recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Фурқат** (тахаллус; ном ва насаби Зокирҷон Холмуҳаммадов 1859, Қӯқанд - 1909 Ёрканд) шоир, мутафаккир ва публисисти ӯзбек. Дар мадрасаи Қӯқанд таҳсил намуда, забонҳои арабию форсӣ, назми классикии Шарқро омӯхтааст. Соли 1889 ба Тошканд рафта, бо тахаллуси Фарҳат шеър гуфтааст. Соли 1894 ба кишварҳои Осиёи Ҷанубӣ, нимҷазираи Балкан ва Ҳиндустон сафар кар ва оқибат дар Ёрканд (Қошғар), ҳозира Синтсзян Уйғури Ҷумҳурии Халқии Чин аз таъқибу аъёну ашроф паноҳ бурд.

Фурқат дар ғазалиёти ишқиаш қадри одамро баланд бардошта, сӯфигарию дунёбезориро маҳкум кардааст. Дар шеърҳои ҳаҷвиаш ҳарисии аъёну ашроф, саводогарон ва рӯҳониёнро фош намудааст. Фурқат дар шеърҳое, ки мазмуни иҷтимоӣ доранд, аз рӯзгори душвори халқи меҳнаткаш ба андеша рафта, бенизомии тартиботи ҷамъиятиро мазаммат намудааст. Фурқат ҳамчун роҳбари ҳаракати маорифпарварӣ дар нашъунамои кишвар ва зиёиёни он чӣ аҳамият доштани маданияти русто таъкид кардааст. Ғояҳои маорифпарварии Фурқат ва ҳамфикрону пайвравони ӯ дар инкишофи адабиёт, фалсафа ва педагоникаи ӯзбек ва мубориза ба муқобили урфу одатҳои манфури замони феодализм мақоми арзанда доранд. Фурқат яке аз асосгузорони рӯзноманигории ӯзбек ба шумор меравад. Ӯ чандин сол дар **Туркистон вилоятининг газети** (*Газетаи вилоятии Туркистон*, аз 1870 то 1917 чоп шудааст) ҳамкорӣ кардааст. Фурқат ба адабиёти классикии форс-тоҷик таваҷҷуҳи зиёд дошт ва дар жанрҳои ин адабиёт асарҳо офардидааст. Боре ба Хуҷанд омада, бо Тошхӯҷаи Асирӣ вохӯрдааст. Ба забони тоҷикӣ низ шеър гуфтааст (масалан, ғазале дар радифи нест). **Чор дарвеҳ** ва **Нӯҳ манзар**-ро ба забони ӯзбекӣ тарҷума кардааст.

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.

1. ↑  Фуркат // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
**Евгения Ивановна Рогулина** (24.12.1906, ш. Самара — 25.05.1984, ш. Душанбе) — ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон (1962), Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1969).

Зиндагинома
-----------

Техникуми ҳунари синамои шаҳри Ленинградро (1928) хатм намуда, дар киностудияи «Межрабпомфилм» нақшҳо бозидааст. Солҳои 1938—1952 актрисаи Театри драмаи русии ба номи А. Пушкин ш. Ашқобод буд. Аз соли 1952 дар Театри драмаи русии ба номи В. Маяковский кор кардааст. Дар бисёр спектаклҳо, амсоли «Фоҷиаи оптимистӣ», «Мария Трюдор», «Модарандар», «Мария стюарт», «Мартурано», «Андарзи Пани Дулская», «Соати бурҷи Кремл», «Падаратро эҳтиром намо», «Валентин ва Валентина», «Хатои Анна», «Раиси сездаҳум» симоҳои воқеию самимӣ офаридааст. «Модари фарзандони худ», «Навои варшавагӣ» ва чанд намоишномаи дигарро таҳия намудааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо медалҳо ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Шайх Абулҳасан Алӣ ибни Аҳмади Харақонӣ** (форсӣ: ابوالحسن علی بن جعفر بن سلمان بن احمد خرقانی‎; ? — 1034) — ориф, шайхи мутасаввиф ва шоири форс-тоҷик. Устоди Хоҷа Абдуллоҳи Ансорӣ.

Зиндагинома
-----------

Пас аз таҳсили улуми мутадовила ва расидан ба иршод ба умури тасаввуф машғул шудааст. Бо касби деҳқонӣ рӯз мегузаронд. Дар замони зиндагиаш дар байни хосу ом шуҳратёр гардида буд. Мувофиқи маълумоти манобеи диниву адабӣ Абулҳасани Харақонӣ бо ашхоси бузурги муосири худ Абдуллоҳи Ансорӣ, Абусаиди Абулхайр, Абуали ибни Сино ва дигар ҳамнишину ҳамсуҳбат шудааст. Дар маноқиби Абулҳасани Харақонӣ китобе бо номи «Нур-ул-улум» тадвин шудааст. «Нур-ул-улум» асарест, ки аз шеваи озодфикронаи тасаввуфи Хуросон шаҳодат медиҳад. Абулҳасани Харақонӣ аз даҳ боб иборат буда, дар бораи маънои истилоҳоти ирфонӣ чун дарвешӣ, мурид, ғариб, ориф, ҷавонмардӣ ва ғайра тавзеҳоти мухтасар дорад. Дар «Нур-ул-улум» андешаҳои Абулҳасани Харақонӣ дар бораи назария ва амалияи тасаввуф ба таври ихтисор омада, бештар ба масъалаҳои ахлоқӣ ва иҷтимоӣ дахл доранд. Чунин истилоҳоти муҳими тасаввуф — ҳаяҷон, ваҳйи қалб, муҷоҳида, риёзат дар «Нур-ул-улум» дар қолаби панду насиҳат ва ҷумлаҳои пурмаъно ва гоҳо печида баён шудаанд. Таъсири ақидаҳои Абулҳасани Харақонӣ ба тасаввуфи Хуросон хеле равшан аст ва истинод ба афкори ӯ дар осори Ансорӣ, Аттор, Саноӣ, Мавлоно, Самъонӣ, Айнулқузот, Абдураҳмони Ҷомӣ ва дигарон бисёр аст. Гуфтаҳои Абулҳасани Харақонӣ, инчунин баъзе маълумоти тарҷумаиҳолӣ дар бораи ӯ дар «Тазкират-ул-авлиё»-и Аттор, «Нафаҳот-ул-унс»-и Ҷомӣ ва дигар китобҳои суфия оварда шудаанд. Ба Абулҳасани Харақонӣ инчунин баъзе қитъаҳои шеър ва рубоиҳоро нисбат медиҳанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. ↑

Адабиёт
-------

* Бертельс Е. Э. Суфизм и суфийская литература, М. 1965;
* Нурулум, Китоби якто аз орифи беҳамто Шайх Абулҳасани Харақонӣ, Т. 1369 ҳ. шаҳри Олимов К.. Хорасанский суфизм. Д. 1993;
* Олимов К,. Баррасиҳо дар тасаввуф. Д. 1998.

Сарчашма
--------

* Абулҳасани Харақонӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Мактаби ибтидоӣ** — дар ин мактаб кудакони синфҳои 1-4 таҳсил мекунанд. Онҳо дар мактаби ибтидои хондан, навиштан ва кашидани расмхоро меомузанд.дар Тоҷикистон хондани мактаби ибтидои ва мактаби асосиро хатм кардан зарур аст. Омузиш дар мактаби ибтидои дар ояндаи хар яки мо роли калонро мебозад.
Мактаби ибтидои, муассисаи таълими, ки маълумоти ибтидоӣ медиҳад. Мактаби ибтидои ба талабагон хондан, навиштан ва ҳисобро меомӯзонад.


|  |  |
| --- | --- |
| Мактаб | *Ин мақолаи нопурра дар бораи мактаб мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Ширин Қурбонова** (тав. 12.06.1957, ш. Кулоб) — таърихшинос, номзади илмҳои таърих (1993), дотсент (2002). Дорандаи медали «Хидмати шоиста» (1999) ва нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2001) .

