recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**BTS** (куриёӣ: 방탄소년단 *Пантхан сонёндан*, чинӣ: 防彈少年團 *Фандан шаонянтуан*, ҷопонӣ: 防弾少年団; *Бо̄дан сё̄нэндан*, маъруф бо номи **Bangtan Boys** ё **Beyond The Scene**) — гурӯҳи мусиқии писаронаи ҷанубикуриёӣ аст, ки соли 2013 аз ҷониби Big Hit Entertainment таъсис ёфтааст. Гурӯҳ аз ҳафт аъзо иборат аст: RM (раҳбари гурӯҳ), Чин, Сюга, Ҷей-Ҳоуп, Чимин, Ви ва Ҷонгук.  Дар моҳи июли соли 2017 гурӯҳ логотипи расмӣ ва имлои англисии номи худро тағир дод, ки дар натиҷа онҳо Beyond The Scene (Дар паси саҳна).шуданд.

BTS бо нашри албоми дуюми студияи худ Wings, ки то январи соли 2018 муваффақтарин дар карераи онҳо маҳсуб мешуд, дар саросари ҷаҳон эътироф шуд (рекорди фурӯшашро танҳо мини-албоми Love Yourself: Her, моҳи сентябри соли 2017 шикаст). Вай ба гурӯҳ иҷозат дод, ки дар ҷоизаҳои бонуфузи Mnet Asian Music Awards номинатсияи "Артисти сол"-ро ​​соҳиб шавад. Дар соли 2017, BTS ба яке аз гурӯҳҳои беҳтарини кореягӣ дар саҳнаи мусиқии ҷаҳонӣ табдил ёфта, ҷоизаи "Беҳтарин ҳунарманди васоити ахбори иҷтимоӣ"-и ҷадвали Billboard Music Awards-ро соҳиб гашт ва мини-албоми онҳо Love Yourself: дар руйхати Billboard 200 дар ҷойи 7-ум қарор гирифт, ки натиҷаи баландтарин дар байни ҳамаи ҳунармандони Корея буд, ки ба ин рӯйхат ворид шудаанд, гардид. Синглҳои "DNA" ва "MIC Drop" ҳарду аз ҷониби RIAA сертификати тилло гирифтанд ва BTS аввалин ҳунарманди кореягӣ дар таърих гардид, ки соҳиби шаҳодатномаи тилло шудааст. Сабтҳои сершумор ба гурӯҳ имкон доданд, ки соли дуюм паиҳам дар ҷоизаҳои Mnet Asian Music Awards номинатсияи "Артисти сол"-ро ​​соҳиб шаванд. Аз замони дебюти худ, BTS зиёда аз 5 миллион сабтҳои худро дар саросари ҷаҳон фурӯхтааст. Дар моҳи апрели соли 2020 BTS ҳунарманди серфурӯштарин дар таърихи Кореяи Ҷанубӣ шуд.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3
2. ↑
3. ↑  BTS Sweeps 97 Charts on iTunes with ′Wings′. *MWave* (11 октябри 2016). 5 апрели 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 15 Декабри 2017.
4. ↑  Bangtan Boys wins best artist award in MAMA 2016. *Younhap News* (3 Декабри 2016). 5 апрели 2018 санҷида шуд.
5. ↑  BTS Score Top 10 Debut on Billboard 200 With 'Love Yourself: Her' Album. *Billboard* (24 сентябри 2017). 5 апрели 2018 санҷида шуд.
6. ↑  BTS wins Artist of the Year at MAMA for second year. *Younhap News* (2 Декабри 2017). 5 апрели 2018 санҷида шуд.
7. ↑  Gaon Chart. *Gaon*. 5 апрели 2018 санҷида шуд.
8. ↑  BTS becomes best-selling artist in K-pop history. *KBS News* (April 13, 2020). 13 январи 2021 санҷида шуд.
**Бактериоз** — як навъ касалии сироятии рустанӣ, аз ҷумла дарахтони мевадор, ки бактерияҳо меангезанд. 

Бактериоз метавонад ба ҳамаи рустанӣ ё узвҳои алоҳидаи он осеб расонад. Ангезандаҳои нисбатан фаъоли бактериоз бактерияҳои ҷинси Fseudomonas ва Bacillus мебошанд. Онҳо ба организми рустанӣ тавассути масомаҳои пӯст дохил мешаванд. Фаъолияти бактерияҳои ҷинси Agrobacterium ва Хanthomonas нисбатан суст буда, фақат аз ҷойҳои осебдидаи рустанӣ сироят мекунанд. Ангезандаҳои бактериозро ҳашароти ширамак паҳн мекунанд. Дар натиҷаи афзоиши ангезандаҳои бактериоз рустанӣ тадриҷан мехушкад. Дар шоху навда пайдо шудани ғурриҳо, доғ задани барг, пӯсидани ғужби ангур ва ғ. нишонаҳои асосии бактериоз мебошанд.
Тадбирҳои мубориза: вобаста ба хусусияти баъзе касалиҳои бактериозӣ истифода бурдани усулҳои агротехникӣ, физикавию механикӣ, кимиёиву биологӣ; парвариши навъҳои ба бактериоз устувори току дарахтони мева.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бактериозы культурных растений. М. 1980;
* Байдербек Р. Опухоли растений. М. 1981;
* Химическая и биологическая защита растений. М. 1983;
* Справочник агронома по защите растений. Кишинёв, 1983.

Сарчашма
--------

* Бактериоз / Қ. Қаҳҳоров // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ҷӯрақул Аҷиб** - нависанда, рӯзноманигор, тарҷумон узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2014)

Зиндагинома
-----------

**Ҷӯрақул Аҷиб** 5 октябри соли 1950 дар деҳаи Чолтоши ноҳияи Восеи вилояти Хатлон таваллуд шудааст. Пас аз итмоми мактаб-интернати №1 ноҳия (соли 1965) вориди Омӯзишгоҳи омӯзгории Кӯлоб шуда, соли 1969 онро хатм кардааст. Солҳои 1969-1971 дар хидмати ҳарбӣ буда, баъдан омӯзгорӣ намудааст. Соли 1975 – Донишкадаи давлатии омӯзгории Хуҷандро (ғоибона) хатм кардааст. Аз соли 1990 бо матбуот сарукор дошта, дар рӯзномаҳои «Кулябская правда», «Элчӣ» ва «Дӯстлик» дар вазифаҳои гуногун кор кардааст. Аз апрели 1999 муовини сармуҳаррири рӯзномаи «Халқ овози», ҳамчунин, ҷонишини сармуҳаррири маҷаллаи «Нафосат» аст.

Эҷодиёт
-------

Муаллифи китобҳои «Таваллуди муҳаббат» (1990), «Хиёнат» (1992),«Ҷорӯбкӯл – зодгоҳи паҳлавонон» (1997), «Нафаси давр» (1999), «Фарзанди ҷасорат» (2000), «Таҳамтан» (2001), «Занҷири тило» (2002), «Симои нексиришт» (2002), «Тоҷикистон – кишвари обҳои зулол» (2002), «Марди дарёдил» (2004), «Садои ҷовидон» (2005), «Оинаи дил» (2007), «Ошёни ишқ» (2010), «Лаҳзае, ки Офтоб сиёҳ шуда буд…» (2011), «Як қадами тақдирсоз» (2012), «Қисмати кишвари кӯҳсор» (2014) ва ғ. мебошад. Асарҳои чанде аз адибони тоҷикро ба ӯзбекӣ тарҷума кардааст.

Мукофот
-------

* Ҷоизаи ба номи Абулқосим Лоҳутӣ;
* Аълочии матбуоти Тоҷикистон.

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 51 ISBN 978-99947-2-379-9
**Баландзиком**, **баландзиғом** (зиғом – аз шуғ­нонӣ – соз) — сози тории мусиқии қадимии тоҷик. 

