recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Файзиддин Камолиддин Баротзода** (тав. 08.09.1984, д. Саричашмаи н. Ҳамадонӣ) — муаллими забони англисӣ, номзади илмҳои филология (2012). Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2014), Ҷоизаи ба номи Исмоили Сомонӣ барои олимони ҷавон дар соҳаи илм ва техника (2017)

Зиндагинома
-----------

Файзиддин Баротзода хатмкардаи факултети забонҳои хориҷии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ (2006). Солҳои 2006 – 2011 ба ҳайси ассистент дар кафедраи забони англисӣ ва типологияи муқоисавии донишгоҳи мазкур, с. 2008 – 2012 аспиранти шуъбаи ѓоибона, с. 2011 – 2012 омӯзгори калони кафедраи забони англисӣ ва типологияи муқоисавӣ, 2011 – 2013 муовини декани факултети забони англисӣ оид ба илм, с. 2013 – 2017 мудири кафедраи забонҳои хориҷӣ ва аз соли 2017 инҷониб ба сифати декани факултети забони англисии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣфаъолият дорад. Бо ифтихорномаи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2016), нишони Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2014), Ҷоизаи ба номи Исмоили Сомонӣ барои олимони ҷавон дар соҳаи илм ва техника (2017) сарфароз гардидааст.

Файзиддин Баротзода муаллифи 3 монография, 2 дастур, китобҳои илмӣ-методӣ мебошад.

Осор
----

* Земледельческая терминология в таджикском и английском языках. Д. 2011.
* Образование прозвищ и кличек в системе номинативних средств русского и английского языков. Д. 2017.

Ҷоизаҳо
-------

* Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2014),
* Ҷоизаи ба номи Исмоили Сомонӣ барои олимони ҷавон дар соҳаи илм ва техника (2017)

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Эзоҳ
----
**Раҷабгул Сулаймоновна Рамазонова**  (26.01.1970, ш. Душанбе) — омӯзгор-дефектолог, номзади илмҳои педагогӣ (2013), дотсент (2018). «Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2015)

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1994–1998- донишҷӯи факултети педагогикаи [Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ]], 1998–2001-лаборанти кафедраи педагогикаи шуъбаи томактабӣ, 2001–2009-ассистенти кафедраи иқтисодии донишгоҳи омӯзгорӣ ва аз соли 2009 ассистент ва муаллими калони кафедраи педагогикаи умумидонишгоҳӣ, 2014-2016-иҷрокунандаи вазифаи мудир ва аз соли 2016 то ин ҷониб-мудири кафедраи педагогикаи махсус ва таҳсилоти фарогири факултети психология ва таҳсилоти фарогири [Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ]]. Соли 2013 рисолаи номзадиро дар мавзуи «Внеклассние творческие объединения учащихся как фактор повишения их технического творчества в средних общеобразовательних школах Таджикистана» дифоъ намуд. Муаллифи 4 монография, 4 маводи таълимию методӣ ва зиёда аз 60 мақолаи илмию методӣ мебошад. Хизматҳояш бо ифтихорномаҳо ва нишони сарисинагии Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2015) қадр карда шудааст.

Осор
----

* Истифодаи анъанаҳои миллӣ дар рафти тарбия намудани кӯдакони томактабӣ. Д. - 1999;
* Инвестиции и инновации в услових ринка. Д. 2004;
* Пайдоиши пул ва моҳияти он. Д. 2004;
* Нақши фаъолияти маҳфилҳои эҷодии беруназсинфӣ дар фаъолгардонии эҷоди техники хонандагон дар низоми маорифи Тоҷикистон. Д. 2014;
* Оила ниҳоди муқаддас дар фарҳанги мардуми тоҷик. Д. 2015;
* Ташаккули мустақилияти маърифатии низоми таълим дар мактаби олӣ. Д. 2016;
* Фаъолияти корҳои беруназсинфӣ ва беруназмактабӣ ғайрианъанавӣ дар эҷодиёти хонандагон. Д. 2020.

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Уруди II**, **Веруди II** (паҳлавӣ: 𐭅𐭓𐭅𐭃 (*Wērōd / Urūd*), юн.-қад. ΟΡΩΔΗΣ; 70-уми то м.  — 38 то м. Рай) — сездаҳумин подшоҳи Эрон аз хонадони Ашконӣ (57–38 пеш аз мелод), писари Фарҳоди III. Пас аз бародараш Меҳрдод бар тахти шоҳӣ расид.

Ба ақидаи бисёре аз муаррихон дар замони ӯ Шоҳаншоҳи Ашконӣ ба авҷи азамати худ расид. Бисёре аз муосирони он замони Эронро бисёр муқтадиртар аз Имперотурии Рум медонистанд. Дар замони шоҳии Уруди II сарзаминҳои бисёре (аз ҷумла Сурия, ҷанубу ғарби Туркия, Яҳудия ва ...) ба қаламрави Ашкониён изофа шуд, вале пас аз марги сипаҳбуд Сурено ва низ заъфи созмонии артиш натавонистанд манотиқи фатҳшударо ҳифз кунанд. Муҳиммтарин пешомад дар замони подшоҳи Уруди II ҷангҳои мутааддид бо румиён ва ба хусус набарди Ҳаррон (Carrhae) аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Malcolm A. R. Colledge: The Parthians. Thames and Hudson. London 1967. р. 37-44.
* Теодор Моммзен. История Рима. Том III. Госполитиздат 1941, стр. 277—286.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (11-th)
* Britannica (онлайн)
* De Agostini
* Pauly-Wissowa

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* WeRelate

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 119498766
* VIAF: 59895492
* WorldCat VIAF: 59895492

 |
«**Рубоиёти Хайём**» — номи маҷмӯъаест, ки аз рубоиҳои Ғиёсуддин Абулфатҳ Умар ибни Иброҳим Хайёми Нишопурӣ машҳур ба Хайём фароҳам омадааст. Ин рубоиҳо дар садаҳои панҷум ва шашуми ҳиҷрии қамарӣ ба забони форсӣ суруда шудаанд ва умдатан баёнгари дидгоҳҳои фалсафии ӯ ҳастанд.

Рубоиёт
-------

Гар бар фалакӣ, ба хок бозорандат.
В-ар бар сари нозӣ, ба ниёз орандат.
Филҷумла, мараз ба ҷаҳл то битвонӣ,
В-озор маҷӯ, то ба ниёз орандат.
Май гарчӣ ба шаръ зиштном аст, хуш аст,
Чун бар кафи соқиву ғулом аст, хуш аст.
Талх аст ҳаром аст, хушам меояд,
Дерест, ки ҳар чиз ҳаром аст, хуш аст.
Некиву бадӣ, ки дар ниҳоди башар аст,
Шодиву ғаме, ки дар қазову қадар аст.
Бо чарх макун ҳавола, к-андар раҳи ишқ,
Чарх аз ту ҳазор бор бечоратар аст.
Ҳарчанд, ки аз гуноҳ бадбахтаму зишт,
Навмед наям чу бутпарастони куништ,
Мирам чу гаҳи саҳар зи махмурӣ боз,
Май хоҳаму маъшуқ, на масҷид на куништ.
Ҳар дил, ки дар ӯ меҳру муҳаббат насиришт,
Хоҳ аҳли саҷҷода бошаду хоҳ аҳли куништ.
Дар дафтари ишқ номи ҳар кас, навишт,
Озод зи дӯзах асту фориғ зи биҳишт.
Онон, ки кашандаи шароби нобанд,
В-онон, ки ба шаб ҳамеша дар меҳробанд.
Бар хушк касе нест, ҳама дар обанд,
Бедор якест, дигарон дар хобанд.
Онон, ки куҳан буванду онон, ки наванд,
Ҳар як паси якдигар якояк бираванд.
В-ин мулки ҷаҳон ба кас намонад ҷовид,
Рафтанду равему боз оянду раванд.
Бар синаи ғампазири ман раҳмат кун,
Бар ҷону дили асири ман раҳмат кун.
Бар пои хароботрави ман бахшои,
Бар дасти пиёлагири ман раҳмат кун.
Хуршеди сипеҳри безаволи ишқ аст,
Мурғи чамани хуҷастафоли ишқ аст.
Ишқ он набувад, ки ҳамчун булбул ноли,
Ҳар гаҳ, ки бимирию наноли ишқ аст.

