|  |
| --- |
| بسم الله الرحمن الرحيم |
| Бахше аз маҷмӯъаи мақолаҳои: |
| 
**Ислом** |
| 
**Ақоид**

**Имон ба Аллоҳ** 
**Имон ба фариштагон**
**Имон ба Расул ва анбиё** 
**Имон ба китобҳои осмонӣ**
**Имон ба рӯзи қиёмат**
**Имон ба қазо ва қадар** |
| 
**Аркони Ислом**

**Шаҳодатأَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسوُلُ اللَّهِ**
**Намоз**
**Рӯза**
**Ҳаҷ**
**Закот** |
| 
**Сарчашмаҳои шариъат**

**Қуръони Карим**
**Суннати Пайёмбар**  •
**Аҳодиси Аҳли байт**
**Иҷмоъи қавлҳои уламо**  •
**Қиёс**
**Иҷтиҳод** |
| 
**Шахсиятҳо**

**Муҳаммад (ﷺ)**
**Анбиё**  •
**Аҳли Байт**
**Саҳоба**  •
**Хулафои Рошидин**
**Имомат**  •
**Модарони муъминин** |
| 
**Фирқаҳо**

**Суннӣ** (Салафӣ  • Ашъарӣ • Мотуридӣ
**Шиъа** (Зайдия  • Имомат)
**Хавориҷ** (Азориқа  • Наҷдия • Суфрия • Ибозия)
**Каломия** (Мурҷия • Муътазила • Ҷаҳмия • Ҳарурия)
**Дигар фирқаҳо**  |
| 
**Таърих ва ҷуғрофия**

**Шаҳрҳои муқаддас**
**Маккаи Мукаррама** 
**Мадинаи Мунаввара**  •
**Қудси Шариф**
**Ҷойҳои муқаддас**
**Масҷидулҳаром** 
**Масҷиди Набавӣ**  •
**Масҷидулақсо**
МасҷидулҳаромМасҷидулҳаром
Масҷиди НабавӣМасҷиди Набавӣ
МасҷидулақсоМасҷидулақсо
**Хилофати исломӣ**
**Хилофати Рошидин**
**Хилофати Уммавиён**  •
**Хилофати Аббосиён**
**Хилофати Қуртуба**  •
**Хилофати Муваҳҳидун**
**Хилофати Фотимиён**  •
**Хилофати Усмонӣ**
**Футӯҳоти исломӣ**
**Макка**  • 
**Шом** • 
**Форс** 
**Миср** • 
**Мағриб** • 
**Андулас** • 
**Гул** 
**Қустантиния** • 
**Итолиёи Ҷанубӣ** • 
**Ҳинд** |
| 
**Идҳо ва маворид**

**Идҳо дар Ислом**
**Иди Фитр**  •
**Иди Азҳо**
**Мавориди исломӣ**
**Мавлуд**  •
**Ошӯро**
**Соли нави исломӣ**  
**Эҳёи шаби Қадр**
**Шаби Барот**
**Шаби Меъроҷ** |
| 
**Ислом дар ҷаҳон**

الإسلام حسب البلدالإسلام حسب البلد
**Ислом дар Аврупо**
**Ислом дар Африқо**
**Ислом дар Осиё**
**Ислом дар Амрико**
**Ислом дар Уқёнусиё** |
| 
**Ҳамчунин нигаред**

**Фарҳанги исломӣ**
**Ислом ва дигар адён**
**Ҷаҳони Ислом**
 
**Портали Ислом** |

Акс:Time of Adhan, Great Mosque of Mecca - Jan 6, 2018.webmВақти азон, дар Масҷидулҳароми Макка - 6 январи 2018
Каъба
Тавофӣи ҳоҷиён дар Каъба соли 2016
**Каъба** (ар. الكعبة‎ «мукааб») — азизи муъминон ки намуди сохти мукаабро дорад ва дар дохили ҳавлии Масҷидулҳаром (Макка) қарор дорад.

