recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Абдусалом Рабиев** (3 августи 1930, деҳаи Чорбоғ, ноҳияи Ленин) — бинокор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1963).

Зиндагинома
-----------

Баъди адои хизмати ҳарбӣ донишҷӯи Омӯзишгоҳи Чиптура (1951—1954), тракторчии Стансияи мошину трактори Варзоби ВХҚ-и РСС Тоҷикистон (1955—1956), коргари «Горстрой- трест» (1956—1957), бетонрези Управленияи сохтмону монтажи № 2, сардори бригадаи Управленияи механизатсияи сохтмони трести «Душанбестрой» (1962—1965) ва Управленияи сохтмоии № 25-и трести «Тоҷикстройспетсмеханизатсия» (1965—1976), аз соли 1976 коргари Управленияи «Тоҷикучпедместснаб»-и Главснаби РСС Тоҷикистон. Дар сохтмони биноҳои калони шаҳри Душанбе (комплекси аэропорт, меҳмонхонаи «Душанбе», ресторани «Полёт» ва ғайра) саҳми арзанда гузоштааст. 

Депутати Совети Олии РСС Тоҷикистон (даъватҳои 5—6).

Нишону ҷоизаҳо
--------------

Бо ордени Ленин, медалҳо, Грамо­таи Фахрии Президиуми Совети Олии РСС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Рабиев Абдусалом // Плешко — Сақил. — Д. : СИЭСТ, 1986. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 6).
«**Мунтахабу-т-таворих**» (ар. منتخب التواریخ‎) — асари таърихии Муҳаммад Ҳакимхон.

«Мунтахабу-т-тавоих» соли 1843/45 дар шаҳри Китоб аз ҷониби Муҳаммад Ҳакимхон ибни Маъсумхон таълиф шудааст. Асар аз панҷ боб, дувоздаҳ тоифа иборат буда, ҳудуди хронологии он аз «офариниши олам» то оғози солҳои 40-уми садаи XIX-ро дарбар мегирад. Боби аввали асар роҷеъ ба таърихи пайғамбарони тоисломӣ, боби 2 дар мавриди шоҳони қаблазисломии Эрон, боби 3 дар бораи шоҳони Чину Фаронса маълумот медиҳад. Боби 4 «Мунтахабу-т-тавоих» дар бораи таърихи Умавиён ва Аббосиён, бо­би 5 доир ба таърихи давлатҳои Саффориён, Сомониён, Разнавиён, Салҷуқиён, Хоразмшоҳиён, Чингизиён, Темуриён, Шайбониён, Аштархониён ва Маиғития таълиф шудааст. Асар инчунин роҷеъ ба сафарҳои му­аллиф, воқеъаҳои таърихӣ ва ғайра маълумоти пурарзиш медиҳад. Нусха­ҳои алоҳидаи асар дар китобхонадои Санкт-Петербург, Тошканд ва китобхонаи Институти таърихи АМИТ маҳфуз аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Абдукаримов Ҷамолиддин Аҳмадалиевич.* Маълумоти "Мунтахаб-ут-таворих" доир ба воқеаҳои сиёсии нимаи аввали асри XIX ва баъзе ашхоси маъруфи хонигарии Хуқанд. *www.hum.vestnik.tj*.  Ахбори ДДҲБСТ №3 (72), 2017, с. 25—33 (27 ноябри 2017). 17 августи 2023 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Мунтахаб-ут-таворих / А. Валиев // Лениннома — Муҳит. — Д. : СИЭСТ, 1983. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 4).

* Ромодин В. А. Некоторые источники по истории Ферганы и кокандского ханства (XVI—XIX вв:) в ру­кописных собраниях Ленинграда, «Тру­ды двадцать пятого международного конгресса востоковедов», том 3, Москва, 1963
**Ҳайдари Шерозӣ** (форсӣ: حیدر شیرازی‎) — яке аз шоирони ҳамзамони Хоҷӯи Кирмонӣ ва рақиби вай буда, ба ҳокими замон Абӯсаид надим ва дӯст будааст. Пас аз даргузашти Абӯсаид (с.1335) Ҳайдар ба Шероз, ба дарбори Абӯисҳоқи Инҷу (1341—1353) кӯчида меояд.

Аз Ҳайдари Шерозӣ девоне боқӣ мондааст, ки дар он якчанд қасида ва мадҳияҳое дар ситоиши сулолаи Музаффариён, ғазалиёт ва ҳаҷвияю қитъаҳо мавҷуд аст.

Аз ғазалиёт
-----------

Набошад дар ҷаҳон ҷамчун ту ёре,
Бути сангиндиле, симинузоре
Суманбӯе, ба кад сарви баланде,
Гуландоме, ба рух рашки баҳоре.
Рақибаи хору ӯ гулбарги хандон,
Маломат мекашам аз дасти хоре.
Ба тарки ихтиёри хеш кардам,
Ки аз ошиқ набошад ихтиёре.
Муҳаққақ ҷон барафшонам зи ғайрат,
Чу бинам бар гули рӯяш ғуборе.
Канораш дар миён гирам ба мастӣ,
Миёнаш гар бубинам дар каноре.
Агар Ҳайдар сухан гӯяд зи лаълаш,
Кунам дар гӯши ҷон чун гӯшворе.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* دیوان حیدر شیرازی موسوم به مونس الارواح، قرن هشتم هجری Бойгонӣ шудааст 30 июли 2014  сол.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Мақолаи мазкур дар бораи шоир нопурра аст. Шумо ба Википедиа бо пурракардани он ёрӣ расонед*. |
Дармонгоҳи Ибни Сино
**Бемористони Ибни Сино** (форсӣ:  بیمارستان ابن سینا‎) — яке аз бузургтарин бемористонҳо дар шаҳри Душанбе

Таъсис
------

Бемористони Ибни Сино моҳи сентябри соли 2009 бо ҷалби пизишкони ботаҷриба аз кишварҳои Эрон, Олмон, Русия ва Тоҷикистон ба фаъолият шурӯъ намуд. Дар расми ифтитоҳи Бемористон Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон ва сафири Ҷумҳурии Исломии Эрон дар Тоҷикистон доктор Алиасғари Шеърдӯст ширкат ва суханронӣ намуданд.

Пойгоҳи фаннӣ
-------------

Ин бемористон дар маркази шаҳри Душанбе — пойтахти Тоҷикистон бино шудааст ва шомили бахшҳои ҷарроҳии дил, ангиографӣ, ҷарроҳии гурда ва роҳҳои пешоб, ёрии таъҷилӣ, амрози занон, ҷарроҳии умумӣ, ортопедӣ, ҷарроҳии тармимӣ ва пластикӣ, дандонпизишкӣ, дармонгоҳ, озмоишгоҳ, рентген ва дорухона мебошад. Бемористони Ибни Сино бо стандарти тибби аврупоӣ таъсис шуда, бо таҷҳизоти навтарини сохти кишварҳои пешрафтаи ҷаҳонӣ муҷаҳҳаз аст ва пизишкони эронӣ ва тоҷик аз усулҳои дақиқи ташхиси дастгоҳию озмоишгоҳӣ ва усулҳои навтарини дармону ҷарроҳӣ истифода мекунанд.

Бахшҳои бемористон
------------------

Бемористон дорои чунин бахшҳо мебошад: ангиография ва ангиопластика, ёрии таъҷилӣ,ҷарроҳии пластикӣ, ташхиси ултрасадо, эндогинекология, ташхиси рентгенӣ, дандонпизишкӣ, ултрасадои дил, эндоурология, амрози занон, ҷарроҳии дил, кардиология, эндоҷарроҳӣ, осебшиносӣ, ортопедия, дорухона ва ташхис. Пизишкон ва мутахассисони бахшҳо ба таври шабонарӯз ва рӯзҳои истироҳат омодаи хидматрасонӣ ба беморон ҳастанд. Дар ҳамаи бахшҳои бемористон бо истифода аз навтарин дастгоҳҳои замонавии муосир хидматрасонӣ дар сатҳи аврупоӣ ба роҳ монда мешавад.

