recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Сироҷиддин Ҳасанов**  (10.09.1946, деҳаи Даҳана, ноҳияи Ёвон — 2002) — риёзидон, номзади илмҳои педагогӣ (1985), дотсент (1988).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1965—1969 дар факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1969—1971 ассистенти кафедраи методикаи таълими математикаи донишкадаи номбурда, 1971—1972 афсари Артиши Шӯравӣ, 1972—1988 ассистент ва муаллими калон, 1988—1997 дотсент ва мудири кафедраи методикаи таълими математикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Солҳои 1980—1983 дар шуъбаи ғоибонаи аспирантура таҳсил намудааст. Оид ба методикаи омӯзиши вазифаи дорои ду ва ё зиёда аз он тағйирёбанда дар фанни математикаи мактабӣ кори илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 50 мақолаю фишурдаҳои илмиву методӣ ва дастурҳои таълимию методӣ мебошад. Дар як қатор конференсияҳои илмии ҷумҳуриявӣ ва умумииттифоқӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» ва ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

Осор
----

* Практикум аз лимит, ҳосила ва татбиқи функсияҳо (бо ҳаммуаллифӣ), Д. 1977;
* Функсияи бисёртағйирёбанда дар машғулиятҳои факултативӣ, Д. 1989;
* Татбиқи методи координатаҳо дар ҳалли масъалаҳо // Мактаби соаветӣ, 1977, № 5.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
	+
**Гаҳворабахш**, **говарабахш** — одати аз тарафи волидон ба ҳам номзад кардани писару духтари навзод, ки баъди ба балоғат расидан бояд ба издивоҷи ҳамдигар дароянд.

Ин расми анъанавӣ дар байни тоҷикон ва дигар халқҳои Шарқ аз замонҳои қадим маъмул аст. Агар дар ду хонаводаи ба ҳам наздик дар яке писар ва дар дигаре духтар таваллуд шавад, бо нияти мустаҳкам шудани риштаи хешутаборӣ онҳоро ба ҳам гавҳорабахшё худ номзад эълон мекарданд. То ба балоғат расидани кӯдакон оилаҳои писар ба духтар ҳадяҳо ва туҳфаҳои идона мефиристоданд. Баъди ба балоғат расидани онҳо ва фароҳам омадани шароити тӯй гавҳорабахшҳоро ба ҳам оиладор мекарданд. Барои ифода кардани мақсади гавҳорабахшҳар ду ҷониб амалу одатҳои гуногунро риоя мекарданд: тарафи писар бо тоқӣ, бари ҷома ва ё нӯги остин таги дари хонаи духтардорро мерӯфт. Баъзеҳо писару духтари гавҳорабахшро бо навбат дар як гаҳвора мебастанд; ба ҳавлии духтардор кунда оварда мепартофтанд; баробари таваллуди духтар писардор гӯши ӯро сӯрох карда, гӯшвор тақдим мекард ва ғ. Ба муносибати гавҳорабахшва номзадкунӣ занон дар хонаи духтардор маросим ороста, доиразанию сурудхонӣ мекарданд. Пас аз ин байни ин ду оила ақди қудоӣ баста шуда, рафту омад ва доду гирифт то ба балоғат расидани номзадҳо давом меёфт. Гоҳе аҳду паймони қудоҳо бо баъзе сабабҳо вайрон мешуд ва ҷавонон ба якдигар намерасиданд. Тибқи боварҳои мардумӣ, гӯё, ҳар нафаре, ки расми гавҳорабахшро вайрон кардааст, гирифтори бадбахтӣ мешудааст. Гавҳорабахшро дар байни тоҷикон инчунин бо номҳои «доманчок» (Ҳисор), «домандаронӣ» (Мастчоҳ, Яғноб, Варзоб), «риштабандӣ» (деҳаи Фориш), «кундапартоӣ» (Варзоб) ва ғ. ном мебаранд.

Нигаред низ
-----------

* Гаҳворабандон

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Зеҳниева Ф. Сурудҳои маросими тӯйи тоҷикон. Д. 1978;
* Неменова Р. Л. Таджики Варзоба. Д. 1998;
* Таджики Каратегина и Дарваза, № 3. Д. 1976.

Сарчашма
--------

* Гаҳворабахш / Д. Раҳимов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.



|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Сироҷуддин Ҳаққонӣ** (пашту: سراج الدين حقاني‎, мулаққаб ба **Сироҷ**; зод. тақрибан 1970, Афғонистон) — фармондеҳи аршади амалиётии «Шабакаи Ҳаққонӣ» ва муовини гурӯҳи Толибон, фарзанди Ҷалолуддин Ҳаққонӣ. Созмондиҳандаи теъдоде харобкорӣ ва ҳамалоти туррористӣ, аз ҷумла ҳамлаи 2008 ба Kabul Serena Hotel.

Сентябри 2021, дар пайи тасарруфи Афғонистон ба дасти Толибон, Ҳаққонӣ дар кобина сарпарасти Иморати Исломии Афғонистон ба ҳайси сарпарасти вазири дохила муайян шуд.

Зиндагинома
-----------

Мутаваллиди 1973 то 1980 — дар ҳоли ҳозир иттилооти дақиқе дар мавриди замону макони таваллуд вуҷуд надорад. Ӯ даврони кӯдакии худро дар шаҳри Мироншоҳ, маркази Вазирстони Шимолӣ гузаронд. Ӯ дар мадрасаи «Дорулъулуми Ҳаққония», ки ба «донишгоҳи ҷиҳод» маъруф аст, таҳсил кард. Номи «Ҳаққонӣ» барграфта аз ҳамин дорулъулум аст, ки бисёре аз чеҳраҳои барҷастаи «Шабакаи Ҳаққонӣ» дар он ҳузур доштанд. Бисёре аз мақомҳои намоён дар боли Покистон ва Афғонистон дар созмони Толибон низ тавассути фориғуттаҳсилони ин ҳавзаи илмия ишғол шудааст.

Дар моҳи марти 2010 гузориш шуд, ки Ҳаққонӣ яке аз раҳбарони анҷумани «Шӯрои Кветта» номида шуд.

Сангин Зfдрон, муовини Ҳаққонӣ 5 сентябри 2013 дар ҳамлаи ҳавопаймоҳои бидуни сарнишини Амрико кушта шуд.

Августи 2015, Ҳаққонӣ ба унвони муовини ҷадиди мансуби Толибон, Ахтар Муҳаммад Мансур мансуб шуд, ки иттиҳоди байни тоифаи Ҳаққонӣ ва Толибонро тақвият кард.

Зиндагии шахсӣ
--------------

Бародари хурдтараш, Муҳаммад, низ яке аз аъзои гурӯҳ буд, дар натиҷаи ҳамлаи ҳавопаймоҳои бидуни сарнишин дар 18 феврали 2010 ҷон бохт.

