recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ҳизби ҷунбиши халқӣ** (рум. Partidul Mișcarea Populară, **PMP**) — ҳизби сиёсӣ дар Руминия. Он ҳамчун созмон моҳи марти соли 2013 аз ҷониби ҷонибдорони президенти он замон Траян Бэсеску таъсис ёфтааст, пас аз ҷудошавиаш бо раҳбарии Ҳизби демократӣ–либералӣ он моҳи июли соли 2013 ба як ҳизби сиёсӣ табдил дода шуд ва 29 январи 2014 ба қайд гирифта шуд. 

PMP худро ҳамчун Христиан Демократ ва Либерал муаррифӣ мекунад.  Дар моҳи июни соли 2014 собиқ вазири рушди минтақавӣ ва сайёҳӣ ва шарики Бэсеску Елена Удря раиси нави ҳизб интихоб шуд. Дигар аъзои барҷаста вазири собиқи фарҳанг Теодор Палеологу, собиқ вазири корҳои хориҷӣ Теодор Баконски, собиқ вазири маориф Даниэл Фунейру, вакили Парлумони Аврупо (MEP) Кристиан Преда,  Вакили парлумон Елена Бэсеску  ва собиқ вазири корҳои хориҷӣ ва сардори дастгоҳи президент Кристиан Диаконеску мебошанд. 

Дар интихоботи соли 2014 ба Парлумони Аврупо, ин ҳизб 6,2% -и раъй ва ду курсиро аз 32 курсӣ аз Руминия ба даст овард. Намояндагони он Муресан Зигфрид ва Кристиан Преда ба гурӯҳи христианҳои демократии Ҳизби Халқии Аврупо шомил шуданд, ҳарчанд Преда 12 сентябри соли 2014 аз ҳизб хориҷ карда шуд. Ҳизб узви комилҳуқуқи Ҳизби Халқии Аврупо шуд. 

Дар интихоботи президентии соли 2014 Ҳизби Ҷунбиши Халқӣ Елена Удряро пешбарӣ кард. Вай инчунин аз ҷониби Ҳизби Миллии Деҳқони Христиан Демократӣ дастгирӣ карда шуд. Бо 5,2% овозҳо Елена Удря ҷои чорумро ишғол кард ва ба даври дувум роҳ наёфт. Ҳизб аз интихобкунандагони худ даъват кард, ки дар даври дуюми интихоботи президентӣ аз Клаус Йоҳаннис (ҲМЛР) пуштибонӣ кунанд. 

12 июли 2016, Траян Бэсеску эълон кард, ки Иттиҳоди миллии пешрафти Руминия 20 июли соли 2016 бо ҲҶХ ҳамроҳ мешавад.

Аъзоёни намоён
--------------

* Кодреану, Константин — вакили Руминия — номзад ба мири Кишинёв.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Popular Movement Party (PMP) officially registered*
2. ↑  *Basescu starts electoral offensive through Popular Movement*
3. ↑  *Elena Băsescu s-a înscris în PMP, dar NU va candida la europarlamentare. Cum s-a încurcat EBA la „testul electoral"*
4. ↑  *Cristian Diaconescu joins PMP*
5. ↑  EPP concerned over actions of radical Islamic militant groups and over latest political developments in Romania; welcomes five new member parties.  European People's Party (12 September 2014). Баргирифта аз сарчашмаи аввал 13 апрели 2015.
6. ↑  Udrea ultim îndemn către electoratul PMP pentru a vota cu Iohannis (15 November 2014). Бойгонӣ шудааст 25 июли 2016  сол. Проверено 8 октябри 2021.
7. ↑  UNPR fuzionează prin absorbţie cu PMP/ Băsescu: Gabriel Oprea rămâne doar cu onoarea, partidul nu mai e după fuziune. Partidul se va numi Partidul Mişcarea Populară(рум.), Mediafax (12 July 2016). Проверено 13 июли 2016.

Пайвандҳо
---------

* pmponline.ro — вебгоҳи расмии Ҳизби ҷунбиши халқӣ
**Ҳизби сотсиал-демократии Олмон** (**SPD** олмонӣ: *Sozialdemokratische Partei Deutschlands*, SPD) — яке аз ду ҳизби бузургтарини Олмони муосир (ҶФО) мебошад, ки 23 майи 1863 аз ҷониби Фердинанд Лассал ҳамчун Иттиҳодияи умумии коргарони Олмон (AGRS) дар Империяи Олмон таъсис ёфтааст.

Дар соли 1875, VGRS бо Ҳизби меҳнатии сотсиал-демократӣ (SDLP), ки соли 1869 аз ҷониби Вилҳелм Либкнехт ва Август Бебел таъсис дода шудааст, муттаҳид шуд. Солҳои 1878-1890 (Империяи Олмон) ва 1933-1945 (Олмони фошистӣ) дар вилоятҳо ҳизби сотсиал-демократӣ ғайриқонунӣ амал мекард. Он номи муосири худро дар соли 1890 пас аз лағви қонуни истисноии Олмон алайҳи сотсиалистҳо гирифт.

* Шумораи аъзои ҳизб: 404,305 (2020)
* Маблағгузории давлатии ҳизб: 48.648.864,36 € (аз 31 декабри соли 2014).
* Суроғаи почта: Вилҳелмштрассе, хонаи рақами 141 (Willi-Brandt-Haus), Берлин, 10963 ( Willy-Brandt-Haus, Wilhelmstraße 141, 10963 Berlin).

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑
Кишварҳое, ки динҳои давлатӣ доранд.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ██ Масеҳият ██ Котулисисм ██ Уртудукс ██ Лутеронисм ██ Ингиликонисм ██ Колвинисм ██ Метудисм |      | ██ Ислом ██ Суннӣ ██ Шиъа ██ Ибозия |    | ██ Буддоӣ (Теревода) ██ Буддоӣ (Ваҷраёно) |

**Дини давлатӣ** (мутародиф бо **дини расмӣ**) — эътиқоде аст, ки мақоми расмии он тавассути як давлати хосс таъйид мешавад.

Давлати бидуни дини давлатӣ ё расмӣ, давлати дунявӣ ё секулор номида мешавад. Илова бар ин, мавориде вуҷуд дорад, ки як кишвар дорои як дини давлатӣ ё расмӣ аст, аммо ба далоиле худро дунявӣ муаррифӣ мекунад (Ингилистон, Донморк, Миср, Тунис, Банглодеш, Арманистон ва ғайра).

Вазъияти феълӣ
--------------

Бар асос гузориш Донишгоҳи Ҳорворд, дар соли 2000 вазъият ба шарҳ зер буд: аз 188 иёлат, 75 кишвар ин ё он эътиқодро ба расмият шинохтанд ва 113 кишвар дини давлатӣ надоштанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Robert J. Barro and Rachel M. McCleary. Which Countries Have State Religions?. // Harvard, 2005.(англ.)
2. ↑  Государственная религия. *ROL* (21 феврали 2008). 18 ноябри 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 феврали 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Большая советская (1 изд.)
* Universalis

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4305723-8
* J9U: 987007555294105171
* LCCN: sh85044932

 |
**Зангбозӣ** - асари рақсию мусиқӣ буда, аз силсилаи суруду рақсҳо иборат мебошад.

Тавсифи мухтасар
----------------

Оҳанги мусиқии ин рақс бо зарбу усулҳои гуногуни шавқовар ва ҷалбкунанда иваз мешаванд. Сурудҳои «Як дона марворид», «Ширинзабонам, мӯрчамиёнам», «Ҳай, нозанин, имрӯз шумо ба сайли гулзор омадед» ва ғайра пайдарпай иҷро мегарданд. Зангулачаҳои биринҷӣ бо ду қатор дар миёнбанд ва тасмаи банди
дастон ва пойҳо баста мешаванд.

Маҳалли густариш
----------------

Панҷакент, Шаҳринав, Турсунзода

Вазъи имрӯзаи унсур
-------------------

Нимфаъол.

