recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Нуруддин ибни Амонуллоҳ Воқифи Хуҷандӣ** (форсӣ: واقف خجندی‎) — шоири тоҷик (нимаи аввали садаи XIX).

Зиндагинома
-----------

Ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш маълум нест. Аз осори ӯ девони мунтахабе дастрас гардидааст, ки дар ИЗАШМХ АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳфуз аст. Дар девони мазкур 14 ғазал, 17 рубоӣ ва 3 фард фароҳам омадаанд. Ба ғайр аз ин дар баёзҳо якчанд ғазали ӯ сабт гардидааст. Дар ғазалиёти Воқифи Хуҷандӣ мавзӯъҳои ишқӣ-ирфонӣ, танқиди зулму золимӣ, мазаммати баъзе шайхону суфиёни риёкор ва ғ. ба назар мерасад. Сабки эҷод, тарзи баён ва забони шеъри Воқифи Хуҷандӣ равону дилкаш аст. Баъзе шоирон, мас. Нодими Истаравшанӣ, ба ғазалҳои ӯ мухаммас бастаанд. Ин байт аз эҷоди ӯст:

> Чӣ кунам, гар наравам дар пайи риндӣ, Воқиф,  
> 
> Муътақид нест дилам шайхию муллоиро. 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Феҳристи дастхатҳои шарқии Академияи фанҳои ҶШС Тоҷикистон. Ҷ. V. Д. 1974.

Сарчашма
--------

* Воқифи Хуҷандӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
|  |
| --- |
| ← **ноябр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   |   |
| с. 2022 |

**18 ноябр** — 322-умин рӯзи сол (323-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 43 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 18 ноябр*

### Миллӣ

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 18 ноябр*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 18 ноябр*

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 18 ноябр*

Тақвими мардумӣ
---------------

**Ақраб** (23 Октябр - 22 Ноябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Обон дар тақвими Эронӣ аст.

АқрабАқраб

Ҳамчунин нигаред
----------------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  18 ноябр |

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 23 Декабри 2018  сол.
* 
* Наука, 18.11
* cyclowiki 18.11
* bbc.on this day 18.11

Эзоҳ
----
|  |
| --- |
| ← **феврал** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 |   |   |   |   |   |
| с. 2023 |

**18 феврал** — 49-умин рӯзи сол дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 316 рӯз (317 рӯз дар солҳои кабиса) боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 18 феврал*

### Миллӣ

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 18 феврал*

* 1911 — кӯли Сарез бар асари як зилзилаи сахт ва афтодани кӯҳпора бар сари роҳи рӯди Мурғоб падид омадааст.

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 18 феврал*

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 18 феврал*

Тақвими мардумӣ
---------------

**(21 Январ — 19 Феврал)** — **Далв** яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Баҳман дар Гоҳшумори Эронӣ аст.

ДалвДалв

Нигаред низ
-----------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  18 феврал |

* Китобхонаи миллии Тоҷикистон. Тақвими моҳ. Феврали соли 2019 Бойгонӣ шудааст 4 феврали 2019  сол.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 15 июли 2006  сол.
* 
* BBC On this day, 18.02
**Манас** Эпоси халқии қирғиз «Манас» миёни ёдгориҳои назми эпикиҳон халқҳои ҷаҳон мақоми махсус дорад. Он чун роҳнамои ҳаёти маънавии халқи қирғиз дар муддати асрҳои зиёд маъруфияти худро нигоҳ дошта ва имрӯз низ ҳар хонадони қирғиз метавонад ин ё он мазмун ё қисмати ин эпосро бозгӯ намояд.
Эпоси «Манас» аз ҷиҳати ҳаҷм низ мӯштаҳам буда, дар бораи рӯзгору аҳволи се насли қахрамон – Манас, писараш Семитей ва набераи ӯ Сойтек маълумот медиҳад. Дар он ҳамаи пахлӯҳои ҳаёти таърихии халқи қирғиз дар муддати асрҳо инъикос мегардад. Ҳодисаву воқеаҳои сюжетофаранда дар эпос асосан ба ҳам бархӯрдани қабилаҳои кирғиз бо истилогарони бегона, ғорати тарафайни рамаву гала, мусобиқати сахти сарватмандони бо ҳам ҷанги, ғолибият ва мағлубият, барпо намдани маърака ва ҷашнҳои серодам буда, ғояи асоси он кушиши қабилаҳои қирғиз барои муттахидӣ, истиклол ва тавоноӣ аст.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Ман бо духтаре вохӯрдам** (порсӣ:  من با دختری واخوردم )(забон-ru «Я встретил девушку») — филми коргардон (режиссёр) Рафаил Перелштейн, соли 1957 ба навор гирифта шудааст. Ин филм нахустин навори рангаи филми бадеӣ-мазҳакавии истеҳсоли Тоҷикфилм буд. Махсусан суруди (русӣ: «Я встретил девушку»), дар иҷрои Рашид Бейбутов (таҳияи композитор Андрей Бабаев ба шеъри Мирзо Турсунзода матни русӣ аз Гаролд Регистан), зуд шоистаи таҳсину сароидани мардум дар гушаву канори Иттиҳоди Шӯравӣ гардид..

Сюжет
-----

Қаҳрамонҳои асосии филм – Лола ва Саид ба якдигар дил бастанд ва дар сурудҳояшон изҳори муҳаббат мекарданд. Падари Лола Мухтор-ака зидди иштироки духтараш дар озмуни сурдхонии шаҳрӣ баромад. Вале, ба Лола ҳамаи наздиконаш ва коргари одӣ, Саиди ошиқшуда кумак мерасонанд, то ки ӯ дар озмун иштирок варзад.

Дар нақшҳои асосӣ
-----------------

* Аслӣ Бурҳонов — Мухтор-ака
* Розия Акобирова — Лола
* Ҷаҳон Саидмуродов — Саид
* София Тӯйбоева — Меҳриниссо
* Абдулхайр Қосимов — Ниёз
* Тоҳир Собиров — Олим
* Самариддин Саъдиев — музадӯз
* Саодат Ҷӯраева — Зебо
* Михаэл Аронбаев — милисионер

Ҷоизаҳо
-------

* 1958 — ҷоизаи «Кузаи Бузург» дар нахустин Кинофестивали байналмилалии мамлакатҳои Осиё ва Африко.
*

Эзоҳ
----

1. ↑  «Я встретил девушку»
2. ↑  Нотная летопись, Выпуски 1-12. Всесоюзная книжная палата. Комитет по печати, Государственный комитет СССР по делам издательств, полиграфии и книжной торговли. Книга, 1991. Стр. 16
**Николае Вэкэрою** ( рум. Nicolae Văcăroiu, [nikoˈla.e vəkəˈroju]; зод. 5 декабр 1943, Белгород-Днестровский, Cetatea-Albă County[d]) — сиёсатмадори руминӣ, Сарвазири Руминия аз 4 ноябри 1992 то 12 декабри 1996.

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1969-1990 дар Госплан якҷоя бо Теодор Столожан кор мекард ва дар он ҷо бо масъалаҳои иқтисодӣ машғул буд. Дар таҳияи нақшаи "Стратегияи ислоҳот дар Руминия" барои гузариш ба демократия ва иқтисоди бозорӣ ширкат варзид. Соли 1990 муовини вазири иқтисоди миллӣ, солҳои 1990-1992 сардори Кумитаи нархҳо ва Раёсати андоз ва пардохтҳои Вазорати молия буд. Вай раванди омодагӣ ба ҷорӣ намудани андоз аз арзиши иловашударо роҳбарӣ карда, омодагиҳоро барои ҷорӣ намудани дигар андозҳои нав оғоз намуд.

Соли 1992 сарвазири Руминия шуд ва то соли 1996 дар ин вазифа кор кард. Солҳои 1996-1997 ноиби президенти Бонки тиҷоратии Руминия, солҳои 1996-2008 сенатори Аргеш, солҳои 2000-2008 раҳбарии Сенати Руминияро бар уҳда дошт. Дар моҳҳои апрел-майи соли 2007 ӯ иҷрокунандаи вазифаи раисиҷумҳури кишвар буд.

Аз 14 октябри соли 2008 сарвари Палатаи аудити Руминия мебошад. Барои ишғоли мансаб ӯ Ҳизби сотсиал-демократиро тарк кард.