Хосси тоҷикони кӯҳистони Бадахшон буда, дар баъзе маҳалҳо онро танбӯр (ба сабаби монандии зоҳирӣ) низ мегӯянд. Б. аз коса, хазина, даста, қӯ­пак (сар), харак, торҳо (зил), торгир (ду адад) ва гӯ­шакҳо иборат буда, 90–105 см да­розӣ дорад. Қутри косааш 18–20 см, умқаш 12–14 см ва бари хазинааш 13–15 см мебошад. Б.-ро, одатан, аз чӯби зардолу, тут, чормағз ва нок месозанд. Қабл аз оғози кор чӯби мувофиқро ба тарҳи соз тарошида, як ҳафта дар об тар мекунанд, баъд онро хушконида бо ду навъ теша аввал беруну баъдан даруни косаву хазинаро (аз охири коса ба дарозии 30–35 см ба тарафи даста) метарошанд. Сипас ба рӯйи коса пӯсти ҳайвонот (аксар, пӯсти гӯсола, қис­ми шикам)-ро, ки хуб даббоғӣ шудааст, мекашанд. Ба рӯйи лабаҳои коса қабл аз пӯсткашӣ шилми зардолу ё елими махсус молида мешавад. Баъзан, барои мус­таҳ­камтар намудан, аз мехи нозуки чӯбӣ кор мегиранд. Б. ҳафт зарб дорад. Дар баландзиком торҳои 1–2-вум асосӣ буда, торҳои диг. резонаторианд. Баъди ҳар 2–3 тақтеъ ба тори 7-ум (зингак), ки дар қисмати боло ҷойгир шуда, нисбат ба диг. торҳо нозуктару кӯтоҳтар (зил) мебошад, захма зада мешавад. Ин амал танҳо ба хотири ба ҳам пайвастани лаҳнҳои як оҳанг иҷро мешавад. Беҳта­рин намунаи ин сози мусиқӣ дар Осорхонаи таъриху киш­варшиносии ш. Хоруғ (амали Усто Муродалӣ) маҳфуз аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Баландзиком / Б. Раҳматов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Баланддаҳлез** ҷузъи санъати меъморӣ.

Қисми таркибии иншооти меъмории хонаи истиқоматӣ. Як навъи айвон, ки нисбатан камбару кӯтоҳтар бу­да, суффаи он аз сатҳи замин 130—150 см баланд мешавад. Дар қисми пеши мобайн яккасутун дорад, ки аксаран кандакорӣ мешуду боша дошт. Аз ду тарафи яккасутуни мунаққаш ду сутуни гурҷшакл (чортарош), ки нисфашон аз дохили девор барҷаста мебошад, насб мегарданд. Су­тунҳои часпак бо сутуни марказӣ ба воситаи оваҳк (чӯб­ҳои дарози лӯлавӣ) пайвастагӣ доранд. Болорҳо аз лӯла­чӯбҳои ҳамандоза интихоб шуда, қисми нӯгашон (ба дарозии 50-60 см) кандакорӣ мешуд. Забаррав баъзан ва синҷҳо доиман чортарош мешуданд. Вассаҳои баланддаҳлез гоҳе аз лӯлачӯбҳои резаи якандоза интихоб ва муқарнасӣ (ё пешовез) бар болои болорҳо чида мешуданд, ки шакли ороишӣ мегирифт.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Баланддаҳлез / Б. Раҳматов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
A.Тенор-Балалайка
A. Контрабас-Балалайка
**Балалайка** (русӣ: балала́йка) — сози мизробии халқии русӣ, ки 3 тор дорад. Онро ба зарбаи ангуштони панҷаи дасти рост менавозанд.

Бо фосилаи кварта ва унисон (торҳои дуюму сеюм) ҷӯр мешавад: тори якум «ля»-и октаваи якум, тори дуюм «ми»-и октаваи якум ва тори сеюм «ми»-и октаваи якум. Диапазони балалайкаи прима аз нотаи «ми»-и октаваи якум то «фа»-и октаваи сеюмро дар бар мегирад. Тори якуми он филиззӣ буда, 2 тори дигараш аз капрон тайёр карда мешавад. То охири садаи XIX дар дастаи балалайка 57 парда баста мешуд. Дар дастаи балалайкаи имрӯза аз 12 то 14 пардаи филиззӣ насб шудааст. Ақидае ҳаст, ки балалайка аз думбура ба вуҷуд омада, аз садаи XVIII дар байни халқ васеъ паҳн шудааст. Дар ташвиқу тарғиби Балалайка балалайканавоз В. Андреев хидмати шоён кардааст. Ӯ нахустин оркестри созҳои миллии русиро ташкил карда, ба он роҳбарӣ намудааст. Минбаъд В. Андреев бо ҳамкории Ф. Пасфоскин балалайкаро такмил дода,

* балалайкаҳои прима,
* балалайкаҳои секунда,
* балалайкаҳои алт,
* балалайкаҳоибас
* балалайкаҳои контрабасро сохтанд.

Дар байни ин созҳо Балалайкаи прима ҳамчун сози оркестрӣ ва якканавозӣ мавқеи намоён пайдо кардааст.

Адабиёт
-------

* Соколов Ф. Русская народная балалайка, М. 1962;
* Музыкальный энциклопедический словарь, М. 1990.

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
Қалъа рафтани шоҳу рух
**Қалъа́ рафтан** (форсӣ: قلعه رفتن‎; русӣ: рокиро́вка, аз фр. roque; roc — муҳраи шатранҷ, аз форсии рух — афсари ҷангӣ) — ҳамзамон (дар як гашт кардан) нақли макон ё ҷобаҷо кардани шоҳ ва рух, ки тарафҳо дар ҷараёни бозӣ метавонанд як бор иҷро кунанд.

Қалъа рафтан аз тариқи ҳаракати шоҳ ба ду майдони самти рух доир карда мешавад, ки он гоҳ рух аз паҳлуи шоҳ гирифта шуда, ба майдони шафати он гузошта мешавад, ба шарте ки хонаҳои байни шоҳ ва рух комилан холӣ бошанд. Қалъа рафтан ба самти ҷиноҳи шоҳ қалъаи кучак (ё кутоҳ, шартан ин тавр сабт мешавад: 0-0); ба самти ҷиноҳи фарзин — қалъаи бузург (ё баланд, сабти он: 0-0-0) унвон дорад.

Қалъа рафтан дар шатранҷ фаннест, ки бо истифода аз он шоҳ ба ақибгоҳ паноҳ меорад. Тибқи муқаррарот ибтидо шоҳро бояд ҳаракат дод ва он гаҳ рухро. Аммо дар ин мавридҳо наметавон қалъа рафт:

* то ин дам дар бозӣ шоҳ ё рух ҳаракате карда бошанд;
* дар мобайни рухи самти қалъа ва шоҳ агар ягон муҳрае вуҷуд дошта бошад;
* шоҳ агар ҳадафи кишт қарор гирад;
* шоҳ аснои қалъаравӣ ё пас аз қалъаравӣ зери шуъои кишт уфтад;
* майдонҳое, ки аснои қалъаравӣ шоҳ убур мекунад, набояд дар тирраси ҳариф қарор гирифта бошанд.

Дар Итолиё чандин муддат ба истилоҳ, қалъа рафтани озод роиҷ буд, ки тибқи он шоҳу рух аз рӯйи хоҳишу мароми бозигар метавонистанд дар мавқеи мухталиф ҷобаҷо шаванд. Аз миёнаи садаи XIX (дар Итолиё аз охири садаи XIX) варианти муосири қалъа рафтан ҷойгузини қалъа рафтан-и озод гардид. Қалъа рафтан дар тактикаю стратегияи шатранҷ нақши муҳимм мебозад: мавқеи шоҳро мустаҳкам менамояд ва яке аз воситаҳои басиҷ кардани қувваҳост. Бизигарони ҳар ду тараф маъмулан саъй мекунанд, ки ҳамдигарро аз қалъа рафтан маҳрум созанд ва он гоҳ ба шоҳи дар марказ саргардони ҳариф ҳамла биоғозанд.

Дар композитсияи шатранҷ дар ҳар гаште иҷозаи қалъа рафтан дода мешавад, ба шатре ки имкони исбот кардан набошад, ки шоҳ ва рухи қалъараванда аз ин пеш «ҳаракат» карда будаанд.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* J9U: 987007549208805171
* LCCN: sh97007763

 |
**Ҷовид Муқим** (*Муқимов Муҳаммадӣ Аминович*; 7 феврали 1961; Ҳисор, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — рӯзноманигор, доктори улуми филология, профессори кафедраи журналистикаи байналхалқии ДМТ.

Таҳсилот
--------

Соли 1986 факултети иқтисодии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин ва соли 1992 факултети журналистикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Хатм кардааст.