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳанги ғайримоддӣ./ Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ. Сармухаррир Раҳимов Д. Мураттибон: Раҳимов Д. Қличева Н. Муҳаммадиев Ҳ. Муродов М. Обидпур Х. Қодиров Ф. Аминов А. Холмуродов З. - Душанбе:«Адиб», 2015, с.13
2. ↑  ПИТФИ Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ (пайванди дастнорас)
**Анортит** (юн.-қад. ἄνορθος — *каҷ*) — минералест аз гурӯҳи шпатҳои даштӣ (плагиоклазҳо).

Таркиб
------

Аз рӯи таркибаш ба алюмосиликатҳо мансуб аст. Формулаи химиявии анортити тоза Ca(Al2Si2О) аст, ки дар ин ҷо CaО — 20,1 %, Al2О3 — 36,7 % , SiО2 — 43,2 % мебошад. Анортит беранг ё сафед, хокистарранг, баъзан зардчатоб ва сурхчатоб буда, ҷилояш шишамонанд, шикасташ ноҳамвор, аз шаффоф то нимшаффоф мешавад. Сахтиаш 6 — 6,5, зичиаш 2760 кг/м3.

Дар табиат
----------

Анортит асосан дар шакли агрегатҳои донаҳои вайроншакл ва кристаллҳои призмашаклу лавҳамонанд вомехӯрад. Дар силикатҳои магнийю оҳандор, инчунин дар метеоритҳо мавҷуд аст. Ба шакли тоза хеле кам вомехӯрад. Дар истеҳсоли сафол корбаст мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Анортит // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Киш** ( форсӣ: كيش‎ ҳамчунин ба ба забони румӣ чун **Kīsh** пайванд=| Дар бораи ин садо listen (итт.) ) - шаҳри соҳилӣ ва пойтахти бахши Киш дар Шаҳристони Бандари Линга, Устони Ҳурмузгон, Эрон аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 20,667 нафар дар 6,163 оила буд.

Шаҳр дар ҷазираи Киш, дар минтақаи махсуси Эрон воқеъ аст. Ин ҷазира аз ҷониби Фурудгоҳи Байналмилалии Киш хидматрасонӣ мекунад ва сиёсати раводидро аз сарзамини Эрон алоҳида дорад, то сайёҳони хориҷӣ раводидро ҳангоми расидан бигиранд.

Аксҳои шаҳри Киш
----------------

* Меҳмонхонаи ДориёвушМеҳмонхонаи Дориёвуш
* Соҳили баҳр дар КишСоҳили баҳр дар Киш
* Ғуруби офтоб дар КишҒуруби офтоб дар Киш
* Бозори ПардисБозори Пардис
* Бинои хунуккунии об (Обанбар)Бинои хунуккунии об (Обанбар)
* Меҳмонхонаи ДориёвушМеҳмонхонаи Дориёвуш
* Делфинариуми ш. КишДелфинариуми ш. Киш

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* iranica Kīsh(пайванди дастнорас)

| ⚙️ Киш (Шаҳр) |
| --- |
| Парчами Эрон | 
* Абӯмӯсо
* Бандар-Аббос
* Бандари Линга
* Бастак
* Киш
* Қишм
* Меноб
* Рӯдон
* Ҳоҷиобод
* Ҷаск

 |
**Китобхонаи дастраси умум** — китобхонае, ки ба шаҳрвандон ва шахсони ҳуқуқӣ қатъи назар аз шаклҳои ташкилию ҳуқуқӣ ва шаклҳои моликияташон имконияти истифодабарии фонд ва хидматрасонии китобдориро фароҳам меоварад.

Китобхонаӽои Тоҷикистон
-----------------------

Дар Тоҷикистон зиёда аз 3 ҳазор китобхонаи дастраси умум ба шаҳрвандон ва шахсони ҳуқуқӣ қатъи назар аз шаклҳои ташкилию ҳуқуқӣ ва шаклҳои моликияташон имконияти истифодабарии фонд ва хидматрасонии китобдориро фароҳам меоваранд. Баъзе аз китобхонаҳои кишвар веб сайт - сомонаҳои электронии хешро таъсис намуда ба воситаи онҳо ба хонандагон иттилооти гуногунро пешкаш менамоянд. Мафассал нигаред

Инҷоро ҳам бингаред
-------------------

Китобхонаи миллии Тоҷикистон

 
Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи 
***Китобхонаи дастраси умум*** дорад

Адабиёт
-------

* Китобдор № 1(пайванди дастнорас)

1. ↑  kmt.tj Китобхонаи миллии Тоҷикистон/Пайвандҳои муфид
**Партидул сосиал-демократ** (**Ҳизби сотсиал-демократӣ**, рум. Partidul Social Democrat) — ҳизби сиёсии сотсиалистии чапмарказ дар Руминия.

Таърих
------

Ҳизб моҳи январи соли 2001 тавассути ҳамроҳшавии Ҳизби сотсиал-демократӣ дар Руминия (рум. Partidul Democraţiei Sociale in România) ва Ҳизби сотсиал-демократи Руминия (рум. Partidul Social Democrat Român) — аъзоёни блоки ҳукмрони қутби сотсиал-демократии Руминия, таъсис ёфт.

Дар соли 2004 раҳбари ҳизб ва сарвазир Адриан Настасе номзад ба мақоми президентӣ шуд, аммо дар даври дуввум аз Траян Бэсеску мағлуб шуд. Аз моҳи апрели соли 2005 инҷониб ин ҳизбро Мирча Гиоана роҳбарӣ мекунад, ки соли 2009 ба мақоми президентӣ номзад шуда буд, аммо дар даври дуввум аз президенти феълӣ Траян Бэсеску мағлуб шуд.

Дар интихобот ҲСД бо Ҳизби консервативӣ иттифоқ мебандад. То соли 2004 ҳукмронӣ буд (Адриан Нэстасе аз 28 декабри 2000 то 21 декабри 2004 сарвазир буд), пас аз натиҷаҳои интихоботи соли 2008 вай ба эътилофи ҳукмрон ворид шуд, аммо ҳамчун шарики хурд. Ҳоло ин ҳизб дар палатаи поёнии парлумони Руминия 103 ва дар Сенат 47 курсӣ доранд. 

Дар интихоботи соли 2012, Ҳизби сотсиал -демократӣ як қисми Иттиҳоди Сотсиал -Либерал мебошад — иттифоқе аз Ҳизби Сотсиал -Демократии Руминия, Ҳизби Миллии Либералии Руминия, Ҳизби Консервативии Руминия ва баъзе ҳизбҳои хурд .

Эзоҳ
----

1. ↑  Liviu Dragnea, unicul candidat, este noul presedinte al PSD. Prezenta la vot de 81,23%, rezultatele finale vor fi anuntate luni./ Dragnea: Simt o uriasa responsabilitate sa nu repet greselile si compromisurile facute de PSD. / Intrebat despre schimbarea premierului: Voi vorbi despre asta daca apar solicitari — HotNews, 2015.
2. ↑  Romanian opposition parties join forces

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи расмии ҳизб
* Оинномаи ҲСДР
* Вебсайти ҷавонони сотсиал-демократ
* Қоидаҳои расмиёти ҷавонони сотсиал-демократ
**Ҳилолиён Аскар** - нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1980)

Зиндагинома
-----------

**Ҳилолиён Аскар** 25 марти соли 1923 дар Ҷумҳурии Исломии Эрон таваллуд шудааст. Солҳои 1929-1938 дар мактаб ва Омӯзишгоҳи тибби Машҳад, баъдан дар Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С.М.Киров таҳсил кардааст. Аз соли 1948 машғули фаъолияти босамари рӯзноманигорӣ будааст. Ҳилолиён Аскар соли 1994 аз олам даргузаштааст.

Эҷодиёт
-------

Оғози фаъолияташ дар соҳаи адабиёт ба соли 1942 рост омада, муаллифи китобҳои «Аз Мастчоҳ ба Мастчоҳ» (ҳамроҳи Ҳоҷӣ Содиқ, 1961) ва ҳикояи «Нозанин» (1964) мебошад. Дар ҳамқаламии Аминҷон Шукӯҳӣ ҳикояи «Шаҳло», қиссаҳои «Шаҳло ва Шифо» (1960), «Имзои шахсӣ» (1967), романи «Печутоби роҳҳо» (1977-1979)-ро таълиф кардааст. Асари М.Горкий «Университетҳои ман», қиссаву ҳикояҳои алоҳидаи В. Гюго, романи Н.Островский «Зодагони тӯфон» ро ба тоҷикӣ гардондааст.

