recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
«**Ароису-л-хавотир ва нафоису-н-наводир**» — қадимтарин маҷмӯаи номаҳо ба забони форсӣ ва арабӣ, ки Рашиди Ватвот дар асоси бахше аз муншаоти худ тартиб додааст.

Дар миёнаи с-ҳои 1156 — 73 тадвин шудааст. «Ароису-л-хавотир ва нафоису-н-наводир» аз номаҳое иборат аст, ки ба халифаи Бағдод, вазирони ӯ, подшоҳони бузурги он замон, Султон Санҷар, ходимони дарбор, вазирон, қозиҳо ва дигарон навишта шудаанд. Номаҳо ба забони арабӣ ва форсӣ (25-тоӣ) мебошанд. Дар поёни номаҳои арабӣ ва ҳам форсии тоҷикӣ таҳти унвони «руқъае чанд мӯҷаз» номаҳои кӯтоҳи арабӣ ва форсии тоҷикӣ (5-тоӣ) ҷой дода шудаанд. Миқдори номаҳо дар баъзе нусхаҳои «Ароису-л-хавотир ва нафоису-н-наводир» бештаранд.

Номаҳо ба таври куллӣ ба ду гурӯҳ ҷудо мешаванд:

* расмӣ ё девонӣ (давлатӣ), ки онҳоро дар истилоҳи муншиён «султониёт» меномиданд;
* ғайрирасмӣ ё дӯстона, ки «ихвониёт» номида мегуфтанд.

Номаҳои расмӣ, фармонҳо, дастурҳо ба ҳукмронони тобеъ ва фатҳномаҳоро дар бар гирифтаанд. Ду нусхаи аксии «Ароису-л-хавотир ва нафоису-н-наводир» дар китобхонаи миллии ҶИЭ маҳфузанд, ки асли ҳарду дар Туркия (ш. Қуния) нигаҳдорӣ мешаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ароис-ул-хавотир ва нафоис-ун-наводир / М. Нарзиқул // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Мисбоҳиддини Нарзиқул, Таърих ва назарияи номанигорӣ (аз қадим то замони Амир Хусрави Деҳлавӣ), Д. 2009.
**Изоро,** тагқатор, ҷузви санъати меъморӣ. Дар сохтани иморатҳо деворро ба се қисм ҷудо мекунанд: тагқатор, миёнақатор ва болоқатор.Қисми поинии деворро, маъмулан, изоро ё тагқатор меноманд.

Тавсиф
------

Дар санъати меъмории тоҷик изоро аз қадим маъмул буда, зимни нақши гиреҳ ва анвои он офарида мешуд. Масҷиду мадрасаҳои асрҳои 14–18 аксаран бо изорои кошикорӣ, ки ба нақши гиреҳи шаши кунд асос меёфт, оро дода шудаанд. Изоро ба замми вазифаи ороиш девори иморатро аз заҳу намӣ ва дигар осебҳои табиӣ эмин медошт. Дар масҷиду мадраса ва хонаҳои иқоматии асрҳои 19–20 низ ин анъана идома ёфта, ба ҷои кошӣ гаҷро истифода мебурданд. Изоро бештар дар меҳмонхонаҳо, ки бо наққошӣ, гачкорӣ ва наҷҷорӣ ороишу пардоз меёфтанд, ба назар мерасад. Баъзан ба рӯи гач нақши ранга кашида, онро сайқал медоданд. Маъмулан, дар ороиши изоро истифодаи нусхаҳои гуногуни гиреҳ хос буд. Изоро ҳоло ҳам дар хонаҳои иқоматии деҳот вомехӯрад. Баъзан изороро тахтабандӣ ё бо матоъҳои гулдор рӯйпӯш мекунанд, ки он барои такя кардан мувофиқ буда, ба хона ҳусни иловагӣ мебахшад. Изороро дар меъмории иншооти бузурги муосири Тоҷикистон низ васеъ истифода мебаранд. Масалан, девори баъзе толорҳои «Кохи Наврӯз»-и шаҳри Душанбе бо  изоро оро дода шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

```
М Рӯзиев.Изоро // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2018. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
```
**Зулфия Давлатзода** (*Давлатзода Зулфия Давла*т; 13 марти 1974, Хоруғ, ВАКБ, ҶШС Тоҷикистон) — ходими давлатии тоҷик. Вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 2020).

Зиндагинома
-----------

Давлатзода Зулфия Давлат 13 марти соли 1974 дар шаҳри Хоруғ ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёна таҳсилро дар риштаи филологияи шарқ дар Донишгоҳи давлатии шаҳри Хоруғ ба номи Моёншо Назаршоев идома дода, соли 1997 ин муассисаро бо муваффақият хатм кардааст.

Фаъолияти корӣ
--------------

Солҳои 1997—2007 дар идораи телевизион ва радиои Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ба ҳайси хабарнигор фаъолият бурда, соли 2007 ба вазифаи сармутахассиси шуъбаи кор бо занон ва оилаи мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ВМКБ таъйин гардидааст. Баъди як соли фаъолият дар ин вазифа ӯро Сардори идораи телевизион ва радиои ВМКБ таъйин мекунанд. Зулфия Давлатзода дар ин вазифа то соли 2014 фаъолият мебарад.

Солҳои 2014—2015 ба ҳайси директори Муассисаи давлатии Маркази таълими калонсолони Тоҷикистон дар ВМКБ иҷрои вазифа намудааст.

Солҳои 2015—2019 дар Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳайси муовини раис фаъолият бурда, оғози моҳи январи соли 2020 муовини якуми раиси Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардидааст.

24 январи соли 2020 бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  ДАВЛАТЗОДА ЗУЛФИЯ ДАВЛАТ. *www.vfarhang.tj*. 18 августи 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 6 марти 2021.
2. ↑  *Президенти Тоҷикистон.* Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи Вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин намудани Давлатзода З. Д.. *president.tj*. 18 августи 2020 санҷида шуд.
**Чистон** - Чистон жанри хурди фолклори тоҷик буда, бештар дар байни бачагон ва наврасону ҷавонон истифода мешавад. Дар чистон номи ягон ашё, гиёҳ, ҷонвар, аъзои бадани инсон, ҷисму маъданҳо, ҳодисаҳои табиат ва ҷирмҳои осмонӣ ва ғ. бо маҷозу киноя пинҳон карда мешавад ва гӯянда аз шунаванда чӣ будани он мафҳуми ниҳонро мепурсад. Матни чистон аз савол ва ҷавоб иборат аст.  
Матни чистон аз савол ва ҷавоб иборат аст. Дар қисмати савол ашёву ҳодисоти зиндагӣ ба таври маҷозӣ тасвир шуда ва дар қисмати ҷавоб маънии аслии ашёву ҳодисот ифода меёбад.

> Як порча замин доштем,  
> 
> Тухми сиёҳ коштем.  
> 
> Бо чашми худ бичидем,  
> 
> Бо ақли худ шинохтем.
> 
> 

Чистонҳо тамоми соҳаҳои ҳаёт ва фаъолияти мардуми тоҷикро фаро гирифтаанд. Олот ва воситаҳои мухталифи меҳнат, ҳодиса ва падидаҳои табиат, асбобу анҷоми гуногуншакли рӯзгор, зироат, манзилгоҳ, ҳайвонот, ҳашарот, илму техника ва ҳама чизҳое, ки дар зиндагии халқ мақому манзалати хос доранд, дар чистонҳо инъикос ёфтаанд. Дар поён чанд намуна аз чистонҳои тоҷикӣ оварда мешавад.

> Як чодари зангорӣ,  
> 
> Шабҳо пуру рӯз холӣ. (Осмону ситора)
> 
> 

> Рӯз дар сафар,  
> 
> Шаб пушти дар? (Пойафзор)
> 
> 

> Дар як суфача панҷ бибича? (Кафи даст ва ангуштон)
> 
> 

> Мепарад, пар надорад,  
> 
> Мешинад, пой надорад? (Барф)
> 
> 

> Меравад, меравад, роҳи худро гум намекунад. (Дарё)
> 
> 

> Ин сӯ арра, он сӯ арра,  
> 
> Миёна гӯшти барра. (Дандонҳо ва забон)
> 
>

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ./ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ - Душанбе: "Ирфон", 2014, - С. 64
2. ↑  ПИТФИ Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ (пайванди дастнорас)
3. ↑  Мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар Тоҷикистон / Мураттиб: Д. Раҳимов; муҳаррир Ш.Комилзода. – Душанбе: Эр-Граф, 2017. – С. 22. – 280 с.