Танқид
------

Рубоиётҳои Умари Хайём аз ҷониби мунаққидони адабиёт зери танқиди шадид қарор гирифтаанд, ки назми ҳамчун майпарастӣ, бехудоӣ, худхоҳӣ, демократӣ, худписандӣ, шаҳватдӯстӣ шуморида шудаанд.

Васф
----

Дар асл рубоиётҳои Хайём ҳамчун озодона, яъне бе тарсу ваҳм аз он замона, ки вай зиндагӣ мекард, дарду ҷудоӣ, ишқу муҳаббат, албатта шуру шари ҷавонию озодихоҳӣ қисса мекунанд, ки ин хоси навқаламони дар ҷушу хуруш буда ва завқи баланди ғайриоддию навоварии адабӣ дошта мебошад. Мавзӯъҳои май, ишқ, ҳақгӯи ва танқиди шоҳони замонаашро аз рубоиётҳояш хонда, то имрӯз хонандагон ба маҳорат ва озодфикрии Хайём қоиланд, ки ин боиси ба тамоми забонҳои дунё тарҷума ва нашр шудани рубоиётҳои Хайём гаштааст.

Нигаред низ
-----------

* Умари Хайём

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)
* Universalis

 |
**Тағоймурод Хушвақт** (*Тағоймурод Хушвахтов,* маъруф ба **Қории Ёвонӣ**; 2 апрели 1949, ноҳияи Ёвон — 11 майи 2002, ҳамон ҷо) — овозхони тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон (1998), Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон (1991).

Зиндагинома
-----------

Тағоймурод Хушвақт 2 апрели соли 1949 дар ноҳияи Ёвон аз модар нобино ба дунё омадааст. Нобиноӣ дар ниҳодаш қувваи истеъдоду нерӯи ҳофиза афзун сохт, дили бино, ақлу шуур, дарку эҳсоси баланди мусиқӣ дошт. Ангуштони панҷааш зеру бами тору рубоб, ғиҷҷаку сеторро ба навозиш оварда, оҳангро тавлид менамуданд. Ӯ ба касе тақлид намекард, балки дигарон тақлидаш менамуданд.

Қории Ёвонӣ солҳои 1970—1990 бо сароидани таронаҳои мардумӣ ва мазҳабӣ бештар шуҳрат ёфт. Дар он давра таронаҳои ӯ пайваста аз радиову телевизион пахш мешуданд. Тағоймурод Хушвахтов дар ҳамин давра дар фестивали мусиқии «Фаҷр» дар Эрон иштирок кард ва борҳо ба Афғонистон ва кишварҳои дигари минтақа сафарҳои ҳунарӣ дошт.

Таронаҳо
--------

Мероси ҳунарии сабтшудаи Тағоймурод Хушвахтов зиёда аз 600 таронаро дар бар мегирад. «Шамси ман», «Гардиши айём», «Чароғи анҷуман», «Ту садбарги кадом боғӣ», «Чашми ман», «Кошонаи хаёл», «Афсун кунам», «Хуршеди ҷамол», «Навҳаи Кова», «Зулфи анбар», «Тамошо кун», «Ба сомон намеравад», «Печии он зулф», «Доғи ту», «Эй фалак», «Манол, эй андалеб», «Ранҷидаӣ», «Айб макун», «Нолаи модар» аз беҳтарин таронаҳояш мебошанд.

Даргузашт
---------

Тағоймурод Хушвахтов 11 майи соли 2002 бар асари сактаи дил даргузашт.

Некдошт
-------

Барои поси хотири ин овозхон, соли 2005 Кохи фарҳангу ҳунари ноҳияи Ёвонро ба номи Тағоймурод Хушвахтов гузоштанд ва соли 2006 нимпайкараи ӯ дар назди ин Кох насб гардид. Дар ноҳияи Ёвон ҳамасола маросими ёдбуди Қории Ёвонӣ дар доираи ёрону наздикон ва ҳаводорони таронаҳояш баргузор мешавад.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4  *Орзуи Карим*. Қории Ёвонӣ, овозхоне ки дили бино дошт(тоҷ.), *Радиои Озодӣ* (13 августи 2015). Проверено 25 сентябри 2023.
2. ↑  Тағоймурод Хушвақтов. *falak.tj*.  ФАЛАК (23 ноябри 2019). 25 сентябри 2023 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
* Абдуллоева С. Чашми дил, Д. 2009.
**Умрибой Баҳриев** (тав. 1 ноябри 1943, Панҷакент) — мутриб, ҳофиз, оҳангсоз ва актёри тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон (2011).

Зиндагинома
-----------

Умрибой Баҳриев аз намояндагон ва меросбари анъанаи иҷроии ҳавзаи ҳунарии Зарафшон (Панҷакент) аст. Ҳунари навозандагию сарояндагиро назди донандагони мактаби иҷроии Самарқанду Панҷакент омӯхтааст. Солҳои 1959–61 мутриби (рубобнавоз) дастаи навозандагон, 1961–2000 роҳбари бахши мусиқӣ ва директори Театри халқии шаҳри Панҷакент буд. Аз с. 2000 роҳбари бадеии ансамбли мақомсароёни «Навои Панҷакент»-и шуъбаи фарҳанги ҳукумати шаҳри Панҷакент. Бо сабки классикӣ суруд мехонад, дар «Шашмақом» равиши хосси худро дорад.

Эҷодиёт
-------

Умрибой Баҳриев зиёда аз 150 суруду мусиқӣ эҷод кардааст, ки 10-тои он дар равиши мусиқии классикии «Шашмақом» мебошад. Сурудҳои дар равияи «Шашмақом» эҷодкардаашро бо маҳорати баланд месарояд. Сурудҳои ӯ «Ҷоми дигар», «Хатчӯб», «Гулчини мақом», «Ушшоқи Панҷакент» ва ғ. назди дӯстдорони созу наво маъруфият касб кардаанд. Б. актёр ва коргардон низ мебошад. Дар саҳнаи Театри халқии шаҳри Панҷакент нақшҳои гуногун офаридааст: Соколов («Порча аз ҳаёт»-и С. Сафаров), Аловуддин («Фарёди ишқ»-и Ғанӣ Абдулло), шоҳ («Фолбин»-и А. Баҳорӣ) ва ғ. Б. як зумра сарояндагону мусиқидононро тарбия кардааст. Санъатшинос, доктори илмҳои санъатшиносӣ А. Низомов, ҳунарпешагон А. Мастонов, О. Бобоев, С. Маъмурова, Нигина Амонқулова аз ҷумлаи онҳоанд.

Аз ширкаткунанда ва дорандаи ҷоизаҳои фестивалҳои умумииттифоқӣ (Кишинёв, 1974 ва Боку, 1977), Даҳаи адабиёт ва санъати тоҷик дар Маскав (1967), фестивал – озмунҳои ҷумҳуриявии эҷодиёти халқ «Бӯстон – 1, 2, 3» ва «Андалеб» (1996, 2004, 2006) мебошад. Дар фестивал-озмуни «Андалеб – 2006» дастаи шаҳри Панҷакент бо роҳбарии Умрибой Баҳриев сазовори ҷоизаи олӣ – «Гран-При» гашт.

Ҷоизаҳо
-------

Бо медали «Хидмати шоиста», нишонҳои «Зарбдори меҳнат», «Меҳнати шоён», «Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 60-61. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)

Адабиёт
-------

* Баҳриев Умрибой / Ҷ. Обидпур // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Mars** (тоҷ. «**Марс**») — тамғаи маснуоти қаннодӣ аз шоколад буда, карамел, ҳалвои чормағзин дорад ва бо ширу шоколад пӯшонида шудааст. Шоколади Марсро ширкати амрикоӣ *Mars Incorporated* истеҳсол мекунад. Аввалин бор дар соли 1932 дар шаҳри Слау, Бритониё аз ҷониби соҳибкори амрикоӣ Форрест Марс омода шудааст. То ҳол, тарзи омодасозии ин шоколад тағйир наёфтааст, аммо дар андоза ва маҳсулотҳои асосии таркиби ин шоколад сол то сол тағйиротҳо ворид мешавад.
Дар соли 2002 шоколади Mars, ки дар Бритониё истеҳсол шуда буд, тағйирот ворид карда шуда банду баст гардид. Маҳсулотҳои даруни Марс камтар ва қабати шоколадӣ ғафстар карда шуд. Дар борҷомааш низ тағйиротҳо ворид гардида, навиштаҷоти *«Mars»* бориктар ва ҳарфҳо каҷ гардонида шуд.