Ҷоизаҳо
-------

* Ходими хизматнишондодаи фарҳанги Тоҷикистон.

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 42 ISBN 978-99947-2-379-9
**Людус** (баъзан ludos; аз лотинӣ ludus — «бозӣ») — яке аз намудҳои ибтидоии муҳаббат (дар якҷоягӣ бо эрос ва сторге) мебошад, ки дар назарияи доираи рангҳои ишқ аз ҷониби Ҷон Алан Ли фарқ карда шудааст, ки дар психологияи муосири иҷтимоӣ маъмул аст.

Ба гуфтаи Ли, людус — ишқ ҳамчун бозӣ аст, на он қадар амиқ. Дар якҷоягӣ бо дигар намудҳои асосии муҳаббат, шаклҳои людус, дар якҷоягӣ бо эросҳо — ишқи васвосӣ-мания, дар якҷоягӣ бо сторге — муҳаббати воқеъӣ ва амалӣ.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Кон И. С.* Дружба. — 4-е изд. — СПб.: ИД «Питер», 2001. — С. 269. — ISBN 9785469001805.

Адабиёт
-------

* *Lee J. A.* Colours of love: an exploration of the ways of loving. — New York: New Press, 1973. — ISBN 0-88770-187-6.

Пайвандҳо
---------
**Китфҷанг, хурӯсҷанг**

Бозӣ дар майдонча, боғча ва ё ягон ҷойи ҳамвор гузаронида мешавад. Дар замин доираи диаметраш 2 метра кашида мешавад. Бачаҳо ба ду гурӯҳ тақсим шуда, ҳама рӯ ба рӯи доира аз ду тараф дар майдон саф мекашанд. Аз ҳар даста як нафарӣ ба даруни доира меоянд. Ҳар дуи ин бозигарон дар як пой истода, пойи дигарашонро бардошта меистанд ва дастҳоро ба пушт мегузоранд ва якдигарро бо китф тела дода, аз доира мебароранд ва ё кӯшиш мекунанд, ки ҳариф пойи дуюмашро ҳам ба замин гузорад. Дар саросари кишвар нимфаъол аст.

Адабиёт
-------

1. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Д. Ҷ.1. 2015.

Нигаред
-------

* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон
* Шалоқак

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 182


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Амфитеа́тр** (аз юн. άμφιθέατρον — «атроф», «театр», вомвожа ба олмонӣ ё фр. amphithéâtre) — дар Юнон ва Руми Қадим иншооти азим барои тамошои умумӣ: ҷанги гладиаторҳо ва ҳайвоноти ваҳшӣ, намоиши театрӣ. Амфитеатр сохтмони бузурги эллипсмонандест, ки дар мобайн саҳна дорад, дар атрофи он ҷойҳои тамошобинон зина-зина баланд шуда мераванд. Амфитеатр қисман дар Рум (Колизей), дар Верона ва дигар шаҳрҳои Империяи Рум боқӣ мондааст.

Дар замони кунунӣ
-----------------

Дар театрҳои ҳозира амфитеатр ҷоест, ки пас аз партер зина-зина баланд шуда меравад. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2004 бахшида ба 80-солагии пойтахти тоҷикон — шаҳри Душанбе ва соли 2006 дар шаҳри Кӯлоб амфитеатри замонавӣ сохта ба истифода дода шуд.

Нигаред низ
-----------

* Амфитеатр дар Душанбе

Эзоҳ
----

1. ↑  Словарь Макса Фасмера

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Амфитеатр дар Викианбор |

* Сайт о Колизее (англ. ит.)

Сарчашма
--------

* Амфитеатр // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Людмила Қосимовна Осимова** (тав. 1951, ноҳияи Спитамен)), педагог, номзади илмҳои педагогӣ (1985), дотсент (1992).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1968–1973 дар факултети математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1973–1980 ассистент, коромӯз ва муаллими кафедраи алгебра ва назарияи ададҳо, 1980–1984 аспиранти кафедраи номбурдаи донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Солҳои 1985–1989 ҳамчун муаллими калони кафедраи алгебра ва назарияи ададҳо, 1989–1992 муаллими калони кафедраи методикаи таълими математикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев кор кардааст. Аз соли 1992 ҳамчун дотсенти кафедраи математикаи олии Донишкадаи технологӣ, идоракунӣ ва дизайни ш. Димитровогради Федератсияи Россия фаъолият мекунад. Оид ба ташкили фаъолияти коллективии донишҷӯёни донишкадаҳои омӯзгорӣ ва дигар масъалаҳои муҳими таълими математика кори илмӣ бурдааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Амрикои Марказӣ** (исп. *América Central*, англ. Central America) —— қисми ҷанубии Амрикои Шимолӣ, байни гарданаҳои Теуантепек ва Дарен.

Дар ҳудуди Амрикои Марказӣ давлатҳои Гуатемала, Гондурас, Никарагуа, Коста-Рика, Панама, Салвадор ва Белиз (мулки Британияи Кабир) ҷой гирифтаанд. Масоҳ. умумиаш 521 ҳазор км². Аҳолиаш зиёда аз 40 млн нафар (2010). Дар кишварҳои Амрикои Марказӣ забони испанӣ забони расмии давлатӣ мебошад. Танҳо аҳолии Белиз англисзабонанд. Барои Амрикои Марказӣ туризм манбаи асосии даромад буда, ба ҳисоби миёна соле 7,5 млрд долларро ташкил медиҳад. Дар ин соҳа Коста-Рика дар сафи пеш аст (соле қариб 1 млн 600 ҳазор сайёҳ). Соли 2010 Амрикои Марказӣ 8 млн сайёҳ қабул кардааст.

Марзбандии сиёсӣ
----------------

Ба Амрикои Марказӣ чунин кишварҳо ва ҳудудҳои тобеъ дохиланд:

* Гуатемала
* Гондурас
* Коста-Рика
* Никарагуа
* Панама
* Салвадор
* Белиз (мулки Британияи Кабир)

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Open Directory Project

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 4079486-6
* J9U: 987007284971705171
* LCCN: sh85021871
* NDL: 00573917
* NKC: ge130987
* VIAF: 316430132
* WorldCat VIAF: 316430132

 |

 |
**Ҳикмати илоҳӣ**, **яздонхирад**, **теософия** (юн.-қад. θεοσοφία — «хиради илоҳӣ») — дар маҷмӯъ ба маънии хирад ё фарзонагии Худованд аст, ки ба системҳои фалсафаи улуми хуфия ё дониши ҷустуҷӯи мустақими асрори вуҷуд ва табиат ишора дорад, ки ба таври вежа табиати вуҷуди яздонӣ, худое ё улуҳиятро мавриди таваҷҷуҳ қарор медиҳад.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Хорватская
* Britannica (онлайн)
* Catholic (1997—…)
* Universalis
* Швейцарский исторический

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4059789-1
* NDL: 00571166
* NKC: ph116434

 |
**Вермикули́т** (аз лот. vermiculus — кирмча) — минерал аз синфи силикатҳо, гурӯҳи ҳидромикоҳои триоктаэдрӣ. Формулаи кимиёиаш Mg3[AlSi3O10](OH)2∙nH2O. 

