Энсиклопедияи миллии тоҷик, ҷилдҳои 1-8
**Энсиклопедияи миллии тоҷик** (ба ихтисор **ЭМТ**) — донишномаи миллии Тоҷикистон, ки сар аз соли 2008 таълифу тадвинаш дар Тоҷикистон шурӯъ шудааст. Ҷилди якуми ЭМТ соли 2012 бо теъдоди 5 ҳазор нусха бо сарфи 350 ҳазор сомонӣ дар шаҳри Алмаатои Қазоқистон нашр шудааст. Дар донишнома 3200 мақола ҷой гирифтааст, ки ба қалами 650 муаллиф тааллуқ доранд.

Ҷилди аввали ин энсиклопедия аз ҳарфи «А» шурӯъ шуда, бо калимаи «Асос»-и ин ҳарф анҷом ёфтааст.

Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик 20 марти соли 2013 ҷилди дуввуми донишномаи бисёрҷилдаи «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик»-ро ба нашр расонд. 25 дарсади иттилоот марбут ба ҳарфи «А» ба ҷилди дувум гузаштааст.

Таърих
------

*Мақолаи асосӣ*: *Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик*
Бо Фармони Президенти Тоҷикистон дар давлати соҳибистиқлол, куҳанфарҳанг, мутамаддин, дунявӣ ва ҳуқуқбунёди мо низ ба таҳияву тадвини энсиклопедияи миллии бисёрҷилда пардохта шуд, зеро дар китобҳои энсиклопедӣ таърихи кишвар, илм, иқтисодиёт, хоҷагии деҳот, маданият, адабиёту санъат, урфу одат, маросимҳо, ҳаёту фаъолияти шахсиятҳои бузург, ходимони маъруфи ҷамъият, намояндагони мумтози илму маърифат, адибон, ҳунармандон ва санъатварони маъруф дарҷ хоҳанд шуд. Таҷрибаи таърихӣ нишон медиҳад, ки ҳеч як миллат наметавонад бидуни баҳравар шудан аз тамаддуни муштараки миллатҳову қавмҳои ҳамҷавор ба сари худ миллати тавонову бофарҳанг созад ва дар тӯли ҳазорсолаҳо бобақову поянда монда тавонад.

Хати машйи кишвари мо, ки тарафдори сиёсати эътироф ва эҳтироми меъёрҳои ҳуқуқи байналхалқӣ, дахолат накардан ба истиқлоли сиёсӣ ва иқтисодии кишварҳои ғайр, рушду тавсеаи ҳамкориҳо ва робитаҳои манфиатбахши дутарафа бо мамлакатҳои дунёст, ҳамеша аз арзишҳои милливу фарҳангии тоҷикон дар тамоми сатҳҳо ва арсаҳо пуштибонӣ мекунад.

Нашри нахустини ҷилди якуми ЭМТ аз ҷониби ҳайати Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик соли 2012 интишор гардида, соли 2015 ҷилди чоруми Энсиклопедияи Миллии Тоҷик нашр шудааст.

### Оғози фаъолият

Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик аз ибтидои оғози кори китоби бисёрҷилдаи «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик» ба муассисаҳои илмӣ, идораҳои давлатӣ, донишгоҳ ва донишкадаҳои олӣ, иттифоқҳои эҷодӣ, мутахассисони алоҳидаи тамоми соҳаҳои илму фарҳанг ва ҳатто пажӯҳишгоҳҳои хориҷию мутахассисини ҷудогонаи бурунмарзӣ бо Лоиҳаи луғатномаи нашри мазкур муроҷиат намуда онҳоро ба ҳамкорӣ ва мадад даъват карда буд, ки дар натиҷа Луғатнома мавриди муҳокимаи васеи аҳли ҷамъият қарор гирифта то андозае такмил ёфт. Таҷрибаи нашр шудани 8 ҷилди Энсиклопедияи Советии Тоҷик мабнӣ бар тақризу нақдҳои фаровони дар васоити ахбори омма ба табърасида собит намуд, ки аксари эродҳои мутахассисон ва хонандагони одӣ ба ҷой дода шудани шахсиятҳо дар китоб оид буданд. Ба хотири минбаъд ҷилавгирӣ кор кардан аз чунин эродҳо дар Энсиклопедияи Миллии Тоҷик Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (№ 439 аз 2 сентябри соли 2010) "Дар бораи меъёрҳои ворид намудани шахсиятҳои маъруфи таърихӣ ва муосир ба «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик» ба тасвиб расид, ки Сарредаксия тибқи он амал менамояд.

Вобаста ба татбиқи технологияи навтарини саҳифабандию ороиши китоб ва бодарназардошти сифати чопи китоб аз аксҳо ва расмҳои аксаран сиёҳу сафеди кӯҳнашуда, ки барқарор карданашон ғайриимкон буд, сарфи назар гардид. Ҳамчунин шахсиятҳое, ки акси худро пешниҳод накарданд, аз ҷилди аввал берун мондаанд. Ҳаҷми мақолаҳо вобаста ба мавқею манзалати мавзӯи пешниҳодшуда, муҳимияти он ва таклифи муаллифон бо мадди назар гирифтани маълумоти иловагӣ барои муҳаққиқони оянда муайян ва таъйин гардидааст.