Тамғаи тиҷоратии шоколади Mars

Шоколади Марс

Нигаред
-------

* Қаннодӣ
* Шакалод

Адабиёт
-------

Пайвандҳо
---------

* 
*
**Вима Кадфиз** (Кадфизи II) (бохт. ΟΟΗΜΟ ΚΑΔΦΙϹΗϹ, чинӣ: 阎膏珍 [*Янгаочжэн*]; зод. асри I) — шоҳаншоҳи Кушонӣ (113—127), писари Вима Такто ва падари Канишка.

Корнома
-------

Сиёсати кишваркушоии падарашро идома дода, Ҳинди Шимолиро истило намуд ва волии худро гузошт, ки унвони «сатрапи бузург»-ро гирифт. Дар Матҳура (Ҳинди Шимолӣ) ҳайкали сангине ёфт шуд, ки дар катибаи рӯйи он номи Вима Кадфиз сабт шудааст. Ӯ ба хотири ҳифзи сарҳадҳои шимолӣ ва омодагӣ барои истилои Тянчжу (Ҳинди Марказӣ) соли 84 бо Кантсзю ақднома ба имзо расонида, пойдории аҳдномаро бо никоҳи хешовандӣ мустаҳкам намуд. Давраи ҳукумати ӯро муҳаққиқон тақр. 60 сол муайян менамоянд. Вале ба ақидаи муҳаққиқон, азбаски падари Вима Кадфиз Куҷула Кадфиз тақр. 80 сол ҳукумат карда, давлати Юеҷиҳои Бузургро ба шоҳаншоҳии Кушониён табдил додааст, Вима Кадфиз ҳукуматро дар даврони калонсолӣ қабул намуда, наметавонист дурудароз дар сари қудрат бошад.

Дар аҳди Вима Кадфиз бунёди иншоотҳои обёрикунанда, наҳрҳои тӯлонӣ авҷ гирифт, ки ба рушди обёрии заминҳо ва самаранокии кишоварзӣ мусоидат намуд, ҳамчунин шаҳру истеҳкомҳои нав сохта шуданд.
Дар баробари таҳкими қудрати ҳокимияти марказӣ Кадфизи II ислоҳоти пулию молӣ доир намуд (соли 90), ки дар чаҳорчӯби он тангаҳои тиллоии вазнашон 8-граммиро сикка зада, дар онҳо худро «шоҳи шоҳон, наҷотбахши кабир» унвон намуд. Ислоҳоти пулии Вима Кадфиз тадбири муҳимми молиявию иқтисодӣ буда, воҳидҳои пулии Руму Портро дар рақобати додуситади Роҳи бузурги абрешим аз муомилоти бозорҳои империяи кушониён коҳонд. Муҳаққиқон дар ин тангаҳои тилоии Вима Кадфиз омезиши арзишҳои шарқӣ, будоӣ ва ҳиндуиро мушоҳида намудаанд. Дар тангаҳои қадим тасвири шоҳон бо хилъати кушода дида намешавад, ҳол он ки ин ҳолат дар тангаҳои Вима Кадфиз ба назар мерасад. Ҳамчунин дар ин тангаҳо рамзи авлодии шоҳони кушонӣ ва се шохаи худои ҳиндуҳо Шива ба назар мерасанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вима Кадфиз / А. Шарипов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская

 |
**Наҷмиддин Раҳимов** (19 феврали 1926, Хуҷанд) — ҳунарпешаи театр ва овозхони тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон (1960).

Зиндагинома
-----------

Маълумоти махсуси касбӣ надорад, солҳои 1938—1968 дар Комбинати шоҳибофии Хуҷанд кор кардааст, вале аз суруду мусиқӣ лаҳзае дил накандааст. Соли 1956 дар Фестивали байналмилалии эҷодиёти халқ дар Маскав соҳиби диплом гардидааст. Иштирокдори фаъоли азназаргузарониҳои вилоятию ҷумҳуриявии ҳаваскорони санъат буд. Хусусан сурудҳои классикиро бо авҷашон иҷро менамуд. «Дугоҳ», «Танаввор», «Ироқи Бухоро», «Ушшоқи Содирхон», «Ушшоқи Самарқанд», «Савти ушшоқ», «Ороми ҷон» барин сурудҳо бо садои дилкашаш дар дилҳо нишастаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Анвар Ғуломов** (24 сентябри 1934, ноҳияи Ёвон — 23 июни 1982, ноҳияи Орҷонкидзеобод) — овозхони тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон (1960). Иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941—1945).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1945—1946 корманди идораи ҷавонон, 1947—1955 мудири шӯъбаи комиҷроия, 1955—1959 директори Хонаи маданият ва аз соли 1959 то поёни умр коргардони Театри халқии ноҳияи Орҷонкидзеобод буд. Асосан сурудҳои ҳаҷвӣ мехонд, хушомадгӯёну баднафсон, танбалу коргурезон, фиребгарону ҳаннотон, бадмастону бадгӯёнро мазаммат мекард. Дар пйесаҳои якпардагии Театри халқӣ ҳам нақшҳои мазҳа¬кавиро бо маҳорати баланд иҷро менамуд. Сурудҳоро аз эҷодиёти халқ ва ашъори ҳаҷвии шоирони муосири тоҷик интихобан мехонд. Хид¬маташ дар тарбияи ҳунарварони ҷавон калон аст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени «Шараф» (дараҷаи III), медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Тансар** (форсӣ: تنسر‎) — рӯҳонии зардуштӣ дар авохири давраи Ашконӣ ва аз наздикону ҳомиёни Ардашери Бобакон. Тансар пас аз қудратгирии Ардашери Бобакон ба ӯ пайваст ва самти ҳербадон ҳербадро, ки болотарин мақом дар миёни ҳербадон буд, дошт. Ӯ нависандаи «Номаи Тансар ба Гушнасб» аст, ки асли он ба забони форсии миёна аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* *Tafazzoli, Ahmad*. Harzbad in Ferdowsi's Shahnameh; One of the unknown positions of the Sassanid era, *Nama-i farhangistan* (1996).
* Tafazzoli, Ahmad (1998). *Pre-Islamic Persian Literature*. Tehran: Sokhan.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* VIAF: 89674822
* WorldCat VIAF: 89674822

 |
**Ибни Ҷомеъ** (ар. ابن جامع‎, *Абулқосим Исмоил ибни Абдуллоҳ ибни Мутталиб*; 762, Рай, — 812, Андалус) — мусиқидон, хонанда, навозанда ва мусаннифи эронитабори араб.

Зиндагинома
-----------

Сознавозӣ, овозхониро аз падараш дар зодгоҳаш омӯхт. Баъди камолот рӯ ба марокизи аҳли Арабу Аҷам оварда, муддате дар Макка, Мадина, Димишқ, Маввасил, Бағдод иқомат карда, бо хонадони ромишгарони эронитабор Мансури Залзал, Иброҳиму Исҳоқи Мавсилӣ, Нашити Форсӣ ва дигарон ошноӣ пайдо карда, дониши мусиқӣ,адабию назариашро такмил медиҳад. Дар сознавозӣ, овозхонӣ ба Иброҳими Мосулӣ ихлосу иродати ҳунарӣ дошт ва сабки иҷроии ӯро бо таҷдид идома медод. Ба сулолаи ромишгарони эронитабори Бағдод рақобати ҳунарӣ ҳам дошт ва охируламр рӯ ба Андалузия овард ва ба дарбори Абдурраҳмони Доҳилӣ ворид шуд, то охири умр он ҷо монд. Дар мактаби Андалузия (Кордова) сабки иҷроии Ҳуросониро ба сабки маҳаллӣ омезиш дода, дар ин замина корҳои зиёди ҳунарӣ аннҷом медиҳад. Равияи иҷроӣ, корҳои ҳунариашро гунҷоиш додааст.
Мӯътакидону пайравони зиёде дар сознавозӣ ва овозхонӣ доштааст.