Таъқиби байнулмилалӣ
--------------------

Ҳаққонӣ дар ҳоли ҳозир тавассути FBI таҳти бозҷӯӣ аст ва Вазорати хориҷаи ИМА 110 миллиюн дуллор ҷоиза барои иттилооти марбут ба макони вай, ки мунҷар ба дастгирии ӯ мешавад, пешниҳод мекунад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Islamabad Boys, The New Republic, 27 January 2010
2. ↑  E. Hayes (Retired Army Intelligence Officer) — article Бойгонӣ шудааст 14 октябри 2017  сол. published August 23, 2015 by Counter Terrorism Lectures and Consulting [Retrieved 2015-11-10]
3. ↑  S. Mehsud (23 October 2015). *report*. published October 23rd, 2015 by the Combating Terrorism Centre of Westpoint. Archived from the original on 2015-11-17. Retrieved 2015-11-10. (please see West Point)
4. ↑  SIRAJUDDIN HAQQANI(англ. амр.). *Federal Bureau of Investigation*. 10 сентябри 2021 санҷида шуд.
5. ↑  Wanted: Sirajuddun Haqqani.  Rewards for Justice. 10 сентябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 26 августи 2014.
6. ↑  Haqqani Militants Act Like Pakistan's Protected Partners (7 September 2021).
7. ↑  Haqqani Network. *Mapping Militant Organizations*.  Stanford University (8 November 2017).
8. ↑  *Андрей Яшлавский.* Черные корни "Талибана": как устроена террористическая группировка.  Московский Комсомолец (13 июли 2021).
9. ↑  *Shah, Pir Zubair*. Missile Kills Militant Commander's Brother in Pakistan, *The New York Times* (19 феврали 2010).
10. ↑  Wanted: Sirajuddun Haqqani.
11. ↑  فرمانده طالبان برای دریافت جایزه، خود را تسلیم کرد(форсӣ). *BBC News فارسی* (18 апрели 2012). 10 сентябри 2021 санҷида шуд.
**Сирдарё** (ҳамч. *Сир, Яксарт* ё *Сайҳун*) — яке аз артерияҳои бузурги обии сарзамини Осиёи Миёна буда, 443 ҳаз. км² масоҳат дошта, ҳавзааш дар байни 39º23'-46º арзи шимоли ва 61º-78º24' тӯли шарқӣ ҷойгир шудааст.

Ҷуғрофия
--------

Тӯли он аз шимол ба ҷануб ба масофаи 800 км ва аз ғарб ба шарқ 1600 км аст. Ҳавзаи Сирдарё 32%-и масоҳати Осиёи Миёнаро ишғол кардааст. Ҷараёни солонаи дарё 14км мукааб аст. Ҳавзаи обғундории Сирдарё асосан ба қисми ғарбии силсилакӯҳҳои Тиёншон ва нишебиҳои қаторкӯҳҳои Олой ва нишебиҳои шимолии қаторкӯҳи Туркистон мансуб аст.

Сирдарё аз рӯдҳои Норин ва Қародарё сарчашма мегирад. Дар саробаш (Қирғизистон) Норин ном дорад. З ахираи обии рӯди Норин се маротиба зиёдтар нисбат ба Қародарё аст. Дарёи Сир идомаи рӯди Норин буда, Қародарё шохоби чапи он мебошад. Дарозии умумии Сирдарё аз он ҷое, ки Қародарёву Норин бо ҳам пайваст мешаванд 2212 км аст, вале аз сароби Норин 3019км мебошад. Масоҳати ҳавзаи обғундории Сирдарё 219000 км²аст.
Дарёҳои қаторкӯҳҳои Туркистон, Олой ва Тиёншонн Ғарбӣ, ки оби худро ба Сирдарё мерезанд, пуроб шуда, ба воситаи водии Фарғона ба пастии Тӯрон ҷорӣ шуда,сипас ба қисми шимоли-ғарби тоб хурда,аз доманаи каторкуҳҳои Каротоғ мегузарад. Баъдан даштҳои ҳамвори Қазокистонро убур карда, ба баҳри Арал мерезад.

Дар ҳавзаи Сирдарё дар маҷмӯъ беш аз 2600 кӯл (кӯлҳо асосан дар болооби дарёи Норин), 29784-дарё бо масоҳати 108634км вуҷуд доранд. Сирдарё дар саршавиаш яке аз дарёҳои бузурги кӯҳӣ буда, аз баландиҳои 4000-5000м ҷорӣ мешавад. Сирдарё нисбат ба Амударё захираи обии кам дорад. Агар ҳавзаи оббғундории Сирдарё дар як шабонарӯз 1200м мукааб/сон. бошад, дар Амударё 2500м мукааб/сон. -ро ташкил медиҳад. Сирдарё аз барфу пиряхҳои доимӣ ғизо мегирад, барои он, ки дар қисми кӯҳии Сирдарё пиряҳҳои зиёд мавҷуданд. Аз ин рӯ, ғизогирии Сирдарё ба типи ғизогирии пиряхию барфӣ рост меояд. Танҳо қисми шимолии қаторкӯҳҳои Туркистону Олой зиёда аз 250-пирях доранд. Дар болооби дарёи Норин бошад 200, дар қисми ҷанубӣ-ғарбии қаторкӯҳи Фарғона 57-пирях ба қайд гирифта шудааст. Масоҳати умумии пиряхҳо 2208км² аст.
Миқдори умуми дарёҳое, ки дар ҳавзаи Сирдарё ҷойгиранд аз нигоҳи гидрологӣ то ҳол танҳо 131-тои онҳо омӯхта шудаанд.

Дар вилояти Суғди Тоҷикистон обанбори сунъии Қайроққум барои обёри намудани заминҳо солҳои 50 асри XX сохта шудааст.

Пайвандҳои беруна
-----------------

•

Нигаред
-------



|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

 
Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи 
***Сирдарё*** дорад
**Гаҳворапӯш** — ҷиҳози гаҳвора, ки аз матоъи гуногун (асосан аз фаранг, махмал, духоба, шоҳӣ ва ғайра) медӯзанд.

Гаҳворапӯш зимистона ва тобистона мешавад. Гаҳворапӯши зимистониро аз матоъи бадошти гарм (махмал) ва патдор, тобистониро аз матоъи сабуку нафис ва бе пахта (фақат як абраву астар) медӯзанд. Агар матоъ якранг бошад, онро ҳатман гулдӯзӣ мекунанд. Гаҳворапӯшро баъзан зардӯзӣ ҳам мекунанд.

Аз рӯйи анъана ва расму ойини ниёгон рӯзи гаҳворабандон баъди ба гаҳвора бастани тифл ба болои гаҳворапӯш 7 қабат чиз (дастархон, пӯстак, ҷойнамоз, кӯрпа, дос ва ғайра) мепартоянд. Пеш онҳое, ки тифли дардманд доштанд, Гаҳворапӯшро аз қуроқ медӯхтанд ва умед доштанд, ки бо ин роҳ тифлро аз дард наҷот диҳанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гаҳворапӯш / А. Мардонова // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гаштак**, гап, гапхӯрӣ - як намуди ҷамъомади зиёфатдории ҷавонон ва мардони ҳамсиннусол, ки аз қадим дар байни тоҷикон, аз ҷумла дар водии Ҳисор маъмул аст. Аъзои Гаштак аз 20 то 50 ва аз ин ҳам зиёд мешаванд. Гаштак асосан тирамоҳ, баъди анҷоми корҳои саҳро сар шуда, бо оғози киштукор қатъ мегардад. Гаштак ҳафтае як ё ду бор дар вақти муайян дар чойхона ва ё хонае мегузарад. Тартиби навбатдорӣ, муҳлат ва харҷи онро аъзои Гаштак қаблан муқаррар мекунанд. 
Гаштак дар аксари ноҳияҳои кӯҳии Тоҷикистон, бахусус, дар деҳоти ноҳияи Ҳисор ба таври зайл мегузашт: Ҳоло дар байни тоҷикон баробари Гаштак ҳарифона низ маълум аст. Дар давоми зиёфат байтгӯйӣ, шеърхонӣ, латифагӯйӣ, суруду аския ва мусиқӣ, достону афсонахонӣ мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. - Душанбе: "Ирфон", 2015, - с. 196

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Дулдул** (ар. دلدل‎) — номи астари хокистарранг, нахустин хачири мусулмонон, ки ҳокими Искандария Муқавқис онро бо 
харе бо номи Уфайр ё Яъфур ба пайғамбар (с) ҳадя карда буд.