Таркиби кимиёвии тағйирёбанда дорад (%): MgO — 14-15; FeO — 1-3; Fe2O3 — 3-17; Al2O3 — 10-17; SiO2 — 34 — 42; H2O — 8-15. Дар таркиби вермикулит ҳамчунин Ni, Cu, Ti, Zn, Na, K дучор меоянд. Миқдори NiO баъзан то ба 11,25 % мерасад. Шӯшабандиаш моноклинӣ. Ҳангоми якбора тафсондан ҳамчун кирм печутоб хӯрда, ҳаҷмаш то 20-30 баробар меафзояд ва вазни хосаш то 100—150 кг/м3 кам мешавад. Яке аз хосиятҳои вермикулит қобилияти катионивазкунии байниқабатии он мебошад; дар ин сурат ҷойи магнезиуми байниқабатии онро ба осонӣ калий, барий, сурб, литий, сезий ё молекулаи аммоний гирифта метавонад. Дар қишри Замин дар натиҷаи фарсоиши сангҳои биотит ва флогопитдор ҳосил мешавад. Конҳои вермикулит дар Русия (нимҷазираи Кола, Урал), ИМА ва ғарби Австралия мавҷуданд. Аз вермикулит масолеҳи бинокории садо ва гарминогузар, бетони сабук тайёр мекунанд. Инчунин барои истеҳсоли резин, пластмасса, ранг ва ғ. истифода мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вермикулит / Б. Шарифов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Britannica (онлайн)
* De Agostini
* Современной Украины

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* NDL: 00563256
* NKC: ph468055

 |

Категория:Силикатҳо (минералҳо)
Категория:Минералҳои алюминий
**Ҳизби сабз** — ҳизби сиёсии ИМА. Вақти расмии таъсис пас аз муттаҳидшавии ҳизбҳо ва созмонҳои ихтиёрии сабз дар Иёлоти Муттаҳида соли 2001 гирифта шудааст. Аммо азбаски номзадҳои ин аҳзоб қаблан дар интихоботи президентии солҳои 1996 ва 2000 ширкат карда буданд, таъсиси ғайрирасмии ҳизб ба солҳои 1984 ё 1991 рост меояд.

Таърих
------

Аввалин Ҳизби Сабз дар Иёлоти Муттаҳида дар соли 1980 таъсис ёфт. Сабзҳо бузургтарин муваффақияти худро дар интихоботи президентии соли 2000 ба даст оварданд, вақте ки Ралф Надер, ҳуқуқшинос ва фаъоли маъруф дар кишвар, ки аз ҷониби ҳизбҳои Сабз дар иёлатҳои алоҳида пешбарӣ шуда буд, 2,883,105 овоз (тақрибан 2,7%) ба даст овард. Дар соли 2001 ҷонибдорони Нодер аз аъзои ҳизбу созмонҳои мухталифи «сабз»-и Иёлоти Муттаҳида барои таъсиси **Ҳизби Сабзҳои** Иёлоти Муттаҳидаи Амрико муттаҳид шуданд, ки ҳоло ҳизби асосии миллии сабз дар кишвар аст.

Тибқи гузориши Ballot Access News, Сабзҳо дуввумин ҳизби "ҳизбҳои сеюм"-и калонтарин дар Иёлоти Муттаҳида мебошанд. То моҳи октябри соли 2012, 250 682 нафар интихобкунандагон ба сифати тарафдорони онҳо ба қайд гирифта шудаанд (0,24% интихобкунандагони ба қайд гирифташуда). , то феврали соли 2016 шумораи тарафдорони сабтиномшуда каме коҳиш ёфта, ба 242,023 нафар (0,24%) расид. То соли 2016, зиёда аз 130 Сабзҳо дар саросари ИМА мансабҳои интихобӣ доранд, аммо асосан дар сатҳи маҳаллӣ ва аксарияти онҳо ҳамчун ғайриҳизбӣ дар овоздиҳӣ ғолиб омадаанд. Аз оғози таъсиси худ, зиёда аз 1000 аъзо дар интихобот ба муваффақият ноил гардиданд

Барномаи сиёсӣ
--------------

Онҳо ақидаҳои маркази чапро дар асоси "сиёсати сабз", демократияи иҷтимоӣ, популизм ва прогрессивизм доранд. Ба ҳамаи зиддиятҳои байни фраксионӣ нигоҳ накарда, ҳизб  :

* Тарафдори ҳифзи муҳити зист;
* Тарафдорони адолати иҷтимоӣ ;
* Тарафдорони сиёсати берунии осоишта;
* Тарафдорони демократияи иштироки ғайрииерархӣ;
* Тарафдорони қонунигардонии исқоти ҳамл дар ҳаҷми пурра;
* Тарафдорони издивоҷи якҷинсӣ;
* Тарафдорони назорати давлатӣ ба яроқи шахсии оташфишони шаҳрвандон;
* Бар зидди зӯроварӣ;
* Тарафдорони ғайримарказизатсияи ҳукумат;
* Тарафдорони хоҷагии халқ;
* Тарафдорони ҳуқуқи занон.

Эзоҳ
----

1. ↑  Использовался материал с «Обзор третьих партий и их кандидатов на президентских выборах-2008»(пайванди дастнорас — *таърих*). 17 сентябри 2011 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 январи 2014.
**Ҳикматулло Кароматов** *(Кароматов Ҳикматулло Иноятуллоевич*; тав. 20 марти 1970, ноҳияи Орҷонкидзеобод, ҶШС Тоҷикистон) — устоди варзиши сабки кёкушинкай каратэ, дорандаи камарбанди сиёҳ дани 5, сармураббии тими миллии кёкушинкай каратэ-дои Тоҷикистон, довари дараҷаи байналмилалӣ, мураббии дараҷаи олӣ (2012). Яке аз бунёдгузрони мактаби Кёкушинкан каратэ ва Кендо дар Тоҷикистон. Аз соли 2005 Раиси Федератсияи Кёкушинкан каратэ-дои Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Дар наврасӣ ба бокс шуғл дошт. Сипас, таҳти ҳидоятҳои муррабии шинохташуда Исмат Абдуллоев фунуни самборо фаро гирифт. Солҳои 80 садаи XX дар Иттиҳоди ҷамоҳири Шӯравӣ тамоюли густардаи гаравиши ҷавонон ба ҳунарҳои размӣ, ба вижа ба каратэ оғоз шуд. Ҳикматуллоро беш аз ҳама намуди кёкушинкай ҷалб кард ва ӯ назди мураббии машҳури каратэ — Василий Храмов ба тамрини ин намуди варзиш пардохт. Баъди марги тасоддуфии устозаш (1995) тамринро дар назди мураббиёни эронӣ шиҳон Рӯшонӣ ва шиҳон Ашурӣ дар Теҳрон ва Машҳад идома дод. Дар Қазоқистон дар назди Президенти Созмони Ҷаҳонии Киёкушин (IKO), дорандаи камарбанди сиёҳ, дани 9 Ҳатсуо Рояма, (шогирди аршади сусой Масутасу Ояма) дарси маҳорат омӯхт ва ба дарёфти дани 3 ноил гардид. Соли 2013 дар Ҷопон дар назди беҳтарин устодони ин намуди варзиш аз озмоиш гузашт ва соҳиби дани 4 шуд. Моҳи июни соли 2018 дар Ҷумҳурии Қазоқистон ба дарёфти унвони шиҳон ва дани 5 ноил гардид. Дорои унвонҳои гуногуни қаҳрамонӣ аст.

Сенсей Ҳикматулло Кароматов мураббигии худро ба сурати ҳирфаӣ аз соли 1993 оғоз кард. Дар ин муддат шогирдони зиёдро тарбият кардааст, ки ҳар кадоми онҳо низ дорои унвонҳои гуногуни қаҳрамонӣ дар сутуҳи мухталиф мебошанд.

Фориғуттаҳсили Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (факултети филология) ва ҳамчунин факултаи якҳарбаҳои шарқии Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон ба номи С. Раҳимов мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени «20-солагии Истиқлол» сарфароз шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Кароматов: Бештар ба ахлоқи шогирдон аҳамият медиҳем(тоҷ.). *Радиои Озодӣ*. 20 марти 2018 санҷида шуд.
**Людмила Владимировна Успенская** (11 [24] сентябр 1909, Санкт-Петербург — 23 октябр 2000, Санкт-Петербург) — эроншинос ва тоҷикшинос, доктори илмҳои филология.

Зиндагинома
-----------

Людмила Успенская соли 1909 дар хонаводаи княз Владимир Успенский ба дунё омадааст. Соли 1932 шуъбаи шарқшиносии Донишкадаи давлатии таъриху забони шаҳри Ленинградро хатм кардааст.