Дар тазмини 7-дастони «Срот-и Хусравоник» — Борбад маҷмӯъа ва китобе бо номи «Сабъ-ал-оғонӣ» («Ҳафт суруд»)-ро сохта, ба навиштаи ӯ роҷеъ ба пояҳои ҳирфаии иҷроӣ истинод менамудаанд. Дар ин асараш оид ба 7-дастони Борбад («Хусравонӣ») нуктаҳои ҷолиб карда ва дигаронро ба омӯзиши ин сабки устодона ташвиқ мекунад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — с. 82 ISBN 978-99947-49-13-3

Адабиёт
-------

* Абӯлфараҷ Исфаҳонӣ, Китоб-ал-оғонӣ, Миср, 1900—1905;
* Машҳун Ҳ. Таърихи мусиқии Эрон, ҷ.1, Теҳрон, 1376;
* Ибни Надим, Ал-феҳрист, Теҳрон, 1346;
* Шуштарӣ М. Эрон гаҳвораи донишу ҳунар, Теҳрон, 1346;
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ.1, Душ. 1988;
* Farmer H.A. hictory of Arabian Music, London, 1945.
**Абуҷаъфар Аҳма́д ибни Абдуллоҳи Марвазӣ** (ар. أحمد المروزي‎), маъруф ба **Ҳабба́ша-л-Ҳосиб** (ар. حبش الحاسب‎; Марв, тақ. 770 — Бағдод, тақ. 870) — ҳайатшинос ва риёзидони араб.

Зиндагинома
-----------

Дар Бағдод дар замони Маъмуни Муътасим ва пас аз он зиндагӣ кардааст. Узви мактаби илмии Бағдод. Солҳои 825—835 мушоҳидаҳои нуҷумӣ анҷом додааст. Аҳмади Марвазӣ дар таърихи илм яке аз бузургтарин риёзидонон ва ҳайатшиносони замонааш шинохта шуда, лақаби «ал-ҳосиб» («ҳисобдон»)-ро соҳиб гаштааст ва бо номи «ҳабаш ал-ҳосиб» ёд мешавад.

Таълифот
--------

Аз таъ­лифоти ӯ 14 рисолаи ҳайатшиносӣ ва 2 рисолаи риёзиаш ба мо маълум аст, ки дар инкишофи баъдинаи ин илмҳо нақши муайяне гузоштаанд. Рисолаи «Ал-амал би-л-устурлоб-ил-кури ва аҷоибуҳу» («Амал бо устурлоби куравӣ ва аҷоиботи он»), «Китоб-уд-давоир ас-салос ал-мамосса ва кайфиййа ал-ивсол» («Китоб дар бораи се давраи баҳамрасанда ва усули алоқамандии онҳо»), «Китоб са­но ал-устурлоб ал-мусаттаҳ» («Китоб дар бораи сохтани устурлоби мусаттаҳ»), «Ар-рисола ал-комила фӣ-р-руъйо ал-ҳилол» («Рисолаи комил дар бораи дидашавандагии моҳи нав»), «Китоб ал-арсод фӣ Бағдод» («Китоб дар бораи мушоҳидаҳо дар Бағдод»), «Ар-ри­сола фӣ расад Димишқ» («Рисола дар бораи мушоҳида дар Димишқ») ва ғайра аз ҷумлаи таълифоти Аҳмади Марвазӣ мебошанд.

Аҳмади Марвазӣ муаллифи се зиҷи нуҷумӣ аст, ки намунаи онҳо «Синд-ҳинд» («Шарҳи зиҷҳои ҳиндӣ»), «Арканд» («Зиҷи шоҳӣ») дар китобхонаҳои Берлин ва Истамбул маҳфузанд. Дар таърихи илми мусалласот (тригонометрия) мафҳуми «залл» («тангенс») ва «залли тамом» («котангенс»)-ро ҷорӣ карда, ҷадвали ин функсияҳоро сохтааст. Аҳмади Марвазӣ усули ҳалли муодилаи трансендентии t = Ɵ — ksinƟ-ро, ки дар Назарияи инҳирофи манзар истифода мешавад, пешниҳод намуд. Дертар ин муодила дар Аврупо бо номи «муодилаи Кеплер» машҳур шуд (1619). Аҳмади Марвазӣ ҳамчунин дар инкишофи назарияи мусалласоти куравӣ (тригонометрияи сферавӣ) саҳми бузург гузошта, доир ба устурлоб ва сохти соатҳои офтобӣ низ рисолаҳо навиштааст. Писари Аҳмади Марвазӣ — Абуҷаъфар ибни Аҳмади Марвазӣ, ки бештар бо номи Абуҷаъфар ибни Ҳабаш вомехӯрад, низ ҳайатшиноси шинохта ва созандаи асбобҳои нуҷумӣ дар замони худаш будааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Аҳмади Марвазӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ҳандасаи уқлидусӣ** (ё **ҳандасаи бунёдӣ**) — назарияи ҳандасӣ, ки дар асоси низоми аксиомаҳои Уқлидус ташаккул ёфтааст.

Уқлидус (асри III то м.) дар асари машҳури худ «Усул» асосҳои риёзиёти антиқа, аз ҷумла геометрияи ибтидоиро ҷамъбаст намудааст. Дар «Усул»-и Уқлидус 13 китоб ба геометрия (ҷилдҳои 1–4 ва 6 ба планиметрия, 11–13 ба стереометрия) ва ба арифметика (5 ва 7–10) бахшида шудаанд. Тамоми китобҳои «Усул» як чизи томро ташкил дода, ҷузъҳои онҳо байни ҳам вобастагии мантиқӣ доранд. Дар тӯли зиёда аз ду аср «Усул»-и Уқлидус ҳамчун китоби саҳеҳи риёзӣ истифода мегардид. То охири садаи XVIII асари мазкур ва нусхаҳои мухтасару такмилёфтаи он китоби дарсӣ буданд. Низомҳои муосири аксиомаҳои Ҳандасаи уқлидусӣ аз 5 гурӯҳ иборат буда, ба 6 мафҳуми асосӣ (муайяннашаванда) такя мекунанд. Инҳо се ҷинсанд: нуқтаҳо, хатҳои рост ва ҳамвориҳо ва се навъи таносуби байни онҳо, ки бо калимаҳои «мансуб аст», «байни», «ҳаракат» ифода меёбанд. 
Ҳоло дар мактабҳои миёна Ҳандасаи уқлидусӣ чун фанни алоҳида таълим дода мешавад. Математики рус Н. И. Лобачевский (асри XIX) геометрияеро кашф кард, ки аз Ҳандасаи уқлидусӣ ба куллӣ фарқ мекунад. Нигар низ «Усул»-и Уқлидус, Геометрия, Геометрияи Лобачевский.

Додекаедр (дувоздаҳкунҷа)

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Геометрияи Уқлидус / Р. Собиров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 119882914
* GND: 4137555-5
* NKC: ph120031

 |
**Балозурӣ** (*Абулҳасан Аҳмад ибни Яҳё ибни Ҷобир ибни Довуд*; ар. أبو الحسن أحمد بن يحيى بن جابر البلاذري‎, тақрибан 820, Бағдод — тақрибан 892, Бағдод) — муаррих, нависанда, ҷуғрофиёдон ва сайёҳи арабинависи эронитабор, муаллифи «Нисобу-л-ашроф», «Фатҳу-л-булдон», «Аҳди Ардашер» ва «Китобу-л-ахбор».

Зиндагинома
-----------

Бобояш Ҷобир ибни Довуд дар Миср вазифаи котибии ал-Ҳасиб ва садри девони хироҷи мамлакатро ба уҳда дошт. Дар ҷавонӣ илмҳои замонаашро омӯхта, аз осори донишмандони даврони гузашта, монанди Муҳаммад ибни Саъдӣ, Котиби Воҳидӣ, Алӣ ибни Муҳаммади Мадоинӣ, Абуубайд Қосим ибни Салом ва диг. бархурдор гардида, ба дарбори халифаҳои аббосӣ роҳ ёфт. Халифагон Мутаваккил (847—861), Мустаъйин (862—866) ва Муътазил (866—869) ба Балозурӣ мақоми басазое додаанд, аммо дар ох. умр аз дарбор дур карда шуд ва дар ғояти бенавоию маризӣ аз олам даргузашт. Балозурӣ муносибати дороёни ҳақношиносро нисбати аҳли илм дар ҳаҷвияҳояш мазаммат кардааст.