Кӯмаки беғарази Эрон
--------------------

Ба гузориши сомонаи Вазорати тандурустии Тоҷикистон, Абдулхалил Холиқзода, раиси ҳайати мудирони бемористони Ибни Синои Тоҷикистон дар ёддоште аз кишвари дӯст ва ҳамзабон, Ҷумҳурии Исломии Эрон ва пизишкони эронӣ барои кумак ва мусоидат дар мубориза бо вируси корона ба ин бемористон ташаккур кард.

Эзоҳ
----

1. ↑  Бемористони Ибни Сино. *www.ibnisino.tj*. 7 май 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 13 май 2021.
2. ↑  Қадрдонии раиси ҳайати мудирони бемористони Ибни Синои Тоҷикистон аз Эрон(тоҷ.). *parstoday.ir/tg/news/* (2020). 4 сентябри 2023 санҷида шуд.
**Маъбуд Умедхоҷаевич Муслимов** — забоншинос, номзади илмҳои филологӣ (1979), дотсенти кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Муслимов Маъбуд хатмкардаи шуъбаи арабии факултети шарқшиносии ДМТ (1995), аспирантураи ДМТ (2000). Аз соли 1996 омӯзгори ҳамин донишгоҳ. Соли 2006 таҳти унвони «Воҳидҳои фразеологии забони адабии муосири тоҷик бо унсурҳои луғавии арабӣ» рисолаи номзадиашро дифоъ намудааст.
Соли 2007 муаллими калони кафедраи забони тоҷикӣ барои ихтисосҳои ғайрифилологӣ ва аз соли 2011 то ҳол дотсенти кафедраи мазкур. Муаллифи 1 монография, 3 дастури таълимӣ ва зиёда аз 20 асару мақолаи илмӣ-методӣ ва оммавӣ мебошад.

Осори илмӣ
----------

Воҳидҳои фразеологии забони адабии муосири тоҷик бо унсурҳои луғавии арабӣ.– Душанбе, 2009; 
Забони тоҷикӣ (Замимаи китоби дарсӣ барои донишҷӯёни факултетҳои геология ва кимиё). – Душанбе: «ЭР-граф», 2009 (ҳаммуаллиф); 
Маҷмӯаи саволҳои тестӣ аз фанни забони тоҷикӣ. –Душанбе, 2009 (ҳаммуаллиф); Забони тоҷикӣ (китоби дарсӣ барои донишҷӯёни факултети кимиё).–Душанбе, 2012 (ҳаммуаллиф).

Эзоҳ
----

1. ↑  Кафедраи забони тоҷикӣ, Маъбуд Умедхоҷаевич Муслимов(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 28 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 августи 2020.
**Маҳмаддовуд Қаюмович Саломов**  — номзади илмҳои филология, дотсенти кафедраи таърихи забон ва типология Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Маҳмаддовуд Саломов Хатмкардаи ДМТ (1992), аспирантураи он (1994). Аз соли 1995 омӯзгори ҳамин донишгоҳ. Аз соли 1995 то соли 2000 ассистенти кафедраи таърихи забон ва типология. Аз соли 2001 то инҷониб дотсенти ҳамин кафедра. Солҳои 1997-1999 муовини декани факултети филология оид ба тарбия, солҳои 2000-2004 муовини декани факултети филология оид ба таълим, солҳои 2004-2008 мудири кафедраи таърихи забон ва типология. Аз соли 2008 то инҷониб декани факултети филологияи ДМТ мебошад. Дар симпозиумҳои байналмилалӣ дар шаҳрҳои Теҳрон (2011) ва Боку (2012) иштирок кардааст.

Осор
----

Ифодаи маҷоз дар ғазалиёти Ҳофизи Шерозӣ.-Душанбе, 2001.-138 с. (монография); Машқи хатти арабиасоси тоҷикӣ.-Душанбе: Пойтахт, 2012.-35 с. (дастури таълимӣ); Орифаи дарёдил (Маҷмӯаи мақолаҳо).-Душанбе:Пойтахт, 2013.-136 с. (мураттиб).

Эзоҳ
----

1. ↑  Кафедраи таърихи забон ва типология Маҳмаддовуд Қаюмович Саломов(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 24 май 2020 санҷида шуд.
2. ↑  Кафедраи таърихи забон ва типология Маҳмаддовуд Қаюмович Саломов(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 24 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 августи 2020.
**Озод Cаъидҷаъфаров**   — номзади илмҳои филология, дотсенти кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Озод Cаъидҷаъфаров хатмкардаи Донишкадаи давлатии омӯзгории Кулоб (1996). Соли 1996 муаллими забони тоҷикии Коллеҷи омӯзгории назди донишгоҳи ш. Кӯлоб, солҳои 1996-2001 ассистент ва муаллими калони кафедраи адабиёти тоҷики ДДОТ буд. Аз с. 2001 то ҳол муаллими калон ва дотсенти кафедраи забони тоҷикӣ барои факултаҳои ғайрифилологии ДДМТ. Соли 2001 дар мавзӯи «Мавқеи Калими Кошонӣ дар адабиёти асри XVI ва нимаи аввали асри XVII-и форсизабони Ҳиндустон» рисолаи номзадӣ ҳимоя намудааст. Муаллифи 1 монография, 4 васоити таълимӣ ва бештар аз 40 асару мақолаҳои илмӣ-методӣ ва оммавӣ мебошад. Самти асосии пажӯҳиши С.-ро таҳқиқи сабки ҳиндӣ ва вижагиҳои он ташкил медиҳад.

Осори илмӣ
----------

* Забони тоҷикӣ (дастури таълимӣ барои факултетҳои таърих ва фалсафа). – Душанбе: «Баҳманруд», 2010;
* Асолат дар забони мардум. – Душанбе: 2012; Калими Кошонӣ ва ашъори ғиноии ӯ. – Душанбе: «Адиб», 2012.
*

Эзоҳ
----

1. ↑  Кафедраи забони тоҷикӣ, Озод Cаъидҷаъфаров(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 28 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 августи 2020.
**Саидқул Миралиевич Сабзаев** — (31 декабри соли 1947, деҳаи Лархобӣ, ноҳияи Восеъ — 20 ноябри 2020, Душанбе, Тоҷикистон), забоншинос, шоир, драматург, доктори илмҳои филологӣ (1996), Аълочии маорифи Тоҷикистон (1998), Аълочии фарҳанги Тоҷикистон (2001), Аълочии матбуоти Тоҷикистон (2001, Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2000).

Зиндагинома
-----------

Саидқул Сабзаев Донишкадаи давлатии омӯзгории Кулобро хатм кардааст (1968). Омӯзгор (1969-1989), мудири кафедраи забони тоҷикии Донишкадаи давлатии омӯзгории Кулоб (1989-1993) ва декани факултети филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Қӯрғонтеппа (1993-1998). Муовини мудири шуъбаи тарҷума, таҳия ва нашри асноди қонунгузории Маҷлиси Олии ҶТ (1999), мудири шуъбаи тарҷумаи Дастгоҳи иҷроияи Президенти ҶТ (1999- 2000), ректори Донишгоҳи давлатии Қӯрғонтеппа ба номи Носири Хусрав (2000-2004), профессори Донишгоҳи давлатии Қӯрғонтеппа ба номи Носири Хусрав(2004-2005), сарэксперти Департаменти давлатии аттестатсионии назди Вазорати маорифи ҶТ (2005), декани факултети филологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ (2005), мудири шуъбаи таълими забон ва адабиёти Пажӯҳишгоҳи илмҳои педагогии Тоҷикистон (2006-2008), мудири кафедраи умумидонишгоҳии забони тоҷикии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ (2008-2010), профессори кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (аз соли 2010).

Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ
-----------------------

Самтҳои асосии пажӯҳиши Саидқул Сабзаев омӯзиши луғоти осори насри тасаввуфии форс-тоҷик (асрҳои 11-12), забон ва услуби шоирони маорифпарвари садаи XIX, таълими забони тоҷикӣ дар мактабҳои миёна ва олӣ мебошад. Зиёда аз 90 асари илмӣ, рисолаҳо, мақола ва дастурҳои таълимиву методӣ навиштааст.Таҳти роҳбарии Сабзаев чор нафар рисолаи номзадӣ дифоъ намудаанд.