Пайвандҳои берунӣ
-----------------

* Профил дар вебсайти Палатаи ҳисоби Руминия(пайванди дастнорас) (пайванд дастрас нест)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 1191850439
* ISNI: 0000 0000 5192 8141
* LCCN: nr2006032142
* VIAF: 71356411
* WorldCat VIAF: 71356411

 |



1. 1 2  Munzinger Personen (нем.)
**Карим** (ар. کریم‎ ‒ бахшанда, бузургвор, ҷавонмард) — яке аз номҳо ва ё сифатҳои Худованд; аз авсофи Қуръон.

Дар тафсири Карим таъбирҳои гуногуне вуҷуд доранд. Карим ҳамчун номи Худованд, бахшанда ва атокунандаеро гӯянд, ки атои Ӯ бениҳоят буда, дорои ҳама анвои хайру шараф ва арзишҳост. Бархе Каримро бахшандае донистаанд, ки тамоми афъолаш эҳсону инъом аст ва ҳаргиз бо бахшиши худ дар пайи касби суд ё дафъи зиён нест. Ба қавли бархеи дигар, Карим касе бошад, ки матоъи камро пазируфта, баҳои бисёре дар баробари он медиҳад. Бархе низ Каримро ҷаввод ё бахшандае донистаанд, ки бисёр ва бидуни ҳеч монеае мебахшад, куфрону исёни бандагон дар бахшиши Ӯ асаре надорад. Вожаи Карим дар Қуръон 27 бор омада, ки аз ин фақат ду маврид ‒ яке ба унвони исми Худо (27:40) ва дигаре ҳамчун сифати Ӯ (82:6) ба кор рафтааст. Карим дар ғайри Худо, аз ҷумла инсон дар маънои гуногун низ истифода мешавад. Ба тафсири Фахри Розӣ, Карим барои инсон маҷозӣ ва барои Худованд ҳақиқӣ аст. Муҳаммад Ғаззолӣ дар баёни сифатҳои шахс аз Карим низ ном бурда, таъкид кардааст, ки Карими мутлақ фақат Худованд мебошад.

Қуръон низ ба номи Карим тавсиф шудааст (Қуръон, 56:77). Тибқи тафсирҳо, мавсуф шудани Қуръон ба Карим барои оммулманофеъ, касирулхайр ва бахшишу атои бисёраш назди мардум ва аз лиҳози мақоми волояш назди Худованд аст.

Карим дар Қуръон барои васфи расул, арш, малак, мақом, ризқ, аҷр, қавл ва завҷ низ ба кор рафтааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Карим / С. Наимӣ // Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. — Д. : СИЭМТ, 2011—2020. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021).

* رازی فخر. التفسیر الکبیر. القاهرة، ١٩٣۴؛
* غزالی محمد. المقصد الاسنی في شرح اسماء الله الحسنی. بدون جای چاپ، ١٩٦١؛
* زجاج ابراهیم بن سری. تفسیر اسماء الله الحسنی. القاهرة، ١٩٧٥؛
* ابن بابویه. التوحید. قم، ١٣٥٧ ش.؛
* ابن بابویه. کتاب الإخصال. قم، ١٣٦٢ ش.؛
* ابن جوزی. زاد المسیر في علم التفسیر. بیروت، ١٩٨۴؛
* قرطبي محمد بن احمد. الأسنی في شرح اسماء الله الحسنی و صفاته العلی. المنصوره، ٢٠٠٦

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская

 |

Гурӯҳ:Номҳои Худованд
- Курдҳои болои бом, саҳнае, ки Ҷазепс Гросвалдс ҳангоми лейтенанти якуми экспедитсияи бритониёии Бритониё буданаш тасвир кардааст, саҳна ҳангоми убур кардани Каренд дар наздикии Кирмоншоҳ тасвир шудааст. 
**Каренди Ғарб** ( форсӣ: كرندغرب‎  ; Ҳамчунин **Kerend,** **Karand** ва **Karīnd)** маълум —  шаҳр ва маркази Шаҳристони Долоҳу, Устони Кирмоншоҳи, Эрон аст. Тибқи саршумории соли 2006, аҳолии он 7894 нафар, дар 2041 оила буд. 

Каренди Ғарб инчунин дар дини Ярсонӣ шаҳри муқаддас аст, зеро он макони қабрҳои мардони муқаддас Пир Бинёмин ва Пир Мусӣ мебошад.

Сарчашмаҳо
----------

* Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон

Эзоҳ
----



| ⚙️ Каренди Ғарб |
| --- |
| Парчами Эрон | 
* Гелони ғарб
* Исломободи ғарб
* Канговар
* Каренди Ғарб
* Кирмоншоҳ
* Қасри Ширин
* Пова
* Сарпули Заҳоб
* Саҳна
* Санқар
* Тозеҳобод
* Ҳарсин
* Ҷавонрӯд

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Эрон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Эрон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Карим Хавиер Эл Карам Антон** (исп. *Karim Javier El Kerem Antón*, тав. 2 ноябри соли 1987, Бруклин, Ню-Йорк, ИМА) — ҳунарпешаи амрикоӣ, ки 2 ноябри соли 1987 дар Ню-Йорк дар оилаи бисёрфарҳанга таваллуд шудааст - модараш испанӣ ва падари ӯ мисрӣ аст. Ҳамчун актёр, вай дар Аврупо, ИМА ва Амрикои Лотинӣ маъруф аст, ки пеш аз ҳама дар силсилафилмҳои ин кишварҳо, аз қабили "Физика ё химия", "Маликаи Ҷануб" ва филмҳое чун "Барои бадкорон сулҳ нест" ҳунарнамоӣ намудааст.

Зиндагинома
-----------

Карим Эл-Карам дар Бруклини Ню-Йорк, аз модари испанӣ ва падари мисрӣ таваллуд шудааст. Вақте ки ӯ яксола буд, бо оилааш ба Испания кӯчид.

Фаъолият
--------

Эл-Карам дар Juan Carlos Corazza's Studio, ҳунарпешагиро омӯхт ва фаъолияти ҳирфаии касбияшро соли 2008 бо нақши Исаак дар силсилафилми телевизионии испониёӣ "Физика ё химия" оғоз кард. Вай инчунин ситораи меҳмон дар барномаи телевизионии "Pasapalabra" буд.

Дар 2011 ӯ дар Telemundo ва Antena 3 дар теленовелаи "La reina del sur" Муҳаммад, писари Фотима Мансурро бозӣ кардааст.

Эл-Карам дар барномаи телевизионии "Frágiles"
Эл-Карам инчунин дар филми соли 2011 "No Rest for the Wicked" нақш офаридааст, ки онро Энрике Урбизу таҳия кардааст. Барандаи шаш ҷоизаи Goya гардид. 

Соли 2012 Карим дар намоиши телевизионии Frágiles барои Telecinco нақш дошт.

Соли 2014 ӯ дар шоу-барномаи телевизионии "El Príncipe" барои Telecinco Камолро бозӣ кардааст.

Соли 2018 Карим дар филми "Velvet Colección" нақши иловагӣ дошт ва дар Center Médico зоҳир шуд.

Филмнома
--------

### Телевизион

| Сол | Барнома | Нақш | Ширкат |
| --- | --- | --- | --- |
| 2020 | *La unidad* | Мунир | Movistar+ |
| 2018 | *Centro médico* | Ҷобир | TVE |
| 2018 | *Velvet Colección* | Умар Аҳмадӣ | Movistar+ |
| 2014 | *El Príncipe* | Камол | Telecinco |
| 2012–2013 | *Frágiles* | Начо | Telecinco |
| 2011 | *La reina del sur* | Муҳаммад Мансур | Telemundo ва Antena 3 |
| 2010 | *La pecera de Eva* | Давид | Telecinco |
| 2008–2009 | *Física o Química* | Исаак | Antena 3 |

### Филм

| Сол | Филм | Нақш | Коргардон |
| --- | --- | --- | --- |
| 2011 | *No habrá paz para los malvados* | Ҷавони зебо | Энрике Урбизу |
| 2009 | *El Discípulo* | Томас | Эмилио Руис |

Эзоҳ
----

1. ↑  *Fisica o Quimica.* Isaac muere en el final de la segunda temporada de Física o Química. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 15 сентябри 2012.
2. ↑  La reina del sur.  IMDb.
3. ↑  No habrá paz para los malvados.  IMDb.

