойҳояшонро дароз мекунанд. Яктоашон бо овози баланд мегӯянд: «Аллон-дуллон, хӯҷа калон, аркаш баркаш, як пота каш!». Бозигарон зуд пойҳояшонро аз давра кашида пинҳон менамоянд. Касе, ки ин шартро мунтазам ва зуд иҷро накард, бо қарори гурӯҳ «ҷазо» мегирад. Масалан, ҳӯпоқ задан ва ғайра аллон-дуллон дар бачагон ҳушёрӣ ва чолокиро инкишоф дода, онҳоро дар рӯҳи коллективизм тарбия мекунад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Гудермес** (русӣ: Гудермес) — шаҳр дар Русия, маркази ноҳияи Гудермес дар Ҷумҳурии Чеченистон. Дар шарқи ҳамвории наздикӯҳии Чеченистон, дар доманаи қ-кӯҳи Гудермес, дар соҳили дарёи Гумс (ҳавзаи дарёи Терек), 40 км шарқтари ш. Грозний ҷойгир аст. Аҳолиаш 50 ҳазор нафар (2014, бо атрофаш 63 ҳазор нафар). Дар Г. асосан чеченҳо (93,34 %), инчунин русҳо (2,19 %), қумиқҳо (0,96 %) ва дигар қавмҳо зиндагонӣ мекунанд. Аксарияти аҳолӣ мусулмонҳои суннимазҳабанд.

Таърих
------

Деҳаи Гудермес дар асри 18 пайдо шудааст. Он 14 январи 1929 ба шаҳраки коргарон табдил ёфт. Аз 5 январи 1941 — шаҳр. Г. то ибтидои солҳои 1990 дуввумин маркази саноатию нақлиётии Ҷумҳурии Чеченистон буд. То солҳои 1990 дар он корхонаҳои хидматрасонии нақлиёти р. о. истеҳсоли масолеҳи бинокорӣ, заводҳои «Штамп», биокимиёӣ ва консервабарорӣ вуҷуд доштанд. Солҳои 1994-96 ва 1999 Г. дар натиҷаи амалиётҳои ҳарбии байни қувваҳои низомии федералӣ ва ҷанговарони ҷудоихоҳи чечен комилан хароб гардид. Баъдан Г. аз нав барқарор карда шуд.

Иқтисод
-------

Ҳоло Г. маркази муҳимми нақлиёти Қафқози Шимолӣ мебошад. Аз он роҳҳои оҳан ба Астрахан, Ростови лаби Дон, Моздок, Боку шоҳроҳи автомобилгарди М 29-и Ростови лаби Дон — Боку мегузаранд. Дар Г. комбинати истеҳсоли яхмос, заводҳои кимиё, истеҳсоли лимонад, консерва, асбобҳои тиббӣ, филиали корхонаи бузургтарини қисми аврупоии Русия — «Металлоторг» амал мекунанд. Дар Г. мағозаҳои бисёр (калонтаринашон «Олами кӯдакон», маркази савдои «Космос», толори мебели «Аризона», хонаи савдои «Жемчужина»), бозори марказӣ, маркази савдои Mega City, клуби варзиши ҷумҳуриявии «Рамзан», клуби муштзании «Рамзан», аквапарк (соли 2009 сохта шуд) мавҷуданд. Дар Г. шабакаҳои телевизиони шаҳрии «Пут-ТВ» ва «Гумс-1» фаъолият доранд, газетаҳои «Гумс» ва «Моршо» нашр мешаванд.