Фаъолияти меҳнатӣ
-----------------

Дар рӯзномаҳои «Паёми Душанбе», Тоҷикистон», «Нерӯи сухан», радиоҳои Тоҷикистон ва «Озодӣ» фаъолият кардааст. Ӯ соли 2003 рисолаи номзадӣ ва соли 2006 рисолаи докторӣ дифоъ намудааст.

Таълифот
--------

Ҷовид Муқим аз соли 1990 узви Иттиҳоди журналистони Тоҷикистон буда, ба қалами ӯ беш аз 1000 маводи журналистӣ, 75 мақолаи илмӣ, 5 монография («Ҳақиқат ва дурӯғ» (2000), «Мақоми жанрҳо дар Радиои «Озодӣ» (2000), Радио «Свобода»: ложь и правда» (2005), «Радиои Би-Би-Си: дирӯз ва имрўз» (2006), «Сиёсат ва ҷанги иттилоотӣ» (2006), 7 дастури таълимӣ («Гендер ва журналистика» (2006), «Матбуоти тоҷик ва масоили гендерӣ» (2007 бо ҳаммуалифӣ), «Дастур барои радиожурналистони ҷавон» (2008), «Таърихи журналистикаи кишварҳои хориҷӣ» (2011 бо ҳаммуалифӣ), «Мусоҳиба ва техникаи таҳияи он» (2013), «Буҷаи давлатӣ ва журналистика» (2015), «Журналистикаи мултимедиявӣ» (2016) тааллуқ дорад.

Ҷовид Муқим дар омода кардани кадрҳои илмӣ низ саҳм дорад. Таҳти роҳбарии ӯ чандин нафар рисолаи номзадӣ дифоъ кардаанд.

Ҷовид Муқим ба эҷоди бадеӣ низ машғул буда, ӯ 5 китоб («Вақте мард мегиряд (2007), «Ишқи деромада» (2008) ва «Ишқи мӯйсафед» (2012), «Қасос» (2013), «Хиёнат» (2015) чоп кардааст ва аз соли 2015 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

Соли 2010 ба унвони Аълочии матбуоти Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз саҳифаи фейсбукии Ҷовид Муқим

Пайвандҳо
---------

* Ҷовид Муқим дар шабакаи иҷтимоии Facebook
* Блоги шахсии Ҷовид Муқим дар Wordpress

Сарчашма
--------

* Ҷовид Муқим // Сомонаи расмиии факултаи журналистикаи ДМТ Бойгонӣ шудааст 13 марти 2017  сол.
**MetaTrader 4**, инчунин ҳамчун MT4 машҳур аст, платформаи электронии савдо аст, ки аз ҷониби онлайн-трейдерҳо васъе истифода бурда мешавад. Офарандагонаш ширкати MetaQuotes Software мебошад.

Таъминоти барномавӣ ҳам аз ҷузъҳои мизоҷӣ, ҳам серверӣ иборат аст. Ҷузъи серверӣ аз ҷониби броке истифода бурда мешавад, таъминоти барномавӣ ба мизоҷони брокер пешкаш карда мешавад, ки онро барои дидани нархҳо ва нақшаҳо дар реҷаи вақти ҳақиқӣ ва ҷойгиркунии фармоишҳо ва идоракунии суратҳисобҳои худ истифода мебаранд.

Мизоҷ барномае дар асоси Microsoft Windows мебошад. Версияи расмии MetaTrader 4 барои Mac OS вуҷуд надошта бошад ҳам, баъзе аз брокерҳо вариантҳои коркардгардидаи MT4-и худро барои Mac OS пешниҳод мекунанд.
MetaTrader 4 ба савдои маржиналӣ нигаронида шудааст. Баъзе аз ширкатҳои калони брокерӣ аз MetaTrader 4 савдои CFD истифода мебаранд, вале он барои кори доимӣ дар бозори фондӣ таъин гардидааст:

* имконияти гузоштани дархости худӣ ба бозор, то ки онро савдогарони дигар бинанд;
* имконияти дидани рӯихати дар бозор будаи дархостҳо вуҷуд надорад;
* механизмҳои кор бо опсионҳо нест;
* имконияти пайвасткунии сарчашмаи асосии нархмониҳо ва навигариҳо нест;
* механизмҳои кор дар асъори миллӣ нест (дар терминали мизоҷӣ ҳамеша дар забони англисӣ бо нишондоди USD ба сифати асърӯор ташаккул дода мешавад).

MetaTrader 4 бо шарофати имконияти корбарии навиштани скриптҳои савдоии худӣ ва роботҳо, ки савдоро автоматӣ карда метавонанд, машҳур гаштааст.
MetaTrader 4 нишондиҳандаҳои корбарӣ ва барномаҳои савдоиро барои автоматикунонии савдо истифода бурда метавонад.

Мутобиқи тадқиқоти дар сентябри соли 2019 гузаронидашуда, MetaTrader 4 платформаи машҳуртарини савдоии Forex дар ҷаҳон буд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Currency Trading Platform. *investopedia.com*. 23 ноябри 2021 санҷида шуд.
2. ↑  XEMarkets Launches XEM MT4 for Mac Operating System. *forexbrokernews.com*. 23 ноябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 22 апрели 2017.
3. ↑  AvaTrade Review 2021. *comparebrokers.co*. 23 ноябри 2021 санҷида шуд.
4. ↑  Comparison Table MT4 and MT5. *fxstreet.com*. 23 ноябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 12 марти 2014.
5. ↑  Forex Trading Industry Statistics and Facts 2020. *dailyforex.com*. 23 ноябри 2021 санҷида шуд.
Нақли макони сохтмони калисои таърихӣ марбут ба садаи XIX тавассути ароба бо барандаи ҳидравликӣ шаҳри Сейлем, иёлати Массачусетс
**Ҷобаҷоии соза** (англ. Structure relocation), **кӯчонидани сохтмон** — раванд интиқоли сохтор аз як макон ба макони дигар.

Барои ҷобаҷоии соза ду роҳи аслӣ вуҷуд дорад: таҷзия ва сипас ҷамъоварии муҷаддади он дар мақсади маврид ниёз, ё ҳамлунақли комили он. Барои мавриди дувум, ибтидо сохтмон барафрошта мешавад ва агар фосила кам бошад, мумкин аст рӯйи рейл ё арӯсакҳои муваққат ронда шавад. Дар ғайри ин сурат, чархҳои монанди комиюнҳои тахт истифода мешавад. Ин ҳаракот мумкин аст печида бошад ва ниёз ба бардоштани қисматҳои барҷастаи сохтмон монанди дудкаш ва ҳамчунин мавонеъи мавҷуд дар тӯли масир монанди кобелҳои ҳавоӣ ва дарахтон бошад.

Далоил интиқоли як сохтмон аз далоили тиҷорӣ монанди манозир ба ҳифз як сохтмони муҳимм ё таърихӣ мутағайир аст. Ҳамчунин мумкин аст ҷобаҷоиҳо ба содагӣ аз рӯй ихтиёроти молик анҷом шавад ё як сохтмонро аз қитъаи замине, ки дар он қарор дорад ҷудо кунад.

Эзоҳ
----
**Ҷованни Ҷузеппе Гориа** ( итол. *Giovanni Giuseppe Goria*; 30 июли 1943, Асти – 21 майи 1994, Асти) – арбоби сиёсӣ ва давлатӣ, сарвазири Итолиё аз 28 июли 1987 то 13 апрели 1988. Аз соли 1960 аъзои Ҳизби христианӣ-демократии Итолиё.

Зиндагинома
-----------

Вай бори нахуст соли 1976 ба палатаи депутатҳо интихоб шуд ва баъд роҳи ӯ ба сиёсати калон оғоз ёфт. Аз соли 1981 то соли 1982 муовини вазири хазинадорӣ буд. Солҳои 1982—1987 — вазири хазинадорӣ. Вай дар байни интихобкунандагони итолиёвӣ бо услуби ором ва маҳорати худ ҳангоми баромадҳои телевизионӣ маъруфият пайдо кард. Ӯ намояндаи "маркази чап" дар Ҳизби христианӣ-демократии Итолиё ва шарики Алдо Моро ҳисобида мешуд.

Моҳи июли соли 1987 ӯ кабинети вазирони худро ташкил ва сарварӣ мекард, аммо дар ҳукумат як сол ҳам кор накард.
Пас аз истеъфо аз мақоми сарвазир, ӯ соли 1989 вакили парлумони Аврупо интихоб шуд.

