recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Саҳар Муҳаммадӣ** (форсӣ: سحر محمدی‎; зод. 1 ноябр 1988, Теҳрон) — хонандаи мусиқии килоссики эронӣ ва навозандаи тору сетори аҳли Эрон аст.

Зиндагинома
-----------

Саҳар Муҳаммадӣ 10 обони соли 1367 дар Теҳрон мутаваллид шуд. Ӯ фарогирии овози эрониро назди Афсона Расоӣ оғоз кард ва дар дар идома аз омӯзишҳои Маҳдӣ Фалоҳ, Ҳамидризо Нурбахш ва Муҳаммад Муътамидӣ баҳра бурд. Вай ҳамчунин навозандагии тор ва сеторро назди Аршад Таҳмосбӣ, Муҳаммадризо Лутфӣ, Масъуд Шиорӣ ва Сипеҳр Лоҷивардӣ омӯхт ва сипас дар соли 1392 ба унвони ҳамхон дар титрожи поёнии сериёли «Парданишин» ҳузур дошт.

Эзоҳ
----

1. ↑  *سیامک قاسمی گفت.* بیوگرافی سحر محمدی خواننده-شروع فعالیت و شهرت سحر محمدی خواننده زن ایرانی(форсӣ). *دایان*. 13 май 2022 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Фейсбук
* Инстаграм

 |
| Тасвир, видео ва садо | 
* SoundCloud
* YouTube

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* MusicBrainz

 |
**Ҳунарпешаи халқии Русия** — унвони олии фахрии Федератсияи Русия аст, ки барои корҳои бузург дар соҳаи санъати театр, мусиқӣ, эстрада, сирк ва кино дода мешавад. Дохил ба системаи мукофоти давлатии Федератсияи Русия.

Унвони олии «Ҳунарпешаи халқии Русия» ба шаҳрвандони Русия — балетмейстерон, дирижёрон, дромнависон, композиторон, режиссёрон, хормейстерон, мусиқинавозоне, ки барномаҳову асарҳои баландғояи бадеӣ ва нақшҳои ҷолиби театриву синмои офаридаанду бевосита иҷро намуда барои рушд ва нигоҳдории фарҳанги бадеии ватанӣ, тарбияи насли ҷавони ҳунарпешагон саҳм гузоштаанд, дар ҷомеъа ва байни ихтисосмандон шуҳрат пайдо кардаанд, дода мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Государственные награды Российской Федерации
**Исмоил Кучукая**(тур. İsmail Küçükkaya) (20 январи 1970) — рӯзноманигор, хабарнигор ва нависандаи турк аст.

Солҳои аввал ва ҳаёти шахсӣ
---------------------------

Исмоил Кочуккая 20 январи соли 1970 дар вилояти Симав Котая хамчун писари Юнус ва Халиса Кочуккая таваллуд шудааст. Маълумоти ибтидоӣ ва миёнаро дар Симо ба итмом расонида, сипас дар соли 1372 Донишгоҳи Ғозии факултаи иртиботи шӯъбаи рӯзноманигориро хатм кардааст. Кучукская, ки аз шавҳари аввалаш соли 2002 ҷудо шуда буд, 10 июли соли 2016 бо омӯзгор Эда Демирчи издивоҷ кард. Моҳи январи соли 2020 Кочуккая ва Демирҷи ҷудо шуданд.

касб
----

Аз моҳи сентябри соли 2013 вай ҳар ҳафта соати 08:00 барномаи «İsmail Küçükkaya ile Çalar Saat»-ро дар шабакаи телевизионии FOX пешкаш мекунад. Пеш аз интихоботи муваққатии маҳаллӣ дар Истанбул дар соли 2019, ӯ барномаи махсуси интихоботи Истанбул 2019-ро идора мекард.

Ноширон
-------

* Cumhuriyetimize dair (2008)
* Cumhuriyet’in İlk Yüzyılı (2012; бо Илбер Ортайлы)
* Korkma (2016)
* Biraz Cesaret (2019)
* Fikri Hür Vicdani Hür (2020)

мукофотхо
---------

* Ҷоизаи Бабочкаи тиллоӣ — Беҳтарин барандаи хабари мардона (2017; Номзад)
* Ҷоизаи бренди тиллоии Туркия — барандаи телевизиони сол (2017; ғолиб)
* Ҷоизаи MGD — Беҳтарин хабарҳои субҳ (2018; Ғолиб)

Пайванди беруна
---------------

* Исмоил Кучукая дар «Твиттер»

1. 1 2
2. ↑  Arşivlenmiş kopya. 31 Ocak 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 Şubat 2018.
3. ↑  Arşivlenmiş kopya. 11 Mayıs 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 11 Mayıs 2018.
4. ↑  Arşivlenmiş kopya. 11 Mayıs 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 11 Mayıs 2018.
**Исмоил Азҳарӣ** (20 октябр 1901 ё 20 октябр 1900, Амдурмон[d], Хартум[d] — 26 август 1969, Судон, Democratic Republic of the Sudan[d]) — ходими давлатӣ ва сиёсатмадори судонӣ, Президенти Судон (1965—1969).

**Зиндагинома**
Исмоил Азҳарӣ 20 октябри соли 1900 дар шахри Омдурмон дар оилаи козии Дарфур ба дунё омадааст. Соли 1919 коллеҷи Гордони ш. Хартум, Донишгоҳи амрикоӣ дар Бейрутро соли 1927 хатм кардааст. Яке аз асосгузорон, котиби якум, аз соли 1940 раиси ташкилоти ватандӯстонаи *Конгресси умумии хатмкунандагон* (соли 1938 таъсис ёфта буд). Азҳарӣ соли 1943 ҳизби «Ашикка»-ро ташкил карда, роҳбарӣ мекард. Дар охири соли 1952, роҳбари Ҳизби миллии юнионистӣ шуд. Баъди ғалабаи Азҳарӣ дар интихоботи порлумонӣ ноябри соли 1953 ӯ сарвазири аввалини ҳукумати миллӣ шуд.

Исмоил Азҳарӣ сиёсати рад кардани робитаи зич бо Мисрро пеш гирифта, барои ба даст овардани истиқлолияти комили Судон кушиш мекард. Дар моҳи феврали соли 1956 вай ба ҳукумати аввалини Судони мустақил роҳбарӣ мекард. Пас аз пароканда шудани ҳизби юнионистӣ, шуморе аз вакилон ва вазирон онро тарк карданд. Порлумони Судон дар моҳи июли соли 1956 ба ҳукумат изҳори нобоварӣ қабул кард. Солҳои 1961—1962 Азҳарӣ дар ҷануби кишвар дар бадарға буд. Аз 10 июни соли 1965 то 25 май соли 1969 — Раиси *Шӯрои Олии давлатӣ* (Президенти Судон). Аз моҳи декабри соли 1967 то моҳи майи соли 1969 ӯ ба Ҳизби иттифоқи демократӣ, ки моҳи декабри соли 1967 таъсис ёфта буд, сарварӣ мекард. Дар натиҷаи табаддулоти давлатӣ дар моҳи май соли 1969 сарнагун шуд ва ба зиндон афтод. 26 августи соли 1969 дар Хартум дар зиндон вафот кардааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Хорватская
* Britannica (онлайн)
* De Agostini

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 119172143
* ISNI: 0000 0000 2927 8517
* J9U: 987007429992105171
* LCCN: n89115269
* VIAF: 54952224
* WorldCat VIAF: 54952224

 |

 |

| ⚙️ Парчами СудонПрезидентҳои Судон |
| --- |
| 
* Иброҳим Аббуд 1958—1964
* Хотим Халифа 1964
* Абдулҳалим Муҳаммад 1964—1965
* Исмоил Азҳарӣ 1965—1969
* Ҷаъфар Нимейрӣ 1969—1985
* Абдурраҳмон Сивор Даҳаб 1985—1986
* Аҳмад Алӣ Мирғонӣ 1986—1989
* Умар ал-Башир 1989—2019
* Аҳмад Авад ибни Авф 11-12 апрели 2019
* Абдулфаттоҳ ал-Бурҳон аз 12 апрели 2019

 | Парчами Судон |
**Кислота** - ин моддаи моеъи химияви буда онро барои коркарди элементҳои гуногун истифода мебарандю Кислотаро тезоб ҳам мегӯянд. Кислота маҳлули сӯзон буда кор бо хеле хатарнок аст. 
 **Моддаҳои мураккабе, ки ҳидрогенҳои онҳо қобилияти бо металл ивазшавиро дарад, кислота намида мешавад.**

Кислота ва асосҳо
-----------------

Кислота ва асосхо, класси пацвастҳои хиимияви. Кислотахо модахое мебошанд, ки дар таркибашон атомҳои ҳидроген дошта, ҳангоми дар об диссоциация шудан ионҳои H+(аниктараш гидроксоний H3O+)ҳосил мекунанд.