Эзоҳ
----

1. ↑  ОКТМО. 185/2016. Северо-Кавказский ФО

Адабиёт
-------

* Гудермес // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Аллигаторҳо** (лотинӣ Alligator, аз испанӣ el lagarto – калтакалос), як ҷинси хазандаҳо. Мансуб ба типи хордадорҳо ва қатори тимсоҳҳо мебошанд. Аллигаторҳо ду намуд доранд: миссисипӣ ва хитойӣ. Аллигаторҳои миссисипӣ (Аллигаторҳо mississippiensis) хазандаи азимҷусса (дарозиаш 4 – 4,5 м) буда, пойҳои кӯтоҳи ғафс дорад (лекин луқмаашро бо суръати тез дошта мегирад); пойҳои пеш аз панҷ ва қафо аз чор ангушт иборат мебошанд (байни ангуштони пойҳои пеш пардаи шиноварӣ дорад). Тахтапушти аллигаторҳо паҳно ва ранги сиёҳ дош та, бо сипарҳои шохин пӯшида шудааст; думаш пурқувват (думи аллигаторҳои ҷавон рахи зарди баланд дорад); чашмонаш хокистарранг. Дар дарёҳо, ҳавзҳо, ботлоқзорҳои штатҳои Каролина ва Флоридаи ШМА, ҳамчунин дар соҳили халиҷи Мексика маскунанд. Наринаҳои калон, одатан, танҳо ва наринаҳои хурд гурӯҳ-гурӯҳ мегарданд. Давраи болиғии аллигаторҳои америкоӣ ба дарозии тан вобаста аст (мавриди ба 180 см расидани дарозии тан болиғ мегардад). Модинааш то 35 – 50 тухм мегузорад. Хазандаи тезгард буда, дар хушкӣ бо суръати 45 км/соат ҳаракат карда метавонад. Одатан, шабона ба шикор мебарояд. Тӯъмаи онҳо моҳӣ, парандаю ҷонварони ширхӯри обӣ, нармбаданҳо ва харчангшаклҳоянд. 
Аллигаторҳои хитойӣ (аллигаторҳо sinensis) зарди хокистарранг буда, ҷоғи поёнаш доғҳои сиёҳ дорад. Тахтапушт, шикам ва пилки чашмонашро сипарҳои шохин фаро гирифтаанд. Тани аллигаторҳои хурд панҷ ва думи онҳо ҳафт рахи зард дорад (баробари калон шудан, рахҳо нест мешаванд). Дарозии модинааш – то 2,2 м, наринааш – тақрибан 1,4 – 1,7 м. Модинааш то 10 – 40 тухм мегузорад. Аллигаторҳои хитойӣ дар ҳавзаи дарё Янтсзи мас кун шудаанд.

Аллигаторҳо сари паҳн дошта, ҳангоми пӯшида будани даҳон дандонҳои чоруми ҷоғи поён нопадиданд (фарқи онҳо аз тимсоҳ дар ҳамин аст). Аз охири тирамоҳ то авв. баҳор аллигаторҳо ба ҳолати карахтӣ мегузаранд. Ҳавои сарду гармои зиёдро дар лонаҳои соҳилӣ (дар чуқурии 1 – 1,5 м) мегузаронанд. Баъди оғози мавсими боронгарӣ ба гушн меоянд. Аллигаторҳо то 85 сол умр мебинанд. Солҳои охир аз сабаби бисёр шикор кардани Аллигаторҳо шумораи онҳо хеле кам гаштааст. Аллигаторҳои хитойӣ ба Китоби Сурх дохил карда шудаанд.
Аз пӯсти аллигаторҳо ҷомадон, зин ва ғайра месозанд. Бо ин мақсад дар штатҳои Флорида, Техас ва Луизианаи ШМА аллигаторҳоро дар фермаҳои махсус парвариш мекунанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Гувоҳинома**, **маълумотнома** - ҳуҷҷати дорои қайд ё тасдиқи факт ва воқеият буда, аз рӯи хусусияти тавсиф ду намуд мешавад: а) тавсифи хидматӣ; б) тавсифи шахсӣ. 

Гувоҳиномаи тавсифи хидматӣ бо дархости ташкилоти болоӣ, инчунин дархости муассисаю ташкилоти берунӣ (мақомоти суд, прокуратура, тафтишот, назорати давлатӣ ва ғ.) пешниҳод мешавад. Чунин гувоҳинома дар бланкаи шахси ҳуқуқӣ тартиб дода шуда, дорои реквизитҳои зер аст: номгӯи муассисаю ташкилот бо зикри суроғаи пурра, рақами телефон ё факс, номгӯи намуди ҳуҷҷат, таърихи рӯз, рақами бақайдгирӣ, ҷойи тартибдиҳӣ, ба суроғаи кӣ фиристода шудан, сарлавҳа ба матн, матн ва имзои шахси масъул. Гувоҳиномае, ки ба мақомоти болоӣ фиристода мешавад, бо муҳр тасдиқ мегардад. Ҳамчунин гувоҳиномаи тавсифи хидматиро барои пешниҳод ба роҳбари муассисаю ташкилот ё мақоми машваратии он истифода мебаранд. Дар чунин ҳолат гувоҳинома мумкин аст дар варақи тоза тартиб дода шавад, вале ҳатман бо нишон додани ҳамаи реквизитҳои қайдшуда. Матни гувоҳинома аз якчанд фасл ва банд иборат буда метавонад. Дар он маълумот бо ишора ба вақте, ки ба ин маълумот дахл дорад ва ҳуҷҷатҳое, ки барои тартиб додани гувоҳинома асос гаштаанд, дарҷ карда мешаванд. Дар тафовут аз қайдҳои ахборотӣ, матни гувоҳинома фақат ин ё он ҳолати дақиқи зикршуда ё ҷавоби саволи дар дархост гузошташударо дар бар мегирад.