Шаблон:Таърих-нопургкгоагкошуокшкопшплашкьосбпшмлпосшсогмлпшслпшкла7цщгцнуш2ра
рсло лчьс
Ҷом
**Ҷом** (англ. Cup, юнони қадим κύβος) — зарфе барои нӯшидани шароб, пиво, асал ё (медовуха нӯшокии русӣ). Аксар вақт он металлӣ буд, вале аксар вақт аз устухон ё шиша сохта шуда, бо ороишҳо ва сангҳои қиматбаҳо оро дода мешуд.

Дар асрҳои миёна, пас аз мусобиқаҳои ритсарӣ, ба ғолиб як пиёла шароб тақдим карда мешуд; ин одат нигоҳ дошта ва тақрибан аз миёнаҳои асри XIX коса ҳамчун ҷоиза ё тӯҳфа истифода мешуд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Шангина И. И. Кубок // Русский традиционный быт: Энциклопедический словарь. — СПб.: Азбука-Классика, 2003. — С. 404—406. — 688 с. — 5000 экз. — ISBN 5-352-00337-X.
**Бобо Ҳамдамов** (02.12.1902, деҳаи Ярм, ноҳияи Мастчоҳ — 02.12.1972, ноҳияи Ҷаббор Расулов) — ходими давлатии ҶШС Тоҷикистон, аввалин Раиси Суди Олии ҶШС Тоҷикистон, Раиси шаҳри Сталинобод (Душанбе).

Зиндагинома
-----------

Коргари корхонаҳои гуногуни вилояти Фарғона (1921—1922), сарбози Артиши Сурх (1922—1923). Солҳои 1923—1932 бар зидди аксулинқилобиҳо муборизаҳо бурдааст. Раиси шӯрои деҳоти Палдорак ва Ланглифи ноҳияи Масчо (1924—1925), раиси Комиҷроияи вилояти Ӯротеппа ва раиси Суди ҳавзаи вилоятҳои Ӯротеппаву Панҷакент (1925—1928), суди мухтори Ҷумҳурии Мухтори Шӯроии Сотсиалистии Тоҷикистон (1928 — октябри 1929), раиси Суди Олии ҶШС Тоҷикистон (1929-32), ҳамзамон солҳои 1929—1931 муовини раиси ҳавзаи кумитаи иҷроияи Кӯлоб, солҳои 1932—1933 раиси Шурои шаҳри Сталинобод буд. Бобо Ҳамдамов роҳбари таҳияи нақшаи умумии сохтмони шаҳри Сталинобод буд ва хишти аввалини сохтмони пойтахтро тибқи нақшаи мазкур ӯ гузоштааст.

12 марти 1933 бо роҳбарии Бобо Ҳамдамов нахустин анҷумани колхозчиёни пешқадами ноҳияи Сталинобод баргузор шуд. Июни 1933 дар асоси мактубҳои беимзо ба ширкат дар созмони миллатгароёнаи зиддиинқилобӣ гунаҳгор карда, 8 моҳ дар маҳбас нигоҳ дошта шуд. Солҳои 1934—1937 раиси колхози «Коммуна»-и ноҳияи Масчо буд. Солҳои таъқибот дубора ба маҳбас афтод ва аз 10 августи 1937 то июли 1939 дар маҳбаси тафтиши НКВД-и шаҳри Сталинобод нигоҳ дошта шуд. Солҳои 1940—1954 дар ноҳияи Масчо ба ҳайси сардори Раёсати кишоварзӣ, намояндаи Вазорати андӯхти маҳсулоти кишоварзӣ, намояндаи иттиҳоди ноҳиявии истеъмолкунандагон, раиси колхози ба номи Андреев фаъолият намуд. Солҳои 1954—1962 раиси колхозҳои «Ленинград», «Ҳаёти Нав» (баъдтар «Съезди XXII КПСС»)-и ноҳияи Пролетар буд. Узви сексияи тоҷикистонии собиқадорони инқилоб ва ҷанг дар назди Хонаи афсарони шаҳри Душанбе.

Ҷоизаҳо
-------

Бо орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат, «Нишони Фахрӣ» ва медалҳо қадр шудааст.

Некдошт
-------

Соли 2014 маҳалла (шаҳрак)-и Зарафшон 2-и шаҳри Душанбе ва соли 2014 мактаби №29-и ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ, ҳамчунин, 26.11.2015 Осорхонаи шахсии Бобохон Ҳамдамов ба хона-осорхонаи Бобохон Ҳамдамов иваз карда шуд.

Адабиёт
-------

Ҳамдамов Бобо // Донишномаи Душанбе. — Д.: СИЭМТ, 2016. — С. 660—661. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.

Эзоҳ
----

1. ↑  Махалля Зарафшон-2 переименована в честь Б.Хамдамова | Новости Таджикистана ASIA-Plus. *www.asiaplustj.info*. 31 Январ 2024 санҷида шуд.
2. ↑  ХАМДАМОВ Бобо | ЦентрАзия. *centrasia.org*. 31 Январ 2024 санҷида шуд.
Chemical element with atomic number 18Шаблон:SHORTDESC:Chemical element with atomic number 18

Як ҷисми тезобшавандаи аргони сахт

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| [[|]] |
|  |

**Aргон** (**Ar**, аз лот. **Ar**gon) — элементи химиявии гурӯҳи VIII системаи даврии Менделеев, гази инертӣ; рақами атомиаш 18, массаи атомиаш 39,948.

Дар ҳолати муқаррарӣ аргон гази беранг, бебӯй ва бемаза аст. Дар табиат аргон танҳо дар ҳолати озод дучор мешавад. Атмосфера 16·1012 m, қишри замин 0,165·1012 m, об 0,752·1012 m аргон доранд. Дар таркиби ҳаво 0,98 % аргон ҳаст. Аргони атмосферӣ аз се изотопи устувор — 36Ar (0,337 %), 38Ar (0,063 %) ва 40Ar (99,60 %) иборат мебошад. Аз сабаби зиёд будани изотопи 40Ar массаи атомии он аз массаи атомии К, ки дар системаи даврии Менделеев аз он пеш меистад, зиёдтар аст. Аз изотопҳои радиоактивии сунъии аргон барои нишонаи радиоактивӣ 37Ar (давраи нимкоҳишаш 35 шаборӯз) короям аст. Зичии аргон (дар 0°С, 101325 н/м2) 1,7839 кг/м3, ҳарор. гудозиш −189,3°С, ҳарорати ҷӯшиш — 185,9°С. Дар 1 л об дар шароити муътадил 51,9 м3 аргон ҳал мегардад. Аргон дар металлҳо ҳал намешавад. Молекулаи аргон якатома аст. Ҳамаи кӯшишҳои ҳосил кардани пайвастҳои валентии аргон бенатиҷа анҷом ёфтанд. Аргон бо пайвастҳое, ки дар панҷараҳои кристаллии худ ковокии андозааш тақр. ба андозаи аргон мувофиқ доранд, пайвастҳои мудохил (клатратҳо) ҳосил мекунад, мас. бо H4O, D2O, фенол, гидрохинон ва ғайра. Аз онҳо Ar·6H2O бештар омӯхта шудааст. Дар пайвастҳои мудохил, мас. дар SO2· 6H2O изоморфи SO2-ро бо Ar иваз кардан мумкин аст. Ин барои дар фишори мӯътадил синтез кардани Ar·6H2O имконият медиҳад. Дар саноат аргонро аз ҳаво дар натиҷаи сахт хунук кардани он ҷудо мекунанд. Аргонро аз дигар газҳои инертӣ бо усули газохроматографӣ низ ҷудо кардан мумкин аст. Аргон ҳангоми таҳвили ҳароратии металлҳое, ки зуд оксид мешаванд, васеъ истифода мегардад. Дар ҳавои аргон металлҳои камёфт ва рангаро кафшер мекунанд, Ti, W, Zr ва ғ-ро мегудозанд. Бо аргон чароғҳои барқиро пур менамоянд (аргон суръати бухори волфрамро суст ва равшании онро зиёд мекунад). Аргони радиоактив баъзан барои назорати системаҳои ҳавотозакунӣ кор фармуда мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аргон / М. Самиев // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (11-th)
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 119700051
* GND: 4142990-4
* J9U: 987007295519905171
* LCCN: sh85007108
* LNB: 000328279
* NDL: 00575518

