**Ку́лдига** (латишӣ: Садо Kuldīga), қаблан *Голдинген* (олмонӣ: *Goldingen*) — шаҳрест дар ғарби Латвия, дар минтақаи таърихии Курземе. Маркази маъмурии вилояти Кулдига.

Дар шаҳр тақрибан 13 ҳазор нафар сокинон зиндагӣ мекунанд.

Ҷуғрофия
--------

Воқеъ дар резиши ба д. Вента дарёчаи Алекшупите[lv] , тақрибан 150 км ба самти ғарб аз Рига.

Майдони Кулдига — 13 км².

Таърих
------

Аввалин бор Кулдига дар маъхазҳои хаттӣ соли 1242 зикр шудааст. Худи ҳамон сол Қалъаи Голдинген аз ҷониби узви ордени Тевтон Дитрих фон Грюнинген таъсис дода шудааст. Соли 1355 ба шаҳр герб бо тасвири Екатеринаи Муқаддас дода шуд. Шаҳре, ки дар атрофи қалъаи Голдинген ба вуҷуд омадааст, дар соли 1378 ба шаҳр ҳуқуқ дода шуда, ба Лигаи Ҳанза пайваст. Соли 1596 яке аз манзилҳои герсогҳои Курланд дар ин ҷо ҷойгир буд, то соли 1616 — пойтахти Курланд.

Дар соли 1615 обхезӣ купрукро хароб кард ва ба шаҳр зарари калон расонд. Дар шаҳр сӯхтор сар зад, ки аксари биноҳои чӯбинро хароб карда монд.

Герсог Якою деҳқононро аз мулк барои ташкили дастгоҳҳои моҳидорӣ дар наздикии шаршара - кордкашӣ фиристод. Бо ёрии онҳо дар як шабонарӯз 80-100 дона гулмоҳӣ сайд кардан мумкин буд - онҳо барои эҳтиёҷоти ҳавлӣ ба Елгава омаданд. Ин усули моҳидорӣ то солҳои 30-юм истифода мешуд.

Дар с. 1750, қалъа вайрон карда шуд ва сангҳо барои сохтани хонаҳои шаҳр истифода шуданд.

Рушди интенсивии шаҳр аз нимаи дуюми асри 19 оғоз ёфт: корхонаи сӯзанбарории "Метеор" (1860), заводи чарм (1875), фабрикаи гӯгирди "Вулкан" (1878, баъдтар ба корхонаи чӯбкорӣ табдил ёфт), як фабрикаи ресандагии пашм (1885) дар Голдинген пайдо шуд. Дар шаҳр инчунин сигор, собун, арақ, ликер ва оби маъданӣ истеҳсол карда мешуд, дар баъзе соҳаҳо шумораи кормандон ба 100 нафар мерасид. Соли 1886 Семинари муаллимони Балтика аз Рига гузаронида шуд.

Соли 1935 байни Кулдига ва Алсунга алоқаи роҳи оҳан кушода шуд, ки шаҳрро бо хатти роҳи оҳани Лиепая - Вентспилс мепайваст; сохтмони васеи роҳ, ки мебоист Кулдидаро бо Тукумс мепайваст, бо сар задани Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ қатъ шуд. Хатти Кулдига — Алсунга соли 1973 бекор карда шуд.

Шаршараи Вентас-Румба
Пули хишти Кулдига
Шаршара дар Алекшупит
Қадимтарин бинои чӯбӣ дар Кулдига

Ҷоҳои тамошобоб
---------------

Бар хилофи бисёре аз шаҳрҳои дигари Латвия, маркази Кулдига дар вақти ҷангҳо ва оташсӯзиҳои зиёд аз ҳалокат раҳо ёфт. Дар ин ҷо меъмории аслии чӯбӣ ҳифз шудааст, дар баъзе ҳолатҳо аз асрҳои 16-17.

### Шаршараи Вентас-Румба

Шаршараи васеътарин дар Аврупо (249 м), табиати табиӣ, як қатор ривоятҳо ва рӯйдодҳои таърихӣ бо шаршара алоқаманд аст. Бо сабаби асбоби моҳидорӣ, ки онро Герсог Ҷейкоб истифода мебурд, Қулдига қаблан замине номида мешуд, ки дар он лососҳо дар ҳаво сайд мешаванд.

### Пули хишти Кулдига

Яке аз дарозтарин пулҳои хиштдор дар Аврупо. Соли 1874 сохта шудааст, соли 2008 таъмир шудааст. Он тибқи стандартҳои трафики дар замони подшоҳ амалкунанда сохта шудааст. 500 фут дарозӣ, 36 фут васеъ, ба тавре ки вагонҳои дутарафа гузашта метавонанд.

Шаршараи баландтарин (4,5 метр) дар айни замон дар Латвия. Аз асри 19 дар паҳлӯи шаршара осиёби об ба кор шурӯъ кард.