Гувоҳиномаи тавсифи шахсӣ чун қоида ба кормандони муассисаю ташкилот барои тасдиқи факти кор кардан, музди меҳнат, собиқаи корӣ ва ғ. дода мешавад. Гувоҳиномаи зикршуда бояд дорои реквизитҳои зерин бошад: номгӯи муассисаю ташкилот бо нишон додани суроғаи пурра, рақами телефон ё факс, номгӯи намуди ҳуҷҷат, рақами бақайдгирӣ, таърихи рӯз, матн, имзои шахси масъул, муҳр. Дар матни чунин ҳуҷҷат ҳатман ба кадом муассисаю ташкилот пешниҳод гардидани гувоҳинома дарҷ карда мешавад. Гувоҳиномаҳо дар муассисаю ташкилот дар китоб ё дафтарҳои бақайдгирӣ аз рӯи рақами тартибӣ номнавис карда мешаванд. Ҳамин рақами бақайдгирӣ рақами гувоҳинома ба ҳисоб рафта, дар он дарҷ мегардад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гувоҳнома / Д. Абдуллоев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Тафсири Кодекси меҳнати Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д. 2004.
**Аллерген** — антигенҳое, ки дар ашхоси нисбати онҳо ҳассос аксуламали аллергиро ба вуҷуд меоваранд. Аксуламали аллергӣ тадриҷан баъди ба организм ворид шудани аллерген (пас аз 24 – 72 соат) оғоз мегардад, вале агар дар хуни бемор оид ба ҳамин аллерген подтан (ҷисми бегона) мавҷуд бошад, он тезтар, яъне баъди 15 – 20 дақиқа ба вуқӯъ меояд. Вобаста ба пайдоиш аллергенҳо маишӣ, эпидермиявӣ, инсектисидӣ ва ғайра мешаванд. Муҷиби аллергия метавонад гарди рустанӣ, чанги хона, матоъҳои синтезӣ, баъзе хӯроквориҳо, дорувор ва дигар аллергенҳо бошад. Аллерген ба организм ворид шуда, дар бофтаҳои лимфоидӣ подтанҳо ҳосил мекунад. Дар натиҷа моддаҳои барои организм заҳрнок (гистамин, атсетилхолин, гепарин, брадикинин) ҳосил мешаванд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аллегретто** (италявӣ *allegreto* - суръати мӯътадилу шӯх) — аз аллегро (allegro ) — 1) суръати на он қадар тези мусиқӣ; 2) мафҳуме, ки фораму рӯҳбахш будани савти мусиқиро ифода мекунад (бештар бо унсурҳои рақсӣ шабеҳ дониста мешавад). Аллегретто дар аксари асарҳои мусиқӣ вохӯрда, суръати гуногуни мусиқиро дорост. Масалан, аз суръат бисёр суст (Бетховен, сонатаи 9-ум барои фортепиано, мм=d=56) то суръати шӯх (Бетховен, сонатаи 2-юм барои фортепиано, мм=9=160). Суръати шартии аллегретто нисбат ба allegro суст ва нисбат ба mode rato тезтар мешавад; 3) номи асар ё қисми мусиқӣ, ки зимни хусусиятҳо ва суръати аллегрето эҷод шудааст. Бештар менуэт ва финали (дар намуди рондо) сонатаҳо, баъзан қисми якуми он (Бетховен, сонатаи № 28, барои фортепиано) ё қисми сусти он (Бетховен, симфонияи № 7) дар ҳамин суръат эҷод мешавад.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

