recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Корикотур** (итол. *caricatura*, аз caricare — муҳобот кардан, муболиға кардан) — тасвире, ки ҷиҳатҳои манфии мавзӯъро бо мақсади ҳаҷв намудан ва фош кардан, қасдан ё мазҳакаомез аз будааш зиёдтар нишон медиҳад; жанри санъати тасвирӣ; рассоми ва ҳайкалтарошӣ)-ро ба кор мебарад. 

Корикотури русӣ дар замони Ҷанги Якуми Ҷаҳон Корикотурро дар мавзӯъҳои иҷтимоӣ, сиёсӣ ё маишӣ офарида, ба он матни мухтасари пурмазмун илова мекунанд. Унсурҳои Корикотур дар боқимондаҳои попирусҳои Мисри Қадим, осори муҷассамасозӣ ва зарфҳои мусаввари Юнон, фрескаҳои Руми Қадим, муҷассамаҳои ороишии маъбадҳои садаҳои миёна ва минётури китобҳо вомехӯранд. Литография барои ривоҷёбии корикотур имкон дод ва баробари пайдоиши рӯзномаю маҷаллаҳо корикотур ба воситаи тавони таблиғот табдил ёфт. Тавсеъаи корикотур бо муборизаҳои шадиди таърихӣ барои озодии миллӣ ва синфӣ алоқаи мустаҳкам дорад. Дар пешрафт ва тавсеъаи корикотур хидмати рассомон У. Ҳугорт, Ҷ. Гилрей (Инглистон), Ф. Гӯйё (Испониё) ва дигарон шуҳрати ҷаҳонӣ доранд.

Барои ташаккул ва тавсеъаи корикотур дар Тоҷикистон маҷаллаҳои ҳаҷвии «Машраб», «Мулло Мушфиқӣ», «Бигиз», «Ширинкор», «Мушфиқӣ» (солҳои 20—30-юм), «Оинаи ТоҷикТА» (дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ), «Хорпуштак» (аз солҳои баъдиҷангӣ) ҳиссаи калон гузоштаанд. Корикотурнигорони тоҷик X. Расулов, П. Гейвандов, Б. Протасов, Д. Сафоев ва дигирон дар асарҳои худ ҷиҳатҳои манфӣ ва музирри ҷамъиятиро маҳкум ва фош мекарданд.

**Зану шавҳар баҳсу мунозира мекунанд**  
 Рассом Гезина Терборг. Ҳоланд, асри XVII
**Автопортрет**  
 Рассом Рембрандт карикатураи худро кашидааст. Ҳоланд, асри XVII
**Маймунҳо карта бозӣ мекунанд**  
Ҳоланд, асри XVII

**Вақте ки одамон танҳо як чизро дӯст медоранд, хандовар аст**  

Рассом Ҷейкоб Ҷорденс. Дар расм одамоне акс ёфтаанд, ки дар тарафи чап танҳо ширро дӯст медоранду говро таъриф мекунанд, дар тарафи рост одамоне, ки танҳо майро дӯст медоранду ангурро ситоиш мекунанд. Ҳоланд, асри XVII

Нигаред
-------

* Санъат
* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Мансури Залзал** (форсӣ: منصور زلزل‎), **Залзали Розӣ** (дарг. 791) — навозанда, мусиқидон ва оҳангсози эронитабори араб. Шуҳрати вай ба хотири ибдоъи пардае дар куки созҳои мусиқии эронӣ аст, ки ба «Вустои Залзал» маъруф аст.

Зиндагинома
-----------

Зодаи Рай. Мусиқиро дар зодгоҳаш аз падараш, ки аз донандагони мусиқии замони Сосониён (222—651) омӯхт. Барбатнавозиро аз навозандагони Хуросону Мовароуннаҳр омӯхта ва дар сози барбат (уд) ба мартабаи устоди барбат, таҷдидгари ин соз ва ихтироъкори пардаи Залзал (дар уд) шуҳрат дорад. Равия, сабки бостонии барбатнавозиро аз Ҷавонияи Форс (672—761) омӯхта, бештар дар замина ва такяи анъаноти иҷроию эҷодии қадимаи мардумони эронӣ кор ва эҷод мекард, дар мактаби ҳунарии Бағдод ҳам сабк, усули пешиниёнро бо тозакориҳои иҷроию эҷодӣ идомаю таълим медодааст. Арабҳо сабки ӯро «ат-тарикат-ал-қадимат», «Ат-тарикат-ал-аҷамия», «Ат-тарикат-ал-фаҳлизӣ» (Борбадӣ) ном бурдаанд. Дар манобеи хаттии арабизабон (Исфаҳонӣ, «Китоб-ал-оғонӣ» ва ғайра) низ аз ноқилони ба устувори сабки бостонӣ (эронӣ) будани З. Р. ахбори зиёде собит шудааст. Залзали Розӣ бародар-зодаи завҷаи Исҳоқи Мавсилӣ (эронитабор, муассиси Фарҳангистони ҳунари Бағдод 742—804) буд, ба маркази хилофати Аббосиён Бағдод даъват шуда, дар боргоҳи Ҳоррунаррашид (786—804), ал-Маъмун (813—833) хидмат кардааст. Дар ҳамкорӣ бо Иброҳими Мавсулӣ зумраи зиёди ромишгарони эронитабору ғайраро дар фарҳангистони Бағдод тарбия намуда, Иброҳим ба ҳунари нотакрори барбатнавозиаш рашк мебурд. Сабки эҷодию иҷроии Залзали Розӣ дар маркази хилофат тарафдорони зиёде пайдо карда (Юнуси Форс, Муҳризи Форс, Нашити Форс, Исҳоқи Мавсилӣ ва ғайра) ва идома ёфт. Ӯ ашъори форсиро ба арабӣ баргардонида, рӯи онҳо оҳангҳо месохта, дар сози барбат (уд) тағйироти ҷиддии торию пардавӣ.

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — с. 72 ISBN 978-99947-49-13-3

Адабиёт
-------

* Дарвешалии Чангӣ, Рисолаи мусиқӣ, Р:7005-111, ИВАН Уз. ССР;
* Раҷабов А. Афкори мусиқии тоҷик дар садаи XII-15, Душанбе, 1989;
* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ.1, Душанбе, 1988.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)

 |
**Порт** ё **Паҳлав** (порсии бостон: 𐎱𐎼𐎰𐎺 *Parθava*; паҳлавӣ: 𐭐𐭓𐭕𐭅 *Parθaw*; порсии миёна: 𐭯𐭫𐭮𐭥𐭡𐭥 *Pahlaw*) — яке аз манотиқи таърихии Эрони бостон ва аз сотропнишинҳои ҳахоманишӣ буд. Дар сангнибиштаҳои ҳахоманишӣ аз иёлати Порт ба унвони яке аз сотропҳои ҳахоманишӣ ном бурда шудааст. Иёлати Порт аз шимол ба Доҳо ва аз машриқ ба Ҳарива (Ҳироти имрӯзӣ) дар ғарб Афғонистон ва аз ҷануб ба Коромонӣ (Коромониё — Кирмони имрӯзӣ дар ҷануби Эрон) ва аз мағриб ба иёлати Мод маҳдуд будааст.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Библейская
* Большая каталанская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Кругосвет
* Реальный словарь классических древностей
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* LNB: 000305217
* NKC: ge813190

 |
**Абулҳасани Нурӣ Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Абдуллоҳ**, мулаққаб ба **«Амирулқулуб»** ва **«Қамаруссуфия»** (соли таваллуд номаълум – вафот 907) — яке аз мутасаввифони машҳури форс-тоҷик (асри 10).

Зиндагинома
-----------

Бо Ҷунайди Бағдодӣ низ аз наздик шинос будааст. Абулҳасани Нурӣ табъу баёни шоирона доштааст. Сулламӣ дар «Ҳадоиқ-ут-тафсир» аз аҳволи ӯ зикр кардааст. Баъзе суханҳои Абулҳасани Нурӣ дар китобе ба унвони «Рисолату мақомот-ул-қулуб» гирд омадаанд. Рисолаи мазкур бо муқаддима ва таълиқот дар Бейрут нашр шудааст. Ибни Ҷавзӣ дар «Талбиси иблис» ва Ибни Таймия дар рисолаи «Ар-рад ала-л-ҳурайрия» ақволеро ба ӯ мансуб донистаанд, ки эътиқоди ӯро нисбат ба ҳулул нишон медиҳанд.