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* AlloCiné
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Кинопоиск

 |
**Шуҳратшоҳ Раҳматуллоев** (5 марти 1974, ноҳияи Бабушкинский, Маскав, ҶШФСР, ИҶШС) — ҳунарпешаи театр ва синамои тоҷик. Аълочии фарҳанги Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Шуҳратшоҳ Раҳматуллоев соли 1974 ба дунё омадааст. Падараш Асланшо Раҳматуллоев ва модараш Гулчеҳра Раҳматуллоева, ҳунарпеша буданд. Дар соли 1991 мактаби миёна ва соли 1996 шуъбаи драмма ва кинои Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзодаро бо ихтисоси ҳунарпешаи драмма ва кино хатм кард. Инчунин, дар курсҳои кӯтоҳмуддати Иттиҳодии фаъолияти театрии Федератсияи Русия таҳсил кардааст.

Филмҳо
------

Шуҳратшоҳ дар филмҳои «Муҳаббат», «Афсарон» ва ғайраҳо ҳунарнамоӣ кардааст. Ӯ айни ҳол дар Театри давлатии драмаи русии ба номи Владимир Маяковский ба ҳайси ҳунарманд фаъолият дорад.

Ҷоизаҳо
-------

Дорандаи унвони «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон» ва медали «Хидмати шоиста» (2014) мебошад

Эзоҳ
----

1. ↑  *Орзу Исо.* Ногуфтаҳои Шуҳрат Раҳматуллоев. *Барномаи Ногуфтаҳо*.  ORZU (18 июли 2021).
2. ↑  "РОЗҲОИ ОИЛАДОРӢ" БО ШУҲРАТШОҲИ РАҲМАТУЛЛОҲ(тоҷ.). *oila.tj*. 19 июли 2021 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Фейсбук

 |
**Вояи дору**, **дозаи дору** — миқдори доруе, ки духтур барои муолиҷаи беморӣ таъйин мекунад.

Дар дорухат (ретсепт) вояи доруро бо грамм, миллилитр ё воҳиди таъсири биологӣ (ВТ) нишон медиҳанд. вояи доруе, ки барои як бор таъйин карда мешавад, вояи якбора, вояи доруе, ки барои як шаборӯз таъйин мекунанд, вояи шаборӯзӣ ном дорад. Вояи дору баъзан барои тамоми даври табобат муқаррар карда мешавад (вояи пурра). Вояи камтарини доруро вояи кеҳин (камтарин)-и муолиҷавӣ ва вояи бештарини онро вояи меҳин (бештарин)-и муолиҷавӣ меноманд. Вояи меҳини якбора ва вояи меҳини шаборӯзӣ низ мавҷуд аст. Дар амал бисёр вақтҳо вояи миёнаи муолиҷавиро кор мефармоянд. Дар сурати зиёд кардани вояи муолиҷавӣ организм заҳролуд мешавад. Вояи заҳрнокро ба вояи заҳрноки бештарин, вояи заҳрноки миёна ва вояи заҳрноки марговар ҷудо мекунанд. Меъёри вояи кеҳини муолиҷавӣ ва меъёри кеҳини заҳрнокӣ вобаста ба доираи таъсири шифобахши дору муқаррар карда мешавад.

Ҳангоми зиёд намудани вояи дору, одатан, таъсири фармакологии моддаҳо меафзояд. Бузургии вояи дору вобаста ба хусусияти беморӣ тағйир меёбад. Мас. дар мавриди истифода аз усули кимиёшифоии бемориҳои сироятӣ бисёр вақтҳо дар оғози беморӣ вояи бештарини дору (вояи зарбавӣ)-ро таъйин мекунанд. Ҳангоми табобати баъзе бемориҳои музмин доруро бисёр ва бо вояи зиёд (баҳри дар организм ба вуҷуд овардани савияи зарурии дору) таъйин намуда, сипас вояи онро кам (вояи устувордории табобат) мекунанд. Ба кӯдакону пирсолон вояи доруро эҳтиёткорона таъйин намудан лозим аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Вояи дору // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
«**Воқеоти Кашмир**» (форсӣ: واقعات کشمیر‎) — асари таърихнигор, суфии муҷаддидии нақшбандӣ ва шоири форсизабони Ҳиндустон Муҳаммадаъзами Дидеҳмарӣ, ки ба султон Муҳаммадшоҳ (1719–1748) бахшида шудааст. 

«Воқеъоти Кашмир» дар пайравии мактаби таърихнигории маҳаллӣ таълиф ёфта (1755), оид ба таърих, шарҳи ҳоли олимон, орифон ва шоирони Кашмир маълумот медиҳад. Ба қавли муаллиф, сабаби таълифи китоб дар он буд, ки таърихнигорони пешин Мулло Ҳусайни Қорӣ ва Мирзо Муҳаммадҳайдари Дуғлот – муалифи «Таърихи Рашидӣ» зимни навиштани таърихи минтақа ба ситоиши ҳокимони замон пардохта, аз сабти рӯйдодҳои муҳим чашмпӯшӣ кардаанд. «Воқеъоти Кашмир» аз муқаддима, се фасл ва хотима иборат аст. Муқаддимаи «Воқеъоти Кашмир» ба тавсифи Кашмир, фасли аввал ба таърихи тоисломии минтақа, фасли дуввум ба таърихи давлатдории мусулмонон то давраи забт шудани Кашмир аз ҷониби Акбаршоҳ бахшида шуда, фасли сеюм таърихи Кашмирро дар давраи ҳукмронии Темуриёни Ҳинд дар бар мегирад. Забони асар содаву равон буда, муаллиф шарҳи ҳоли донишмандон ва шоиронро ба тартиби замонӣ, дар охири ҳар давраи ҳукмронии шоҳон зикр кардааст. «Воқеъоти Кашмир» соли 1886 дар Лоҳур бо номи «Таърихи кашмири Аъзамӣ» чоп шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* دانشنامۀ ادب فارسی. ادب فارسی در شبه قاره (هند، پاکستان، بنگلادش). جلد چهارم، بخش سوم. تهران، ۱۳۸۰ هـ. ش.ر

Сарчашма
--------

* Воқеъоти Кашмир // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ҳаким Карим** — нависанда, публитсист, драматург. Аз соли 1934 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Ҳаким Карим соли 1905 дар шаҳри Хуҷанд ба ҷаҳон омадааст. Соли 1925 Омӯзишгоҳи кишоварзии Қӯқандро хатм карда, фаъолияти кориро дар шуъбаи тарғибу ташвиқи Кумитаи комсомоли шаҳри Душанбе оғоз бахшидааст. Чанде (1925-1926) котиби Шӯрои деҳоти Қаратоғ буда, соли 1927 котиби Кумиҷроияи Шӯрои депутатҳои меҳнаткашони шаҳри Кӯлоб таъйин гардидааст. Иштирокчии муҳорибаҳои зидди босмачиҳост. Сипас, солҳои 1929-1930, дар Донишкадаи кишоварзии Тошканд таҳсил карда, аввали солҳои 30-юм дар Нашриёти давлатии халқҳои ИҶШС (Маскав) ва бахши тарҷумаву таҳрири Идораи табъу нашри Душанбе фаъолият бурдааст. Ҳамчунин, муҳаррири рӯзномаи «Пролетари Хуҷанд» («Ҳақиқати Ленинобод»), вакили Анҷумани якуми нависандагони шӯравӣ (1934) будааст.
Соли 1941 бо хоҳиши худ ба хидмати аскарӣ рафта, дар муҳорибаҳои шадиди Ленинград иштирок кардааст. Соли 1942 дар муҳорибаи Старая Руссаи назди Ленинград ба ҳалокат расидааст.