Пайғамбар (с) дар ғазваҳои зиёде бар Дулдул савор буда­ аст. Дулдул бисёр умр дида, то ба рӯзгори Муовия ибни Абу­суфён зинда будааст ва дар Янбаъ мурдааст. Муҳаммад (с) пеш аз вафоташ онро бо ҳамроҳи зиреҳаш ба Алӣ иб­ни Абитолиб (р) туҳфа кардааст ва ӯ дар ҷангҳои Ҷамал ва Сиффин бар Дулдул савор будааст. Дулдул дар адабиёти форс­тоҷик ҳамчун образи бадеӣ мав­риди истифода қарор гирифтааст:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Чаҳорум Алӣ – шоҳи Дулдулсавор, 
 Хирадманд Усмони шабзиндадор.Саъдӣ | » |

Адабиёт
-------

* Дулдул // Дирҳам — Замин. — Д. : СИЭМТ, 2017. — С. 221. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 6). — ISBN 978-99947-33-69-9.
**Дукаресӣ, урчуқ** — як навъи ресидани ришта аз пахта ва пашм тавассути асбоби чубӣ ва ё фулузӣ, ки дук ном дорад. Ду шакли дук маълум аст: дастӣ ва чархӣ. Дуки дастӣ навъҳои гуногун дорад: ҷавррезӣ, чилик, орчуқ, чалак ва ғайра. Ҷараёни дукаресиро интихоби пашм ва ё пахта, шустан, хушк кардан ва нарм кардани он ташкил медиҳад. Пашм ва ё риштаро дар шакли калоба омода намуда, бо ангуштон нахи маҳин мебофанд ва тавассути дук онро ба чарха (гардиш) дароварда, ресмон (ришта) ҳосил мекунанд. Дар Водии Зарафшон, водии Ҳисор, водии Рашт нимфаъол аст.

Адабиёт
-------

* Ершов Н.Н. Ткачество // Таджики Каратегина и Дарваза. Т.1. - Д. 1966.

Нигаред низ
-----------

* Наддофӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 114

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Сергей Алимович Меликов** (таваллуд 12 сентябри 1965, Орехово-Зуево, вилояти Маскав, РСФСР, СССР) — арбоби давлатӣ ва низомии Русия. Сарвари Ҷумҳурии Доғистон аз 14 октябри соли 2021 (раиси муваққати Ҷумҳурии Доғистон аз 5 октябри соли 2020 то 14 октябри соли 2021) . Аз 9 июни соли 2021 котиби бахши вилоятии Доғистони ҳизби Русияи Ягона  .

Сенатори Федератсияи Русия — намояндаи ҳокимияти иҷроияи кишвари Ставропол аз 27 сентябри соли 2019 то 5 октябри соли 2020 . Муовини якуми директори Хадамоти федеролии Қӯшунҳои Гвардияи миллии Федератсияи Русия — Сарфармондеҳи Қӯшунҳои Гвардияи миллии Русия аз 28 июли соли 2016 то 27 сентябри соли 2019 Намояндаи ваколатдори Президенти Федератсияи Русия дар округи федералии Кавкази Шимолӣ аз 12 майи соли 2014 то 28 июли соли 2016.

Генерал-полковник (2016).

Эзоҳ
----

1. ↑  Сергей Меликов назначен врио Главы Республики Дагестан(рус.). *Президент России*. 5 октябри 2020 санҷида шуд.
2. ↑  Врио главы Дагестана избрали секретарем регионального отделения "Единой России". *ТАСС*. 3 августи 2021 санҷида шуд.
3. ↑  Меликов Сергей Алимович(рус.).  Совет Федерации Федерального Собрания Российской Федерации. 27 сентябри 2019 санҷида шуд.
**Мирзомурод Ҳошимзода** (10 ноябри 1946, Ӯротеппа, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон — 25 апрели 2016) — шоири тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон, Аълочии матбуоти Тоҷикистон, Аълочии фарҳанги Тоҷикистон, Барандаи ҷоизаи адабии ба номи Зуфархон Ҷавҳарӣ, шаҳрванди фахрии шаҳри Истаравшан.

Зиндагинома
-----------

Шоир ва адиби меҳандӯсту ваҳдатсаро, шодравон Мирзомурод Ҳошимзода 10 ноябри соли 1946 дар шаҳри Истаравшан ба дунё омадааст. Маълумоти миёнаро дар мактаби ба номи А.М. Горкий гирифта, факултаи таъриху филологияи Донишкадаи давлатии педагогии Ленинободро соли 1969 бо муваффақият хатм намуд ва ба ҳайси омӯзгори фанни забон ва адабиёти тоҷик дар мактаби ба номи О.Лутфӣ дар шаҳри Истаравшан ба фаъолият оғоз кард. Баъдан ба ҳайси раиси Иттиҳодияи истеҳсолии матбааҳо, муовини раиси шаҳри Истаравшан хидмат кардааст. Тӯли зиёда аз бист сол сармуҳаррири рӯзномаи «Паёми Истаравшан» буд.

Аз соли 1990 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ва аз соли 2000-ум узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст. Дар асоси қарори Раиси шаҳри Истаравшан аз 23 сентябри соли 2002, Мирзомурод Ҳошимзода барои маҷмӯаҳои «Чархи гардон», «Ғазалпайванд» ва «Ту барои ман ба дунё омадӣ» ба унвони барандаи ҷоизаи Ҳукумати шаҳри Истаравшан ба номи Зуфархон Ҷавҳарӣ сарфароз гардонида шуд.
Барои саҳми шоиста дар рушди адабиёти муосири тоҷик, фарҳанг ва матбуот, баланд бардоштани маънавиёти мардум, аз 21 ноябри соли 2006 сазовори унвони "Шаҳрванди фахрии Истаравшан" гаштааст.

Эҷодиёт
-------

Ба эҷоди шеър аз солҳои ҳафтодум шуғл варзида, аввалин чакидаҳои қалами ӯ дар рӯзномаҳои «Паёми Истаравшан», «Ҳақиқати Ленинобод», «Овози тоҷик», «Ҷумҳурият», «Садои мардум», «Ҷавонони Тоҷикистон», маҷаллаҳои «Машъал», «Хорпуштак», «Фирӯза», «Фарҳанг» чоп гардидааст.

Намунаи шеърҳои М. Ҳошимзода дар маҷмӯаҳои дастаҷамъии «Навсафар» (Душанбе), «Сурудҳои Наимҷон Маҳкам» (Душанбе), «Аҳрорнома» (Душанбе), «Гулафшон», «Дастагул» (Истаравшан) ва ғайраҳо дохил гардидаанд.

Маҷмӯаҳои М. Ҳошимзода «Ҳамроз», «Ганҷина», «Ғазалпайванд», «Ту барои ман ба дунё омадӣ», «Чархи гардон», «Ишқи сархӯр», «Меҳрубонам шав», «Гирдоби хаёл», «Хонадомод», «Худафрӯзӣ» дар солҳои гуногун нашр гаштаанд. Муаллифи очеркҳои «Бузургмард», «Ман ҳам барои Ватан ҷангидаам», «Чанори сабз», «Шаҳди Ғалаба», «Шогирдонам — дилу ҷонам» ва ғайраҳо аст. Шеърҳои шоир дар мавзӯъҳои Ватан, Тоҷикистон, Модар, худшиносии миллӣ, дӯстии халқҳо,
тараннуми ҷавонӣ ва ишқу муҳаббати поки беолоиш эҷод гардиданд. Ҳофизон бештари шеърҳои ӯро ба оҳанг ҷӯр намуда ба воситаи радио ва телевизиони ҷумҳурӣ ва вилоят месароянд. Шеърҳо ва қиссаҳои адиб ҳар сол чандин маротиба бо воситаи гуфторҳои адабии радиои тоҷик шунавонида мешавад.

Адиб аз соли 2000 узви Иттифоқи нависандагон ва аз соли 1990 узви рӯзноманигорони Тоҷикистон аст. Барандаи Ҷоизаи адабии Зуфархон Ҷавҳарӣ, Аълочии матбуоти Тоҷикистон.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Баёзи адибони Истаравшан — Душанбе: «Эҷод», 2009. — 288 саҳ.
**Бонки замонатӣ** — бонки махсусе, ки фаъолияти он аз додани кредитҳои замонатӣ, яъне, кредит дар асоси ба гарав мондани амволи ғайриманқул ё харидани он иборат аст.