Намоишномаҳои Саидқул Сабзаев - «Исёни Таҳмина » (1993), «Ҳазрати Амирҷон» (1995) дар театрҳои ш. Кӯлоб ва Қӯрғонтеппа манзури тамошобинон гардидаанд.

Маҷмӯаҳои ашъораш бо номи «Хати роҳ» (2001), «Садафи меҳр» (2003), «Нони модарам» (2006), «Саошианта » (драмаи манзум) (2006), «Қиблаи фарзанд» (2008), «Хоки намозӣ » (2011) ба табъ расидаанд.

Осори илмӣ
----------

* Тасаввуф ва баъзе масъалаҳои таълими забон ва адабиёти тоҷик.– Кӯлоб, 1989;
* Маҳорати суханварии Носири Хусрав. – Душанбе : Адиб, 2003;
* Каломи Президент дар таълими забон. Нашри 1. – Душанбе: Олами китоб, 2011.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Кафедраи забони тоҷикӣ, Саидқул Миралиевич Сабзаев(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 28 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 августи 2020.
**Эрна Сулберг** (норвегӣ: Erna Solberg; тав. 24 феврали соли 1961, Берген) — арбоби давлатӣ ва сиёсатмадори норвегӣ. Аз соли 2004, роҳбари Ҳизби консервативии Норвегия. Сарвазири Норвегия аз 16 октябри 2013.

Тарҷумаи ҳол
------------

Эрна Сулберг соли 1961 дар Берген таваллуд шудааст. Ҳангоми дар мактаб буданаш, вай дар робита бо дислексия (забонпечӣ) як қатор мушкилотро аз сар гузаронд. Дар мактаб вай дар оркестр бозӣ мекард, дарси фортепиано мегирифт. Пас аз хатми мактаб, вай ба Донишгоҳи Берген дохил шуд ва онро соли 1986 бо ихтисоси ҷомеашиносӣ ва сиёсатшиносӣ хатм кард.

Вай аз хурдӣ узви Ҳизби консервативӣ (кӯҳнанигар) шуд ва ба зудӣ ба раҳбарии ҷиноҳи ҷавонон, сипас худи ҳизб ворид шуд. Аз соли 1989 узви доимии Стортинг (парлумони Норвегия) мебошад.

Дар соли 2001, вай ба ҳайати вазири хоҷагии коммуналӣ ба ҳукумати Хелл Магне Бунневик пайваст. Дар ҳукумат 4 сол кор кард. Вай худро як сиёсатмадори иродадор ва мақсаднок нишон дод ва 9 майи соли 2004 ҳизби консервативиро сарварӣ кард .

Моҳи сентябри соли 2013, дар интихоботи парлумонии Норвегия, эътилофи чор ҳизби ростгаро аксарияти овозҳоро ба даст овард. Сарвазири Норвегия Йенс Столтенберг истеъфо эълом кард; ӯро дар ин вазифа Эрна Сулберг  рӯзи 16 октябр иваз кард.

Оила
----

Эрна Сулберг аз соли 1996 бо Синдре Финнес издивоҷ кардааст. Онҳо ду духтарро ба воя мерасонанд.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3
2. ↑  Internet Movie Database (ингл.) — 1990.
3. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. ↑  Norsk biografisk leksikon (бук.) — Kunnskapsforlaget. — ISSN 2464-1502
5. ↑  Erna Solberg blir æresalumn ved Universitetet i Bergen (норв.) — 2014.
6. ↑  **(not translated to no)** Min historie (норв.)
7. ↑  Эрна Сульберг.
8. ↑  Erna Solberg varsler tøffere integrering(пайванди дастнорас — *таърих*). 11 сентябри 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 19 сентябри 2012.
9. ↑  Правоцентрист Эрна Сульберг стала новым премьер-министром Норвегии
10. ↑  Dette er utfordringene som møter de nye statsrådene.
**Бастом** (порсӣ: بسطام) *Бистом, Бустом* — шаҳри таърихӣ, дар шаҳристони Шоҳрӯд воқеъ дар Устони Симнон. Маркварт бунёдгузори ин шаҳрро «Вистаҳм» (Бистом) донистааст. Вистаҳм тағои Парвизи Сосонӣ (590–628) буд, ки муддате дар Хуросон, Кумиш (Қумис), Табаристону Ҷурҷон фармонравоӣ доштааст. Баъди исён бар Хусрави Парвиз худро шоҳ эълон кард. Аз Вистаҳм сиккаҳое то рӯзгори мо расидаанд, ки дар онҳо ӯ худро «Пирӯз Вистаҳм» хондааст.

Фирдавсӣ Бастомро бо номи *«Густаҳам»* ёд карда, ҳамчунин номи ш. Бастомро ҳангоми зикри рафтани Хусрави Анӯшервон (531–579) ба Хуросон ва аз ин шаҳр гузаштани ӯ овардааст. Абудулаф Бастомро рустои шаҳракгуна қаламдод кардааст. Дар рӯзгори ӯ бар рӯйи теппаи рӯбарӯи ш. Бастом қарордошта кохе бузург бо деворҳои баланд, сохтмонҳо ва ғурфаҳои бисёр барпо будааст, ки мегуфтаанд: *«Онро Шопури Зулактоф сохтааст».*

Истахрӣ ва Ибни Ҳавқал Бастомро аз Домғон ободтар донистаанд. Соли 856 дар Бастом заминларзае рӯй дод, ки сеяки сохтмонҳои Бастомро вайрон кард. Соли 875 Аҳмади Абдуллоҳи Хузистонӣ, ки нахуст аз тарафдорони Яъқуби Лайси Саффор буд ва сипас бар ӯ шӯрид, Бастомро гирифт ва куштори бузурге кард. Бо вуҷуди чунин вайронию куштор Бастом дар а. 10 ҳанӯз шаҳри ободу пурравнақ будааст. Дар рӯзгори Оли Буя (934–1056) Бастом дар шумори 50 шаҳре будааст, ки ин давлат дар он ҷо сикка мезадааст.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

| Шаҳрҳои устони Симнон |
| --- |
| Айвонкӣ | Бастом | Дарҷазин | Дибоҷ | Домғон | Гармсор | Калоте Хиҷ | Меҳдишаҳр | Ородон | Симнон | Сурхе | Шоҳрӯд |


|  |  |
| --- | --- |
| Эрон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Эрон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

Эзоҳ
----
**Бода Ишчил** (тур. Bade İşçil; тав. 8 августи соли 1983, Истанбул, Туркия) — ҳунарпешаи турк.

Зиндагинома
-----------

Бода 8 августи соли 1983 дар шаҳри Истамбул таваллуд шудааст. Маълумоташ олӣ буда, факултети мӯд ва дизайни Донишгоҳи Йедитепаро хатм кардааст. Соли 2000 ӯ фаъолияти моделиро оғоз кардааст. Ӯ яке аз чеҳраҳои тамғаи молии *BECEL* ба шумор меравад.

Фаъолият
--------

Бода соли 2007, ӯ дар силсилафилми ҳаҷвии Metropol Cafe пайдо шудааст, ки дар канали Cine5 пахш карда шуд. Байни солҳои 2009 ва 2011, ӯ дар силсилафилми "Эзел" -и Ay Yapim нақши "Шабнам Сертуна" -ро дар миёни ҳунарпешаҳои маъруф Кенон Имирзалиоғлу, Ҷонсу Дере ва Йигит Озшенер бозидааст. Баъд аз он ки силсилафилми Эзел ба охир расид, ӯ ба силсилафилми Kuzey Güney (2011) пайваст, ки бо Киванч Татлитуғ, Буғра Гулсой, Заррин Текиндор ва дигарон ҳунарнамоӣ намудааст. Бода соли 2017 бо Гӯкча Баҳодур, Аслихон Гӯрбӯз ва Тулин Озен дар силсилафилми *Ufak Tefek Cinayetler* нақши асосиро бозидааст.

