recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Семён Иванович Зубакин** ( зод. 4 май 1952, Verkh-Uymon[d], Кишвари Олтой) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия. Сарвари Ҷумҳурии Олтой аз 13 январи соли 1998 то 19 январи соли 2002.

14 декабри соли 1997 дар интихоботи раиси ҷумҳурии Олтой пирӯз шуд. Аз рӯи вазифа ӯ узви Шӯрои Федератсия, узви Кумитаи буҷет, сиёсати андоз, молиявӣ, асъор ва танзими гумрукӣ, фаъолияти бонкӣ буд. Ӯ ҳамчунин раиси бахши ҷумҳуриявии Олтойи ҳизби "Демократический выбор России" интихоб шуд.

Соли 2001 ӯ бори дигар ба унвони номзад ба мақоми раиси ҷумҳурии Олтой пешбарӣ карда, дар даври аввал 14% овозҳоро ба даст оварда, аз рақиби аслии худ, раиси Ҳизби аграрии Русия Михаил Лапшин (23% овоз), дар даври дуюми интихобот дар 6 январи соли 2002 шикаст хӯрд (Лапшин зиёда аз 68% овозҳоро гирифт)  .

Эзоҳ
----

1. ↑  Время новостей: № 1, 9 января 2002
**Ададҳои комплексӣ** — ададҳои намуди $a+ib$, ки ин ҷо $a$ ва $b$ ададҳои ҳақиқӣ буда, бо аломати $i$–воҳиди мавҳум (ададе, ки квадрати он ба –1 баробар аст) ишора шудааст; a – қисми ҳақиқӣ (ишорааш a =Rez) ва b – қисми мавҳуми (ишорааш b=Imz) адади комплексии z= a+ib номида мешавад. Ададҳои ҳақиқӣ ҳолати хусусии ададҳои комплексӣ мебошанд (ҳангоми b=0). Ададҳои комплексиеро, ки ҳақиқӣ нестанд (b≠0), ададҳои мавҳум меноманд. Ҳангоми a =0 будан ададҳои комплексӣ адади софмавҳум номида мешаванд. Ададҳои комплексии z=a+ibва z= a–ib-ро ададҳои пайвасти комплексӣ меноманд. Амалҳои арифметикӣ бо ададҳои комплексӣ мувофиқи қоидаҳои амалҳо бо бисёрузвҳо (бо дарназардошти баробарии i2=–1) иҷро карда мешаванд. Ба сифати тасвири геометрии ададҳои комплексӣ a+ib нуқтаи ҳамворӣ, ки координатаҳои декартиаш a, b мебошанд, хидмат карда метавонад. Агар координатаҳои қутбии ин нуқтаро бо r ва φ ишора кунем, тасвири тригонометрии ададҳои комплексӣ ҳосил мешавад:, ки ин ҷо r-ро модул () ва φ-ро аргументи ададҳои комплексӣ меноманд (φ=argz). Шакли тригономериии ададҳои комплексӣ барои дараҷабардорӣ ва решагирӣ аз адади комплексӣ хеле қулай аст. Шакли нишондиҳандагии адади комплексӣ, ки бо формулаи Эйлер зич алоқаманд аст, низ дар бисёр мавридҳо муфид мебошад. Истилоҳи «Ададҳои комплексӣ»-ро бори аввал математики немис К. Гаусс (1831) пешниҳод кардааст. Мафҳуми ададҳои комплексӣ ба рушди минбаъдаи таҳлили математикӣ таъсири бузург расонд. Нигар низ Функсияҳои таҳлилӣ.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Ададҳои комплексӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Адади мавҷӣ** — бузургиест, ки ба дарозии мавҷ λ бо таносуби k=2π / λ 
(адади мавҷҳо дар дарозии 2π) вобаста аст. Воҳиди ченкунӣ – радм–1. А.м. ба миқдори давраҳои мавҷ, ки дар порчаи 2πметр меғунҷад, баробар аст. Дар спектроскопия бештар бузургии ба дарозии мавҷ баръакс (1/ λ)-ро Адади мавҷӣ меноманд.

Ҳамчунин нигаред
----------------

Дарси видеои - Видеоурок: длина волны

Адабиёт
-------

* Волны де Бройля / В. И. Григорьев // Вешин — Газли. — М. : Советская энциклопедия, 1971. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 5).
* Длина волны // Дебитор — Евкалипт. — М. : Советская энциклопедия, 1972. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 8).

Сарчашма
--------

Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир  А. Қурбонов. — Д. : СИЭМТ, 2011—2020.
**Адади массавӣ** — миқдори умумии протонҳо ва нейтронҳо (ба истилоҳ нуклонҳо) дар ядрои атом. Одатан, бо ҳарфи А ишорат мекунанд. Барои нишон додани изотопи мушаххас адади массавӣ аз тарафи чапи рамзи элемент дар боло гузошта мешавад. Масалан, барои 232Th (изотопи торий) А=232 аст. Адади массавӣ ва заряди ядро Z, ки бо воҳидҳои заряди электрикии элементарӣ ифода ёфтаанд, таркиби ядрои атомро муайян мекунанд: Z протонҳо ва (А –Z) нейтронҳо. Адади массавӣ ба массаи атомии изотоп, ки бо воҳиди атомии масса (в. а. м.) ифода меёбад, наздик аст (фақат барои карбон ин бузургиҳо баробаранд). Дар дигар ҳолатҳо бар хилофи адади массавӣ массаи атомӣ адади бутун нест. Изотопҳои адади массавиашон якхела изобар номида мешаванд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Адади массавӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Адади мукаммал** — адади бутуни мусбат, ки ба ҳосили ҷамъи тақсимкунандаҳои дурусти худ (тақсимкунандаҳое, ки аз худи адад хурданд) баробар аст. Масалан, ададҳои 6 (=1+2+3) ва 28 (=1+2+4+7+14) ададҳои мукаммаланд. Математики Юнони Қадим Уқлидус (асри 3 то м.) собит карда буд, ки ададҳои мукаммали ҷуфтро аз рӯи формулаи 2p–1•(2р–1) ҳангоми ададҳои сода будани p ва 2р – 1ёфтан мумкин аст. То имрӯз аз рӯи ин формула бо ёрии компютерҳо 47 адади мукаммалро ёфтаанд. Ададҳои мукаммали тоқ то ҳол маълум нестанд ва масъалаи мавҷудияти онҳо ҳанӯз беҷавоб аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Отурфарнобағ** (номи пурра: Отурфарнобағи Фаррухзодон (Озарфарнобағ писари Фаррухзод) - гирдоваранда ва нависандаи нахустини китоби «Динкард» буда ва пас аз вай Отурпоти Уметон (Озарбод писари Умед) онро аз нав танзиму талхис карда ва «Динкарди ҳазор дар» номидааст.

Дар замони халифа Маъмун, Отурфарнобағ, ки аз тоҷикони Балх буд, мубоҳисае байни диндорони мусулмон, насрониён ва иброниён ташкил карда шуд, дар он бошад ин мубади зардуштӣ, Отурфарнобағ, ширкат дошт. Дар ин мубохиса Отурфарнобағ нисбат ба ҳамаи намояндагони динҳои дигар дастболо шуд ва халифа ба у иҷозат дод, ки дар бораи Авесто ва ойини Зардушт китобе мураттаб кунад. Отурфарнобағ ба навиштани китобе бо номи «Динкард» сар мекунад, лекин онро тамом карда наметавонад, зеро ӯро диндорони исломӣ мекушанд. Навиштани «Динкард»-ро мубад Озарбод (Отурпоти) давом дода, ба охир мерасонад. «Динкард» мухтасаран дар бораи бахшҳои Авесто, аз ҷумлаи 21 китоби замони Сосониён маълумот медиҳад.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Авесто
* Динкард (Китоб)

Сарчашма
--------

* kmt.tj Тоҷнома, Тавзеҳот PDF(пайванди дастнорас)

1. ↑  kmt.tj Тоҷнома PDF(пайванди дастнорас).
**Содиқия** (форсӣ: صادقیه‎) ё **Ориёшаҳр** (форсӣ: آریاشهر‎), як маҳалла дар ғарби Теҳрон аст. То инқилоби соли 1979 номи расмии ин маҳалла **Ориёшаҳр** буд. Акнунмаҳаллаҳои, аз қабили Содиқия, Тарашти Шимолӣ, Содиқияи Шимолӣ**,** Арамкан ва Булвори Фирдус ро дар бар мегирад.