 |

 |
Арпеҷио, арпеҷо (итал. аrpeggio – монанди арфа), пайиҳам садодиҳии овозҳои аккорд; ҷудо-ҷудо навохтани овозҳои аккорд, ки бештар аз пардаи поён сар мешавад. Ҳангоми навохтани созҳои клавишдор (тугмачадор), одатан, мавҷҳои овозӣ пеш аз аккорди дигар то охир риоя мегарданд. Ҳангоми навохтани созҳои торӣ А. мувофиқи имкониятҳои хоси онҳо танҳо дар 2 овози боло ё як овози баландтарин риоя мешавад. Суръати А.-навозиро хусусиятҳои пйеса муайян мекунад. Ҳоло аккордҳои (бисёровоза) А.-ро аз қаторовози поёнӣ навохта ба боло мераванд. Пештар онро аз боло ба поён менавохтанд. А.-ро бештар ҳангоми навохтани арфа ва фортепиано истифода мебаранд. А. ҳангоми иҷрои силсилаи аккордҳои ҷудогона дар намуди хати мавҷдори амудӣ истифода мегардад. Ш. Ҳабибов.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арпеҷио // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Шӯриши Маҳмуди Торобӣ** — қиёми аҳолии шаҳри Бухоро ва рустоҳои атрофи он зидди истилогарони муғул. Раҳбарон ва фаъолони Шӯриши Маҳмуди Торобӣ ва ду бародарони Маҳмуди Торобӣ, Алӣ ва Муҳаммади Торобӣ.

Қаҳрамониҳои Торобӣ
-------------------

Дар бораи шӯриши Маҳмуди Торобӣ иттилооти кофӣ нест. Ягона манбае, ки сарвари шӯриш Маҳмуди Торобӣ ва рафти исёнро зикр мекунад, китоби «Таърихи ҷаҳонкушо»-и Ҷувайнӣ аст. Сабаби сар задани қиёми шаҳрнишинон, ҳунармандони Бухоро дифоъ аз оини ислом ва диёнати он дар баробари душманони мазҳабӣ ва сиёсӣ буд. Танҳо садрҳои Бухоро муқобилони шӯриши халқӣ буданд. Бинобар ба қавли муаррихони шӯравӣ мардуми заҳматкаши Бухоро, қалъаҳои садрҳои Бухороро талаву тороҷ намудааанд, ва шӯриш характерӣ синфӣ низ дошта буд. Ҳукумати марказии давлати муғул бо фармони Чағатой ва Маҳмуди Ялавоч барои комилан пахш намудани Шӯриши Маҳмуди Торобӣ ба воситаи умарои ҷангозмудаи муғул Элдиз-Нуйин ва Чакин-Қӯрчӣ бо лашкари анбӯҳе ба Бухоро рафт ва шӯришчиён дар ин набарди нобаробари хуношом шикаст хӯрданд; ба қавли Ҷувайнӣ «… дар ҳади бист ҳазор мардум дар ин навбат бикуштанд…» ва гурӯҳе фирор карданд. Бо ҳамин қиёми Маҳмуди Торобӣ ва фаъолияти низомии Алии Торобӣ қатъ гардид. Алии Торобӣ ва бародари ӯ Муҳаммад дар тамомии давраи шӯриши Торобӣ ҳамроҳи бародарашон Маҳмуди Торобӣ буданд. Ҷувайнӣ менависад, ки Алии Торобӣ ва бародараш Муҳаммад сабабгори асосии шикасти сипоҳи муғул дар ҷанги дашти Кармина будаанд. Пас аз марги Маҳмуди Торобӣ Алии Торобӣ ва бародараш Муҳаммади Торобӣ ҳарчанд саъй мекарданд хостаҳои мардум ва орзуву омоли бародарашонро амалӣ созанд, вале натавонистанд. Бародарон Алии Торобӣ ва Муҳаммад дар диловарӣ, шуҷоат ва муқовимат дар баробари сипоҳи муғул аз Маҳмуди Торобӣ шоистагиҳои камтаре надоштанд. Дар бораи ҷойгоҳи бародарон Алии Торобӣ ва Муҳаммад метавон гуфт, ки он ду монанди бародарашон Маҳмуди Торобӣ дар назари мардум азиз буданд. Онон ба унвони раҳбарони сиёсӣ ва мазҳабии қиёми мардуми Бухоро аз оғоз то анҷоми қиём аз хостаҳои худ даст накашиданд, барои амалӣ гардондани мақсади худ, ки ҳамоно дифоъ аз оини ислом ва диёнати он дар баробари душманони мазҳабӣ ва сиёсӣ буд, ба мубориза пардохтанд ва саранҷом дар ин набардҳо ва дар роҳи ин ормону ҳадафҳои нек ҷонашонро фидо карданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир  А. Қурбонов. — Д. : СИЭМТ, 2011—2023.
**Бурс**, **арча** (лот. Juníperus) — як навъ дарахт ё буттаест ҳамешасабз.

Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
---------------------

Баргҳояш сӯзаншакл, нештармонанд ва пулакчасон (рӯ ба рӯи якдигар ё гирдогирд ҷойгир шудаанд). Мевааш чалғӯза буда, бо пулакчаҳо (1 — 10 тухм дорад) пӯшида шудааст. Дар кӯҳҳои Тоҷикистон (1200 — 3700 м аз с. б.) 4 намуди А. — маҳинбурс, паттаарча, сарварча ва хорбурс месабзад.

Маҳинбурс (J. seravschanica) то 10 — 13 м қад мекашад. Баргаш пулакчамонанд, чалғӯзааш калон, бунафши тира ё сиёҳ, 2 — 8 дона тухм дорад. Дар нишебии қ-кӯҳҳои Қурама, Туркистон, Зарафшон, Ҳисор, Вахш, Пётри I, Боботоғ, Ғозималик ва Сарсарак (800—2500 м аз с. б.) мерӯяд. Аз навдаи сабзи маҳинбурс равғани эфир мегиранд, ки он дар атриёту собунпазӣ, саноати шаробкашӣ, барои муолиҷаи ҷароҳат (чун воситаи тамйиз) ва дар пажӯҳишҳои микроскопӣ бо номи «равғани арча» истифода мешавад. Барг, пӯстлох ва меваи хоми маҳинбурс моддаҳои даббоғӣ доранд. Аз чӯби маҳинбурс қалам месозанд. Маҳинбурс нисбат ба дигар намудҳои А. дар поёнтари кӯҳҳо мерӯяд. Бинобар ин онро одамон бисёр буридаанд ва дар аксар ҷойҳо хеле кам мондааст.

Паттаарча (J. sibirica) мисли бутта буда, баргаш хор дорад; навдааш ғафс, сеқирра, чалғӯзааш сиёҳ, 2 — 3 дона тухм дорад. Дар кӯҳҳои Тоҷикистон асосан дар нишебиҳои санглох (дар баландии 2500 — 3700 м аз с. б.) дучор мешавад. Дар баъзе мавзеъҳои Помиру Олой (мас. дар Ванҷ ва дар қисми шарқии қ-кӯҳи Пётри I) буттазори анбӯҳ ҳосил мекунад. Паттаарча ба сармо тоб меоварад.
Сарварча (J. semiglobosa) то 10 — 18 м қад мекашад, шохчаҳояш чун химчаҳои маҷнунбед овезон мебошанд, баргаш сӯзаншакл (дар дарахтони 5 — 10-сола) ва пулакчамонанд (дар дарахтони пир), чалғӯзааш сиёҳи кабудтоб, 2 — 3 дона тухм дорад. Дар Помиру Олой, Тиёншони Ғарбӣ ва Марказӣ паҳн шудааст. Сарварча дар аксари ноҳияҳои Тоҷикистон (аз қ-кӯҳҳои Қурама то кӯҳҳои Помири Ғарбӣ; дар баландии 2000—2500 м аз с. б.) мерӯяд. Чӯбаш хушбӯй, сурхчатоби зифтдор аст.