Ӯ нақши «Ишек» -ро бар бузургияш дар силсилафилми *Ишқ 101* Ask 101), ки дар Netflix соли 2020 пахш шудааст, тасвир кардааст. Ӯро дар ин лоиҳа Мерт Язиҷиоғлу, Алина Боз, Каан Ӯрганҷиоғлу ва дигарон ҳамроҳи намудаанд.

Ҳаёти шахсӣ
-----------

31 майи соли 2013, Бода бо Малкоч Суалп хонадор шудааст. 9 августи соли 2014 онҳо соҳиби писаре шуданд, ки ба ӯ Азур ном ниҳоданд. Моҳи июли соли 2015, Бода барои талоқ муроҷиат кард. Моҳи январи соли 2016, ҷуфт қарор дод, ки оштӣ шаванд, аммо моҳи феврал Бода муроҷиатро бо талоқ аз нав оғоз кард ва гуфт, "оштӣ шудан ғайриимкон аст." Моҳи июни соли 2016, Бода аз шавҳараш ҷудо шуд. Ҳамсарон қарор доданд, ки ба хотири писари худ Азур дӯст бимонанд.

Филмнома
--------

Силсилафилмҳо| Сол | Номгӯй | Бо тоҷикӣ | Нақш | Шарҳҳо |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2007 | *Metropol Cafe* |  | Шабнам |  |
| 2009–2011 | *Ezel* | Эзал | Шабнам Сертуна | Нақши дуюмдараҷа |
| 2011–2013 | *Kuzey Güney* |  | Бону Синанер | Нақши дуюмдараҷа |
| 2017–2018 | *Ufak Tefek Cinayetler* |  | Пелин Канер | Нақши асосӣ |
| 2020– | *Love 101* | Ишқ 101 | Ишек дар бузургӣ | Нақши дуюмдараҷа |
|

Ҷоизаҳо
-------

| Сол | Ҷоиза | Категория | Кор |
| --- | --- | --- | --- |
| 2012 | Ayaklı Newspaper TV Stars | Беҳтарин ҳунарпешаи драма дар нақши дуюмдараҷа | *Kuzey Güney* |
| 2012 | Донишгоҳи Galatasaray | Беҳтарин ҳунарпеша | *Kuzey Güney* |

Нигаред низ
-----------

Феҳристи ҳунарпешазанҳои Туркия

Эзоҳ
----

1. ↑  RÖPORTAJ: BADE İŞÇİL SÜALP. *www.marieclaire.com.tr*.  Marie Claire Türkiye.
2. ↑  Bade İşçil müjdeyi verdi. *www.acunn.com*.  Acun Medya. 5 ноябри 2014 санҷида шуд.

Иқтибосҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Инстаграм

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Česko-Slovenská filmová databáze
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
**Озарбади Маҳраспандон**, **Отурпати Маҳраспандон** (порсии миёна: Ādurbād ī Mahraspandān, форсӣ: آذربد مارسپندان‎) — донишманд ва мӯбади мӯбадони давраи Шопури II.

Ҷузъи аввали ин ном дар Авесто ба шакли «Атерепата», яъне нигаҳбони оташ омадааст. Ҷузъи дуввуми он аз «мантра»— сухан ва «спента» — муқаддас таркиб ёфтааст.

Зиндагинома
-----------

Зиндагӣ ва фаъолияташ дар давраи Шопури II ,(309—379) ҷараён ёфта­аст. Озарбади Маҳраспандон дар дарбор пас аз шоҳ шахси дуюми давлатӣ буд. Аз кӯшишоту таассуби зиёдаш дар ҷараёни зардуштия ва танг кардани гурӯҳи одамони ғайридин бисёр манбаъҳои динии масеҳӣ хабар медиҳанд.

Дар бораи Озарбади Маҳраспандон, ки дар зардуштия шахсияти бузурге ба шумор мерафт, дар асарҳои диниву адабии паҳлавӣ — «Бундаҳиш», «Динкард», «Занди Воҳуман-ясна» («Бақманяшт»), «Шоисту ношоист» қиссаву ривоятҳои зиёде оварда шудаанд. Баъзе аз ин ривоёт ба таърихҳои исломии арабӣ ва форсии дарӣ роҳ ёфтаанд.

Дар фасли 33 «Бундахиш» дар баробари ашхоси бузурги динӣ шаҷараи насаби Озарбади Маҳраспандон омадааст, ки он пас аз 22 пушт ба подшоҳи пешдодӣ Манучеҳр мерасад. Мувофиқи ривоятҳои дини зардуштии силсилаи насаби Зардушт пас аз 14 пушт ба Манучеҳр мерасад. Бад-ин васила Озарбади Маҳраспандон аз насли Зардушт ба шумор меравад. Озарбади Маҳраспандон дар таҳрири Авесто пас аз Тансар ва мубадони замони Шо­пури I иштирок кардааст.

Дар зери роҳбарии ӯ Авесто дар 21 «наск» — китоб таҳрир гардид. Оид ба исботи саҳеҳии матни тартибдодаи Озарбади Маҳраспандон афсонае низ мавҷуд аст, ки гӯё вай аз санҷиши сахт — озмоиш бо фулузоти гудохта гузаштааст. Ба синаи Озарбади Маҳраспандон 9 ман миси гудохта ме- резанд, вале у осебе намебинад. Ин ривоят дар манбаъҳои паҳлавӣ, ки зикраш гузашт ва инчунин дар «Муҷмал-ут-таворих» сабт гардидааст.

Хидмати дигари Озарбади Маҳраспандон таълифи китоби «Хурд-Авесто» мебошад. Озарбади Маҳраспандон бо номи «Вачак-е чанд-и Отурпат-и Маҳраспандон» («Чанде аз гуфтори Озарбади Маҳраспандон») андарзномае низ дорад, ки аз пан­ду ҳикматҳои амалӣ фароҳам ома­дааст, ки намунааш ин аст: «Дар мавқеи номуносиб набояд хандид; хостаи хешро дар баробари мардумони ҳасуд набояд арз кард; пеш аз гуфтор бояд андешид, ки сухан наандешида чун оташ аст, ки харобӣ оварад; набояд душмани кӯҳнаро дӯсти нав пиндошт, зеро ки душман чун мор аст, агар сад сол бигзарад, душманиро аз ёд набарад, вале бояд дӯсти куҳанро дӯсти нав намуд, ки дӯсти куҳан чун шароб аст, ҳар қадар сол бар ӯ бигзарад латифтар ва гуворотар гардад».

Чанде аз авлоди Озарбади Маҳраспандон — писараш Зардушт (муаллифи «Пандномаи Зардушт») ва наберааш Озарбад ва дигар мубадони давлати Сосониён буда, дар баробари умури динӣ, дар корҳои сиёсӣ ва илмиву фарҳангӣ ширкат варзидаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Озарбади Маҳраспандон // Муҳит — Плеханов. — Д. : СИЭСТ, 1984. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 5).

* Луконин В. Г. Культура Сасанидского Ирана, Москва, 1969;
* Рипка Ян, История персидской и таджикской литературы, Москва, 1970;
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Баҳром (шоҳони сосонӣ)-ро бубинед.

**Баҳроми IV** (порсии миёна: 𐭥𐭫𐭧𐭫𐭠𐭭 (*Warahrān, Wahrām*); асри IV — 399) — шоҳаншоҳи Соcонӣ (388–399) ва писари Шопури III.