Эзоҳ
----
**Аллилхлорид** — хлориди аллил, СН2 = СН – СН2 С1, як навъ пайвасти органикист. Моеи беранг, бӯи тез дорад; ҳарорати ҷӯшишаш 45°С, зичиаш 938 кг/м3 (дар 20°С), массаи мол. 76,53. Дар об бад, дар ҳалкунандаҳои органикӣ хуб ҳал мешавад. Аллилхлоридро аз спирти аллил бо таъсири РСl ҳосил кардан мумкин аст: СН2 = СН – СН2ОН + РСl5 → → СН2 = СН – СН2С1 + РОСl3 + HC1 Аллилхлоридро дар саноат бо роҳи хлоронидани пропилен дар ҳарорати баланд (500°С) ҳосил мекунанд. Аллилхлорид дар истеҳсоли эпихлоргидрин, глитсерин, дору, инсектисидҳо, эфирҳои аллилӣ, спирти аллилӣ, баъзе хелҳои пластмасса, ширеш ва нармкунандаҳо, аллиламин, сиклопропан, аллилсахароза истифода мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Обхезӣ дар музофоти Квазулу-Натал (Африқои Ҷанубӣ)** 8 апрели соли 2022 оғоз шуда, бар асари бориши шадид ба амал омад. Шаҳри Дурбан ва гирду атрофи он махсусан зарари зиёд дид. Зиёда аз 400 нафар  кушта шуданд ва чандин ҳазор хонаҳо осеб диданд ё хароб шуданд. Инфрасохтори муҳим, аз ҷумла роҳҳо, иртиботот ва системаҳои барқӣ низ аз обхезӣ осеб диданд ва амалиёти наҷотро хеле мушкилтар кардааст. Ин маргбортарин тӯфон дар таърихи Африқои Ҷанубӣ ва яке аз маргбортарин офатҳои табиии ин кишвар дар асри 21 аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  The world in brief(англ.).  The Economist (17 апреля 2022).
2. ↑  *Ward, Rogan*. S.Africa releases emergency funds for deadly floods, nearly 400 dead(англ.), *Reuters* (15 Apr 2022).
**Ададҳои квантӣ** — ададҳои бутун (0, 1, 2, …) ва нимбутун (1/2, 3/2, 5/2, …), ки қиматҳои дискретии имконпазири бузургиҳои физикии системаҳои квантӣ – ядрои атом, атом (молекула) ва баъзе зарраҳои бунёдиро ифода мекунанд. Баъзе ададҳои квантӣ бо ҳаракати зарра дар фазо алоқаманд буда, тақсимоти фазоии функсияи мавҷии онро тавсиф медиҳанд. Масалан, ададҳои квантии электрон дар атом радиалӣ ё асосӣ {\displaystyle ({n})}, мадорӣ {\displaystyle ({l})} ва магнитӣ {\displaystyle ({m})}. Қисми дигари ададҳои квантӣ бо ҳаракат дар фазо алоқаманд набуда, ҳолати «дохилаи» зарраҳоро тавсиф медиҳанд. Ба чунин ададҳои квантӣ спин ва проексияи он дохил мешаванд. Дар физикаи ядроӣ инчунин ададҳои квантӣ изоспин ({\displaystyle I} ё {\displaystyle I\_{z}}), дар физикаи зарраҳои бунёдӣ – ранг, малоҳат {\displaystyle (C)}, фаттоният {\displaystyle (B')} ва воқеият {\displaystyle (T)}-ро ифода мекунад. Татбиқи ададҳои квантӣ дар механикаи квантӣ дискретӣ будани равандҳоеро, ки дар микроолам ба вуқӯъ меоянд, нишон медиҳад ва бо мавҷудияти кванти таъсир ё собитаи Планк зич алоқаманд аст. Ададҳои квантӣ бори аввал (1913) барои баён кардани қонуниятҳои тайфҳои атомӣ, ки дар таҷриба кашф шудаанд, ба физика дохил карда шуд. Аммо моҳияти ададҳои квантӣ ва дискретии баъзе бузургиҳои ба онҳо вобастаеро, ки динамикаи микрозарраҳоро тавсиф ме­диҳанд, танҳо механикаи квантӣ ошкор кард. Нигар Атом.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Обшиносии кишоварзӣ** (форсӣ:  آب‌شناسی کشاورزی‎), **агрогидрология**(аз агро… ва hydos — об ва logos — илм) — як шохаи ҳавошиносии кишоварзӣ, ки хосиятҳои физикӣ ва оби заминро меомӯзад.

Бузургии агрогидрологиро аз рӯи дараҷаи ҳаракат ва ба решаи рустанӣ дастрас будани оби хок муайян мекунанд. Ин имкон медиҳад аз миқдори умумии намии хок ҳамон қисме ҷудо карда шавад, ки барои рӯёндани ҳосили баланди зироат лозим аст. Корҳои саҳроиро барои муайян кардани хосияти агрогидрологии хок дар заминҳои кишти пахта ва дигар зироат баҳорон, ҳангоми нарм ва намнок будани хок мегузаронанд. Бо ин мақсад дар замин чуқурчаҳо кофта, барои санҷиш хок мегиранд ва онро дар лабораторияҳои агро­гидрологӣ таҳқиқ менамоянд. Дар асоси натиҷаҳои санҷиш усулҳои агротехникии парвариши зироат, низоми обёрӣ ва меъёру муҳлати он аниқ карда мешаванд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Агрогидрология // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Корхонаи муштараки Тоҷикистону Ӯзбекистон
-----------------------------------------

27 сентябри соли 2018 Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бо Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон Шавкат Мирзиёев дар шаҳри Турсунзода ба Корхонаи воҳиди давлатии «Ширкати Алюминийи Тоҷик» (ТАЛКО)» ташриф оварда марҳилаи аввали корхонаи муштараки Тоҷикистону Ӯзбекистон – Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди «ТАЛКО-КРАНТАС»-ро мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.