Зиндагинома
-----------

Ширин Қурбонова Солҳои 1977–1978 ҳамчун дӯзандаи хонаи хизмати маишии н. Қумсангир кор кардааст. Солҳои 1978–1982 дар факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил карда, онро бо дипломи аъло хатм намудааст. Солҳои 1982–1983 ассистенти кафедраи таърихи ҲКИШ, 1989–1992 аспиранти кафедраи таърихи ватани донишгоҳи омӯзгорӣ, 1993–2000 мушовири калони Комитети Маҷлиси Олӣ оид ба илм, маориф, фарҳанг ва сиёсати ҷавонон, 2000–2003 муовини ректори ДДОТ ба номи Қ. Ҷӯраев оид ба тарбия, 2003– 2004 сармутахассиси идораи кадрҳо, 2004–2005 сардори идораи таҳия, 2006–2007 сардори маркази технологияи информатсионӣ ва коммуникатсияи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Аз соли 2007 то ҳол директори Коллеҷи омӯзгории ш. Душанбе мебошад. Бо медали «Хизмати шоиста» (1999), бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2001) ва ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон қадр карда шудааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи зиёда аз 20 таълифоти илмӣ оид ба азхудкунии заминҳои бекорхобидаи Тоҷикистон ва муҳоҷиркунонии аҳолии минтаҚаҳои гуногуни ҷумҳурӣ мебошад.

Осор
----

* Освоение целинних земель в Южном Таджикистане. Д. 1990;
* Переселение – как это было. Д. 1993;
* Ташкили дарси берун аз синф барои хонандагони синфҳои VIVII. Д. 2001;
* Тарбияи насли наврас дар имрӯз. Д. 2001;
* Давлати Сомониён – аввалин давлати тоҷикон. Д. 2001;
* Таърихи сиёсии халқи тоҷик. Д. 2009;
* Маърифати шаҳрвандӣ. Д. 2009; (ҳаммуаллиф)
* Ташаккулу инкишофи маҳорат ва қобилиятҳои омузгорӣ. Д. 2009. (ҳаммуаллиф)

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Эзоҳ
----
**Иноят Насруддин** (*Иноят Насриддинов*; 15 феврали 1946, рустои Посурхӣ, ноҳияи Бойсун, вилояти Сурхондарё) — рӯзноманигор, нависанда ва дромнависи тоҷик. Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Иноят Насруддин 15 феврали соли 1946 дар рустои Посурхии ноҳияи Бойсуни вилояти Сурхондарёи Узбакистон ба дунё омадааст. Соли 1967 факултаи филологияи тоҷики Институти давлатии педагогии шахри Душанберо хатм намуда, дар Кумитаи телевизион ва радиои тоҷик ба фаъолият пардохтааст, аз муҳаррири хурд то сармуҳаррири идораи барномаҳои адабию бадеии радио ва телевизион расидааст. Аз соли 1992 то поёни умр (соли 2010) сармутахассиси раёсати фарҳанг ва ҳунари Вазорати фарҳанги Точикистон буд.

Бархе аз асарҳои вай дар теотрҳои Тоҷикистон рӯйи саҳна рафтаанд. Намоишномаи «Қотили ҷонҳо» яке аз намоишномаҳои муваффақест, ки ба қалами Иноят Насруддин таъаллуқ дорад.

«Шафақи нав», «Як рӯз ва ҳар рӯз» ва «Арзиши ҳаёт» ановини бархе аз китобҳоест, ки аз Иноят Насриддинов ба мерос мондаанд.

Даргузашт
---------

Иноят Насруддин рӯзи 2 августи 2010 дар асари сактаи қалбӣ дар синни 64-солагӣ дар шаҳри Душанбе даргузашт.

Осор
----

* «Асарҳои мунтахаб»;
* Румони «Саъди падар»;
* «Тулӯъи офтоб»;
* «Як рӯзу хазонрез»;
* «Мероси бобоӣ»;
* «Рӯзи эҷодӣ» (танзе аз рӯзгори удабою вузаро, ҳаҷвияҳо);
* Филмномаи «Чароғи ҳидоят» (филми бадеӣ-публитсисти ба муносибати соли бузургдошти Имоми Аъзам).

Эзоҳ
----

1. ↑  НАСРИДДИНОВ Иноят. *centrasia.org*.  ЦентрАзия. 2 феврали 2023 санҷида шуд.
2. ↑  Саттор Турсун: Иноят Насриддин ҳалолкор буд, дили беғубор дошт.... *old.kmt.tj*.  Китобхонаи миллии Тоҷикистон (10 январи 2016). 2 феврали 2023 санҷида шуд.
3. ↑  Насриддинов, Иноят (1989). *Цена жизни: Рассказы*. Душанбе: Адиб. ISBN 978-5-8362-0010-7.
4. ↑  Иноят Насриддинов даргузашт(тоҷ.). *www.bbc.com*.  BBC Tajik/Persian (2 августи 2010). 2 феврали 2023 санҷида шуд.
**Бахтовар Раҳмонзода** (*Раҳмонзода Бахтовар Раҳматулло*; зод. 23 феврали 1984, ноҳияи Данғара, вилояти Кӯлоб) - фарҳангӣ ва коргардони тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Бахтовар Раҳмонзода  23 феврали соли 1984 дар нохияи Данғара дар оилаи омӯзгор ба дунё омадааст. Дар мактаби миёнаи № 2 ноҳияи Данғара ва  коллеҷи ҷумҳуриявии Буийдоқов бо ихтисоси коргардон таҳсил кардааст. Донишгоҳи давлатии шаҳри Кӯлоб ба ихтисоси ҳуқуқшинос ва Академияи идоракунии давлити назди Президенти Тоҷикистон бо ихтисоси идоракунии давлатӣ хатм кардаст.

Корнома
-------

Фаъолияти кории худро аз соли 2003 дар Иттиҳодияи давлатии гурӯҳҳои эҷодию консертӣ сар карда то соли 2014 мутахассиси студияи сабтти овоз буд. Аз соли 2015 муовини аввали директори генералии Иттиҳодияи давлати  гурӯҳҳои эҷодию консертӣ, баъдан аз соли 2017 то соли 2023 директори генералии Иттиҳодияи давлатии гурӯҳҳои эҷодию консертӣ буд.

Бахтовар Раҳмонзода аз моҳи сентябри соли 2023 директори Филармонияи давлатии Тоҷикистон таъйин шудааст.

Ҷоизаҳо
-------

* 2007 - Аълочии фарҳанги Тоҷикистон
* 2022 - медали Хидмати шоиста

1. ↑  *Мирсаид Сатториён.* Падари Ситораи Кароматуллоро ба кори дигар гузарониданд(тоҷ.). *oila.tj*.  Оила (19 сентябри 2023). 8 феврали 2024 санҷида шуд.
**Подшоҳии юнонии Бохтар** (юн. Βακτρία), **Подшоҳии юнонии Балх** (форсӣ: پادشاهی یونانی بلخ‎) — давлат Осиёи Миёна, ки дар ибтидо ҳудуди Бохтар, Суғд, Мариғён ва эҳтимол, қисман Чочу Фарғонаро дар бар мегирифт.

Таърих
------

Подшоҳии юнонии Бохтар тақрибан соли 250 то мелод дар натиҷаи таназзули империяи Селевкиён ва аз он ҷудо шудани мулкҳои ҳозираи Осиён Миёна ба вуҷуд омад. Асосгузораш воли (эпарх)-и Бохтар Диодот буд. Диодот ба аъёну ашрофи юнонишудаи маҳаллӣ, ки аз Селевкиён ҷудо шудан мехостанд, такя карда, аз авҷи  ҳаракати озодихоҳии халқҳои Осиёи Миёна бар зидди ҳукмронии Юнону Мақдуния истифода бурд ва худашро шоҳ эълон кард. Минбаъд ҳудуди Подшоҳии юнонии Бохтар дар натиҷаи юришҳои ворисони Диодот (хусусан Деметрийи I) хело вусъат ёфт, вале пояи давлат ноустувор буд. Тақрибан соли 175 то мелод Подшоҳии юнонии Бохтар ба подшоҳиҳои юнонии Бохтар ва юнонии Ҳинд ҷудо шуд. Дар Подшоҳии юнонии Бохтар Евкратид соҳиби тахту тоҷ гардид. Дар аҳди ӯ Подшоҳии юнонии Бохтар охирин давраи тараққиёти худро аз сар гузаронд. Евкратид ба тахт нишаст ва унвони «Сотер» («Наҷотбахш»)-ро гирифта бо ҳамин гуё таъкид кардан мехост, ки вай Бохтарро аз Деметрий наҷот додааст.