Эҷодиёт
-------

Аз аввали солҳои 20-ум ба навиштани мақолаҳои публитсистӣ, ҳикояву новелла ва тарҷумонӣ пардохта, нахустин офаридаҳояш дар рӯзномаи «Бедории тоҷик» (баъдина «Ҷумҳурият») ба табъ расидаанд. Мавзӯи асосии ҳикояҳои ӯ мубориза бар зидди босмачиён ва боқимондаҳои урфу одати бойиву феодалӣ мебошад. Аз ҷумлаи устодони варзида ва асосгузорони ҳикоя ва новеллаи адабиёти муосири тоҷик ба шумор меравад. Соли 1933 аввалин маҷмӯаи ҳикояҳояш бо номи «Садои рӯзҳо» нашр шудааст. Баъдан китоби «Ҳикояҳои майда» (1935) ва «Ҳикояи устоди мисриён» (1935), «Оқшуда» ва ҳикояҳои дигар» (1936), «Ҳикояҳо» (1940)-яш дастраси умум гардидаанд. Беҳтарин новеллаи ӯ, ки шеъри мансур аст, «Марҳабо, баҳор!» ба ҳисоб меравад, ки намунаи олии суханварӣ ва вирди забони ҳамагон аст. Ҳикояи «Одам дар халта» эҳсосоти амиқу маҳорати волои нависандаро дар бобати офаридани қаҳрамони адабӣ зоҳир менамояд.
Соли 1955 дар маҷаллаи «Шарқи Сурх» як қатор ҳикояҳояш ба табъ расидаанд. Баъди вафоти нависанда чанд китоби ӯ такроран чоп шудааст, ки «Ҳикояҳо» (1957), «Одам дар халта» (1959), маҷмӯаи «Ҳикояҳо» (ба ҳуруфи арабӣ, 1961), «Оқшуда» (1965) ва ғ. аз он ҷумлаанд. Қиссаи «Муҳосира»-и нависанда нотамом мондааст.
Яке аз аввалин драматургони тоҷик буда, намоишномаи «Ҷанговарон» (1934)-аш сазовори мукофоти Ҳукумати Тоҷикистон гардидааст. Соли 1936 намоишномаи «Соли 1916» (ҳамроҳи Дунган – Зариф Раҷабов)-ро ба қалам овардааст, ки аз таърихи муборизаи озодихоҳии мардуми Хуҷанд ҳикоят мекунад.
Ба ҷамъоварии эҷодиёти шифоҳии мардум ҳам машғул буда, соли 1931 (дар Маскав) «Зарбулмасалҳои тоҷикӣ»-и ҷамъовардаи ӯ дар шакли китоб (ба ҳуруфи арабӣ) нашр шудааст. Соли 1940 дар маҷаллаи «Шарқи Сурх» мунтахаби афсонаҳои халқи тоҷик таҳти таҳрири ӯ ба табъ расидааст.
Якчанд аз асарҳои Л.Толстой, М.Твен, А.Чехов, М.Горкийро ба тоҷикӣ гардондааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳаким Карим(тоҷ.). *navisandagan.tj*. 18 июни 2019 санҷида шуд.
**Ҳалвоӣ** – одати суннатии халқии тоҷик. 
Дар замонҳои пеш дар байни мардуми тоҷик "ҳалвоӣ" ном одате вуҷуд дошт, ки падару модари кӯдак пеш аз ба мактаб бурдани фарзанди худ ба мактабдор зиёфат медоданд. Баъдан мактабдор барои шурӯи таҳсил фотиҳа медод. Дар мадрасаҳои Бухоро пеш аз оғози соли нави таҳсил ё фанни наве шарикдарсон маблағ ҷамъ намуда, ширинӣ (ҳалво), нону мева ва ғайра харида, ба ҳурмати мударрис инъоме меоростанд, ки онро "ифтитоҳона" меномиданд. Инчунин ба як қисми маблағ ба мударрис ҳадияе (ҷома, миёнбанд ва ғайра) пешкаш менамуданд. Ҳалвоӣ ва дигар инъом, ки мактабдорону мударрисон ба нафъи худ карда буданд, баъди Инқилоби Октябр барҳам хӯрдаанд..

Адабиёт
-------

* Раҳимӣ Д. Шугун ва боварҳои мардуми тоҷик. – Душанбе: Озар, 2004.
* Саймиддинов Д. Вожашиносии забони форсии миёна. – Душанбе: Пайванд, 2001;
* Фарҳанги забони тоҷикӣ. Ҷ. 2. – М: Советская Энциклопедия, 1969;
* Шовалиева М. История кулинарной культуры таджикского народа. – Душанбе: Дониш, 2015.
* Ҷумъаев Р. Ҷашни арӯсии тоҷикони водии Ҳисор (пажӯҳиши этнологӣ-фолклорӣ). – Душанбе: Амри илм, 2001.

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Раҳимов Д. Холмуродов З. Ҳунари ҳалвогарии тоҷикон. // Паёмномаи фарҳанг. 2015, № 3 (31). - Душанбе, 2015
**Ҳалвои тари шиннигӣ** — яке аз ҳалвоҳои маъмул ва густардаи тоҷикист, дар водиҳои Ҳисору Рашт то ба имрӯз роиҷ аст.

Дар минтақаҳои мухталифи ҷумҳурӣ пухтани ҳалво тарзу усулҳои ба худ хос дорад. Онро аз орди гандум, равғани зард ё дунба ва шакар мепазанд. Усули таҳияи он чунин мебошад: орди гандуми бехтаро то хурмоиранг шуданаш дар равған таф медиҳанд. Шарбати қандро бо иловаи шиннигӣ (шириние ки аз тут, ангур вадиг меваҳо тайёр карда мешавад) алоҳида тайёр мекунанду ба болои орди бирён рехта, якзайл меомезанд. Пас аз 5-7 дақиқа ҳалвои тарро аз болои оташ гирифта, боз як бори дигар хуб меомезанд. Онро дар гармиаш ба табақчаҳои чуқур кашида, баъди хунук шуданаш ба шакли мураббаъ ё ромбчаҳои дар вазни 20-30 граммӣ мебуранд. Ба рӯи ҳалвои тар барои хушхӯр шуданаш мағзи кӯфтаи писта, чормағз ё бодомро мепошанд. Мағзро ба ҳалвои тар баъзан пеш аз тайёр шуданаш меандозанд.

Адабиёт
-------

* Раҳимӣ Д. Шугун ва боварҳои мардуми тоҷик. – Душанбе: Озар, 2004.
* Саймиддинов Д. Вожашиносии забони форсии миёна. – Душанбе: Пайванд, 2001;
* Фарҳанги забони тоҷикӣ. Ҷ. 2. – М: Советская Энциклопедия, 1969;
* Шовалиева М. История кулинарной культуры таджикского народа. – Душанбе: Дониш, 2015.
* Ҷумъаев Р. Ҷашни арӯсии тоҷикони водии Ҳисор (пажӯҳиши этнологӣ-фолклорӣ). – Душанбе: Амри илм, 2001.

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Раҳимов Д. Холмуродов З. Ҳунари ҳалвогарии тоҷикон. // Паёмномаи фарҳанг. 2015, № 3 (31). - Душанбе, 2015
**Оқкӯл** — кӯлест дар Помири ғарбӣ, дар ҳудуди ноҳия Шуғнони Вилояти мухтори кӯҳистони Бадахшони Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Дар нишебии шимоли канори шарқии қаторкӯҳи Шуғнон, дар саргаҳи дарёи Увалисой шохоби рости дарёи Туққузбулоқ, ҳавзаи Қунд воқеъ гаштааст. Оби кӯл ширину мусаффо буда, зимистон ях мебандад. Баландии кӯл аз сатҳи баҳр 4450 м. Оқкӯл дар натиҷаи кӯчидани кӯҳпора ва банд шудани пеши дарё ба вуҷуд омадааст. Поёнтар аз Оқкӯл дар водии дарёи Увалисой як қатор кӯлҳои хурд мавҷуданд, ки калонтарини онҳо Чуқуркӯл мебошад.

Нигаред низ
-----------

* Помир
* Қарокӯл
* Зоркӯл

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳомидов Д. Р. Таҳқиқи забоншиносии гидронимҳои мавзеъҳои таърихии тоҷикнишин/Рисолаи докт. илми филол. — Душанбе, 2018. — С. 127. — 470 с.(тоҷ.)

|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Оқохон** ё **Оғохон** (форсӣ: آقاخان‎) - унвони меросии раиси ҷамоаи динии исмоилииҳои низорӣ.