Ном
---

Номи ин маҳалла дар маҷмуъ дар расонаҳо ва миёни мардуми муқими Теҳрон *Ориёшаҳр* аст, аммо дар расонаҳои расмии Эрон номи ҷадиди он *Содиқия* бештар истифода мешавад. Бисёриҳо ҳазфи номи *Ориёшаҳр*ро як амали нолозим ва ғайриҳирфаӣ унвон кардаанд ва шаҳрдорӣ ва Шӯрои шаҳри Теҳрон сабаби идомаи ин тағйири номро эълом накардаанд. Як гурӯҳи ифротӣ ҳамчунин эълом кардааст, ки *Содиқия*, исми нав, аз лиҳози ном ва ҳамоҳангӣ ба мактабе дар Миср ки аз дудмони паҳлавӣ пуштибонӣ мешавад, шабоҳат дорад ва ба эътиқоди онҳо, тағйири ин ном ба Содиқия бо "густариши нуфузи Паҳлавӣ дар кишвар" аст. Ин дар ҳолест, ки худи вожаи *Ориёшаҳр* маънои бештари миллӣ ва эронӣ дорад ва бархе муътақиданд, ки тағйири ном танҳо як тағири номи инқилобӣ барои аз байн бурдани номҳои миллӣ ё пеш аз инқилоб буд ва аз режими пешин ҳимоят нашудааст.

Таърих
------

Дар ривоятҳои мухталиф омадааст, ки ин маҳалла дар замони Носируддиншоҳ бунёд шуд ва тадриҷан густариш ёфтааст. Бо оғози таҳаввулот ва модернизацияи давраи паҳлавӣ, Теҳрон ба зудӣ ба таҳаввулот дучор шуд ва дар натиҷа маҳаллаҳои он низ дигаргун шуданд.Ориёшаҳр низ ба далели ҳавои хуб ва наздикӣ ба шоҳроҳҳои аввали Теҳрон, аз ин таҳаввулоти сареъи Теҳрон бештар баҳра бурд.

Эзоҳ
----

1. ↑  اطلس کلانشهر تهران - شهر - ۲۴-۲۶-۲۷
2. ↑  اطلس کلانشهر تهران - شهر - ۲۴–۲۶
3. ↑  *مریم کمالی.* محله‌ای مهاجرپذیر.  هفته نامه تعطیلات نو (۱۶ دی ۱۳۹۱). Баргирифта аз сарчашмаи аввал ۱۹ اکتبر ۲۰۱۳.
4. ↑  *مریم کمالی.* محله‌ای مهاجرپذیر.  هفته نامه تعطیلات نو (۱۶ دی ۱۳۹۱). Баргирифта аз сарчашмаи аввал ۱۹ اکتبر ۲۰۱۳.
«**Вофӣ би-л-вафаёт**» (ар. الوافى بالوفيات‎) — асари Салоҳуддин Халил ибни Ойбеки Сифдӣ (фавт 1362); таърихномаи бузурги шахсиятҳои маъруфи олами исломӣ, ки ҳамчун зайл ва такмила бар «Вафаёту-л-аъён» таълиф шудааст.

Муаллиф дар он шарҳи ҳол ва зиндагиномаи 12 ҳазор шахсияти маъруфу машҳури замонҳои гуногун, аз қабили саҳобаҳо, тобеин, подшоҳон, амирон, қозиён, омилони хароҷ, мутакаллимон, фақеҳон, муҳаддисон, муфассирон, қориёни маъруф, пешвоёни тариқат, наҳвиёну адибон, шоирон, табибон, ҳакимон, намояндагони мазҳабҳову фирқаҳои эътиқодӣ ва ғ.-ро ба тартиби алифбо ёд кардааст. Китоб бо муқаддимаи муфассали муаллиф дар баёни илми таърих ва таърихнигорӣ оғоз ёфтааст. Сипас муаллиф нахуст зиндагинома, ҳаёт ва фаъолияти Пайғамбар (с)-ро оварда, баъд аз он ба баёни асли матлаб пардохтааст. Аз ин китоб нусхаҳои хаттии зиёде дар китобхонаҳои ҷаҳон мавҷуданд ва нусхаи аз ҳама комил ва беҳтарини он, ки ду бор бо дастхатти худи муаллиф муқобала шудааст, дар китобхонаи Сулаймонияи Туркия зери рақами 840 маҳфуз аст. «Вофӣ би-л-вафаёт» чандин бор чоп шудааст (ахиран ба таври илмӣ дар 29 ҷилд соли 2000 дар Бейрут).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* صلاح الدين الصفدى. الوافى بالوفيات. 29 مجلد. بيروت، 2000؛
* حاجى خليفة. کشف الظنون عن اسامى الكتب و الفنون. جلد 2. بيروت، 2007

Сарчашма
--------

* Вофӣ би-л-вафаёт / С. Шаҳобуддинов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
|  |
| --- |
| Унсури холии Викидода |

«**Воқеоту-л-Ҳисомӣ**» (ар. واقعات الحسامى‎) — мусаммо ба «ал-Аҷнос», асари ас-Садру-ш-Шаҳид Ҳисомуддин Умар ибни Абдулазиз ал-Бухорӣ (фавт 1141) дар фиқҳ ба забони арабӣ.

Китоб асосан аз табақаи сеюми масъалаҳои фиқҳӣ (масъалаҳои иҷтиҳодии маъруф ба воқеот) иборат аст. Муаллиф дар он ҳамаи масъалаҳои фиқҳии китобҳои «Навозил»-и фақеҳ Абулайси Самарқандӣ, «Воқеот»-и Аҳмад ибни Умари Нотифӣ (фавт 1054), «Фатово»-и Абубакр Муҳаммад ибни Фазл ва «Фатовои аҳли Самарқанд»-ро гирд овардааст. «В.» аз ҷиҳати таркиб ба китобҳо, ҳар як китоб ба бобҳо тақсим шудааст. Муаллиф китобҳоро ба тартиби «Мухтасар»-и Ҳокими Шаҳид ва бобҳоро ба тартиби бобҳои «Навозил»-и фақеҳ Абулайс мураттаб сохта, марҷаъҳои масъалаҳоро бо аломатҳои шартӣ ифода кардааст. Мас. «Воқеот»-и Нотифиро бо ҳарфи «вов», «Фатово»-и Абубакр Муҳаммадро бо ҳарфи «бо» ва «Фатовои аҳли Самарқанд»-ро бо ҳарфи «син» ёд кардааст. Фуқаҳо минбаъд онро мавриди омӯзиш ва шарҳу таҳзиб қарор додаанд. Аз ҷумла, Муҳаммад ибни Муҳаммади Кошғарӣ соли 1288 дар Арбил масъалаҳои ин китобро таҳзибу танқеҳ карда, онро ба шакли мунтахаб даровардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* حاجى خليفة. كشف الظنون عن اسامى الكتب و الفنون. جلد 2.بيروت، ۲۰۰۷

Сарчашма
--------

* Воқеоту-л-Ҳисомӣ / С. Шаҳобуддинов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Воқеъот** (ар. الواقعات‎) — тибқи табақабандии фуқаҳои ҳанафӣ, табақаи сеюми масъалаҳои фиқҳӣ, ки аз фатвоҳо иборат аст.