Минбаъд у ҳокимияташро дар Бохтар пурзур намуд. Тақрибан соли 155 Евкратидро писараш Гелиокл кушт. Аз нимаи дуюми садаи 2 то мелод давраи инқирози иқтидори сиёсии Подшоҳии юнонии Бохтар фаро расид. Дар аҳди Гелиокл дар натиҷаи болоравии ҳаракати озодихоҳии халқҳои Осиёи Миёна бар зидди ҳокимони юнониибохтарӣ ва аз шим. шарқи мамлакат ҳуҷум кардани йуҷиҳои бодиянишин Подшоҳии юнонии Бохтар байни солҳои 140—130 то мелод барҳам хурд ва ба ҷои он давлати Кушониён таъсис ёфт. Дар натиҷаи ҳафриёти бостоншинохтӣ бисёр ёдгориҳои археологии давраи Подшоҳии юнонии Бохтар, ба монанди Кайқубодшоҳ, Баҳром, Ойхонум, Саксанохур ва ғайра кашф гардиданд. Робитаи тамаддуни Бохтар бо маданияти бои Ҳиндустон, юнониён ва Шарқи эллинӣ самараи бузург бахшид. Маҳз дар давраи мавҷудияти Подшоҳии юнонии Бохтар дар Осиёи Миёна буддоия паҳн гардид, вале зардуштия мавқеи худро гум накард, зеро аксари аҳолии маҳаллӣ ба вай эътиқод дошт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Шоҳии юнонии Бохтар // Ховалинг — Ҷӯяк. — Д. : СИЭСТ, 1988. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 8).

* Ғафуров Б. Г. Тоҷикон. Таърихи қадимтарин, қадим ва асри миёна, китоби аввал. Д. 1983;
* История таджикского народа, т. 1, М. 1983.


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Даврон Алиматов** (2 марти 1950, шаҳри Хуҷанд — 1 сентябри 2014 шаҳри Хуҷанд) — ҳунарпеша ва сарояндаи тоҷик. Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1984).

Зиндагинома
-----------

Алиматов Д. факултаи актёрии Институти давлатии театрии ба номи А. В. Луначарскийи шаҳри Маскавро хатм намуд (1971). Ҳунарпешаи Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов, (1971—1973), Ҳунарпешаи киностудияи «Тоҷикфилм» (1974—1975) буд. Аз соли 1975 ҳунарпеша ва сарояндаи Театри мазҳакаи мусиқии ба номи А. С. Пушкини шаҳри Хуҷанд. Солҳои 1993—2001 дар Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аз соли 2001 дар Факултети санъати ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров ҳамчун омӯзгор дарс медод. Ӯ 1 сентябри соли 2014 оламро падруд намуд. Дар шаҳри Хуҷанд ба хок супорида шудааст.

Эҷодиёт
-------

Дар офаридани ролҳои драмавию лирикӣ маҳорат дорад. Беҳтарин нақшҳояш: Янус «Тангаи ҷиноятӣ»-и Э.Раннет, Горетский «Васса Железновая»-и А. М. Горкий, Юнус «Ѓори аҷинаҳо»-и Г. Садиева дар Театри давлатии ҷавонони ба номи М. Воҳидов, Озар, Тамриз. «Суруди нотамом» ва «Фоҷиаи инсон»-и А. Атобоев, Зол «Зол ва Рӯдоба»-и Ш. Қиёмов, Рама «Рамаяна»-и М. Гусева ва ғ. дар Театри мазҳакаи мусиқии ба номи А. С. Пушкин. Дар кино низ ҳунарнамоӣ карда, образҳои Раҳимдод «Ҳеҷбудагон ҳар чиз мешаванд», режиссёр Т. Собиров, Ҳофиз «Субҳи Ганг», (режиссёр Л.Файзиев)-ро офарид. Алиматов Д. инчунин сарояндаи хушовоз буда, бештар лирикаи ишқӣ ва гражданиро тараннум мекунад. Овозаш форам аст. Ӯ нозукиҳои савту овоз ва маҳорати сарояндагиро аз Артисти Халқии ҶШС Тоҷикистон Ҷ. Набиев омӯхтааст. Мавзӯи сурудҳои Алиматов Д. асосан васфи модар, Ватан, сулҳ, ҷавонӣ ва ишқ, меҳнати софдилонаи деҳқонону пахтакорон, заҳмати коргарони қавиирода ва ғ.-ро дар бар мегирад. Ба як қатор сурудҳо оҳанг бастааст. Дар байни онҳо сурудҳои «Ватан» (шеъри М. Турсунзода, оҳанги Ҷ. Муродов), «Се меҳр» (шеъри Ғ. Сафарзода), «Ошиқ шудам, гуноҳ ин аст» (шеъри А. Лоҳутӣ), «Ба пахтакорон» (шеъри М. Аминзода), «Вафои ошиқон» (шеъри Лоиқ) ва ғ. шуҳрат доранд.

Нигаред
-------

* Феҳристи ҳунарпешаҳои хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон

Сарчашма
--------

* Ҷӯрабекова М. Артисти хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон Алиматов Даврон Абдуллоевич (маълумотномаи шарҳиҳолӣ) //Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Душанбе, 1988. — Ҷ. 1.- С. 137.
**Осорхонаи таърихӣ – кишваршиносии шаҳри Конибодом** — аз соли 1983 ҳамчун осорхонаи таърихӣ – кишваршиносӣ дар ш. Конибодом ба фаъолият шурӯъ намудааст. Осорхонаи дар тӯли фаъолияти 30 солаи худ зиёда аз 6500 ашёҳои таърихиро ҷамъоварӣ намудааст, ки бештари онҳо нигораҳои соҳаи мардумшиносӣ буда, ба расму ойин, анъана, тарзи либоспӯшӣ, рӯзгордорӣ, ҳунарҳои кандакории рӯи чуб, наққошӣ, маҳсулотҳо аз чубу фулӯз мебошанд, ки аз дорои ҳунару фарҳанги таърихии бойю ғанӣ будани гузаштагони мо гувоҳӣ медиҳанд.

Колексия ва экспонатҳо
----------------------

Бо саъю кӯшиши сармуҳофизи осорхона Иброҳимова Муяссара аз ҷониби шаҳрванд Акрамова 13 номгӯ ашёҳои қадима, ба монанди хуми калон, хуми хурд, дарзмоли оҳанин, зарфи кадугин, кафлези чӯбин, чилчӯб, деги нишолопазӣ ва кафгири нишологирӣ, хумча, хурмаҳои дугӯша ва чоргӯшакдор ба тариқи ройгон вориди осорхона намуда шуд. Чархи кулолии кулолгар Зиёев Маризо низ аз фарзандаш бо акс ва ҳунари дастии кулолгар ба тариқи ройгон қабул гардидааст. 
Бозёфти як нафар зодаи диёрамон - олими шинохта, таърихшинос Камол Абдуллоев мусаввараи «Манзараи бозори Канди бодом. Тасвири ҷараёни баркашидан ва кашонидани бодом» тақдим карда шуд. Миниатура аз матни «Бобурнома» - и шоир, нависанда, муаррих ҳокими Фарғона, Асосгузори сулолаи Муғулҳои Бузург дар Ҳиндустон, Зоҳириддин Муҳаммад Бобур (1483-1530) аз тарафи рассоми ҳинд Сур Дас тақрибан соли 1598 кашида шуда, нусхаи аслиаш дар осорхонаи миллии Ҳиндустон маҳфуз аст. 
Ҳоло дар осорхонаи таърихии шаҳр 18 толори экспозитсионӣ: толори доимоамалкунанда, толори мусаввирон, табиат, хонаи анъанавӣ, маснуоти оҳангарӣ, сафолот, сару либос, кандакорӣ дар рӯи чуб, ҳунарҳои муосири анъанавӣ, санъат, фарзонафарзандони Қанди куҳан, тиб, иштирокчиёни ҶБВ, маориф, кӯлолгар Бобо Мавлонов, толори Истиқлолият ва кишоварзӣ фаъолият менамояд. 
Шумораи нигораҳои осорхона феълан ба 6571 адад расидааст, ки аз ин 4981 адад нигораҳои фонди асосӣ ва 1590 адад нигораҳои фонди ёрирасонро ташкил медиҳад. Дар экспозитсияи осорхона 2060 адад нигораҳо ба намоиш гузошта шуда ва дар фонди пӯшида 4511 адад нигораҳо маҳфузанд.