Канисаи Калон дар Кулдига соли 1875 дар аҳди подшоҳи Александри II сохта шуда буд, дар паҳлӯи он хонаи намозгузорӣ буд ва бинои сеюми калисо низ боқӣ мондааст. Пас аз навсозӣ шудани маҷмаа, дар ибодатхона китобхона ҷойгир буд ва дар хонаи ибодати пешин хонаи санъат ҷойгир буд, ки дар он мунтазам намоишгоҳҳо ва консертҳои гуногуни ҳунарӣ баргузор мешаванд. Ҳуҷраҳо барои баргузории конфронсҳо ва семинарҳо дар ошёнаи 3-юми хонаи санъат муҷаҳҳаз мебошанд.

### Боғи шаҳр

Боғ дар қадимтарин қисми Кулдига дар ҷои истиқомати собиқи ордени Ливония, баъдтар герсогҳои Курланд ҷойгир аст. Герсог Яқоб дар қалъа таваллуд шудааст. Дар боғи шаҳрӣ обанборе бо фаввора барқарор карда шуд, роҳҳои пиёдагард сохта шуданд, майдончаи тавлидӣ ва майдончаҳои назоратӣ сохта шуданд. Дар мавсими тобистон мумкин аст дар рӯзҳои истироҳат аз намоиши филмҳои кушод баҳравар бошанд. Дар боғ бисту ду муҷассамаи Ливия Резевсӣ ҷойгир аст. Дӯстдорони истироҳати берунӣ метавонанд геокэшингро санҷанд ва пинҳонхонаҳои дар боғи шаҳрӣ пинҳоншударо ҷустуҷӯ кунанд.

### Дарвозаи қалъа (хонаи ҷаллод)

Соли 1735 аз сангҳои боқимонда аз қалъаи вайроншуда сохта шудааст, ки дар айвони он ягона пораи девори қалъаи Кулдига боқӣ мондааст. Дар замонҳои қадим дар ин ҷо охирин посбони қалъаи Бофемеел зиндагӣ мекард. Мардум дарвоқалъаро хонаи ҷаллод низ меноманд.

### Қадимтарин хонаи чӯбӣ дар Кулдига

Сохтмон дар шафати пули Венетсияи Латвия. Хонаро бо дари даромад бо равзанаи дуввуми рӯшноӣ, инчунин яке аз қадимтарин парраи обу ҳаво бо тасвири ҳайвони афсонавӣ — якшох оро додааст.

Варзиш
------

Аз соли 2006 инҷониб дар шаҳр ниммарафон баргузор мешавад.

Галерея
-------

* Шаҳри куҳнаШаҳри куҳна
* Маркази таърихии КулдигаМаркази таърихии Кулдига
* Дорухонаи Суди Дюк (1622)Дорухонаи Суди Дюк (1622)
* Калисои католикии Сегонаи муқаддасКалисои католикии Сегонаи муқаддас
* Гулгашти кӯчаи ЛиепаясГулгашти кӯчаи Лиепаяс
* Шаҳри қадим дар атрофи АлексупитеШаҳри қадим дар атрофи Алексупите
* Осорхонаи минтақаи КулдигаОсорхонаи минтақаи Кулдига
* Кӯчаи Лиепаяс дар чорроҳа бо St. БазницаКӯчаи Лиепаяс дар чорроҳа бо St. Базница
* Се калисои КулдигСе калисои Кулдиг
* Пули арки хишт дар саросари ВентаПули арки хишт дар саросари Вента
* Толори шаҳрии Кӯлдига бо майдони толори шаҳрТолори шаҳрии Кӯлдига бо майдони толори шаҳр

Шаҳр дар филателия
------------------

* Блоки почтаи Латвия. Купруки хиштӣ дар болои шаршараҳои Вента ва Вентас Румба.Блоки почтаи Латвия. Купруки хиштӣ дар болои шаршараҳои Вента ва Вентас Румба.
* Маркаи почтаи соли 2001 герби шаҳр мебошад.Маркаи почтаи соли 2001 герби шаҳр мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Топонимия Ближнего Зарубежья: 100 лет переименований. Атлас-справочник / Науч. ред. В. Н. Калуцков. — М.: РГО, 2020. — 255 с. — ISBN 978-5-6044923-0-7. нусхаи бойгонӣ. 15 апрели 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 январи 2021.
2. ↑  IRG010. Iedzīvotāju skaits līdz darbspējas, darbspējas un virs darbspējas vecuma grupās statistiskajos reģionos, republikas pilsētās, 21 attīstības centrā un novados gada sākumā(лат.). *CSP datubāze*. 1 марти 2021 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
3. ↑  Pasta indeksu grāmata ru:Книга почтовых индексов Латвии(лат.). *Latvijas Pasts*. 1 марти 2021 санҷида шуд.
4. ↑  Administratīvo teritoriju un teritoriālo vienību klasifikators ru:Классификатор административных территорий и территориальных единиц Латвии(лат.). *CSP datubāze*(пайванди дастнорас — *таърих*). 15 ноябри 2010 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 15 ноябри 2010.