Корнома
-------

Солҳои 1933—1934 муаллими забони тоҷикӣ дар курсҳои олии стенографии КИМУ ИҶШС шаҳри Маскав, 1935—1937 тарҷумони адабии рӯзномаи «Тоҷикистони сурх»,1938-1942 корманди калони «Палатаи китоб»-и назди Комиссариати маорифи Тоҷикистон, 1942—1945 муаллими забони тоҷикии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченко ва котиби илмии Институти таърих, забон ва адабиёти АИ ҶШС Тоҷикистон буд.

Солҳои 1960—1961 ҳамчун дотсенти кафедраи забони русӣ, 1961—1973 мудири кафедраи методикаи таълими забони русӣ, 1973—1982 мудири кафедраи забони русии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко кор кардааст. Солҳои 1982—1991 профессори кафедраи ҳамин донишкада буд.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Людмила Успенская муаллифи шуморе аз мақолаҳои илмӣ ва чандин китобҳои дарсӣ аз забони русӣ аст. Ӯ яке аз мураттибони луғати тоҷикӣ-русӣ, ки соли 1954 дар Маскав нашр шудааст, мебошад. Тибқи китобҳои дарсии ӯ ҳазорон тоҷикон то ҳол забони русиро меомӯзанд.

Дар мавриди масъалаҳои мухталифи забоншиносии тоҷикӣ ва русӣ корҳои илмӣ бурдааст. Таҳти роҳбарияш аспирантҳо ва унвонҷӯёни зиёде рисолаҳои илмиашонро ҳимоя кардаанд.

Хонавода
--------

Шавҳар — Муҳаммадқосим Зулфиқоров, ходими ҳизбӣ, соли 1937 саркӯб шудааст.

Писар — Темур Зулфиқоров. Духтараш — Зайнаб, дар Санкт-Петербург зиндагӣ мекунад.

Ҷоизаҳо
-------

Барои хидматҳояш бо ордени «Инқилоби Октябр», унвонҳои фахрии «Муаллими хидматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон» (1950), «Ходими Хидматнишондодаи илми ҶШС Тоҷикистон» (1956) ва якчанд нишону ифтихорномаҳо қадрдонӣ шудааст.

Осори аслӣ
----------

* Каратагский говор в таджикском языке. — Д. 1956.
* Методическое пособие по русскому языку для 4 — х классов, по использованию учебника по русскому языку в таджикской школе. — Д.1956.
* Говоры таджиков Гиссарского района. — Д. 1962.
* Русский учебник для 7-класса школ с таджикском языком обучения. — Д.: Маориф, 1989.
* Русский язык: Учебник для 5-класса / Л. В. Успенская, В. С. Абдуллоева. — Д.: Маориф, 1986. — 199 с.

Даргузашт
---------

Людмила Успенская 23 октябри соли 2000 дар шаҳри Санкт-Петербург, дар манзили духтараш Зайнаб даргузаштааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Дилоро Сайдамирова.* Темур Зулфиқоров: "Модарон намемиранд, онҳо моро дар Биҳишт интизор мешаванд...". *old.kmt.tj*.  Китобхонаи миллии Тоҷикистон (27 августи 2019). 15 ноябри 2021 санҷида шуд.
2. ↑  Амаль Ханум ГАДЖИЕВА. Л. Успенская: «Дай Бог этому народу найти в себе силы…» Бойгонӣ шудааст 21 январи 2018  сол. // Asia-Plus 02.10.2009 г.
3. ↑  *Талъат Нигор.* «Такая русская таджичка, как Людмила Успенская, вряд ли еще будет». *www.asiaplustj.info*.  ASIA-Plus (9 марти 2019).
**Нулификатсия** — эътироф накардан ва бекор кардани санади ҳуқуқӣ, маҳрум кардани қувваи ҳуқуқии ин ё он санад. Метавонад мутлақ ё қисман ё бо ягон шарт иҷрошаванда бошад. Баъди эътироф накардан чунин санад татбиқ карда намешавад. Вақте ки мақомоти назорати конститутсионӣ эътироф мекунад, ки ин ё он санади ҳокимияти қонунгузорӣ ё иҷроия ба Конститутсия мувофик нест, дар ин ҳолат дар хусуси нулификатсия сухан меравад (ниг. ба Назорати конститутсионӣ). Дар ҳуқуқи конститутсионӣ дар зери ин мафҳум ҳуқуқи барои худ эътироф накардани санадҳои мақомоти болоӣ низ фаҳмида мешавад. Масалан, дар давлатҳои иттифоқии мураккаб (конфедеративӣ) аъзо дар бораи дар марзи онҳо амал кардани санадҳои мақомоти конфедеративӣ ба қарор меоянд, вале метавонанд ин санадҳоро барои худ ҳатмӣ эътироф накунанд. Нулификатсия дар ҳуқуқи гражданӣ ягон санади қонуниро беэътибор донистан аст. Масалан, дар асоси Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи қабул кардани қисми якуми Кодекси гражданӣ» аз 30 июни соли 1999, No 802 аз якуми январи соли 2000 Қонуни ҶТ аз 14 декабри соли 1996 «Дар бораи моликият дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» аз эътибор соқит дониста шуд.

Нигаред низ
-----------

Назорати конститутсионӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 356
**Верса́л** (фр. Versailles) — шаҳр дар Фаронса, 18 км ҷанубу ғарбтар аз шаҳри Порис. Маркази маъмурии департаменти Ивелин. Аҳолиаш 95 ҳазор нафар (2012). Истгоҳи р. о. дорад.

Таърих
------

Номи бошишгоҳ (деҳа)-и Версал бори нахуст дар асри 11 зикр шудааст. Солҳои 1624-34 дар Версал барои шоҳ Людовики XIII кӯшки шикорӣ сохта шуд. Соли 1661 Людовики XIV дар Версал бунёди маҷмӯаи қасрҳоро оғоз кард. Солҳои 1666—1789 Версал қароргоҳи расмии шоҳон буд. Дар асри 18 дар Версал бисёр шартномаҳои байналмилалӣ (шартномаҳои иттиҳод бо Австрия — 1756 ва 1758, шартномаи сулҳи 1783, ки ба ҷанги Амрикои Шимолӣ барои истиқлол хотима бахшид) ба имзо расиданд. Соли 1789 дар Версал Маҷлиси муассисон доир шуд, ки Декларатсияи ҳуқуқи башар ва шаҳрвандро қабул кард. Дар давраи ҷанги Фаронсаву Прусия (1870-71) Версалро сипоҳиёни Олмон ишғол карданд; 18 январи 1871 дар Версал ташкили империяи Олмон эълон гардид. Соли 1919 дар ин ҷо Шартномаи сулҳи Версал ба тасвиб расид, ки ба Ҷанги якуми ҷаҳонӣ (1914-18) хотима бахшид. Солҳои Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ (1939-45) Версалро лашкариёни Олмон ишғол карданд. Августи 1944 аз тарафи партизанҳо озод карда шуд. Версал дар асрҳои 17-18 бо услуби класситсизм бунёд гардидааст (ба Рӯйхати Мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дохил карда шудааст). Сохтмони қасри бошукӯҳи Шоҳ дар заминаи кӯшки шикории Людовики XIII солҳои 1661-70 оғоз ёфта, солҳои 1678-88 ба анҷом расидааст. Дар чорбоғ наҳри бузург, кӯли Швейтсария, ҳавзҳо, фаввораҳо, қасрҳои Трианони Бузург (1687-88) ва Трианони Хурд (1762-68) мавҷуданд. Аз соли 1830 маҷмӯаи меъмории Версал ба осорхона табдил дода шуд. Версал маркази сайёҳии дорои аҳаммияти ҷаҳонӣ мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑
3. ↑  *(unspecified title)*