Осори боқимонда
---------------

Аз осори Балозурӣ ду асари муҳимми таърихӣ «Футӯҳу-л-булдон» («Фатҳи кишвар­ҳо») ва «Ансобу-л-ашроф» («Насабҳои ашроф») то ба им­рӯз расидаанд. Дар асари «Футӯҳу-л-булдон» фатҳи мамолики гуногун аз тарафи Хилофати араб дар пайдар­ҳамӣ дода шудааст (Сурия, Кипр, Арманистон, Миср, Мағриб, Африқо, Андалусия, Ироқ, Эрон, Қафқоз, Афғо­нистон ва ғайра). Китоб аз 90 боб иборат буда, яке аз онҳо ба фатҳи Осиёи Миёна бахшида шудааст. Дар асар оид ба масоили сиёсию иҷтимоӣ ва фарҳангӣ иттилооти фаровон дода шудааст. Китоби «Ансобу-л-ашроф» таърихи давраи исломро дар шакли таборшиносӣ инъикос карда, шарҳи мухтасари шаҷараи насли Исмоил, аз Нӯҳ то қаби­лаҳои аҷдоди Қурайш, ахавони саҳоба (ҳамсуҳ­батони Муҳаммад пайғамбар), хонадони Аббосиён, Алавиён, Умавиён аз ҷумла аз шарҳи аҳволи Абубакр ва Умарро додааст. Дастнависи он дар 1227 саҳифа дар китобхонаи Истанбул маҳфуз аст, матни комилаш дар 13 ҷилд (5824 саҳифа) дар Бағдод нашр гардидааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.

Адабиёт
-------

* Балозурӣ / Ғ. Ғоибов, Қ. Расулиён // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Britannica (11-th)
* Britannica (онлайн)
* TDV İslam Ansiklopedisi
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 12987833h
* CiNii: DA04333730
* GND: 119312360
* ISNI: 0000 0001 1798 0998
* J9U: 987007256715705171
* LCCN: n84028358
* NLP: : a0000003131032
* NTA: 072293640
* LIBRIS: 75kmgzwr04lp228
* SUDOC: 060756314
* VIAF: 90053109
* WorldCat VIAF: 90053109

 |

 |
**Абулфараҷи Рунӣ** (форсӣ: ابوالفرج ابن مسعود رونی‎; 1039, Нишопур — 1099) — шоири форс-тоҷики дарбори султон Иброҳими Ғазнавӣ. Ӯ аз нахустин шоирони порсигӯи Ҳинд ба шумор меравад.

Зиндагинома
-----------

Ў соли 1039 милодӣ дар деҳаи Руни вилояти Лоҳури Ҳиндустон таваллуд ёфта, дар зодгоҳаш таҳсили илм намудааст. Ў чун донишманд исломӣ ва суханвари бомаҳорат ба камол мерасад. Абулфараҷи Рунӣ ба шаҳри Ғазнин, ба дарбори Султон Иброҳим (солҳои ҳукмрониаш 1059—1099 милодӣ) даъват шуда, чун надим ва шоири дарбор хидмат кардааст ва дар мадҳи амирон ва вазирони сулолаи Ғазнавиён қасидаҳои ғарро сурудааст. Ў дар охири умр ба зодгоҳаш бармегардад ва дар он ҷо соли 1108 милодӣ вафот мекунад (1, 20)

Мероси адабӣ
------------

Аз Абулфараҷи Рунӣ девоне боқӣ мондааст, ки бо кӯшиши донишманди рус, профессор Чайкин соли 1928 милодӣ дар Эрон ба нашр расидааст. Чопи инти қодии девони ӯ бо саъй ва эҳтимоми донишманди эронӣ Маҳмуд Маҳдии Домғонӣ сурат гирифтааст. Девони Абулфараҷи Рунӣ қасида, қитъа ва ғазалу рубоиётро дарбар мегирад. Қасидаҳои вай бештар хусусиятҳои ҳасбиҳоливу тарҷумаиҳолӣ дошта, во қеъаҳои таърихиро ба риштаи тасвир кашидаанд. Ў ба муносибати тахтнишинии шоҳон ва бунёди қасру кӯшкҳои нав чанд қасидаи таҳниятӣ низ сурудааст. Ғазалҳои Абулфараҷи Рунӣ миқдори каме маҳфуз мондаанд, вале қитъаҳояш нисбатан зиёд буда, дорои мазмуни баланди иҷтимоианд. Мавзӯъҳои тан қидӣ дар осори манзуми Абулфараҷи Рунӣ пур қувват аст ва ӯ беадолатии замонро фош карда, ғаму кулфати хирадмандон ва аҳли адабро маҳз аз номусоидии иҷтимоӣ ва беадолати давру замон донистааст. Ӯ сабк аввали даврви ғазнавиро, ки онро бояд сабки такомулёфтаи давраи Сомонӣ шумурд ба дур афканд ва шеваи нав падид овард.(2, 471)

Намунаи осор
------------

Гардун зи барои ҳар хирадманд,
Сад шарбати ҷон ғизо даромехт.
Гетӣ зи барои ҳар ҷавонмард,
Ҳар заҳр, ки дошт, дар қадаҳ рехт.
Бар аҳли ҳунар ҷафо кунад чарх,
Натвон зи ҷафои чарх бигрехт.
Чун ҳаст замона сифлапарвар,
Кай дасти замона бартавон бехт?
Чун кунӣ харон ҳама саронанд,
Даст аз думи ҳар бибояд овехт (1, 21)
Чунин афкори тан қидӣ ва баландмазмун дар девони шоир бисёранд ва моҳияти осори манзуми Абулфараҷи Руниро муайян мекунанд. Инчунин ашъори иш қӣ ва манзаравӣ низ дар ашъори ин суханвари маъруф мав қеъ ва ма қоми арзанда доранд. Як хусусияти ҷолиби осори адабии вай сабки баёни ӯст. Абулфараҷи Рунӣ нахустин суханварест, ки ба сабки машҳури хуросонӣ рахна зада, шеъри худро бо тарзи нав — сабки иро қӣ пайваст сохтааст ва чун поягузори сабки тозаи иро қӣ ном баровардааст. Ин сабки адабӣ пас аз Абулфараҷи Рунӣ такомул ёфта, дар қарни дувоздаҳуми милодӣ ҳамчун услуби маъмулии назми форсӣ шеваи нигориши бисёр адибон қарор гирифт. Ба ин маънӣ вай дар адабиёти форсӣ суханвари забардаст ва навовар мебошад. Ў дар рушди назм ва ривоҷу равна қи забон ва адаби форсии дарӣ дар сарзамини Ҳинд хидмати арзандаеро ба ҷо овардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Суханварони Ғазнин. Таҳиягар ва мураттиб: Муҳаммадиқболи Садриддин. — Душанбе,2010. — С.?
* Сафо Забеҳуллоҳ. Тарихи адабиёт дар Эрон.Ҷ. 2. — С. 470
**Нигматулло Сайфуллоев** (*Сайфуллоев Нигматулло Мирзоевич*; зод. 20 апрели 1940, ноҳияи Сариағоч, вилояти Чимканд) — олим, файласуфи тоҷик, доктори илмҳои фалсафа (1992).

Зиндагинома
-----------

Нигматулло Сайфуллоев соли 1959 баъд аз хатми мактаби таҳсилоти ҳамагонӣ дар зодгоҳаш — ноҳияи Сариағочи вилояти Чимканд, барои идомаи таҳсил ба Тоҷикистон омад ва дар ҳамин ҷо муқимӣ шуд.

Пажӯҳишҳо
---------

Нигматулло Сайфуллоев дар миқёси Тоҷикистон ва хориҷ аз он дар мавзȳъи омȳзиши фалсафаи Абȳалӣ ибни Сино, таҳқиқотҳои илмии зиёдеро анҷом додааст.
Рисолаи доктории ӯ зери унвони «Мантиқи Ибни Сино дар муқоиса бо мантиқи Арасту ва равоқиён», ки соли 1992 дар шȳрои диссертатсионии Донишгоҳи давлатии шаҳри Москва дифоъ кардааст.