Воқеъот масъалаҳоеанд, ки онҳоро муҷтаҳидони баъди пешвоёни мазҳаб, аз қабили шогирдони имом Муҳаммад ва қозӣ Абуюсуф, шогирдони шогирдони онҳо ва дигар муҷтаҳидон ҳангоми дучор омадан ба воқеоте, ки аз пешвоёни мазҳаб оид ба онҳо ҳеч ривояте наомадааст, ба иҷтиҳоди худ вориди илми фиқҳ кардаанд. Аввалин китобе, ки оид ба воқеъот таълиф шудааст, «ан-Навозил»-и фақеҳ Абулайси Самарқандӣ (фавт 986) мебошад, ки онро соли охири зиндагии худ ба тариқи имло таълиф кардааст. Дар ин китоб муаллиф фатвоҳои муҷтаҳидони баъд аз имомони мазҳабро фароҳам оварда, масъалаҳои худ ихтиёркардаро низ ёд кардааст. Сипас ба тадриҷ китобҳои дигаре таълиф шудаанд, ки дар онҳо ҳар се табақаи масъалаҳоро якҷо ва омехта ба ҳам овардаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* حاجى خليفة. كشف الظنون عن اسامى الكتب و الفنون. الجزء الثانى. بيروت، ۲۰۰۷؛
* محمد عبد الحىّ اللكهنوى. عمدة الرعاية فى حل شرح الوقاية. دهلى،۱۹۱۴.ر

Сарчашма
--------

* Воқеот / С. Шаҳобуддинов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Воқиф** (форсӣ: واقف‎), **Мулло Алиқули Халхолӣ** (фавт 1554) — шоири форс-тоҷик (асри 16).

Зиндагинома
-----------

Номаш дар «Тазкираи Насрободӣ», «Донишмандони Озарбойҷон», «Фарҳанги суханварон» ва ғ. ёд шудааст. Дар Исфаҳон муаллим будааст. Дар навъҳои гуногуни адабӣ шеър гуфтааст, ки онҳо дар девонаш фароҳам омадаанд. Абёти зерин намунае аз шеъри ӯянд: 

> Нест равшантинатонро аз ғами гардун малол,   
> 
> Дар дили дарё гиреҳ кай мавҷи дарё мешавад.   
> 
>  \*\*\*  
> 
> Дар либоси фақр ҳам осудагӣ набвад маро,   
> 
> Бахяҳои хирқа бар ман ҷодаҳои ваҳшат аст. 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* .دهخداعلی اکبر. لغتنامه. جلد 15، تهران، 1377 هـ. ش

Сарчашма
--------

* Воқиф // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Воқифа** (форсӣ: واقفه‎) — номи умумиест барои ҳар гурӯҳи диние, ки дар мавриди ягон масъала дар тасдиқ ё инкори раъйи аксарият таваққуф мекардаанд.

Масалан, гурӯҳе аз муътазила, монанди Абуалии Ҷубоӣ ва писараш Абуҳошим, ки на Алӣ ибни Абутолибро бар дигар саҳоба афзал медонистанд ва на дигар саҳобаро бар вай, «воқифӣ» хонда мешуд. Ё касонеро, ки баъди даргузашти имоми ёздаҳум назди имомия на имомати бародари ӯ Ҷаъфари Каззоб ва на имомати фарзанди ғоиби мунтазараш — имоми дувоздаҳумро пазируфтанд, истилоҳан Воқифа мехонанд. Ҳамчунин ба он фирқаҳои шиа, ки даргузашти имом Мусои Козимро инкор менамуданд ва имоматро ба ӯ қатъ карда, мункири имомати фарзандаш шуданд, лақаби Воқифа дода буданд. Муҳаммад ибни Умари Кашӣ дар китоби «Риҷол»-и худ меорад, ки ҳангоми маҳбус будани имом Мусои Козим ду вакили ӯ дар Кӯфа сӣ ҳазор динор бобати саҳми имом ҷамъоварӣ карда, бо он пул барои худ хонаҳову чизҳои дигар хариданд. Чун хабари марги имомро шуниданд, барои ин ки пулҳоро барнагардонанд, бо камоли бешармӣ мункири марги ӯ шуданд ва дар ин маврид диранг карданд. Аз ин ҷиҳат пайравони он ду нафарро Воқифа хонданд.

Бархе аз фирқаҳои каломӣ Қуръонро қадим ва бархи дигар ҳодис мехонданд, вале гурӯҳе аз онҳо гуфтанд: Агар гирди он сухан нагардӣ, ки Қуръон қадим аст ё ҳодис, балки байни иқрор ва инкор таваққуф намоӣ, ба тариқи саломат ва роҳи истиқомат наздиктар бошад. Гурӯҳи мазкур Воқифа лақаб гирифтанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* محمد بن عبد الكريم شهرستاني. الملل و النحل (ترجمۀ فارسی افضل الدین صدر ترکه). تهران، 1321 ش.؛
* میرزا محمد علی مدرس خیابانی تبریزی. ريحانة الادب. جلد 6. تهران، 1326 ش.؛
* ابو سعيد نشوان الحميرى. الحور العين. القاهرة، 1948؛
* ابو الحسن على بن اسماعيل اشعرى. مقالات الاسلاميين و اختلاف المصلينن. المجلد الثانى. القاهرة، 1954؛
* سعد بن عبدالله ابي خلف الاشعرى القمى. المقالات و الفرق. تهران، 1963؛
* محمد جواد مشكور. فرهنگ فرق اسلامی. چاپ سوم. مشهد، 1375 ش.؛
* رجال كشي. تهران، 1382

Сарчашма
--------

* Воқифа / С. Маҳмадуллоҳ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Хушвақтшо Давронов** (тав. 24.02.1946, ноҳияи Дарбанд), муаррихи тоҷик, номзади илмҳои таърих (1990), дотсент (1994).

Зиндагинома
-----------

Соли 1971 факултети таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленинро хатм намудааст. Солҳои 1971–1972 муаллими фанни таъриху ҷамъиятшиносии мактаби миёнаи №2 ноҳияи Дарбанд, 1972–1974 муаллими кафедраи таърихи ИҶШС, 1974–1995 муаллими калон, дотсенти кафедраи таърихи умумӣ, 1995–2005 мудири кафедраи таърихи умумии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Солҳои 2005–2010 ҳамчун дотсенти кафедраи ҷомеашиносӣ, сардори департаменти таърих ва муносибатҳои байналмилалӣ, муовини ректори Донишкадаи технологияи инноватсионӣ ва коммуникатсионии Тоҷикистон кор кардааст. Айни ҳол дар Донишкадаи молияи Тоҷикистон ҳамчун мудири шуъбаи илм ва равобити байналмилалӣ фаъолият дорад. Муаллифи 2 асар, зиёда аз 25 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Оид ба ҳаёти иқтисодию иҷтимоии аморати Бухоро дар охири асри XIX ва аввали асри XX кори илмӣ бурдааст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» қадр карда шудааст.

Осор
----

* Мақоми Аморати Бухоро дар тавлидот ва содироти пилаю абрешим дар курраи арз (Аз оғоз то ибтидои садаи XX) // Ахбори АИ ҶТ, Д. 2006, №3;
* Андоз аз раъият дар нигоҳи амир ва амалдорони давлатӣ дар Аморати Бухоро // Ахбори АИ ҶТ, Д. 2010, №4.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Хушдили Абдулғафур** — шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2012)

Зиндагинома
-----------

**Хушдили Абдулғафур** 20 июли соли 1953 дар деҳаи Шинги ҷамоати деҳоти Шинги ноҳияи Панҷакент ба ҷаҳон омадааст. Таҳсилоти миёнаро дар мактаби зодгоҳаш фаро гирифтааст. Аз овони мактабхонӣ дар пайравии шоирони классик ва муосири тоҷик машқи шеър кардааст. Донишу малакаи ӯ ҳангоми таҳсил дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон такмил ёфтааст. Аввалин навиштаҳояш дар рӯзномаи «Пионери Тоҷикистон» ба табъ расидаанд. Дар ибтидо машғули фаъолияти омӯзгорӣ буда, аз соли 1993 дар муассисаи сохтмон, аз соли 1996 дар КМ «Зарафшон» кор мекунад. Ҳамзамон, аз соли 2007, корманди рӯзномаи ноҳиявии «Зарафшон» аст.