Баъд аз бародар бар тахт нишаст ва чун дар замони падар волии Кирмон буд маъруф ба Кирмоншоҳ аст. Замони салтанаташ байни Эрону Рум сулҳ баста шуда, Арманистони Шарқӣ ба Эрон ва Арманистони Ғарбӣ ба Рум тааллуқ гирифт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳром // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Иронико
* Britannica (онлайн)

 |
**Маҳмадалишо Музофиршоев** — филолог, номзади илми филология, дотсенти кафедраи забони адабии муосири тоҷикӣ Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Маҳмадалишо Музофиршоев хатмкардаи факултаи филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон(1989). Муаллими фанни алифбои ниёгон дар мактаби таҳсилоти умумии №51, ноҳияи Рӯдакӣ (собиқ Ленин) (1989-1991), омӯзгори фанҳои алифбои ниёгон, забон ва адабиёти тоҷик дар м.т.у. № 26 ва 28 н. Шуғнон (1992-1995), ҷонишини директор оид ба тарбия дар Коллеҷи санъати ба номи А. Бобоқулов, Душанбе ва омӯзгори фанҳои алифбои ниёгон, забон ва адабиёти тоҷик дар литсеи №55 Душанбе(1995- 2003). Аз соли 2004 муаллими калони кафедраи забони муосири тоҷики факултаи филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Эзоҳ
----

1. ↑  Кафедраи забони адабии муосири тоҷикӣ, Маҳмадалишо Музофиршоев(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 24 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 сентябри 2020.
**Бесс**, **Бессус** (юн.-қад. Βήσσος), **Ардашери V** (порсии бостон: 𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂𐎠; асри IV то м. — 329 то м. Ҳагматона[d]) — сатрапи Бохтар, аз сардорони Дориюши III дар ҷанг бо Искандар, шоҳаншоҳи худхондаи Ҳахоманишӣ (330—329 пеш аз мелод).

Зиндагинома
-----------

Тирамоҳи с. 331 то м. вақте ки Дорои III дар муҳорибаи Гавгамел аз Искандари Мақдунӣ шикаст хӯрд, Бесс он ҷо фармондеҳи лашкари дастаи савораи Бохтариёну Суғдиёни Доро буд. Искандари Мақдунӣ Дороро аз Ҳамадон ба Рай ва аз он ҷо ба Марв таъқиб намуд, ки зимни он Бесс бо Доро ҳамроҳ буд. Ҳангоми дар Марв паноҳ бурдан бо дастури Бесс Доро кушта шуд. Баъдтар Бессро шоҳи Бохтар эълон намуданд. Бесс ба худ номи Ардашершоҳ (Артаксеркси IV)-ро гирифт. Азбаски Бохтар вилояти пурзӯр ба шумор мерафт, сарлашкарон аз Бесс умеди калон доштанд. Бесс баъди ба тахт нишастан ба Бохтар омада, ваъда дод, ки кишварро аз истилогарон муҳофизат хоҳад кард. Искандари Мақдунӣ (с. 329 то м.) баъди забти Арея (Ҳирот) ва Арахосия (Кобул) ба Бохтар лашкар мекашад.

Бесс ба ҷойи муқобилат ба Искандар бо 7000 ҳазор ҷанговар аз дарёи Окс (Ому) гузашта ба вил. Навтоқи Суғд гурехт. Пас аз муддате суғдиён Бессро дастгир карда ба сарлашкари Искандар Лаг Птоломей супориданд. Искандар бо баҳонаи Дороро куштани Бесс, ӯро ба қатл расонд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бесс / С. Ғуломшоев // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Брокгауза и Ефрона
* Иронико
* Литовская универсальная
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Хорватская
* Britannica (11-th)
* Britannica (онлайн)
* Pauly-Wissowa

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* SUDOC: 236210912
* VIAF: 18156251695007990756
* WorldCat VIAF: 18156251695007990756

 |
**Ҳамрохон Ҷумъаевич Дӯстов** — филолог, номзади илми филология, дотсенти кафедраи забони адабии муосири тоҷикӣ Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Ҳамрохон Дӯстов хатмкардаи факултети филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (2005) ва аспирантураи он (2010). Аз соли 2005 омӯзгори ҳамин донишгоҳ. Аз соли 2010 то соли 2011 ассистент ва аз соли 2011 инҷониб дотсенти кафедраи забони адабии муосири тоҷикӣ Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Мавзӯи рисолаи номзадиаш «Воҳидҳои фразеологии ташбеҳӣ дар забони адабии муосири тоҷик». Дар давоми фаъолияти илмии омӯзгорӣ вобаста ба масъалаҳои мухталифи илми забоншиносӣ дар саҳифаҳои рӯзномаву маҷалла ва маҷмӯаҳои илмӣ мақолаҳои илмиву оммавӣ ба табъ расонидааст. Муаллифи зиёда аз 20 мақолаи илмӣ. Самти тадқиқоти ӯ бештар ба омӯзиши масъалаҳои илми фразеология бахшида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Кафедраи забони адабии муосири тоҷикӣ, Ҳамрохон Ҷумъаевич Дӯстов(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 24 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 сентябри 2020.
**Интизор Тоҷиддинова Мавлонова** (тав. 27.01.1977 ш. Ваҳдат) — омӯзгори забони англисӣ, номзади илмҳои педагогика (2020).

Зиндагинома
-----------

Интизор Мавлонова Соли 1994 ба факултети забонҳои хориҷии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қандил Ҷӯраев дохил шуда, онро соли 1999 бомуваффақият хатм карда, аз худи ҳамон сол дар ҳамин донишгоҳ ба сифати ассистенти кафедраи методикаи таълими забони англисӣ, аз соли 2011-то инҷониб саромӯзгори кафедраи методикаи таълими забони англисӣ дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият дорад. Аз солҳои аввали фаъолияти омӯзгориаш дар донишгоҳ дар чандин конференсияҳои илмӣ амалии ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ дар донишгоҳҳои мухталифи кишвар иштирок намуда, доир ба масъалаҳои илми методикаи таълими забони хориҷӣ баромад намуда, муҳтавои онҳоро дар маҷмуаҳои илмии дохиливу хориҷӣ ба чоп расонидааст. 

Интизор Мавлонова рисолаи номзадиро дар мавзуи «Ташаккулёбии қобилияти коммуникативӣ-нутқии донишҷӯён дар раванди таълимоти касбӣ» (дар асоси маводи омӯзиши забони англисӣ) дифоъ намуданд. Дар омода намудани барномаҳои таълимӣ ва стандартҳои давлатии таҳсилоти олӣ аз 354 рӯи ихтисоси омӯзгори забони англисӣ саҳм гузоштааст. Муаллифи зиёда аз 35 мақолаи илмӣ-методӣ ва барномаи таълимӣ мебошад.

Осор
----

* Использование ролевых игр на уроках английского языка. Вестник Педагогического Университета. №1 (35). Д. 2010;
* Развитие коммуникативных компетенции студентов младших курсов в процессе изучения английского языка. Вестник Педагогического Университета. №6 (61). Д. 2014;
* Работа с учениками в сфере коммуникативно-речевых способностей как один из задач сегоднещней педагогики. Вестник Педагогического Университета. №1 (62-1). Д. 2015

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
Абдушукур Одинашоевич Ғаффоров (тав. 30.12.1968, ноҳияи Восеъ), забоншинос, номзади илмҳои педагогӣ (2000), дотсент (2005).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1986-1993 таҳсил дар факултети забон ва адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Кӯлоб. Солҳои 1993–1994 муаллими кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи давлатии Қурғонтеппа ба номи Носири Хисрав, 1994–1997 аспиранти Институти забон ва адабиёт ба номи А. Рӯдакии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1997–1998 котиби Шӯрои илмии Пажӯҳишгоҳи илмҳои педагогии АИП Тоҷикистон, 1998–2000 муалими кафедраи забон ва адабиёти синфҳои ибтидоии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ.Ҷӯраев буд. Солҳои 2000–2001 ҳамчун муаллими калони кафедраи методикаи таълими ибтидоӣ, 2001–2007 мудири кафедраи забон ва адабиёти синфҳои ибтидоӣ ва ҳамзамон муовини декани факултети педагогикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ оид ба илм, 2007–2008 декани факултети педагогикаи донишгоҳи мазкур фаъолият кардааст. Солҳои 2000–2007 раиси Шӯрои олимони ҷавони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣро ба уҳда дошт. Дар конференсияҳои илмии олимони ҷавон дар шаҳрҳои Хуҷанд, Кӯлоб, Қӯрғонтеппа ва Душанбе оид ба масъалаҳои илми забоншиносӣ баромад намуда, муҳтавои онҳоро дар маҷмӯаҳои илмии олимони ҷавон ба чоп расонидааст. Солҳои 2008–2010 ҳамчун сардори раёсати таълими Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор кардааст ва аз моҳи майи соли 2010 то ба имрӯз муовини ректор оид ба қисми ғоибона мебошад. Солҳои 2005–2010 вакили Маҷлиси вакилони халқи ноҳияи И. Сомонии ш. Душанбе буд ва соли 2010 бори дуюм вакили Маҷлиси вакилони халқи ноҳияи И. Сомонии ш. Душанбе интихоб гардидааст. Муаллифи зиёда аз 40 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ, дастурҳои илмӣ-методӣ, брошюраҳо ва васоити таълимӣ, аз ҷумла «Корҳои контролӣ аз фанни забони адабии ҳозираи тоҷик» (2004),
«Ибораҳои феълӣ бо пешояндҳои аслӣ дар «Бадоеъ-ул-вақоеъ»-и Зайниддин Маҳмуди Восифӣ» (2007) мебошад. Барои хидматҳояш дар рушди соҳаи маориф бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2005), якчанд раҳматномаву ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва донишгоҳи омӯзгорӣ сарфароз гардонида шудааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Австон** (юн. Austanes, ? — 329 то мелод) — сипаҳсолори бохтарӣ, ҷонибдори Спитамен, роҳбари муборизаи мардумӣ бар зидди ҳамлаи сипоҳиёни Искандари Мақдунӣ.