Дар боби тасаввуф
-----------------

Абулҳасани Нурӣ дар тасаввуф салиқаи хос доштааст.Дар боби ишқи илоҳӣ ба ақидаи муаллифи китоби «Ал-ламаъ фи-т-тасаввуф» байни Абулҳасани Нурӣ ва фақеҳони исломӣ низоъ бархоста, ба таъқиб ва таҳрики Абулҳасани Нурӣ ва ҳамфикрони ӯ анҷом ёфтааст. Ғулом Халил ном фақеҳ Абулҳасани Нурӣ Абулҳасани Нуриро барои афкори ирфониаш ба куфру зиндиқа айбдор намудааст. Абулҳасани Нурӣ бар хилофи баъзе намояндагони асри аввали тасаввуф гӯшаи узлат ихтиёр кардани суфиёнро намеписандид. Бисёр нуктаҳои таълимоти ирфониро равнақ дода, ба муқобили таълимоти аҳкомпарастонаи дини ислом баромадааст. Аз ин рӯ, фақеҳон Абулҳасани Нуриро ба куфру зиндиқа айбдор карда буданд. Роҷеъ ба таълимоти ирфонӣ ва каромоти ӯ дар тазкираҳои орифон маълумотҳо гирд омадаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Мақолаи асосӣ:  **Истаравшан**

Истаравшан - мулкест, ки дар байни Сирдарё дар шимол ва қаторкўҳи Ҳиссор дар ҷануб ҷойгир шудааст. Сарзамини имрўзаи ноҳияҳои Истаравшан ва Шаҳристон..

Муборизаи Уструшана зидди Искандар
----------------------------------

Лашкари юнону – мақдунӣ ба сӯи Уструшана(Истаравшан) ҳамла карда ба ғорат кардани ин диёр шурӯъ карданд. Мардуми Уструшан ба бедодигариҳо тан надода бар зидди истилогарони аҷнабӣ сар бардоштанд ва бо онҳо ҷангиданд. Чунон, ки дар кӯҳсори Уструшан ҷанги шадиде дар миёни суғдиён ва мақдуниён ба вуҷуд омада будааст, ки муттаъарихони қадим қайди махсус кардаанд.
Искандар боз ба шимолтар ҳаракат карда ба соҳили дарёи Сир расида заминҳо ва шаҳрҳои соҳили чаппи дарёро ишғол кард. Дар соҳили рости Сирдарё Скифҳо зиндагӣ мекарданд. Искандар аз скифҳо ҳаросида ба он тарафи дарё гузаштанро нахост.
Дар вақти забт намудани Уструшан ва соҳили Сирдарё, дар Суғд ва Подшоҳии Бохтари қадим шӯришҳо бар зидди истилогарон сар мезаданд. Вале Искандар Устришан ва соҳили Сирдарёро ишғол намуда ба шӯришҳо бепарвоёна назар мекард.

Уструшана| Истаравшан дар асрҳои V - VIII
-----------------------------------------

Ҳавзаҳои дигари таърихию фарҳангии Варазруд – Уструшана| Истаравшан, Ҳафтрўд ва водии Талас ғолибан таҳти нуфузи Суғд ва тамаддуни суғдӣ қарор доштанд. Тахтгоҳу афшинҳои Уструшана шаҳри Бунҷикат маҳсуб мешуд. Дар Уструшана шаҳру деҳоти калон, ба монанди Дизак (Ҷиззахи имрӯза), Харкана, Катвондиз, Хуҷкат, Зомин, Ваҷкат, Куркат ва ғайра мавҷуд буданд, ки онҳо дар тарвиҷи ҳаёти шаҳрӣ, тараққиёти ҳунармандӣ ва тиҷорат нақши муҳим мебозиданд.

Адабиёт
-------

1. ↑  Муҳимтарин саҳифаҳои таърихи халқи тоҷик. Мураттибон Ҳотамов Н.Б.Саъдиев Ш.С. Нашри дуюм. - Душанбе,2010
2. ↑  Ҳотамов Н.Б. Довуди Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 73.

Портал:Таърих


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**РАБИӢ** Саъдулло (1883, деҳаи Арақчин, ноҳияи Варзоб —1938, ҳа­мон ҷо) - шоири советии тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Дониши ибтидоиро дар назди падараш бароварда, дар мадрасаи Ҳисор таҳсилро давом додааст. Дар Мадраса асри таассуроти ашъори шоирони гузашта, хусусан Бедилу Соиб ба шеъргӯӣ пардохтааст. Шеърҳои тоинқилобиаш асосан тақлидӣ буданд. Рабиӣ Револютсияи Октябрро бо хушнудӣ истиқбол намуда, дар ташкили хоҷагиҳои коллективӣ фаъолона иштирок карда, дар идораҳои советию маҳаллии республика кор кардааст. Рабиӣ ба хидмати адабиёти нави сотсиалистӣ камар баста, дар равияи эҷодиёти халқ шеър менавишт. Мавзӯи асосии шеърҳои Рошютсияи сохтмони на­ви советӣ, дастовардҳои ватани со­тсиалистӣ, нав шудани симои деҳоти Тоҷикистон, таблиғи озодии занон, мактабу маориф ва ғайра буд (шеърҳои «Варзобстрой», «Ба муносибати яксолагии «БАС», «Ба муносибати ташкили райони нави Варзоб», «Хитоб ба Духтарони Шарқ» ва ғайра). Рабиӣ бо унвони «Ҳисорӣ» дар равияи асарҳои халқӣ достони нотамоме дорад (1183 байти он дар архиви шахсии шоир маҳфуз аст). Соли 1934 Рабиӣ ба сифати вакил дар Съезди 1-уми умумииттифоқии нависандагони СССР иштирок кардааст. Достони тарҷумаиҳолии шоир бо унвони «Москва» (1935) натиҷат таассуроти ҳамин сафар аст. Рабиӣ аз соли 1934 узви ИН ИҶШС буд.

Осор
----

* Бригада (Маҷмӯаи шеърҳо), Сталинобод, 1932;
* Москва. Достон, Сталинобод, 1935.

Адабиёт
-------

* Лоҳутӣ А. Адабиёти тоҷик, Куллиёт, ҷ. в, Д. 1963;
* Писатели Таджикистана, Д. 1981.
**Муҳандисӣ**, **кори муҳандисӣ**, **инженерия** (аз фр. ingénierie ← аз лот. ingenium — «маҳорат» ва лот. ingeniare — «кор кардан, тавсеъа додан») — бакоргирии улум барои табдили беҳинаи манобеъи табиъӣ ба фоидаи башар. Шахсеро, ки дар риштаи муҳандисӣ таҳсил кардааст, муҳандис меноманд.

Сарбанди Ҳувер (англ. Hoover Dam)
Нақшаи конструксияи оҳану бетонии муҳандиси швейтсариягӣ Майяр Робер

Эзоҳ
----

1. ↑  Engineering | Definition, History, Functions, & Facts(англ.). *www.britannica.com*.  Britannica. 12 январи 2023 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Канадская
* Britannica (11-th)
* Britannica (онлайн)
* Treccani
* Швейцарский исторический

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 11950236f
* GND: 4137304-2
* J9U: 987007543342305171
* LCCN: sh85043176
* LNB: 000051862
* NDL: 00566144

 |

 |
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Ҳуқуқэҷодкунӣ (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Ҳуқуқэҷодкунӣ** — фаъолияти дар қонун пешбинишудаи субъектҳои ваколатдор оид ба эҷоди (офаридани) меъёрҳои ҳуқуқ мебошад. Ба ин субъектҳо халқ (дар раъйпурсӣ), мақомоти қонунгузор ва иҷроия, мақомоти давлатии ҳокимияти маҳаллӣ ва мақомоти худидораи маҳаллӣ, шахсони мансабдор ва роҳбарони ташкилотҳо, ки ваколати меъёрэҷодкуниро доранд, дохил мешаванд.