Эҷодиёт
-------

Маҳсули эҷоди ӯ дар маҷмӯъҳои дастаҷамъӣ ва алоҳидаи «Забони хома» (1997), «Ангора» (2001), «Домани лутф» (2012) ба чоп расидааст. Мураттиби фарҳанги соҳавии русӣ ба тоҷикии «Вожаномаи мухтасари бинокор» (1997) мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

* Аълочии матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 22 ISBN 978-99947-2-379-9
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Ёддошт (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Ёддошт**(форсӣ: یادداشت‎) — жанри адабӣ аст, ташкили як бахши аввалия як табақа аз нигориш шарҳи зиндагии шахсе ба василаи худи ӯ — ҳар чанд хотирот шароит ва зиндагиномаи тақрибан қобили таъвиз ҳастанд. Навиштани хотирот марбут ба шарҳи ҳоли худ аст, аммо на ҳама иншо марбут ба шарҳи ҳол худ ба пайравӣ аз меъёрҳои зери маҷмуаи аз хотирот риоя мекунанд. Нависандаи китоби хотирот мумкин аст ба унвони мемуарист ё хотиротнавис ном бурда шавад.

Нигаред низ
-----------

* Ёддоштҳо — асари нависандаи тоҷик Садриддин Айни

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Memoir. (2011, March 27). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 16:25, April 21, 2011
**Blackpink** (куриёӣ: 블랙핑크 ; (инчунин ҳамчун **BLACKPINK**, **BLΛƆKPIIK** ё **Black Pink** услубӣ шудааст) – як гурӯҳи духтарони (гёрл-группа) Кореяи Ҷанубӣ аст, ки соли 2016 аз ҷониби *YG Entertainment* таъсис ёфтааст. Даста аз чор нафар иборат аст: Ҷису, Ҷеннӣ, Розе ва Лиза. Дебют 8 августи соли 2016 бо албоми ягонаи *Square One* баргузор шуд.

*Blackpink* аввалин гурӯҳи духтаронаи YG Entertainment пас аз дебюти *2NE1* дар соли 2009 шуд. Панҷ синглҳои аввалини онҳо дар ИМА 113 000 нусхаи рақамӣ фурӯхта шуданд ва ҳамаи албомҳои онҳо дар ҷадвали албомҳои рақамии *Billboard* дар ҷои аввал қарор гирифтанд; *Blackpink* дар ҷадвали *Social 50*  мақоми баландтаринро барои гурӯҳи духтарони кореягӣ ба даст овард; онҳо аввалин ҳунарманди зани кореягӣ шуданд, ки бо суруди "As If It's Last Your Last "ба 25 гонаи суруди тобистонаи YouTube ворид шуданд.

То соли 2019, *Blackpink* баландтарин гурӯҳи духтарони *K-pop* дар *Billboard Hot 100* ва *Billboard 200* мебошад, ки дар ҷойҳои 41 ва 24 бо *Kill This Love* мерасад. Онҳо аввалин ва ягона гурӯҳи духтарони *K-pop* мебошанд, ки ба *ҷадвали Billboard* ва *Top Billboard дохил* мешаванд. Онҳо инчунин аввалин гурӯҳи занҳои *K-pop* мебошанд, ки дар ҷадвали фурӯши сурудҳои рақамии Billboard World чор синглҳои *рақами* ҷои якумро доранд. Дар замони нашри *Ddu-Du Ddu-Du*, он видеои пуртамошобинтарин мусиқии кореягӣ дар 24 соати аввал дар *YouTube* буд ва дар моҳи январи соли 2016 он видеои пуртамошобинтарин мусиқии гурӯҳи *K-pop* дар вебсайт шуд.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4
2. ↑  Happy Anniversary, Blackpink: A Breakdown of Their Major Chart Accomplishments After 1 Year. *Billboard*(пайванди дастнорас — *таърих*) (11 августи 2017). 3 ноябри 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 12 августи 2017.
**Оғузҳо**, **оғуз**, **ғӯзҳо**, **ӯғузҳо** (уйғ. ئوغۇزلار, оғузлар,ар. أوغوز‎, форсӣ: اغوز‎, туркманӣ: oguzlar, ӯзбакӣ: *og'uzlar*, тур. ва озарбойҷонӣ: oğuzlar) — қабилаҳои туркизабон дар Оси­ёи Марказӣ ва Миёна. Дар ибтидои садаи VII дар ҳайати Хоқонии турк иттифоқи қабилавии тӯқуз-оғуз ба вуҷуд омад, ки дар он уйгурҳо, зоҳиран мавқен асосӣ доштанд. Оғузҳо дар садаи IX дар натиҷаи тазӣиқи қирғизҳо ба территорияи ҳозираи Синсзян ва музофоти ҳозираи Гансуи Ҷумҳуриии Халқии Хитой муҳоҷират карданд.

Дар ин ҷо номи «тӯқуз-О» тадриҷан бо этноними уйғур иваз шуд. Охири садаи IX — миёнаи садаи X дар соҳилҳои Наздиарал ва Наздикаспий низ иттифоқи Оғузҳо фароҳам омад. Асри 10 дар поёноби дарёи Сир давлати Оғузҳо бунёд ёфт (марказаш Янгикент). Дар миё­наи садаи XI қипчоқҳои аз Шимол омада ин давлатро торумор карданд. Қисме аз қабилаҳои Оғузҳо ба Ғарб рафта, дар даштҳои Рус маскун шуданд; қисми дигарашон бо сарварии салҷуқҳо кишварҳои Осиёи Пешро истило намуданд. Дертар давлатҳои зиёде (давлати Салҷуқиён, султонии Икония ва ғайра) ба вуҷуд омаданд. Оғузҳо дар этногенези туркманҳо, озарбойҷониҳо, туркҳо, инчунин гагаузҳо ва қарақалпоқҳо роли муҳим бозидаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Агаджанов С. Г. Очерки ис­тории огузов и туркменов Средней Азин IX—XIII вв. Ашхабад, 1969.

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
Манзумаи «**Вис ва Ромин**» (форсӣ: ویس و رامین‎) — аз шоҳкорҳои адаби форсӣ ва ҷаҳон, ки сурудаи Фахруддини Гургонӣ аст. Асли «Вис ва Ромин» аз таълифоти давраи Ашкониён мебошад. 