Аксҳои коллексия
----------------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Нигаред
-------

* Осорхонаҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Феҳристи осорхонаҳои Тоҷикистон
* Минтақаи туристии Суғд

Манобеъ
-------

* Осорхонаҳои Тоҷикистон дар даврони истиқлол: Феҳристи адабиёт / Мураттиб ва муаллифи мақолаи муқаддимавӣ Ф. Шарифзода; Муҳаррир Ш.Комилзода. – Душанбе: Бухоро, 2013. – 224 с.– Матн ба заб. тоҷ. ва русӣ.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Осорхонаи таърихӣ – кишваршиносии шаҳри Конибодом. 27 августи 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 августи 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Осорхона | *Ин мақолаи нопурра дар бораи осорхонаҳо мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Павел Викторович Чернов** (тав. 1950) — арбоби иқтисодӣ ва давлатии Русия, солҳои 2003-2010 сарвазири ҳукумати Ҷумҳурии Карелия буд.

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1967-1972 донишҷӯи Донишгоҳи давлатии Мордовия буд. Баъди хатми омӯзишгоҳ ӯро ба РСС Карелия ба сифати устои СМУ-и Надвоискии трести «Сегежстрой» ба кор фиристоданд, баъд усто, сардори участка, саринженер шуда кор кард. Аз соли 1980 инҷониб саринженери трести «Сегежстрой» мебошад.

Соли 1985 ҷонишини сардори Управленияи «Главсевзапстрой»-и Вазорати саноат ва савдои СССР (Петрозаводск) таъйин шуд.

Аз соли 1988 — саринженери трести Петрозаводск оид ба сохтмони манзили калонпанел, сардори иттидодияи лоидакашию бинокории сохтмони хонадои калонпанел. Моҳи июни соли 1990 роҳбари Ассотсиатсияи лоиҳакашӣ ва сохтмони манзилҳои калонпанел (ПСО КПД) таъйин шуд (аз январи соли 1993 - ҶСП «Сохтмони манзили калонпанел»  ).

Павел Викторович кисми зиёди тарчимаи кори худро ба сохтмон бахшид. Бо иштирок ва рохбарии бевоситаи у комбинати целлюлозаю когази Сегежа, заводи алюминии Надвоицкий реконструкция карда, дар шаҳрҳои Петрозаводск, Сегежа ва Костомукша микрорайонҳои истикоматй сохта шуданд.

Соли 1998 ба вазифаи раиси Кумитаи давлатии Ҷумҳурии Карелия оид ба сохтмон, саноати сохтмон ва меъморӣ таъйин гардид. Солҳои 2000-2001 - муовини раиси ҳукумати Ҷумҳурии Карелия - раиси Кумитаи давлатии Ҷумҳурии Карелия оид ба сохтмон, саноати сохтмон ва меъморӣ. Солҳои 2001-2002 - ва. дар бораи. Ҷонишини якуми раиси ҳукумати Ҷумҳурии Карелия — раиси Комитети давлатии Ҷумҳурии Карелия оид ба сохтмон, санъати бинокорӣ ва меъморӣ.

Аз июни соли 2002 - муовини сарвазири ҳукумати Ҷумҳурии Карелия. 1 январи соли 2003 сарвазири ҳукумати Ҷумҳурии Карелия таъйин шуд .

27 июли соли 2010 дар робита ба истеъфои пеш аз мӯҳлат сарвари ҷумҳурӣ Сергей Катанандов, тибқи Конститутсияи Ҷумҳурии Карелия, ӯ аз вазифаи сарвазир озод карда шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  ЗАО «КПД» — 30 лет(пайванди дастнорас — *таърих*). 17 феврали 2010 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 8 Декабри 2009.
2. ↑  Республика Карелия. Премьер-министром правительства назначен Павел Чернов, 25.12.2002
**Штуттгарт** (олмонӣ: *Stuttgart* Штуттгарт [ˈʃtʊtɡaʁt], Stutengarten - "боғи аспҳо") - шаҳр дар Олмон, маркази маъмурии замини Баден-Вӯрттемберг, яке аз марказҳои муҳимтарини саноатӣ дар Олмон ва инчунин як маркази муҳими фарҳангист. Тақрибан 635 ҳазор нафар дар Штуттгарт (декабри соли 2016) умр ба сар мебаранд, шаҳр аз ин нишондиҳанда дар ҷои шашум дар кишвар қарор дорад .

Штуттгарт дар дарёи Неккар дар водии серҳосил ҷойгир аст, ки дар байни аҳолии маҳаллӣ бо номи "дегхонаи Штуттгарт" машҳур аст. Он як соата роҳ аз Алби Шваб ва Швартсвалд ҷойгир мебошад. Шаҳр ва агломератсияи шаҳрӣ (5,3 миллион)  дар топ-20 мегаполисҳои Урупо аз рӯи ММД дохил мешаванд; Ширкати байналмилалии машваратӣ «Mercer» Штуттгартро дар ҷои 21-ум дар рӯйхати беҳтарин шаҳрҳои барои сифати зиндагӣ дар соли 2015 , ва агентии инноватсионии 2thinknow бошад дар ҷои 24-ум дар дунё аз миёни 442 шаҳрҳо дар соли 2014 гузоштанд.

Аз нимаи ҳазорсолаи 6 пеш аз мелод, минтақаи Штуттгарт минтақаи муҳими кишоварзӣ буд ва макони зисти як қатор фарҳангҳо буд, ки замини бойи водии Неккарро истифода мекарданд. Соли 83 милодӣ империяи Рум ин минтақаро забт кард ва каструми азиме наздикт Бад-Каннштатта[en] сохт, ки онро минтақаи аз ҳама муҳим маркази минтақавӣ барои якчанд асрҳо гардонид. Штуттгарт соли 950 аз ҷониби герсог Скабиан Людолф таъсис ёфтааст, ки дар ҷойи ҳозираи шаҳр аспхонаи ҷангӣ сохт. 

Системаи нақлиёти Штуттгарт
Истгоҳи асосӣ дар Штуттгарт

Одамони машҳур
--------------

* Готтлиб Даймлер: Вай дар Штуттгарт таҳсил кардааст (1857 – 1862)
* Отто Ҳӯлдер: Вай дар Штуттгарт таваллуд шудааст (1859)
* Георг Вилҳелм Фридрих Ҳегел: Вай дар Штуттгарт таваллуд шудааст (1770)

Пайвандҳо
---------

Пайвандҳои берунӣ
-----------------

* Сомонаи расмии шаҳри Штуттгарт (олмонӣ) ) (англ.) )
* Ҳикояи Филокартикии Штуттгарт (рус.) )
* Портали русизабони Штуттгарт Бойгонӣ шудааст 5 май 2021  сол. (рус.) )

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 (нем.) — DESTATIS, 2023.
4. ↑  Bevölkerung nach Nationalität – vierteljährlich(олмонӣ). *Statistisches Landesamt BW*. 7 августи 2019 санҷида шуд.
5. ↑  The State and its people.  State of Baden-Württemberg. 14 октябри 2018 санҷида шуд.
6. ↑  Stuttgart(олмонӣ). *Initiativkreis Europäische Metropolregionen*. 7 августи 2019 санҷида шуд.
7. ↑  Mercer's 2015 Quality of Living City Rankings.  Mercer. 14 октябри 2018 санҷида шуд.
8. ↑  Innovation Cities™ Index 2015 : Global.  Innovation-Cities.com (30 July 2009). 14 октябри 2018 санҷида шуд.
**Мирзо Содиқи Муншӣ** — шоири тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Мирзо Содиқи Муншӣ тахминан солҳои 1166 (1753—1171) — 1758 дар деҳаи Чондори Бухоро таваллуд шудааст. Бо тахаллуси Содик шеър мегуфтааст. Хаёти шоир Мирзо Содики Мунши дар дарбори хукмронони мангит: амир Дониёл, амир Шохмурод ва амир Хайдар гузаштаааст. Як маротиба дар синни 63 солагиаш аз вазифа маъзул карда шуда ба Дарвоз бадарга карда шуда будааст.
Шоир Мирзо Содиқи Мунши моҳи 1-и мухаррами таърихи 1235 ҳиҷрӣ (20-октябри соли 1819) дар Карши вафот кардааст.
Мирзо Содиқи Мунши аз худ мероси гаронбахо гузоштааст, ки аз ғазалиёт, касоид, китъаот, мухаммасот, рубоиёт, фардиёт иборат аст. Маснавиҳои «Даҳмаи шоҳон», «Қазову кадар», «Рафъи тумани охугир ва Хайробод», «Манзумаи Ошик шудани дарвеш ба духтаре» ва чанде ашъоре, парокандае боки гузоштааст, ки то ҳанӯз 41 нусхаи хатти он маълум аст.