Таърих
------

Квинт Курсий — таърихнигори Юнони Қадим, шоҳиди воқеоти ҷангҳои Искандар — Австонро дар радифи ёрони Спитамен ва Катон борҳо ёд кардааст. Тобистони соли 327 дар Парайтакен (ба эҳтимоли қавӣ Қаротегин ё Хутталон бояд бошад) шӯриши навбатӣ ба зидди Искандар таҳти роҳбарии Катон ва австон авҷ гирифта буд; Искандар алайҳи онҳо сипаҳсолори ботаҷриба ва ниҳоят бераҳми худ Кратерро фиристод. Ниҳоят Катон дар корзор кушта шуд ва австон асир афтода бо фармони Искандар ба қатл расид.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Австон // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Вилояти Сурхондарё** яке аз вилоятҳои тоҷикнишин(тоҷикон зиёда аз 23%) дар ҷумҳурии Ӯзбекистон буда, дар ҷануби он воқеъ гардидааст. Шаҳри Термиз, ки бисёри мардумаш тоҷик (38%) мебошад, маркази маъмурии ин вилоят аст.

Иқлим
-----

Иқлимаш ба минтақаи субтропикӣ рост меояд. Ҳудуди вилоятро хатти арзи шимолии 37°10' — 39°02' ва дарозии шарқии 66°32'- 68°25' бурида мегузарад. Аҳолиаш 1 милёну 806 ҳазору 700 нафар.

Таърих
------

Вилоят дар таърихи 6 марти соли 1941 ташкил карда шудааст.

Ҷуғрофия
--------

Вилоят бо ҷумҳуриҳои Туркманистон, Афғонистон, Тоҷикистон ва вилояти Қашқадарьё ҳамсарҳад мебошад. Масоҳаташ 20 100 километри мураббаъ. Ба шаҳрҳои бузурги дигар Бойсун, Сариосиё, Шарғун, Шеробод, Шӯрчи, Кумқӯрғон ва Жарқӯрғон медароянд.

Аҳолӣ
-----

аҳолиаш аз рӯи маълумоти соли 2005, 1 милёну 925 ҳазору 100 нафарро ташкил мекунад. Истиқоматкунандагони ин вилоят асосан мардуми тоҷик ва ӯзбеканд. Аҳолии пойтахти вилоят, шаҳри Термиз 122 ҳазору 900 нафарро ташкил мекунад ва буругтарин шаҳри вилоят шаҳри Деҳнав (Ӯзбекистон) буда 69 ҳазору 500 нафар иқоматкунанда дорад.

Тақсимоти маъмурӣ
-----------------

Вилоят маъмуран ба 14 ноҳия, 8 шаҳр, 7 шаҳрак ва 114 деҳа тақсим шудааст.

Эзоҳ
----


|  |  |
| --- | --- |
| Ӯзбакистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Ӯзбакистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |


| ⚙️ Вилоятҳои Ӯзбекистон |
| --- |
| Пойтахт | Тошканд |  |
| Ҷумҳурии мухтор | Қарақалпоқистон |
| Вилоятҳо | Вилояти Андиҷон  • Вилояти Бухоро  • Вилояти Қашқадарё  • Вилояти Навоӣ  • Вилояти Намангон  • Вилояти Самарқанд  • Вилояти Сирдарё  • Вилояти Сурхондарё  • Вилояти Тошканд  • Вилояти Фарғона  • Вилояти Xоразм  • Вилояти Ҷиззах |


| ⚙️  Ӯзбекистон Ноҳияҳои вилояти Сурхондарё |
| --- |
| Маркази маъмурӣ | Тирмиз |  |
| Ноҳияҳои вилоят | Ноҳияи Ангор \* Ноҳияи Бойсун \* Ноҳияи Деҳнав \* Ноҳияи Музработ \* Ноҳияи Олтинсу \* Ноҳияи Сариосиё \* Ноҳияи Тирмиз \*
Ноҳияи Узун \* Ноҳияи Ҷарқурғон \* Ноҳияи Шеробод \* Ноҳияи Шурчӣ  \* Ноҳияи Қумқурғон \* Ноҳияи Қизириқ |
**Клиффорд Эдмунд Босворт** (англ. Clifford Edmund Bosworth; 29 декабр 1928, Sheffield[d], Йоркшир[d] — 28 феврал 2015, Yeovil[d], Англияи Ҷанубу Ғарбӣ[d]) — шарқшиносӣ бритониёӣ, профессор, узви Академияи Британиё. Сардабир ва яке аз нависандагони «Донишномаи ислом», виростор-мушовир ва яке аз нависандагони «Донишномаи Эронико», аз нависандагони донишномаҳои «Бритоннико» ва «Амироконо».

Зиндагинома
-----------

Бахши шарқшиносии Коллеҷи шаҳри Оксфордро хатм карда, забонҳои арабӣ, форсӣ ва туркиро омӯхтааст. Доктори илмҳои таърих (1956). Босворт дар донишгоҳҳои Сент-Эндрюс (Шотландия), Торонто (Канада), Манчестер (Англия), Уэлс, Ҳарвард (ИМА) тадрис намудааст. Самти фаъолияти илмии Босворт асосан таърихи асримиёнагии Эрон ва кишварҳои арабӣ буда, дар ин замина чанд асар ва даҳҳо мақолаву гузориши илмӣ ироа намуд. Дар пажӯҳиш ва муаррифии таърихи сулолаи Ғазнавиён осори Босвортро муҳаққиқон ба унвони таҳқиқоти камназир пазируфтаанд. Донистани се забони пурнуфузи шарқ ба ӯ имкон дод, ки дар заминаҳои таърих, адабиёт ва таърихи адён осори арзишманде биофарад. Китобу мақолаҳои Босворт перомуни авзои сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии Хуросону Мовароуннаҳри асрҳои 8-13, ки муҳимтарин марҳалаи таърихи халқи тоҷик ба шумор меравад, маълумоти нодир медиҳанд. Асари Босворт «Силсилаҳои исломӣ» (Эдинбург, 1967) ба даҳҳо забони дунё тарҷума гардидааст. Намунаҳои дигари осори ӯ дар Ҳиндустон, Эрон, Афғонистон, Лубнон, Ироқ, Сурия ва дигар кишварҳои арабӣ борҳо тарҷума ва нашр гардид. Босворт бештар аз панҷоҳ соли умри худро ба тадрис ва пажӯҳиши таъриху фарҳанги Машриқзамин бахшидааст ва номи ӯ дар радифи бузургтарин ховаршиносони дунё сабт гардидааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2 3 4  AlKindi (онлайн-каталог Доминиканского института востоковедения)
3. 1 2   — С. 47.