Нигматулло Сайфуллоев беш аз 250 асари илмӣ, аз ҷумла 5 монография, 4 китоби дарсӣ ва мақолаҳои илмии дигар навишта шудаанд. Муҳимтаринашон китобҳои «Логика Ибн Сины» (соли 1991), ҳаммуаллифи осори мунтахаби «Абȳалӣ ибни Сино» (ҷилди 6) ва диг. ҳастанд. Нигматулло Сайфуллоев муҳаррир ва узви ҳайати таҳририи «Осор»-и 16 ҷилдаи Абȳалӣ ибни Сино мебошад.

Нигматулло Сайфуллоев солҳои тȳлонӣ дар донишгоҳҳои бонуфузи Ҷумҳурии Тоҷикистон аз қабили: Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1992—1997); Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон (1997-то кунун) барои донишҷуён таълим медиҳанд. Имрȳз ҳам профессори кафедраи фалсафа ва сиёсатшиносии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон мебошад.

Таҳти роҳбарии ӯ 2 рисолаи докторӣ ва 6 рисолаи номзадӣ ҳимоя шудааст.

Нигаред низ
-----------

* Российско-Таджикский (Славянский) университет: вчера, сегодня, завтра. 1996—2016. — Душанбе, 2016.

Пайвандҳо
---------

* «Российско-Таджикский (славянский) университет» (в одном томе). Энциклопедия./ Главный редактор М. С. Имомов. — Душанбе, 2011. — 386 стр

Эзоҳ
----

1. 1 2  САЙФУЛЛОЕВ Н. М. – ОЛИМИ НУКТАСАНҶ ВА ОМӮЗГОРИ ҒАМХОР. *anrt.tj*. 20 апрели 2022 санҷида шуд.
**Ҳизби сотсиал-демократии Олмон** (**SPD** олмонӣ: *Sozialdemokratische Partei Deutschlands*, SPD) — яке аз ду ҳизби бузургтарини Олмони муосир (ҶФО) мебошад, ки 23 майи 1863 аз ҷониби Фердинанд Лассал ҳамчун Иттиҳодияи умумии коргарони Олмон (AGRS) дар Империяи Олмон таъсис ёфтааст.

Дар соли 1875, VGRS бо Ҳизби меҳнатии сотсиал-демократӣ (SDLP), ки соли 1869 аз ҷониби Вилҳелм Либкнехт ва Август Бебел таъсис дода шудааст, муттаҳид шуд. Солҳои 1878-1890 (Империяи Олмон) ва 1933-1945 (Олмони фошистӣ) дар вилоятҳо ҳизби сотсиал-демократӣ ғайриқонунӣ амал мекард. Он номи муосири худро дар соли 1890 пас аз лағви қонуни истисноии Олмон алайҳи сотсиалистҳо гирифт.

* Шумораи аъзои ҳизб: 404,305 (2020)
* Маблағгузории давлатии ҳизб: 48.648.864,36 € (аз 31 декабри соли 2014).
* Суроғаи почта: Вилҳелмштрассе, хонаи рақами 141 (Willi-Brandt-Haus), Берлин, 10963 ( Willy-Brandt-Haus, Wilhelmstraße 141, 10963 Berlin).

Эзоҳ
----
**Знэймер Моузес** (*Мовсес Денид Знамиер*; 1 январи соли 1942, ҶШС Тоҷикистон, шаҳри Кӯлоб) асосгузори якумин телевизиони мустақил бо номи *Citytv* ва президенти ширкати *ZoomerMedia* дар шаҳри Торонтои кишвари Конодо мебошад.

 
Знэймер дар шаҳри Кӯлоб, дар оилаи яҳудӣ Арон Знэймер (Aron Znaimer) ва Чая Знэймер нии Эпэлшвиг (Chaya Znaimer née Epelsweig) ки аз Латвия ва Лаҳистон ҳангоми ҷанги бузурги Ватанӣ ба ИҶШС, ва сипас ба Кӯлоб омада будаанд, таваллуд шудааст. Дар синни хурдсоли Ватанро тарк карда, аввал ба Шанхай, Чин меравад ва баъдан соли 1948 ба Монреал, Канада меравад. Дар Монтреал, Донишгоҳи Макгилл аз рӯи риштаи фалсафа ва сиёсатшиносӣ ва дертар дар Донишгоҳи Ҳарвард солҳои 1960 таҳсил кардааст.

Знэймер кори худро бо ҳамроҳ шудан ба CBC солҳои 1960 сар кард. Вай бо барномаи худ дар Радиои CBC *Cross Country Checkup* машҳур мешавад, дар як вақт дар барномаи телевизионии CBC Television *Take Thirty* бо Адрин Кларксон. Баъд аз раъд кардан ба имконияти пешниҳодҳои дар CBC, Знэймер корро тарк карда ба пахши барномаҳои радио ва телевизиони хусусӣ шурӯъ мекунад.

Филмнома
--------

* 1991: *Abraxas, Guardian of the Universe* de Damian Lee: *Secundus' Answer Box* (садо)
* 1983: *I Am a Hotel* (ТВ)
* 1991: *Live at the El Mocambo: Stevie Ray Vaughan and Double Trouble* (навор)
* 1997: *Space News* (силсилафилм)
* 1998: *American Whiskey Bar* (ТВ)
* 2001: *Conspiracy Guy: Behind the Coat* (ТВ)
* 2002: *Right On* (силсилафилм)
**Абушуъайб Солеҳ ибни Муҳаммади Ҳиравӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форс-тоҷик (асри 10).

Ашъор
-----

Бино ба ишораи муаллифи «Маҷмаъ-ул-фусаҳо» Ризоқулихони Ҳидоят, фаъолияти адабии Абушуайб ба охирҳои зиндагии Рӯдакӣ рост меояд. Дар «Лубоб-ул-албоб»-и Муҳаммад Авфии Бухороӣ аз ашъори ӯ як тағаззули қасида дарҷ ёфтааст. Дар фарҳангҳои қадима байтҳои ҷудогонаи ӯ ба сифати шоҳиди луғат оварда шудаанд, ки аксар ба ғазалу қасидаҳо нисбат доранд. Аз ашъори ӯ ҳамагӣ 14 байт дастрас гардидааст. Мазмуни аксари ин абёт ишқист. Намуна аз ашъораш:

Силсилаҷаъде, бунафшаоразе,
К-аш Фаридун афдару Парвиз ҷад…
Гар бубахшад ҳусни худ бар зангиён
Туркро бешак, зи занг ояд ҳасад…

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Авфӣ Муҳаммад, Лубоб-уд-албоб, Т. 1333 ҳ. ш.;
* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ, Д. 2007.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Бани Исроил** (ар. بنو إسرائيل‎ «фарзандони Исроил») — яке аз номҳои мардуми яҳудӣ. Он дар Қуръон тақрибан 40 маротиба, бештар дар робита бо ҳикояҳо дар бораи ҳаёти Паёмбар Мӯсо ва хуруҷи мардуми яҳудӣ аз Миср зикр шудааст .

Номи Исроил яке аз номҳои пайғамбар Яъқуб буд, ки 12 қабилаи Исроил аз онҳо пайдо шудааст. Он дар ояти Қуръон 3:93 омадааст ва дар забони қадимаи семитӣ маънояш «бандаи Аллоҳ» аст. Дар баъзе оятҳо дар байни Бани Исроил пайғамбар Исо  низ номбар шудааст.

Яҳудиён
-------

Дар ислом яҳудиён бо истилоҳи *яҳуд* (ар. يهود‎) меоянд. Ин истилоҳ дар Қуръон дар давраи мадинаӣ омадааст, яъне яҳудиён, ки ҳамзамонони пайғамбар Муҳаммад (с) буданд. Пеш аз муҳоҷират ба Мадина асосан истилоҳи «писарони Исроил» (*Банӣ Исроил*) истифода мешуд. Одатан, яҳудиён дар *паҳлӯи* масеҳиён (насоро) меистанд  .