Дар бораи маҳалли пайдоиши достони Фахруддини Гургонӣ андешаҳо гуногунанд. Баъзеҳо ба он гумонанд, ки шоир ривояти мансури паҳлавии қиссаро ба назм даровардааст; дигарон бар ин андешаанд, ки Гургонӣ достони худ- ро дар заминаи ривоятҳои манзуми «Вис ва Ромин»-и дар адабиёти форс-тоҷик мавҷуд эҷод намудааст. Мувофиқи маълумоти «Маҷмаъу-т-таворих» дар аҳди Шопури Ардашер ин қисса маъруф будааст. Достони «Вис ва Ромин»-и Гургонӣ солҳои 1042-54 дар баҳри ҳазаҷи мусаддаси маҳзуф (мафои-лун, мафои-лун, фоӯлун V---/V---/V--) назм шуда, тақр. аз 10000 байт иборат аст. Симоҳои асосии достон намояндагони хонадони шоҳаншоҳи Марви Шоҳҷон — Мубад, Зард, Ромин ва хонадони Моҳобод — Шаҳрӯ, Қоран, Вис ва Виру мебошанд. Шоир зимни тасвири саҳнаҳои ишқӣ қабоҳати зиндагии аъёну ашрофи замони худро ба тариқи ҳаҷву мазҳака намоиш додааст. Достон бо ғалабаи адолат ба поён мерасад. «Вис ва Ромин»-и Гургонӣ дар асри 17 аз тарафи Саргис Тумогвелли ба гурҷӣ тарҷума шудааст, ки бо номи «Висрамиани» машҳур аст. Шоҳ Арчилл дар асрҳои 17-18 онро ба назм даровард. Соли 1914 О. Уордрон «Вис ва Ромин»-ро аз гурҷӣ ба англисӣ тарҷума кард. Ба забони русӣ достон соли 1938 тарҷумаву нашр шуд. Аз «Вис ва Ромин»-и Гургонӣ нусхаҳои дастнависи кам боқӣ мондааст. Матни асосии достонро аввалин бор шарқшинос Нассау-Лис (Калкатта, 1864-65) таҳияву тадвин намуда, чоп карда буд. Баъдтар матни интиқодии онро адабиётшиноси эронӣ Муҷтабо Минавӣ (Т. 1937) ба табъ расонд. Ниҳоят матни интиқодии нави «Вис ва Ромин»-и Гургониро адабиётшиносони гурҷӣ А. Гваҳария ва М. Тодуа таҳия карданд, ки бо ҳамкории ин-тҳои шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Гурҷистон ва Ҷумҳурии Тоҷикистон (бо пешгуфтори К. Айнӣ) ва Бунёди фарҳанги Эрон соли 1970 дар Теҳрон ба табъ расид.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вис ва Ромин / Ҷ. Азизқулов, А. М. Хуросонӣ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская

 |
Акс:Virustext.pngОғози коди сарчашмаи вирус барои MS-DOS бо забони ассемблер
**Вируси роёнаӣ** — як навъи нармафзори зараровар аст, ки метавонад ба коди барномаҳои дигар, минтақаҳои хотираи система, секторҳои боркунӣ ворид шуда, нусхаҳои онро тавассути каналҳои гуногуни иртиботӣ паҳн кунад.

Мақсади асосии вирус паҳн кардани он аст. Илова бар ин, аксар вақт вазифаи ҳамбастаи он вайрон кардани кори системаҳои нармафзор ва сахтафзор — нест кардани файлҳо, нест кардани системаи амалиётӣ, корношоям кардани сохторҳои хостинги додаҳо, вайрон кардани сохторҳои шабакавӣ, дуздидани маълумоти шахсӣ, тамаъҷӯӣ, бастани кори корбарон ва ғайра мебошад. П. Ҳатто агар муаллифи вирус эффектҳои зарароварро барномарезӣ накарда бошад ҳам, вирус метавонад бо сабаби хатогиҳо, нозукиҳои ҳамкорӣ бо системаи оператсионӣ ва дигар барномаҳо ба садамаҳои компютер оварда расонад. Илова бар ин, вирусҳо одатан фазои нигоҳдорӣ ишғол мекунанд ва захираҳои системаро истеъмол мекунанд.

Дар ҳаёти ҳаррӯза "вирусҳо" ҳама нармафзори зараровар номида мешаванд , гарчанде ки дар асл ин танҳо яке аз намудҳои он аст.

Таърих
------

Асосҳои назарияи механизмҳои такрористеҳсолкуниро Ҷон фон Нейман, амрикоии венгерӣ гузоштааст, ки соли 1951 усули эҷоди чунин механизмҳоро пешниҳод кардааст. Намунаҳои кории чунин барномаҳо аз соли 1961 маълуманд .

Аввалин вирусҳои маълум Virus 1,2,3 ва Elk Cloner барои компютери Apple II мебошанд, ки соли 1981 пайдо шудаанд. Дар зимистони соли 1984 аввалин утилитҳои антивирус пайдо шуданд — CHK4BOMB ва BOMBSQAD аз ҷониби Энди Хопкинс (англ. Andy Hopkins). Дар аввали соли 1985 Ки Вон (англ. Gee Wong барномаи DPROTECT-ро, аввалин антивируси резидентӣ навишт.

### Этимологияи ном

Вируси компютерӣ бо номи вирусҳои биологӣ барои механизми паҳншавии шабеҳ гузошта шудааст. Эҳтимол, истифодаи аввалин калимаи «вирус» дар робита ба барнома аз ҷониби Грегори Бенфорд (Грегори Бенфорд) дар достони афсонавии "The Scarred Man ", ки дар маҷаллаи Venture дар моҳи майи соли 1970 нашр шудааст, истифода шудааст.

Ҳеҷ гуна таърифи умумӣ қабулшудаи вирус вуҷуд надорад. Дар муҳити академӣ ин истилоҳро Фред Коэн дар асари худ «Таҷрибаҳо бо вирусҳои компютерӣ» истифода бурдааст, ки худи ӯ муаллифии истилоҳро ба Леонард Адлеман нисбат медиҳад .

Ба таври расмӣ, вирусро Фред Коэн бо истинод ба мошини Тюринг чунин муайян мекунад :

*М : (С М, И М, О М : С М х I М > I М ,* Н М : С М х I М > С М, Д М : S M x I M > d)

Эзоҳ
----

1. ↑  *А.Савицкий.* Опрос: Самая непонятная киберугроза(пайванди дастнорас — *таърих*).  Лаборатория Касперского (10 феврали 2014). 5 июли 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 6 июли 2015.
2. ↑  McIlroy et al. Darwin, a Game of Survival of the Fittest among Programs Бойгонӣ шудааст 9 августи 2005  сол.
3. ↑  Fred Cohen. Computational aspects of computer viruses Бойгонӣ шудааст {{{2}}}. Computers & Security, vol. 8, № 4, pp. 325—344, June 1989

Пайвандҳо
---------

* Ҳаролд Тимблби, Стюарт Андерсон, Пол Кэрнс. Чаҳорчӯба барои моделсозии троянҳо ва сирояти вирусҳои компютерӣ(англ.) )
* Ҳақиқат дар бораи таърихи амнияти компютер(англ.) ) VMYTHS
* Рушди вирусҳои мобилӣ
* Маводҳо ва мақолаҳо оид ба вирусҳои компютерӣ бо забонҳои гуногун
**Адабиёти шифоҳӣ** (**адабиёти омиёна** ё **адабиёти мардумӣ**) — гунае аз адабиёт, ки дар ҷавомеъ бидуни навиштор ёфт мешавад, агарчи бисёре аз адабиёти шифоҳӣ рӯнависӣ шудааст. Ҳеч таърифи стандартӣ вуҷуд надорад, зеро мардумшиносон аз тавсифоти мухталифе барои адабиёти шифоҳи ё адабиёти омиёна истифода кардаанд. Мафҳумсозии густурда ба он ба унвони адабиёте ишора мекунад, ки бо интиқоли шифоҳӣ ва адами вуҷуди ҳар гуна шакли собит мушаххас мешавад. Ин шомили достонҳо, афсонаҳо ва таърихест, ки аз тариқи наслҳо ба шакли гуфторӣ мунтақил шудааст.

Ин навъ адабиёт дар ҳар ҷомеъае вуҷуд дорад ва наметавон онро маҳдуд ба ҷавомеъи босавод ё мутамаддин донист. Адабиёти шифоҳӣ маъмулан тавассути фолклоршиносон ё донишмандоне, ки ба мутолеъоти фарҳангӣ ва адабиёти қавмӣ мепардозанд ҳамчун забоншиносон, инсоншиносон ва ҳатто ҷомеъашиносон мавриди таҳқиқу баррасӣ қарор мегирад.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Jack Goody.* Oral literature(англ.). *www.britannica.com*.  Encyclopaedia Britannica. 2 феврали 2023 санҷида шуд.
2. ↑  Eugenio, Damiana (2007). *Philippine Folk Literature: An Anthology*. Quezon City: The University of the Philippines Press. pp. xxiii. ISBN 9789715425360.