Ин корхона тавлиди мошинҳои боркашро дар назар дорад.Ин корхона тавлиди мошинҳои боркашро дар назар дорад. Зимни шиносоӣ таъкид гардид, ки имрӯз «Ширкати Алюминийи Тоҷик» ба қатори истеҳсолгарони азими ҷаҳонии алюминий шомил буда ва дар давоми солҳои тӯлонӣ нуфузи худро ҳамчун ширкати аз ҳама босуръат рушдкунандаи мамлакат, ки ба менеҷменти муосир ва низоми байналмилалии ҳисоботдиҳии молиявӣ таъйид менамояд, дар асл таҷассумгари ислоҳоти иқтисодӣ дар Тоҷикистон шудааст.

«Ширкати Алюминийи Тоҷик» имрӯзҳо истеҳсоли маҳсулотро тариқи техологияи муосир ба роҳ монда, ҳамкориҳоро бо ширкатҳои соҳибнуфузи ҷаҳонӣ тақвият мебахшад.
Изҳори қаноатмандӣ карда шуд, ки тайи ду соли охир КВД «Ширкати Алюминийи Тоҷик» дар заминаи сиёсати дурбинонаи Сарони ду давлати ба ҳам дӯсту ҳамсоя бо бузургтарин корхонаҳои истеҳсолии Ҷумҳурии Ӯзбекистон ҳамкории густурдаро ба роҳ мондааст. Аз ҷумла соли равон дар ҷараёни сафари давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Ҷумҳурии Ӯзбекистон «Ширкати Алюминийи Тоҷик» бо яке аз корхонаҳои тавлидотии кишвари ҳамсоя шартномаи ҳамкорӣ ба имзо расонид, ки дар асоси он солона 10 ҳазор тонна метали алюминий ба корхонаҳои истеҳсолии кишвари ҳамсоя интиқол дода мешавад..

Пайвандҳо
---------

* Официальный сайт Бойгонӣ шудааст 15 сентябри 2012  сол.(рус.)
* На чем заработал и что потерял Таджикистан в 2019 году. Эксперты подводят экономические итоги.  fergana.news (25.12.19). 27 сентябри 2018 санҷида шуд.(рус.)

Эзоҳ
----

1. ↑  Боздиди сарони давлатҳои Тоҷикистону Ӯзбекистон аз КВД «Ширкати Алюминийи Тоҷик» ва ифтитоҳи корхонаи муштараки «ТАЛКО-КРАНТАС».  prezident.tj (27 сентябри 2018). 27 сентябри 2018 санҷида шуд.
**Адади Шмидт** — яке аз меъёрҳои шабоҳати ҳаракати моеъ ё газ, ки дар онҳо равандҳои соиш ва диффузия бартарӣ доранд. Адади шмидт ба нисбати коэффитсентҳояш ғализии кинематикии моеъ ё газ ν бар коэф. диффузия D баробар аст: ки дар ин ҷо ν = μ/ρ (µ – коэф-и ғализӣ, ρ – зичӣ) мебошад. Адади шмидт таъсири нисбии равандҳои молекулавии интиқоли миқдори ҳаракат ва интиқоли массаи ғашҳоро ба тавассути диффузия тавсиф медиҳад. Дар газҳои мукаммал Sc=1, аст, чунки ν =D мебошад; дар газҳои ҳақиқӣ вай аз 1 фарқ дошта метавонад. Ба ифтихори В. М. Шмидт номида шудааст. Адади шмидтро бузургии диффузиявии ададҳои Прандтл низ номида, бо Ptp ишорат мекунанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**ТВ «Сафина́»** (*Телевизиони «Сафина»*) — яке аз шабакаҳои давлатии телевизиони Тоҷикистон.