Фармулаи баъзе кислотаҳо ва боқимондаи кислотагӣ
------------------------------------------------

Кислотаи Хлорид-**HCI** Боқимондаи кислота ва валентии он- **-CI** 
Кислотаи Сулфид-**H2S** Боқимондаи кислота ва валентии он- **=S** 
Кислотаи Сулфит-**H2SO3** Боқимондаи кислота ва валентии он- **=SO3** 
Кислотаи Сулфат-**H2SO4** Боқимондаи кислота ва валентии он- **=SO4**
Масҷид дар вохаи байни Хартум ва Карима
**Ислом дар Судон** аксарияти диниҳоро ташкил медиҳад. Мусалмонон - сунниҳо 97% аҳолии кишварро ташкил медиҳанд. Якчанд ҷамоаҳои хурди шиаҳо низ мавҷуданд. Фарқияти асосии байни мусулмонони Судон, табаияти аксарияти онҳо ба суфиҳо мебошад. Аз ҳама маъмултаринашон Ансор ва Хатмия мебошанд. Дар Судон қонунҳои шадиди шариат амал мекунанд.

Харитаи Африқои Марказӣ ва Шарқӣ дар соли 1750 (қисман бар асоси Атласи Таърихи Ҷаҳон (2007) - Африқои собиқи муосир)

Ибтидо
------

Соли 641 дар замони ҳукмронии халифа Умар ибни Хаттоб сарбозони мусалмон қаламрави Мисри муосирро забт карданд, соли оянда онҳо қаламрави Либияи муосирро забт карданд. Баъдтар мусалмонон нуфузи худро ба Туниси кунунӣ дар соли 647 дар давраи салтанати сеюми халифа Усмон ибни Аффон густариш доданд. Истилои Африқои Шимолӣ дар давраи ҳукмронии хилофати Умавиён идома ёфт, дар соли 680 — Алҷазоир ва соли оянда Марокаш забт шуданд. Аз асри VIII сар карда, мусалмонон ба ҷануби Саҳрои Кабир ворид шуданд, аввал дар водии Нил то Нубия ва баъдтар ба Саҳрои Африқои Ғарбӣ .

Таърих
------

Дар асрҳои XVI — XVIII дар қаламрави Судон давлатҳои мустақили исломӣ —султонати Сеннар ва султонати Дарфур, вуҷуд доштанд.

Паҳншавӣ
--------

Ислом дар Судон аз тарафи ин гурӯҳҳо қавми икалон, аз қабили арабҳо, нубианиҳо, беҷаҳо, форҳо, загаваҳо, массалитҳо[en], Даго ва бертаҳо ибодат мешавад. Қисми зиёди мусулмононро сунниҳо ташкил медиҳанд.

Бо вуҷуди ин, дар Ҳартум, пойтахти Судон, инчунин якчанд ҷамоаҳои мавҷуданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Hamid Eltgani Ali.* Darfur's Political Economy: A quest for development. — Routledge, 2014-08-21. — 289 с. — ISBN 9781317964643.
2. ↑  Судан: женщину приговорили к казни за отказ от ислама(рус.).  BBC Україна. 1 Декабри 2018 санҷида шуд.
3. ↑  *Hussein D. Hassan. «Islam in Africa» Congressional Research Service (May 9, 2008).* .
4. ↑  *Судан (государство) // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.* .
5. ↑  *Emile Nakhleh.* A Necessary Engagement: Reinventing America's Relations with the Muslim World. — Princeton University Press, 2008-12-29. — 185 с. — ISBN 1400829984.

Пайвандҳо
---------

* Тиҷорат ва густариши ислом дар Африқо
**Бента́л** (ибрӣ: הר בנטל *Хар Бента́л*, ар. تل الغرام‎) — кӯҳи вулканӣ дар баландиҳои Голан, дар ҳудуди Исроил, начандон дуртар аз сарҳадди Сурия [[]]воқеъ аст.

Якҷоя бо кӯҳи Авитал, ки каме дуртар аз қис­ми ҷанубиаш ҷойгир аст, силсилаи қаторкӯҳи ягонаро таш­кил медиҳад. Қуллаи нисбатан баланди кӯҳи Бентал 1171 м аз с. б. буда, дар пойгоҳи он обанбори васатӣ во­қеъ аст, ки солҳои 80 а. 20 бунёд шудааст. Ҳангоми ҷан­ги байни Сурия ва Исроил (Йом Кипур, 1973) дар шафати кӯҳи Бентал задухӯрди шадиду бузург ва ягона дар таъ­рихи Исроил ба амал омад. Кӯҳи Бентал барои Исроил нуқтаи стра­те­гии муҳим ба ҳисоб рафта, баъди ин задухӯрд водии байни кӯҳҳои Бентал ва Хермон «Водии ашк» ном гирифт. Айни ҳол водии кӯҳи Бентал сайргоҳи сайёҳон буда, аз он ҷо тамошои Сурия имконпазир аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бентал // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

Шаблон:Israel-geo-stub
Масҷиди Султон Ҳусейн
Тақрибан 15% аҳолии Сингапур мусулмонанд. Аксари мусалмонон малайзиягиҳои суннӣ ҳастанд. Ба ғайр аз онҳо, дар ин кишвар ҷамоаҳои ҳиндустонӣ, покистонӣ ва чинӣ низ ҳастанд . Тақрибан 17 фоизи мусулмонони Сингапур асли ҳиндиянд.  Аксари мусулмонони Сингапур аз мактаби ҳуқуқии шофеӣ пайравӣ мекунанд, каме камтар ҳанафӣ (покистонӣ) ва шиаҳо (имомиён, исмоилиён ва ғайра).

Таърих
------

Дар соли 1915 мақомоти мустамликаи Бритониё Шӯрои машваратии мусалмононро таъсис доданд, ки он вазифадор буд ба мақомоти мустамлика оид ба масъалаҳои марбут ба дин ва урфу одатҳои исломӣ машварат диҳад. Соли 1963 Сингапур қисми Малайзия шуд ва пас аз 2 сол аз он ҷудо шуд ва мустақил шуд. Конститутсияи нави Сингапур масъулияти ҳукуматро барои ҳифз, дастгирӣ ва рушди манфиатҳои сиёсӣ, маърифатӣ, динӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии малайҳо кафолат медиҳад.

Дар соли 1968 қонуне эътибор пайдо кард, ки салоҳият ва юрисдиксияи Шӯрои дини исломии Сингапур, Додгоҳи Шариат, Идораи сабти никоҳи мусулмононро муайян мекунад.

Масҷидҳо
--------

Дар Сингапур 69 масҷид сохта шудааст. Ҳамаи онҳо, ба истиснои масҷиди Теменггонг Даенг Ибрагим, аз ҷониби Маҷлиси Угамаи Исломи Сингапур идора карда мешаванд. 23 масҷид аз ҷониби Фонди сохтмони масҷид сохта шудааст. Охирин масҷиде, ки бунёд шуда буд, дар соли 2009, Масҷиди Ал-Мавадда буд. Аз соли 1974 азон танҳо дар дохили масҷидҳо пахш мешавад  .

Эзоҳ
----

1. ↑  CIA Factbook - Singapore. 10 апрели 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 Декабри 2018.
2. ↑  International Religious Freedom Report 2006 - Singapore(пайванди дастнорас — *таърих*). 23 май 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 15 июли 2009.
3. ↑  singapore local news Бойгонӣ шудааст 20 октябри 2012  сол. channelnewsasia.com
4. ↑  Lysloff, René T. A. Music and technoculture.
Kahramanmaraş
**Қаҳрамонмаръаш** (тур. Kahramanmaraş; то соли 1973 **Маръаш**, ар. مرعش‎, тур. Maraş, арманӣ. *Մարաշ*) — шаҳр ва пойтахти вилояти Қаҳрамонмаръаш дар ҷанубу шарқи Туркия. Дар домани силсилакӯҳҳои Таври Шарқӣ ҷойгир аст.