Адабиёт
-------

* *Соколов Ю.* Народная словесность // Литературная энциклопедия: Словарь литературных терминов: В 2-х т. — М.—Л.: Издательство Л. Д. Френкель, 1925. — Т. 1: А — П. — Стб. 485—501.
* *Ong, Walter J.* Orality and literacy: the technologizing of the word. — L. and N. Y.: Routledge, 2002. — 203 p. — ISBN 0-415-28129-6.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 11932288r
* GND: 4135284-1
* J9U: 987007540933005171
* LCCN: sh85049705
* NDL: 00566762
* NKC: ph122308

 |

 |
**Адабиёти методӣ** — маводи раҳнамунсози таълимӣ. Аз рӯи аҳамият ва истифода ба гурӯҳҳои зерин ҷудо мешавад: Адабиёти методие, ки роҳ, усул, тарзу тариқ ва воситаҳои таълими фанҳои алоҳидаро фаро мегиранд. Аз онҳо бештар муаллимону мушовирон истифода мебаранд. Адабиёти методие, ки барои хонандагон, падару модарон ва дигар шахсон пешниҳод мешаванд. Адабиёти методие, ки барои омӯзиш, таҳлилу тадқиқ, инчунин муназзам сохтани корҳои илмӣ офарида мешаванд. Адабиёти методие, ки ба худомӯзӣ, худинкишофу худривоҷдиҳӣ мусоидат менамоянд. Адабиёти методӣ алоҳида, дар таркиби китобҳои дарсӣ, барномаҳо, маҷмӯаҳо, дар шакли мақола ба табъ мерасанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Зочаҳои кудакона ва шонаҳо чубин
*шонатарошӣ*, *шонасозӣ* - навъе аз касби анъанавии мардуми тоҷик
**Шонасозӣ** (порсӣ:  شانسازی ) – яке аз навъҳои анъанавии касби дуредгарӣ аст. Шонасозиро инчунин *шонатарошӣ*, *шонагарӣ* низ мегӯянд, ки навъе аз касби анъанавии мардуми тоҷик ба шумор меравад.

Ҳунари шонасозӣ бештар дар шаҳрҳои Самарқанду Бухоро, Хуҷанд, Истаравшан, Панҷакант, Фарғона, Ҳисор ва ғайра густариш ёфтааст. Кори шонасозӣ нахуст аз интихоби чӯб оғоз меёбад. Чӯби аз ҳама мувофиқ барои шонатарошӣ чӯби дарахти чормағз ба ҳисоб меравад. Баъзан аз чӯбҳои зардолу ва нок низ шона месозанд. Чӯби чормағзро бурида, тахтача месозанд ва онҳоро дар офтоб мехушконанд. Тахтачаи хушкидаро бо тешаи калон хомтарош карда, сипас бо тешаи хурд пухтатарош менамоянд. Бо арраи махсус – сарбур ду тарафи тахтачаро баробар бурида, бо сӯҳон теғаҳои ҷойи дандонаҳонро соида ҳамвор месозанд. Мавзеъи дандонаҳои тахтачаро равғани рустанӣ молида, 2-3 соат нигоҳ медоранд, то ки чӯб равғанро ба худ ҷабида гирад. Баъд аз ин амали дандонбароии маҳин ва дурушт сурат мегирад. Тахтачаро ба даҳани дукон бо барбанд устувор карда, бо арраҳои гуногун дандонҳои шонаро месозанд. Дар ин вақт усто ба нарангушти дасти чапи худ ангуштбони чармӣ мегузаронад, ки вазифаи он ҳам муҳофизат кардани ангушт ва ҳам фосилагузорӣ дар байни дандонаҳои шона мебошад. Сипас шонасоз ба амали тагфурорӣ мегузарад ва поёни дандонаҳоро ба ҳам баробар мекунад. Агар шона дутарафа бошад, дандонҳои як тарафи он маҳин ва тарафи дигараш андаке дурушт ё калонтар мешавад. Пас аз тайёр шудани дандонаҳо амали нӯгбарорӣ иҷро мешавад. Усто бо сӯҳон нӯги ҳар як дандонаро ба мисли пайкони найза ороста, аммо теғаи онро кунд менамояд, то ки дандонаҳо даст ё пӯсти сарро нахарошанд. Баъдан бо сӯҳони маҳин аз дарун дандонаҳо ҳамвор карда мешаванд. Агар шонаи дутарафа бошад, ду тарафи дастаи шонаро бо каҷкорд метарошанд ва бо сӯҳон ҳамвор мекунанд, ки барои ба даст доштан мувофиқ мешавад. 
Пас аз анҷоми ин корҳо амалҳои ороишӣ сурат мегиранд. Таги дандонаҳо барои баробар шудан ва ба назар рост намудан бо аррача хат кашида мешавад. Агар шона камоншакл бошад, барои хаткашӣ қолиби камоншаклро ба кор мебаранд. Бо асбоби гулпартояк гули мавҷнок мекашанд, ки он «нақши мор» ном дорад. Ба асбобҳои гуногун нақшҳои ислимию ҳандасавӣ, матнҳо, суратҳои ҷонварон ва ғайраро тасвир мекунанд. Чун ороиши шона ба анҷом расид, бо регкоғаз ҷойҳои нақшшударо соида, бо чӯтка тоза менамоянд.

Нигаред низ
-----------

* Дуредгарӣ
* Шонаи чӯбин

Эзоҳ
----

1. ↑  Д. Раҳимов. Касбу ҳунарҳои анъанавии тоҷикон. – Душанбе, 2014. – С. 68 - 70.
Шаблон:Провинция Канады

**Шотла́ндияи Нав ё Нова Скотия** (навиштаи лотинии **Nova Scotia** истифода мешавад, АФБ: [ˌnoʊvə ˈskoʊʃə]; аз англ. New Scotland — «Шотландияи Нав», фр. Nouvelle-Écosse, гэльск. Alba Nuadh) — музофот дар ҷанубу шарқи Канада, яке аз се Музофотҳои наздисоҳилӣ. Пойтахт ва шаҳри калонтарин — Галифакс.

То соли 1713 Акадия ном дошт.

Ҷуғрофиё
--------

Музофоти Шотландияи Нав қисми нимҷазираи Шотландияи Нав ва ҷазираи Кейп-Бретонро дар бар мегирад. Ҳамчунон музофоти шомили ҷазираи хурди Сейбл мебошад. Бо материк (муз. Ню-Брансуик) пайваст аст. Хати соҳилии музофот 10 427 км аст. Аз ҷануб ва шарқ бо обҳои Уқёнуси Атлантикӣ шӯста мешавад, дар шимол халиҷи Лаврентияи муқаддас ва дар ғарб – халиҷи Фандӣ ҷойгиранд. Масоҳат – 55 284 км². Шотландияи Нав аз рӯи масоҳат аз Дания калонтар ва аз Шотландия хурдтар мебошад.

Таърих
------

Тақсимоти маъмурӣ
-----------------

Дар айни замон, дар музофот се навъи мунисипалитет мавҷуд аст: 3 мунисипалитети минтақавӣ, 31 шаҳр, 21 мунисипалияти деҳот (9 графгарӣ ва 12 ҳавза) ва 22 деҳа. Илова бар ин, дар ин музофот 13 ҷомеаи амрикоиҳои бумӣ мавҷуданд, ки дар 42 посгоҳҳо зиндагӣ мекунанд .