Аз ғазалиёт
-----------

Чан резӣ ба ҷафо ашки ҷигаргуни маро,
Эй ҷавопеша, биё рез дигар хуни маро.
Дил ба занҷири сари зулфи ту ороме дошт,
Шуд сабо силсилаҷунбон дили маҷнуни маро.
Бо ту, эй сангдил, афсонаи ман дарнагирифт,
Дар дили сахти ту навбад асар афсуни маро.
Шӯълаи оҳи дил оташ зада дар пираҳанам,
Сӯзи пинҳон чу дарун сӯхта беруни маро.
Гуфтӣ аз хотири маҳзуни ту шодам, Содиқ,
Шод кардӣ ба ҳамин хотири маҳзуни маро.
Чеҳра чун гул шамъи ҳар маҳфил намехоҳам туро,
Ҳар тараф чун шохи гул моил намехоҳам туро.
Мардуми чашми ҷаҳонбини манӣ, мурдам зи ҳаҷр,
Ҷуз даруни чашми худ манзил намехоҳам туро.
Кас намехоҳам, ки бандад дил ба сарви қоматат,
Чун санавбар зери бори дил намехоҳам туро.
Қобили базми ту набвад ҳар парешонрӯзгор,
Ҳамдами ин ҷамъи ноқобил намехоҳам туро.
Бар лаб омад ҷонам аз ғам ин ҳама таъҷил чист?
Ҷони ман чун умр мустақбил намехоҳам туро.
Масти ҳуснӣ ҳеч аз ҳоли ман огоҳ нестӣ,
Ин ҳама аз ҳоли худ ғофил намехоҳам туро.
Хуштар аст аз оқилӣ, Содиқ, ҷунуни ошиқӣ,
Тарки ақлу ҳуш кун, оқил намехоҳам туро.
Даҳани танги туро тунги шакар дар гарав аст,
Лабу дандони туро лаълу гуҳар дар гарав аст.
Анбарин зулфи туро мушки Хутан дар доман,
Рӯҳи гулгуни туро шамсу қамар дар гарав аст.
Зангии холи ту дар орази ҳамчун хуршед
Мисли ҳиндубачае мусҳафи зар дар гарав аст.
Шоми ҳиҷрони туро рӯзи висолат доранд,
Ҳар кӣ дар ҳар ду замон шому саҳар дар гарав аст.
Қади борлои туро сарви саҳӣ зери бағал,
Нозукандоми туро такяи пар дар гарав аст.
Мардумон аз ғами ҳиҷрони ту сар дар зону,
Бандаи Содиқи бечора, ки сар дар гарав аст.
Эй аз ниҳоли сарв қадат наврасидатар,
Абрӯйи дилкашат зи маҳи нав хамидатар.
Ҳастем ваҳшиён-ману дил, эй ғизоли чашм,
Ман аз дилу аз ман дили бедил рамидатар.
Бар мо марон саманди ҷафо ин ҳама ба ноз,
Эй шаҳсавор, дор инонро кашидатар.
Кам рафт бар матоъи хирад кас ба роҳи ишқ,
Роҳест пурмахотара, эй дил, хазидатар
Содиқ ба роҳи каъбаи васли ту қатъ кард,
Чандин ҳазор бодия лаб хушк, дида тар.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Мақолаи мазкур дар бораи шоир нопурра аст. Шумо ба Википедиа бо пурракардани он ёрӣ расонед*. |
**Маркази агрологистикии ҶДММ "Восток-1"** — 15 декабри соли 2023 дар ноҳияи Вахш мавриди баҳрабардорӣ қарор гардид.

Маркази агрологистикӣ аз сардхона, коргоҳи коркарди мева, банду басти он ва истеҳсоли карбос иборат мебошад. Иншооти нав бо саҳми соҳибкори ватанӣ Абдухолиқ Саидов ва ҷалби сармояи шарикони рушд бунёд карда шудааст.

сардхона барои нигоҳдории 300 тонна маҳсулоти кишоварзӣ пешбинӣ гардидааст. Дар сардхонаи навтаъсис асосан маҳсулоти кишоварзӣ, аз қабили мева, картошка, пиёз ва сабзӣ захира гардидааст. Сардхона бо мақсади беталаф нигоҳ доштани маҳсулоти кишоварзии хоҷагиҳои ноҳияи Вахш бунёд шудаааст.

Коргоҳи коркарди мева ва банду басти он бо хати нави технологӣ маҷаҳҳаз гардонида шудааст. Тавассути хатҳои нави технологии коргоҳ дар як сол қариб 80 тонна мева коркард карда мешавад. Дар коргоҳи коркарди мева ашёи хом аз ҳудуди ноҳияи Вахш ва дигар шаҳру ноҳияҳои вилояти Хатлон дастрас карда шуда, коркард ва банду баст карда мешавад. Дар коргоҳи нав меваи хушк ва дигар маҳсулот бастабандӣ гардида, дар шакли тайёр барои содирот омода мегардад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ифтитоҳи Маркази агрологистикии ҶДММ "Восток-1"-и ноҳияи Вахш(тоҷ.). *www.prezident.tj* (15 Декабри 2023). 24 Декабри 2023 санҷида шуд.
**ҶСП «Норд Азия Металл»** - корхонаи истеҳсолии Ҷамъияти саҳомии шакли пӯшида дар ноҳияи Спитамени вилояти Суғд воқеъ аст. Таъсис: сентябри соли 2016

Таърих
------

13 сентябри соли 2016 дар ноҳияи Спитамани вилояти Суғд бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон расми мавриди баҳрабардорӣ қарор додани корхонаи истеҳсолии Ҷамъияти саҳомии шакли пӯшидаи ҶСП «Норд Азия Металл» баргузор гардид.
ҶСП «Норд Азия Металл» самараи ҳамкориҳои манфиатбори доираи соҳибкорону сармоягузорони Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Мардумии Чин мебошад. Сохтмони корхона соли 2014 оғоз гардида барои бунёд ва васлу насби таҷҳизоти муосир дар он беш аз 23 млн. сомонӣ масраф шудааст, ки 11 млн. сомонии онро арзиши таҷҳизоту технологияҳои корхона ташкил медиҳад. Дар корхонаи навбунёд асосан қубурҳо ва профилҳои металии даврашакл ва чоркунҷашакл истеҳсол шуда иқтидори солонааш 60 ҳазор тонна металл мебошад. Ба ҳисоби маблағ корхона дар як сол дар ҳаҷми 50 млн. сомонӣ маҳсулот истеҳсол карда ҳамсола 12 млн сомонӣ андоз месупорад. Ҷамъияти саҳомии пӯшидаи "Норд Азия Металл" аз бинои маъмурӣ ва коргоҳҳои истеҳсолӣ иборат буда шароити мувофиқи корӣ дорад. Баробари мавриди истифода қарор гирифтани ин корхона беш аз 120 нафар соҳиби ҷойи корӣ гардида 2500 сомонӣ ва аз он зиёдтар маош мегиранд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ифтитоҳи корхонаи истеҳсолии ҶСП «Норд Азия Металл». 13 сентябри 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 16 сентябри 2016.
2. ↑  Эмомали Рахмон прибыл в Спитамен. 13 сентябри 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 16 сентябри 2016.
**Архимисетҳо** (Archimycetes) — синфи занбӯруғҳои дараҷаи паст, ки бештари онҳо дар дохили ҳуҷайраи обсабзҳо, занбӯруғҳои обӣ ва растаниҳои гулдор ҳаёт мегузаронанд.

Ҷисми нашвии архимисетҳо аз протоплазма ё митселия иборат аст. Дар мавриди афзоиши ғайриҷинсӣ дар аксари архимисетҳо як ё якчанд спорангийҳо ташаккул меёбанд (дар онҳо зооспораҳое ба вуҷуд меоянд, ки як қамчинак доранд). Ҳангоми афзоиши ҷинсӣ гаметаҳо омехта мешаванд. Аксар архимисетҳо систа дошта, аз он баъди давраи оромӣ зооспораҳо мебароянд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Архимисетҳо // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»** — коргоҳи коркард, банду басти хуч ва намудҳои пину (қурут) дар ноҳияи Деваштич воқеъ аст.

Таърихи ифтитоҳи коргоҳ
-----------------------

Коргоҳи коркард ва банду басти ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма» 14 ноябри соли 2022 бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар ноҳияи Деваштич ба истифода дода шудааст.. 