Шоҳи Эрон Фатҳи Алӣ ин унвонро ба домодаш Абулҳасан, ҳокими Кирмон (1800-1881), ки тавассути духтараш Фотима аз авлоди паёмбар Муҳаммад маҳсуб мешуд, эъто кардааст. Аммо баъдан Оқохони I пас аз сарварии шӯриши ноком дар Эрон дар соли 1838 ба Афғонистон ва Синд фирор кард. Ӯ тавонист дастгирии Бритониёи Кабирро ба даст орад ва дар Бомбей иқомат кунад.

Набераи Абулҳасан Султон Муҳаммадшоҳ (1877–1957), Оқохони III дар ҳаёти сиёсии Ҳиндустон нақши муҳим бозида, кӯшиш мекард, ки аз ҷониби аҳолии мусулмон аз ҳукмронии мустамликавии Бритониё дастгирӣ пайдо кунад, бахусус президенти Лигаи ҳама-мусулмонони Ҳиндустон шуд.

Шоҳзода Каримшоҳ (таваллуд 13 декабри 1936) Оқохони IV аст, ки 11 июли соли 1957 дар синни 21-солагӣ, имоми 49-ум, хатмкардаи Донишгоҳи Ҳарвард ба қудрат расид.

Зани Оқохон унвони "Бегум Оқохон"-ро дорад. Бегум ба зани мусалмони рутбаи мувофиқ ишора мекунад.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Мақола дар "Энсиклопедияи саросари ҷаҳон"
* Плеханов. АЗ. Дасти кушод. Оғохон ва муридҳои ӯ
* Шабакаи рушди Оғохон(рус.) )
* Институти исмоилияшиносӣ
* Исмоилиён Бойгонӣ шудааст 10 июли 2017  сол.
* Шабакаи рушди Оғохон
* Огохон ва исмоилихо — ФИЛЬМ
**Даф** - сози мусиқии зарбӣ. Даф бо шаклу андоза ва номҳои гуногун дар саросари олам маълуму машҳур буда, дар ҳама ҷо тавассути ангуштон ва кафи даст навохта мешавад. Даф асосан аз чанбар, пӯст, зангӯлаҳо, ҳалқаҳову шилшилаҳои филизӣ иборат буда, аслан панҷ навъ аст: Дафи зангӣ, маҳзар, мураббаъ, дурӯя ва доира.

**Дафи зангӣ** аз чанбараи яклухт сохта шуда, пӯсти рӯи он нисбатан ғафстар ва бари чанбараи он низ васеъ (16 – 18 см) аст.

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Созҳои зарбӣ

Эзоҳ
----
Подготовка стенгазеты «Молния» заводским штабом «Комсомольский прожектор» на АЗЛК
**Рӯзномаи деворӣ** (форсӣ: روزنامه دیواری‎), **газетаи деворӣ** (русӣ: Стенная газета) — сафҳае шомили матолиби хабарӣ ва гузоришӣ аст, ки барои қароргирифтан рӯйи девори маконҳои умумӣ тарроҳӣ мешавад.

Рӯзномаи деворӣ дар муассисаю корхонаҳо, хоҷагиҳои деҳқонию ташкилотҳо, кӯдакистону мактабҳои миёнаву олӣ бароварда мешавад. Рӯзномаи девориро, маъмулан, як нусха бароварда, дар девор ё тахта (стенд)-и махсус меовезанд. Рӯзномаи деворӣ ҳафтавор, даҳрӯза, дуҳафтаӣ, моҳона ва баъзан ҳаррӯза мешавад. Рӯзномаи деворӣ дар собиқ ИҶШС, аз ҷумла Тоҷикистон, солҳои аввали Ҳокимияти Шӯравӣ пайдо шуд. Рӯзномаи деворӣ ҳаёти коллективро инъикос намуда, дар тарбияи коргарону мактабиён ва барои иҷрои вазифаҳое, ки дар назди онҳо истодаанд, ёрӣ мерасонад. Он маъмулан дар варақаи шакли А1 бароварда, ба иду ҷашнҳо (Ҷашни Наврӯз, Иди модарон, Рӯзи муаллимон, Рӯзи Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ғайра) ё дигар воқеаҳои ҷорӣ бахшида мешавад. Дар Қувваҳои Мусаллаҳи ИДМ ва Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯзномаи девориро «Варақаи ҷангӣ» меноманд. Рӯзномаи деворӣ на танҳо воқеаро таҷассум менамояд, балки ба он баҳо дода, ҷиҳатҳои хубро дастгирӣ мекунад. Ба масъалаҳои мураккаб дучор гардида, онҳоро сарфи назар намекунад, балки сабабҳояшонро пайдо намуда, барои ҳалли онҳо мусоидат менамояд. Рӯзномаи девории мактабӣ дар таълим ва корҳои ҷамъиятии мактаб саҳми арзанда дорад. Он дар ҷойи намоён овехта мешавад. Рӯзномаи девориро ҳайати таҳририя номгузорӣ мекунанд ва дар ҳамаи ҳолатҳо садои шӯрои фаъолони мактабро инъикос менамояд. Рӯзномаи деворӣ ёвари фаъоли сарвари мактаб, муаллимон ва талабагони беҳтарин буда, дар атрофи худ талабагони фаъолро муттаҳид мекунад ва дар мактаб коллективи тифоқро ба вуҷуд меорад, синфҳоро ба корҳои эҷодӣ ва шавқовар раҳнамун месозад. Рӯзномаи деворӣ дар асосҳои ҷамъиятӣ бо роҳбарии муҳаррир ва бо иштироки фаъолонаи мухбирон сомон меёбад. Ҳайати таҳририя интихобӣ буда, аз муҳаррир, ҷонишини муҳаррир ва якчанд узв иборат аст. Мақомоти дахлдор бо мақсади беҳтар шудани мазмуну мундариҷа ва ороиши рӯзномаи деворӣ озмуну азназаргузарониҳо ташкил мекунанд, ки ин тадбирҳо барои беҳбуди кори газетаҳо ва такмили маҳорати мухбирону аъзои ҳайати таҳририя мадад мерасонанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Большая советская энциклопедия. Т. 24(1). М. 1976;
* Энциклопедияи Советии Тоҷик. Ҷ. 2. Д. 1980;
* Луғати тафсирии истилоҳоти педагогика. Д. 1988.

Сарчашма
--------

* Газетаи деворӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Мошини замонавии хушкшӯӣ
**Хушкшӯӣ** (форсӣ: خشک‌شویی‎), **хушкашӯӣ** — яке аз равишҳои шустушӯ ва пок кардани либос, бо буғ ва маводи кимиёӣ шустани либос.

Аз онҷо, ки дар ин равиш аз об истифода намешавад хушкшуӣ ном гирифтааст. Молекулаҳои об бисёр қутбӣ ҳастанд ва ҳангомӣ шустушӯ бо об бисёре аз торҳои порчаи обро ба худ ҷазб мекунанд ва аз шакл меафтанд. Ба хусус барои либосҳои дорои бофтҳои махлут монанди шиму костюм ва палто, шустушӯ бо об сабаби аз байн рафтани шакл ва ҳолати онҳо мешавад.

Равиши шустушӯ
--------------

Дар ин равиш либосҳоро даруни дастгоҳи махсусе қарор медиҳанд ва як маҳлули кимиёиро ба он изофа мекунанд. Пас аз тамом шудани муддати замони шустушӯ, вақте либосро аз дохили дастгоҳ берун меоваранд, ба таври комил хушк аст. Хушкшӯиҳо барои бардоштани доғи рӯи либосҳо аз усули азҳамҷудошавӣ истифода мекунанд. Ин кор дар ду марҳала анҷом мегирад, ибтидо доғ тавассути як ҷисми нармкунанда мулоим мешавад сипас бо фишори зиёд бардошта мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Хушкашӯӣ чист? Маънои вожаи хушкашӯӣ(тоҷ.). *vazhaju.com*.  Вожаҷӯ. 27 июли 2018 санҷида шуд.
Кудакон ва китобҳо
**Рӯзи ҷаҳонии китоби кӯдак** — 2 апрел ба ифтихори зодрӯзи Ҳанс Кристиан Андерсен, нависандаи достонҳои кудакон номгузорӣ шудааст. Ҳар сол дар ин рӯз тавассути Дафтари Байналмиллали Китоб барои Насли Ҷавон (IBBY) маросими бошукуҳе ба муносибати барои бузургдошти мақоми Китоби Кудак ва Адабиёти Кудак ва Навҷавон дар кишварҳои ҷаҳон маросими ин рӯз ҳар сол дар яке аз кишвари ҷаҳон ки узвият дорад баргузор мешавад ва ин кишвар пустер (газетаи деворӣ) ва пайёми рӯзи ҷаҳонии китобро таҳия мекунад.