Аксари мақолаҳои энсиклопедиро вобаста ба тахассусҳои гуногун олимони маъруф навишта, мақолаҳои мураттибӣ ва тарҷумавиро низ мутахассисони варзида аз маъхазу манбаъҳои муътамад тартиб додаанд, ё тарҷума кардаанд.

Тамоми мақолаҳои ҷилди аввали ЭМТ-ро бидуни олимон-мутахассисони ҷудогонаи соҳаҳои гуногуни илм, аъзои Шӯрои илмӣ-таҳририи аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқшуда хонда маъқулу манзур ва ба чоп тавсия намудаанд. Тартиби омода кардани ҷилдҳои минбаъдаи ЭМТ низ ба ҳамин усул идома хоҳад ёфт.

Мундариҷа
---------

Донишномаи «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик» ҷанбаи илмию оммавӣ дошта нахуст энсиклопедияи миллист.
Дар Қомуси «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик» мақолаҳо дар бораи таърихи кишвар, илм, иқтисодиёт, хоҷагии деҳот, фарҳанг, адабиёту санъат, урфу одат, маросимҳо, ҳаёту фаъолияти шахсиятҳои бузург, ходимони маъруфи ҷамъият, намояндагони илму маърифат, адибон ва ҳунармандони маъруф дарҷ шудаанд. Дар айни замон дар Қомус бахше аз матолиб дар бораи таърихи ҷаҳон, мухимтарин дастовардҳои илму техника ва фарҳанги ҷаҳонӣ, ҳаёт ва кору пайкори нобиғагони ҷаҳонӣ, ки ибратомузанд оварда шудаанд.

Мутолиаи ройгон
---------------

Хонандагон имкон доранд ба таври ройгон аз сомонаи расмии Муассисаи давлатии Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик Бойгонӣ шудааст 20 августи 2018  сол. нусхаи электронии ҷилдҳои нашршудаи донишномаи мазкурро боргирӣ ва мутолиа намоянд.

Ҳаҷм ва муҳтавои нашр
---------------------

| Ҷилд | Унвон | Соли
нашр | ISBN | Шумораи
саҳифаҳо | Адади
нашр |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | А — Асос | 2011 | ISBN 978-99947-33-45-3 | 608 | 5000 |
| 2 | Асос — Боз | 2013 | ISBN 978-99947-33-52-4 | 664 | 5000 |
| 3 | Боз — Вичкут | 2014 | ISBN 978-99947-33-46-0 | 676 | 5000 |
| 4 | Вичлас — Гӯянда | 2015 | ISBN 978-99947-33-77-4 | 660 | 5000 |
| 5 | Ғ — Дироя | 2016 | ISBN 978-99947-33-67-5 | 664 | 5000 |
| 6 | Дирҳам — Замин | 2017 | ISBN 978-99947-33-69-9 | 664 | 5000 |
| 7 | Замин — Илля | 2018 | ISBN 978-99947-33-89-9 | 648 | 5000 |
| 8 | Илм — Исҳоқ | 2019 | ISBN 978-99975-68-12-0 | 672 | 5000 |
| 9 | Исҳоқ — Кашиш | 2020 | ISBN 978-99975-68-17-5 | 676 | 5000 |
| 10 | Кашиш — Косон | 2022 | ISBN 978-99985-0-006-8 | 664 | 5000 |
| 11 | Косон — Қурбон | 2023 | ISBN 978-99985-0-053-2 | 660 | 5000 |

ЭМТ дар Википедияи Тоҷикӣ
-------------------------

Гирдиҳамоии корбарони Википедия дар Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик барои ҳамкории Викимедиянҳои Тоҷик ва Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Аз соли 2014 вироиши интишороти Энсиклопедияи Миллии Тоҷик дар Википедияи Тоҷикӣ шурӯъ шудааст.

Нигаред низ
-----------

* Энциклопедияи советии тоҷик

Эзоҳ
----

1. ↑  Нашри ҷилди аввали Энсиклопедияи миллии тоҷик дар Қазоқистон — Tojnews(пайванди дастнорас)
2. ↑  Ҷилди дуввуми Энсиклопедияи Миллии Тоҷик ба нашр расид — Ховар. 1 апрели 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 марти 2013.
3. ↑  Эмомалӣ Раҳмон. Тоҷикон дар оинаи таърих. Аз Ориёӣ то Сомониён. Душанбе, 2009, саҳ. 8.

Пайвандҳо
---------

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Энсиклопедияи миллии тоҷик***

* donishnoma.tj — вебгоҳи расмии Энсиклопедияи миллии тоҷик

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.