Қарзҳои бонки замонатӣ дарозмуҳлат мебошанд. Сарчашмаи маблағи бонки замонатӣ аз ҳисоби пардохтҳои аввалин ва маблағи мизоҷон, хусусан онҳое, ки хоҳиши гирифтани кредити замонатӣ доранд, инчунин сармояи худи бонк аст. Бонки замонатӣ вобаста ба тарзу додани қарзҳо заминӣ (дар асоси ба гарав мондани замин), мелиоративӣ (барои иҷрои қарзҳои обёрӣ) ва коммуналӣ (дар асоси пешниҳод намудани амволи ғайриманқули шаҳрӣ) мешавад. Бонки замонатӣ барои рушди иқтисодиёти мамлакат муҳим аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бонки замонатӣ / Ш. Дӯстбоев // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая советская (1 изд.)
* Современной Украины

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4161147-0
* J9U: 987007546057605171
* LCCN: sh85087383
* NKC: ph473690

 |
**Хоҷаалӣ Бозорӣ** — шоири тоҷик (асри 16).

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳаш Астаробод. Дар чанде аз монобеи адабӣ, аз ҷумла «Туҳфаи Сомӣ»-и Соммирзои Сафавӣ чун шоири хуштабъу ширинсухан ёд шудааст. Намунаҳо аз осораш (ғазалҳо, рубоиҳо, қитъаҳо) ба тавассути тазкираҳо боқӣ мондаанд. Абёти зерин аз ӯст:

> Бо дил гуфтам, ки эй дил, аҳволи ту чист?   
> 
> Дил дида пуроб карду бисёр гирист.   
> 
> Гуфто, ки чӣ гуна бошад аҳволи касе,   
> 
> К-ӯро ба муроди дигаре бояд зист?
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бозорӣ Хоҷаалӣ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1, Д. 1988.
Харитаи Балатон
Балатон
**Бáлатон** (маҷорӣ: Balaton, олмонӣ: *Plattensee*, словакӣ: Blatenské jazero, словенӣ: Blatno jezero– ботлоқ, лот. Pelso) — кӯл дар ғарби Маҷористон, дар ҳамвории Дунайи Миёна, яке аз самтҳои асосии саёҳат дар мамлакат, бузургтарин дар Аврупои Марказӣ.

Маълумоти умумӣ
---------------

### Ҷуғрофия

Масоҳаташ 594 км², дарозӣ — 79 км, бараш фарқкунанда аз 1,2 то 12,4 км. Баландии канори обаш аз сатҳи баҳр — 104 метр. Ҷуқурии миёнааш 3,6 метр, ниҳоиаш 12,5 метр. Дарозии хати соҳилҳояш 236 километр, ҳаҷми об дар кӯл 1,9 км³, масоҳати ҳавзаи обрез — 5181 км²-ро ташкил медиҳад.

Дар пастхамии тектоникӣ ҷойгир мебошад. Соҳилҳояш паст, қисман ботлоқшуда, қисми шимолу ғарбиаш – нимҷазираи Техан баланд буда, ҷо-ҷо каҷу килеб аст.

### Гидрография

Иқлимаш нарм. Ҳарорати миёнаи январ 2 °C, июл 21,4 °C, бориши солона қариб 700 мм. Рӯзҳои офтобиаш бештар буда, ҳарорати оби кӯл тобистон наздики 21–22 °C мешавад. Ба Балатон бисёр дарёҳои хурд мерезанд (калонтаринашон Зола). Оби Балатон ба воситаи дарёи Шио, ки ба наҳр табдил дода шудааст, ба дарёи Дунай мерезад.

Ҷойҳои тамошобоби табиӣ
-----------------------

### Тихан

Намуди Балатон бо Тихан
Бандари Шиофока
Атрофи кӯл минтақаи фароғативу табобатии дараҷаи байналмилалӣ (дорои чашмаҳои маъданӣ) мебошад. Табобатгоҳҳои балнеологии «Балатонфюред» ва «Шиёфок» машҳуранд. Аз Балатон моҳӣ мегиранд, дар он катамаранҳо (қаиқҳо) ҳаракат мекунанд. Аз соҳилҳояш роҳҳои оҳану автомобилгард мегузаранд. Дар атрофи Балатон Боғи миллии Техан (1952, аввали дар Маҷористон) ҷойгир аст.

Пайвандҳо
---------

* Сайт региона Балатон
* Балатон на сайте «Венгрия, взгляд изнутри» (рус.)
* Озеро Балатон (1969) — документальный фильм, ТО «Экран», на сайте YouTube
* (англ.) Туристическая информация

Ref-en
* (англ.) Гид по озеру Бойгонӣ шудааст 7 апрели 2014  сол.

Ref-en
* Сайт аэропорта Балатон
* Галерея

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
Балбал
**Балбáл** — ҳайкали зан, ки аз санг тарошида, болои қабр ё теппа мегузоштанд. Баландиаш аз 1 то 4 метр мебошад. Аз дарёи Днестр дар Ғарб то ба Қаззокистону Муғулистон дар Шарқ вомехӯрад. Қадимтаринаш ба асрҳои 5-4 то милод, навтаринаш ба асрҳои 13-14 милодӣ мансуб аст. Олимон гузоштани «Балбал»-ро ба парастиши аҷдод марбут медонанд.

Дар Балбалҳо номи подшоҳони ғолибомада навишта мешуданд. Дар баъзе ҷойҳо якбора 300—350 балбалро дида метавонем.

Сарчашма
--------

* Балбал // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)

 |
**Балантидиáз** (лот. balantidiasis) — як навъи бемории ҳайвоноту одам. Балантидиазро содатаринҳо меангезанд. Асосан дар ноҳияҳои хукпарварӣ паҳн гаштааст. Ангезандаи беморӣ балантидияҳо (*Balantidium coli*) буда, дар рӯдаи ғафси хук, баъзан сагу одам зиндагӣ мекунанд. Ҳангоми балантидиаз фаъолияти рӯда вайрон мешавад.

Манбаи сироят
-------------

Манбаи сироят хуки касал аст. Бо ахлоти он систаи балантидия ба хоку фарши хукхона меафтад. Баъди ба рӯда ворид шудан, систаи беҳаракат ба инфузория табдил ёфта, дар девораи рӯда ҷой мегирад ва захмин месозад. Ҳарор. бадани ҳайвони касал баланд мешавад; аз дарун луоби фасоддори хунолуд меояд. Ҳангоми балантидиаз то 50%-и ҳайвони касал нобуд мешавад.

Аломатҳо
--------

Балантидияҳо дар сӯрохи рӯдаи ғафси одам афзоиш карда, ягон нишонаи бемориро ба вуҷуд намеоваранд. Аломатҳои балантидиаз дар мавриди ба девораи рӯда амиқтар рафтани ангезандаҳои беморӣ рух менамоянд.

Навъҳои балантидиаз
-------------------

Балантидиаз шадиду музмин мешавад. Дар аснои балантидиази шадид бемор табу табларза карда, беҳол мегардад, сару шикамаш дард мекунад, дилбеҳузурӣ ва қай ба вуҷуд меояд; бемор дар як рӯз то 15–20 маротиба қазои ҳоҷат мекунад; наҷосат омехта бо хун ва луоб аст. Беморон зуд лоғар гашта, дар онҳо нишонаҳои беобии организм ба мушоҳида мерасанд. Балантидиази шадид то 2 моҳ идома меёбад. Ҷараёни балантидиази музмин давра ба давра аст. Дар давраҳое, ки аломатҳои беморӣ нест мешаванд, бемор худро хуб ҳис мекунад.