Вай дар Девони Ҷулиу Андреоттӣ вазири кишоварзӣ буд (1991-1992). Дар соли 1992, ӯ вазифаи вазири молияро дар Девони Ҷулиану Амату гирифт. Дар соли 1993 моҷарои бузурги фасод ба вуқӯъ пайваст, ки дар он бисёре аз шахсиятҳои муҳими Ҳизби христианӣ-демократии Итолиё ширкат доштанд ва Гориа маҷбур шуд, ки истеъфо диҳад.

Ҳатто пеш аз анҷоми тафтишот, 21 майи соли 1994, ӯ дар зодгоҳаш Асти даргузашт.

Нигаред низ
-----------

* Феҳристи сарвазирони Итолиё

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2  Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (хорв.) — 2009.
3. 1 2  Munzinger Personen (нем.)

| ⚙️ Сарвазирони  Италия |
| --- |
| 
* Де Гаспери
* Пелла
* Фанфанӣ
* Шелба
* Сенӣ
* Дзолӣ
* Фанфанӣ
* Сенӣ
* Тамбронӣ
* Фанфанӣ
* Леоне
* Моро
* Леоне
* Румор
* Коломбо
* Андреоттӣ
* Румор
* Моро
* Андреоттӣ
* Коссига
* Форланӣ
* Спадолинӣ
* Фанфанӣ
* Краксӣ
* Фанфанӣ
* Гориа
* Де Мита
* Андреоттӣ
* Амату
* Чампӣ
* Берлусконӣ
* Динӣ
* Продӣ
* Д’Алема
* Амату
* Берлусконӣ
* Продӣ
* Берлусконӣ
* Мунтӣ
* Летта
* Рентси
* Ҷентилони
* Конте
* Драги

 |  Италия |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Европарламент

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Биографический итальянцев
* Britannica (онлайн)
* Treccani

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 150262635
* GND: 170037509
* GTAA: 103818
* ICCU: CFIV066589
* ISNI: 0000 0000 3556 2258
* LCCN: n2006059717
* NUKAT: n2015057325
* SUDOC: 117392545
* VIAF: 34736018
* WorldCat VIAF: 34736018

 |

 |
**Windows** (аз англ. — «равзана», кутаҳ. Win) — маҷмӯъи системаҳои амалиётии ширкати Microsoft, ки дар асоси истифодаи интерфейси графикӣ амал мекунад.

Дар айни ҳол зиёда аз 90 дарсади компютерҳои инфиродӣ бо системаи амалиётии Microsoft Windows кор мекунанд Дар ин система ҳар як барнома дар экран дохили равзанаи хеш тасвир шуда, тавассути унсурҳои он идора ва иҷро мешавад. Вариантҳои Windows 3.1. ва Windows 3.11 қабатҳои амалиётии графикӣ ном дошта, пеш аз ба кор оғоз карданашон бояд системаи амалиётии MS-DOS ба кор шурӯъ кунад.

Намудҳои Windows 95, Windows 98, Windows NT, Windows 2000, Windows ХР ва Windows Mе системаҳои амалиётии мустақил дошта, бевосита ба кор шурӯъ мекунанд. Вариантҳои ояндаи Microsoft Windows аз вариантҳои қаблӣ мукаммалтар, хотираашон зиёд, реҷаи муҳофизаташон мукаммал, вазифаҳояшон васеътар буда, дар онҳо функсияҳои мултимедиягӣ илова мешаванд. Рақамҳои ин системаҳо соли пайдошавии онҳоро нишон медиҳад. Масалан, Windows 98 соли 1998 сохта шудааст. Кор бо ҳама вариантҳои Windows аз системаи амалиётии MS-DOS осону муносибтар аст. Microsoft Windows барои ҳамаи барномаҳои худ муҳити ягонаи корӣ (интрефейс)-ро таъмин мекунад. Маҷмӯи Windows NT аз Miсrosoft Windows XP иборат буда, системаҳои амалиётии 32 ва 64-битӣ мебошанд ва ба MS-DOS ҳатто барои корандозӣ эҳтиёҷ надоранд. Танҳо оилаи мазкури Microsoft Windows барои серверҳо (шабакаҳо) системаҳои амалиётӣ дорад.

Маҷмӯи системаи амалиётии компютерҳои ҷайбии Windows СЕ махсус барои афзори мобилӣ сохта шудаанд. Бархилофи дигар системаҳои амалиётии Microsoft Windows системаи амалиётии оилаи мазкур як ҷо бо афзори тайёр, ба монанди смартфонҳо, компютерҳои ҷайбӣ, GPS-навигаторҳо, MP3-садодиҳандаҳо ва ғ. фурӯхта мешавад.

Маҷмӯъи системаҳои амалиётии Windows Embedded ба системаҳои амалиётии вақти воқеӣ мансуб буда, махсус дар дохили системаҳо сохта шуда, онҳоро якҷо бо афзори тайёр, ба монанди банкоматҳо, афзори тиббӣ, ҳавонавардӣ, терминалҳои пардохтқабулкунӣ, роботҳо, автоматҳои бозӣ ва ғ. мефурӯшанд.

Эзоҳ
----

1. ↑

Адабиёт
-------

* Виндовз / Л. Тӯйчиев // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи расмии Microsoft Widnows

**Lua error in Модул:External\_links at line 153: attempt to call field 'getWikidataRefHtml' (a nil value).**

| ⚙️ Microsoft Windows |
| --- |
| Нусхаҳои асосӣ | 
Бар пояи MS-DOS
1.0x
2.x
2.1x
3.x
Windows 9x
95
98
ME
Windows NT
NT 3.1
NT 3.5
NT 3.51
NT 4.0
2000
XP
Vista
7
8
8.1
10
 |  |
| Windows Server | 
* 2003
* Home
	+ 2011
* 2008
	+ HPC 2008
	+ R2
* Essential Business
* MultiPoint
* Small Business
* 2012
	+ R2
* 2016
* 2019

 |
| Хоссозишуда | 
* Embedded
	+ Automotive
	+ POSReady
* PE
* FLP

 |
| Мобилӣ | 
* Windows CE
	+ 1.0
	+ 2.0
	+ 3.0
	+ 4.0
	+ 5.0
	+ 6.0
	+ 7.0
	+ 2013
* Mobile
* Phone
* RT
* 10 Mobile

 |
| Дигар лоиҳаҳо | 
Xenix
OS/2
Лағвшуда
Neptune
Nashville
Cairo
Singularity
Midori
 |
**Ҷӯра Бақозода**  (*Бақозода Ҷӯра Ҳамидович*; 22 июли 1937, Самарқанд — 28 апрели 2012, Душанбе, Тоҷикистон) — мунаққид ва адабиётшиноси тоҷик, номзади илмҳои филология (1969), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1974), Корманди шоистаи Тоҷикистон (1998). Писари Ҳамид Бақозода.