*Яҳудиён ба гурӯҳи «Аҳли китоб» (аҳл-ал-китоб)* дохил мешуданд. Дар давраи маккаӣ ва ибтидои давраи мадинаии паёмбар Муҳаммад (с) интизор буд, ки дар байни яҳудиён, ки як қисми назарраси аҳолии Мадина (Ясриб) ва бисёре аз воҳаҳои шимолии Арабистон буданд, рафиқон ва ҳампаймонҳо ва пайравони худро ёбад. Аммо яҳудиёни Мадина рисолати нубувватии Муҳаммадро эътироф накарданд, ӯро бо нобоварӣ ва масхара пешвоз гирифтанд. Пас аз бастани иттифоқ бо қурайшиҳо яҳудиён бо паёмбар ошкоро ихтилоф карданд, ки дар натиҷаи он дар солҳои аввали ҳиҷрӣ чандин задухӯрд бо яҳудиёни Мадина ба вуқӯъ пайваст, ки боиси аз Мадина хориҷ шудани аъзоёни аз қабилаҳои Кайнуқ, Қурайз ва Нодир ва сипас ба маъракаҳои ҳарбӣ алайҳи марказҳои яҳудиёни Хайбар Фадак ва дигарон гардид.

Аз ҷиҳати динӣ, давраи мадинаии Паёмбар Муҳаммад (с) дини исломро ҳамчун дини алоҳида, ки аз яҳудият ва масеҳият фарқ мекард, торафт шадидтар эҳсос ва қабул мекард. Пас айби яҳудиён дар илоҳикунонии 'Узайр пайдо мешавад. Ҳазрати Иброҳим аҷдоди муштараки яҳудиён ва арабҳо ҳисобида мешавад, мусалмонон бо яҳудиён дар хислатҳои муқаддас ва ҷойҳои муқаддас бисёр умумияте доранд. Тибқи шариати ислом, яҳудиён ба гурӯҳи одамоне шомил карда мешаванд, ки метавонанд таҳти парастории давлати исломӣ (*аҳли азимма*) бошанд. Ҷамоаҳои яҳудиён ба пешвоёни худ итоат мекарданд, ки онҳо ҳама тамосҳоро бо ҳокимони исломӣ, ки ба корҳои дохилии ҷамоаҳо дахолат намекарданд, анҷом медоданд .

Эзоҳ
----

1. ↑  Али-заде, 2007, Бану Исраил.
2. 1 2 3  Ислам: ЭС, 1991.
3. ↑  Ислам: ЭС, 1991.

Нигаред
-------

* Яҳудиёни бухорӣ
* Яҳудиёни Тоҷикистон

Адабиёт
-------

* Шаблон:ИЭС-1991
* Шаблон:ИЭС2007
* Шаблон:ЭИ/2
* Шаблон:ЭКорана
* Khani, Hamed and Khaleeli, Alexander, «Banū Isrāʾīl», in: Encyclopaedia Islamica, Editors-in-Chief: Wilferd Madelung and, Farhad Daftary.
**Аракс** — рӯд дар Туркия, Арманистон, Озарбойҷон, Эрон, шохоби рост ва бузургтарини рӯди Кура.

Дарозиаш 1072 км, масоҳати ҳавзааш 100 ҳазор км². Аракс аз нишебии қаторкӯҳҳои Бингёл (дар Туркия) сар шуда, қад-қади сарҳади давлатии Арманистон ва Озарбойҷон ҷорӣ аст. Болообаш водии тангу чуқур, ҷараёни миёнааш ҳамвории Арарат ва поёнобаш ҳамвориҳои Мил ва Муғонро бурида мегузарад. Манбаи Аракс бештар обҳои зеризаминӣ ва барф мебошад. Давраи пуробиаш март — июн. Дар мавсими боронгарӣ (ноябр, дек.) обхезӣ мешавад. Сарфи миёнаи об дар поёнобаш 205 м³/с. Дар як сол 7,6 км³ об ҷорӣ шуда, 16 млн тонна обовард меорад. Шохобҳои калонаш: аз чап — Ахурян, Раздан, Арпа, Воротан (Баргушод); аз рост — Котур, Қаросу. Дар Аракс обанбор ва НБО ҳаст. Обаш асосан барои обёрӣ истифода мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аракс // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
1912
**Белгород** (русӣ: Белгород) — шаҳр дар Русия, маркази вилояти Белгород. Дар қисми ҷанубии баландии Руси Миёна, дар соҳили рости дарёи Северский Донеск ва шохоби он – дарёи Везелка ҷой гирифтааст. Маркази роҳи оҳан: Маскав–Харков (Украина), Брянск–Купянск (Украина), шоҳроҳи автомобилии Маскав–Симферопол (Украина) дорад. Аҳолиаш 356,4 ҳазор нафар (2010). Аэропорти байналмилалӣ дорад. Дар сарчашмаҳо Белгороди бори нахуст дар соли 1237 зикр гардидааст.

Таърих
------

Аз соли 1596 шаҳр. Аз садаи XV минтақаи сарҳаддии давлати Рус буд. Аз соли 1708 дар ҳайати губернатории Киев, аз соли 1779 шаҳри марказии уезди волигии Курск ва аз соли 1796 дар ҳайати губернияи Курск қарор дошт. Соли 1785, баъди ба Русия ҳамроҳ шудани Қрим ва Новороссия, аз рӯйхатти қалъаҳои ҷанубии канорӣ бароварда шуд. Солҳои ҶБВ (1941–45) Белгород аз тарафи лашкариёни олмонӣ истило ва қариб пурра хароб гардид. Тобистони 1943 озод шуд. Аз соли 1954 – маркази маъмурии вилояти Белгород.

Ҷуғрофия
--------

Иқтисодиёт
----------

Белгороди муосир маркази саноати гуногунсоҳа буда, дар он мошинсозӣ (заводи мошинсозии энергетикӣ), истеҳсоли масолеҳи бинокорӣ (семент, маҳсулоти сементию асбестӣ), дӯзандагӣ, хӯрокворӣ (заводи ҷавҳари лиму) тараққӣ кардааст. Дар Белгород Донишгоҳ, Академияи кишоварзӣ, Академияи технологияи масолеҳи бинокорӣ, филиали Иттиҳодияҳои умумииттифоқӣ мавҷуданд. Белгороди маркази корҳои таҳқиқотӣ ва лоиҳакашӣ оид ба азхуд кардани Аномалияи магнитии Курск (АМК) буда, дар он институтҳои таҳқиқоти илмӣ ва лоиҳакашӣ, ки бо масъалаҳои АМК машғуланд, фаъолият доранд. Дар Белгороди осорхонаи бадеии вилоятӣ, осорхонаи кишваршиносӣ, осорхонаи диорамаи «Муҳорибаи Курск», театрҳои драмавӣ ва лӯхтак мавҷуданд. Аз ёдгориҳои меъморӣ қалъаи Покровский (1711), Калисои ҷомеи Смоленск (тақрибан соли 1725 таҷдид гардид), Калисои ҷомеи Спасо-Преображенский (1820), Калисои Архистратиг Михаил (1844), Калисои Успенск-Николаевский (1709) маҳфуз мондаанд.


|  |  |
| --- | --- |
| Русия | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Русия мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

Адабиёт
-------

* Белгород // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Новая российская энциклопедия. Т. 3 (1). М. 2007.

1. ↑  ОКТМО. 179/2016. Центральный ФО
Волтметри ишорагари мактабӣ
**Афзори назоратию андозакунанда** — воситаи андозакунӣ барои ба даст овардани қиматҳои муайян дар фосилаи муқарраршудаи бузургии физикавии андозашаванда. Афзори назоратию андозкунандаро аз рӯйи чанд бузургӣ ва воситаҳои пешниҳоди маълумот, усули андозакунӣ ва шакли пешниҳоди нишондиҳандаҳо тасниф мекунанд. Аз рӯйи пешниҳоди маълумот афзори назоратию андозкунанда нишондиҳанда (қиматҳои бузургиҳои ченшавандаро нишон медиҳад) ва сабткунанда (нишондиҳандаҳоро сабт мекунад) мешавад. Аз рӯйи усули андозакунӣ афзори назоратию андозкунандаро ба асбобҳои амали мустақим (бузургии андозашавандаро як ё якчанд маротиба табдил медиҳад) ва муқоисавӣ (бузургиҳои андозакунандаро бо нишондиҳандаи маълум муқоиса мекунад) ҷудо мекунанд. Шакли пешни­ҳоди нишондиҳанда яке аз меъёрҳои муҳимми афзори назоратию андозкунанда мебошад. Афзори назоратию андозкунандаи қиёсӣ амалҳои бефосилаи тағйирёбии бузургии андозашавандаро нишон медиҳад; нишондиҳандаҳои афзори назоратию андозкунандаи рақамӣ танҳо дар шакли рақам пешниҳод карда мешаванд. Афзори назоратию андозкунандаро аз рӯйи фосилаи андозакунӣ, ҳадди ҳассосият, саҳеҳият ва устуворӣ интихоб мекунанд. Намунаҳои афзори назоратию андозкунанда: асбобҳои радиометрӣ, волтметр, таҳлилгари спектр, басомадсанҷ ва ғайра.