Ҳуқуқэҷодкунӣ намудҳои зеринро дорад: 

* ҳуқуқэҷодкунии халқ (аз тариқи раъйпурсии умумихалқӣ),
* ‎ҳуқуқэҷодкунии мақомоти давлатӣ ва шахсони мансабдори давлатӣ,
* ҳуқуқэҷодкунии вогузошта ва иҷозатдодашуда ва ғайра.

Лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ аз ҷониби худи мақоми (шахси мансабдори) ҳуқуқэҷодкунанда ё бо супориши он аз ҷониби мақомот, муассисаҳо ва ташкилотҳои ба он тобеъ ва ё бо ташаббуси худи ин ташкилотҳо таҳия карда мешаванд.
Мақоми ҳуқуқэҷодкунанда метавонад дар асоси созишнома бо мақомоти давлатӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, муассисаҳои илиӣ, олимони алоҳида ё коллективҳои онҳо таҳияи санадҳои меъёрии ҳуқуқиро ба онҳо супорад.
Ҳуқуқэҷодкунӣ дар асоси принсипҳои демократӣ, қонуният, илиӣ, саривақтӣ, касбият, иҷрошавандагии санади меъёрии ҳуқуқӣ ва дигарҳо сурат мегирад.

Дар Тоҷикистон ваколати ҳуқуқэҷодкунии мақомоти давлатиро — Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба уҳда дорад.

Нигаред низ
-----------

Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ/Зери таҳрири Маҳмудов М.А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009. - С. 535
**Абуабдуллоҳи Фароловӣ** — шоири форс-тоҷик (асри X).

Зиндагинома
-----------

Дар бораи айёми ҷавонӣ, рӯзгор ва таҳсилоти ӯ дар сарчашмаҳои адабӣ маълумот кам аст. Абуабдуллоҳи Фароловӣ шоири тавоно ва шуҳратманди аҳди Сомониён буд. Рӯдакӣ дар як байташ Абуабдуллоҳи Фароловиро ном бурдааст: 

Шоир Шаҳиду шӯҳра Фароловӣ
В-ин дигар ба ҷумла ҳама ровӣ.
Бино ба маълумоти сарчашмаҳо Абуабдуллоҳи Фароловӣ соҳиби девони ашъор, маснавие дар баҳри хафиф будааст. Вале аз эҷодиёти ӯ то замони мо абёти пароканда аз қасоиду ғазалҳо боқӣ мондаанд. Шоир бутон – маъшуқаҳоро васф кардааст. Ба масъалаҳои панду ахлоқӣ, иҷтимоӣ рӯй овардааст. Дар ашъораш калимаҳову ибораҳои халқии марбути хоҷагиву барзгарӣ ва ғайра вомехӯранд. 
Абёти зерин аз ӯст:

На ҳамчун рухи хубат гули баҳор,
На чун ту ба некӯӣ бути татор.
Ё ба ғарбела ҳамчу барзгаре,
Дона аз каҳ ба чак бисозӣ соф.
Раво набвад, ки бо ин фазлу дониш,
Бувад шурбам ҳаме доим зи мундӣ.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ. - Д. 2007.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Арраи мудаввари барқӣ
**Афронт наҷҷорӣ** — асбобҳо барои коркарду пардози чӯб ва аз он сохтани маснуоти гуногун, ки мувофиқи иҷрои амал ва таъйинот ба навъҳои зерин ҷудо мешавад: Афзори назоратию андозкунандаи бурандаи дастӣ (масалан, навъҳои гуногуни арра – дастарра, ғӯлабур ё дусара, дандонкалон, маҳинбур, шаддабур ва ғайра; ранда – кафранда, лабранда, нақшсоза, нонранда, пардозранда, ҷафсранда ва ғайра; искана, парма ва ғайра); Афзори назоратию андозкунандаи нишонагузорӣ ва андозакунӣ (хаткаш, гунё, паргор ва ғайра); фаръӣ (болға, анбӯр, винттоб, теша ва ғайра). Баробари пешрафти илм ва техника дар чӯббурӣ ва коркарди чӯб арраҳои мудаввар ва занҷирии электрикӣ, ранда, парма ва афзори сайқалдиҳандаи барқӣ, дастгоҳ ва хатҳои худкор истифода мешаванд.

Адабиёт
-------

* Арраи наҷҷорӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Абуҳайён Алӣ ибни Муҳаммад ибни Аббоси Тавҳидии Шерозӣ** (тақрибан 923 — тақрибан 1010) — файласуф, фақеҳ, адиб, мутасаввиф ва наҳвии форсу тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Қисми зиёди ҳаёташ дар Бағдод гузашта, он ҷо наҳвро аз Абусаиди Сайрафӣ ва Алӣ ибни Исои Румонӣ, фиқҳи шофеиро аз Абуҳомиди Марвазӣ ва Абубакри Шофеӣ, фалсафаро аз Абусулаймони Мантиқӣ ва Яҳё ибни Адо омӯхт. Барои ақоиди зиндиқиаш аз Бағдод ронда шуд. Вале охирҳои умраш ба Бағдод баргашта, ҳаёти худро бо бечорагиву қашшоқӣ гузаронида, ба тариқи эътироз аз замона китобхонаашро оташ задааст. Ёқути Ҳамавӣ дар «Мӯъҷам-ул-удабо» дар бораи Абуҳайёни Тавҳидӣ зикр кардааст, ки ӯ дар ҳамаи улуми замона — наҳву луғат, шеъру адаб, фиқҳу калом чирадаст буд, фалсафаю ирфонро хуб медонист ва дар балоғат ҳамто надошт. Ибни Ҷавзӣ дар «Талбиси иблис» номи Абуҳайёни Тавҳидиро дар қатори Ибни Ровандӣ ва Абулаълои Мааррӣ ёдовар шудааст.

Осори илмӣ
----------

Абуҳайёни Тавҳидӣ оид ба масъалаҳои мухталифи илми замонааш осори бисёре таълиф кардааст, ки мутаассифона қисми ночизи онҳо то замони мо расидаанд. Номгӯи мухтасари таълифоти Абуҳайёни Тавҳидӣ, ки Ёқути Ҳамавӣ дар асараш зикр кардааст, чунинанд: «Ал-муҳозарот ва-л-мунозарот», «Ал-имтоъ ва-л-муонаса», «Ал-басоир ва з-захоир», «Тақриз-ул-Ҷоҳиз», «Ас-садиқ ва-с-садоқат», «Масолиб-ул-вазирайн», «Ишорат-ул-илоҳия», «Ал-муқобасот» ва ғайра Ақидаҳои фалсафии Абуҳайёни Тавҳидӣ танҳо аз тадқиқу таҳлили андешаҳои мутафаккирони пешину муосираш иборат набуда, балки ҷавоб ба саволҳои шогирдону мусоҳибонаш оид ба масъалаҳои мухталифи фалсафӣ мебошанд. Таҳлили асарҳояш нишон медиҳад, ки ӯ масъалаҳои нафс, такомули нафси инсонӣ, дарки ҳақиқат ва манфиати он, ҳаракати ҷисм дар олами кавну фасод, навъҳои гуногуни онро баррасӣ кардааст. Хидмати дигари Абуҳайёни Тавҳидӣ дар фалсафа гирд овардани ақоиди мухталифи мутафаккирони муосираш мебошад, ки дар суҳбату маҷлисҳо иброз доштаанд. Абуҳайёни Тавҳидӣ дар масъалаҳои мантиқу наҳв дар «Ал-басоир ва-з-захоир» ва «Ал-имтоъ ва-л-муонаса» фикрҳои ҷолиб дорад. Абуҳайёни Тавҳидӣ дар масъалаҳои фиқҳу калом ва ахлоқ низ фикру андешаҳои худро дорад.

Эзоҳ
----

1. 1 2   — С. 16.