Нигаред
-------

* Рӯзи китоб

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Рӯзи Ҷаҳонии Китоби Кудакон дар Википедиаи Форсӣ
**Бархӯрди қатораҳои Ҳалле** - бархӯрди сар ба сари ду қатора дар ноҳияи Ҳалле дар наздикии Брюссел, Белгия 15 феврали соли 2010. Қатораҳо дар пайи бориши барф дар соати серодами субҳ ба ҳам бархӯрданд.  

Дар ин садама 18 нафар кушта ва 171 нафар маҷрӯҳ шуданд. Танаффус дар ҳаракати қатораҳо на камтар аз ду рӯз буд  .

Бархӯрд дар яке аз хатҳои асосии дастрасӣ ба истгоҳи ҷанубии Брюссел, 14-километрии пойтахти Белгия рух дод. Бисёре аз хатсайрҳои роҳи оҳани баландсуръат байни Брюссел ва Фаронса ва Британияи Кабир боздошта шуданд. Thalys тасдиқ кард, ки ҳама хидматҳо ба сабаби садама муваққатан боздошта шудаанд  .

Бархӯрди қатораҳо дар Ҳалле бузургтарин садамаи роҳи оҳан дар таърихи Белгия мебошад  .

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑
3. 1 2  Движение поездов Thalys Брюссель-Париж не восстановят в среду, РИА Новости (16 феврали 2010). Бойгонӣ шудааст 26 феврали 2010  сол. Проверено 16 феврали 2010.
4. ↑  Число жертв столкновения поездов в Бельгии выросло до 25 человек(пайванди дастнорас — *таърих*). 15 феврали 2010 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 16 феврали 2010.
**Бартанг** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Бартанги ноҳияи Рӯшон. **Деҳоти Бартанг** дар ҳудуди хоҷагии деҳқонии Сипонҷ ҷойгир аст. Аз Бартанг то маркази ноҳия 45 км; то маркази вилоят 109 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 342 нафар (2012), тоҷикон. Бартанг мактаби таҳсилоти миёнаи асосӣ, мактаб-интернат, дорухона, табобатхонаи минтақавӣ, китобхона ва нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз дарёчаи кӯҳӣ обёрӣ мешаванд.

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Хушкандешӣ** (форсӣ: خشک‌اندیشی‎), **догматизм** (аз юн.-қад. δόγμα «андеша, омӯзиш; қарор») — тарзи тафаккури сатҳиву карахти зиддитаърихӣ, инкишофнаёбанда, ки дар он таҳ­лилу баррасӣ ва баҳо­гузории назариявию амалии масъа­лаҳо ва ҳолатҳо бе назардошти воқеияти мушаххас, шароити маконию замонӣ сурат мегирад.

Хушкандешӣ ба таълимоти тағйирнаёбанда, абадию азалӣ ва ғайри қобили интиқод такя менамояд. Ба хушкандешӣ надоштани назари интиқодӣ ва шубҳа ба догмаҳо, қабул надоштани иттилооти ба онҳо мухолиф ва эътиқоди бечунучаро ба шахсиятҳои муътабар хос аст. Мафҳуми хушкандешӣ бештар дар сиёсат, фалсафа ва ҳаёти динӣ истифода мешавад. Хушкандешии мазҳабӣ ба динҳое хос мебошад, ки эътиқод ба догмаҳоро талаб намуда, онҳоро ҳамчун ҳақиқати абадию азалӣ медонанд ва аз пайравонашон эътирофи бечунучарои онҳоро талаб менамоянд. Истилоҳи хушкандеширо дар фалсафа шаккокиёни Юнони Бостон — Пиррон ва Зенон ворид кардаанд, ки мункири имкони донишҳои ҳақиқӣ буданд. Онҳо файласуфонро дар баровардани хулосаҳои тасдиқӣ оид ба ҷав­ҳари ашё ба хушкандешӣ айбдор мекарданд. Минбаъд моҳияти ин исти­лоҳ дигар шуд. Кант хушкандеширо ҳама гуна маърифате медонист, ки ба таҳқиқи қаблии имконияту заминаҳои он асос наёфта бошад. Ҳегел хушкандеширо тафаккури мовароуттабиию мулоҳизакорона мешумурд. Хушкандешӣ аз ҳаёти воқеӣ дур буда, фикру мулоҳизаи ба он зидро қабул надорад. Хусусияти хушкандешӣ дар он зоҳир мешавад, ки таълимот ва назарияеро бидуни исбот ба сифати ҳақиқат қабул мекунад. Хушкандешӣ бо диалектика ҳамчун илм дар бораи инкишоф дар тазод аст.

Асоси маърифатии хушкандешӣ муносибати яктарафа ба ҳа­қиқат ва эътироф кардани шинохти лаҳзаи мутлақ дар он дар баробари ба эътибор нагирифтани нисбияти он ме­бошад. Сарчашмаҳои иҷтимоии хушкандешӣ ба ҳавасмандии таба­қавию гурӯҳӣ ва баъзан инфиродӣ ба ақибмондагӣ, ҳиф­зу пойдории вазъ ва тасаввуроти муайяни таъминкунандаи ҳолату вазъияти устувори мудрик вобастаанд. Нишонаи ҳатмии хушкандешӣ ҷудо будани назария аз амалия аст. Диалектикаи моддигароёна ба тафаккури таҷридӣ-догмавӣ ақидаи вуҷуд надоштани ҳақиқати мавҳум ва ҳамеша мушаххас будани ҳақиқатро муқобил мегузорад. Ин ҳама­ҷониба ба эътибор гирифтани робитаҳои мутақобилаи диалектикии мудраки таҳқиқ ва тамоюли рушди онро дар назар дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Философский энциклопедический словарь. М. 1989.

Сарчашма
--------

* Догматизм // Дирҳам — Замин. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 6). — ISBN 978-99947-33-69-9.
**Хӯрок** (форсӣ: خوراک‎), **ғизо**, (ар. غذا‎) **таъом** (ар. طعام‎) — хӯрданиест, ки дар ҷомеъаҳои мутафовит ба сурати хом ва дастнахӯрда, тағйирёфта ё ниматағйирёфта барои масраф омода мешавад. Хӯрок метавонад маншаи ҳайвонӣ ё гиёҳӣ (ва ё гоҳе маъданӣ) дошта бошад, ва барои рафъи ниёзи тағзия, масраф шавад.

Нигаред низ
-----------

* Ош

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Библейская
* Большая датская
* Большая китайская
* Еврейская Брокгауза и Ефрона
* Краткая еврейская
* Britannica (онлайн)
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX524584
* GND: 4034870-2
* J9U: 987007543196205171
* LCCN: sh85050184
* NDL: 00572183
* NKC: ph115833

 |

 |
**Вилояти Словакияи Ғарбӣ** (словакӣ: **Západoslovenský kraj**) — воҳили маъмурии дараҷаи дуюм, ки дар солҳои 1960-1969 ва 1970-1990 дар Чехословакия вуҷуд дошт. Масоҳаташ дар соли 1978 14.491 км² ва аҳолиаш 1.660.030 нафар буд. Пойтахт (марказ) Братислава бул, ки дар с. 1968/1971 як вилояти алоҳида буд, аммо курсии мақомотиро аз даст надод. Шаҳрҳои калон то охирм соли 1970-ум Нитра (72.000 наф.), Трнава (62.000 наф.) ва Тренчин (48.000 наф.) буданд. Дар шарқ бо вилояти Йиҳомарави чехӣ, дар шимол бо в. Стредословения, дар ғарб бо Маҷористон, дар шарқ бо Утриш ҳамсарҳад буд.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Statistický lexikon obcí ČSSR 1982: Podle správního rozdělení k 1. lednu 1982 a výsledků sčítání lidu, domů a bytů k 1. listopadu 1980 — Прага: Federální statistický úřad, 1984.
Акс:Хушнависӣ (кори Салоҳуддин Амонӣ).jpgНамунае аз хушнависиии форсӣ. Кори Салоҳуддин Амонӣ
**Хушнависии форсӣ** (форсӣ: خوشنویسی فارسی‎) — бахше аз хушнависи исломӣ аст, ки дар Эрон ва сарзаминҳои вобаста ё таҳти нуфузи он ҳамчун кишварҳои Осиёи Миёна, Афғонистон ва шабҳа қурраи ҳинд ба тадриҷ ҳули меҳвари фарҳанги эронӣ шакл гирифт ва на танҳо аз мафохири ҳунари эронӣ, балки аз мафохири ҳунарии исломӣ ба шумор меравад.