Зиндагинома
-----------

Университети давлатии Самарқандро (1962) хатм намуда, ба ИЗА АИ ҶТ ба кор омад (1962-64). Аспиранти Институти адаби­ёти ҷаҳони АИ ИҶШС (1964-67), ходими калони илмии ИЗА (1967-78), мудири шуъбаи тан­қид ва адабиётшиносии маҷ. «Садои Шарқ» (1978-85), мудири редаксияи адабиёт, забон ва фолклори ЭСТ (1985-89), мудири кафедраи назария ва адабиёти навини форсии тоҷикии ДМТ (1989—2002). Аз соли 2002 дотсенти ҳамин кафедра.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Нахустин мақолаҳои илмию танқидиаш соли 1963 дар саҳифаҳои матбуот пайдо шу­данд. Муаллифи беш аз 200 мақолаи илмию танқидӣ, монография ва рисолаҳои ил­мӣ. Аксари мақолаҳои Б. мар­ҳалавию ҷамъбастианд. Дар онҳо масъалаҳои муҳимми адабиёти муосири тоҷик аз қабили хусусияти қиссаҳо, фардияти адиб, хусусиёти миллӣ ва байналмилалии ада­биёти тоҷик, ҷустуҷӯҳои эҷодии адибони ҷавон, эҷоди устодон ва ҷараёни адабӣ, насри муосири тоҷик (с-ҳои 70-80 садаи 20) ва ғ. мавриди таҳлилу баррасӣ қарор гирифтаанд. Дар бораи эҷодиёт ва осори алоҳидаи Айнӣ, М. Турсунзода, С. Улуғзода, Ҷ. Икромӣ, Р. Ҷалил, П. Толис, Ф. Муҳаммадиев, Ӯ. Кӯҳзод, С. Турсун, Гулназар, А. Самад, К. Мирзо ва диг. мақола­ҳо нигошта, дастовард­ҳои эҷо­дии ононро холисона ва дақиқ­бинона таҳлилу бар­расӣ кардааст. Афкору андеша­ҳои Б. дар монография ва рисолаҳои «Ҷустуҷӯҳои эҷодӣ дар насри муосири тоҷик» (1982), «Нависанда ва идеали замон» (1987), «Андеша ва чеҳраҳои адабӣ» (2005), «Абдулҳа­ми­ди Самад ва инкишофи ҳикоя» (2007), «Гузашти айём ва таҳаввули ада­биёт» (2009) ва ғ. ки дар адабиётшиносию нақди тоҷик нуфузу эътибори арзанда доранд, ҷамъбаст гардидаанд. Б. дар мураттабсозии маҷм. «Муосири бузурги мо» (дар бораи М. Шолохов), осори А. Деҳотӣ дар 5 ҷилд, ҷ. 2-юми «Таърихи адаби­ёти советии тоҷик. Инкишофи жанрҳо» (1978) ва ғ. ширкат варзидааст. Пйесаи «Боғи олболу» ва баъзе ҳикоя­ҳои А. П. Чехов, романи В. Яковенко «Шербачаҳои партизан» (1987), романи нависандаи туркман Н. Байрамов «Роҳи тақдир»-ро (1989) ба тоҷикӣ гардондааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

* Узви ИН Тоҷикистон аз соли 1974
* Корманди шоистаи Тоҷикистон (1998)

Осор
----

* Черты нового Д. 1974; Михаил Шолохов (ҳамроҳи Р. Ҳоди­зо­да). Д. 1975.

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 54 ISBN 978-99947-2-379-9

Сарчашма
--------

* Бақозода, Вӯра Ҳамидович / Ю. Акбарзода // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Объект (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Объекти муносибатҳои ҳуқуқӣ** — неъматҳои моддӣ ё ғайримоддӣ, ки муносибатҳои ҳуқуқӣ вобаста ба онҳо пайдо шудаанд ё нисбати онҳо равона гаштаанд. Онҳо гуногунанд: неъматҳои моддӣ (воситаҳои нақлиёт, пул, қоғазҳои қиматнок ва ғайра); неъматҳои маънавӣ (асарҳои санъат, адабиёт ва ғайра); неъматҳои шахсии ғайримолумулкӣ (ҳаёт, саломатӣ, қадру номуси инсон). Дар соҳаҳои гуногуни ҳуқуқи Тоҷикистон объектҳои муносибатҳои ҳуқуқӣ вобаста ба хусусиятҳои мавзӯи танзими ҳуқуқӣ тасииф мешаванд. Масалан, дар ҳуқуқи ҷиноӣ объектҳои ҷиноят вобаста ба намудҳои ҷиноят тасниф мешаванд.

Нигаред низ
-----------

* Объекти ҳуқуқ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - C. 357
**Ҷӯроббофӣ**

Ҳунари қадимаи мардуми кӯҳистон буда, тайёр кардани як навъ пойпӯши маъмулан пашмин мебошад. Ҷӯробро аз қадимулайём тоҷикони кӯҳистон, аз ҷумла Помир, дар рӯзҳои тӯй, ид ба меҳмонон туҳфа мекарданд, ки ин анъана то имрӯз давом дорад. Ҷӯроб аз қисми соқ, пошна ва пошнача иборат аст. Онро ҳар бофанда мувофиқи завқу маҳораташ гулпартоӣ мекунад. Ду навъи ҷуроб: *мӯзаҷуроб (дароз) ва ҷӯробак (кӯтоҳ)* маъмул аст. Ҳамчунин ду тарзи бофтани ҷуроб вуҷуд дорад: яксиха ва панҷсиха. Дар ВМКБ фаъол аст.

Адабиёт
-------

1. Сатторова Г. Ҷўроб // ЭСТ, ҷ.8. Д. 1988, с.509.

2.Широкова З.А. Одежда // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.2, Д. 1970.

Нигаред низ
-----------

* Кошинпазӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 109

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
Ҷӯйбори Рокӣ дар Итолиё
**Ҷӯйбор**, **ҷӯбор**, **наҳр** — ҷӯйи бузурге, ки маъмулан аз ба ҳам пайвастани ҷӯйҳои кӯчак ташкил мешавад.

Ҷӯйборҳо дар чархаи об ва тағзияи обҳои зерзаминӣ ҳоизи аҳамият ҳастанд ва маҷрои барои муҳоҷират ва нақли макон моҳиҳо ва дигар ҳаёти ваҳш эҷод мекунанд. Бо таваҷҷуҳ ба масъалаи инқироз ҳавлусин, ҷӯйборҳо ҳамчунин нақше ҳаётӣ дар иртибот додани зистгоҳҳое чандпорашуда ва низ муҳофизат кардан аз танаввуъи зистӣ бози мекунанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Фарҳанги форсии Ъамид.* Ҷӯйбор чист? Маънии ҷӯйбор(тоҷ.). *vazhaju.tj*.  Вожаҷӯ. 11 январи 2023 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4140549-3
* NKC: ph124421

 |
**Варақаи иҷро** — яке аз намуди ҳуҷҷатҳои иҷро буда, аз ҷониби суд дар асоси санадҳои судии (ҳалнома, ҳукм, таъйинот, қарор) эътибори қонунӣ пайдокарда дода мешавад. Варақаи иҷро ба иҷрочиёни суд, ки дар судҳои ноҳия, шаҳр фаъолият доранд, барои маҷбуран иҷро кардан
супорида мешаванд. Иҷрои санадҳои судии судҳои иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон мувофиқан аз ҷониби иҷрочиёни Суди Олии иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Суди иқтисодии ВМКБ, судҳои иқтисодии вилоятҳо ва Суди иқтисодии шаҳри Душанбе амалӣ мегарданд. Варақаи иҷро оид ба рӯёнидани боҷи давлатӣ барои иҷро кардан ба мақомоти андоз аз рӯи маҳалли воқеъ гардидани қарздор фиристода мешавад (м. 198 КМХ Ҷумҳурии Тоҷикистон).
Дар варақаи иҷро номи суде, ки онро (варақаи иҷроро) додааст, парвандаи баррасишуда, вақти баровардани санади судӣ, хулосаи санади судӣ (калима ба калима), вақти эътибори қонунӣ пайдо кардани санади судӣ, вақти додани варақаи иҷро, номи рӯёнанда ва қарздор ва сурогаи онҳо сабт карда мешавад варақаи иҷро КМГ (моддаи 365-366) ва КМХ Ҷумҳурии Тоҷикистон тартиби додани нусхаи дуюми варақаи иҷроро (дубликатро) муқаррар кардааст.

Нигаред низ
-----------

* Мақомоти андоз

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 118
**Себастян де Ирадйер Салаверрӣ** (исп. *Sebastián de Iradier Salaverri*, 20 январи 1809 дар Лансиего, музофоти Алава — 6 декабри 1865, Витория) — оҳангсози испониёӣ.

Зиндагинома
-----------

Дар Витория фортепиано ва органро омӯхт, дар синни нӯҳсолагӣ дар хори калисои маҳаллии Марями Муқаддас (исп. *Colegiata de Santa María de Vitoria*) ба сурудхонӣ шурӯъ кард. Дар синни шонздаҳсолагӣ, аз апрели 1825 то июни 1827, ӯ ҳамчун органнавоз дар калисои Микоили Архела (исп. *San Miguel Arcángel de Vitoria*) ва аз 5 июни соли 1827 дар калисои Сан-Хуан (исп. *San Juan Bautista de Salvatierra*) дар Салватерра хидмат кард. Дар соли 1833 ӯ ба Мадрид кӯчид.

Аз соли 1839 то 1850 ӯ омӯзгори Консерваторияи подшоҳии Мадрид солфеҷио буд ва инчунин дарсҳои хусусии сурудхонӣ медод.