Адабиёт
-------

* Версал // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Инстаграм

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* INSEE

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)
* Treccani
* Universalis
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 15276124c
* GND: 4063142-4
* ISNI: 0000 0001 1119 5673
* J9U: 987007554800205171
* LCCN: n79026909
* NKC: ge116999
* VIAF: 263545907
* WorldCat VIAF: 263545907

 |

 |
**Ну́ну Гонса́лвеш** (португалӣ: Nuno Gonçalves; тақрибан 1425 — на дертар аз 26 июл 1492) — мусаввири португалиягӣ, намояндаи сабки миллию давраи Эҳё дар санъати тасвирии Португалия. Солҳои 1450-72 рассоми дарбори шоҳ Алфонси V будааст. «Меҳроби Винсенти Муқаддас» (ҳомии Лиссабону Португалия) ягона асари маҳфузмонда ва муҳимми ӯст, ки солҳои 1465-67 эҷод шудааст. Дар шаш табақаи ин меҳроб (баландияш 2 м ва бараш беш аз 5 м) саҳнаи ибодати муқаддас таҷассум ёфтааст; портретҳои намояндагони табақаҳои мухталиф — аз шоҳ, аъзои хонаводаи шоҳ ва ашрофзодагон то моҳигирону дарёнавардон ва роҳибони маконҳои муқаддас бо сафҳои зич ва ба тамоми қад ҷойгир аст. Намуди меҳроб, банду басти муҳташам, шеваи нигориш, симоҳои гуногунхислати муосирон, ки бо рангҳои дурахшон тасвир ёфтаанд, аз шиносоии Г. бо наққошии ҳолландӣ, бахусус осори Я. ван Эйк шаҳодат медиҳад.

Эзоҳ
----

1. 1 2
2. 1 2  RKDartists (нидерл.)

Сарчашма
--------

* Гонсалвиш Нуно // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* RKDartists

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Кругосвет
* Литовская универсальная
* Хорватская
* Britannica (онлайн)
* De Agostini
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX4911482
* GND: 11891880X
* ISNI: 0000 0001 2123 4066
* J9U: 987007366124005171
* LCCN: n84166130
* NKC: xx0198242
* VIAF: 21089352, 96598102, 316435282
* WorldCat VIAF: 21089352, 96598102, 316435282
* ULAN: 500124149

 |

 |
**Нузҳат Мулло Насруддинмахдуми Бухороӣ** (соли таваллуд ва вафоташ номаълум) — шоири охири асри 18 ва аввали асри 19 тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Дар Бухоро таҳсил карда­аст. Дар аксари илмҳои замонаш қудрат дошта, махсусан дар техни­ки рамлу шеър ва маънии онҳо устод будааст. Чунонки Абдӣ дар тазкирааш мегӯянд, Нузҳат ашъори дилписанд, алфози матин ва ибороти рангии доштааст. Девонаш пайдо нашудааст. Ашъораш дар тазкираву баёэҳои давр ба назар мерасад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Нузҳат // Муҳит — Плеханов. — Д. : СИЭСТ, 1984. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 5).
**Нуклеозидҳо** (англ. Nucleosides) — пайвастҳое, ки аз боқимондан асосҳои нитрогенӣ ва ангиштоб — рибозаҳо (рибонуклеозидҳо) ё дезоксирибозаҳо (дезоксирибонуклеозидҳо) иборатанд. Номи нуклеозидҳо аз номи асосҳои ба молекулаи он дохилшаванда гирифта мешавад.

Масалан, аденозин аз аденин, гуанозин гуании, тимидин аз тимин ва ғайра. Нуклеозидҳои озод ба миқдори кам дар объ­ектҳои гуногуни биологӣ вуҷуд доранд. Аксари нуклеозидҳои табиӣ ба таркиби нуклеотидҳо ва кислотаҳои нуклеат дохил мешаванд, ки аҳамияти биоло­гии онҳоро муайяи менамоянд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

Нуклеозидҳо // Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Алимуҳамммад Муродӣ** (тав. 3 августи 1945, деҳаи Қавоқи ноҳияи Шӯрообод, вилояти Кӯлоб) — шоири халқии Тоҷикистон (2020). Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1987).

Зиндагинома
-----------

Алимуҳамммад Муродӣ 3 августи соли 1945 дар деҳаи Қавоқи ноҳияи Шӯроободи вилояти Кӯлоб ба ҷаҳон омада, соҳиби номаи камоли мактаби миёнаи зодгоҳаш гардидааст. Хатмкардаи факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин аст. Солҳои зиёде дар матбуот кор карда, чанде муҳаррири рӯзномаи ноҳияи Ёвон, мудири шуъбаи рӯзномаи вилояти Қӯрғонтеппа, сармуҳаррири редаксияи мусиқии телевизиони ҷумҳурӣ, мудири шуъбаи нақди адабии маҷаллаи «Садои Шарқ» будааст. Ҳоло дар ноҳияи Мир Саййидалии Ҳамадонӣ кору зиндагӣ мекунад.

Эҷодиёт
-------

Маҳсули қалами Алимуҳаммад Муродӣ тавассути маҷмӯаҳои «Дастниҳол», «Боғи мурод», «Нози Наврӯз», «Чароғи рӯзадор», «Хайрбоди баҳор» ва чандин маҷмӯаҳои дастҷамъӣ дастраси хонандагон гардидааст.

Алимуҳаммад Муродӣ 28 августи соли 2020 бо унвони шоири халқии Тоҷикистон қадрдонӣ гардид.

Ҷоизаҳо
-------

Соли 2005 барои китоби «Хайрбоди баҳор» сазовори Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода гардидааст.

Аз соли 1987 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Киҳо шоири халқии Тоҷикистон шуданд?(тоҷ.). *Sputnik-tj.com*. 28 августи 2020 санҷида шуд.
2. ↑  МУРОДӢ АЛИМУҲАММАД. *navisandagan.tj*. 4 августи 2020 санҷида шуд.
**Фазо** (ар. فضا‎) — як густараи себуъдии номаҳдуд, ки ҷисмҳо дар он вуҷуд ва рӯйдодҳо дар он рух медиҳанд ва фосилаву ҷиҳати нисбӣ доранд. Фазои физикӣ ағлаб дар се буъди хаттӣ тасаввур мешавад, аммо физикдонони навин маъмулан онро дар канори замон ба унвони як пайвастори номаҳдуд 4 буъдӣ ба номи фазозамон тавсиф мекунанд. Мафҳуми фазо аҳамияти бунёдин дар дарки ҷаҳони физикӣ дорад. Аммо байни файласуфон ҳамчунон бар сари инки оё фазо худ як мавҷудият аст, ё инки робитае миёни мавҷудиятҳо ё бахше аз як чорчуби мафҳумӣ аст, ихтилофи назар вуҷуд дорад.

Эзоҳ
----

1. ↑  space | physics and metaphysics(англ.). *www.britannica.com*.  Britannica. 5 марти 2022 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская
* Britannica (онлайн)
* Catholic (1997—…)

 |
**Фазлул Ҳақ** ( бенг. ফজলুল হক ; зод. 30 июн 1938) — сиёсатмадори Банглодеш. Собик Қозии Суди Олии Банглодеш; дар соли 2007 ба ҳайси мушовири ҳукумати муваққати ғайриҳизбии Банглодеш кор кардааст  .

Зиндагинома
-----------

Фазлул Ҳақ 31 октябри соли 2006 яке аз даҳ мушовирони ҳукумати муваққати ғайриҳизбии Банглодеш дар назди президент ва сармушовири Яҷуддин Аҳмад таъйин шуд , ки дар вазифа ба як вазири ҳукумат баробар шуд, ки дорои мансабҳои сершумор буд.

Дар давраи бӯҳрони сиёсии охири соли 2006, ҳангоме, ки сармушовир ба салоҳдиди худ амал мекард тасмим гирифт, ки ба ҳар ҳол, ҳатто агар ҳизби Лигаи Авоми дар интихобот иштирок накунад, маърака интихоботиро мегузаронад. Қозӣ Фазлул Ҳақ ҳамроҳ бо мушовирони дигар борҳо бо раҳбарони ҳизб мулоқотҳо анҷом дод. барои таъмини интихоботи одилона дар 22 январи соли 2007  вале ҳеҷ фоидае надод, гарчанде ки ӯ пас аз чаҳор узви шӯро ба нишони эътироз ба сиёсати Сармушовир, истеъфо надод.