Таърих
------

Қаҳрамонмаръаш соли 1000 аз ҷониби ҳетиҳо бунёд шудаст. Дар замони ҳукумати имперотуриҳои Руму Бизонс шаҳри Тазору Германикея ном дошт. Миёни солҳои 1071—1086 пойтахти давлати армании Пилортус Ворожнунӣ буд. Пас аз инқирози давлати Ворожнунӣ Қаҳрамонмаръаш муваққатан ба ҳайати Бизонс баргашт. Соли 1104 аз ҷониби Жолсени аввал (князи Эдесс) истило гашт. Мувофиқи муъоҳадаи Девол (1108) Маръаш ба ҳайати князии Антокиё ворид карда шуд. Асрҳои 12-13 тобеъи подшоҳии армании Киликия буд ва асри 16 тобеъи ҳукумати Усмониҳо буд.

Қаҳрамонмаръаши имрӯзӣ дар асри 17 (18 км дуртар аз ғарби Маръаши куҳна) бунёд шудааст. Мувофиқи маълумоти навиштаҳои Патриархати арманӣ дар Қустантания (Истамбули ҳозира), соли 1912 дар санҷаки Маръаш шумораи арманиҳо 72 143 нафарро ташкил медод.

Октябри соли 1973 ба номи Маръаш вожаи қаҳрамон илова ва шаҳр Қаҳрамонмаръаш ном гирифт. Чунин ном гирифтани шаҳр ба ғалабаи туркҳо дар муҳорибаи шаҳри Маръаш ба зидди Легиони армании Фаронса буд. Бар асари заминларзаи соли 2023 шаҳр қисман хароб ва беш 5000 тан ҷон бохтанд.

Аҳолӣ
-----

Аҳолияш 450,953 нафар (2019).

Иқтисод
-------

Асоси иқтисоди Қаҳрамонмаръашро саноати нассоҷӣ ва истеҳсоли яхмос ташкил медиҳад. Қисми умдаи ширкатҳои истеҳсоли яхмоси туркӣ, ки шуҳрати ҷаҳонӣ доранд, аз ҳамин шаҳр фаъолияти худро оғоз кардаанд.

Бародаршаҳрҳо
-------------

Қаҳрамонмаръаш бо шаҳрҳои Лондон (Бритониё), Тарабзон (Туркия), Ле Ҳавр (Фаронса) ва Налчик (Русия) бародаршаҳр аст.

Нигаред низ
-----------

* Заминларзаи Туркияву Сурия (2023)

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* kahramanmaras.bel.tr (тур.) — вебгоҳи расмии Кахраманмараша ) - сайти расмии Қаҳрамонмаръаш

  

**Lua error in Модул:External\_links at line 153: attempt to call field 'getWikidataRefHtml' (a nil value).**

| ⚙️ Шаҳрҳои Туркия |
| --- |
| Пойтахт | Анкара |  |
| Шаҳрҳо | Ағри  • Адана  • Адапазари  • Алошаҳр  • Амосия  • Анкара  • Антакия  • Анталиё  • Ардаҳон  • Афюнқараҳисор  • Байбурт  • Боликесир  • Бартин  • Ботмон  • Бергама  • Билеҷик  • Бингёл   • Битлис  • Бодрум  • Болу  • Бурдур  • Бурса  • Ван  • Гелиболу  • Гиресун  • Гумушхона  • Ғазиантеп  • Денизли  • Диёрбакр  • Дузҷе  • Ерзинҷан  • Ерзурум  • Елазиғ  • Ёлуво  • Зонгулдак  • Измир  • Измит  • Изник  • Иғдир  • Искандарун  • Истанбул  • Йозгат  • Кайсари  • Қарабуйук  • Қаромон  • Қарс  • Кастамону  • Қаҳрамонмаръаш  • Кемар  • Килис  • Қуния  • Кушодосӣ  • Қирқларэлӣ  • Қиршаҳр  • Қириққалъа  • Кутоҳиё  • Испарта  • Истанбул  • Малатиё  • Манавгат  • Манисо  • Мардин  • Мармарис  • Махмутлар  • Мерсин  • Мугла  • Муш (шаҳр)  • Навшаҳр  • Ниғде  • Одиёмон  • Ойдин  • Оқсарой  • Олониё  • Ортвин  • Орду  • Риза  • Самсун  • Сивас  • Сиде  • Сиирт  • Синоп  • Тарсус  • Текирдоғ  • Тукот  • Трабзон  • Тунҷели  • Усмония  • Ушок  • Фатҳия  • Ҳаккори  • Чаноққалъа  • Чонқири  • Чорум  • Ҷайҳон  • Шанлиурфа  • Ширнак  • Эдирна  • Эскишаҳр |
**Абуғаффор Шаропов** (Тав. 5.08.1947, гуз. Қӯшҳавзи ш. Самарқанд), омӯзгор «Аълочии маорифи халқи ҶТ» (1996).

Зиндагинома
-----------

Абуғаффор Шаропов Ин.-ути пед. ш. Самарқанд ба номи С. Айниро хатм кардааст (1970). Муаллими Омӯз. №7 ш. Душанбе (1969-70), мак. №83 н. Ленин (ҳоло – Рӯдакӣ, 1970-73), мак. № № 12, 23 ш. Душанбе (1973-80), сардори сексияи омӯзгорони заб. ва адаб. курси муал. пойтахт (1970-1980), муд. шуъбаи таъминоти Ин.-ути ГПИ «Тоҷикгипроселстрой»-и Ваз. хоҷ. қишл. Тоҷикистон (1980-1992), муал. мак. шабонаи коргарҷавонони №5 (1980-92), омӯзгори ҳунаристони Вазорати ҳифзи иҷтимоии аҳолии Тоҷикистон (1992-1998), муовини дир. ИЗИП ба номи Е. Н. Павловскийи АИТ оид ба масъалаҳои хоҷагӣ (1992-1996), раиси маҳаллаи «Зафар»-и н. Шоҳмансур (1986-2002). Феълан – муаллими Коллеҷи омӯзгорӣ ба номи С. Айнӣ.
Муаллифи якчанд мақолаҳои методӣ. Бо Ифтихорномаҳои соҳавӣ мукофотонида шудааст.

Сарчашма
--------

* Аслҳо ва наслҳо. – Душанбе, 2013, - С. 177 ISBN 978-99947-958-2-6

Эзоҳ
----
**Корсози веб**, **сервери веб**, **веб-сервер** (англ. web server) — сервер, сомона, ё сахтафзоре барои иҷрои як нармафзор аст, ки имкон посухгӯии ба дархостҳои корбарони шабакаи ҷаҳонии вебро дорад.

Сервери веб компютери пурқуввати хотирааш бузурги дорои барномаҳои таъминӣ, ки аз мизоҷон, одатан, веб-браузерҳо НТТН-дархостҳоро қабул карда, ба онҳо НТТР-ҷавобҳоро, одатан, ба НТМL-саҳифа, тасвирҳо, файлҳо, иттилооти оммавӣ пешниҳод мекунад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Веб-сервер // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Абусаҳли Масеҳӣ** (форсӣ: ابوسهل عيسى‌بن‌يحيى مسيحی گرگانی‎, *Абусаҳл Исо ибни Яҳёи Масеҳии Ҷурҷонӣ*; ? - 1011) — табиби муосири Абуалӣ ибни Сино.