### Ҳаёти шахсӣ

Дар соли 1829 вай бо Брихида Итурбуру (исп. *Brígida de Iturburu*) издивоҷ кард, ки баъдтар писараш Пабло таваллуд мешавад. Дар охири солҳои 40-ум, ӯ дар Мадрид дубора издивоҷ кард, ки аз он ӯ духтаре дошт.

Офаридаҳо
---------

Ирадйер пеш аз ҳама бо ҳамбернераҳои худ шинохта шудааст. Ҳабанераи ниҳоят машҳури «La Paloma» («Кабӯтар»), ки ӯ пас аз сафари Куба навиштааст. «La Paloma» дар ҳама жанрҳои мусиқӣ — опера, поп, ҷаз, рок, фолк, самба садо додааст; аз ҷониби гурӯҳҳои низомӣ, аз қабили Гвардияи ҷумҳуриявии Фаронса ё пулиси Мехико иҷро карда мешавад матни суруд ба бисёр забонҳои ҷаҳон тарҷума шудааст. Аҳмад Зоҳир ҳам дар ҳавои ин оҳанг таронаи «Дилбаро ту ёри ман бошӣ»-ро сурадаст.

Адабиёт
-------

* *Nicolas Slonimsky.* «Baker's Biographical Dictionary of Musicians». — 1978. — ISBN 0-02-870240-9.
* *«Grove’s Dictionary of Music and Musicians»*, 1954 год, 5-е издание

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2  Discogs (ингл.) — 2000.
3. 1 2  filmportal.de — 2005.
4. 1 2 3   — 1808.
5. ↑  La Paloma — шедевр на все времена

Пайвандҳо
---------

* Ирадьер, Себастьян: ноты произведений
* Себастян Ирадиер дар китобхонаи Domain Public Dom

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Тасвир, видео ва садо | 
* Musopen

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Discogs
* Filmportal
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* International Music Score Library Project
* Кинопоиск
* MusicBrainz
* Project Gutenberg

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Испанский биографический

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* WikiTree

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNC: a10234056
* BNE: XX825632
* BNF: 13895483n
* CONOR: 50707043
* GND: 121297292
* ICCU: LO1V152158
* ISNI: 0000 0001 0885 8472
* J9U: 987007286989305171
* LCCN: no91009648
* NDL: 00902742
* NKC: mzk2005273170
* NTA: 343384655
* NUKAT: n2004099674
* PTBNP: 253306
* SUDOC: 080081681
* VIAF: 32849369
* WorldCat VIAF: 32849369

 |

 |
**Варзақон** ( форсӣ: ورزقان‎); ба забони румӣ чун **Varzeqān** ва **Warzagan;** қаблан, **Karzigan,** **Карзиган** (порсӣ: كَرزيگَن), инчунин ба забони румӣ чун **Kārzigān** ва **Karzygan.** маълум аст. — шаҳр ва пойтахти **шаҳристони Варзақон** Шаҳристони Варзақон Устони Озарбойҷони шарқӣ, Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 3,549 нафарро , дар 930 оила ташкил медод. Шаҳр бо кони миси Сунгун маъруф аст; 25 км дуртар аз маркази шаҳр воқеъ аст, ки кони 3 фоизи захираҳои ҷаҳонии мисро ташкил медиҳад.

Нишони таърихӣ
--------------

Китоби навиштаҷоти хати мехӣ дар деҳаи Сакандел ёдгории машҳури таърихии минтақа мебошад.

Заминларза
----------

Ин минтақа ба заминҷунбӣ дучор мешавад ва дар соли 2012 дар нимаи 11 август ҳангоми зилзилаи дуввум (бо шиддати 6.4 ва 6.3) якчанд нафар вафот карданд.

Иқтисод
-------

Кишоварзии деҳот соҳаи кишоварзии асосӣ аст. Дар инҷо меваи себ, нок, гелос, чормағз ва зардолу истеҳсол карда мешаванд. Ба наздикӣ дарахтони арчадор ҳамчун оғози соҳаи хоҷагии ҷангал шинонда шуданд. Парвариши моҳӣ дар оби сард оғоз ёфт.

Варзақон як маркази истихроҷи маъдани тило мебошад. Кони миси Сунгун ҳоло бузургтарин кони мис аст ва дар шимолу ғарби Эрон ҷойгир аст. Худи кон яке аз калонтарин конҳои мис дар ҷаҳон мебошад. Дар Shrfabad, Hyzjan, Tshkhsrv, Astrgan, Andryan ва Myvhrvd конҳои тило мавҷуданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Iran earthquake relief efforts begin after 250 killed, *BBC News* (12 August 2012).
2. 1 2  *Arzyl, Ahmed Hassan Nejad ( احمد حسن نژاد ارزیل).* تاریخچه شهرستان ورزقان (History of Varzeqan) (2010). 11 августи 2012 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 августи 2012.

  



| Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ |
| --- |
| Озаршаҳр | Аҳар | Аҷабшер | Бӯстонобод | Буноб | Варзақон | Калебар | Мароға | Маранд | Маликон | Миёна | Сароб | Саҳанд | Ускӯ | Табрез | Ҷулфо | Ҳарес | Ҳаштрӯд | Шабистар |
**Алгебраи мантиқ** — ҷузъи таркибии мантиқи математикист, ки дар он қимати мантиқии гуфтор ва амалҳои мансуби он ба воситаи усулҳои алгебравӣ тадқиқ мешаванд. Одатан, дар Алгебраи мантиқ мантиқи гуфторҳоро аз рӯи ҷадвал ё матрисаҳо тартиб медиҳанд. Нисбат ба гуфторҳо амалҳои мантиқро чунон муайян кардан лозим, ки ҳар кадоми онҳо танҳо дорои як қимат бошанд: «ҳақ» ё «дурӯғ».

Мафҳум
------

Тағйирёбандаҳое, ки аз ду қимати мазкур танҳо якеро моликанд, унсурҳои Алгебраи мантиқ номида мешаванд. Маҷмӯи хосиятҳое, ки аз амалҳои мантиқии дар мантиқи дуқиматӣ иҷрошаванда бармеояд, мавзӯи Алгебраи мантиқро ташкил медиҳад. Алгебраи мантиқро дар мантиқи бисёрқиматӣ низ истифода мебаранд. Дар ин ҳолат ба ҷойи функсияи 2-тағйирёбанда функсияи n-тағйирёбандаро таҳқиқ менамоянд. Асосгузори Алгебраи мантиқ – математик ва мантиқшиноси англис Ҷ. Бул гуфторҳоро бо рамзҳои алгебравӣ ишора намуда, амалҳо ва натиҷагирии мантиқиро бо усулҳои алгебравӣ омӯхт. Минбаъд Алгебраи мантиқ дар асарҳои У. Ҷевонс, Э. Шрёдер, П. С. Пореский, Д. Гилберт, А. Н. Колмогоров ва дигарон такмил ёфт. Дар Алгебраи мантиқ барои ифодаи гуфтори ҳақ ҳарфи Ҳ ё рақами 1 ва барои ифодаи гуфтори дурӯғ ҳарфи Д ё рақами 0 истифода мешаванд. Агар дар алгебра ба тавассути рамзҳо ададҳо ё ашёҳо ифода шаванд, дар Алгебраи мантиқ бо рамзҳо ҳукм ифода мегардад, ки вай рост аст ё дурӯғ. Бинобар ин мантиқи муосир рамзҳои махсусеро дорост, ки барои ба тарзи формулаҳо ифода кардани амалҳои асосии мантиқ имкон медиҳанд. Рамзҳои мазкурро операторҳои мантиқӣ низ меноманд ва онҳо вобастагии мантиқии равандҳоро инъикос менамоянд. Умдатарин операторҳое, ки дар Алгебраи мантиқ истифода мешаванд, инҳоянд:  (импликатсия),  (конюнксия),  /дизюнксия/. Ба тавассути ин операторҳо алоқаву муносибати мафҳумҳои мантиқиро ошкор менамоянд. Қонунҳои асосии Алгебраи мантиқ қонунҳои коммутативӣ, ассотсиативӣ, дистрибутивӣ, зиддият, истиснои солис, контропозитсия, инкори дукарата ва ғайра мебошанд. Усулҳои Алгебраи мантиқ дар дигар қисмҳои мантиқи муосир (ҳисоби гуфторҳо, ҳисоби предикатҳо, ҳисоби гурӯҳҳо, назарияи амсиласозӣ ва ғайра), инчунин дар конструксияи автоматҳо, назарияи занҷири электрикӣ, схемаи релеӣ-контактӣ ва диг. соҳаҳои техника васеъ истифода мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Сикорский Р. Булевы алгебры, тарҷ. аз англ. М. 1969; Клини С. К. Математическая логика, тарҷ. аз анг. М. 1973.