Пешгирии беморӣ
---------------

Бо мақсади пешгирии балантидиаз тоза нигоҳ доштани атрофи хукхонаҳо, баъди кор ва пеш аз таом шустани даст аҳаммияти зиёд дорад.

Сарчашма
--------

* Балантидиаз // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Изобутилен** (изобутен, 2-метилпропан, карбоҳидриди беҳад) (СН3)2С=СН2 — гази беранг, ҳарорати ҷӯшишаш 6,9°С, зичиаш 0,6266 г/см3 (–6,6°С), nγ-25 1.3814. 

Изобутиленро дар натиҷаи деҳидрогенонии изобутан бо иштироки катализаторҳои оксидӣ (мас. Сr2O3, Al2O3 ва ғ.) дар ҳарорати 500–600°С ё деҳидрататсияи спирти изобутил ҳосил мекунанд. Изобутилен хусусияти хуби полимеризатсия ва сополимеризатсия шуданро дорад. Бинобар ин аз он дар истеҳсоли полиизобутилен ва бутилкаучук истифода мекунанд. Изобутилен барои алкилонидани пайвастҳои ароматӣ ва изобутан (бо мақсади ҳосил кардани изооктан) ба кор бурда мешавад. Изобутилен-ро соли 1825 Фарадей дар дурдаи гази равшанидиҳанда (омехтаи метан ва ҳидроген) кашф кардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Изобутилен // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Изодинамия** (аз изо… ва dynamis — қувва, неру, қобилият), **қонуни изодинамия** — имкони иваз кардани як моддаи ғизоӣ ба моддаи ғизоии дигар бо эквивалентҳо ва таносуби миқдорӣ.

Истилоҳи изодинамияро соли 1883 физиологи олмонӣ М. Рубнер ба илм ворид кардааст. Мас. 1 г карбоҳидратро метавонад 1 г сафеда иваз кунад (ҳангоми оксид шудани сафеда ва карбоҳидратҳо дар андомгон 4,1 ккал/г озод мешавад); 2,27 г сафеда мувофиқ ба 1 г чарбӣ аст (ҳангоми оксид шудани 1 г чарбӣ 9,3 ккал/г озод мешавад). Вале дар мавриди иваз кардани як модда ба моддаи дигар бояд баъзе маҳдудиятҳо риоя шаванд, зеро моддаҳои ғизоӣ бояд на танҳо неруро такмил диҳанд, балки хароҷоти андомгонро низ барқарор намоянд. Ин бештар ба сафедаҳо, ки миқдорашон дар ғизо бояд аз сатҳи муқаррарӣ кам набошад, дахл дорад. Карбоҳидратҳо ва чарбӣ метавонанд ҳамдигарро то ҳадди имконпазир иваз кунанд. Истеъмоли барзиёди сафеда барои ҷигар гаронӣ ба бор меорад; зиёд будани чарбӣ муҷиби куллан оксид нашудани маҳсули мубодила ва падид омадани бемории атсидоз мешавад. Моддаҳои асосие, ки талафоти неруии андомгонро барқарор месозанд, карбоҳидратҳо мебошанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Изодинамия // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
| Meurthe-et-Moselle |
| --- |
| Департаменти Мёрт ва Мозел |
|  |
| Location |
|  |
| Инфо |
| **Пойтахт:** | [[]] |
| **Аҳолӣ:** | (1999) |
| **Масоҳат:** | km² |
|

**Департаменти Мёрт ва Мозел** (фаронсавӣ: Meurthe-et-Moselle) — яке аз департаментҳои Фаронса аст.

Ҷуғрофия
--------

Масоҳат 5246 км². Тавассути ин департамент дарӯҳои Мёрт, Мозел, Шеер ва Везуз мегузаранд.

Департамент включает 4 округа, 44 кантона и 594 коммуны.

Инҷоро ҳам бингаред
-------------------

 
Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи 
***Департаменти Мёрт ва Мозел*** дорад


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Фаронса мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Виктор Вазарели** (Vasarely, аслан Вашархей Vasarhel) (9.4.1908 – 15.3.1997) — наққоши фаронсавӣ, асосгузори оп-арт ва яке аз ҳунармандони муваффақтарини ин сабк.

Зиндагинома
-----------

Виктор Вазарели дар Маҷористон таваллуд шудааст. Соли 1930 ба Порис кӯчид. Дар солҳои 30 садаи XX ба Вазарели осори П. Клее ва П. Мондриан таъсири сахт гузошт. Вазарели силсилаи усулҳои тасвирию графикии ҳандасавиро таҳия намуд. Дар ибтидо рассоми соҳаи графика буд, сипас ба наққошӣ рӯй овард ва тарҳҳои хаттии сиёҳу сафедро дар рӯйи коғаз, варақаи шаффофи пластика ва шиша мекашид. Чоркунҷа, доира, секунҷа, росткунҷа ва хатҳои мувозии амудиву уфуқӣ унсурҳои аслии таркибии асарҳояш буданд. Вай бо кашидани хатҳо дар фосилаҳои гуногун нисбат ба якдигар дар асараш мафҳумҳои муҷарради фазоии себуъдӣ (сеандоза)-ро падид овард. «Фирӯза» (1965, Амстердам, Стеделийк-музей), «Зетт» (1966, Монреал, Осорхонаи санъати муосир), «Вега-Сенде» (Осорхонаи ҳунарҳои муосири Теҳрон) аз ҷумлаи онҳоанд. Баъдан рангҳои дурахшонро ба кор бурд. Асарҳои Вазарели дар бисёр намоишҳои байналмилалӣ соҳиби ҷоизаҳо гардидаанд. Ҳамчунин аз соли 1960 дар соҳаи санъати монументалӣ ва дизайн фаъолият дошт. Барои филмҳои тасвирӣ суратҳо мекашид, ки ба сифати ашёи ороишӣ ё бозичаҳо истифода мешуданд. Соли 1982 дар ватанаш шаҳри Печ осорхонаи Вазарели кушода шуд. Осори Вазарели дар бисёр осорхонаҳои ҷаҳон ба намоиш гузошта шудаанд.

Адабиёт
-------

* Хальцай М. Вазарели. М. 2006;
* Новая российская энциклопедия. Т. III (2). М. 2007;
* دانشنامۀ دانشگستر. جلد ۱۷. تهران، ۱۳۸۹ هـ. ش؛ دائرة المعارف فارسی. جلد ۲. تهران، ۱۳۸۷ هـ. ش

Сарчашма
--------

* Вазарели // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

Эзоҳ
----

1. ↑  Victor Vasarely (нидерл.)
2. ↑  Library of Congress Authorities (ингл.) — Library of Congress.
3. ↑  RKDartists (нидерл.)
4. ↑
5. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
6. ↑  Babelio (фр.) — 2007.
7. ↑  Архив изобразительного искусства — 2003.
8. ↑   (ингл.)
9. ↑  Union List of Artist Names (ингл.) — 2019.
**Нашри қонун** - ба маълумоти умум расонидани қонун тавассути чопи он дар нашрияҳо мебошад. Нашри расмӣ ва ғайрирасмӣ мавҷуд аст. Нашри расмии қонун давраи алоҳидаи ҷараёни қонунгузорӣ мебошад. Нашри қонунҳо дар рӯзномаи «Ҷумҳурият», маҷаллаҳои «Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Маҷмӯи қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон» нашри расмӣ ҳисоб мешавад. Дигар нашрияҳо (тиҷоратӣ, ғайритиҷоратӣ) ҳуқуқ надоранд то нашри расмии қонуни қабулшуда онро чоп намоянд. Дар ин ҳолат онҳо уҳдадоранд, ки манбаи расмии нашрро нишон диҳанд. Мувофиқи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон (м. 10) қонунҳо танҳо пас аз интишори расмиашон мавриди амал қарор мегиранд. Конунҳо аз рӯзи нашри расмӣ ва ё рӯзе, ки дар худи қонун (танҳо баъди нашри расмӣ) нишон дода шудааст, мавриди амал қарор мегиранд. Нисбати санадҳои зерқонунӣ чунин талабот пешбинӣ нагардидааст. Онҳо метавонанд дар рӯзи қабул ё рӯзе, ки дар онҳо нишон дода шудааст, мавриди амал қарор гиранд. Маҳдудият танҳо нисбати санадҳои меъёрии ҳуқуқие мавҷуд аст, ки онҳо ба ҳуқуқ, озодӣ ва уҳдадориҳои инсон дахл доранд. Ин санадҳо агар барои маълумоти умум ба таври расмӣ интишор нашуда бошанд, набояд татбиқ карда шаванд.