Зиндагинома
-----------

Аввал дар дарбори оли Маъмун дар Хоразм зиндагӣ ва фаъолият дошт. Абусаҳли Масеҳӣ устод ва дӯсти наздики Ибни Сино буда, дар Хоразм ҳамроҳ кор кардаанд. Ҳарду узви маҷлиси уламои Абулаббоси Маъмун буданд. Баъди истилои Хоразм аз ҷониби Султонмаҳмуди Ғазнавӣ ба аъзои «Академияи Маъмун» амр шуд, ки ба пойтахт – Ғазна гузаранд. Аммо Абусаҳли Масеҳӣ ва Ибни Сино ин пешниҳодро рад карда, соли 1012 пинҳонӣ Хоразмро тарк намуданд. Онҳо аз тариқи биёбони Қароқум роҳи Эронро пеш гирифтанд. Душвории роҳ ба саломатии Абусаҳли Масеҳӣ таъсири бад расонд ва ӯ дар он биёбон вафот кард. Мазҳабуддин Абдурраҳим ибни Алӣ гуфта, ки «… дар миёни мутақаддимон ва муттаахирин атиббои насоро надидаам аҳадеро, ки дар фасоҳати калому ҷавдати баён монанди Абусаҳл бошад». Бино ба гуфтаи Низомии Арӯзии Самарқандӣ соли вафоти Абусаҳли Масеҳӣ бо соли Хоразмро забт кардани Султонмаҳмуди Ғазнавӣ марбут будааст. Китоби машҳури Абусаҳли Масеҳӣ «Ал-миа фӣ-с-синоати-т-тиббия» аст. Он бо услуби энсиклопедӣ навишта шуда, аз се қисмат иборат мебошад. Қисмати якум ба беҳдошти ғизо ва тасвири хосияти давоҳо, қисмати дуюм ба масоили умумии тиб ва қисмати сеюм ба масъалаҳои табобат бахшида шудааст. Чанд рисолаи дигаре низ аз ӯ дар даст ҳаст. Абусаҳли Масеҳӣ дар ҳандаса, нуҷум ва ҳикмат ҳам таълифот доштааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Муҳаммад Муин, Фарҳанги форсӣ, ҷ. 5, Т. 1379 ҳ. ш.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абунасри Сарроҷ**, ( *Абунаср Абдуллоҳ ибни Алӣ ибни Муҳаммад Яҳъё*. ? – вафот 987, Тус) — фақеҳ ва мутасаввиф (асри X), мулаққаб ба «Товус-ул-фуқаро».

Зиндагинома
-----------

Абунасри Сарроҷ аз авлоди зоҳидон буда, ба Димишқ, Бағдод, Басра, Қоҳира ва бисёр шаҳрҳои Эрон сафар кардааст, таассуроти сафар ва мулоқоти худро бо машоихи суфия дар китоби «Ал-ламаъ фи-т-тасаввуф» ҷамъ овардааст. Шогирди Абунасри Сарроҷ Абулфазли Сархасӣ мебошад, ки роҳнамои суфии бузурги Хуросон Абусаиди Абулхайр будааст. Абунасри Сарроҷ, ба қавли Ҷомӣ, ғайр аз китоби зикршуда асарҳои дигаре ҳам доштааст, ки мутаассифона то ҳол аз онҳо осоре пайдо нест. Ҳамчун муаррихи тасаввуф Абунасри Сарроҷ кӯшидааст, ки таълимоти тасаввуфи мӯътадилонаро инкишоф диҳад. Ақидаҳои Абунасри Сарроҷ роҷеъ ба каромат ва диг. ҷиҳатҳои таълимоти тасаввуфӣ на фақат ба омӯзиши таҳаввули афкори ирфонӣ, балки ба шарҳу баёни нуқтаҳои алоҳидаи намояндагони тасаввуф, аз ҷумла шатҳиёти суфия аҳамияти калон доранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------
**Абдусалом Воҳидов** (тав. 14 апрели 1954, Конибодом) — духтури кӯдакон, доктори илмҳои тиб (1996).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултаи педиатрии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1977). Духтури шуъбаи таваллуди Беморхонаи марказии ноҳияи Конибодом (1977-80), ординатори клиникӣ (1980-82) ва аспиранти Пажӯҳишгоҳи педиатрии АИ Тиббии ИҶШС (1982-85), мудири шуъбаи физиология ва бемориҳои навзодони Пажӯҳишгоҳи ҳифзи модар ва кӯдаки шаҳри Душанбе (1985-87), ассистенти кафедраи акушерӣ ва гинекологияи ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино (1987-93), мудири кафедраи неонатологияи Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон (1993-98), сардори Раёсати ташкили ёрии тиббӣ ба модарон ва кӯдакони Вазорати тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1998—2002), ҳамоҳангсози лоиҳаи Фонди ҷопонии камбизоатӣ «Беҳтар намудани ғизои модарон ва кӯдакони оилаҳои камбизоат» (2001-07). Аз соли 2008 мушовири миллӣ оид ба масоили таваллуди бехатар ва нигоҳубини навзодони ЮНИСЕФ. Сарнеонатологи Вазорати тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 2005).

Пажӯҳиш ва таълифот
-------------------

Доир ба асари бемориҳои мағзи сар ба савияи нуклеитидҳои сиклӣ дар кӯдакони норасида ва роҳҳои кам кардани бемориҳое, ки ҳангоми зодан рух менамоянд, таҳқиқот анҷом додааст. Зиёда аз 80 таълифоти илмӣ дорад.

Осор
----

* Устойчивая фортификация пищевых продуктов. Алмаата, 2007;
* Охрана здоровья матери и ребёнка. Аналитический сборник. Д. 2008;
* Клинические протоколы по неонатологии. Д. 2008; Вскармливание детей раннего возраста. Д. 2008.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Воҳидов Абдусалом // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Абдусалом Раҳимов** – оҳангсози суннатӣ, навозандаи моҳир (ғиҷҷак), Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон, узви Иттифоқи композиторони Тоҷикистон (2004).

Зиндагинома
-----------

Абдусалом Раҳимов cоли 1944 таваллуд ёфтааст. Аз овони ҷавонӣ бо устоди бузурги Фалакхонӣ, Одина Ҳошим ҳамкорӣ намуда, дар мактаби ӯ ба воя расидааст. Дертар ҳамчун ғиҷҷакнавози Одина Ҳошим интихоб гардид. Вай имконият пайдо кард, ки таи чандин солҳо аз ин устод ва донандаи санъати Фалак ва ғазалсароӣ бисёр чизҳоро омӯзад. Дар натиҷа, донишу малакаи бузургеро дар ҷиҳати банду басти оҳангу зарб, эҷоди асарҳои жанрҳои суннатӣ пайдо намудааст. Соли 1982 Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзодаро хатм намудааст. Композитсияро ба тарзи факултативӣ аз композитор Абдулфаттоҳ Одинаев омӯхтааст.
Аз соли 1961 дар дастаи мусиқӣ ва дертар – Театри халқии ба номи Одина Ҳошимови ноҳияи Ҳамадонии вилояти Хатлон аввал ба ҳайси навозанда ва баъд ба ҳайси роҳбари мусиқӣ фаъолият мебарад.
Доираи эҷодиёти оҳангсоз Абдусалом Раҳимов – жанрҳои мусиқии суннатӣ ва эҷоди мусиқӣ барои намоишномаҳои театрӣ, оркестри созҳои халқӣ мебошад.

Осор
----

### Мусиқӣ ба намоишномаҳои театрӣ

* 1966 – «Порча аз ҳаёт», пйесаи С.Сафаров.
* 1969 – «Арвоҳ», пйесаи С.Ғанӣ.
* 1978 – «Дил дили Зайнаб», пйесаи Ш.Қиёмов.
* Мусиқӣ барои оркестр ва ансамбли созҳои халқӣ:
* 1978 – «Сайри ҷавонӣ».
* 1980 – «Рози дил».
* 1982 – «Нидои Хатлон».
* 1988 – «Иди меҳнат».

### Сурудҳо

* 1965 – «Гар бар дилам», шеъри Ҳоҷӣ Ҳусайни Кангуртӣ.
* 1974 – «Чаманро дӯст медорам», шеъри С.Маъмур.
* 1995 – «Тоҷикистон зинда бош», шеъри С.Айюбӣ.
* 1995 – «Рубоиёт», шеъри халқӣ.
* 1990 – «Оҳиста-оҳиста», шеъри Соҳиб.
* 1999 – «Тоҷикистон», шеъри С. Маъмур ва диг. (тоҷ.)

Эзоҳ
----

1. ↑  Композиторон ва мусиқишиносони Тоҷикистон: Маълумотнома. — Душанбе,2011, — 288 с. — C. 150- 151 ISBN 978-99947-748-3-8
**Абдусалом Самадов** (7 июни 1955, ноҳияи Самарқанд — 6 августи 2021, ноҳияи Самарқанд) — адабиётшинос, номзади илмҳои филологя, дотсент, узви Иттиҳоди эҷодии журналистони Узбакистон. Академики Академияи илмҳои «Турон».

Зиндагинома
-----------

Абдусалом Самадов 7 июни соли 1955 дар маҳаллаи Боғимайдони ноҳияи Самарқанд дар оилаи омӯзгор ба дунё омадааст. Пас аз хатми мактаби миёнаи рақами 25 соли 1972, ба факултаи филологияи ӯзбек ва тоҷики Донишгоҳи давлатии Самарқанд дохил шуда, соли 1977 онро хатм кардааст.