Адабиёт
-------

* Афзори назоратию андозкунанда // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Абдусаттор Мирзоев** (19.05.1932, деҳаи Хамчашмаи ноҳияи Балҷувон – 01.03.2009, Душанбе) — доктори илмҳои филологӣ (2002), Корманди шоистаи Тоҷикистон (1998), дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино (2001).

Зиндагинома
-----------

Абдусаттор Мирзоев соли 1957 факултаи таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленинро хатм намуда, дар Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии АИ Тоҷикистон фаъолияташро шурўъ намуда, то охири умр дар ин боргоҳи илм заҳмат кашид. Вазифаҳои лаборанти калон, ходими илмӣ, ходими пешбари илмӣ, мудири шуъбаи забони адабиро адо намудааст. Ҳамзамон солиён дар кафедраи забони тоҷикии ДДОТ ба номи С. Айнӣ ва Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ дарс додааст.
Таҳқиқоташ дар се бахши забоншиносии тоҷик-иборашиносӣ, грамматика ва имло сурат гирифтааст. Бо иштироки фаъолонааш китобҳои «Қоидаҳои асосии имлои забони тоҷикӣ» (1972), «Имлои забони тоҷикӣ» омода шуда, дар таълифи китобҳои «Забони адабии ҳозираи тоҷик» (1982), «Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик» (се ҷилд, 1985, 1986, 1989) ва ғайра ширкат варзидааст. Дар ҳаммуаллифӣ «Луғати имло» (1991) ва китоби дарсии «Забони тоҷикӣ» (барои синфи 6) омода кардааст.

Осор
----

* Ибораҳои феълии замонӣ дар забони адабии ҳозираи тоҷик. – Д. 1972;
* Масъалаҳои ибора дар забони тоҷикӣ. – Д. 2002. ва диг.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. – Душанбе, 2017. – С. 341-342.
**Азимбойӣ** — азимбойибодом, навъе аз бодомҳои маҳаллӣ. Дарахташ аҳромшакл, то 8 – 10 м қад мекашад. Самараш (аввали август мепазад) майда (вазнаш 1,5 – 2 г), пӯсташ тунуки сахт, мағзаш пурра, бештар ҷуфт. Аз 1 кг бодом 46,3% мағз ва 59 – 61% равған гирифтан мумкин аст. Азимбойиро ба ниҳоли хасаки бодом пайванд мекунанд. Ниҳолҳои азимбойӣ аз рӯи тартиби 6 × 5 м шинонда мешаванд. Баъди 4 – 5 соли шинондан самар меорад. Ҳар дарахти 15-солааш то 15 – 20 кг ҳосил медиҳад. Азимбойӣ хеле барвақт (баробари 8 – 10°С гарм шудани ҳаво) гул мекунад, бинобар ин аксар вақт шукуфаашро сармо мезанад. Дарахти азимбойӣ ба камобӣ тобовар аст. Дар заминҳои обӣниз хуб месабзад (ҳангоми обмонӣ дар бехи дарахт об кӯл намекунанд, зеро он мехушкад). Азимбойӣ асосан дар боғҳои кӯҳнаи деҳаҳои Ёрӣ, Сӯҷина, Ғӯсар, Чорбоғ ва Каттақишлоқи ноҳияи Панҷакент вомехӯрад. Мағзи азимбойӣ хосияти хуби шифоӣ дорад. Онро барои давои бемориҳои сурфакабутак, зиқи нафас, сактаи дил ва ғайра истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Азимбойӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Плодовые Среднего Таджикистана, Л. 1935;
* Екимов В. П. Субтропическое плодоводство, М. 1955;
* Розанов Б. С. Плодоводство Таджикистана, Д. 1970.
**Давлатхон Қурбонмуродович Назаров** (тав. 10.12.1986, н. Хуросон) — олим, сиёсатшинос, номзади илмҳои сиёсатшиносӣ. «Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон» (2018).

Зиндагинома
-----------

Давлатхон Назаров хатмкардаи факултети таърихи ДДОТ ба номи С. Айнӣ (2009) ва Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2021). Фаъолиятро ба ҳайси ассистент дар кафедраи ҳуқуқи факултети таърих оғоз намуда, солҳои 2012-2018 дар вазифаи мудири бахши таъминоти ҳуқуқӣ Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ ва аз соли 2018 инҷониб дар вазифаи сардори Раёсати кадрҳо ва корҳои махсуси Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият дорад. Барои фаъолияти бенуқсон ва иштироки фаъолонааш дар ҳаёти ҷамъиятӣ ва махсусан дар низоми таълиму тадрис ва тадқиқоти илмӣ соли 2013, бо "Ифтихорнома»-и Вазорати маориф (2013) ва 2018 бо нишони «Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон» (2018) қадр гардидааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Номбурда солҳои 2010-2013 дар шуъбаи аспирантураи Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи А. Баҳоваддинови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон таҳсил намуда, соли 2021 рисолаи номзадиро дар мавзуи "Санадҳои ҳуқуқии байналмилалӣ дар низоми сарчашмаҳои танзими ҳуқуқии меҳнати Ҷумҳурии Тоҷикистон» ҳимоя намудааст. Самти асосии тадқиқоти ӯ омӯзиши санадҳои ҳуқуқии байналмилалӣ дар низоми сарчашмаҳои танзими ҳуқуқии меҳнати Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Доир ба мавзуи зикршуда ва паҳлӯҳои гуногуни он як монография бо забони русӣ зери унвони «Международние правовие акти в системе источников трудового права Республики Таджикистан» ва як дастури таълимӣ, бо номи «Ҳуқуқи меҳнати Ҷумҳурии Тоҷикистон» (дар ҳаммуаллифии Давлатов Ф. Ш. Ҳусейнов А. Қ. Саломов Н. Ҳ.) ба нашр расонидааст.

Осор
----

* Ҳуқуқи меҳнати Ҷумҳурии Тоҷикистон. Дастури таълимӣ - методӣ. Д. 2010;
* Коллективно и индивидуально-договорное регулирование трудових и тесно связанних с ними отношений. Маводи конфронси илмии ҷумҳуриявӣ бахшида ба 25-умин солгарди қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д. 2019.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Баҳром (шоҳони сосонӣ)-ро бубинед.

**Баҳроми II** (порсии миёна: 𐭥𐭫𐭧𐭫𐭠𐭭 (*Warahrān, Wahrām*); асри III — 293) — подшоҳи Соcонӣ (274—293) ва писари Баҳроми I. Баъд аз падар подшоҳ шуд. Ибтидо ситамгар буд ва ба андарзи мӯбаде рафтори худро тағйир дод.

Бештар бо шикор шуғл дошт, ашрофиёни норозӣ зидди ӯ сӯиқасд ташкил намуданд, вале сӯиқасд ошкор шуд ва Баҳроми II идораи давлатро пурра ба зимма гирифт. Ӯ вилояти Систонро забт намуда, ҳудуди давлатро васеъ намуд. Имперотури Рум Карус ба сарзамини Сосониён лашкар кашида, вилояти Байнаннаҳрайнро, ки аз замони Шопур дар ихтиёри Эрон буд, ба осонӣ забт намуд. Баҳроми II қабл аз подшоҳӣ муддате ҳокими Кушон буд, бинобар ин лақаби Кушоншоҳ дошт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳром // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Иронико
* Britannica (онлайн)
* De Agostini

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 118505971
* VIAF: 45093609
* WorldCat VIAF: 45093609

 |