Таъсис
------

Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина» мувофиқи Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти №308 аз 22 августи соли 2005 дар шаҳри Душанбе таъсис ёфта, Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муассиси расмии он маҳсуб меёбад. Пахши барномаҳои ТВ Сафина аз 3 сентябри соли 2005 оғоз ёфт

Самти асосии фаъолият
---------------------

Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина» аз оғоз фаъолияти худро дар асоси талаботи Сарқонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи телевизион ва радиошунавонӣ» ва дигар санадҳои меъёриву ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба роҳ мондааст.
Самти асосии фаъолияти Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина» ба инъикосу тарғиби сиёсати пешгирифтаи созандаю бунёдкоронаи Давлату Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, инчунин истеҳсол ва пахши барномаҳои телевизионии суръатбахшандаи раванди рушди иҷтимоию иқтисодӣ ва фарҳангию маънавии Тоҷикистон, ҷараёни демократикунонии ҷомеъа ва таҳкими муносибатҳои дўстонаи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо дигар давлатҳои ҷаҳон равона гардидааст.

Маъмурият
---------

Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мутахассиси варзида Пиров Маҳмадсаид Шоҳиддинович аввалин директори Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина» таъйин карда шуд.
«Телевизиони Сафина» зери роҳбарию дастгирии собиқ директори он Лутфулло Давлатзода бо пешниҳоди барномаву намоишҳои рангини гуногунжанри телевизионӣ миёни тамошобинон маҳбубияти хоса пайдо кард. Директори Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина» — Давлатзода Зевар Маҳмудӣ (аз июни соли 2015 то 15-уми марти 2017) буд. Саидов Носир Озотович аз 15-уми марти 2017 то ҳоло вазифаи директори муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина»-ро ба уҳда дорад.

Идораҳои барномаҳои Телевизиони Сафина
--------------------------------------

Дар МД «Телевизиони Сафина» идора ва шўъбаҳои зерин фаъолият доранд:

- Идораи тиҷорат ва реклама;

- Идораи барномаҳои иттилоотӣ–таҳлилӣ;

- Идораи барномаҳои фарҳангию фароғатӣ;

- Идораи барномаҳои ҷавонӣ ва варзиш;

- Идораи барномаҳои таълифии «Эҷод»;

- Идораи таҳия ва дубляжи филмҳо; 

Намояндагиҳои МД «Телевизиони Сафина» дар шаҳрҳои Қурғонтеппаву Кӯлоби вилояти Хатлон, шаҳри Исфараву маркази вилояти Суғд, Рашт ва шаҳри Хоруғи ВМКБ ифтитоҳ шуда, бо беҳтарин дастгоҳу таҷҳизоти рақамӣ ва дигар воситаҳои корбарӣ, аз қабили танзимгоҳи рақамӣ, дастгоҳи наворбардории рақамӣ (камера), танзимгоҳи ороишӣ - дизайнерӣ ва ғайра муҷаҳҳаз гардонида шудаанд.

Online-tv
---------

Online-tv дар сомонаи teleradiocom.tj Бойгонӣ шудааст 10 май 2017  сол.

Нигаред
-------

* Ширкатҳои телевизионии давлатии умумиҷумҳуриявӣ ва минтақавӣ (Тоҷикистон)
* Телевизиони Тоҷикистон

Пайвандҳо
---------

1. ↑  Таъиноти кадрӣ/Сомонаи Президенти ҶТ
2. ↑  Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина». 6 май 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 11 май 2013.

| ⚙️ Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон |
| --- |
|  | 
Тоҷикистон
 • Ҷаҳоннамо
 • Сафина
 • Баҳористон
 • Варзиш
 • Футбол
 • Синамо
 • Шаҳнавоз
 • Илм ва табиат
 |  |
**Адаптатсия** (аз лотинӣ adaptation – мутобиқат, созгорӣ) — қобилияти ба шароити муҳит мутобиқ гаштани мавҷудот. Дар натиҷаи адаптатсия мавҷудот ҳангоми тағйир ёфтани шароити сукунат аз маҳвшавӣ эмин мемонад. Дар ҷараёни таҳаввулот аксар аломату хусусиятҳое, ки дар як шароит ба вуҷуд меоянд, дар шароити нав нодаркор ва ҳатто зарарнок мешаванд. Таҳаввулоти дивергентӣ ва конвергентӣ навъҳои адаптатсия мебошанд. Ҳангоми таҳаввулоти дивергентӣ аз як сарнасли умумӣ мавҷудоти ҷойи сукунаташон гуногун инкишоф меёбанд. Масалан, ҳамаи ҳайвоноти ширхӯри ҳамроҳакдор, ки дар шароити гуногун зиндагӣ мекунанд (гавазну заргӯш дар рӯи замин, маймуну санҷоб дар дарахт, кит дар об ва ғайра), аз ҷонварони панҷадори ҳашаротхӯр ба вуҷуд омадаанд. Бо вуҷуди ин, дар натиҷаи адаптатсия миқдор ва шакли дандонҳо, дарозӣ ва миқдори устухонҳои дасту по, зичӣ ва ранги мӯйи онҳо тағйир ёфтаанд. Дар аснои таҳаввулоти конвергентӣ намуди зоҳирии баъзе ҳайвоноте, ки пайдоишашон гуногун аст, бинобар якхела будани шароити зиндагӣ монанд мешавад. Масалан, пойҳои кӯрмуш ва калламуши халтадор дар натиҷаи адаптатсия барои заминканӣ мувофиқ гаштаанд, ҳол он ки ғизои кӯрмуш ҳашарот буда, ғизои калламуши халтадор ҷонвари хоянда аст. Организмҳо аз нигоҳи физиологӣ низ ба шароити сукунат мутобиқ мешаванд. Масалан, дар натиҷаи адаптатсия баъзе ҳайвонот ба хоби зимистона мераванд, парандаҳо ба мамлакатҳои гарм мекӯчанд ва ғайра.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Андрей Дмитриевич Гончаро́в** (9 [22] июн 1903, 22 июл 1903 ё 9 июл 1903, Маскав — 6 июн 1979, Маскав) — нигоштор, наққош, рассом ва тарроҳи саҳна, Ходими хидматнишондодаи санъати Русия (1969), узви вобастаи Академияи рассомии ИҶШС (1973), Рассоми халқии Федератсияи Русия (1979).