Санади Ҳукумати мунисипалӣ (ILA) дар вилоят амал мекунад (англ. Municipal Goverment Act Санади идоракунии мунисипалӣ), ки аз 1 апрели соли 1999 мавриди амал қарор гирифт. СҲМ санадҳои мунисипалӣ ва шаҳрӣ, Санади Муниципалитет, Санади марзҳо ва намояндагӣ, Санади ҷамъоварии андоз ва Санади банақшагирӣ ҷойгузин кард. Ба наздикӣ, деҳаҳо низ таҳти ин амал қарор хоҳанд гирифт. Ҳудудҳои ташаккулёбӣ ба тақсимоти анъанавии шаҳрҳо асос ёфта, барои эҳтиёҷоти судҳо ва хидматҳои мухталиф истифода мешаванд.

Иқтисод
-------

Нишон ва парчам
---------------

Ҷозибаҳои гардишгарӣ
--------------------

Халиҷи Фандӣ ( англ. Bay of Fundy ) яке аз ҷойҳои машҳуртарини сайёҳии табиӣ дар ҷаҳон ба ҳисоб меравад. Баҳр бо баландтарин ҷараёнҳои ҷаҳон машҳур аст. Дар соҳили шарқии Канада дар байни Ню Брунсвик ва Шотландияи Нав ҷойгир аст. 

Манзараи Шотландияи Нав
Дар Боғи миллии Кеҷимкуҷик

Сохтори сиёсӣ
-------------

Дар Шотландияи Нав намуди парлумонии ҳукумат таҳия шудааст. Ин муқаррарот дар Санади конститутсионии соли 1867 дарҷ ёфтааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Конституционный акт 1867 года — 1867.
2. ↑
3. ↑  Nova Scotia 2008 Report(англ.)(пайванди дастнорас — *таърих*).  Government of Nova Scotia[en]. — Ежегодный отчёт провинции Новая Шотландия. 18 Декабри 2009 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 9 феврали 2012.
4. ↑  Nova Scotia Aboriginal Key Facts(англ.)(пайванди дастнорас — *таърих*).  Nova Scotia Office of Aboriginal Affairs. 19 Декабри 2009 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
5. ↑  Municipal Government Act - Introductory Guide(англ.)(пайванди дастнорас — *таърих*).  Government of Nova Scotia[en]. — Введение. 18 Декабри 2009 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 9 феврали 2012.

Пайвандҳои берунӣ
-----------------

* Таърихи BluPete аз Нова Скотия (англ.) )
* Ҳукумати Нова Скотия (англ.) )
* Туризми расмии ҳукумати Нова Скотия
* Нова Шотияи сайёҳӣ ва иттилоот (англ.) )
* Маълумоти туризмро дар Нова Шотия кашед (англ.) )
* Нова Скотия ба ҳаёт биёяд (англ.) )
* Судҳои Нова Скотияи (англ.) )
**Youku** (чинии сода: 优酷, палл.: *Йоукý*) — видеопортали калонтарин дар Ҷумҳурии Мардумии Чин аз рӯи дидор.

Ширкати молики сомонаи Youku.com аз тарафи Виктор Ку, президенти собиқи интернет-портали Sohu таъсис ёфта буд. Бета-нусхаи сомона дар моҳи июни соли 2006 фаъол шуда, расман сомона фаъолияти худро дар моҳи декабри ҳамон сол оғоз кард.

*Youku* бизнес-моделҳои истифодамешудаи Hulu, Netflix ва YouTube-ро ҳамоҳанг карда, инчунин як қатор веб-сериалҳои худро зери бренди *Youku Originals* мебарорад, ки дар онҳо фаъолона продакт-плейсмент истифода мешавад.

Дар соли 2012 бо хизматрасони видеоии Tudou ҳамроҳ шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Китайский интернет наступает
2. ↑  YouTube

Пайвандҳои беруна
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Sina Weibo

 |
**Шаҳрвандии глобалӣ - Global citizenship** вазифаи шахсест барои эҳтиром ва муҳофизати гирду атроф ва одамон мебошад, ки дар сатҳи глобалӣ фикрронӣ мекунад. Ин ба глобализатсия алоқаманд аст.

In terms of international relations, **global citizenship** refers to a nation-state's responsibility to act with awareness of the world as a global community, by both recognizing and fulfilling its global obligations, and recognizing the rights of global citizens. 
Global citizenship is related to the idealist school of thought, that states should include a level of moral goodwill in their foreign policy considerations. 
Whilst a judgement of 'good' global citizenship is a subjective one, some widely agreed upon examples of cases requiring a level of good global citizenship include the signing of the Kyoto Protocol, and the upholding of the UN Charter for Human Rights.
Many states struggle to strike a balance between being a 'good' and 'effective' global citizen.

Пайвандҳо
---------

* The Spirit of Global Belonging: Perspectives from Some Humanity-Oriented Icons Бойгонӣ шудааст 17 октябри 2006  сол. by Dr. Mohammad Omar Farooq
**Благовешенский Эллий Николаевич** (18.4.1912, Красноярск — 5.5.1968, шаҳри Душанбе) — геоботаник, хокшинос, доктори илмҳои ҷуғрофиё (1943).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Университети давлатии Ленинград (1935). Ходими илмии Озмоишгоҳи биёбонии Репетеки Туркманистон (1935-49), директори мамнӯъгоҳи Репетек, мудири шуъбаи хокшиносии Институти биёбони ҶШС Қазоқистон (1949-53), ходими калони илмӣ (1954-61), мудири шуъбаи гидрология ва мелиоратсияи заминҳои лалмии Институти таҳқиқоти илмии хокшиносии Тоҷикистон (1962-68) буд. Бо даъвати ЮНЕСКО дар Институти марказии ноҳияҳои иқлимашон хушки Ҳиндустон (Ҷодпур) ба ҳайси нозир ифои вазифа намудааст (1962-63). Муаллифи зиёда аз 70 асару мақолаи илмист. Благовешенский оид ба масъалаҳои ташаккули набототи Туркманистон, Тоҷикистон, Ҳиндустон, бешазоркунии Қароқум, низоми об ва намаки хокҳои назди Балхашу Қароқум, Тоҷикистони Ҷанубӣ, мувозанати оби заминҳои лалмии Тоҷикистон ва ғ. пажӯҳишҳои назаррас анҷом додааст.

Осор
----

* Водный режим почвогрунтов в пустынях Средней Азии. Сталинабад, 1958;
* Режим почвенной влажности в предгорях Гиссарского хребта//Тр. Ин-та почвоведения АН Таджикской ССР. Т. 9, 1960;
* Продольные золовые формы рельефа в Таджикистане// Докл. АН Таджикской ССР. Т. 4, 1961, № 2;
* Сухие саванны Северо-Западной Индии//Проблемы освоения пустынь, 1967, № 1;
* Внутрипочвенный влагооборот в сероземах и коричневых почвах//Тр. Института почвоведения. Т. 13, в. 1, Д. 1969.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Благовешенский Эллий Николаевич // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Галаҷазира** — гурӯҳи ҷазираҳое, ки дар масофаи ба якдигар наздик воқеъ гашта, асоси умумӣ, пайдоиши яксон ва сохти заминшинохтии ба ҳам наздик доранд. 

Пайдоиши баъзе ҷазираҳои галаҷазираҳо гуногун аст. Вобаста ба ин галаҷазираҳо материкӣ (Замини Нав), вулканӣ (ҷазираҳои Гавай) ва марҷонӣ (ҷазираҳои Маршалл) мешаванд. Калонтарин галаҷазираҳои олам: Азор, Аланд, Антил, Бисмарк, Ҳавайӣ, Гебрид, Замини Франс-Иосиф, Замини Нав, Зеландияи Нав, Каролин, Кергелен, Замини Шимол, Норманд, Фолкленд, Чили, Шантар, Шотландияи Ҷанубӣ, Шписберген, Ҷопон.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Галаҷазира // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Муносибатҳои Урдун ва Арабистони Саудӣ** — муносибатҳои дипломатии дуҷонибаи Урдун ва Арабистони Саудӣ мебошанд. Дарозии сарҳади давлатии байни кишварҳо 731 км  мебошад.