Корнома
-------

Солҳои 1977—1980 фаъолияти меҳнатиашро ба ҳайси корманди адабӣ, тарҷумон ва хабарнигори махсуси рӯзномаи онвақтаи «Ҳақиқати Узбакистон» (ҳоло «Овози тоҷик») оғоз кардааст.

Соли 1985 дар Шӯрои илмии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон дар мавзӯи «Ҳамоҳангии диалектикаи миллӣ ва байналмилалӣ дар эҷодиёти Мирзо Турсунзода» рисолаи номзадии хешро таҳти роҳбарии доктори фанҳои филологӣ, профессор Раҳим Муқимов бомуваффақият дифоъ кардааст.

Солҳои зиёд дар донишгоҳ ба ҳайси мудири кафедраи адабиёти тоҷик, ҷонишини декан оид ба корҳои таълим, декани факултаи филологияи тоҷик кор ва фаолият нишон дод. Устод Абдусалом Самадов тамоми умри худро ба омӯзиши муҳимтарин паҳлӯҳои равобити адабии ӯзбеку тоҷик, ҷанбаъҳои муҳими рӯзмарраи адабиёти халқҳои ҳамдӯстӣ, омӯзиши масоили мубрамтарини адабиёти муосир ва назарияи адабиёт бахшида буд.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи зиёда аз 15 монография ва рисолаҳои илмӣ, тақрибан 20 китоби дарсӣ ва дастурҳо ва 300 мақолаи илмӣ-оммавӣ буд

Даргузашт
---------

Абдусалом Самадов 6 августи соли 2021 одаргузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑  Светлая и вечная память(рус.). *Телерадиокомпания СТВ*. 7 июни 2022 санҷида шуд.
2. ↑  Ҳама номи некӣ бувад ёдгор.
3. ↑  Абдусалом Самадов аз олам даргузашт.
**Абдуссалом Атобоев** (тахаллус Атозода; 24.04.1934, Ноҳияи Исфара — 28.04.1985, Душанбе) — нависанда ва драматурги тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аз соли 1974.

Зиндагинома
-----------

Абдуссалом Атобоев хатмкардаи Институти давлатии педагогии Душанбе (1958). Солҳои гуногун дар рӯзномаи «Тоҷикистони советӣ», маҷаллаҳои «Занони Тоҷикистон», «Садои Шарқ», «Машъал» ва Вазорати фарҳанги ҶТ кор кардааст. Нахустин очерку ҳикояҳои Атобоев Абдуссалом солҳои 60 садаи XX чоп шудаанд. Аммо ӯ бештар чун драматург машҳур аст. Ӯ 28 апрели 1985 вафот кардааст.

Эҷодиёт
-------

Пйесаҳои ӯ асосан дар мавзӯъҳои таърихӣ таълиф ёфта­анд. Пйесаи «Суруди нотамом» (1971) аз тақдири фоҷиавии шоираи тоҷик Робиаи Балхӣ (асри 10) ва «Фоҷиаи инсон» (1973) дар бораи воқеаҳои аҳди қадими сарзамини Бохтар (асри 6 то милод) ҳикоят мекунад. Дар пйесаи публитсистии ӯ «Қиёми Лоҳутӣ» (1979)аз рӯзгори инқилобии А. Лоҳутӣ сухан меравад. Мазҳакаи «Иллоанта» (1977), пйесаҳои «Бонги хатар» (1974), «Парвози уқоб» (бо ҳамроҳии Ғ. Абдулло, 1975), пйеса барои театри лухтак «Қиссаи аввалин» (бо ҳамроҳии Е. Абрамян, 1978) ва ғайра низ ба қалами Атобоев Абдуссалом тааллуқ доранд. Пйесаҳои Атобоев Абдуссалом дар маҷмуаҳои ӯ «Суруди нотамом» (1982), «Шамшери меросӣ» (1984) ва дар «Тазкираи адабиёти бачагон» (ҷилди 5) ба табъ расидаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Атобоев Абдусалом // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Абдусалом Мирализода** (*Мирализода Абдусалом Мустафо*; тав. 22 марти 1961, деҳаи Баҳористони ноҳияи Фархор, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — омӯзгор, доктори илмҳои педагогика, профессор (2006), Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон (1997), Корманди шоистаи Тоҷикистон (2008).

Зиндагинома
-----------

Абдусалом Мирализода 22 марти соли 1961 дар деҳаи Баҳористони ноҳияи Фархор ба дунё омадааст.

Фаъолияти корӣ
--------------

Лаборанти кафедраи физикаи Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (1987—1988); муаллими Техникуми политехникии шаҳри Душанбе (1988); раиси Иттифоқи касабаи муаллимон ва донишҷӯёни Техникуми политехникии шаҳри Душанбе (1988—1992); мудири шуъбаи таҳсилоти ғоибонаи Техникуми политехникӣ (1992—1994); аспиранти ДДТ (1994—1997); мудири шуъбаи таҷрибаомӯзии ДМТ (1995—2004); декани факултети такмили ихтисос ва бозомӯзии кадрҳои ДМТ (2004—2006); мудири кафедраи умумидонишгоҳии педагогикаи Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон (2006—2011); сардори раёсати таълими ДМТ (2011); муовини аввал, муовини ректор дар бахши таълими ДМТ (2012—2017); директори Китобхонаи миллии Тоҷикистон (2017—2020), ректори Донишгоҳи давлатии Кӯлоб (2020—2022).

Фаъолияти илмӣ
--------------

Соли 1997 рисолаи номзадии хешро дар мавзӯи «Асосҳои иҷтимоию педагогии омодасозии хонандагон дар интихоби касб» ва соли 2006 рисолаи докториро дар мавзӯи «Системаи педагогии омодасозии донишҷӯён дар ташкили раҳнамоии касбӣ ва тарбияи кории хонандагон» дифоъ намудааст.

Самтҳои асосии тадқиқоти илмии Абдусалом Мирализода такмили маҳорати касбии муаллимони мактабҳои олӣ, касбинтихобкунии донишҷӯён ва хонандагони мактабҳои таҳсилоти умумӣ, роҳнамоии касбӣ ва тарбияи кории хонандагон мебошад.

Муаллифи 3 монография, 2 китоби дарсӣ (дар ҳаммуаллифӣ), 8 дастури методӣ ва зиёда аз 70 мақолаи илмӣ мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

Абдусалом Мирализода аз ҷониби Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон бо унвони фахрии «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (соли 2008) ва аз ҷониби Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо нишони «Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон» (соли 1996) сарфароз гардидаст.

Осор
----

* Паҳлӯҳои иҷтоимоию педагогии интихоби касб. — Душанбе: Сино, 2003. — 173 с.;
* Системаи роҳнамоии касбӣ ва тарбияи меҳнатии хонандагон. — Душанбе: Ирфон, 2004. — 273 с.;
* Тарбияи ахлоқии наврасони душвортарбия. — Душанбе: Сино, 2007. — 59 с.;
* Педагогика ва психология. Душанбе: Ирфон, 2007. — 343 с.;
* Дар Боғистони Саъдӣ. — Душанбе, 2008. — 35 с;
* Педагогикаи умумӣ ва касбӣ. — Душанбе: Ирфон, 2012. — 562 с.

Эзоҳ
----

1. ↑  Директори Китобхонаи миллӣ Мирализода Абдусалом Мустафо. *kmt.tj*.  Китобхонаи миллии Тоҷикистон. 24 августи 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 феврали 2020.
2. ↑  *Президенти Тоҷикистон.* Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи ректори Муассисаи давлатии таълимии «Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ» таъйин намудани Мирализода А.М.. *president.tj*. 24 августи 2020 санҷида шуд.
3. ↑  Ректор | КГУ-TJ. *kgu.tj*. 24 августи 2020 санҷида шуд.
**Дилиҷон** (порсӣ:  دلیجان ) — шаҳрест дар устони Марказӣ, Эрон аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 24,861 тан будааст ва дар соли 2006, 34,565 тан баровард мешавад.

Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 31,852 нафарро ташкил медод, ки он дар 8,779 оила буд.