Сарчашма
--------

* Абуҳайёни Тавҳидӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдурофеъ Рабизода** (*Шераки Ориён*; зод. 1951, ноҳияи Кушониён) — рӯзноманигор, нависанда ва филмноманависи тоҷик, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ва Иттифоқи журналистони Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Абдурофеъ Рабизода 7 ноябри соли 1951 дар ноҳияи Бохтари вилояти Хатлон ба дунё аст. Соли 1975 бахши журналистикаи факултаи филологияи тоҷиики Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин-ро хатм намудааст. Ду сол мухбири суратгири рӯзномаи «Зарафшон»-и шаҳри Панҷакент, солҳои зиёде ҳамчун муҳаррири шуъбаи адабии радиои Кумитаи телевизион ва радиошунавонии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳаррири Киностудияи «Тоҷикфилм» кор кардааст. Солҳои 1983—1986 дар Мактаби олии кинематографияи (синамогарии) шаҳри Москва таҳсил намудааст. Чанд муддат дар Киностудияи «Тоҷикфилм» ба сифати филмнигор (сенариянавис) фаъолият дошт. Солҳои 1992—2001 сарварии Иттиҳодияи адибони водии Зарафшон ба зиммааш буд. Соли 1999 ба рӯзномаи «Садои мардум» ба кор гузашт ва то соли 2007 ба сифати хабарнигор, мудири шуъба ифои вазифа намуд.

Эҷодиёт
-------

Шераки Ориён, ки бо ному тахаллусҳои Абдурофеъ Рабиев, А. Рабизода, Рофеъи Рабизод, Дарвеши Бохтарӣ, Сайид Муҳаммади Рофеъ ва ғ. эҷод кардааст, муаллифи 68 китоби банашррасида (58-то ба тоҷикӣ ва 10-то ба русӣ), 40 филми ҳунарӣ буда, навиштаҳояш қариб ба чил забони мардуми дунё тарҷумаву чоп шудаанд. Филмҳояш дар кишварҳои зиёди олам ба намойиш гузошта, сазовори ҳафт ҷоизаи байналхалқӣ гардидаанд.
Филмномаҳои ӯ «Марди мутааллиқи ду зан», «Вақте болои шаҳр борон мерехт», «Дӯстонро намефурӯшанд», «Афсонаи зиндагӣ», «Чор фасли умр» ва ғ. маъруфу машҳуранд. Филмномаҳои «Санги Сипар», «Амондара ва Сорбон», «Растагор», «Чил-меҳроб», «Хоки пайвандӣ», «Ғозӣ Ниёз» ва ғ. ба тасвири рӯзгори ибратбахши адибону ҳунармандони кишварамон ихтисос ёфтаанд.
Ҳамчунин, таҳиягар (режиссёр)-и як миқдор филмҳо, монанди «Помпейи Машриқзамин», «Чакомаи дарахт», «Асрори тоқиҳои Варорӯд», «Зиндагиномаи як инсон» ва ғ. мебошад.
Иддае аз нигоштаҳои ӯ ба китобҳои дарсии макотиби олии Русия («Этика ва эстетикаи ҳаёти оилавӣ»), кишварҳои аврупойӣ ("Анатомияи садоқату муҳаббати инсонӣ) ва як қатор мамолики Шарқу Тоҷикистон («Эҷод чист? Эҷодгар кист?») ворид шудаанд.
Чанде аз китобҳояш дар нашрияҳои бонуфузи Русия, монанди «Молодая гвардия», «Советский писатель», «Художественная литература», «Госкино», маҷаллаҳои «Студенческий меридиан», «Работница», «Дружба», «Советская литература», «Литературная учёба» ва зиёда аз 30 китоби дастҷамъӣ чоп шудаанд.

Абдурофеъ Рабизода нависандаи сермаҳсул аст. Асарҳояш бо забонҳои гуногуни олам-англисӣ, испанӣ, арабӣ, японӣ, франсавӣ, булғорӣ, олмонӣ, чинӣ, ҳинду ва забонҳои мардуми собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ тарҷума ва нашр шуда, сазовори ҷоизаҳои байналмилалӣ, аз ҷумла ду Гран при ва як Ҷоми Лоҷувард гардидаанд. Бо ордени «Шараф» дараҷаи 2 мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Komusi-Sadoi-mardum
2. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — С. 183 ISBN 978-99947-2-379-9
**Нӯҳ ибни Асад** (форсӣ: نوح بن اسد‎; дарг. 841 ё 842) — фармонравои Самарқанд (819—842) аз хонадони Сомониён, писари Асад ибни Сомон ва набераи Сомонхудот.

Зиндагинома
-----------

Ғассон ибни Ибод, фармондори Хуросон дар замони халифа Маъмун дар соли 819 Нӯҳ ибни Асадро ба унвони фармонравои Самарқанд гумошт. Ин гумораш ба подоши пуштибонии Нӯҳ ибни Асад аз фармондори Хуросон алайҳи шӯриш Рафеъ ибни Лайс сурат гирифт.

Нӯҳ ибни Асад канораҳои истипҳои туркнишини Қазоқистон имрӯзиро низ гушуд ва дар сол 840 ҳисоре ба даври шаҳри Исфиҷоб кашид то аз он дар баробари ҳамалоти туркон ҳифозат кунад.

Нӯҳ ибни Асад яке аз мамлукҳои худ ба номи Тӯлунро ба халифа Маъмун бахшид ва писари Тӯлун ба номи Аҳмад ибни Тӯлун баъдҳо сардудмон подшоҳии Тӯлуниён дар Миср шуд.

Нигаред низ
-----------

* Вазирони давлати Сомониён

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳотамов Н. Б. Довудӣ Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе, 2011. — С. 100—101.
2. ↑  *Bosworth, C.E.* "Isfīdjāb.". — 2nd ed.. — Brill: Encyclopædia of Islam, 2010.

| ⚙️ Амирони сулолаи Сомониён |
| --- |
| 
Сомонхудот
 • Асад ибни Сомон
 • Нӯҳ ибни Асад
 • Аҳмад ибни Асад
 • Насри I
 • Исмоил ибни Аҳмад
 • Аҳмад ибни Исмоил
 • Насри II
 • Нӯҳи I
 • Абдумалики I
 • Мансури I
 • Нӯҳи II
 • Мансури II
 • Абдумалики II
 • Исмоили Мунтасир
 |
**Абулҳасани Омирӣ Муҳаммад ибни Абизари Нишопурӣ** (Нишопур, 913 – 992, ҳамон ҷо) — файласуф, мантиқшинос ва мутасаввифи Хуросонӣ.

Зиндагинома
-----------

Дар зодгоҳаш ба таҳсили улуми динӣ пардохта, баъдҳо ба Балх сафар кард ва назди донишманд Абуязиди Балхӣ ба омӯзиши фалсафа пардохт. Баъди марги устодаш ба Бухоро ва аз он ҷо ба Чоч омад ва дар он ҷо назди фақеҳ Абубакри Каффол илми фиқҳ ва каломро омӯхт. Дубора ба Бухоро бозгашт. Асарҳои ӯ «Ал-аълом би маноқиб-ил-ислом», «Ал-амад ва-л-абад», «Ал-тақрир ло ваҷҳи-л-тақдир», «Ас-саодат ва-л-асъод фи сайр-ил-инсония» ном доранд. «Расоил»-и ӯ, ки иборат аз 4 асар мебошад, дар Уммон мунташир шудааст. Абулҳасани Омирӣ ҳамчун файласуфи соҳибназар дар кутубу расоилаш масоили офариниш ва маротиби он, назари дин ба он, ахлоқу сиёсат ва дигар матолиби фалсафию диниро матраҳ намудааст. Абулҳасани Омирӣ таъкид намудааст, ки агар ҳар кас мафҳумҳои луғату наҳву арӯзро ба як риштаи таҳрир кашида, дар ин кор маҳорат пайдо кунад, адиб аст ва ин сухан барои ҳандасию табиатшиносу мантиқшинос низ содиқ хоҳад буд. Вале касе, ки чунин корро анҷом дода, аз он истихроҷи маонии таквинӣ (эҷодӣ), кайҳонӣ ва илоҳӣ кунад, ӯ файласуф ё ҳаким аст.