Иншоот дар масоҳати 432 метри мураббаъ ҷой гирифта, бо баҳрабардории коргоҳ 10 нафар бо ҷои кор ва маоши хуб таъмин гардиданд. Иқтидори истеҳсолии коргоҳ дар як рӯз то ҳазор дона маҳсулоти коркардшудаи хуч дар зарфҳои шишагӣ мебошад ва иқтидори солонаи он то 36 ҳазор дона маҳсулоти тайёр баробар карда мешавад.
Дар хати таҷҳизот ҳама талаботи технологии сара кардан, шустан, коркард дар ҳарорати меъёрӣ, резиш, тамғазанӣ, банду баст иҷро ва ба ин васила маҳсулоти пурра табиӣ истеҳсол мегардад.
Васлу насби маҷмӯи таҷҳизоти технологии коркард, банду басти меваи хуч - имконияти дар маҳалли истеҳсол наздик ба роҳ мондани коркард ва банду басти ин меваи табииву шифобахши Тоҷикистон мебошад. 

Коргоҳи коркард, банду басти ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма» бо саҳми соҳибкори тоҷикистонӣ Наим Худойбердиев дар заминаи иншооти мавҷуда пурра таҷдиду навсозӣ ва муҷаҳҳаз гардонида шуд..

Эзоҳ
----

1. ↑  *www.asiaplus.tj.* Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи коркард ва банду басти ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»-ро дар ноҳияи Деваштич ба истифода доданд.(тоҷ.) (14 ноябри 2022). 22 ноябри 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 22 ноябри 2022.
2. ↑  *www.asiaplus.tj.* Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи коркард ва банду басти ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»-ро дар ноҳияи Деваштич ба истифода доданд.(тоҷ.) (14 ноябри 2022). 22 ноябри 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 22 ноябри 2022.
**Беҳбуди Шоҳаншоҳӣ** (форсӣ:  بهبود شاهنشاهی ‎) (с. тав. ва ваф. номаълум) — наққош ва хаттоти форс-тоҷик. Муаллифи «Маноқиби ҳунарварон» вайро шогирди Муҳаммад Ҳусайни Табрезӣ ва аз бузургони шоҳ Таҳмосби аввали Сафавӣ (Эрон) донистааст, ки дар ҳарами хосси ӯ ба китобат машғул будааст. Соҳиби «Муассири Раҳимӣ» ӯро ғуломи Мирбоқир, фарзанди Миралии Ҳиравӣ хондааст, ки ҳангоми расидан ба Ҳиндустон ва мулозимати Хони хонон Беҳбудро ба вай бахшидааст. Ӯ ки дар наққошӣ ва хушнависии настаълиқ аз бебадалони рӯзгор буд, дар китобхонаи Хони хонон ба китобат, тазйину тазҳиб ва ороиши китобҳо машғул шудааст. Ба хатти вай як қитъа аз мураққае дар китобхонаи Хазинаи авқофи Истанбул мавҷуд аст.

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Узоқова Сусанна Маҷидовна** ( 20.12.1938, ш. Хуҷанд) - балерина, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1974), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2002).

Зиндагинома
-----------

Фориғуттаҳсили (1958)  Омӯзишгоҳи академии хореографии  ба номи Ваганови ш. Ленинград (ҳоло ш. Санкт-Петербург)  мебошад. Дар Театри  давлатии опера ва балети ба номи С. Айнӣ ним аср заҳмат кашида, ба сифати артисткаи балет  қариб дар 80 балет партияи асосиро иҷро кардааст. Аз соли 1998 сарбалетмейстери ин театр буд. Симои қаҳрамонашро бо ҳаракатҳои зебо ва қиёфаи гӯё ботамом мекушод. «Нозанини хуфта», «Шабҳои Миср», «Валси калон», «Ҷодуи ишқ», «Дон Кихот», «Золушка» аз зумраи балетҳоанд, ки бо ҳунари ин санъаткори истеъдодманд муваффақият пайдо кардаанд. Ҳамроҳи ҳайати театр ба бисёр кишварҳои хориҷӣ – Покистон, Ҳиндустон, Малайзия, Таиланд, Сингапур, Финландия ва ғайра сафари ҳунарӣ анҷом додааст. Бисёр шогирдонаш бо унвонҳои фахрӣ қадр гардидаю дар озмунҳои балет пирӯз шудаанд.
**Ода Набунага** - (23 июни 1534 — 21 июни 1582) — пешвои сиёсиву низомии Ҷопон дар давраи Сэнгоку, яке аз барҷастатарин самурайҳои таърихи халқи ҷопон, ки ҳаёташро барои мутаҳидшавии кишвар бахшидааст.

Таърих
------

Зарурати муттаҳид кардани мамлакат дар садаи XVI ба миён омада буд. Ин корро танҳо ашрофони калони бо мадади лашкарҳои самурайҳо ва дастгирии шаҳрҳо такя мекардагӣ иҷро карда метавонистанд.
Чунин шахс дар байни ашрофони ҷопонӣ - **Ода Набунага** буд. Ӯ аввалин шуда, барои муттаҳид сохтани Ҷопон якчанд ҳокими соҳибистиклолро торумор карда, худи сёгунро низ аз ҳокимият маҳрум сохт.

Набунага аз ҳисоби самурайҳо ва дехқонон дастаи пурзӯре ташкил намуда, онро бо силоҳи оташфишони хориҷӣ мусаллаҳ намуд. Ба Набунага муяссар шуд, ки артишҳои ҳокимони саркашро торумор намуда, дар Ҷопон ҳокимияти диктаторӣ ҷорӣ кунад. Ҳокимияти диктатории ӯ аз соли 1568 то соли 1582 давом кард. Набунага барои пешрафти тиҷорат кӯшиши зиёд сарф намуд. Савдоро дар тамоми Ҷопон озод ва сарҳадҳои гумрукии дохилиро бекор кард. Дар мамлакат роҳҳои бисёр сохт ва усули ҷамъовари андозро ба низом даровард. 29 май 1582 Набунага дар Киото ба ищотаи душманон афтода худкушь кардааст. Набунага барои муттаҳид сохтани Ҷопонкорашро ба охир нарасонид. Кори Набунагаро ҳамсафони ӯ Тайетоми Хидзеси ва Иеясу Токугава давом доданд.

Пайвандҳо
---------

1. ↑  *Ebisawa A.* Encyclopædia Britannica (ингл.)
2. ↑  ТАЪСИСЁБИИ ДАВЛАТИ МУТТАҲИДАИ ҶОПОН, с. 169-170

Инчунин нигаред
---------------

* Портал:Таърих


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Акбар  мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Исоев мебошанд.

 **Акбар Баҳоваддинович Исоев** (тав. 31.08.1955 )  шаҳри Хуҷанд  — олим, омӯзгор, номзади илмҳои санъатшиносӣ, дотсент.

Зиндагинома
-----------

Соли 1977 ДДОЛ ба номи С.М.Кировро хатм намудааст. Ихтисос Муаллими нақша, расм ва меҳнат.
Солҳои 1980-1987 Муаллими кафедраи Расм ва мусаввирӣ ДДОЛ ба номи С.М.Киров  .
Солҳои 1987-1989 сармуаллими кафедраи Расм ва мусаввирӣ ДДОЛ ба номи С.М.Киров  .
Солҳои 1989-1992 Аспиранти ДДОМ ба номи В.И.Ленин ш. Москва. 
Солҳои 1992-1994 сармуаллими кафедраи Расм ва мусаввирӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
Соли 1994 дотсенти кафедраи Расм ва мусаввирӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
Солҳои 1993-1996 Ноибдекан оид ба корҳои таълимии факултети Рассомӣ-графикӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
Солҳои 1996-2001 Декани факултаи Рассомӣ-графикӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
Солҳои 2001-2007 Мудири кафедраи Расм ва мусаввирӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
Соли 2009 дотсенти кафедраи Расм ва мусаввирӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
Солҳои 2011-2016 Мудири кафедраи Расм ва мусаввирӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
Солҳои 2016 то ҳоло дотсенти кафедраи кафедраи Санъати тасвирӣ ва ҳунарҳои халқии факултети санъати тасвирӣ ва технология Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.