Хорбурс, балхарча (J. turkestanika) то 10 — 18 м қад мекашад; баргаш лӯлашакл, навдааш чорқирра, чалғӯзааш сиёҳи байзашакл, як дона тухм дорад. Дар қ-кӯҳҳои Осиёи Миёна, Тиёншон ва Помиру Олой паҳн шудааст. Дар Тоҷикистон дар нишебиҳои қ-кӯҳҳои Қурама, Туркистон, Зарафшон, Қаротегин, Пётри I (2000 — 3700 м аз с. б.) мерӯяд. Дар баландиҳои зиёда аз 2800 — 3700 м шоху навдааш ба рӯи замин паҳн мегардад. Чӯби хорбурс хушбӯй ва хушнамуд аст.

Арчазорҳо барои хоҷагии халқ аҳамияти калон дошта, хокро аз эрозия ҳифз менамоянд, нишебии кӯҳҳоро мустаҳкам мегардонанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арча // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Юсуф Арӯзии Нишопурӣ** (форсӣ: یوسف عروضی‎; ? — қарни XI) — шоир ва адабиётшиноси форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Мувофиқи гуфтаи муаллифи «ал-Муъҷам» Юсуфи Арӯзӣ аз адибони замони султон Маҳмуди Ғазнавӣ ва шоиру назариётчии адабиёт будааст. Сайфӣ дар «Арӯзи Сайфӣ» ном асараш уро яке аз аввалин донишмандоне медонад, ки арӯзи тоҷикиро тасниф кардааст. Баҳри қариб аз ихтирооти уст. Аз мероси адабии вай то замони мо тавассути «Луғати фурс»-и Асадии Тусӣ ва «ал-Муъҷам»-и Шамси Қайси Розӣ ҳамагӣ чанд байти пароканда боқӣ мондааст, Абёти зерин намунае аз ашъори уст:

> Эй хоҷа, қасди май ба ҳиҷо мар туро набуд,  
> 
> Ҷуз табъи хеш бар ту намекардам озмун.  
> 
> Ҳамчун нахуст бар санг теғ озмун кунанд,  
> 
> Бошад ба некию бадии халқ раҳнамун.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Юсуфи Арӯзӣ / У. Toиров // Ховалинг — Ҷӯяк. — Д. : СИЭСТ, 1988. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 8).
«**Соники хорпушт 2**» (англ. Sonic the Hedgehog 2) — филми дар жанри саргузашти мазҳакавӣ дар асоси бозии видеоӣ аз ҷониби Sega дар соли 2022 ба навор гирифта шудааст ва идомаи ' 'Соники Хорпушт *(2020) мебошад. Коргардон Ҷефф Фаулер ва филмнрманавис Пэт Кейси, Ҷош Миллер ва Ҷон Уиттингтон , дар он Бен Швартс нақши худро ҳамчун овози Соник Хорпушт дубора иҷро мекунад. ҲамчунинҶеймс Марсден, Тика Самптер, Наташа Ротвелл, Адам Палли, Шемар Мур, Коллин О'Шонесси, Ли Маҷдуб, Идрис Элба ва Ҷим Керри.*

Пас аз муваффақияти филми аввал, Paramount Pictures дар моҳи майи соли 2020 идомаи филмро эълон кард, ки Фаулер ба ҳайси коргардон баргашт, Кейси ва Ҷош Миллер ба ҳайси нависанда баргаштанд ва Швартс, Керри ва боқимондаи ҳунарпешагон нақшҳои худро аз филми қаблӣ такрор карданд. Наворбардорӣ аз моҳи март то июни соли 2021 дар Ванкувер ва Ҳавайӣ сурат гирифт.

*Sonic the Hedgehog 2* 30 марти соли 2022 дар якчанд бозорҳо ба намоиш гузошта шуд ва 8 апрел аз ҷониби Paramount Pictures ва Sega Sammy Group дар Иёлоти Муттаҳида бароварда шуд. Филм барои пайдарпаии амалҳо, намоишҳо, юмор ва каҳрамонҳои мутаҳаррикӣ ситоиш гирифт, аммо барои сенария, вақти иҷро ва суръаташ танқид гирифт. Бисёре аз мунаққидон ин филмро беҳтар аз пешгузаштаи худ медонанд. Он дар саросари ҷаҳон камтар аз 376 миллион доллар даромад ба даст оварда, филмҳои сердаромади видеои бозӣ дар Иёлоти Муттаҳида ва ҳафтум- сердаромадтарин филми 2022 гашт. Филми сеюм, инчунин як силсилаи спин-офф, ки ба Кнуклс тамаркуз мекунад, дар ҳоли таҳия аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Blanc J.* AlloCiné (фр.) — 1993.
2. ↑
3. 1 2
4. 1 2 3
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
6. ↑  Terjesztésre kerülő filmalkotások és artfilmek nyilvántartása (венг.) — NMHH.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* AllMovie
* AlloCiné
* Česko-Slovenská filmová databáze
* FilmAffinity
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Metacritic
* Rotten Tomatoes

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* LCCN: no2022045244
* VIAF: 28165051347331192603
* WorldCat VIAF: 28165051347331192603

 |
**Gossamer Condor** (англ. Gossamer Condor) — як ҳавогарди сохтаи AeroVironment дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст. Ин ҳавогард дар 1977 нахустин парвози худро анҷом дод.

  

**Gossamer Condor** (англ. Gossamer Condor) — як ҳавогарди сохтаи AeroVironment Бойгонӣ шудааст 20 ноябри 2023  сол. дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст. Ин ҳавогард дар 1977 нахустин парвози худро анҷом дод.

Ҷусторҳои вобаста
-----------------

* Феҳристи Ҳавогардҳо

Манобеъ
-------

* Мушоракаткунадагони Википедия, «Gossamer Condor», Википедияи англисӣ, донишномаи озод (Мушоҳида дар 1 августи соли 2015).



|  |  |
| --- | --- |
| {{{alt}}} | *Ин мақолаи нопурра Ҳавогард мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Ғафуров** — шаҳракест (қаблан шаҳр), ки дар ноҳияи Ғафурови вилояти Суғди Тоҷикистон қарор дорад ва ба номи академик ва қаҳрамони Тоҷикистон Бобоҷон Ғафуров гузошта шудааст (зодгоҳи академик). Маркази маъмурии ноҳияи Ғафурови вилояти Суғд мебошад.

Аҳолӣ
-----

| **сол** | 2014 | 2015 | 2019 | 2020 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **шумора (ҳаз. нафар)** | 18,1 | ↗18,4 | ↗20,3 | ↗20,6 |

Таърих
------

Аз қадим бо номи Исфисор (Исписор) дар водии Фарғона маълум буд. Дар даврони шӯравӣ номҳои зерин дошт:

Стансияи-Ленинобод (1936—1953),   
 Советобод (1953—1962),   
 Хуҷанд (1962—1964),   
 Советобод (1964—1978). 
Исфисор зодгоҳи фарзанди фарзонаи миллат, нахустин Қаҳрамони Тоҷикистон аллома Бобоҷон Ғафуров мебошад. Шӯҳрати ин диёр ва гиромидошти ин хок чун ному кори Бобоҷон Ғафуров барои ҳар фарди тоҷик мояи ифтихор аст. Ба ин муносибат дар шаҳрак муҷассамаи аллома гузошта шуда Осорхонаи ба номи академик Бобоҷон Ғафуров фаъолият мекунад. 
30 июни соли 1999 бахшида ба 90-солагии қаҳрамони Таҷикистон академик Бобоҷон Ғафуров номи ноҳия ва маркази он, шаҳраки Ғафуров номгузорӣ шуд. Аҳолии ноҳияи Бобоҷон Ғафуров ба ҳолати 1 январи соли 2016 353,9 ҳазор нафарро ташкил додааст, аз ҷумла 18,3 ҳазор нафар дар шаҳраки Ғафуров ва боқимонда 335,7 ҳазор нафар дар деҳот зиндагӣ мекунанд.