Зиндагинома
-----------

Дар студияи К. Ф. Юон (1915-17), Институти олии рассомӣ-техникии Маскав (ВХУТЕЙН) дар назди И. И. Мишаков, А. В. Шевченко, В. А. Фаворский (1918 −27) таҳсил кардааст. Яке аз бунёдгузорони Иттиҳодияи дастгоҳнигорони театр (1925). Аз соли 1923 дар рӯзномаҳо, моҳномаҳо ва нашриётҳо ҳамчун тарроҳу тасвиргар кор кардааст. Дар мактабҳои рассомии Маскав (аз соли 1927, профессор аз соли 1958) дарс додааст. Ба Г. сиёҳқаламиҳои китобиаш, ки ба онҳо амиқии диди бадеӣ, хушманзарагӣ, равиши дақиқу нозук ва муҷазбаёнӣ хоссанд, шуҳрати бузург оварданд. Г. 160 китобро ороиш додааст, ки «Фауст»-и И. Гёте, «Ашъори мунтахаб»-и Ф. Петрарка, достонҳои «Пан Тадеуш»-и А. Мискевич ва «Дувоздаҳ»-и А. Блок, асарҳои Лопс де Вега, Э. Хеменгуэй, Ф. М. Достоевский, В. Шекспир, А. Н. Островский аз ҷумлаи онҳоанд. Ӯ беш аз 30 намоишнома ва 3 балетро низ ороиш додааст. Дорандаи Мукофоти давлатии ИҶШС (1971).

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4  Архив изобразительного искусства — 2003.
2. 1 2 3 4   (словацк.)
3. 1 2  RKDartists (нидерл.)

Сарчашма
--------

* Гончаров Андрей Дмитриевич // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* RKDartists

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX1120085
* GND: 124488501
* ISNI: 0000 0001 1029 0505
* J9U: 987007277798205171
* LCCN: n84107562
* NTA: 125051271
* NUKAT: n2003043883
* SUDOC: 126510687
* VIAF: 70331167
* WorldCat VIAF: 70331167
* ULAN: 500120899

 |

 |
**Синамо** — шабакаи телевизионии давлатӣ, умумимиллии Тоҷикистон. Пахши шабакаи телевизионӣ аз 1 марти соли 2016, дар тамоми қаламрави Тоҷикистон аст идома дорад. Дар кишварҳои дигар шабакаи телевизионӣ тавассути телевизиони ноқилӣ ва интернет дастрас аст.

Мақсад ва вазифаҳои асосии телевизиони «Синамо»: Таъмини аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо филмҳои гуногунжанри миллӣ, паҳнкунӣ ва намоиши филмҳо, нигоҳдорӣ ва инкишофи заминаи моддию техникии кино, гузаронидани кинофестивалҳо. Иштирок дар кинофестивалҳо ва дигар чорабиниҳои байналмилалии киноматографистон, тайёр намудани мутахассисони соҳа. Муассисаи давлатии телевизиони «Синамо» ҳамчунин ҷиҳати рушди минбаъдаи кинои миллӣ, ташаккули талаботи аҳолӣ ба кино, бедор кардани шавқи устувор ба ин намуди санъат, фароҳам овардани шароити зарурии моддию техникӣ барои баланд бардоштани самаранокии кори тарбиявӣ чорабиниҳои мушаххасро амалӣ хоҳал гардонд.