Ақидаи Абулҳасани Омирӣ
-----------------------

Абулҳасани Омирӣ маҳалли имонро қувваи оқилона ва маҳалли куфрро қувваи мутахаййила қаламдод намуда, аввалиро навъи эътиқоди содиқи яқинӣ низ медонад, ки аз вуҷуди ҳамоҳангӣ ва таносуб байни дину фалсафа шаҳодат медиҳад. ӯ ҳамчунин дар осораш дигар матолиби фалсафӣ, аз қабили фарқияти шинохти инсон нисбат ба шинохти умури муҷарраду рӯҳонӣ (фариштагон), илму огоҳӣ дар бораи мавҷудоти олами малакут, маротиби ваҳйро матраҳ намуда, роҳи оштӣ додани фалсафаю динро пеш гирифтааст. Дар ин робита ӯ истилоҳҳои «дини саҳеҳ» ва «ақли сареҳ»-ро истифода намуда, аввалиро дине медонад, ки аз ҳар гуна таҳрифу бидъат орӣ буда, ба таври мустақим аз сарчашмаи ваҳй нишот гирифта бошад. «Ақли сареҳ» дар назари ӯ ҷуз ақли холису холӣ аз шавоибу ибҳом (олудагиву норавшанӣ) чизи дигаре нест. Абулҳасани Омирӣ дар ташаккули афкори мактабу мазҳабҳои динию фалсафӣ нақши муҳим гузоштааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. ↑

Адабиёт
-------

* Абулҳасани Омирӣ Муҳаммад ибни Юсуф, Ал-эълом биманоқиб-ул-ислом, Т. 1367;
* Корбен Ҳенрӣ. Таърихи фалсафаи исломӣ, Т. 1961;
* Доират-ул-маорифи бузурги исломӣ, ҷ. 5, Т. 1383.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абуҳотим Саҳл ибни Муҳаммад ибни Усмон ибни Язиди Сиҷистонӣ** (ар. أبوحاتم سهل بن محمد بن عثمان بن يزيد السجستاني‎; ? — 869) — забоншинос, муаррих, муҳаддис, шоир арӯздони арабинависи эронитабор, яке аз шогирдони Муҳаммад Ҷарири Табарӣ, аз намояндагони ҷунбиши шуъубӣ.

Таълифот
--------

Аз таълифоти ӯ, ки мувофиқи иттилои сарчашмаҳо шумораашон ба 97 мерасидааст, танҳо асарҳое бо номи «Ал-Ҳашарот», «Халқ-ул-инсон», «Ал-Вуҳуш», «Ан-Нахла» (соли 1887 ба табъ расидааст), боқӣ мондаанд, ки асосан дар илми луғатанд. Ба қалами ӯ инчунин асари тазкирамонанди таърихие бо номи «Ал-Муаммарин» тааллуқ дорад, ки дар он аз 110 наф. шоир, ҷанговар ва сардорони қабилаҳои пешазисломии араб сухан меравад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абуҳотами Сиҷистонӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдуллати́фи Ҳисорӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — хушнавис ва хаттоти тоҷик (асри 19).

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳаш Ҳисор. Бештар ба сайёҳӣ шуғл варзидааст. Дар шаҳрҳои гуногун аз устодони хушнавис таълим гирифтааст. Абдуллатифи Ҳисорӣ дар ибтидо услуби хати ороишии Намадии Ҳиндиро пазируфта, онро ба хубӣ омӯхтааст. Баъдтар услуби хати Зиёи Хуҷандиро қабул кард. Китобати Абдуллатифи Ҳисорӣ хеле эътибор доштааст, ки хушнависи хуҷандӣ Мирзо Ҳошими Хуҷандӣ ба он баҳои баланд додаст. Хаттотони маъруфи он замон Абдулғаффор Махдуми Булбул ва Турдиалӣ аз ҷумлаи шогирдони Абдуллатифи Ҳисорӣ мебошад. Хати зебо ва моҳирона китобатшудаи сақфи бинои ҳозираи Музейи Қӯқанд (арки собиқ) ба қалами ӯ тааллуқ дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абдуллатифи Ҳисорӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Арақа** — болори сербарест дар пештоқи бино.

Устоҳо ин ҷузъи меъмориро шоҳпул ҳам мегӯянд. Аксар вақт рӯи арақаро кандакорӣ мекунанд ва ё ба нақшҳои гуногун ороиш медиҳанд. Устоҳои гулдаст баъзан байтҳои пурҳикмати шоиронро дар рӯи он сабт мекунанд. Арақа дар санъати меъмории шарқ бештар дар масҷиду мадрасаҳо, манзилгоҳҳо истифода мешуд. Арақаи Айритом яке аз намунаҳои хуби арақаи ниёгон аст. Арақаро дар меъмории ҳозиразамон низ истифода менамоянд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арақа // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Муҷтамаи ҷумҳуриявии осорхонаҳои Кӯлоб** — дар шаҳри Кӯлоби вилояти Хатлон воқеъ аст.

Муҷтамаи ҷумҳуриявии осорхонаҳои Кӯлоб

Тавзеҳ
------

Муҷтамаи ҷумҳуриявии осорхонаҳои Кӯлоб 7 сентябри соли 2006 бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти №412 ва қарори ҳайати мушовараи Вазорати фарҳанги Ҷумҳурӣ аз 19 декабри соли 2006 дар арафаи ҷашни 2700 солагии Кӯлоб дар заминаи Осорхонаи таъриху кишваршиносии ба номи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ бо тобеияти се осорхона – Осорхонаи мероси адабӣ ва осори хаттии ба номи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, хона – музейи ба номи шоир ва ҳофизи халқ Саидалӣ Вализода ва осорхонаи таъриху кишваршиносии 2700 – солагии Кӯлоб ба фаъолият оғоз намуд.

Қандил ва шифти осорхона

Осорхонаи 2700 – солагии Кӯлоб
------------------------------

Осорхонаи 2700 – солагии Кӯлоб иборат аз панҷ шуъба: шуъбаҳои таърих ва археология, этнография (мардумшиносӣ), санъати тасвирӣ ва амалӣ, табиати кишвар ва Кӯлоби 2700 сола иборат мебошад. Дар фонди осорхона беш аз 5572 нигора маҳфуз мебошад.

Осорхонаи мероси адабӣ ва осори хаттии ба номи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ
----------------------------------------------------------------------

Осорхонаи мероси адабӣ ва осори хаттии ба номи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ аз шӯбаҳои Пирони кӯҳистони Хатлон, Ганҷинаи ҳазрати Амирҷон, аз таърихи сохтмони мақбараи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, Шӯҳрати ҷаҳонии Алии Ҳамадонӣ иборат мебошад. Дар шафати Осорхонаи мазкур мақбараи адиб ва файласуфи машҳур Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, санги сипоснома, сағонаи шахси номаълум ва боқимондаҳои хумдони мутааллиқ ба даврони Ҳахоманишиҳо (асрҳои 7-6 пеш аз мелод) ҷой доранд. Инчунин, дар ошёнаи якуми осорхона китобхонаи Амири Кабир мавҷуд аст, ки дар он зиёда аз 5000 китоб бо ҳуруфи ниёгон, ки аз бахшҳои адабиётшиносӣ, ҷомеъашиносӣ, луғатнигорӣ, риёзӣ, ҷуғрофиё, нигоҳдорӣ мешавад. Фонди нигораҳои осорхонаи мазкур беш аз 1120 ададро ташкил медиҳад.

Хона-музейи Саидалӣ Вализода
----------------------------

Хона-музейи шоир ва ҳофизи халқ Саидалӣ Вализода аз чаҳор бахш иборат аст. Фонди хона-музей 3000 нигора дорад, ки аз ин миқдор зиёда аз 1800 адади он дар намоиш мебошанд.
Дар фонди Муассиса алҳол беш аз 10000 нигора маҳфуз мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Маълумотномаи сайёҳӣ:Муҷтамаи ҷумҳуриявии осорхонаҳои Кӯлоб(тоҷ.). *www.kulob.tj*. 29 май 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 29 май 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Осорхона | *Ин мақолаи нопурра дар бораи осорхонаҳо мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Айритом**, **Ҳайратон** — харобаи (димнаи) шаҳри қадима дар 18 км шарқтари шаҳри Тирмиз, воқеъ дар соҳили рости дарёи Аму.