Аҳолии маҳаллии **Дилиҷон** бо лаҳҷае, ки онҳоро Дилеҷонӣ (ё Дилигонӣ бо забони модарӣ) меноманд, гап мезананд. Чунин ба назар мерасад, ки забони модарии Дилеҷонӣ як лаҳҷаи забони қадимаи форсӣ мебошад, ки ба забони Абуёнеҳӣ, яке аз қадимтарин забони деҳоти порсӣ аст, ки тақрибан каме дуртар аз Дилиҷон ҷойгир аст.

Сарбанди Хордод ва ғори Чал Наҳҷир ва инчунин осоишгоҳи чашмаи гарм ба маконҳои ҷолиб шудаанд.

Дилиҷон шаҳри саноатӣ буда, дар он якчанд ширкатҳои машҳури қолинбофӣ ба монанди Маҳистон, Ситораи Тилоиӣ ва Саид ҷой доранд. Дар мантақаи шимолу шарқии Дилиҷон ҳафт деҳа воқеъ буда, ин ҷойро Ҷасб меноманд.

Ғайр аз ин, ғори Чал-Нахҷир ё Дилиҷон яке аз ҷойҳои ҷолиби сайёҳии табиии Дилиҷон мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Cave. *Hamidshams.com*. 17 январи 2011 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 Декабри 2014.
2. ↑  photo of Nakhjir Cave Delijan. *edelijan.com*. 18 феврали 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 Декабри 2014.

Сарчашмаҳо
----------

* Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон

  



| Шаҳрҳои устони Марказӣ |
| --- |
| Арок | Дилеҷон | Караҳрӯд | Кумийҷон | Маҳаллот | Момуния | Оштиён | Сова | Шозанд | Тафриш | Хумийн |
**Абдушукур Раҷабзод** (*Тошев Абдушукур Раҷабович*; тав. 10 январи соли 1955, деҳаи Хонақоҳи Кӯҳӣ, Ҳисор) — донишманди улуми биология, химия ва тиб, қомуснигор, донишноманавис, рӯзноманигор. Профессори фахрии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон (2011). Аълочии тандурустии ҶТ (2005), Аълочии матбуоти ҶТ (2005).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи шуъбаи биологияи факултети табиатшиносии Институти давлатии педагогии Душанбе (1976). Баъди ба охир расондани институт ба Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Советии Тоҷик ба кор омадааст. Муҳаррири хурд (1976 — 77), хидмат дар сафи Артиши шӯравӣ (1977 — 78), муҳаррир (1979 — 81), муҳаррири илмӣ (1981 — 82), муҳаррири калони илмӣ (1982 — 85), иҷрокунандаи вазифаи мудир (1986 — 88) ва мудири редаксияи табииёт (ҳоло редаксияи тиб)-и ҳамин муассиса (аз 1989).

Донишноманигорӣ
---------------

Дар тӯли фаъолияти беш аз 35-солаи худ дар СИ ЭМТ дар кори табъу нашри китоби ҳаштҷилдаи «Энсиклопедияи Советии Тоҷик», «Энсиклопедияи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон» (дар ду ҷилд), «Энсиклопедияи рӯзгордорӣ», «Фарҳанги русӣ-тоҷикӣ-лотинии тиббӣ» (М.Расулӣ; иборат аз панҷ ҷилд) ва бисёр китобҳои дигар ҳиссаи босазо гузоштааст. Саҳми Абдушукур Раҷабзод дар таълифи китобҳои «Энсиклопедияи Душанбе», «Энсиклопедияи Кӯлоб», «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик» (ҷилди I; 2011) низ арзанда аст.

Муҳаррир ва мутарҷими бисёр китобҳои дарсӣ дар боби тиб. Абдушукур Раҷабзод бо ДДТТ ба номи Абӯалӣ ибни Сино низ ҳамкорӣ дорад. Соли 2009 бо супориши раёсати донишгоҳ китоби энсиклопедии «Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино»-ро таълиф кардааст. Хидмати босазои Абдушукур Раҷабзод дар соҳаи тиббу тандурустӣ таълифи «Энсиклопедияи мухтасари тиб» (иборат аз панҷ ҷилд; 2010—2012) мебошад.

Ҳамкорӣ бо ВАО
--------------

Абдушукур Раҷабзод дар баробари табъу нашри китобҳои донишномаӣ ба васоити ахбори умум робитаи ногусастанӣ дорад. Абдушукур Раҷабзод дар саҳифаҳои матбуоти ҷумҳурӣ зиёда аз 600 мақола ба табъ расондааст. Навиштаҳояш ба масъалаҳои тандурустӣ ва ҳифзи саломатии одамон бахшида шудаанд. Ҳамчун мухбири ҳафтаворҳои «Чархи гардун» ва «Авиценна» бо мутахассисон суҳбатҳо ороста, проблемаҳои ҷиддии соҳаи тандурустиро мавриди муҳокима қарор медиҳад.

Нависандагӣ
-----------

Абдушукур Раҷабзод табъи нависандагӣ низ дорад. Бисёр ҳикояҳои ӯ дар саҳифаҳои матбуот ба табъ расида, аз тариқи радиои ҷумҳурӣ шунавонида шудаанд.

Ҷоизаву медалҳо
---------------

Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (аз 1990). Бо ифтихорномаи Кумитаи табъу нашри СССР (1988) ва медали «Хидмати шоиста» (2005) сарфароз гаштааст.

Сарчашма
--------

* Шаблон:ЭМТиб
**Диловари Мирзо** — рӯзноманигор, нависанда , узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1995), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2002)

Зиндагинома
-----------

**Диловари Мирзо** (Талабзода Диловари Мирзо) 8 марти соли 1956 дар деҳаи Нимичи ноҳияи Рашт ба ҷаҳон омадааст. Соли 1977 факултаи педагогика, соли 1983 факултаи филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ба номи Қандил Ҷӯраевро хатм кардааст.
Фаъолияти меҳнатиро ба ҳайси омӯзгор оғоз намуда, солҳои 1989-1992 хабарнигори
рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» («Ҷумҳурият») будааст. Соли 1992 дар Кумитаи радио ва телевизиони ҷумҳурӣ ба фаъолият пардохта, солҳои 1995-1999 дар рӯзномаи ноҳиявии «Оинаи Рашт», солҳои 1999-2007 дар шуъбаи маорифи ноҳия кор кардааст. Аз январи 2008 то феврали 2012 мудири шуъбаи рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеаи дастгоҳи раиси ноҳия, аз феврали 2012 мудири бахши фарҳанги мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи мазкур будааст. Аз соли 2012 котиби масъули бахши Рашти [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон. Аз соли 1995 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон, аз соли 2002 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

Эҷодиёт
-------

Ҳикояи аввалинаш «Гуноҳи падар» соли 1986 дар «Газетаи муаллимон» чоп шудааст. Офаридаҳои дигараш дар авроқи маҷмӯаҳои «Вопасин набард», «Зарринёле баъди падар», «Борон изҳоро мешӯяд…», «Мусаввараи нотамом», «Борон доғҳоро мешӯяд…», «Афсонаҳои қисмат», «Борон пайҳоро мешӯяд…», «Хунёгар», «Замоне Ҳойити ман шаҳр будӣ…», «Зилзила шуд дар Ҳойит», «Қисмат», «Нусратулло Махсум» ва ғ. ба табъ расидаанд.

Ҷоизаҳо
-------

* Ордени «Шараф»;
* «Аълочии маорифи Тоҷикистон»;
* «Аълочии матбуоти Тоҷикистон»;
* Нишони «Сухан».

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с.128 ISBN 978-99947-2-379-9
Абдусалом Каримович Қурбонов — Вазири молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон 
Қурбонов Абдусалом Каримович 9 феврали соли 1959 дар ноҳияи Данғара ба дунё омадааст. Миллат: тоҷик

Маълумоташ олӣ, соли 1982 Донишкадаи политехникии Тоҷикистон бо ихтисоси муҳандис – сохтмончӣ, соли 1999 Донишкадаи андоз ва ҳуқуқ бо ихтисоси иқтисодчӣ ва соли 2010 Академияи хидмати давлатии назди Президенти Федератсияи Россияро бо ихтисоси молия, андоз ва қарз хатм намудааст.

Фаъолияти кориашро соли 1976 ба сифати ташкилотчии идораи коммуналии ноҳияи Данғара оғоз намуда, баъди хатми Донишкадаи политехникии Тоҷикистон солҳои 1982-1984 дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Иттифоқи Шуравӣ хидмат кардааст.