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 332
**Изоморфизм ва ҳомоморфизм** – мафҳуме, ки яксонӣ (изоморфизм; юн. ἴσος – яксон, якранг ва μορφή – шакл) ё монанди (ҳомоморфизм; юн. ὁμός – шабоҳат)-и сохт (сохтор)-и низомҳо (равандҳо, таркибҳо)-ро мефаҳмонад. 

Ду низоме изоморф (дар муносибати изоморфизм қарордошта) номида мешавад, ки агар байни унсурҳо, вазифа (амал)-ҳо ва моҳияти онҳо таносуб ва ё ҳусни тавофуқ вуҷуд дошта бошад. Дар ин ҳолат ҳар як низом тимсоли изоморфии дигаре буда метавонад. Иртиботи ҳомоморфизм аксаран умумитар (ва заифтар) мешавад. Аз ин рӯ, ҳар як изоморфизм ҳомоморфизм буда метавонад, аммо на баръакс. Дар ин сурат таносуби аломатҳо ва ҳаммаъноӣ байни унсурҳои низом фақат хусусияти якҷанбаӣ мегирад. Ба ҳар як унсури низоми аввал унсури ягонаи низоми дуюм мувофиқат мекунад, на баръакс: ба унсури низоми дуввум бештар аз як унсур метавонад мувофиқат кунад. Дар ин ҳолат низоми аввал тимсоли ҳомоморфӣ барои низоми дуввум ва низоми дуввум ҳомоморфи тимсоли дуввум ба шумор меравад. Таҳти мафҳуми И. ва Ҳ. муносиботи васеи дараҷаҳое фаҳмида мешавад, ки байни низомҳои хусусиятҳои гуногундошта вуҷуд дорад (мас. муносибати байни сурат ва асли он, тарҷумаи матн аз як забон ба забони дигар ва асли он, харитаи ҷуғрофӣ ва маҳалли ба он мувофиқ, ҳаракати ҷирмҳои осмонӣ ва низоме, ки онро тавсиф мекунад ва ғ. ). Айнан ҳамин мафҳумҳо дар риёзёт ва мантиқ ба кор мераванд.

Изоморфизм (ҳамшклангорӣ) муносибати навъи баробариро дар назар дорад. Мафҳуми И. ва Ҳ. барои тавсифи мафҳуми амсила ва усули амсиласозӣ, инчунин барои мақулаҳои маърифатии тимсол (агар он ба воситаи ягон низоми ишоратӣ муайян шуда бошад) истифода мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Новая философская энциклопедия. В 4-х томах. Т. 2. М. 2010.

Сарчашма
--------

* Изоморфизм ва ҳомоморфизм // Ғ — Дироя. — Д. : СИЭМТ, 2016. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 5). — ISBN 978-99947-33-67-5.
**Юлдуз Турдиева** (ӯзбакӣ: *Yulduz Turdiyeva*: тав. 10 августи 1985, Бухоро) — овозхони маъруфи ӯзбек аст, ки бо забонҳои ӯзбекӣ, озарӣ ва форсӣ месарояд. Ҳунарпешаи шоистаи Ӯзбекистон.

Зиндагинома
-----------

Юлдуз Турдиева 10 августи соли 1985 дар дар шаҳри Бухоро ба дунё омадааст. Дар синни 12 солагӣ, иштиёқ ба мусиқии суннатӣ пайдо кард ва пас аз тарки мактаб, мустақиман ба Консерваторияи давлатии Узбакистон рафта соли 2008 онҷоро хатм кардааст.

Юлдуз Турдиева соли 2007 издивоҷ карда, ҳоло ду фарзанд дорад.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3  Yulduz Turdiyeva yosh estrada xonandalari, o‘zbek maqomi va oilasi haqida(ӯзб.). *O‘zbekiston yangiliklari – Zamin.uz*. 11 Декабри 2019 санҷида шуд.
2. ↑  Biography of Yulduz Turdiyeva. *www.zamanproduction.com*. 5 августи 2014 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 11 Декабри 2019.
**Истад Облоқулович Раҳматов** (1. 09. 1947, қ. Кулбаи Поёни н. Самарқанд), иқтисодшинос. Номз. илми иқт. (1977), дотс. (1981).

Зиндагинома
-----------

Истад Облоқулович Раҳматов дар фак. иқт. (шуъбаи иқт. савдои) УДТ ба номи В. И. Ленин таҳсил кардааст (1964-68). Ассис. каф. иқт. сиёсии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1968-1972). Баъд аз хидмати Арм. Сов. (1972-1973), асп. (1973-1977), ассис. муал. калон ва дотс. каф. иқт. сиёсии фак. иқт. УДТ ба номи В. И. Ленин (1978-1983), сафари хидматӣ ба Афғонистон-омӯзгори каф. иқт. сиёсии Дон. Кобул (1983-96). С. 1993 ба зодгоҳаш ш. Самарқанд
кӯчидааст. Аз соли 1996 – муд. каф. Фанҳои иқт. Коллеҷи иқт. ш. Самарқанд. Муаллифи зиёда аз 20 мақолаи илмию методӣ, китоби дарсӣ ва дастурамалҳо.
Бо мед. « Барои меҳнати шоён. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин» ва чандин Грам. Фахрии соҳавӣ мукофотонида шудааст.

Сарчашма
--------

* Аслҳо ва наслҳо. – Душанбе, 2013, - С. 129 ISBN 978-99947-958-2-6

Эзоҳ
----
| Монблан |
| --- |
|  |
| Хислат: | {{{Хислат}}} |
| Намуд: |  |
| Қитъа: | Аврупо |
| Кишварҳо: | Фаронса, Италия |
| Дарозӣ / Бар: |  |
| Қуллаи баландтарин: | {{{Қуллаи баландтарин}}} |
| Шаҳри калонтарин: |  |
| Дарёи калонтарин: |  |

**Монблан** (фаронсавӣ: Mont Blanc, итолиёвӣ: *Monte Bianco*), массиви кухиест дар кӯҳҳои Алпи Ғарбӣ, дар сарҳади Фаронса, Италия ва Швейтсария. Тӯлаш 50 км, баланднаш то 4807 м (нуқтаи баландтарини кӯҳҳои Алп ва умуман Аврупои Ғарбӣ). Аз гранит, гнейс ва варақсанги кристаллӣ таркиб ёфтааст. Майдонн умунии пиряххо 277 км 2. Пиряхи калонтаринаш Мер-де-Глас (тулаш 15 км). Дар Монблан расадхонаҳои астрономӣ ва метеорологӣ сохта шудаанд. Аз Монблан туннел (11,6 км) мегузарад, ки шоссеи он Франтсия ва Италияро ба ҳам мепайвандад. Монблан ҷои кӯҳнавардист.