Ҷамоати шаҳраки Ғафуров
-----------------------

Ҷамоати шаҳраки Ғафуров 7 апрели соли 1965 ташкил шудааст. Масоҳати умумии ҷамоат 1296,46 га мебошад. Маркази ноҳия шаҳраки Ғафуров мебошад. Дар ҳудуди шаҳрак 17 корхонаҳои саноатӣ, 12 корхонаҳои сохтмонӣ фаъолият мебарад. Аксарияти корхонаҳо дар шаҳрак ҷойгир шудааст. Инчунин дар шаҳрак 186 муассисаҳои хидматрасонӣ ва савдо, 4 мактабҳои таҳсилоти умумӣ, 1 гимназияи давлатӣ, 5 муассисаи томактабӣ, 1 хонаи фарҳанг, 1 кинотеатр. 1 мактаби мусиқӣ, 1 беморхонаи марказии ноҳия, 1 диспансер, 1 маркази саломатӣ, 1 маркази саломатии хусусии «Шамс», 2 варзишгоҳ фаъолият менамояд.

Аксҳо
-----

* Муҷассамаи И. СомонӣМуҷассамаи И. Сомонӣ
* Қасри фарҳанг (2018)Қасри фарҳанг (2018)
* Осорхонаи ба номи академик Бобоҷон ҒафуровОсорхонаи ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
* Кормандони соҳаи фарҳанг (2018)Кормандони соҳаи фарҳанг (2018)
* Лаҳзаи маҷлиси Кормандони соҳаи фарҳанг дар осорхона (2018)Лаҳзаи маҷлиси Кормандони соҳаи фарҳанг дар осорхона (2018)

Эзоҳ
----

1. ↑  *Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.* ШУМОРАИ АҲОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ТО 1 ЯНВАРИ СОЛИ 2022. 19 ноябри 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 10 октябри 2022.
2. ↑  Маълумотнома(пайванди дастнорас)
3. ↑  шаҳраки Ғафуров(пайванди дастнорас)

Сарчашма
--------

* Торномаи расмии ноҳияи Ғафуров Бойгонӣ шудааст 7 май 2018  сол.
**Муҳаммад ибни Алӣ ибни Маликдоди Табрезӣ** машҳур ба **Шамси Табрезӣ**, (форсӣ: شمس تبریزی‎; тақ. 1185, Табрез — 1248, Хуй) — ориф, сӯфӣ, мутакаллим ва донишманди форс-тоҷик, пири рӯҳонии Ҷалолуддини Балхӣ.

Зиндагинома
-----------

Шамси Табрезӣ аз ҷавонӣ ба тасаввуф майл намуда, ҳини сайру сафар бо бузургону пешвоёни маънавии шаҳру кишварҳои атрофи Эрон вохӯрду бо таълимоташон ошно шуд. Шамси Табрезӣ гоҳо аз чорчӯби қоидаву завобит по фаро мениҳод ва расми масҷиду хонақоҳро мешикаст.

Шамси Табрезӣ ва Ҷалолуддини Балхӣ
----------------------------------

Шамси Табрезӣ бо Ҷалолуддини Балхӣ дидор карда, ба ҷаҳонбинии ӯ таъсири шигирф расонид. Соли 642, ки Шамси Табрезӣ ба Қуния омад ва ошноӣ бо ӯ сарнавишти ин муфтиву мударриси ҷавони Қунияро, ки худ шогирдону муридони бисёр дошт, дигаргун кард. Ин дарвеши шӯридаи бесару сомон, ки ба сабаби чаҳонгардиҳои хеш ***Шамси паранда*** хонда мешуд, дар ин айём бо кулоҳи сиёҳу ҷомаи жандаи қаландаронаи хеш ба Қуния даромада буд ва дар хони шакарфурӯшон хона гирифта буд. Достони бархӯрди ӯ бо Ҷалолуддини Балхӣ, ки зоҳиран як бор низ вайро дар Димишқ дида буд, дар китобҳо бо каромоти шигифти боварнакарданӣ омехта аст. Ин қадар ҳаст, ки вай таваҷҷӯҳи Мавлоноро аз истиғроқ дар баҳсу дарс ба истимрор дар завқу кашф кашонид ва беҳосилии илмеро, ки аз қилу қоли мадраса ҳосил мешуд, бар вай намоён кард. Суҳбати Шамс, ки мақолоти ӯ ҳокӣ аз жарфбиниҳову нуктасанҷиҳои ӯст, Мавлоно Ҷалолуддини Балхиро чунон маҷзуб кард, ки кори дӯстии вай бо Шамс ба навъе шефтагӣ мунҷар гашт ва Мавлавиро, ки марди баҳсу дарсу ваъз буд, дар чиҳилсолагӣ муаллими ишқи вай шоирӣ омӯхт. Ин нуктаву тағайюре, ки дар аҳволи муфтиву мударриси маҳбуби Қуния падид омад, шогирдону муридони вайро бо Шамс душман кард.

Кӯтаҳбинон Шамсро соҳиру ҷодугар мехонданд. Соли 1246 Шамси Табрезӣ ба оҳанги ранҷиш Қунияро муддате тарк кард. Пас аз чанде боз омад. Вале соли 1248 аз Қуния абадан ғайб зад ё ба ривояте ба кушта шуд. Суханони дар маҷолису мавоқеи мухталиф фармуда ӯро муридон гирдоварӣ кардаанд, ки ба номи «Мақолоти Шамс» маъруф аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Рӯзгороне саршор аз ҳаводис/Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ. 28 Декабри 2014 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 марти 2016.

Адабиёт
-------

* Шамси Табрезӣ // Ховалинг — Ҷӯяк. — Д. : СИЭСТ, 1988. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 8).


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* MusicBrainz

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)
* Neue Deutsche Biographie
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 119218062
* ISNI: 0000000083829973
* J9U: 987007309183505171
* LCCN: n88647544
* NTA: 148070744
* NUKAT: n2019210305
* SUDOC: 10093983X
* VIAF: 53270365
* WorldCat VIAF: 53270365

 |

 |
**Қайчӣ**, **дукорд**, **нохунперой**, **миқроз**, **гоз** — асбоби дастӣ, дастгоҳ ё мошинест барои буридани материалҳои гуногун.

Таърих
------

Қайчӣ аз аcри III то м. Маълум буда, ҳангоми ҳафриёти ёдгориҳои маданияти латен ёфт шудааст. Он аз ду корд иборат аст, ки онҳоро пластинаи металлии камоншакл (фанарвор ҳаракаткунанда) бо ҳам мепайвандад. Чунин қайчиро ҳозир барои тарошидани пашми бузу гӯсфандҳо истифода мебаранд. қайчиҳои навъи ҳозира (ду корди баҳамдигар ба таври шарнирӣ пайвастшуда) тақр. дар а. VIII дар Шарқи Наздик сохта шудаанд. Қайчиҳоро ба қайчии рӯзгор, челонгарӣ, тиббӣ ва ғ. ҷудо мекунанд. Бо қайчии дастӣ матоъ, қоғаз ва ғ.-ро мебуранд. Дар устохонаҳои таъмирӣ қайчиҳои статсионарӣ ва сайёри кордҳояшон дискшакл ва ростхаттаро истифода мебаранд. Материалҳои тахта-тахта ва тасма-тасма, ғулбаҳо, профилҳои муқарнаси варақ-варақи оҳанин ва амсоли инҳоро ба воситаи мошинҳои пуриқтидор (25 МН (2500 тқ) мебуранд. Дар чунин дастгоҳҳо варақапӯлоди ғафсиаш 60 мм, ғулбаи диаметраш то 165 мм-и прокатро буридан мумкин аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. — Душанбе: «Ирфон», 2015, — с. 312

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Новый
* Britannica (11-th)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4179496-5
* NDL: 00562986
* NKC: ph239935

 |
**Боғи дӯстии халқҳо (Боғи ба номи Фирдавсӣ)** дар қисми ҷанубии соҳили рости шаҳри Душанбе, дар маркази мавзеъҳои истиқоматӣ ҷойгир аст.