Эзоҳ
----

1. ↑  ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. Кафедраи Санъати тасвирӣ ва ҳунарҳои халқии факултети санъати тасвирӣ ва технология Исоев Акбар Баҳоваддинович(тоҷ.). *www.hgu.tj*. 17 Январ 2024 санҷида шуд.
|  |
| --- |
| Унсури Викидода мавҷуд нест |

«**Баҳр-ул-асрор фӣ маърифат-ил-ахёр**» (ар. بحر الاسرار فی معرفة الاخیار‎) — китоби таърихӣ ва дорои ҷанбаи энсиклопедӣ, ки ба забони форсӣ аз тарафи Маҳмуд ибни Валии Балхӣ с. 1636 таълиф шудааст.

Муҳтаво
-------

Китоб аз пешгуфтор, ҳафт боб ва хотима иборат буда, ҳар боб чаҳор фасл дорад. Пешгуфтор дар бораи зот, сифатҳо ва номҳои Худованд, боби якум дар зикри аввалин махлуқот, боби дуюм дар аҳволи паёмбарон, подшоҳони Аҷам ва дигар мамолики тоисломӣ, боби сеюм дар аҳволи ҳазрати Муҳаммад (с), боби чаҳорум дар аҳволи хулафои рошидин, халифаҳои Банӣ Аббос, фармонравоёни ислом, боби панҷум дар бораи ҳукумати исломӣ дар кишварҳои мухталифи олам, боби шашум дар бораи подшоҳони муғул, боби ҳафтум дар бораи аҳволи подшоҳони чағатоӣ то салтанати Шоҳҷаҳони Гургонӣ иншо шудааст. Арзиши аслии ин китоб дар баёни сафарҳои муаллиф ба сарзаминҳои ҷануби Осиё мебошад.

Дастнависҳои «Баҳр-ул-асрор фӣ маърифат-ил-ахёр» дар АИ Ҷумҳурии Ӯзбекистон таҳти шумораҳои 3272/35361, 1385/35641, 1775 / 35651 ва дар музейи Лондон таҳти шумораи 575 нигаҳдорӣ мешаванд. Бобҳои алоҳидаи китоб дар Санкт-Петербург (1909), Тошканд (1977), Карочӣ (1980, 1996), Кобул тарҷума ва табъу нашр гардидаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳр-ул-асрор фӣ маърифат-ил-ахёр / Қ. Расулиён // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* .ادب فارسی در افغانستان. تهران، ۱۹۹۹؛
* اثرآفرینان. ج ۲. تهران، ۲۰۰۵
**Алоуддин Муфтии Бухороӣ** (тав. ва вафот номаълум) — муаррих ва фақеҳи машҳури тоҷик (асри 13)

Зиндагинома
-----------

Алоуддин Муфтии Бухороӣ аввалин донишмандест, ки масъалаҳои шаръӣ ва шарҳу мисолҳои шариатро ба забони тоҷикӣ нигошта, дар ин замина бештар аз 250 масъалаи қонуну қоидаҳои шариатро эзоҳ ва шарҳу тафсир намудааст.

Осори илмӣ
----------

Аз мероси илмии ӯ «Ҳайрат-ул-фуқаҳо ва хиҷлат-ил-фузало» (Ҳайрати фақеҳон ва хиҷолати фозилон) ва «Аъзо» ба мо расидаанд, ки китоби аввал роҷеъ ба масъалаҳои ҳуқуқӣ буда, китоби дуюм идомаи мантиқии китоби аввал мебошад. Алоуддин Муфтии Бухороӣ аксаран масоили ҳуқуқиро дар асарҳояш ба тариқи саволу ҷавоб зикр карда, кӯшидааст, ки доираи нуфузи исломро дар Осиёи Марказӣ васеътар ва манзалату мартабаи онро баландтар бардорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Алоуддин Муфтии Бухороӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдуллоҳ ибни Лутфуллоҳ ибни Абдуррашид ал-Биҳдадинӣ**, ки бо тахаллуси худ (**Ҳофизи Абру**) маъруф аст (форсӣ: حافظ ابرو‎ соли таваллуд номаълум, Ҳирот – 1430 (дар баъзе маъхазҳо 1451, Занҷон)) — яке аз муаррихони  форсизабонони давраи Темуриён.

Тарҷумаи ҳол
------------

Дар шаҳри Ҳирот ба дунё омада таҳсилро дар Ҳамадон гирифтааст.

Ӯ муаррихи дарбори Шоҳрух буд. Ӯ ва Темурро ҳангоми маъракаҳо ҳамроҳӣ мекарданд. Вай бозии шатранҷро аъло бозӣ мекард.

Дар шаҳри Занҷон вафот кардааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *ed. by B.Lewis.* Encyclopedia of Islam, Vol 3(англ.).  Brill (1986). 21 ноябри 2017 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Абдаллах ибн Абд ар-Рашид // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2004. — ISBN 9965-9389-9-7.
* "Encyclopaedia of Islam (12 vols.)" (2nd ed.). Leiden: E. J. Brill. 1960–2005. .
**Абдо́л Султо́н, Абдумалик** (таваллуд номаълум – вафот 1580, Ҳисор) — яке аз салотини Шайбониён, фарзанди Абдуллатифхон ва набераи Кӯкунчихон.

Зиндагинома
-----------

Абдол Султон дар аҳди Искандархон (1561 – 1583) ҳокими Зомин будааст. Вай дар талошҳои худ барои касби тахту тоҷ аз рақибонаш шикаст хӯрда, ба Кӯҳистон ва аз он ҷо ба Ҳисори Шодмон рафт ва дар мубориза бо ӯзбек Султон ба қатл расид. Пас аз қатлаш ҷасади ӯро ба Самарқанд оварданд ва дар мадрасаи Кӯкунчихон ба хок супурданд. Абдол Султон табъи шоирӣ дошта, бо тахаллус «Хуш» ба забонҳои форсӣ ва ӯзбекӣ шеър сурудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Мухторов А. Ҳисор. Очерки таърихӣ (Охири асри XV – аввали асри XX), Д. 1995;
* Ӯзбекистон миллий энциклопедияси, 1 ж. Тошкент, 2000.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Бекасии Саҷовандӣ** (форсӣ:  بیکسئ سجاوندی ‎) (с. тав. номаълум – ваф. 1566) — шоири форсу тоҷик. Дар зодгоҳаш – шаҳри Ғазнаи Афғонистон улуми мутадовили даврро омӯхт ва ба камол расид. Пас аз сафари ҳаҷ ба Ҳиндустон рафт ва омӯзиши илмро, махсусан илми ҳадисро идома дод. Ҳангоми бозгашт ба ватан дар шаҳри Пешовар аз олам даргузашт. Дар манбаъҳои адабӣ, мас. тазкираи «Шамъи анҷуман» чун шоири тавоно, шахси фозилу комил тавсиф шудааст. Девон доштааст. Намунаҳои ашъораш дар тазкираҳо, радоифулашъорҳо (мас. «Туҳфату-л-ҳабиб»-и Фахрии Ҳиравӣ) ва ғ. оварда шудаанд.

Абёти зерин аз ӯст:

То чу гул хайма ба дашт он гули раъно задааст,
Ҷонам аз кишвари тан хайма ба саҳро задааст.
Гар ба ту зулфи дилам дасти таманно задааст,
Аҷабе нест, ки девонаву савдозадааст.
Домани шоҳиди гул баҳри чӣ шуд хунолуд,
Магараш хори таманнои ту дар по задааст?!
Ҳар насиме, ки гузар кард аз он ҳалқаи зулф,
Дам зи мушки Хутану анбари соро задааст.
Нест дар анҷумани чархи барин машъали меҳр,
Оҳи ман шуъла бар ин торами хазро задааст.
Кӯҳкан аз мижа ҳар донаи ашке, ки фишонд,
Хори ҳасрат шуда, сар аз дили хоро задааст.
Бекасӣ, дода фалак соғари ишрат ҳамаро,
Санги бедод ҳамин бар қадаҳи мо задааст.

Адабиёт
-------

افغانستان. دائرةالمعارف آریانا. کابل، ۱۳۳۴ ه. ش.