Солҳои 1984-1986 дар вазифаҳои челонгар, муҳандис, устои колоннаи сайёри механиконидашудаи №38 ноҳияи Данғара, сипас солҳои 1986-1995 дар вазифаҳои гуногуни роҳбарӣ оид ба масъалаҳои истеҳсолию иқтисодӣ дар сохторҳои дирексияи сохтмонии Вазорати мелиоратсия ва хоҷагии об дар вилояти Хатлон ва шаҳри Душанбе фаъолият намудааст.

Солҳои 1995-2006 дар вазифаҳои нозири калон, муовини сардор, сардори нозироти андози ноҳияи Данғара кор кардааст.

Аз моҳи феврали соли 2006 то ҳол дар вазифаи Директори Дирексия оид ба сохтмони иншооти ҳукуматии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кор мекунад.

Барои фаъолияти кориаш бо ордени «Шараф» дараҷаи 1 сарфароз гардидааст.

Оиладор, соҳиби 4 фарзанд мебошад.

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 29 ноябри соли 2013 Вазири молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардид.

21 июли соли 2021 аз олам чашм пӯшид.

Пайвандҳо
---------

[president.tj Сомонаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]
**Абдушукур Абдураҳимович Назаров** (10.05.1944, ш.Ленинобод) — иқтисоддон, доктори илми иқтисодӣ (1982), узви вобастаи АИ байналхалқии мактабҳои олӣ (1996), профессор. Арбоби шоистаи илм ва техникаи ҶТ (1994), профессори фахрии Донишгоҳи Техас (1995). Ташкилкунанда ва рохбари Маркази тайёркунии коркунони мунитсипалӣ (аз с.1999).

Зиндагинома
-----------

Абдушукур Назаров шуъбаи кибернетикаи иқтисодии факултаи иқтисодии Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М.В. Ломоносовро хатм кардааст (1972). Рохбари шуъбаи банақшагирии оптимали ва идоракуни, бахши иқтисодиёт ва сотсиологияи кори Пажӯхишгохи иқтисодии АУ ҶШС Тоҷикистон (1972-81), рохбари шуъбаи хосилнокии кори бахши Тоҷикистонии Пажӯхишгохи кумитаи кори Иттифоки Шӯрави дар Душанбе (1981-85), мудири кафедраи менечмент ва информатика, менечмент ва сохибкори, ташкилкунандаи комплекси аудиовизуалии компутарии ДАТ (1985-1998), мудири кафедраи менечмент ва соҳибкории БХДТТ (1998-1999), ходими пешбари илмии Донишкадаи менечмент ва технологияи компутарии ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров (аз с.2006). Дар Донишгоҳи Техаси ИМА (1995), дар институти миллии сохибкории Хиндустон (1995), дар Пажуҳишгоҳи миллии сохибкории Ҳиндустон (1995), дар Пажуҳишгоҳи бизнеси миёна ва хурди Туркия (1997, 2002) тачрибаомузи кардааст. Таҳти рохбарии Абдушукур Назаров зиёда аз 10 нафар рисолаи номзади ва докторӣ ҳимоя кардаанд. Муаллифи зиёда аз 150 асари илмӣ ва методию таълими, аз ҷумла 10 монография, 12 дастури таълими аст. Иштироккунандаи як катор конфронсу хамоишҳои байналхалқи (Коллеч-Стейшен-/ИМА, 1995), Дехли, (1995), Анталия, (2003), Маскав, (2007) мебошад. Бо ифтихорномаи Мачлиси Олии ҶТ (1991) мукофотонида шудааст.

Осори илмӣ
----------

Тадқиқоти Абдушукур Назаров проблемаҳои менечмент, сохибкори, ҷиҳатҳои иҷтимои-иқтисодии болоравии хосилнокии кор, татбики усулҳои иқтисодию риёзи дар тадқиқоти иқтисоди, тахлил, идоракуни ва такмили низоми мунитсипалиро дар бар мегирад. 
Многофакторный анализ социальных аспектов повышения производительности труда. -Д.: Дониш, 1975; 
Методические положения анализа влияния социально-экономических факторов на производительность труда. -Д. 1977; 
Хосилнокии кор мухимтарин омили самараи истеҳсолот. -Д.: Ирфон. 1978; Социально-экономические факторы роста производительности труда. -Д.: Дониш, 1981; Нормативная чистая продукция в промышленности Таджикистана. ТаджикНИИНТИ. -Д. 1984; 
Теория анализа хозяйственной деятельности: Учеб.пособие / М-во нар.образования Тадж.гос.донишгоҳ им. В.И.Ленина. -Д. 1989 (в соавт.); 
Назарияи тахлили иқтисоди: Китоби дарси. -Д. 1991; Муниципальный менеджмент. Учебное пособие. -Худжанд: Сомон, 2004.

Эзоҳ
----

1. ↑

Пайвандҳои беруна
-----------------

* Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
**Галлуазит** (аз номи геологи белгиягӣ О. Галлуя) — минерал аз гурӯҳи силикатҳои варақӣ. Таркиби кимиёиаш AL2Si2O5(OH)4. 34,7% AL2O3, 40, 8% SiO2, 24, 5% H2O дорад. 

Аз рӯйи таркиб ба каолин монанд аст, вале аз он бо серобӣ фарқ мекунад. Сохтори кристаллбандиаш моноклинӣ. Дар шакли агрегатҳои гилмонанди микрокристаллӣ дучор мешавад. Рангаш сафед бо тобишҳои хокистарӣ, зард, кабуд, қаҳвагӣ ва сурх; ҷилояш хира. Нишондоди шикасташ аз 1,547 то 1, 550. Сахтиаш 1–2; зичиаш 2000–2200 кг м3; мурт. Вазни хоссаш вобаста ба миқдори об 2,0–2,2. Галлуазит маҳсули фарсоиши сангҳои магмавӣ (габбро, диабазҳо, порфиритҳо) мебошад ва дар конҳои маъдани никел, мис, руҳ ба вуҷуд меояд. Дар ҷисмҳои қабатии маъданӣ ҳамроҳи минералҳои гурӯҳи худ ва алунит, диаспор, монтмориллонит вомехӯрад. Ҳамчунин, метавонад дар натиҷаи фарсоиши каолинит, аллофан ва алунит ба вуҷуд ояд. Галлуазит бештар вомехӯрад, вале тӯдаи калонро ташкил намедиҳад. Дар конҳои Алтенберг (Олмон), Марианска Гора (Чехия), Халиловское (Урал) ва дигар ҷойҳо дучор меояд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Костов И. Минералогия. М. 1971;
* Годовиков А. А. Минералогия. М. 1975;

Сарчашма
--------

* Галлуазит / М. Ҷанобилов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Абдусамади Бадахшӣ** (тав. номаълум - 1490, Кӯҳистон) - шоири форс-тоҷик

Зиндагинома
-----------

Абусаид солҳои 50 садаи XV Бадахшонро забт карда, Абдусамади Бадахширо ба Ҳирот овард ва супориш дод, ки таърихи салтанатро дар китобе мураттабу танзим кунад. Дар тазкираҳои «Маҷолис-ун-нафоис»-и Алишери Навоӣ, «Музаккир-ул-аҳбоб»-и Хоҷа Ҳасани Нисорӣ дар хусуси ҳунару маҳорати шоирии Абдусамади Бадахшӣ сухан рафтааст. Нисорӣ ашъори ошиқонаи ӯро таърифу тавсиф кардааст. Намунаҳо аз нигоштаҳои Абдусамади Бадахши ба воситаи тазкираҳову баёзҳо то замони мо расидаанд. Ин байт аз ӯст:

Бар сарири дилбарӣ маъшуқро сад гуна ноз,

Ошиқи бечораро дар кӯи ғам рӯи ниёз.

Абдусамади Бадахши бо Абдурраҳмони Ҷомӣ ва Алишери Навоӣ наздикӣ дошт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Алишери Навоӣ, Маҷолис-ун-нафоис, Тошкент.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Гамбусаки нок** (лот. Anthonomus pyri), **гулхӯраки нок** — як навъи ҳашарот.