Хусусият
--------

Боғи дӯстии халқҳо ягона ансамбли боғӣ дар ҷануби шаҳри Душанбе мебошад. Боғи марказӣ паркро аз шимол ба ҷануб буридааст. Маркази композитсионии ансамбли боғ як ҳавзи сунъӣ мебошад, ки тақрибан 30% ҳудудро фаро мегирад. Майдончаҳои сабз дар қисматҳои гуногуни боғ онро ба майдонҳои беруна, ниҳолхона ва соҳил тақсим мекунанд. Даромадгоҳи асосӣ ба боғ аз тарафи кӯчаи Фирдавсӣ дар шакли хиёбони васеъ пешбинӣ шудааст. Дар тарафи шимол, боғ бо хиёбони А. Ҷомӣ. Дар шарқ марказҳои бозорҳои Саховат, Панҷшер ва Ганҷина мавҷуданд. Қисми ғарбии боғро нонвойхона ва кохи "Тоҷикистон" ишғол мекунанд. Тарабхона ва қаҳвахонаи "Истаравшан", ки дар соҳили дарё сохта шудааст, ба хиёбони Ҷомӣ нигаронида шудааст. Дар пеши фасли асосии ин бино як фаввораи бисёрқаврӣ мавҷуд аст.

Дар меҳвари хиёбони асосӣ, дар қисми ҷанубии парк, муҷассамаи А. Фирдавсӣ. Боғ ландшафт карда, бо тамошобоб ва шаклҳои гуногуни меъморӣ муҷаҳҳаз шудааст.

Таърих
------

Боғ дар солҳои 1970-ум тибқи лоиҳаи дастаи муаллифони Донишкадаи Душанбегипрогор (меъморон Р. Д. Каримов ва Ш. М. Каримов) сохта шудааст. Ифтитоҳи боғ дар Душанбе ба таърихи 30-солагии Ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватании солҳои 1941-1945 рост омад.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Яндекс* Яндекс Карты (рус.) // *Google Play* — Google, 2012.

Адабиёт
-------

Салия Мамадҷонова, Рустам Муқимов. Меъморӣ ва рушди шаҳрдории Душанбе (таърих, назария ва амалия). - Душанбе, 2008, саҳ. 278-279.
|  |
| --- |
| ← **Июл** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |   |   |   |   |
| с. 2024 |

**7 июл** — 188-умин рӯзи сол (189-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 177 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 7 июл*

### Миллӣ

### Динӣ

Гоҳшумори Ҳиҷри қамарӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 7 июл*

* 2005 — бумбгузории Лондон

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 7 июл*

* 1939 — Неъматҷон Бобоҷонов, доктори илми ҳуқуқ, профессор.
* 1941 — Азиз Ниёзмамадов, дирижёр, Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон.
* 1942 — Турдихон Бердиева, доктори илми филологӣ, профессор.
* 1947 — Ҷумъақул Ҳамроев, доктори илми филологӣ, профессор.
* 1948 — Шариф Шукуров, ҳунаршиноси тоҷик, доктори ҳунаршиносӣ.

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 7 июл*

Тақвими мардумӣ
---------------

**Саратон** (22 Июн — 22 Июл) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Тир дар тақвими Эронӣ аст.

СаратонСаратон

Нигаред низ
-----------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  7 июл |

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* 
* Наука, 9.07
**Азоби қабр** (ар. عذاب القبر‎ — *таҳтуллафзӣ — «азоби қарбҳо»*‎) — дар фарҷомшиносии исломӣ, озмоише, ки шахс пас аз марг аз он мегузарад.

Калимаи арабии *‘аз̱а̄б* (ар. عَذَابٌ‎) ба маънои «азоб», «уқубат» ва вожаи *қабр* (قَبْرٌ‎ ба маънои «қабр».

Фарҷомшиносӣ
------------

Тибқи эътиқоди исломӣ, рӯҳи инсон дарҳол пас аз марг ба барзах меравад. Пас аз ба хок супурдани инсон, ӯро ҳукми хурде интизор аст, ки метавонад бо остонаи биҳишт (*ҷаннат*) ё ҷаҳаннам (*ҷаҳаннам*) анҷом ёбад. Фариштагон Мункар ва Накир мардеро бозпурсӣ мекунанд ва аз ӯ се савол медиҳанд: Худои ту кист? Дини шумо чист? Паёмбари шумо кист? Ба саволҳо дуруст ҷавоб додаанд, фариштагон онҳоро то рӯзи қиёмат дар оромиш боқӣ мемонанд ва онҳоеро, ки нодуруст ҷавоб додаанд, ба азобу шиканҷа ва латту кӯби Мункар ва Накир то он даме, ки Худо писанд аст .

Эзоҳ
----

1. ↑  Али-заде, 2007.
2. ↑  Ислам: ЭС, 1991.

Адабиёт
-------

* Ализаде А. А. Азаб аль-кабр // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — ISBN 978-5-98443-025-8. (CC BY-SA 3.0)
* Пиотровский М. Б. Азаб ал-кабр // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 14. — 315 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2.
* "Encyclopaedia of Islam (12 vols.)" (2nd ed.). Leiden: E. J. Brill. 1960–2005. .
**Соли дувуми донишкадаи ман** (форсӣ: سال دوم دانشکده من‎) — филми маҳсули соли 2018 бо коргардонии Расули Садромилӣ. 

Ин филм бар асос филмномае аз Парвизи Шаҳбозӣ аст ва аз 900 нафар тест гирифта шуд, ки дар ниҳоят 22 нафар бозигар ва 2 чеҳраи ҷадид ба синамо муаррифӣ шуданд. Ин филм барои нахустин бор дар Сиву ҳафтумин давраи ҷашнвораи филми Фаҷр ба намоиш даромад.

Хулосаи достон
--------------

Маҳтоб (Суҳо Ниёстӣ) ва Ово (Фаришта Арастуӣ) донишҷуёни соли дувуми донишкадаи меъморӣ ҳастанд, ки ба иттифоқ теъдоде дигар аз ҳамкурсҳояшон барои як сафари чандрӯзаи донишҷӯӣ аз Теҳрон ба Исфаҳон мераванду...

Эзоҳ
----

1. ↑  *n s u n | .* تیوال فیلم سال دوم دانشکده من. *www.tiwall.com*. 26 апрели 2019 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
2. ↑  مروری بر فیلم های بخش سودای سیمرغ + خلاصه داستان و عوامل22 فیلم(форсӣ). *جشنواره فیلم فجر*. 26 апрели 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 26 апрели 2019.
3. ↑  فیلمبرداری «سال دوم دانشکده من» در اصفهان/ تدوین ادامه دارد(форсӣ). *خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency* (29 октябри 2017). 26 апрели 2019 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* Дар Сурасинамо
* Дар Саломсинамо
**Консерваторияи давлатии Узбекистон ба номи М. Ашрафӣ** — аввалин донишкадаи олии мусиқӣ дар Осиёи Миёна ва Қазоқистон, аст ва дар шаҳри Тошканд таъсис ёфтааст.