Сарчашма
--------

* Алгебраи мантиқ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Варзиш**, **спорт** (аз англ. Sport, яъне тарзи кӯтоҳшудаи калимаи disport—"бозӣ", «шуғл») — як намуди машқҳои ҷисмонӣ ва интеллектуалӣ буда, дар шакли мусобиқа гузаронида мешавад, барои беҳтар намудани саломатӣ, барои ба даст овардани қаноатмандии молӣ ва маънавӣ, пешравӣ, барои беҳбудӣ, машҳурият ба даст овардан ва беҳбудии тавоноӣ хидмат мекунад.

Варзиши касбӣ
-------------

Дар давраи ҳозира ҳангоми ташаккул ёфтани маданият, мусобиқаҳои варзиши хеле кам ташаккул ёфта машҳур шуданд, ҳам дар байни варзишгарон ва мухлисон. Варзишгарони машҳур маблаги зиёд ба даст меоранд ва чизҳои гуногунро намоиш медиҳанд, одатан дар мобайни мухлисон ва дар мобайни халқ машҳур мешаванд.

Барои идора намудани руйдодҳо дар варзиши касбӣ, созмон ва ассотсиатсияҳо ташкил мешаванд, ки варзишгарон, устодон, доварон ва мухлисонро бо хам муттаҳид менамоянд.
Варзиши ҳозира ба соҳибкорӣ ва ба даст овардани маблағ монандӣ дорад. Бо ҳоиши зебо ва нағзтар шудани доварӣ баьзе вақт қоидаҳои варзишӣ дигаргун мешаванд.

Саломатии инсон
---------------



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Тасвир, видео ва садо | 
* YouTube

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Краткая еврейская
* Спортивная каталанская
* Britannica (онлайн)
* Treccani
* The YIVO Encyclopedia

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX524968
* BNF: 133188907
* GND: 4056366-2
* J9U: 987007529432705171
* LCCN: sh85126887
* NDL: 00571722
* NKC: ph116248, ph943757

 |

 |
**Қаторкӯҳҳои Ванҷ** - қаторкӯҳҳои Помири Ғарбии Тоҷикистон ҳастанд, ки аз қисмати ҷанубии поёни қаторкӯҳҳои Фарҳангистони улум (хребет Академии наук) то рӯди Панҷ, миёни Ванҷоб ва дарёи Язгулом тӯл мекашанд. Дарозии қаторкӯҳҳои Ванҷ 80км ва баландияшон беш аз 5000м аст. Дар баландии бештар аз 4000м лозурҳо (пиряхҳо)шурӯъ мешаванд, ки масоҳати умумии онҳо 221,1км2 аст. 
Қаторкӯҳҳо аз хоросанг (гранит), санггил (мосасанг, sandstone) ва сангҳои ҳамҷӯшшуда (конгломерат, conglomerate) иборатанд.
Нишебиҳои қаторкӯҳҳо хеле баланду душворгузар ва бо тангдараҳо ҷудо шудаанд.
Дар нишебиҳо арча, рустаниҳои буттагӣ, монанди хорбун, хунча (боярышник) мерӯяд

Адабиёт
-------


|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
Варақсанги аспидӣ (булӯрӣ)
**Варақса́нгҳо** — номи умумии сангҳои дараҷаи пасти метаморфизм (дигаргунӣ), ки дар онҳо минералҳои сангофар самти муайяни ҷойгиршавӣ доранд ва бо зарба ба пулакчаҳои тунуки қариб мутавозӣ ҷудо мешаванд.

Гурӯҳбандӣ
----------

Варақсангро аз рӯи дараҷаи дигаргуниашон ба ду гурӯҳ – гилӣ ва булӯрӣ ҷудо мекунанд. Варақсангҳои гилӣ асосан аз минералҳои гилӣ (ҳидромикоҳо, каолинит, хлоритҳо ё ҳатто аз монтомориллонит) иборат буда, таркиб ва сохтори чандон тағйирнаёфта доранд. Варақсангҳои гилӣ таҳти таъсири ояндаи омилҳои дигаргунӣ аввал ба филлитҳо ва баъд ба варақсангҳои микоӣ табдил меёбанд. Варақсангҳои булӯрӣ сангҳое мебошанд, ки таркиб ва сохтори аслиашон ба куллӣ тағйир ёфтаанд ва аз минералҳои гуногун (микоҳо, хлоритҳо, амфиболҳо, силлиманитҳо ва ғайра) иборатанд. Варақсангҳои булӯриро вобаста ба таркиби сангҳое, ки аз онҳо ба вуҷуд омадаанд, ба ортоварақсангҳо (аз сангҳои озарин бавуҷудомада) ва параварақсангҳо (аз сангҳои русубӣ пайдошуда) ҷудо мекунанд. Ғайр аз ин намудҳо варақсангҳоро баъзан вобаста ба минерали афзалиятдори таркибашон ба хлоритӣ, силитсиумӣ, сиритситӣ, магнетитӣ, филлитӣ, сабз ва аз рӯйи аҳаммияташон ба варақсанги бомпӯшӣ, варақсанги сӯзанда, варақсанги мисдор ва ғайра тақсим менамоянд. Варақсангро ба сифати масолеҳи бинокорӣ (варақсанги бомпӯшӣ) ва барои истеҳсоли маводи гарминигоҳдор (оташбардор) ва ғайра истифода мебаранд. Варақсанг дар таркиби таҳнишастҳои давраҳои палеозой ва токембрий бештар дучор меоянд.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Варақсангҳои булӯрӣ
* Варақсангҳои гилӣ
* Варақсангҳои сӯзанда

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Геологический словарь. Ч. 2, М. 1983;
* Ҷанобилов М. Бунёди заминшиносӣ. Д. 2012.

Сарчашма
--------

* Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — 676 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Қалъаи Душанбе** — ёдгории археологӣ ва фотификатсионии мансуб ба асри XIX -ибтидои XX, ки дар тарафи рости нишебии хиёбони Исмоили Сомонии шаҳри Душанбе воқеъ буд. Қалъаро топографи рус Петров, ки соли 1884 ба Душанбе омада буд, тасвир кардааст. Он дар соҳили дарёи Душанбе аз гил сохта шуда, шакли чоркунҷаро дошт. Дарозии девори ҳар 
як тарафаш зиёда аз 100 м буд, баландии он то ба 5 м 
мерасид. Дар кунҷҳои девори қалъа бурҷҳо буданд. Қалъаи Душанберо аз се тараф биноҳо ва боғот иҳота мекарданд, 
тарафи чаҳорумаш бо дарёи Душанбе ҳамҳудуд буд. Қалъа фақат як дарвозаи мустаҳками кандакоришудае дошт. Қалъа аз се ҳавлии дарун ба дарун иборат буд. Қалъа аз соли 1907 қароргоҳи тобистонаи беки Ҳисор гардид. Баъди барпошавии Ҳокимияти Шӯравӣ 
дар Тоҷикистон дар он қисмҳои Артиши Сурх ҷой 
гирифтанд. Минбаъд қалъа тамоман хароб гардид.

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. - Душанбе: "Ирфон", 2015, - с. 315
**Bamboo Airways** дар Ветнам қарор дорад. Ҳавопаймо дар моҳи октябри соли 2018 оғоз хоҳад шуд. Дар оғози ҳавопаймо ҳавопаймои лизингӣ аз ҳавопаймо истифода мешавад.

Бо ширкати Airbus барои 24 ҳавопаймои A321neo шартнома бастанд. Дар таърихи 26 июни соли 2018 ширкат ширкати "Boeing" -ро барои 20 ширкати Boeing 787 Dreamliner имзо кард. Ҳавопаймо дар соли 2020 интиқол хоҳад ёфт.