Таърих
------

Соли 1932 дар теппаи асосии Айритом (50 × 30 м) тасодуфан арақаи сангӣ ёфт шуд. Аз соли 1933 омӯзиши мунтазами он оғоз ёфт. Дар натиҷаи тадқиқот маълум гардид, ки масоҳати Айритом 3000 × 300 м буда, қад-қади дарё ба масофаи 2,5 км кашол ёфтааст. Солҳои 1933 — 37 экспедитсияи археологӣ бо сардории М. Е. Массон 7 арақа ёфт. Дар онҳо духтарон ва ҷавонон акс ёфтаанд, ки ҷуфтнай, чилтор, уд, табл менавозанд ва дар даст ҳадя, гулчанбар, мева ва зарфҳо доранд. Ин арақаҳо аз рӯи услуб ва амал ба санъати кушонӣ тааллуқ дошта, ба ёдгориҳои садаи I Ҳиндустони Шимолӣ хеле монанданд ва намунаи барҷастаи санъати қадимаи ҳайкалтарошии Осиёи Миёна мебошанд. Дар айритом солҳои 1963 — 66 экспедитсияи Институти санъатшиносии Узбакистон ҳафриёт гузаронд. Айритом тахминан 500 сол вуҷуд доштааст. Дар ин хусус зарфҳои сафолин ва тангаҳои подшоҳони Юнону Бохтар ва Кушон шаҳодат медиҳанд. Дар айритом садаи II то м. бо мақсади мудофиаи шаҳр аз ҳуҷуми душманон истеҳкоми калони похсагӣ сохтаанд. Дар майдони қариб 15 га хонаҳо ёфт шуданд, ки деворҳои ғафсу баланд доранд. Баъзеи онҳо эҳтимол анбори аслиҳа будаанд. Чунин хонаҳо дар надоранд. Ба дохили онҳо фақат бо нардбон даромадан мумкин аст.

Соли 1938 дар Айритом харобаи ибодатхонаи буддоӣ ёфт шуд, ки ба асрҳои 1 — 2 мансуб аст. Ибодатхона аз хонаҳои даруну берун, ҳуҷраҳои роҳибон, ҳайкали Буддо, суффаҳои баланди хиштин иборат аст. Қабристони қадимае мансуб ба охири садаи II то мелод ва ибтидои садаи I мелодӣ низ ёфт шуд. Дар қабре устухони ҷанговар бо яроқу аслиҳа, зарфҳо ва устухони зане пайдо гардид, ки бо либосаш ҳамроҳи ҷанговар дафн шудааст. Қабристони Айритом барои омӯхтани сохти антропологии аҷдоди мо, урфу одатҳои маросими дафн маълумоти қиматбаҳо дод.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Айритом // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)

 |
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Баҳром (шоҳони сосонӣ)-ро бубинед.

**Баҳроми I** (порсии миёна: 𐭥𐭫𐭧𐭫𐭠𐭭 (*Warahrān, Wahrām*); асри III — 276) — подшоҳи Соcонӣ (271—274) ва писари Шопури I.

Ӯ ба маликаи Палмир дар ҷанг бо императори Рум мадад расонд, вале румиҳо пирӯз шуданд. Ин боиси кудурат байни Руму Эрон гашт. Баҳроми I ба хотири фурӯ нишондани ғазаби румиҳо ба онҳо ҳадяҳо фиристод, вале сол 275 императори Рум ба Эрон ҳамла овард ва Баҳром дар роҳ вафот кард.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳром // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Иронико
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 118505963
* VIAF: 37707505
* WorldCat VIAF: 37707505

 |
**Абӯабдуллоҳ Муҳаммад ибни Мӯсо Фароловӣ** — шоири форс-тоҷик (асри X).

Зиндагинома
-----------

Дар бораи айёми ҷавонӣ, рӯзгор ва таҳсилоти ӯ дар сарчашмаҳои адабӣ маълумот кам аст. Абуабдуллоҳи Фароловӣ шоири тавоно ва шуҳратманди аҳди Сомониён буд. Рӯдакӣ дар як байташ Абуабдуллоҳи Фароловиро ном бурдааст: 

Шоир Шаҳиду шӯҳра Фароловӣ
В-ин дигар ба ҷумла ҳама ровӣ.
Бино ба маълумоти сарчашмаҳо Абуабдуллоҳи Фароловӣ соҳиби девони ашъор, маснавие дар баҳри хафиф будааст. Вале аз эҷодиёти ӯ то замони мо абёти пароканда аз қасоиду ғазалҳо боқӣ мондаанд. Шоир бутон – маъшуқаҳоро васф кардааст. Ба масъалаҳои панду ахлоқӣ, иҷтимоӣ рӯй овардааст. Дар ашъораш калимаҳову ибораҳои халқии марбути хоҷагиву барзгарӣ ва ғайра вомехӯранд. 
Абёти зерин аз ӯст:

На ҳамчун рухи хубат гули баҳор,
На чун ту ба некӯӣ бути татор.
Ё ба ғарбела ҳамчу барзгаре,
Дона аз каҳ ба чак бисозӣ соф.
Раво набвад, ки бо ин фазлу дониш,
Бувад шурбам ҳаме доим зи мундӣ.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ. - Д. 2007.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ёсихидэ Суга** (ҷопонӣ: 菅 義偉 *Суга Ёсихидэ*, тав. 6 декабри 1948, деҳаи Акиномия[jp], шаҳристони Огати, (ҳозира шаҳри Юдзава), префектураи Акита, Ҷопон) — арбоби давлатӣ ва сиёсии ҷопонӣ. Рахбари Ҳизби либерал-демократи Ҷопон аз 14 сентябри соли 2020, сарвазири Ҷопон аз 16 сентябри соли 2020 то 4 октябри 2021.

Зиндагинома
-----------

Дар деҳаи Акиномия[jp], Огата, (ҳоло шаҳри Юдзава), префектураи Акита, Ҷопон таваллуд шудааст. Дар Донишгоҳи Ҳосэй дар Токио унвони бакалаврӣ гирифтааст. Тӯли ёздаҳ сол ӯ ҳамчун ёвари вакили парлумон, сипас дар Вазорати савдои хориҷӣ ва саноат дар соли 1984 кор карда, пас аз он узви Шӯрои шаҳри Йокогама буд.

Бори аввал соли 1996 ба рӯйхати Ҳизби либерал-демократӣ вакили парлумони Ҷопон интихоб шуд. Аслан узви фраксияи Кейдзо Обучи буд, пас аз радди пуштибонӣ аз номзадии Обучи дар интихоботи раҳбари ҳизб дар соли 1998 пас аз истеъфои Рютаро Ҳошимото, фраксияро тарк кард.

Дар нахустин кобинаи Шинзо Абэ дар моҳи сентябри 2006 — августи 2007, ӯ ба ҳайси вазири корҳои дохилӣ ва коммуникатсия кор кардааст.

Котиби генералии Девони вазирони Ҷопон (2012—2020).

Дар соли 2021, Ёсихиде Суга амр дод, ки дар Девони Вазирон як мақоми нав таъсис ёбад, барои як мансабдоре, ки ба мубориза алайҳи танҳоӣ роҳбарӣ хоҳад кард.

Танкид
------

Суга дар шарҳи тӯйи байни овозхони маъруф Масахару Фукуяма ва ҳунарпеша Казуэ Фукиши изҳор дошт: "Умедворам, ки ин издивоҷ модарон барои фарзанддор шуданро ташвиқ хоҳад кард. Лутфан фарзандони зиёд таваллуд кунед. "Пас аз он, феминистҳо мансабдорро ба ҷинспарастӣ ва мухолифони лагери чап айбдор карданд, ки ӯ роҳи милитаристҳои Ҷопонро пеш гирифтааст, ки онҳо занонро ба таваллуди сарбозони оянда даъват мекарданд. Дар посух ба танқидҳо, Суга гуфт, ки албатта, ҳар кас озод аст, ки худаш тасмим бигирад, ки ба издивоҷ ё фарзанддор шуданаш ниёз дорад, аммо ҳукумат бояд барои эҷоди як ҷомеае кор кунад, ки дар он одамон ба шавҳар бароянд ва тарбияи фарзандон бароҳат бошанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  新ファーストレディ・真理子夫人は菅新首相に「逆プロポーズ」していた！馴れ初めを親友が明かす // **(untranslated)** — 2020.
2. ↑  Японцам в пандемию поможет министр по одиночеству — Газета.Ru | Новости
3. ↑  Японского политика обвинили в милитаризме и сексизме за призыв рожать детей.  Лента.Ру (1 октября 2015). 17 январи 2017 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи расмии Ёшихиде Суги Бойгонӣ шудааст 21 феврали 2009  сол.(ҷоп.) )

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Фейсбук
* Инстаграм

 |
| Тасвир, видео ва садо | 
* YouTube

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Olympedia
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Литовская универсальная
* Britannica (онлайн)

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* WikiTree

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* CiNii: DA19633512
* GND: 1217782125
* ISNI: 0000 0003 7572 1745
* LCCN: no2022075214
* NDL: 001103787
* VIAF: 252580009
* WorldCat VIAF: 252580009

 |

 |
ҶДММ «ТАЛКО-КЕМИКАЛ»
--------------------

ҶДММ «Талко Кемикал» бо дарназардошти масъалаҳои қабули давлатии иншооти сохтмонаш анҷомёфтаи корхонаҳои «криолит ва алюминийи фтордор» ва ҳамоҳангсозии дигар корҳои ташкиливу омодагӣ ба истеҳсолот ва захира намудани ашёи хом дар семоҳаи аввали соли равон фаъолият накарда, аз моҳи апрели соли 2019 тибқи нақшаи қаблан такмил додашуда ба истеҳсоли маҳсулотҳои кимиёвӣ ба монанди алюминии фтордор, криолит ва коагулянт шурӯъ намуд.