Вақте ки Сармушовир ниҳоят 11 январи соли 2007 ба истеъфо розӣ шуд, Фазлул Ҳақ то давраи пайдо шудани номзад ба ҳайси Сарвазири ҳукумати муваққат таъин шуд  . Як рӯз баъд аз 12 январи соли 2007 ба ҷои ӯ Фахруддин Аҳмад ба курсии сарвазир нишаст ва мӯҳлати кӯтоҳтарин ба ҳайси сарвазири ҳукумат дар Банглодеш ба поён расид  .

Дар солҳои 2007 ва 2008 ӯ таҳти тафтиш қарор дошт ва аз ҷониби Комиссияи мубориза бо коррупсия дар ҷанҷоли ришваситонӣ, ки ҳадди аққал то соли 2010   идома дошт, айбдор карда шуд.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Index Ha (ингл.) — 1995.
2. ↑  Index Ha
3. ↑  Countries BaBo.  Rulers.org. 15 августи 2011 санҷида шуд.
4. ↑  *Sarowar, Golam*. Bangladesh: Caretaker Government Formed (1 November 2006). Бойгонӣ шудааст 29 марти 2012  сол. Проверено 15 августи 2011.
5. ↑  Advisers approach grand alliance with election deferment proposal (10 January 2007). Проверено 15 августи 2011.
6. ↑  Bangladesh president steps down as government leader (11 January 2007). Проверено 15 августи 2011.
7. ↑  Bangladesh poll delay emergency (11 January 2007). Проверено 15 августи 2011.
8. ↑  *Ramesh, Randeep*. Bangladeshi poll postponed after interim leader resigns (12 January 2007). Проверено 15 августи 2011.
9. ↑  Fakhruddin new CA (13 January 2007). Проверено 15 августи 2011.
10. ↑  Warrant for arrest of Justice Fazlul Haque issued finally (4 September 2008). Проверено 25 феврали 2016.
11. ↑

| ⚙️ Сарвазирони Банглодеш |
| --- |
| 
* Тоҷуддин Аҳмад
* Шайх Муҷибурраҳмон
* Мансур Алӣ
* Машиур Раҳмон
* Азиз Раҳмон
* Раҳмон Хон
* Мизонур Чоудхурӣ
* Моудуд Аҳмад
* Аҳмад Қозӣ
* Холида Зиё
* Ҳабиб Раҳмон (и.в.)
* Шайх Ҳасина
* Латиф Раҳмон (и.в.)
* Холида Зиё
* Яҷуддин Аҳмад (и.в.)
* Фазлул Ҳақ (и.в.)
* Фахруддин Аҳмад (и.в.)
* Шайх Ҳасина

 |  |
**Фазл Аҳмади Закариё** (форсӣ: فضل احمد زکریا‎) машҳур ба **Найнавоз** (форсӣ: نینواز‎; 1935, Кобул — августи 1979, Кобул) — овозхон, шоир, оҳангсоз ва мусиқидони аҳли Афғонистон. Вай холиқи мондагортарин осори мусиқии Афғонистон аст.

Зиндагинома
-----------

Найнавоз дар соли 1935 дар маҳаллаи Якатути Кобул ба дунё омад. Вай писар Файзмуҳаммадхони Закариё вазири маориф ва вазири хориҷаи даврон шоҳӣ буд. Баъд аз итмоми таҳсил дар донишкадаи ҳуқуқи Донишгоҳи Кобул ба ҳайси корманд дар Визорати умури хориҷа ифои вазифа мекард. Пас аз он дар соли 1974 ба истихдоми Визорати иттилоот даромад.

Хонавода
--------

Найнавоз як писар ба номи Амирхусрав ва як духтар ба номи Саҳар дорад, ки дар соли 1985 бо Эҳсони Амон овозхони аҳли Афғонистон издивоҷ кардааст.

Оҳангсозӣ
---------

Найнавоз оҳангҳои мондагоре барои ҳунармандони машҳур Афғонистон мисли Аҳмад Зоҳир, Абдурраҳим Сорбон, Маҳваш, Ҳасиб Дилнавоз ва дигарон сохта, ки то ҳол пуршунвандатарин оҳангҳои Афғонистони мебошанд. Метавон гуфт, ки шуҳрат ҷаҳонии ин ҳунармандон мадюни истеъдоди беназири Найнавоз аст.

Осори мондагор
--------------

Аз оҳангҳои сохтаи Найнавоз:

* Ман Найнавозам
* Борон шавам
* Бишинав аз най
* Хуршеди ман куҷоӣ
* Соқиё маро дарёб

Шогирдон
--------

Устод Найнавоз шогирдоне чун Ғуломсахӣ Ҳасиб машҳур ба Дилнавоз, Акбар Ромиш, Аҳмад Валӣ, Ҳангома, Салмо Ҷаҳонӣ, Симо Тарона ва ғайра дошта, ки ҳаркадом ба навбати худ шуҳрати фаровоне касб кардаанд.

Даргузашт
---------

Найнавоз баъд аз кудетои 7 саври 1357 ва ҳоким шудани режими вобаста ба русҳо, вай ба Созмони раҳоии Афғонистон пайваст ва дар қиёми Болоҳисори Кобл дар 14 асади 1358 ширкат ҷуст. Найнавоз аз ҷумлаи садҳо равшанфикри озодихоҳи Афғонистон буд, ки ба василаи давлати вақт дастгир ва нопадид шуданд. Ба эҳтимоли қави дар зиндони Пулчархӣ дар каноир ҳазорон муборизи дигар тирборон гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *peoplepill.com.* Nainawaz: Afghan singer | Biography, Facts, Information, Career, Wiki, Life(англ.). *peoplepill.com*. 7 июни 2023 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
2. ↑  Who is who in Afghanistan?. *www.afghan-bios.info*. 7 июни 2023 санҷида шуд.
3. ↑  Songs, Orange County, CA(англ.). *Nainawaz*. 7 июни 2023 санҷида шуд.
4. ↑  *همرزم.* «نینواز» هنرمند متعهدی که به اسارت نه گفت و ایستاده جان داد(форсӣ). *www.hambastagi.org*. 7 июни 2023 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Фейсбук

 |
| Тасвир, видео ва садо | 
* YouTube

 |
**Файз Нормуродов** (тав. 14.08.1944, ноҳияи Шаҳритус – ваф. 3.12.2010, ноҳияи Шаҳритус), физики тоҷик, доктори илмҳои физика- математика, профессор.

Зиндагинома
-----------

Соли 1966 факултети фазикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. Солҳои 1966–1967 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат намудааст. Солҳои 1968– 1970 дар аспирантура таҳсил дошт. Солҳои 1970–1972 ҳамчун муҳаққиқ дар Институти муттаҳидаи тадқиқоти зарравӣ, 1972–1991 ходими хурди илмӣ, ходими илмӣ, ходими калони илмӣ, ходими пешбари Институти физика ва техникаи АИ Тоҷикистон, хамзамон мудири лабраторияи физикаи ҳастаӣ кор кардааст. Солҳои 1991–1997 мудири кафедраи физикаи назариявии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ.Ҷӯраев, аз соли 1998 декани факултети физикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Муаллифи се монография, се китоби дарсӣ ва зиёда аз 250 мақолаҳои илмӣ, илмию оммавӣ мебошад. Мақолаҳои ӯ дар ИМА, Бразилия, Ҷопон, Эрон ва Полша ба табъ расидаанд. Дар симпозиуму конференсияҳои ҷумҳуриявӣ, минтақавӣ, умумииттифоқӣ ва байналхалқӣ баромад кардааст. Бо ифтихорномаҳо ва нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» қадр карда шудааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Комилиён Файзалӣ Саъдулло** (зод. 1956) — риёзидон, доктори илмҳои физика ва математика, профессор, академики Академияи илмҳои байналмилалии мактабҳои олӣ.