Таърих
------

С. 1936 дар асоси Мактаби олии мусиқии Тошканд таъсис ёфтааст. Дар ташкили он В. Успенский ва Е. Романовская саҳми арзанда доранд. Нахустин директор К. А. Бочкарёв буд. Пианинонавоз Н. Яблонский, А. Голдберг, С. Козловский, скрипканавозон Л. Шевчук, Е. Кнорре, виолончелнавоз Г. Василев, овозхонон А. Власов, В. Девлет, дирижёр С. Горчаков, композиторон А. Козловский, Б. Надеждин, мусиқишиносон Я. Пеккер, И. Мартинов ва дигарон аввалин омӯзгорони Консерватория буданд. Устодони мусиқии собиқ шӯравӣ М. Гнесин, С. Василенко, Л. Ревуский, Ю. Тюмин ва дигарон барои ба роҳ мондану ривоҷ додани таълими мусиқӣ дар К. кумак карданд. Дар ибтидо Консерватория ҳамагӣ 5 кафедра ва курси тайёрӣ дошт. Консерватория соли 1985 дорои фак-таҳои назарияи композитсия, фортепиано, вокалу хор, оркестри созҳои халқӣ, 20 кафедра, шуъбаҳои шабона, ғоибона ва тайёрӣ, аспирантура, студияи опера (аз 1964), мактаби мусиқии ёздаҳсола (аз 1939), китобхона, музеи созҳои халқӣ, устохонаи тармими созҳои халқӣ, кабинети мусиқии халқӣ, оркестри симфонӣ, ансамбли мақомхонон ва ғ. мебошад. Консерватория дар давоми мавҷудияташ беш аз 4 ҳаз. мутахассиси соҳаи мусиқӣ тайёр кардааст (1985). Арбобони санъати мусиқии Ӯзбкистон Ф. Кароматов, Т. Визго, С. Векслер, Ҳ. Носирова, С. Қобилова ва дигарон дар Консерватория таҳсил кардаанд. Консерватория барои ҷумҳуриҳои Тоҷикистон, Туркманистон, Қирғизистон низ мутахассис тайёр кардааст. С. 1976 К. номи Мухтор Ашрафиро гирифт. Дар солҳои гуногун ба К. А. Лисовский (1936-45), Мухтор Ашрафӣ (1947-61, 1971-75), Ҳ. Раҳимов (1961-71) ва дигарон Консерваторияро сарварӣ кардаанд. Ҳунарпешагон ва муҳаққиқони тоҷик Шарофиддин Сайфиддинов, Миратулло Атоев, И. Абдуллоев, Ёқуб Сабзанов, Фирӯз Баҳор, Фозил Солиев, Ю. Мамедов, А. Абдурашидов, Фароғат Азизӣ, Аслиддин Низомов, Ҷӯрахон Обидпур, Қ. Қурбониён, М. Баротов, С. Халилов, А. Ниёзмамадов ва дигарон ҳамин Консерваторияро хатм намудаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. — Душанбе: Аржанг, 2019. — С.189. — 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
Минтақаҳои дорои иқлими уқёнусӣ дар рӯи замин мувофиқи таснифи Kоppen ("Cfb", "Cfc", "Cwb" ва "Cwc")
**Иқлими баҳрӣ** ё **иқлими уқёнусӣ** — иқлими уқёнусӣ иқлиме аст, ки бештарини парокандагиро дар савоҳили ғарбии қораҳо дар арзҳои ҷуғрофиёии миёнӣ дорад.

| **Иқлими {{{Мавқеъ\_насаб}}}** |
| --- |
| Нишондод | Янв. | Фев. | Март | Апр. | Май | Июн | Июл | Авг. | Сен. | Окт. | Нояб. | Дек. |
| Максимуми мутлақ, °C | 14,9 | 18,5 | 22,2 | 27,1 | 30,6 | 34,3 | 35,0 | 37,3 | 33,4 | 28,2 | 18,9 | 15,2 |
| Минимуми мутлақ, °C | −16,6 | −16,1 | −11,1 | −4,9 | −2,4 | 1,4 | 2,4 | 0,2 | −0,4 | −5,7 | −9,1 | −16,1 |

Тавсиф
------

Аз вижагиҳои маъмули он тобистонҳои гарм (вале на доғ) ва замистонҳои хунук (вале на сард) аст. Ба хотири тӯдаҳои ҳавои дарёии пойдор ва ҳамешагӣ, ки аз миёни иқлими уқёнусӣ убур мекунад ва бидуни ҷабҳаҳои хеле гарм ва хеле сард аст, ихтилофи миёнгини дамои солонаи он нисбат ба иқлимҳои дигари ҳамарз нисбатан кам аст. Ин иқлим маъмулан бидуни фасли хушк аст ва бориш дар тӯли сол дар ҳамаи фаслҳо тақрибан ба як андоза аст. Иқлими уқёнусӣ иқлими ғолиби бештари манотиқи Аврупо аст ва дар ин қора нисбат ба қораҳои дигар пешравии бештаре дар хушкӣ дорад. Ин иқлим ҳамчунин бахшҳое аз риштакӯҳи Ополош ва ҷануби ғарбии Амрикои Ҷанубӣ, ҷануби шарқии Австралия ва Зеландияи Нав ва бахшҳои кӯчаке аз Африқоро дар бар мегирад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Луғати энсиклопедии ҷуғрофӣ. Мафҳумҳо ва истилоҳот / Ч. ред. А.Ф. Трешников ; Эд. шумор : Э. Б. Алаев , П. М. Алампиев, А Г. Воронов ва дигарон. - М.: Энсиклопедияи шӯравӣ, 1988. — 432 с.
**Холаҳмад Маҷидов** (тав. 15.11.1948, н. Ховалинги вил. Хатлон) – сархормейcтери Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (1997).

Зиндагинома
-----------

Холаҳмад Маҷидов соли 1967 омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе, 1971 Консерваторияи давлатии Тошкандро хатм кардааст. Солҳои 1972-75 директори мактаби мусиқии н. Москваи вилояти Хатлон, аз с 1975 хормейстер ва аз соли 1981 сархормейстри Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ. Маҷидов донандаи хуби мусиқӣ, навозандаи якчанд созҳои гуногуни мусиқист. Ба қавли М. Карамхудоев: «Фаъолияти кориаш чун хормейстер аз соли 1973 оғоз ёфтааст. Солҳои 1973-75 хормейстери сурудҳои дастаҷамъии н.–ҳои Москва, Муъминобод, Ховалинг, Фархор, Кӯлоб ва Панҷакент дар озмуни «Бустон» буд. 
Дар саҳнаи Театри давлатии академии опера ва балети ба номи С. Айнӣ зиёда аз 100 опера ва намоишномаҳоро барои атфолу наврасон ба саҳна гузоштааст. С. 1998 хори Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ бо роҳбарии Маҷидов дар Озмуни байналмилалии хорсароён бо иштироки 39 кишвар ҷои дувумро соҳиб гашт. Барномаи сурудҳои халқии дастаҷамъии Театр низ дар ҳамин озмун ғолиб дониста шуд. Маҷидов Дар хониши сурудҳои дастаҷамъиии ҷашнҳову намоишҳои ҷумҳурӣ роҳбарӣ кардааст».

Эзоҳ
----

1. ↑  Cомонаи театр
2. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.227. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
**Парвиз Бобомуродов** (*Бобомуродов Парвиз Уктамович*; зод. 2 ноябри 1992, Панҷакент, вилояти Суғд, Тоҷикистон) — иқтисоддон, омӯзгор, номзади илмҳои иқтисод (2021), дотсент.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи мактаби № 29-и шаҳри Панҷакент (соли 2010) ва факултети иқтисод ва идораи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (соли 2015). Соли 2020 дар Шӯрои диссертатсионии 6D.КОА-029 назди Донишгоҳи Славянии Россия ва Тоҷикистон дар мавзӯи «Ташаккулёбӣ ва рушди зерсистемаҳои инноватсионии минтақавӣ (дар маводи вилояти Хатлони Ҷумҳурии Тоҷикистон)» аз рӯйи ихтисоси 08.00.05 — Иқтисод ва идоракунии хоҷагии халқ (идоракунии инноватсияҳо) рисолаи номзадиашро дифоъ карда, дараҷаи номзади илмҳои иқтисодро ба даст овардааст.

Фаъолияти корӣ
--------------

Баъди хатми донишгоҳ фаъолияти педагогии худро аз сентябри соли 2015 оғоз карда, солҳои 2015—2016 муаллими кафедраи технологияи иттилоотӣ ва иқтисодиёти Коллеҷи технологии шаҳри Душанбе, солҳои 2016—2018 ассистенти кафедраи система ва технологияи иттилоотӣ дар иқтисодиёти Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон, солҳои 2018—2021 ассистенти кафедраи система ва технологияи иттилоотӣ дар иқтисодиёти Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон, аз сентябри соли 2021 дотсенти кафедраи система ва технологияи иттилоотӣ дар иқтисодиёти Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи беш аз 30 таълифоти илмиву омавӣ аз ҷумла 1 монография, 1 китоби дарсӣ барои мактабҳои олӣ, 1 васоити таълимӣ мебошад.