Сарчашма
--------

* Бекасии Саҷовандӣ / С. Ализода // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**ИЗОМОРФИЗМ** ИЗОМОРФИЗМ (аз изо ва morphe – шакл, намуд), қобилияти дар таркиби булӯрҳо (шӯшаҳо, кристаллҳо) ҳамдигарро иваз кардани атом, ион ё молекула. Мафҳуми И.-ро соли 1819 олими олмонӣ Э. Мичерлих пешниҳод кардааст. Омехтаҳои изоморфиро атом, ион ё молекулаҳое, ки андозаашон яксон аст, тавлид мекунанд. Барои иваз шудани як атом бо атоми дигар шароити мусоид лозим аст, мас. мувофиқи қоидаи Голдшмидт И. байни ионҳое имконпазир аст, ки андозаи онҳо аз ҳамдигар аз 10–15% зиёд фарқ надошта бошад; ё худ И. байни атомҳое имконпазир аст, ки фарқи электроманфии онҳо аз 0,4 эВ (электронволт) зиёд нест. Сабабҳои И. ба берунӣ ва дохилӣ тақсим карда мешаванд. Ба сабабҳои берунӣ ҳарорат, фишор, ғаноиш (консентратсия)-и моддаҳо ва хусусияти муҳит мансубанд. Ба сабабҳои дохилӣ шабеҳии радиуси атом ё ионҳо, барқа (заряд)-и ионҳо, потенсиали иониш, энергияи панҷараи булӯрин ва электроманфиятии унсурҳо тааллуқ доранд. Агар ду модда омехтаи изоморфии ғаноишашон гуногун ҳосил кунанд, онро И.-и мукаммал меноманд. И.-и мукаммал ба моддаҳои ҳаммонанди ҷойгирии атом ё ионҳояшон мушобеҳ хос аст. Мас. дар шӯшаҳои замч KAl(SO4)2∙12H2O ионҳои К+ қисман ё пурра бо ионҳои Rb+ ё NH4+ иваз шудаанд, ионҳои А13+-ро ионҳои Cr3+ ё Fe3+ иваз кардаанд. Ҳангоми И.-и номукаммал қисман ивазшавии атом ё ионҳо ба мушоҳида мерасад. Чунончи, дар сулфидҳои руҳ (ZnS) ва оҳан (S), ки бо сохтори панҷараи булӯринашон фарқ мекунанд, 20% атомҳои Zn бо атомҳои оҳан Fe иваз шудаанд. Агар атомҳои ҳамдигарро ивазкунанда дараҷаи оксидшавии яксон дошта бошанд, И. ҳамвалент (изовалентӣ) ном дорад. Мас. дар пайвастҳои KH2PO4 ва KH2AsO4 атомҳои фосфор ва маргимуш (арсен) дараҷаи оксидшавии яксон – +5 доранд. Агар дараҷаи оксидшавии атомҳои ивазшаванда гуногун бошад, дар он сурат И. гуногунвалент (гетеровалентӣ) аст. Мас. ҳангоми ҳосилшавии шӯшаҳои омехтаи ҒеСО3 ва ScBO3 ионҳои Ғе2+ ба ионҳои Sc3+ ва ионҳои С4+ ба ионҳои В3+ иваз мешаванд. Дар маҷмӯъ ҳосили ҷамъи дараҷаҳои оксидшавии мусбат ва манфӣ баробаранд. И. ғайримуқаррарӣ низ мешавад. Дар рафти он силсилаи унсурҳо ё қисмҳои калонтари молекулаҳо ҳамдигарро иваз мекунанд. И. дар табиат бисёр дучор меояд. Аксари минералҳо омехтаҳои изоморфии таркибашон мураккаб мебошанд. Чунончи, унсурҳои нодир ва парешон дар таркиби ҷинсҳои кӯҳӣ ва конҳо чун омехтаҳои изоморфии таркибашон тағйирёбанда дучор меоянд. Дар натиҷаи И. аксари моддаҳои сунъӣ хусусияти ғайримуқаррарӣ пайдо мекунанд, мас. нимноқилҳо, ферромагнетикҳо, пйезо- ва сегнетоэлектрикҳо, люминофорҳо, моддаҳои лазерӣ ва ғ.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2018. — 648 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**«Ҳақиқати Суғд»**  (русӣ:  Согдийская правда) — ҳафтаномаи ҷамъиятиву сиёсӣ ба

забони тоҷикӣ мебошад. Рӯзнома дар ш. Хуҷанди вилояти Суғд нашр мешавад.

Муассис ва ношир - Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии вилояти Суғд аст. Сармуҳаррир – Мухтор Абдуллоев. Мавзӯъҳои рӯзнома – шарҳу тавзеҳи рафти воқеаҳо дар Тоҷикистон ва вилояти Суғд. Таҳлил ва шарҳи масъалаҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ, иҷтимоӣ-ҳуқуқӣ ва ҳаёти иҷтимои ва фарҳангии вилояти Суғд мебошад.

Таърихи рӯзнома
---------------

Шумораи нахустини рӯзнома бо номи «Роҳи колхозчӣ» 25 марти соли 1930 нашр шудааст дар ш. Ленинобод. Шумораи аввал ба хати арабиасос нашр гардид, ки дар њаёти мењнаткашон нақши муассир дошт. Муҳаррири аввалин Муҳаммадҷон Ҳасанов буд. Аз шумораи 61 (7 ноябри соли 1930) "Пролетари Хуҷанд" ном гирифт, ки органи Комитети партиявии шаҳри Хуҷанд, Совети депутатҳои шаҳр ва Бюрои иттифоқи касаба буд. Баъдтар бо номҳои «Пролетари Хуҷанд», «Болшевики Хуҷанд», «Бо роҳи Ленин», «Стахановчӣ» ва «Ҳақиқати Ленинобод» ба дасти хонандагон мерасид.

Дар саргаҳи таъсис ва рушду такомули рӯзнома як зумра фарзандони бузург, бисёр рӯзноманигорон, адибон ва олимони машҳур, аз ҷумлаи академикҳо Зариф Раҷабов, Бобоҷон Ғафуров, Мирзо Турсунзода, Раҳим Ҷалил, Ҳоҷӣ Содиқ, Муҳиддин Аминзода, Аминҷон Шукӯҳӣ ва дигарон меистанд, ки беҳтарин анъанаҳои муҳити эҷодии рӯзномаи вилоятӣ, ки то ҳол идома меёбанд, бо номи ин бузургмардон марбут аст. 

Рӯзномаи «Бо роҳи Ленинӣ» 3 августи соли 1933 баробари рӯзномаи «Пролетари Хуҷанд» таъсис ёфт. 17 январи соли 1935 зарурати муттаҳид кардани «Пролетари Хуҷанд» ва «Бо роҳи ленинӣ» ба миён омад, ки дар асоси қарори Кумитаи ҳизбии шаҳри Хуҷанд сурат гирифт. 
Соли 1940 баъди ташкил ёфтани вилояти Ленинобод ба газета номи "Стахановчӣ" ниҳода шуд. 
Рӯзномаи вилоятии "Стахановчӣ" аз 1 январи соли 1948 "Ҳақиқати Ленинобод" ва аз соли 2001 «Ҳақиқати Суғд» ном гирифт. 
Дар маҷмӯъ, рӯзномаи "Ҳақиқати Суғд" дар пешрафти публитсистикаи тоҷик нақши назаррас гузоштааст.

Гиромидошт
----------

Бахшида ба 110 – солагии аввалин рӯзномаи тоҷикии «Бухорои Шариф» ва Рӯзи матбуоти тоҷик дар Кохи матбуоти маркази вилояти Суғд маҳфили гиромидошти рӯзноманигори соҳибқалам, публитсист, ходими адабӣ, сармуҳаррири вақти рӯзномаи «Ҳақиқати Ленинобод», Корманди шоистаи ҶШС Тоҷикистон, дорандаи ордени «Байрақи сурхи меҳнат» шодравон Усмонҷон Тоҷибоев таҳти унвони «Соҳибфазилат буду инсоншинос» баргузор гардид.

Муҳаррирон
----------

Бо қарори Раиси вилояти Суғд аз 10 ноябри соли 2014 Абдуллоев Мухтор Шокирович сармуҳаррири рӯзномаи вилоятии «Ҳақиқати Суғд» таъйин гардид.

Пайвандҳо
---------

* Сайти расмӣ Бойгонӣ шудааст 1 августи 2015  сол.
* Согдийская правда (рус.)
* Газете «Хакикати Сугд» - 85 лет // Согдийская правда (рус.)

Эзоҳ
----

1. ↑  *Фараж.* "Ҳақиқати Суғд" 91-сола шуд..  Фараж (25.03.2021).
2. ↑  Дар Суғд аз хидматҳои шоёни публитсист ва собиқ сармуҳаррири рӯзномаи «Ҳақиқати Ленинобод» Усмонҷон Тоҷибоев ёдоварӣ карданд(тоҷ.). *www.khovar.tj* (10 марти 2022). 10 марти 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 10 марти 2022.