Инҷоро ҳам бингаред
-------------------

 
Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи 
***Монблан*** дорад
**Игор Глебов** (русӣ: И́горь Алексе́евич Гле́бов; 21 январи 1914, Санкт-Петербург — 11 январи 2002, ҳамон ҷо) — олими рус дар соҳаи электроэнергетика ва мошинсозии электрӣ. Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1981). Академики АИ ИҶШС (1976), академики АИ Федератсияи Русия (1991).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти политехникии Ленинград (1938). Солҳои 1941—1945 дар сафи Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои 1946—1954 дар Институти асбобсозии авиатсионии Ленинград, 1951—1961 дар Институти технологии саноати хӯрокворӣ, аз 1961 дар Инстиути умумииттифоқии таҳқиқоти илмии мошинсозии электрӣ (аз 1973 директор) фаъолият намуд. Игор Глебов асосан дар соҳаи системаҳои электроэнергетикӣ, коркарди мошинҳои электрии пуриқтидор, татбиқи ҳодисаи фавқунноқилият дар мошинсозии электрӣ таҳқиқот анҷом додааст. Игор Глебов системаҳои нави ангезиш ва танзими автоматии турбоагрегатҳову ҳидроагрегатҳоро ихтироъ намуда, мошинҳои электрӣ ва табдилдиҳандаҳои нимноқилиро такмил додааст. Игор Глебов солҳои 1968—1976 президенти Комитети таҳқиқоти илмии «Мошинҳои электрии чархзананда» дар назди Ташкилоти байналмилалӣ оид ба силсилаи энергетикии азим (СИГРЭ) буд; узви ҳақиқии Институти Амрико оид ба электротехника ва электроника.

Ҷоизаҳо
-------

Дорандаи Мукофоти давлатии ИҶШС (1968), Мукофоти давлатии Украина (1990), Мукофоти давлатии Русия оид ба илму техника (2001). Бо орденҳои «Барои хидматҳои шоён дар назди Ватан», Ленин, Александр Невский, Револютсияи Октябр ва дигар ордену медалҳо сарфароз гардидааст.

Сарчашма
--------

* Глебов Игор Алексеевич / Н. Қозиҷонова // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Герои страны

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (научно-образовательный портал)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 171127587
* ISNI: 0000 0001 0972 4900
* LCCN: n81005071
* NKC: jx20060506004
* NUKAT: n98002725
* VIAF: 53001110
* WorldCat VIAF: 53001110

 |

 |
**Ҷумъаев Бахшулло Боқиевич** (10 сентябри 1960, деҳаи Каздон, ноҳияи Айнӣ) — зистшинос, доктори илми биология (2000), узви вобастаи АМИТ.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи (1987) факултаи химияю биологияи Институти давлатии педагогии Душанбе аст. Дар ҳамин ҷо муддате ба сифати лаборанти кафедраи химияи органикӣ ва биологӣ кор карда, аз соли 1988 дар Пажӯҳишгоҳи физиология ва биофизикаи растаниҳои АИ Тоҷикистон фаъолият менамояд. Вазифаҳои ходими хурди илмӣ, ходими илмӣ, ходими калони илмӣ, ходими пешбари илмӣ (1988—2002) иҷро карда аз соли 2002 сарходими илмии озмоишгоҳи биохимияи фотосинтези Пажӯҳишгоҳи ботаника, физиология ва генетикаи АИ Тоҷикистон мебошад. Ҳамзамон ба ҳайси дотсенти кафедраи биохимияи ДДТТ ба номи Ибни Сино хидмат менамояд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ; Зери таҳрири Сайфидин Назарзода. — Душанбе, 2016. — 720 с.
Ҳудуди Чин дар наздикии марз бо Тоҷикистон 
**Сарҳади байни Тоҷикистону Чин сарҳади** давлатӣ мебошад, ки байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Халқии Хитой убур мекунад. Он қисми ба ном «сарҳадӣ ҷанубии ИДМ ва фазои собиқ шӯравӣ » мебошад, сарфи назар аз он, ки сарҳад дар тарафи шарқ медавад, на аз тарафи ҷануб. 

Масофаи умумии сарҳади давлатии ду кишвар 494,95 километрро ташкил медиҳад. Қариб тамоми сарҳад бо баландиҳои қад-қади қаторкӯҳҳои Помир дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшони Тоҷикистон ва аз тарафи дигар аз қисмати ҷанубу ғарбии Вилояти Мухтори Синтзян Уйғури Чин аз тарафи дигар мегузарад . 

Соли 2011 байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Мардумии Чин як созишномаи байниҳукуматӣ ба имзо расид, ки мувофиқи он нуқтаи ягонаи гузаргоҳ бо мақоми байналмилалӣ дар сарҳади давлатии ду кишвар гузаргоҳи Кулма-Карасу дар ноҳияи Мурғоби Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ва ҳавзаи Қашғар дар вилояти мухтори Синтсзян Уйғури Чин. Роҳ ба нуқтаи гузаргоҳ аз Тоҷикистон аз деҳаи Мурғоб мегузарад ва дар баландии 4365 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Дар зимистон, ин қисмати сарҳад бо барфи зиёд фаро гирифта шудааст, ки ҳаракатро мушкил месозад. Ягона долони байни Тоҷикистон ва Чин аз ағбаи Кулма мегузарад, ки роҳи муҳимтарини тиҷоратию иқтисодӣ байни ду кишвар мебошад. Роҳи автомобилгарди қисми ғарби Тоҷикистон бо Чин аз қаламрави Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, ки дар наздикии деҳаи Мурғоб, ба самти Чин ва дар шимоли Қирғизистон мегузарад, мегузарад. 

Дар соли 2012, ҳама корҳои делимитатсия ва демаркатсионӣ барои аниқсозии сарҳади давлатии ду кишвар ба анҷом расиданд, созишномаҳои байналмилалии байни ду кишвар дар бораи сарҳади давлатӣ ва демаркатсияи он ба имзо расонида шуданд ва эътибори худро пайдо карданд. Худи ҳамон сол Созишномаи байниҳукуматӣ дар бораи низоми сарҳади давлатӣ байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Халқии Хитой ва Созишномаи сетарафаи байни Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷумҳурии Халқии Хитой ва Ҷумҳурии Исломии Афғонистон дар бораи ҷойгиршавии нуқтаҳои гузаргоҳи сарҳади давлатии се кишвар ба имзо расиданд. Пас аз имзои ин созишномаҳо, ҷонибҳо ба пуррагии ҳифзи сарҳадҳои давлатӣ, бо бахшҳои мушаххаси онҳо, ки рафъи баҳсу ихтилофҳоро таъмин мекарданд, шурӯъ карданд   .

Бинед низ
---------

* Муносибатҳои Хитой ва Тоҷикистон
* Сарҳади Тоҷикистону Афғонистон

Манбаъҳо
--------

1. 1 2 3 4  Информация о государственной границе Таджикистана с Китаем на официальном сайте МИД Таджикистана(пайванди дастнорас — *таърих*). 10 ноябри 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 13 апрели 2016.
2. ↑  Таджикистан подписал соглашение по границе с КНР

Пайвандҳои берунӣ
-----------------

* Маълумот дар бораи сарҳади давлатии Тоҷикистон бо Чин дар сайти расмии Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон
**И́гор Василевич Горинин** (русӣ: И́горь Васи́льевич Горы́нин; 10 март 1926, Санкт-Петербург — 9 май 2015, Санкт-Петербург) — физикдон ва кимиёдони рус, академики АИ ИҶШС (1984, аз 1991 академики АИ Русия). Асосгузор ва роҳбари мактаби маводшиносии илмӣ.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултаи филизшиносии Донишкадаи политехникии Ленинград (1949). Ходими илмӣ (1949), муовини директор оид ба илм (1958), сармуҳандис, директори генералӣ (1977—2008), президент ва роҳбари илмии (аз 2008) Институти марказии илмӣ-таҳқиқотии масолеҳи конструктории «Прометей». Оид ба маводди реакторҳои атомӣ, кафшеркунӣ, фавқулмустаҳкамии сохториву технологии масолеҳи кафшершаванда таҳқиқот анҷом додааст. Усулҳои легиронӣ (усулҳои ба хӯла ҳамроҳ кардани ҷузъҳои дигари филиззӣ барои ҳосил кардани пӯлод), табодули фазавӣ ва хосиятҳои ташаккули сохтори дислокатсионӣ, инчунин асосҳои физикии мустаҳкамӣ ва хосиятҳои пластикии масолеҳро таҳия намудааст. Бо роҳбарии Г. барои дастгоҳҳои энергетикии атомии собит ва манқул (нақлиётӣ) шаклҳо (наслҳо)-и нави ба таъсири гармиву радиатсия тобовари пӯлодҳои фавқулмустаҳкам ҳосил карда шудаанд. Муаллифи беш аз 500 асари илмӣ, аз ҷумла 8 монография, 222 патент ва кашфиёт.