Эфири шабакаро филмҳои гуногунжанр, чӣ хориҷӣ ва ҳам истеҳсоли Тоҷикистон ташкил медиҳанд. Забони асосии шабакаи телевизионӣ — тоҷикӣ, як қисми филмҳо ҳамчунин ба забони русӣ намоиш дода мешаванд.

Дар телевизиони «Синамо» чор шуъбаи эҷодӣ — шуъбаи барномаҳои иттилоотию таҳлилӣ, шуъбаи филмҳои миллӣ, шуъбаи филмҳои тасвирӣ, шуъбаи филмҳои хориҷӣ ва дубляж таъсис дода шуд. Яке аз вазифаҳои оинномавии телевизион таҳия ва дубляжи филмҳои гуногунжанр аст ва дар сеткаи пахши барномаҳо низ ба ин самти фаъолияти муассиса афзалият дода шудааст.

Директори Муассисаи давлатии телевизиони «Синамо» — Набӣ Набизода (аз 28 ноябри 2015) мебошад.

Шумораи умумии бинандагони шабакаи телевизионӣ тақрибан 20 миллион нафарро ташкил медиҳанд. Аз онҳо қариб 9 миллион нафар ба Тоҷикистон рост меояд, боқимонда бинандагони шабакаи телевизионӣ дар Афғонистон, Ӯзбекистон, Эрон, Русия, кишварҳои Иттиҳоди Аврупо ва ИМА зиндагӣ мекунанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Маъмурият. 9 августи 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 13 феврали 2020.

Пайвандҳи беруна
----------------

* sinamo.tv — Сомонаи расмии шабакаи телевизион Бойгонӣ шудааст 3 феврали 2017  сол.
* К запуску новых таджикских телеканалов: Немного о том, что вещает таджикское государство.
* В том числе на русском

| ⚙️ Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон |
| --- |
|  | 
Тоҷикистон
 • Ҷаҳоннамо
 • Сафина
 • Баҳористон
 • Варзиш
 • Футбол
 • Синамо
 • Шаҳнавоз
 • Илм ва табиат
 |  |
Калориметри Лавуази ва Лапласи
**Калори́метр** (аз лот. calor — гармӣ и *metor* — чен мекунам) - асбобест, ки ба воситаи он тағйироти миқдори гармо чен карда мешавад. Яке аз истифодаҳои калориметр муайян намудани гармиғунҷоиши хоси моддаҳост.
Калориметр аз ду зарфи филизии сайқалии дарунбадарун, чархчӯб ва ҳароратсанҷ иборат аст. Фазои ҳавоии байни калориметр ва ҷилдзарф (зарфи калон) вазифаи маҳдудкунандаи додугирифти гармо (изолятор) - ро адо мекунад. Дар санҷишҳои калориметрӣ муҳим аст, ки додугирифти гармои калориметр ба муҳити атроф ҳарчӣ камтар бошад.

**Санҷиш**. Ба зарфи калориметр миқдори муайяни об рехта, ҳарорати онро чен мекунанд.

Сарчашма
--------

1. ↑  Википедиаи русӣ
**Воробёв Андрей Иванович** (тав. 3 октябри 1924) — варзишгари рус (вазнбардорӣ) ва пизишк; Устоди хидматнишондодаи варзиши ИҶШС (1952), Мураббии хидматнишондодаи ИҶШС (1964). Доктори илмҳои тибб (1970), профессор (1972), мудири кафедраи анатомия, ректори Донишкадаи варзиши вилояти Маскав (1977-91).

Дастовардҳо
-----------

Дорандаи медали биринҷии Бозиҳои олимпӣ (1952) дар вазни миёна, чемпиони Бозиҳои олимпӣ (1956 ва 1960) дар вазни нимасангин. Ғолиби 5 чемпионати ҷаҳон, 5 чемпионати Аврупо, 10 чемпионати ИҶШС. 21 бор рекорди ҷаҳонӣ ва 37 бор рекорди шӯравиро нав кард. Солҳои 50 садаи XX роҳбар ва мураббии дастаи вазнбардорони ИҶШС дар мусобиқаҳои байналмилалӣ буд. Муаллифи мақолаҳои варзишӣ, монографияҳо ва китобҳои дарсӣ («Ҷаҳондорон», 1972; «Варзиши вазнбардорӣ», 1987).

Осор
----

* Воробьев А.Н. Анатомия силы. М.: Физкультура и здоровье, 1987. — 84 с.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Воробёв Андрей Иванович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.