Осор
----

* Технологияи информатсионӣ: Васоити таълимӣ. — Душанбе. 2019. — 212 с.
* Формирование и развитие региональных инновационных подсистем (на материалах Хатлонской области Республики Таджикистан) (Монография). Душанбе, 2021. — 130 с.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.* Фармоиши №94 барои додани дараҷаи илмӣ. *vak.tj* (30 марти 2021). 19 Январ 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 22 апрели 2021.
2. ↑  На правах рукописи. *www.google.com*.  Российско-Таджикский (Славянский) университет.. 19 Январ 2022 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
3. ↑  Ҳайати профессорон ва омӯзгорон. *tgfeu.tj*. 19 Январ 2022 санҷида шуд.
Шаблон:Врач**Шириншо Шириншоевич Шотемор** (тоҷикӣ: Шириншо Шириншоевич Шотемур; 3 сентябр 1932 (1932-09-03), Лопасня, РСФСР, СССР — 3 июни 2020, Москва) — советский и российский врач-рентгенолог, кандидат медицинских наук, доцент, зав. отделением лучевой диагностики и томографии Бо́ткинской больницы города Москвы:

История Боткинской больницы — это во многом история великих врачей, которые в ней работали с момента основания в 1910… Шириншо Шириншоевич стоял у истоков формирования службы лучевой диагностики, включая традиционную рентгенографию, КТ и МРТ в Боткинской больнице <…> являлся уникальным специалистом в области лучевой диагностики с большим кругом профессиональных интересов. …блестяще читал лекции, которые собирали огромные аудитории, создал настоящую школу практических рентгенологов. Не было ни одной диагностической задачи, которую бы он не смог решить.
Шаблон:Конец цитаты



1. 1 2  Синицын В. Е. 2020.
2. 1 2  Память о выдающихся врачах Боткинской больницы.
3. ↑  Назарова З. О.
4. ↑  Вестник рентгенологии и радиологии.
5. ↑  Шоҷамолов, 2019.
6. ↑  Врач и учитель отечественной рентгенологии СССР и России.
7. ↑
8. ↑  Всероссийский национальный конгресс лучевых диагностов и терапевтов.
9. ↑
10. ↑  Достойный сын своего отца Шириншо Шириншоевич Шотемор, 2023.
Ҳоҷӣ Сайидолими Каздонӣ тав(20.03.1927.ваф.18.08.2013)шоир,табиб,омӯзгор,Аълочии маорифи халқ (1981),узви хазинаи адабии ИНТ(2010),узви Иттифоқи журналистон (1995)
Ҳоҷӣ Сайидолим Каздонӣ соли 1927 дар деҳаи Каздон дар оилаи косиб таваллуд шудааст.Дар хурдӣ дар назди Эшони Ҳоҷӣ Рӯзаи Аён сабақ омӯхта сипас ба мактаб рафтааст.Бо сабаби сар задани Ҷанги Бузургӣ Ватанӣ муддате дар колхози кор карда сипас ба Омузишгоҳи Уротеппа меравад.Соли 1952-1956 донишҷӯи ДДОТ,Аввалин омӯзгори дори маълумоти оилӣ дар Каздон.Пас хатми Донишгоҳ ба деҳа баргашта ба омӯгорӣ машғул мешавд.Тӯли зиёда аз 40 сол дар мактаби ба номи Бедил аз фанни забон ва адабиёт инчунин аз риштаи алифбои ниёгон ба тадриси хонандагон машғул мешавад.Ҳоӣ Саидолими Каздонӣ шогирдони зиёде аз ҷумла:академик Қурбон Восеъ,профессор Нарзулло Қурбонов,арабшинос Нарзуллоҳ Назар,сафир Зубайдулло Зубайдов,адабиётшиносон Ҳамза Боқиев,Ризо Хокироев,професоор Бахшулло Ҷумаев ва дигарон мебошанд.Ҳоӣ Саидолим бо бисёре аз шахсиятҳои шинохтаии сиёсиву фарҳангӣ аз ҷумла:Лоиқ Шералӣ,Гулназар,Сайдалӣ Маъмур,Сафаралӣ Кенҷаев,Адирмуҳаммад Зафарзода,Ҳомидҷон Зоидов,Файзулло Ансорӣ,Аҳмад Абдуллоев,Аҳрор Мухторов,Ҳақназар Ғоиб,Мақсуд Шукуров,Шерхон Салим,Расулхон Ҳодизода,Муҳаммадон Шакурӣ,Собирҷон Мирзоев,Худоӣ Шариф,Султон Сафар,Меҳмон Бахтӣ,Доро Наҷот,Қутбӣ Киром,Махсум Олимӣ,Яъқуб Аълоев риштаи дустӣ доштанд.Аз соли 1998 ба нафақа баромада дар шаҳри Душанбе ба кори эҷодӣ машғул буд.Муаллифи китобҳои "Баҳр дар кӯза","Умри дубора","Тушаи мусофир","Наврӯз вууди сабза бедор кунад" ва ғайраҳо мебшад.Инунин як атор мақолаҳои Ҳоҷӣ Саидолим дар матбуоти даврӣ дар боби одобу ахлоқ ба табъ расидаат.Ҳоӣ Сайидолими Каздонӣ ба шаҳрҳои Бухоро,Самарқанд,Ургут,Боку сфар кардааст.Дар баробари касби омӯзгорӣ инчунин табиби ҳозиқ ва ботариба буд,ки даҳо шахсиятҳои маъруфу машҳури ҷумҳуриро табобат кардааст.
Дар бораи Ҳоҷӣ Саидолим як қатор мақолаҳо аз ҷониби адабиётшиносон ва олимон таълиф шудааст.Ба гуфтаи профессор Мирзо Аҳмадов "Ҳоҷӣ Саидолим аз овони донишҷӯи ҷавони чусту чолок,озода ва дилдарёб буд вале дорои иродаи мустаҳкам буд.Ҳоҷӣ Саидолими Каздонӣ соли 2013 дар синни 86 солагӣ аз олам дар гузашт.
Ӯ тавонист номи худро абадан дар соҳаи маориф ва илм сабт созад.
**Наҷибуддини Ҷурфодқонӣ** (? — 1266, Ҷурфодқон, Эрон) — шоири форс-тоҷик. Дар аксари тазкираҳо («Рӯаи равшан»-и Сабо, «Оташкада»-и Озар, «Маҷмаъ-ул-фусаҳо»-и Ризоқулихони Ҳидоят) оид ба Наҷибуддини Ҷурфодқонӣ ҳамчун шоири баркамол ва писандида маълумот дода мешавад, вале тарчумаи ҳолаш баён нагардидааст. Давраи ҷавониаш дар Бағдод гузаштааст. Дар ҳамин ҷо ба ҳамлаи урдуҳои Чингиз дучор гардид ва дар қалъае паноҳ бурд. Ҳангоми зиндагиаш дар Ирок ба мадҳи ҳукмронони он кишвар қасидаҳо гуфта­аст. Баъдтар Наҷибуддини Ҷурфодқонӣ ба Исфаҳон омад ва ба хидмати ҳокимони салҷуқӣ даромад. Наҷибуддини Ҷурфоқдонӣ ҳамасри Муҷируддини Байлақонй буда, пас аз Камолуддини Исфаҳонӣ дуюмнн шоири барҷастаи қасидаcapo, яке аз беҳтарин шуарои сабки ироқӣ мебошад. Девони Наҷибуддини Ҷурфодқонӣ, ки дорои 40000 байт аст, то замони мо маҳфуз мондааст. Инчунин бо номи «Башар ва Ҳинд» маснавие дорад, ки дар Бағдод сурудааст. Бадеиёти касидаҳои Наҷибуддини Ҷурфоқонӣ баланд, забонашон фасеҳу равон аст.

Дар яке аз қасидаҳояш чунин гуф­тааст:

Зи рӯи ин чамани обгун ва даст омад

Ҳазор лолаи серобу наргиси махмур.

Ба расми шӯъбадабозӣ фалак бурун овард,

Зи зери ҳуққаҳои хуршед мӯҳраҳои булӯр…

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Наҷибуддини Ҷурфодқонӣ // Муҳит — Плеханов. — Д. : СИЭСТ, 1984. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 5).