Ин ҷойи асосие, ки мувофиқи фармони Қуръон ҳар як бандаи муъмин бояд зиёрат (ҳаҷ) кунад. Каъба аз забони арабӣ, ишораи рамзии номи *ал-Байт ал-Ҳарам*-ро дорад, ки маънояш *«хонаи азиз»* аст.

Тафсир
------

Каъба бинои чоркунҷаест, ки аз санги хокистарранг сохта ва ҳавлиаш бо сутунҳои равоқбандишуда иҳота шудааст. Дарозиаш 13 м, бараш 12 м, баландиаш 15 м мебошад. Мусулмонон Каъбаро Байтулаллоҳ (хонаи Аллоҳ), Байтулҳарам (*«хонаи азиз»*) ва Масҷидулҳаром (масҷиди муқаддас) меноманд. Дар кунҷи шарқии девори берунии Каъба санги муқаддас-Ҳаҷаруласвад (ар. الحجر الأسود‎) — санги сиёҳе, ки дар рукни шарқии хонаи Каъба ҳудуди 1,5 м баландтар аз сатҳи замин дар тарафи рости дари Хона дар бурҷе гузошта шудааст. Онро «санги Иброҳимӣ» низ меноманд, зеро ба ривояти динӣ гӯё Маккаю Каъбаро Иброҳиму Исмоил сохтаанд. Санг дар иҳотаи 3-4 қатор толору манораҳо гузошта шудааст. Ибтидои соли 930 пайравони фирқаи қарматия, Абӯтоҳир Сулаймони Ҷаннобӣ – сарвари қарматиёни Баҳрайн (дар Ҳаҷар) соли 317 ҳ./929 мелодӣ моҳи зулҳиҷҷа дар мавсими ҳаҷ ба Макка ҳамла кард ва пас куштори ҳоҷиён ва ғорати хонаи Каъба Ҳаҷаруласвадро бо худ ба Ҳаҷар – пойтахти қарматиён дар Баҳрайн бурд ва то соли 339 ҳ. ба муддати 22 сол хонаи Каъба бе Ҳаҷаруласвад монд. Соли 339 ҳ./951 мелодӣ бо миёнаравии халифаи сулолаи аббосӣ дар Бағдод Ҳаҷаруласвад нахуст ба Куфа ва пас аз он ба Макка фиристода шуд ва 10 зулҳиҷҷаи он сол бори дигар дар ҷояш гузошта шуд.

Кисвати Каъба (ар. كسوة‎) — чодар ва порчаи сиёҳест, ки хонаи Каъба ба ҷуз новадон ва дараш ба он пӯшонида мешавад, домани он то поёни деворҳо мерасад ва бо ҳалқаҳои чармине ба шодурвони Хона баста мешавад.

То ислом Каъба маъбади бутҳои сершумори қабилавии арабҳо буд. Мувофиқи ривоятҳо дар атрофи Каъба зиёда аз 300 санам (асном) ва гӯри пайғамбарон мавҷуд буданд. Баъдтар ҳамаи санамҳо нест карда шуда, Каъба ҷойи асосии муқаддаси мусулмонон гардид. Дар ҳавлии Каъба чашмаи Замзам воқеъ аст. Мусулмонон уҳдадор ҳастанд, ки ҳангоми намоз ба Каъба рӯ оранд қибла ва дар тӯли зиндагӣ агар имкони молиявӣ дошта бошанд, онро боре зиёрат, (ҳаҷ) намоянд.