Таърих
------

Соли 1924 сулолаи Ҳошимиҳо аз ҷониби Абдулазизи II аз Ҳиҷоз барканор карда шуд, ки боиси норозигии Шоҳигарии Ҳошимии Урдун гардид. Пас аз ба охир расидани Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ, муносибатҳои байни ду шоҳигарӣ, махсусан дар солҳои 1955 ва 1990 нисбатан дӯстона шуданд. Пас аз сарнагун шудани сулолаи Ҳошимии Ироқ дар соли 1958 Арабистони Саудӣ ба Урдун дастгирии сиёсӣ расонд. Соли 1967, пас аз анҷоми ҷанги Шашрӯза, Риёз ба Урдун кӯмаки иқтисодӣ расонд, то ба ӯ дар бартараф кардани оқибатҳои ҷанг кӯмак кунад. Арабистони Саудӣ инчунин дар низоъҳои байни Урдун ва рақибони арабии он, аз ҷумла Созмони озодии Фаластин дар солҳои 1970-1971 ва Сурия дар соли 1980 миёнаравӣ кардааст  .

Дар соли 1990 саркашии Урдун аз пуштибонии Арабистони Саудӣ дар ҷараёни даргириаш бо Ироқ сарварони Риёзро такон дод ва хашмгин кард. Арабистони Саудӣ мавқеъи Урдунро *"корд ба тахтапушт задан"* тавсиф кард. Ҳукумати Арабистони Саудӣ вокуниши сахт нишон дод: ҳамаи грантҳо ва қарзҳо ба Урдун қатъ карда шуданд; бо нархи арзон фурӯхтани нафт хотима ёфт; воридоти мол аз Урдун бо боҷҳо маҳдуд карда шуд. Пас аз шикасти Ироқ, Риёз ташаббуси Урдунро барои барқарор кардани муносибатҳои дӯстона рад кард. Дар солҳои 90-ум равобити ин кишварҳо хеле муташанниҷ буд. Дар солҳои 2000-ум муносибатҳои Урдун ва Арабистони Саудӣ ба эътидол омаданд, кишварҳо дубора дар самтҳои асосии иқтисод ва сиёсати хориҷӣ ҳамкорӣ карданд   .

Эзоҳ
----

1. ↑  The World Factbook(пайванди дастнорас — *таърих*). 7 ноябри 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 май 2016.
2. ↑  Saudi Arabia Relations with Jordan — Flags, Maps, Economy, History, Climate, Natural Resources, Current Issues, International Agreements, Population, Social Statistics, Politi…(пайванди дастнорас — *таърих*). 7 ноябри 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 1 январи 2016.
3. ↑  Jordan pivots to Saudi Arabia(пайванди дастнорас — *таърих*). 7 ноябри 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 ноябри 2016.
4. ↑  Jordan: Our Relations with Saudi Arabia are Deep and We Continue to Support the Islamic Alliance - ASHARQ AL-AWSAT English Archive(пайванди дастнорас — *таърих*). 7 ноябри 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 ноябри 2016.
**Отто Перес Молина** (таваллуд 1 декабри 1950 дар шаҳри Гватемала) — собиқ президенти Гватемала,  генерали мустаъфӣ ва собиқ раҳбари созмони ҷосусии Ҳизби муҳофизакори «Патриотист». 

Молина дар интихоботи президентии Гватемала ду давра ширкат кард. Аввалан, дар соли 2007, ӯ аз Алваро Колом, раҳбари ҳизби чапи марказии Иттиҳоди Миллии Умед мағлуб шуд.   Аммо дар интихоботи моҳи ноябри соли 2011 ӯ дар интихобот аз Ҳизби ростгарои *Ватандӯст* ширкат кард ва бо 54 дарсади овозҳо бар *Мануэл Балдизон* аз Ҳизби демократи "Эҳёи Озодӣ", ки 46 дарсади овозҳоро ба даст овард, пирӯз шуд.

Молина пас аз поёни ҷанги шаҳрвандӣ дар соли 1990 то кунун нахустин "низомии собиқ" буд, ки дар курсии ҳукуматӣ кор мекард. Вай инчунин занеро (Роксана Болд Тӣ) аввалин бор дар таърихи Гватемала ноиби президенти Гватемала таъин кард. 

Молина, ба ҷои Алваро Колом (Álvaro Colom) сарвари давлат шуд; Вай президенти сотсиал-демократ буд.

Гватемала дар сатҳи баландтарини куштор дар ҷаҳон аст. Молина ваъда дод, ки бар зидди ҷиноятҳо ва зӯроварии қочоқи маводи мухаддир мубориза мебарад. Ӯ, ки аз сӯи созмонҳои дифоъ аз ҳуқуқҳои башар дар нақзи ҳуқуқи инсон дар замони ҷангҳои дохилӣ муттаҳам шуда буд, ин иддаъоро рад мекунад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. ↑
3. ↑  "اتو پرز مولینا" ژنرال بازنشسته، در دور دوم انتخابات پیروزی را از آن خود نمود
4. ↑  رئیس پیشین سازمان جاسوسی
5. ↑  پیروزی آلوارو کولوم در انتخابات ریاست جمهوری گواتمالا
6. ↑  پیروزی آلوارو کولوم در انتخابات ریاست جمهوری گواتمالا

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Фейсбук

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 1196231281
* LCCN: no2016110775
* VIAF: 342147266793935481817
* WorldCat VIAF: 342147266793935481817

 |
**Александр Вадимович Райков** (ӯзбакӣ: *Aleksandr Vadimovich Raykov*, 9 декабри 1989 сол; Тошканд, ҶШС Ӯзбекистон, ИҶШС) — бозингари мусобиқаи «Что? Где? Когда?» соли 2010 ва иштирокчии барномаи телевизионии НТВ «Своя игра» аз Ӯзбекистон. Ӯ чемпиони ҷаҳон дар мусобиқаи «Что? Где? Когда?» дар ҳайати дастаи «Nikita Mobayl Te Te» гашт, ӯро яке аз ҷавонтарин коршиносон шинохта, сазовори унвони устоди донистаанд. Википедиачии фаъоли Ӯзбекистон

Александр Райков 9 декабри соли 1989 дар Тошканд, дар оилаи рус таваллуд шудааст. Бобои Александр - Борис Райков - рассом, узви Иттифоқи рассомони СССР буд. Ӯ хатмкардаи факултаи психологияи филиали Донишгоҳи давлатии Маскав дар Тошканд аст..

Фаъолият дар Википедиа
----------------------

Александр Райков узви википедиачиёни Википедиаи русӣ аст (қаблан таҳти номи Raykoffff, сипас зери номи Carpodacus). Ҳамчунин, яке аз узви Википедиаи ӯзбекӣ аст. Тирамоҳи соли 2013 дар семинари омӯзишӣ дар мавзӯи «Чӣ тавр Википедиаро бояд пур кард" дар Маркази Uzinfocom барои рушд ва татбиқи технологияҳои компютерӣ ва иттилоотӣ баргузор шуд, баромад кардааст.. Дар ҷаласаи "Чамоати википедиачиёни Ӯзбекистон" бахшида ба 15 солагии таъсиси Wikipedia ба Александр Райкин сертификат-раҳматнома барои саҳми шоиста супорида шудааст..

Пайвандҳо
---------

* carpodacus.livejournal.com

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Kommersant.uz — Александр Райков. 6 июни 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 16 феврали 2015.
2. 1 2  Культура.уз — *Саида Джанизакова*. — В Ташкенте прошёл тренинг на тему «Как пополнять Википедию»
3. ↑  Город | События Ташкента — *Виктория Рзаева*. Википедия: с мира по слову (интервью с Александром Райковым). 6 июни 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 9 августи 2014.
4. ↑  12news.uz — Узбекистан займётся пополнением Википедии
5. ↑  Узбекские википедисты отпраздновали день рождения Википедии