Ордену ҷоизаҳо
--------------

Дорандаи Мукофоти ленинӣ (1963), Мукофоти давлатии ИҶШС (1974), Мукофоти давлатии Русия (1994, 2005). Бо орденҳои Ленин, Байрақи Сурхи Меҳнат, Инқилоби Октябр, медали тилои ба номи Д. К. Чернов ва ғ. сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Горинин Игор Василевич // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* LCCN: n82052766
* VIAF: 1353149108402168780000
* WorldCat VIAF: 1353149108402168780000

 |
**Даврон Гулмуродов** — сароянда, меросбари анъанаҳои эҷодию иҷроии ҳавзаи ҳунарии водии Ҳисор (сабки иҷроии Бухоро), Аълочии фарҳанги ҶТ(2001), барандаи Озмунҳои ҷумҳуриявии телевизионии «Бӯстон» (1986), «Андалеб» (2001).

Гулмуродов фориғуттаҳсили мактаби ҳамагонии ноҳияи Турсунзода (1969-1979), шуъбаи мусиқии анъанавии Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода (1981-1986) буда, фаъолияти иҷроию тадрисиашро дар мактаби мусиқии шаҳри Турсунзода (муаллими суруд ва мусиқӣ, 1986-91) идома дода, сипас дар вазифаҳои масъули бахши фарҳангии ноҳия хидматгузорӣ менамояд. Гулмуродов яке аз таъсисдиҳандагони дастаи мақомхонони ноҳияи Турсунзода буда, анъана ва суннатҳои дерини иҷроии мақомхонии водии Ҳисорро бо тозакориҳои ҳунарӣ идома медиҳад. Гулмуродов дар иҷрои шохаҳои овозии мақомҳо, аз ҷумла «Ироқи Бухоро», «Насруллоӣ», «Нимчӯпонӣ», «Муғулчаи Дугоҳ», «Уфари Ироқи Бухоро», «Соқиномаи Ироқи Бухоро», «Қашқарчаи Савти калон», «Сарахбори Ороми ҷон», «Сарахбори Наво» ва ғ. маҳорати хуби иҷроӣ ба харҷ дода ва дар рангомезии барномаи ҳунарии дастаи мақомхонони ноҳия саҳми хоса гузоштааст. Гулмуродов иштирокдори Симпозиум-фестивалҳои мусиқии Самарқанд (1987), Душанбе (1990, 2002, 2006) ва чандин ҷашнвораҳои мусиқии мақомӣ ва мардумист. Гулмуродов барои саҳми арзандааш дар тарғибу рушди мусиқии мақомӣ, маҳорати баланди иҷроӣ бо Ифтихорномаи Президенти ҶТ (2003), Вазорати фарҳанги ҶТ (2001), ҷоизаҳои озмунҳои ҷумҳуриявӣ, байналмилалӣ («Бӯстон» «Андалеб»-1986, 2001, «Аржанг»-2002) ва ғ. мушарраф шудааст. Гулмуродов мураббии чандин сароядагони ҷавони мақомсарост.

Адабиёт
-------

* Таджикская музыка, Душанбе, 2003;
* Шашмақом шоҳкории назму наво (Раҳнамои фестивали байналмилалии Шашмақом, Душ. 2006).

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Шашмақом

Сарчашма
--------

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 52 ISBN 978-99947-49-13-3
**Донишгоҳи варзишии Тирана** (алб. *Universiteti i Sporteve të Tiranës*) — як донишгоҳи давлатии варзишӣ дар пойтахти Албания Тирана аст. Он соли 1960 ҳамчун донишкада таъсис ёфта, аз соли 2010 донишгоҳи мустақил мебошад. Донишгоҳи варзишии Тирана ягона донишгоҳ дар кишварест, ки ин навъи таҳсилро пешниҳод мекунад.

Таърих
------

Таълими варзиш дар Албания дар соли 1948, вақте ки дар Тирана *Мактаби тарбияи ҷисмонӣ* таъсис ёфт, оғоз ёфт. Соли 1958 дар факултети таъриху филологияи Донишгоҳи Тирана, ки дар он вақт нав кушода шуда буд, кафедраи тарбияи ҷисмонӣ таъсис дода шуд. 

Соли 1960 институти мустакили ба номи Вохо Куши, партизани албан ва Югославия таъсис ёфт, ки маълумоти сесоларо пешкаш мекунад. Аз соли 1971 *донишкада Институти Ларте ва Тарбияи ҷисмонии «Воҷо Куши» номида* шуд. Омӯзиш аз соли 1993 чор сол давом мекунад. 

Соли 2010 донишгоҳ ба *Академияи Донишкадаи Тарбияи ҷисмонӣ ва Варзиши "Воҷо Куши"* табдил дода шуд. Дар соли 2010 он ба донишгоҳ бо барномаи таълимии пурраи донишгоҳ пешбарӣ карда шуд.

Факултетҳо
----------

* Факултети илмҳои ҳаракат
* Факултети илмҳои таълимӣ

Истинодҳо
---------

* Вебсайти расмии Донишгоҳи варзишии Тирана (Албания)

Эзоҳ
----

1. ↑  *Fjalor enciklopedik shqiptar*. 1985. pp. 420 f.
**Ӯткур Улуғназарович Аҳмадов** (11.09.1953, Душанбе) — педиатр, номзади илмҳои тиб (2000), дотсент (2009).

Зиндагинома
-----------

Ӯткур Улуғназарович Аҳмадов дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино таҳсил кардааст (1972–78). Пизишки интерни Беморхонаи клиникии кӯдаконаи № 1 Душанбе (1978–79), пизишки боварии шуъбаи суғуртаи Ит. касабаи ҶТ (1979–80), педиатр, муд. шуъбаи полиомиелити Беморхонаи клиникии кӯдаконаи № 2 Душанбе (1980), муд. шуъбаи полиомиелити Беморхонаи клиникии сироятии Душанбе (1980–1996), ҳамзамон ассис. каф. асабшиносии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1991–2001), ассис. каф. беҳдошти муҳити зисти Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (2001–04), дотс. каф. беҳдошти муҳити зист ва тибби меҳнат (2004–05), дотс. каф. беҳдошт ва экология (2005–2007), ҷон. дек. ва ҳамзамон мутах. офиси бақайдгирӣ оид ба системаи кредити фак. нигаҳдории тандурустии ҷамъиятии ДДТТ (2006–2010). Аз соли 2009 – дотсенти кафедраи Беҳдошти муҳити зисти Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Соли 2000 дар мавзӯи «Циркуляция микроорганизмов в хирургических стационарах и их эпидемиологическое и гигиеническое значение» рисолаи номз. дифоъ кардааст. Муаллифи 85 мақолаи илмӣ ва 3 кит. дарсӣ, аз ҷумла «Заболевания периферической нервной системы» (Д. 2006 ), «Беҳдошти меҳнат» (Д. 2011), «Беҳдошти коммуналӣ» (Д. 2011) ва 25 дастури методӣ.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — 215 с. (тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6