| ⚙️ Шаҳрҳои Латвия |
| --- |
| 
* Айзкраукле
* Айзпуте
* Айнажӣ
* Акнисте
* Алоя
* Алуксне
* Апе
* Аутсе
* Балвӣ
* Балдоне
* Баложӣ
* Бауска
* Бротсени
* Валдемарпилс
* Валка
* Валмиера
* Вангажӣ
* Вараклянӣ
* Вентспилс
* Виесите
* Виляка
* Вилянӣ
* Гробиня
* Гулбене
* Дагда
* Даугавпилс
* Добеле
* Дурбе
* Екабпилс
* Елгава
* Зилупе
* Икшкиле
* Илуксте
* Кандава
* Карсава
* Кегумс
* Краслава
* Кулдига
* Ливани
* Лигатне
* Лиелварде
* Лиепая
* Лимбажӣ
* Лубана
* Лудза
* Мадона
* Мазсалатса
* Огре
* Олайне
* Павилоста
* Пилтене
* Плявиняс
* Прейлӣ
* Приекуле
* Резекне
* **Рига**
* Руйиена
* Сабиле
* Саласпилс
* Салатсгрива
* Салдус
* Саулкрастӣ
* Седа
* Сигулда
* Скрунда
* Смилтене
* Стайтселе
* Стенде
* Стренчӣ
* Субате
* Талси
* Тукумс
* Тсесвайне
* Тсесис
* Юрмала
* Яунелгава

 | Нишони Латвия |

| ⚙️ Марказҳои вилоятҳои Латвия Парчами Латвия |
| --- |
| 
* Аглона
* Адажи
* Айзкраукле
* Айзпуте
* Акнисте
* Алоя
* Алсунга
* Алуксне
* Апе
* Аусмас (вилоятм Амат)
* Аутсе
* Балви
* Балдоне
* Балтинава
* Бауска
* Блонти (вилояти Тсибл)
* Бротсени
* Буртниеки
* Вайнёде
* Валка
* Варакляни
* *Вентспилс*1
	+ вилояти Вентспилс
* Ветсваркава
	+ вилояти Варкав
* Ветмпиебалга
* Ветсумниеки
* Виесите
* Виляка
* Виляни
* Гробиня
* Гулбене
* Дагда
* *Даугавпилс*1
	+ вилояти Даугавпилс
* Добеле
* Дундага
* *Екабпилс*1
	+ вилояти Екабпилс, вилояти Крустпилс
* *Елгава*1
	+ вилояти Елгава
* Зелмени
	+ вилояти Тервет
* Зилупе
* Иетсава
* Икшкиле
* Илуксте
* Инчукалнс
* Кандава
* Карсава
* Кегумс
* Кекава
* Кокнесе
* Коцены
* Краслава
* Кулдига
* Ливани
* Лигатне
* Лиеги
	+ вилояти Дурб
* Лиелварде
* Лимбажи
* Лоя
	+ вилояти Сея
* Лубана
* Лудза
* Мадона
* Мазсалатса
* Малпилс
* Марупе
* Мерсрагс
* Мурмуйжа
	+ вилояти Беверин
* Наукшени
* Нерета
* Ница
* Огре
* Озолниеки
* Олайне
* Павилоста
* Пилсрундале
	+ вилояти Рундал
* Пиньки
	+ вилояти Бабит
* Плявиняс
* Прейли
* Приекуле
* Приекули
* Рагана
	+ вилояти Кримулд
* Рауна
* *Резекне*1
	+ вилояти Резекне
* *Рига*1
	+ вилояти Гаркалн
* Риебини
* Ропажи
* Роя
* Ругайи
* Руйиена
* Рутсава
* Сала
* Саласпилс
* Салатсгрива
* Салдус
* Саулкрасти
* Сигулда
* Скривери
* Скрунда
* Смарде
	+ вилояти Энгур
* Смилтене
* Сталбе
	+ вилояти Паргауй
* Стренчи
* Талси
* Тукумс
* Улброка
	+ вилояти Стопин
* Тсарникава
* Тсесвайне
* Тсесис
* Эргли
* Яунелгава
* Яунпиебалга
* Яунпилс

 |

Шаблон:Латвия-ҷуғ-нопурра

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона
* Военная Сытина
* Географическо-статистический Российской Империи
* Еврейская Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (11-th)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 4398573-7
* J9U: 987007539034705171
* LCCN: n84159883
* LNB: 000041309
* VIAF: 139608307
* WorldCat VIAF: 139608307

 |

 |

Пайвандҳо
---------

* kuldiga.lv — вебгоҳи расмии Кулдигского края(лат.)(англ.)
* Информация о Кулдиге на туристическом портале mesta.lv(рус.). *www.mesta.lv*(пайванди дастнорас — *таърих*). 1 марти 2021 санҷида шуд.
* Информация о Кулдиге в топонимической базе данных(лат.). *vietvardi.lgia.gov.lv*(пайванди дастнорас — *таърих*). 1 марти 2021 санҷида шуд.
* Kuldiga/ Goldingen. Traduction des registres du Grand Rabbinat de Lettonie. The Riga Rabbinate vital records. Translations Метрические книги раввинатов Латвии. Переводы.(фр.). *usdine.free.fr*(пайванди дастнорас — *таърих*). 1 марти 2021 санҷида шуд.
* Фоторепортаж. *gelio.livejournal.com*(пайванди дастнорас — *таърих*). 1 марти 2021 санҷида шуд.