Адабиёт
-------

* Босворт Клиффорд Эдмунд / С. Муллоҷон // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* TDV İslam Ansiklopedisi
* Оксфордский биографический

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX1210792
* BNF: 12036538k
* CiNii: DA0123829X
* GND: 121785343
* ICCU: VEAV001455
* ISNI: 0000 0001 2147 1571
* J9U: 987007258919505171
* LCCN: n50045248
* NKC: mzk2010572065
* NLG: 82067
* NLP: A11473472
* NTA: 06858329X
* NUKAT: n97091927
* LIBRIS: b8nqqghv09wfmkn
* SUDOC: 028552644
* VIAF: 108852908
* WorldCat VIAF: 108852908

 |

 |
**McDonald's Corporation** («Макдоналдс») — ширкати амрикоӣ, аввалин шабакаи қаҳвахонаҳо дар ҷаҳон аз рӯи гардиши савдо ба ҳисоб меравад.

Таърих
------

15 майи соли 1940 бародарон Дик ва Мак Макдоналдҳо аввалин тарабхонаро ба номи **McDonald's** дар шаҳри Сан-Бернардинои иёлати Калифорния ифтитоҳ намуданд. Бори нахуст дар ҷаҳон соли 1948 принсипҳои консепсияи «ғизои фаврӣ» аз тарафи бародарон Макдоналдҳо таҳия шуд.

Дар соли 1954, Рэй Крок аз бародарон Макдоналдҳо ҳаққи иқдом ба унвони намояндаи инҳисорӣ ва ҳуқуқи раъй доданро ба даст овард. Дар соли 1955, ӯ дари аввалин "McDonald's"-и худро дар Дез Пленс, иёлати Иллинойс (айни замон осорхонаи ширкат) боз намуд. Баъдан дар ҳамон сол, Крок ширкати "McDonald's System, Inc."-ро ба қайд гирифт ва соли 1960 он ба "McDonald's Corporation" тағйири ном кард. То соли 1959 шумори тарабхонаҳое, ки Крок кушод аз сад адад гузашт, дар соли 1961 ӯ тамоми ҳуқуқҳои ширкатро аз Макдоналдҳо ба маблағи 2,7 миллион доллар харид. Инчунин дар соли 1961, аввалин Донишгоҳи ҳамбургерологӣ, муассисаи таълимӣ барои тайёр кардани мутахассисон барои саноати хӯрокворӣ, пеш аз ҳама барои кор дар системаи McDonald's ба фаъолият шурӯъ кард. Ҷамъоҷамъ дар ҷаҳон 8 Донишгоҳи ҳамбургерологӣ мавҷуд аст: дар Чикаго (ИМА), Токио (Ҷопон), Сан-Паулу (Бразилия), Лондон (Бритониёи Кабир), Мюнхен (Олмон), Шанхай (Чин), Сидней (Австралия) ва Маскав (Русия).

Эзоҳ
----

1. ↑  McDonalds Annual Report 2020
**Нашити Форсӣ** (ар. نشيط الفارسي‎; ?, Рай — ?, Ма­дина) — мусиқидон, овозхон ва навозандаи эронӣ.

Зиндагинома
-----------

Мусиқиро аз падараш омӯхтааст. То ҳуҷуми арабҳо ба Эрон Нашити Форсӣ дар дарбори Яздигурди II Сосонӣ чун мутриб хидмат карда, сарварии дастаи мусиқидононро бар уҳда дошт. Арабҳо баъди истилои Эрон Нашити Форсиро бо худ ба Ма­дина бурданд. Ӯ дар ин ҷо забони арабиро омӯхт.

Нашиди Форсӣ бештар дар иҷрои суруду оҳангҳои мавсимӣ ва маросимӣ (баҳория, марсия) шуҳрат дошт ва дар ин мавзӯъ асарҳои зиёд эҷод кардааст. Ӯ чанде дар дарбори халифаҳои араб Абдуллоҳ ибни Ҷаъфар ва Абдулмалик ибни Марвон хидмат намуд ва бо ҳамкории шогирдаш Ибни Муҳриз дастаҳои мусиқӣ ташкил кард. Нашиди Форсӣ аввалин ҳунармандест, ки ба мусиқии арабӣ шакли маъмули мусиқии мардуми Хуросон «равошин»-ро дохил намудааст.

Баъзе ҳунармандон мисли Ҷамила, Ибни Сурайё, Маъбад, Ибни Муҳриз ва ғайра, аз шогирдони Нашиди Форсӣ мебошанд

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Нашити Форсӣ // Муҳит — Плеханов. — Д. : СИЭСТ, 1984. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 5).
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Фарвардин** | >> |
| Ш | Я | Д | С | Ч | П | А |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 20 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
| **1402 хуршедӣ** |

 

| Моҳи хуршедӣ | Давра (тақрибан) |
| --- | --- |
| Фарвардин | 21 март — 20 апрел |
| Урдибиҳишт | 21 апрел — 21 май |
| Хурдод | 22 май — 21 июн |
| Тир | 22 июн — 22 июл |
| Мурдод | 23 июл — 22 август |
| Шаҳривар | 23 август — 22 сентябр |
| Меҳр | 23 сентябр — 22 октябр |
| Обон | 23 октябр — 21 ноябр |
| Озар | 22 ноябр — 21 декабр |
| Дей | 22 декабр — 20 январ |
| Баҳман | 21 январ — 19 феврал |
| Исфанд | 20 феврал — 20 март |

**Фарвардин** (порсӣ:  فروردین ) ё **Ҳамал** (порсӣ:  حمل ) - моҳи якум дар Тақвими Эронӣ ва 31 Рӯз аст.

Воқеа
-----

* Наврӯз: 1-13 фарвардин

Таваллуд
--------

Ва чунин гӯянд, ки чун Каюмарс ин рӯзро - Наврӯз оғози таърих кард, ҳар сол Офтобро (ва чун як даври Офтоб бигашт дар муддати сесаду шасту панҷ рӯз) ба дувоздаҳ қисмат кард, ҳар бахше сӣ рӯз ва ҳар якеро аз он номе ниҳод ва ба фариштае бозбаст аз он дувоздаҳ фариштае, ки Эзиди табораку Таоло эшонро бар олам гумоштааст.
Пас он гоҳ даври бузургро, ки сесаду шасту панҷ рӯзу рубъе аз шабонарӯзист, соли бузург ном карду ба чаҳор қисм кард. Чун чаҳор қисм аз ин соли бузург бигзарад, Наврӯзи бузург ва нав гаштани аҳволи олам бошад. Ва бар подшоҳон воҷиб аст оину расми мулук ба ҷой овардан аз баҳри муборакӣ ва аз баҳри таърих ва хуррамӣ кардан ба аввали сол.

Фарвардинмоҳ ба забони паҳлавист, маъниаш чунон бошад, ки ин он моҳ аст, ки оғози рустани набот дар вай бошад ва ин моҳ мар бурҷи Ҳамал рост, ки сар то сари вай Офтоб андар он бурҷ бошад.

Эзоҳ
----

1. 1 2  ОҒОЗИ КИТОБИ "НАВРЎЗНОМА" Умари ХАЙЁМ(тоҷ.). *harakat.tj*. 31 марти 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 31 марти 2019.

* Википедиаи Форсӣ

  



| Моҳҳои Эронӣ |
| --- |
| Ҳамал→Фарвардин ♦ Савр→Урдибиҳишт ♦ Ҷавзо→Хурдод ♦ Саратон→Тир ♦ Асад→Мурдод ♦ Сунбула→Шаҳривар ♦ Мизон→Меҳр ♦ Ақраб→Обон ♦ Қавс→Озар ♦ Ҷадӣ→Дей ♦ Далв→Баҳман ♦ Ҳут→Исфанд |
**Мисбоҳиддини Нарзиқул** — мунаққид ва адабиётшинос, доктори илмҳои филологӣ (2010), профессор (2011), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2010).