Дар вақти ҳаҷ дар инҷо зуд зуд воқеъаҳои нохуш рӯй медиҳанд, аз сабаби фушурдани ҳамдигар одамон ҳалок мегаштанд. Ин мусибат оҳиста-оҳиста ба сахтии қоидаи зиёраткунӣ ва зарурати паҳн кардани Масҷидулҳаром овард.
Яке аз ҳамин гуна паҳнкунӣ соли 1344 ҳиҷрӣ дар вақти подшоҳии Абдул Азиз ибни Абдурраҳмон шуда гузашт. Дар соли 1373 ҳиҷрӣ дар Масҷидулҳаром чароғон ва ғуборкаши барқӣ пайдо шуд. Дар натиҷаи корҳои бузурги сохтумонӣ, ки дар вақти ҳукмронии Сауди IV, Файсал ва Ҳалид идома дошт, масоҳати масҷид бо майдони гирди Каъба то 193 000 м. кв. зиёд шуд ва ғунҷоиш то 400 000 нафарро ташкил кард. Дар вақти ҳукмронии Фаҳд масҷид бо тартиби конденсионерии ҳаво, оташхомушкунӣ ва қубур таъмин гашт. Масоҳати масҷид ба 356 000 м кв. ва ғунҷоиш то 600 000 нафар расид. Соли 2007 давраи нави таъмири масҷид ибтидо гирифт, ки дар оқибати он 1,6 млн имондор метавон ҷой гиранд. Майдони гирди Каъба аз 20 метр ба 50 метр расид ва аз 52 000 то 130 000 тавофон дар як соат метавонанд дар гирди Каъба тоб хӯранд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Доиратулмаорифи форсӣ. – Ҷ. 2. – С. 2027; Муҳйиддин Аҳмад Имом, Фӣ риҳоби-л-Байти-л-ъатиқ. Нусхаи электронии он дар мак­табаи шомила.
2. ↑  Донишномаи Ҳисор — Д.: "Ирфон", 2015, —с. 296

Сарчашма
--------

* kabe live tv Бойгонӣ шудааст 4 январи 2013  сол.
* Священная Мекка и Кааба. История строительства. Чёрный камень. «Место Ибрагима» Бойгонӣ шудааст 1 ноябри 2017  сол.
* Кааба: происхождение, история и устройство по материалам саудовских, иранских и египетских первоисточников, включая русское иновещание некоторых из этих стран — в тексте и аудио, рус.
* Краткое изложение истории Каабы
* Виртуальная энциклопедия Хаджа. Большая фотогалерея
* Внутри Каабы. История Храма от ангелов до Saudi BinLadin Group. Бойгонӣ шудааст 19 марти 2012  сол.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Башкирская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Ислама (1 изд.)
* Ислама (2 изд.)
* Ислама (3 изд.)
* Исламский энциклопедический
* Кругосвет
* Ларусса
* Литовская универсальная
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Православная
* Britannica (онлайн)
* Infernal (6e éd.)
* New International
* TDV İslam Ansiklopedisi
* Гранат

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4100796-7
* J9U: 987007566391905171
* NKC: ph660023
* VIAF: 247665120
* WorldCat VIAF: 247665120

 |

| ⚙️ Ҳаҷ ва умра |
| --- |
| Аркон | Эҳром • Тавоф • Саъй • Вуқуф дар Арафот • Сангзанӣ ба шайтон |  |
| Топонимҳо | Макка • Мадина • Ҷидда • Сафо ва Марва • Арафот (кӯҳ, водӣ) • Муздалифа • Мино • Миқот |
| Шахсиятҳо | Иброҳим • Исмоил • Ҳоҷар • Муҳаммад • Амиру-л-ҳаҷ • Ҳоҷӣ |
| Масҷидҳо | Масҷидулҳаром (замзам) • Каъба (кисва • ҳаҷаруласвад) • Масҷиди Набавӣ |
| Рӯзҳо | Иди Қурбон • Рӯзи Арафа • Айёми Ташриқ |
| Ниг. | Ҷамарот • Пешомадҳо • Аркони ислом • Талбия • Вазорати Ҳаҷи Арабистони Саудӣ
 |


|  |  |
| --- | --- |
| Аллоҳ | *Ин мақолаи ба Ислом алоқаманд нопурра аст. Шумо метавонед бо пурра кардани он ба Википедиа кӯмак кунед.* |