Эзоҳ
----

1. ↑  Bamboo Airways Airline Profile | CAPA(англ.). *centreforaviation.com*.
2. ↑  FLC Announces Airbus A321neo Order For Bamboo Air(англ.). *news.airwise.com*.
3. ↑  FLC Group signs MoU for 24 A321neos for Bamboo Airways | CAPA(англ.). *centreforaviation.com*.
4. ↑  Vietnamese startup Bamboo Airways commits to A321neo(англ.). *atwonline.com*.
5. ↑  *Editor, Chief Assignment*. FLC Group selects A321neo for start-up airline Bamboo Airways - eTurboNews (eTN) (en-US), *eTurboNews (eTN)* (26 марти 2018).
6. ↑  Vietnam's Bamboo Airways commits to 20 Boeing aircraft.  Reuters (26 июни 2018).
**Қалъаи Ғозималик** дар ноҳияи Хуросони вилояти Хатлон воқеъ аст.

Санагузорӣ
----------

Қалъа аз асри XVIII то асри XIX арзи вуҷуд доштааст.

Ҳафриёт
-------

Қалъаи Ғозималик дар баландии қаторкуҳи Ғозималик аз тарафи шимол ба шимолу ғарбии деҳаи Куҳичим чанд қалъа бо номи қалъаи Гусар, қалъаи Ғозималик (Чилтан), қалъаи Дустак ҷойгир шудаанд. Деҳаи Кучим 9 километр дуртар аз тарафи шимолу ғарбии Обикиик воқеъ гаштааст. Қалъаи Ғозималик аз рӯи масоҳаташ аз ҳама калон мебошад. Он аз тарафи шимолии қаторкуҳи Ғозималик дар баландии 1700-1800 метр ҷойгир мебошад. Сатҳи болои қалъа майдонча, ки якумаш 20х20 метр ва сатҳи шимолиаш 2 метр баландтар буда, масоҳаташ 15х15 метрро ташкил менамояд. Аз тарафи шимолии он зиёда аз 2,5 метр пасттар аз сатҳи баландаш ба андозаи бештар аз 30 метр ҳамвории байзашакли баромада, ки бараш 6 метр тӯл кашидааст. Тарафи ҷанубӣ-шарқӣ бошад, ба андозаи 1,5 - 2,5 метр пасттар буда, дар он низ баландии байзашакл ба назар мерасад, якумаш зиёда аз 3,00х5,00 метр ва дуюмаш бошад, 20х10 метр буда, аз шимол ба ҷануб тӯл кашидааст. Дар самти болои қалъа шакли сохтмон ба назар мерасад. Аз тарафи ҷанубӣ 10 метр пасттар аз сатҳи болои қалъа ба тарафи ҷангал ғори бо номи Чилтан ҷой гирифтааст. Он ба ғайр аз айвон (2,40х1,50 метр) миёнасаро (3,40х2,40) аз тарафи шимол миёнасарои як хона (1,40х11,00метр), долон аз тарафи ғарб аз миёнаайвон (1,40х9,40) ва ду хонача иборат мебошад. Дар охири долон хонаи росткунҷа (1,40х5,00 метр) аз ҷануб ба шимол ҷойгир шудааст. Баландӣ аз хонаи шимол то айвони ғарбӣ ҷойгирбуда 2,5 метр, аз фарш то боло 1,45 метр аст. Қисми ғарбӣ, ҷанубӣ ва шимолии қалъа баландии байзашакл буда, аз зерасос 80 метр мебошад. Дар қисми ғарбӣ ва шимолу ғарбии он работ (корвонсарой) ҷойгир буда, аз самти шарқ нишебии 300 метр ба ғарб мазор ҷойгир шудааст. Дар байни қалъа ва самти рост ҳамвории васеъ домон паҳн намудааст, ки мумкин аст ҷои ҷамъшавии бошандагони қалъа будааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Ёдгориҳои таърихию фарҳангии ноҳияи Хуросон. 17 апрели 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 апрели 2018.
**BIM** (*Building Information Modeling е Building Information Model*) — моделсозии иттилооти бино, ё модели иттилоотии биноҳо.

Имрӯза моделсозиии иттилооти сохтмон корбурди густурдае аз тарроҳию сохт то баҳрабардорӣ ва ҳатто марҳалаи тахриби сохтмонҳо пайдо кардааст. Ин фановарӣ бо намоиши рақамӣ хусусиёти сохтмони мудири лоиҳа ва ҳамкорони ӯро дар ҳар мараҳила барои тасмимгирии дуруст ёрӣ мерасонад.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* BIM технологии на опыте Китая  Бойгонӣ шудааст 17 октябри 2017  сол.
* Состоялась панельная дискуссия «Дорожная карта BIM: ответы на вызовы времени»
* Власти приказали ввести BIM за три года
* Из практики информационного моделирования
**«Алвоҳи имодӣ»** — асари Шаҳобуддини Суҳравардӣ роҷеъ ба фалсафа. Муаллиф ин асарашро ба султони замонаш Имодуддин бахшида, номи ӯро дар он зикр кардааст. «Алвоҳи Имодӣ» ба забони тоҷикӣ навишта шуда, аз муқаддима ва чаҳор лавҳ (фасл) иборат мебошад.

Муқаддима
---------

Шаҳобуддини Суҳравардӣ дар муқаддима баъди сабаби таълифи рисола масъалаи маърифати мабдаъро ба миён гузошта, дар лавҳи аввал роҷеъ ба ҷисм, хусусиятҳои он таваққуф кардааст. Дар лавҳи дуюм масъалаи нафс ва қувваҳои зоҳирию ботинии он, ҷисмониятулҳудус будани нафсро баррасӣ намудааст. Лавҳи сеюми «Алвоҳи Имодӣ» ба воҷибулвуҷуд бахшида шудааст. Дар ин лавҳ муаллиф дар бораи зоту сифот ва афъоли воҷибулвуҷуд баҳс ороста, барои исботи фикраш қоидаҳои бисёре овардааст. Лавҳи чаҳорум ба масъалаҳои қазову қадар оид буда, дар он масъалаҳои муҳими усули илми нафс аз назари ишроқия шарҳу баён ёфтаанд. Дар поёни асар Шиҳобуддини Суҳравардӣ «бузургони порсо»-ро муваҳҳид хонда, ба таъбири ирфонии достонҳои Фаридуну Заҳҳок ва Кайхусраву Афросиёб мепардозад ва вобаста ба ҳамин масъала аз «каёни хорра» нақл мекунад. «Алвоҳи Имодӣ» яке аз саҳифаҳои дурахшони осори Шаҳобуддини Суҳравардист, ки дар он достонҳои Эрони Бостон ва назари фалсафию ирфонии қадим оварда шудаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Шаҳобуддин Яҳёи Суҳравардӣ. Маҷмӯаи осори форсии Шайхи Ишроқ, Т. 1359 ҳ. ш.

Сарчашма
--------

* Алвоҳи имодӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Герасименко Светлана Ивановна** (23 феврали 1945, шаҳрчаи Баришевка, вилояти Киев, Украина) — ахтаршиносӣ шӯравӣ ва тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Донишгоҳи миллии ба номи Т. Шевченкои Киев (1968). Якҷо бо корманди Расадхонаи марказии астрономии АИ Украина К. Чурюмов дар Алмаато ҳангоми аксбардорӣ кардани зузанаби Комас-Сола дар акс боз як зузанаби нав мушоҳида гардид, ки ба он номи зузанаби Чурюмов-Герасименко дода шуд. Светлана Герасименко аз соли 1973 то ҳол бо даъвати Институти астрофизикаи АИ ҶТ дар Душанбе зиндагӣ мекунад ва корманди илмии ҳамин пажӯҳишгоҳ мебошад. Светлана Герасименко 2 марти 2004 ҳангоми ба Кайҳон сар додани зонди байнисайёравии «Розетта», ки аз космодроми Гвианаи Фаронса ба сӯи зузанаби Чурюмов-Герасименко парвоз кард, якҷо бо К. Чурюмов иштирок дошт. Зонд 12 ноябри 2014 ба зузанаб фуруд омад. Астероиди № 3945, ки соли 1982 аз тарафи Н. Черних кашф шудааст, номи Светлана Герасименкоро дорад.

Нигаред низ
-----------

* 67P/Чурюмова — Герасименко
* (3945) Герасименко

Эзоҳ
----

1. ↑

Сарчашма
--------

* Герасименко Светлана Ивановна // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.