Ҳаҷми молии маҳсулоти истеҳсолнамудаи корхона дар 11 моҳи соли равон ба монанди фториди алюминийи 3761,2 тонна, криолит 632,8 тонна ва коагулянт 173,1 тонна истеҳсол гардидааст.
ҶДММ «Талко Кемикал» дар ҳамин давраи соли равон ба миқдори 2496,8 тонна фториди алюминий ба маблағи 34,3 млн сомонӣ ба Федератсияи Россия содирот намудааст. Инчунин ба КВД «Ширкати Алюминийи Тоҷик» 417,1 тонна криолит ба маблағи 2961,5 ҳазор сомонӣ ва 1107,9 тонна фториди алюминий ба маблағи 13209,4 ҳазор сомонӣ, дар маҷмӯъ ба маблағи 16171,0 ҳазор сомонӣ маҳсулот интиқол дода шудааст..

Пайвандҳо
---------

* Официальный сайт Бойгонӣ шудааст 15 сентябри 2012  сол.(рус.)
* На чем заработал и что потерял Таджикистан в 2019 году. Эксперты подводят экономические итоги.  fergana.news (25.12.19). 21 январи 2020 санҷида шуд.(рус.)

Эзоҳ
----

1. ↑  «Истеҳсолоти саноатӣ пешбарандаи иқтисоди миллӣ, таъминкунандаи шуғли аҳолӣ, сарчашмаи даромади буҷети давлатӣ ва дар маҷмӯъ, омили муҳимтарини ҳалли масъалаҳои иҷтимоӣ мебошад».  sanoat.tj. 21 январи 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 сентябри 2020.
|  |
| --- |
| ← **ноябр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |   |   |   |
| с. 2023 |

**16 ноябр** — 320-умин рӯзи сол (321-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 45 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 16 ноябр*

### Миллӣ

* Тоҷикистон — Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 16 ноябр*

* 1824 — иктишофгари устролиёӣ Гамилтон Хюм дарёи Мюррейро кашф кардааст, ки аз ҳама дарёи дарозтарин дар Австралия аст.
* 1992 — дар шаҳри Хуҷанд Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба кори худ шурӯъ кард.

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 16 ноябр*

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 16 ноябр*

Тақвими мардумӣ
---------------

**Ақраб** (23 Октябр — 22 Ноябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Обон дар тақвими Эронӣ аст.

АқрабАқраб

Нигаред низ
-----------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  16 ноябр |

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 20 ноябри 2018  сол.
* 
* Наука, 16.11
* bbc.co 16.11
**Абусаъид Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Абдуҷалил Сиҷзӣ** (951, Q55387329? — 1024) — муҳандис ва ҳайатшиноси сиҷистонӣ.

Асарҳои Сиҷзӣ
-------------

Асарҳои Абусаъиди Сиҷзӣ бештар ба шаклсозиҳои геометрӣ, буришҳои махрутӣ (конусӣ), вобастагии гипербола ба асимптотаҳояш, трисексияи кунҷ, масъалаҳои нуҷум ва ба сохти афзори мунаҷҷимӣ бахшида шудаанд. Қариб 30 рисолаи Абусаъиди Сиҷзӣ то давраи мо расидааст, ки дар китобхонаҳои гуногуни ҷаҳон маҳфузанд. «Рисолаи фӣ васф-ул-қутуъ-ил-махрутия» («Рисола дар васфи буришҳои конусӣ»), «Китоб-ут-таркиб ил-афлок» («Китоб роҷеъ ба таркиби фалакҳо»), «Китоб-ул-мизоҷот-ил-кавокиб» («Китоб дар бораи мизоҷи ситораҳо») аз ҷумлаи онҳоанд. Асарҳои Абусаъиди Сиҷзӣ дар инкишофи риёзиёти Шарқ роли муҳим бозида, ба пешрафти математикаю астрономияи Европа таъсир расондаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абусайиди Сиҷзӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* zbMATH Open
* MacTutor History of Mathematics archive

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 146088257
* GND: 121481824
* ISNI: 0000 0000 6163 047X
* LCCN: nr00032422
* NUKAT: n00030588
* SUDOC: 085728586
* VIAF: 79452551, 138145542424296640779
* WorldCat VIAF: 79452551, 138145542424296640779

 |

 |
**Риши Сунак** (англ. Rishi Sunak; зод. 12 майи соли 1980, Саутгемптон, Ҳэмпшир, Бритониё) — ходими давлатии Бритониё. Котиби асосии хазинаи Бритониё (2019—2020), канслери хазинаи Бритониё (2020—2022), аз 24 октябри соли 2022 роҳбари ҳизби консервативӣ ва аз 25 октябри соли 2022 сарвазири Британияи Кабир мебошад. Аз соли 2022 ҳизби Консервативии Британияи Кабирро роҳбари мекунад.

Зиндагинома
-----------

Риши Сунак 12 майи соли 1980 дар Саутгемптон, дар оилаи сардухтур Яшвира Сунак ва дорушинос Уши Сунак ба дунё омадааст.
Волидонаш панҷобиҳо, ки аз Шарқи Африқо дар замони мустамлика будани Ҳиндустон, ба Бритониё муҳоҷират карда омадаанд. Бобо ва бибияш дар Панҷоб зиндагӣ мекарданд, баъд ба Африқо ва соли 1970 ба Бритониё кӯчида омадаанд.
Риши Сунак Донишгоҳи Оксфордро бо омӯзиши фалсафа, сиёсат ва иқтисодиёт хатм кардааст. Солҳои 2001 — 2004 дар *Goldman Sachs* кор кардааст, дараҷаи магистри маъмурияти кории Донишгоҳи Стэнфордро соҳиб шуд.
Ба Сити баргашт ва дар фонди молиявии *TCI* кор кард. Асосгузори ширкати умумиҷаҳони оид ба дастгирии бизнеси хурд дар Бритониё, бо гардиши 1 млрд доллар мебошад.

Фаъолияти сиёсӣ
---------------

Соли 2015 дар интихоботи парламентии ҳавзаи Ричмонд (Йоркс) бо 51,4 % ғолиб шуд.
Дар соли 2017 Риши Сунак аллакай 63,9 % овозҳоро соҳиб шуда буд.
9 январи соли 2018 сарвазир Тереза Мэй сабаби ба ҳукумат ба кор шурӯъ кардани Риши Сунак гардида ӯро ёрирасони вазири хоҷагии манзилю коммуналӣ таъин намуд.
24 июли соли 2019 котиби асосии ташкилотчии Хазинаи Ҳукумат Борис Ҷонсон гардид.
12 декабри соли 2019 бо соҳиб шудани 63,6 % овозҳо дар ҳавзаи худаш ғолиб баромад.

Риши Сунак бо Ҷо Байден, дар Бали *G-20* соли 2022
Риши Сунак
Володимир Зеленский ва Риши Сунак дар Киев соли 2022

Ҳаёти шахси
-----------

Риши Сунак ба ҳиндуия эътиқод дорад, вай бо духтари яке аз асосгузорони ширкати *Infosys* Нараян Мурти, тарҳсози ҳиндӣ Акшата Нараян Мурти хонадор аст ва онҳо соҳиби ду духтар: Кришна (таваллудаш 2011) ва Анушка (таваллудаш 2013) мебошанд. 