Дар ҳоле ки yмдаи табдили нигориши каламот ба хушнависӣ ҳунармандона дар ҷаҳони ислом ба‌ уҳдаи эрониён буда‌ аст, рафта рафта эрониён сабку шеваҳои мухтас ба худ дар хушнависӣ ибдоъ карданд. Ҳарчанд ин шеваҳо ва қаламҳои ибдоъи дар сойири кишварҳои исломӣ ҳам тарафдор дорад, аммо бештар марбут ба Эрон ва кишварҳои ҳамчун Афғонистон, Покистон ва кишварҳои Осиёи Миёна мебошад. Дар ин минтақа низ хушнавесӣ ҳамвора ба унвони воллотарин шакли ҳунарҳои дидори мавриди таваҷҷуҳ буда ва дорои латофати хос аст.

Сарчашма
--------

* Мушоракаткунадагони Википедия, «خوشنویسی ایرانی (Хушнависии Эронӣ)», Википедияи форсӣ, донишномаи озод (Мушоҳида дар 02 Июн 2011).

* Ḡolām-Ḥosayn Yūsofī, Calligraphy, *Encyclopaedia Iranica*, at
**Подзарраҳо**, **антизарраҳо** (англ. antiparticle ) — зарраҳои бунёдие, ки як қатор тавсифҳояшон аз рӯи қимати ададӣ бо тавсифҳои зарраҳои одӣ: масса, спин, спини изотопӣ (ба истиснои проексияи сеюми он), умр, ҷуфтият айнан якхелаанду тавсифҳои дигарашон (зарядҳои электрикӣ, барионӣ, лептонӣ, моменти магнитӣ, аҷобат ва ғайра) аз рӯи аломаташон (самташон) аз ҳамдигар фарқ мекунанд.

Намунаи ҷуфти зарра - антизарраҳо инҳоанд: электрон-позитрон, протон-антипротон, нейтрон-антинейтрон, ней-трино-антинейтрино ва ғайра Ҳангоми ба ҳам бархӯрдан антизарраҳо ва зарра якдигарро маҳв карда, ба шакли дигари материя мегузаранд. Мафҳуми антизарраҳоро соли 1928 П. Дирак ба физика дохил карда буд. Муодилаи релативии кашфкардаи ӯ барои электрон (муодилаи Дирак) дар ҳалли худ узверо бо энергияи манфӣ дошт. Дирак нишон дод, ки мавҳ шудани электрони энергияаш манфиро чун тавлиди зарраи (бо ҳамон як масса) энергия ва заряди электрикии мусбат шарҳ додан мумкин ва зарур аст. Соли 1932 ин зарра аз тарафи К. Андерсон дар таркиби нурҳои кайҳонӣ кашф карда шуд ва ба сабаби мусбат будани зарядаш позитрон (антиэлектрон) ном гирифт. Пас аз кашфи позитрон, ки назарияи Диракро ба куллӣ тасдиқ кард, ҷустуҷӯи антизарраҳои дигар оғоз ёфт. Таҷрибаҳои минбаъда муқаррар карданд, ки на танҳо электрон, балки ҳама зарраҳои мавҷуда антизарраҳои худро доранд. Дар таркиби нурҳои кайҳонӣ (1937) боз як ҷуфт зарраву антизарраҳо — мю-мезонҳо (μ+ ва μ-, массаашон баробар ба 206,7 массаи электрон), каме баъдтар (1947) зарраҳои вазнинтар, пи-мезонҳо (π+, π- ва π0; массаи π+ ва π- баробар ба 273,13 ва массаи π0 ба 264,15 массаи электрон) ошкор гардиданд. Соли 1955 дар таҷрибаҳо оид ба пароканиши протонҳои баландэнергия (EP > 7,6 ГэВ) дар протонҳо (реаксияи р + р → р + р + р +Ṕ) тавлиди антипротон мушоҳида шуда буд. Дар ҳамин гуна таҷрибаҳо соли 1956 антинейтрон кашф мешавад. Солҳои 50 садаи XX бо кашфи антигиперонҳо анҷом меёбад. Ҳоло ба «дугоник» — антизарра доштани ҳар як зарра ҳеч кас шубҳае надорад. Дар баъзе мавридҳо зарра ва антизарраҳо айнан якхелаанд (γ — фотон, π0 -мезон, η0-гиперон, 2К0-мезон (К01 ва К02), 1/ψ-мезон). Хосиятҳои антизарраҳо ба тавассути симметрияи назарияи квантии майдон (СРТ) шарҳ дода мешаванд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Антизарраҳо / Я. Ш. Самарқандӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Treccani
* Современной Украины

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4142744-0

 |
**Бурҳон Раҳмон** (4 апрели 1934, ноҳияи Ванҷ, ҶШС Тоҷикистон — 28 декабри 2015, Душанбе, Тоҷикистон) — ровии радио ва телевизиони тоҷик, наттоқи дараҷаи олӣ. Корманди шоистаи фарҳанги Тоҷикистон, Аълочии Кумитаи давлатии радио ва телевизиони Иттиҳоди Шӯравӣ ва Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Бурҳон Раҳмон дар деҳаи Одешти ноҳияи Ванҷ 4 апрели соли 1934 ба дунё омадааст. Ӯ таҳсилоти ибтидоиро дар хонаи кӯдакони Ванҷ, Тавилдара ва Ҳисор фаро гирифтааст.

Бурҳон Раҳмон фориғуттаҳсили Омӯзишгоҳи омӯзгории ноҳияи Ғарм ва Донишгоҳи омӯзгории шаҳри Душанбе буд. Баъди хатми таҳсил Бурҳон Раҳмонов якуним моҳ таҷрибаомӯз ва аз 15 майи соли 1957 диктор — наттоқи гуфторҳои бурунмарзии радиои тоҷик шуд ва то имрӯз дар Радиои Тоҷикистон ва унвони ровии барнома ва гуфторҳо барои хориҷи кишвар фаъолият мекард.

Фаъолияти корӣ
--------------

Бурҳон Раҳмон дар студияи радио, соли 2011.
Ӯ зиёда аз 60 соли умрашро дар бахши брунмарзии Радиои Тоҷикистон ва то дер боз дар шабакаи «Овози тоҷик» кору фаъолият менамуд.
Инчунин ӯ дар телевизион барномаҳои «Аз почтаи телевизион» ва «Чашма»-ро худ менавишт ва барандагӣ менамудааст. Ӯ ғайр аз фаъолияти ровигӣ ҳамчунин ба сифати муҳаррир, рӯзноманигор ва ҳунарманди театр низ кору фаъолият карда, дар тарҷумаи 300 филми мустанаду бадеӣ овоз додааст.

Даргузашт
---------

Бурҳон Раҳмон 28 декабри соли 2015 бар асари беморӣ дар сини 81-солагӣ дар шаҳри Душанбе аз дунё даргузашт.

Ҷоизаҳо
-------

Бурҳон Раҳмон корманди шоистаи фарҳанги Тоҷикистон, Аълочии Кумитаи давлатии радио ва телевизиони Иттиҳоди Шӯравӣ ва Тоҷикистон, дорандаи чандин ифтихорномаи ҳукуматӣ ва сухангӯйи писандидаи мардум мебошад.

Адабиёт
-------

Дар бораи Бурҳон Раҳмон
* Мирзоев, К. Ҳамсадои рӯдҳо: Дар бораи диктори радио Бурҳон Раҳмонов // Маориф ва маданият. — 1980. — 6 май.
* Исмоилова, М. Овози шинос: Аълочии Комитети давлатии телевизион ва радиошунавонии СССР, Корманди Хизматнишондодаи Маданияти ҶШС Тоҷикистон, барандаи дараҷаи олӣ Бурҳон Раҳмонов // Тоҷикистони Советӣ. — 1985. — 7 май.
* Сӯгворӣ: Корманди шоистаи Тоҷикистон, Аълочии Кумитаи радио ва телевизиони Бурҳон Раҳмонов // Адабиёт ва санъат. — 2015. — 31 декабр.