Зиндагинома
-----------

Файзалӣ Комилиён хатмкардаи шуъбаи риёзиёти татбиқии факултети механикаю риёзиёти Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (1978) ва аспирантураи Академияи илмҳои ИҶШС (Москва, 1984) мебошад. Соли 1985 рисолаи номзадӣ, соли 2004 рисолаи докторриро дифоъ намудааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Таҳқиқоти мушаххаси илмии ӯ ба татбиқи технологияҳои иттилоотӣ дар соҳаҳои гуногуни хоҷагии халқ ва тарҳрезии компютерии экосистемаи обанборҳову ҳавзҳои моҳипарварӣ бахшида шудааст. Ӯ дар ин самтҳо 14 монографияи илмӣ ва миқдори зиёди мақолаҳоро ба нашр расонидааст. Теъдоди асарҳои илмӣ-методиаш наздик ба 300-то буда, қисми зиёди онҳо дар бонуфузтарин маҷаллаҳои илмии ҷаҳон (Ҷумҳурии Тоҷикистон, Федератсияи Россия, Ҷумҳурии Қирғизистон, Ҷумҳурии Ӯзбекистон, Ҷумҳурии исломии Эрон, Олмон ва ғайра) нашр шудаанд. Ӯ аз рӯи самтҳои таҳқиқотии худ 6 нафарро то зинаи номзади илм ба воя расонидааст.

Ф. С. Комилиён муаллифи зиёда аз 25 китоби дарсӣ барои мактабҳои олӣ, касбии ибтидоиву миёна ва таҳсилоти умумӣ, зиёда аз 30 барномаи фаннӣ ва 10 васоити таълимӣ мебошад. Соли 2006 ҳамчун ғолиби озмуни муаллифони китобҳои дарсӣ ба муддати як моҳ дар ИМА таҷрибаомӯзии касбӣ гузаштааст.

Ӯ яке аз сермаҳсултарин муаллифони китобҳои дарсиву воситаҳои таълимӣ ва ҳамчун мутахассиси барҷастаи соҳаи информатика ва технологияҳои иттилоотиву иртиботӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон шинохта шудааст. Китобҳои таълимии «Информатика», «Информатика ва технологияҳои иттилоотӣ», «Информатикаи татбиқӣ», «Асосҳои информатика ва техникаи ҳисоббарор», «Асосҳои техникаи компютерӣ», «Технологияи иттилоотӣ», «Забонҳои барномарезӣ», «Компютер ва иттилоот», «Технологияҳои компютерӣ», «Технологияҳои тарҳрезии системаҳои иттилоотӣ», «Шабакаҳои компютерӣ ва сомонасозӣ» ва ғайра, ки ба қалами ӯ тааллуқ доранд, имрӯз китобҳои рӯимизии садҳо ҳазор мактаббачагон, донишҷӯён ва омӯзгорони ин фанҳо гаштаанд. Таҳти сарварии ӯ стандарт ва барномаи таълимии фанҳои информатика (барои мактабҳои олӣ) ва технологияи иттилоотӣ (барои мактабҳои таҳсилоти умумӣ) эҷод шудааст.

Моҳи марти соли 2021 Комилиён Файзалӣ Саъдулло бинобар сабаби ба нафақа баромадан аз вазифаи муовини Раиси муассисаи давлатии «Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон» озод карда шудааст.

Сарчашма
--------

* Комилиён Файзали Саъдулло Бойгонӣ шудааст 29 апрели 2021  сол.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Комилиён Файзали Саъдулло(тоҷ.). *www.vak.tj*. 29 апрели 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 29 апрели 2021.
2. ↑  Амри Президенти Тоҷикистон(тоҷ.). *www.prezident.tj*. 29 апрели 2021 санҷида шуд.
**Амборкунӣ** ё амбортапун — ҷашни хонаводагии кишоварзони минтақаи ноҳияи Дарвоз мебошад.

Ин ҷашн бахшида ба анҷоми ордкунии ғаллаҳои деҳқонӣ ва дар анбор («ганҷур») захира намудани он баргузор мешуд. Орди аз осиёб овардаро ба кулиҳо рехта, бо пойҳо сум мезаданд (*метапидан*). Сипас ордҳоро бо испанд ё пиёзи ваҳшии хушккарда дуд меандохтанд ва чашми баду офатҳоро дур мекарданд. Дар ноҳияи Дарвоз ва баъзе деҳаҳои ҳавзаи дарёи Хингоб шаби он рӯзи ордзахиракунӣ зиёфат меоростанд. Аз орди нав нони чапотӣ пухта, таоми равғанҷӯшӣ тайёр мекарданд. Ба зиёфат наздикони хонавода ва баъзе деҳқонони дигарро даъват мекарданд. Нахуст шуда ба хӯрок шахси калонсолу муътабар, бафайзу некқадам, одаме, ки хасису чашмгурусна набошад, шурӯъ мекард. Агар аввал шуда, шахси дорои хислатҳои номатлуб ба хӯрок даст дароз кунад, инро фоли нохуб медонистанд. Зеро дасти номубораки ин шахс шояд файзу баракати захираи ордро дур мекард. 

Пас аз итмоми зиёфат пири муътабар чунин дуо медод: 

> *«Арвоҳи Бобои Деҳқун, арвоҳои калунун, ҳами ганҷи боқимундара ба як хушиву хурсандӣ, ба тани сиҳату дили беғам бихурем. Дар ин ганҷ баракати илоҳира бирезуна, ҳазрати Хуҷа назари худша бирасуна. Аллоҳу акбар!»*

Рӯзи дигар аз орди ҳосили нав хӯроки маросимӣ – ӯмоч тайёр таҳия карда, «дар ҳаққи арвоҳи гузаштагон» мардони деҳаро зиёфат мекарданд. Деҳқонони нисбатан доро буз ё гӯсфанд кушта, таом пухта, ба мардум медоданд. Амборкунӣ ва зиёфати он як навъ анҷоми мавсими солонаи кишоварзӣ ба шумор мерафт.

Нигаред низ
-----------

* Кишоварзӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Д. Раҳимов. Касбу ҳунарҳои анъанавии тоҷикон. – Душанбе, 2014. – С. 75 - 76

|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Оптатсия** - яке аз воситаҳои қабул (ба даст даровардан) ва қатъ гаштани шаҳрвандӣ дар ҳуқуқи конститутсионӣ ва байналмилалӣ, ки бо тағйир ёфтани ҳудуди давлат алоқаманд буда, аз ҷумла дар моддаҳои 15, 25, 26 Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон» муқаррар гардидааст. Масалан, дар моддаи 15 Қонун муқаррар карда шудааст, ки яке аз асосҳои тартиби ба шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул шудан ин бо роҳи интихоби шаҳрвандӣ (оптатсия) дар сурати тағйир ёфтани мансубияти давлатии марзи муайян ва аз рӯи асосҳои дигаре, ки шартномаҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинӣ кардаанд. Инчунин тарзи қатъ гаштани шаҳршаҳрванд бо роҳи интихоби шаҳрвандӣ (оптатсия) ҳангоми тағйир ёфтани мансубияти давлатии ҳудуд нисбати сокинони он шаҳрвандии Тоҷикистон қатъ мегардад (моддаи 27 банди «д» Қонун).

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 370
**Нуклеотидҳо** (англ. Nucleotides), **нуклеозидфосфатҳо** — моддаҳое, ки кислотаҳои нуклеат, аксари коферментҳо ва дигар пайвастҳои фаъоли биологӣ аз онҳо таркиб ёфтаанд.

Таркиби ҳар як нуклеотид аз асоси нитрогенӣ (одатан пуринӣ ё пиримидинӣ), ангиштоб (рибозаҳо ё дезоксирибозаҳо) ва боқимондаи кислотаи фосфат иборат аст. Нуклеотидҳо дар бисёр равандҳои мубодилаи моддаҳо иштирок менамоянд. Нуклеозидтрифосфатҳо пай­вастҳои макроэргӣ буда, бевосита дар боисинтези кислотаҳои нуклеат иштирок мекунанд. Масалан, кислотаи аденозинтрифосфат (АТФ) аккумулятори универсалии энергия ба шумор меравад. Нуклеотидҳо дар организм аз аминокислотаҳо ва дигар пайвастҳои нисбатан сода синтез мешаванд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

Нуклеотидҳо // Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.