Тавсифоти умумӣ
---------------

Асосан ба ноку себ зарар мерасонад. Дарозиаш 4,0-5,5 мм, рангаш бӯри ҷигарӣ; дар пешболаш мӯякҳои зичи сафед дорад. Кирминааш (5-6 мм) сафед, сараш ҷигариранг. Ғумбакаш сафеди зардтоб, дарозиаш 4-5 мм. Баъди чанд рӯз ғумбакҳо ба гамбусак табдил меёбанд, ки муғҷаро сӯрох карда берун меояд. Гамбусак ғизои бисёр намехӯрад. Вай дар зери пӯстлох ва ковокии дарахтон то фарорасии тирамоҳ пинҳон мешавад. Моҳҳои сентябр — октябр гамбусакҳо аз паноҳгоҳи худ берун омада, муғҷамеваҳоро сӯрох мекунанд ва дар ҳар яки он яктоӣ тухм мегузоранд (гамбусаки модина то 20 тухм мемонад). Баъд аз чанд рӯз аз тухм кирминаҳо баромада, зимистонро андаруни муғҷа паси сар мекунанд.

Тадбирҳои мубориза
------------------

* ҳангоми боз шудани муғҷаҳо афшонда маҳв кардани гамбусакҳо;
* тирамоҳ ба дарахт пошидани ҳашаракушҳо.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гамбусаки нок // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Абдушукури Абдусаттор** (тахаллус **Беҳрӯз**; 28 апрели 1954, Конибодом, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 22 марти 2021, Душанбе, Тоҷикистон) — адабиётшинос, мунаққид ва шоири тоҷик, доктори илмҳои филология (2003), профессор, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2000).

Зиндагинома
-----------

Абдушукур Абдусаттор (Абдусатторов) 28 апрели соли 1954 дар шаҳри Конибодом ба ҷаҳон омадааст. Соли 1976 бахши арабии факултаи шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм намудааст. Баъди хатми донишгоҳ дар давоми солҳои 1976—1994, ба ҳайси омӯзгори забон ва адабиёти тоҷик дар мактабҳои миёнаи Ҳисору Конибодом, муҳаррир ва мудири шуъбаи Маркази методии ҷумҳуриявии эҷодиёти халқ ва корҳои маданию маърифатӣ, котиби масъули маҷаллаи «Адаб» адои вазифа намудааст. Аз соли 1994 то соли 2021 дар кафедраи таърихи адабиёти тоҷики Донишгоҳи миллии Тоҷикистон фаъолият кардааст.

Эҷодиёт
-------

Аз солҳои ҳаштодуми қарни бистум мақолаву гузоришоти ӯ дар масъалаҳои мухталифи адабиёти гузашта ва муосири тоҷик мунтазам чоп шудааст. Беҳтарин навиштаҳояш дар китобҳои «Руъияти Қуръон дар шеър» (1998), «Ҷилои ситораҳо» (2000), «Арабият ва адабиёти аҳди Ғазнавиён» (2002), «Равобити адабии Арабу Аҷам дар асри XI» (2004), «Асрори шеъри марғуб» (2004) ва ғ. фароҳам омадаанд. Таъдоде аз мақолаҳояш дар Эрону Афғонистон ба табъ расидаанд. Дар таҳлил ва нашри осори шоирони аҳди Сомониён, мунтахаботи Сӯзании Самарқандӣ, мухтасари осори илмии Забеҳуллоҳи Сафо, баргузидаи рубоиёти шоирони форсу тоҷик саҳми назаррас гузоштааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи зиёда аз 300 мақола ва рисолаҳои илмӣ-оммавӣ оид ба масъалаҳои адабиёти гузашта ва муосири тоҷик: «Фазоили Қуръон» (1992), «Талмеҳ дар шеъри аҳди Сомониён» (1998), «Шоирони аҳди Сомониён» (1999; ҳамроҳи Х. Шарифов), «Қиссаи подшоҳони Сомонӣ» (1999; ҳамроҳи Х. Шарифов). Дар таҳия ва ба чоп омода сохтани ду ҷилди аввали китоби «Таърихи адабиёт дар Эрон»-и Забеҳуллоҳи Сафо иштирок кардааст (2001, 2006). Инчунин «Таърихи адабиёти араб» (2009) ва «Мунтахаби девон»-и Сӯзании Самарқандиро ба чоп расонидааст (2009). Ӯ бо тахалл. Беҳрӯз шеър ҳам эҷод мекунад, ки дар рӯзномаву маҷаллаҳо ва маҷмӯаҳои «Навсафар» (1985), «Кокули бом» (1985), «Хордас­та» (1987), «Сарчашмаи бадбахтиҳо» (1987), «Нешханд» (1990), «Эй нашъа балои ҷон шудастӣ» (2002) ва ғ. ба табъ расидаанд.

Даргузашт
---------

Абдушукури Абдусаттор 22 марти 2021 дар синни 67-солагӣ бар асари сактаи дил даргузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 18 ISBN 978-99947-2-379-9
2. ↑  *Sputnik Тоҷикистон.* Даргузашти профессор ва адабиётшиносу шоир Абдушукури Абдусаттор(тоҷ.). *Sputnik Тоҷикистон* (23 марти 2021). 28 апрели 2021 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Абдушукури Абдусаттор / М. Нарзиқул // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гамби́т** (аз итол. *gambetto* — пешпоӣ) — дар шоҳмоту шашка унвони шурӯъи бозиест, ки дар он яке аз тарафҳо (ғолибан ҷониби сафед) барои густариши зудтари муҳраҳо, тасарруфи марказ, пеш гирифтани ҳамла ба шоҳ ва пешгирии густариши неруҳои ҳариф, маъмулан, пиёда ва гоҳе муҳраи қавитареро қурбон мекунад.

Ҳариф низ мумкин аст бо задани он муҳра қурбониро бипазирад (пазириши гамбит), ё бидуни таваҷҷуҳ ба он аз пайи ҳаракати дигар шавад (радди гамбит), ё ҳатто худ ба ҳариф як гамбит пешкаш кунад (гамбити мутақобил). Ба назари коршиносон, беҳтарин роҳи муқобала бо гамбитҳо пазируфтани онҳост.

Ном
---

Вожаи «гамбит» нахустин бор соли 1561 аз ҷониби шоҳмотбози Испания Р. Лопес вориди олами шоҳмот шуд. Ҳоло назарияи шоҳмот наздик ба 50 навъи гамбитро дар ин бозӣ номбар мекунад, ки теъдоди каме аз онҳо дар мусобиқаҳои бузург истифода мешаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гамбит // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Шахматы. Энциклопедический словарь. М. 1990;
* Новая российская энциклопедия. Т. IV (1). М. 2008.
**Қосим Роҳбариевич Ахмедов** (тав. 15.04.1909, шаҳри Машҳади Эрон — 25.09.1996, Душанбе) — биолог, номзади илмҳои биология, дотсент (1954).

Зиндагинома
-----------

Соли 1940 факултети биологияи Донишгоҳи Осиёи Миёнаро аз рӯи ихтисоси зоологияи муҳрадорон хатм намудааст. Соли 1947 ба аспирантураи Институти зоология ва паразитология филиали тоҷикистонии Академияи илмҳои ИҶШС дохил шуда, соли 1951 дар мавзӯи «Паррандаҳои мавзеъҳои аҳолинишини водии Ҳисор» рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. Аз соли 1954 дар кафедраи биологияи Донишкадаи занонаи омӯзгорӣ ва баъдтар дар натиҷаи муттаҳид кардани донишкадаи мазкур бо Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т.Г.Шевченко то соли 1969 дар вазифаи мудири кафедраи биология ва зоология кор кардааст. Ташкилкунандаи кафедраи зоология ва осорхонаи зоологӣ дар назди донишкадаи омӯзгории пойтахт мебошад. Солҳои 1969–1977 (то ба нафақа баромадан) дотсенти кафедраи зоологияи донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Муаллифи зиёда аз 30 кори илмӣ-тадқиқотӣ, аз ҷумла китобҳои «Птицы населёных пунктов Гиссарской долине»(1950), «Птицы Юго-западного Таджикистана» (1957), «Воробьи Таджикистана» (1953), «Вредителей зерновых посевах и мери борьбы с ними» (1953) мебошад. Ҳамчун олим дар берун аз Тоҷикистон низ маълум буд, зеро орнитологҳои хориҷӣ ба корҳои илмии ӯ мароқи калон доштанд. Барои хидматҳояш бо нишони «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» сарфароз гардида буд.

Осор
----

* Синица и её сельскохозяйственное значение в Таджикистане и способы привлечения на искусственное гнездование, Д.1952;
* О способах привлечения майны на искусственное гнездование в Таджикистане, одобрение среднеазиатскими орнитологами, Д. 1953.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*