Эзоҳ
----

1. ↑  Даргузашти Бурҳон Раҳмон, ровии маъруфи радио ва телевизиони тоҷик » Озодагон(тоҷ.).  www.ozodagon.com. 27 Декабри 2017 санҷида шуд.
2. ↑  Ёди ровии маъруф Бурҳон Раҳмон ба хайр. *kmt.tj*.  Китобхонаи миллии Тоҷикистон (8 апрели 2019). 25 октябри 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 октябри 2019.

Пайвандҳо
---------

* *Миллат.* УСТОДИ СУХАН - Бурҳон РАҲМОН 80 сола шуд - Рӯзномаи Миллат(тоҷ.).  www.millat.tj. 27 Декабри 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 31 Декабри 2017.
* *Mehrubon Rakhmonov.* Ёде аз суханвар. *youtube.com*.
**Бурё** (порсӣ:  بریا ) – дар гузашта яке аз ашёи муҳими рӯзгор буд, ки онро ба фарши хона барои нам накашидани гилем, қолину палос аз таги онҳо паҳн мекарданд. Ҳангоми бомпӯшӣ дар хонаҳои анъанавии деҳот низ бурёро истифода мебаранд. Бурёро ба болои васса тунук хобонида, аз болояш андова мекунанд, ё хок мерезанд. Дар гузашта бурёро ҳамчун гилем низ истифода мебурданд. Дар деҳаҳо ҳоло ҳам бурёро дар хонаҳои суннатӣ истифода мебаранд.

Адабиёт
-------

* Ершов Н.Н. Домашныие промыслы и ремесла // Таджики Каратегина и Дарваза. – Душанбе, Вып. 1, 1966;
* Ершов Н.Н. Каратаг и его ремесла. – Душанбе, 1984.
* Турсунов Н. Из истории городского ремесла северного Таджикистана (Ткацкие промысли Ходжента и его пригородов в конце XIX – начале XX вв.). – Душанбе, 1974
*

Нигаред низ
-----------

* Бурёбофӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Д. Раҳимов. Касбу ҳунарҳои анъанавии тоҷикон. – Душанбе, 2014. – С. 26.
2. ↑  Турсунов Н. Атлас // Энсиклопедияи советии тоҷик. Ҷ.1. – Душанбе, 2011. – С. 286.
**Бурёкӯбонро** хонадароён низ меноманд, ки як навъ маросими ба хонаи нав кӯчидани оилае мебошад. Ҳар гоҳ ки ягон оила ба хонаи навсохта ё навхарида кӯчад, хешону ҳамсоягони худро даъват карда, буз ё гӯсфандеро забҳ намуда, зиёфат медиҳад. Дар маросими бурёкӯбон пирони табаррук дуову фотиҳа медиҳанд, аз Қуръони карим оятҳо тиловат мекунанд ва ба арвоҳи гузаштагон мебахшанд. Хешону ҳамсоягони даъватшуда мувофиқи имкону дороияшон туҳфаҳо меоранд.
Бӯрёро устоҳои бурёбоф ё ҳасирбоф аз чӯби шикастаи най мебофанд. Дар замонҳои пеш бурё яке аз ашёи муҳим рӯзгор буд, ки онро ба фарши хона барои нам накашидани гилем, қолину палос аз таги онҳо паҳн мекарданд.

Дар гузашта бурёкӯбон дар шакли ҳашари бӯрёкӯбӣ барпо мешуд. Соҳиби хона якчанд дӯстон ва наздиконро дар рӯзи муайян ба хонаи нав даъват мекард. Онҳо ба фарши хонаҳо бурё андохта, аз болояш гилему палосро паҳн карда, аз болояш бо пой мекӯфтаанд, то ки ҳама ҷойи гилему бӯрё ҳамвор шавад. Аз хонаи куҳна ба нав асбобу анҷоми рӯзгорро мекашониданд, дар тартибу ҷобаҷогузории онҳо кумак мерасониданд ва пас итмоми ин корҳо ба сари дастурхони зиёфат менишастанд. Тибқи боварҳои мардум, бурёкӯбон дар рӯзҳои душанбе, панҷшанбе ва махсусан, ҷумъа бахосият шумурда мешуд.

Дар Мастчоҳи кӯҳӣ бӯрёкӯбонро "устоҷавобтиён" низ меноманд. Дар ин рӯз соҳибхона устоеро, ки ҳамон хонаро сохтааст, махсус даъват карда, зиёфат медиҳад. Пас аз зиёфат соҳибхона музди кори усторо пардохт намуда, аз мӯйсафедон дуо мегирад. Рӯзи бурёкӯбон хешу ҳамсояҳо ҳама бо худ туҳфа, ё ягон хел таом меоварданд ва навхонадоронро табрик менамуданд. Ҳатто шахсоне, ки бо соҳибхона қаҳрию ногап буданд, дар ин рӯз бо миёнравии калонсолон ба маърака омада, соҳибхонаро муборакбод мегуфтанд. Чунин анъанаи табрик намудан барои ҳама ҳатмӣ буд.

Нигаред низ
-----------

* Бӯрё
* Бурёбофӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Д. Раҳимов. Касбу ҳунарҳои анъанавии тоҷикон. – Душанбе, 2014. – С. 75 - 76
2. ↑  Бурёкӯбон /Д. Раҳимов. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷилди I (А-М).– Душанбе, 2015. – 668 с. (тоҷ.) ISBN 978-99947-33-79-8

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Виндафарн** (*порсии бостон: Vindafarnâ*), **Интафрен** (юн.-қад. Ίνταφέρνης; солҳои 70 асри VI то м.-520 то м.) — яке аз давлатмардон ва волиёни аҳди Ҳахоманишиён.

Аз ҷумлаи ҳафт пешвои бонуфузи қабилаҳои порсҳост, ки номаш дар Катибаи Бесутун зикр шудааст. Виндафарн дар аҳди давлатдории Куруши II (559—530 то м.) яке аз сипаҳсолорон дар кишваркушоии Осиёи Хурд буд. Ба қавли Ҳеродот Виндафарн дар ибтидои ба сари қудрат омадани Куруши II муддате аз муттаҳидсозии қабилаҳои порсҳо саркашӣ намуда, сипас волии Кармания — сарвари кирмониҳо таъйин шуд. Дар замони лашкаркашии Камбуҷия ба Миср (526—522 то м.) бо худ, ки бештар аз ҳамқабилаҳояш кирмониён гирд оварда буд, дар фатҳи шаҳри Мемфис ва минтақаҳои болооби рӯди Нил ширкат варзидааст. Баъди марги Камбуҷия (522 то м.) ҳамроҳи ҳафт пешвои қабилаи порсҳо — Гобрия, Отан (Утана), Видарн (Гидарн) ва дигарон дар сарнигун сохтани Гаумата, ки худро бардурӯғ Бардияи писари Куруш хонда, тоҷу тахти Ҳахоманишиёнро рабуда буд, иштирок дошт. Драманигори юнонӣ Эсхил, ки мушоҳиди бевоситаи муҳорибаи Саламин бо порсҳо буд, дар фоҷиаи «Порсҳо» Виндафарн (Интаферн)-ро кушандаи Гаумата медонад. Виндафарн сипаҳсолори ҷасур ва бебок буда, дар саркӯбсозии ошӯбҳои зидди Дорои 1 дар Бобил бо сарварии Араха (522 то м.) қаҳрамонӣ нишон дода, ӯро асир гирифт. Мутобиқи маълумоти баъзе таърихнигорони юнонӣ Виндафарн дар ибтидои шоҳаншоҳии Дорои I дубора волии Кармания таъйин шудааст. Ба ақидаи Ҳеродот, барои бебокӣ ва густохияш аз ҷониби Дорои I ба пиндори сӯиқасд маҳкуми зиндон гашта, тақр. соли 520 кушта мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Виндафарн / Б. Абдураҳмонов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Брокгауза и Ефрона

 |