Моҳи майи соли 2022, Риши Сунак аввалин шуда аз ҷумлаи сиёсатмадорон дар рӯзномаи *«The Sunday Times»* сарватмандтарин инсонҳои Бритониё (сарваташон бо ҳамсараш 730 миллион фунт стерлинг) дар ҷойи 222-юми рӯйхат қарор гирифтаанд.

Пайвандҳо
---------

1. ↑
2. 1 2  *Pas L. v.* Genealogics (ингл.) — 2003.
3. ↑  Rishi Sunak: The 'whatever it takes' chancellor (ингл.) — 2020.
4. 1 2  Murthy son-in-law gets Hague’s seat (ингл.) — Kolkata: ABP Group, 2014.
5. 1 2 3  Who's who (ингл.брит) — *(untranslated)*, 1849. — ISSN 0083-937X
6. ↑
7. ↑
**Усмонали Усмонов** — Вазири энергетика ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон

Усмонали Юнусалиевич Усмонов 13 сентябри соли 1959 дар шаҳри Ваҳдат таваллуд шудааст. Маълумоташ олӣ, соли 1982 Донишгоҳи техникии Тоҷикистонро бо ихтисоси муҳандис-барқчӣ ва соли 1988 Аспирантураи Донишкадаи энергетикии шаҳри Москваро хатм кардааст. Номзади илмҳои техникӣ.

Фаъолияти кориашро соли 1983 ба ҳайси муҳандиси кафедраи «Автоматика ва мошинҳои ҳисоббарор»-ии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон шурӯъ намуда, баъди хатми Аспирантура, дар давоми солҳои 1989- 1996 дар вазифаҳои ассистент, муаллими калон, дотсенти кафедра, муовини декани факултаи энергетикии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон кор кардааст. Солҳои 1997-2001 дар мансаби директори назорати давлатии барқи ноҳияҳои тобеъи ҷумҳурӣ, муовини директори генералии назорати давлатии барқи Ҷумҳурии Тоҷикистон, солҳои 2001-2003 сардори департаменти сиёсати энергетикии Вазорати энергетикаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аз соли 2003 муовини директори Муассисаи давлатии «Маркази идораи лоиҳаҳои бахши электроэнергетика» фаъолият доштааст.

Аз моҳи сентябри соли 2009 дар мансаби Директори иҷроияи Муассисаи давлатии «Маркази идораи лоиҳаҳои бахши электроэнергетика» кор мекунад.

Бо ордени «Шараф» дараҷаи II сарфароз гардидааст.

Оиладор, соҳиби 2 фарзанд.

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 21 ноябри соли 2013 Вазири энергетика ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардид.

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
**Ҷӯрабек Назриев** (23 июни 1946, ноҳияи Ховалинг — 24 майи 2020, Душанбе) — доктори илми филология (1996). Узви вобастаи Академияи илмҳои Тоҷикистон (2001). Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1996). Арбоби шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон (1990). Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1999). Аз соли 1998 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст. Овозхони маъруфи тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Ҷӯрабек Назрӣ 23 июни 1946 дар деҳаи Наврӯҳои ноҳияи Ховалинг ба ҷаҳон омадааст. Волидайнаш аз деҳоти Ғожу Тоғмайи ноҳияи Дарвоз ба Хатлон омадаанд, ки сабабаш муҳити носозгори соли 1937 будааст. Баъдан, тобистони соли 1954, хонадонашон ба шаҳри Сталинобод (Душанбеи кунунӣ) кӯч бастааст. Баъди хатми мактаби миёнаи № 23 ноҳияи Роҳи оҳан (ҳозира Шоҳмансур) — шаҳри Душанбе, соли 1963, донишҷӯи бахши забон ва адабиёти тоҷики факултаи таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин шудааст. Аз соли хатми Донишгоҳ то кунун дар Академияи илмҳо кор мекунад ва аз дараҷаи аспирантию ходими илмӣ то мақоми директори Иттиҳодияи музейҳои адабӣ ва Институти шарқшиносӣ ва мероси хаттии АИ ҶТ расидааст. Ҳоло мудири «Ганҷинаи мероси хаттии ба номи академик А. Мирзоев»-и Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ АИ ҶТ мебошад.Ҷӯрабек Назрӣ (Назриев), донишманд ва овозхони маъруфи тоҷик, рӯзи 24 майи соли 2020 дар 74-солагӣ даргузашт.

Эҷодиёт
-------

Ӯ соли 1974 дар мавзӯъи «Мактабии Шерозӣ ва достони „Лайливу Манҷун"-и ӯ» рисолаи номзадӣ, соли 1996 дар мавзӯъи «Ривоёти Библияву Қуръон роҷеъ ба Сулаймон ва таҳаввули он дар адабиёти форсу тоҷик» рисолаи докторӣ дифоъ кардааст. Асарҳои «Лайлӣ ва Маҷнун»-и Мактабӣ (1983), Матни илмии интиқодии «Лайливу Маҷнун»-и Мактабӣ" (Теҳрон, 1993), «Сулаймоннома»-и Зулолии Хонсорӣ (1996), «Қиссаи Сулаймону Билқис дар адабиёти форсӣ» (1996), «Нома ва номанигорӣ дар „Шоҳнома" (Теҳрон, 2001), „Таърихи Ҳумоюн"-и
Гулшанӣ» (2007), Ҳунари номанигорӣ дар «Шоҳнома». — Д. 2014, Дарёи сухан пуроб бояд. — Д. 2016. ва даҳҳо мақолаҳои илмӣ ба қалами ӯ тааллуқ доранд.

Дар соҳаи мусиқиофаринӣ ва сурудхонӣ соҳиби мактаби хоссае буда, чандин ҳунарманди соҳибноми ҷумҳурӣ шогирди мактаби ҳунарии ӯстанд.

Ҷоизаҳо
-------

* Арбоби шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон (1990).
* Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1999).

Эзоҳ
----

1. ↑  Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон.Ҳайати шахсӣ. — Душанбе: Дониш, 2011. — 216 с.
2. ↑  Ҷӯрабек Назрӣ-даргузашт(тоҷ.). *www.ozodi.org*. 24 май 2020 санҷида шуд.
3. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 154 ISBN 978-99947-2-379-9

Адабиёт
-------

* Родмарди андеша ва ҳунар. — Д. 2007.

Пайвандҳо
---------

* Ҷӯрабек Назрӣ ҳунарманди донишманд Бойгонӣ шудааст 24 июни 2019  сол.
**Киё Абулҳасан Кушёр ибни Лаббон Бошаҳрии Гелонӣ** (форсӣ: کیا ابوالحسن کوشیار بن لبّان باشهری گیلانی‎; Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — риёзидон, ахтаршинос ва тарроҳи абзорҳои ахтаршиносӣ аз аҳолии Гелон.

Зиндагинома
-----------

Ӯ, ки дар Бағдод зиндагӣ мекард, соҳиби ду зиҷ ва навишторе дар бораи ҳисоб ба номи «Фӣ усули-л-ҳисоби-л-ҳинд» аст. Ин мутафаккири мусалмон дар ишоъаи омӯзиши тавобеъи мусалласотӣ, ки ба ҳиммати Абулвафои Бузҷонӣ ва Баттонӣ оғоз шуда буд, ёрӣ расонид.

Эзоҳ
----

1. ↑  Hockey, Thomas (2014). *Biographical encyclopedia of astronomers*. New York: Springer. p. 1074. ISBN 9781441999184. Kushyar ibn Labban was an eminent Iranian astronomer known for his work on astronomical handbooks (zijes) in addition to his work in mathematics and astrology.
2. ↑  Selin, Helaine (2008). *Encyclopaedia of the history of science, technology, and medicine in non-western cultures*. Berlin New York: Springer. p. 241. ISBN 9781402049606. Another important early treatise that publicized decimal numbers was Iranian mathematician and astronomer Kūshyār ibn Labbān’s (fl. 1000) Kitāb fī usūl hisāb al-hind (Principles of Hindu Reckoning), a leading arithmetic textbook.  Unknown parameter `|url-access=` ignored (help)