Зиндагинома
-----------

Мисбоҳиддини Нарзиқул 19 сентябри соли 1970 дар деҳаи Артучи ноҳияи Панҷакент ба дунё омадааст. 
Ӯ фаъолияти кориашро пас аз хатми аълои Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон дар соли 1993 аввал ба сифати аспирант, баъд ассистент, дотсент ва профессор дар кафедраи таърихи адабиёти тоҷики ҳамин Донишгоҳ то кунун идома дода истодааст. Аз ноябри 2002 то октябри 2007 ба ҳайси ҷонишини декани факултет оид ба илм фаъолият дошт ва айни замон низ (аз соли 2012) вазифаи мазкурро ба уҳда дорад. Ҳамчунин, сарварии Шӯрои олимони ҷавони факултети филологияро аз соли 1997 то 2007 ва Шӯрои марказии Ҷамъияти илмии донишҷӯёни Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро аз соли 2000 то 2007 ба уҳда дошт.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Дар ин фосила ду маротиба ба ҶИЭ сафар карда, бори аввал ба муддати як моҳ ва дафъаи дуюм панҷ моҳ ба сифати бозомӯзи забон ва адабиёти форсӣ (тоҷикӣ) дар донишгоҳҳои Шаҳид Биҳиштӣ ва Тарбиятмударриси Теҳрон ба таҳсил ва тадқиқ машғул ва аз 1-уми сентябри соли 2007 то феврали 2010 докторанти кафедраи таърихи адабиёти тоҷики ДМТ буд.

Соли 1997 дар мавзӯи "Адабиётшиносии форсии тоҷикӣ дар асрҳои XIII-XIV" (таҳти роҳбарии профессор Х.Шарифов) рисолаи номзадӣ ва соли 2010 дар мавзӯи "Эъҷози хусравӣ"-и Амир Хусрави Деҳлавӣ" ва суннатҳои номанигорӣ дар таърихи адабиёти форсии тоҷикӣ (асрҳои X-XIV)" (мушовири илмӣ: профессор Худоӣ Шарифов) рисолаи докторӣ дифоъ кардааст.
Бо роҳбарии профессор Мисбоҳиддини Нарзиқул 1 нафар рисолаи номзадӣ ҳимоя намудааст ва 7 нафар аспиранту унвонҷӯёни ватанию хориҷӣ корҳои илмӣ-тадқиқотӣ анҷом медиҳанд.
Миқдори мақолаву рисолаҳои илмию адабии профессор Мисбоҳиддини Нарзиқул беш аз 100 буда, дар дохил ва хориҷ аз Тоҷикистон- дар Эрон, Покистон, Доғистон чоп шудаанд. Ба қалами ӯ 4 монография, 1 маҷмӯаи мақолаҳои илмӣ-интиқодӣ, 2 китоби дарсӣ, 1 дастури таълимӣ ва дигар таълифоти илмӣ, илмӣ-методӣ ва оммавӣ тааллуқ дорад.

Осор
----

* Таърих ва назарияи номанигорӣ (Душанбе: Сино, 2009.- 140 саҳ.);
* "Эъҷози Хусравӣ" ва мақоми он дар таърихи афкори адабии форсии тоҷикӣ (Душанбе: Сино, 2009.- 176 саҳ.);
* Авзони ашъори Рӯдакӣ (Душанбе: Сино, 2008.- 96 саҳ.);
* Ҷойгои сухан (Душанбе: Адиб,2006.- 224 саҳ.);
* Муқаддимаи шеършиносӣ (вазни шеър) (Душанбе: Сино, 2004.- 80 саҳ.) Бойгонӣ шудааст 27 феврали 2021  сол.;
* Фурӯғи астӣ (зиндагинома, баррасӣ ва нақди ашъори Лоиқ) (Душанбе: Адиб, 2002.- 120 саҳ.);
* Адабиётшиносии форсӣ-тоҷикӣ дар асрои XIII-XIV (Душанбе: Адиб, 1998.- 112 саҳ).

Мукофоту ҷоизаҳо
----------------

* Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1997),
* барандаи Ҷоизаи ба номи Исмоили Сомонии Кумитаи кор бо ҷавонони назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (1999)),
* бо Ифтихорномаи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардонида шудааст (2007).

Пайвандҳо
---------

* Факултаи филогияи тоҷик

Эзоҳ
----

1. 1 2  Кафедраи таърихи адабиёти тоҷик, Мисбоҳиддини Нарзиқул(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 24 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 сентябри 2020.
A **data definition language** ё **data description language** (**DDL**) ин як синтаксиси монанд ба забони барномасозии копютерӣ барои муайян кардани структураҳои пойгоҳ истифода мешавад.

Таърих
------

SQL
---

### оператори CREATE

**Create** -барои сохтани пойгоҳи нав, ҷадвал, индекс, дархостҳои ғуншуда. 

#### оператори CREATE TABLE

мисол:

CREATE TABLE employees (

```
   id            INTEGER      PRIMARY KEY,
   first_name    VARCHAR(50)  null,
   last_name     VARCHAR(75)  not null,
   dateofbirth   DATE         null
```

);

### оператори DROP

"Drop"-Ин аз калимаи англисӣ гирифта шуда яъне партофтан ё монда рафтани ягон пойгоҳи мавҷудбуда ё ҷадвалҳо мебошад.

### оператори ALTER

Alter - барои тағйир додани объектҳои будаи пойгоҳ.

Дигар забонҳо
-------------

* XML Schema is an example of a DDL for XML.
* Simple Declarative Language

Боз нигаред
-----------

* Data manipulation language
* Data control language
* Select (SQL)
* Insert (SQL)
* Update (SQL)
* Delete (SQL)

Пайвандҳо
---------

* How to change data type of a column MS SQL - How to change data type of a column  Бойгонӣ шудааст 30 Декабри 2012  сол.

Шаблон:Database
Шаблон:Databases
**Жежмаряй** (*бо забони литвонӣ:* *Žiežmariai*) — шаҳр дар ноҳияи Кайшядорис, вилояти Каунас, Ҷумҳурии Литва. Аҳолиаш 3034 тан (2023).

Ҷуғрофия
--------

Дар масофаи 6 км, аз тарафи ҷануби шаҳри Кайшядорис, қисми ҷанубии шоҳроҳи «Вилнюс — Каунас» ҷойгир аст.

Таърих
------

Дар солҳои 1950—1955 Жежмаряй маркази ноҳияи Жежмар буд. Қисми шаҳри куҳна унвони *ёдгории шаҳр*-ро дорад. Дар ин шаҳр ибодатгоҳи Иаков (таъсис соли 1924), синагогаи қадимаи нодир, муҷассамаи озодӣ, мактаби миёнаи Жежмаряй, боғчаи бачагона, почта, коргоҳи коркарди чӯб (дар деҳаи Трилишкес), китобхона, филиали мактаби санъати Кайшядор вуҷуд доранд. То имрӯз қалъаи Жежмаряй ин ҷо ҳифз шудааст ва по барҷост. Аз тарафи ҷануби шаҳри Жежмаряй дарёи Стрева ҷорист.

### Ёдгорӣ

Ин ҷо дар қабристони бародарон Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ Сафар Амиршоев ба хок супурда шудааст.

Галерея
-------

* Муҷассамаи ОзодӣМуҷассамаи Озодӣ
* 
* 
* 
* Мактаб дар ЖежмаряйМактаб дар Жежмаряй
* Канисаи кӯҳнаКанисаи кӯҳна
*

Пайвандҳо
---------

* Apie Žiežmarius
* Žiežmarių dvaro sodyba

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑
Маорифпарварӣ
-------------

**Маорифпарварӣ**, ин равияи ичтимоию сиёси ва адабию фарҳангист, ки зиёиёнро аз ғафлати шахшудамондагии замони кӯҳнаи феодали бедор намуда, онҳоро ба замони нав, замони тантанаи илму амал ва адолат даъват мекард. Маорифпарварӣ дар нимаи дуюми асри XIХ дар байни зиёиёни Осиёи Миёна ба миён омадааст. Пайравони ин равия бо роҳи тарғиби ғояҳои хайр, адолат, илму маърифат иллатҳои сохти патриархалию феодалии чамъиятии кишвари Осиёи Миёнаро барҳам зада, анъанаю маишат ва сиёсати онро тағйир додан мехостанд. Андешаҳои Аҳмади Дониш ҳам пурра ба ҳамин мақсад равон гардида буд. Аз ҳамин сабаб **Аҳмади Донишро ҳамчун яке аз саромадани равияи маорифпарварӣ** на танҳо аморати Бухоро, балки кишвари Осиёи Миёна номбар мекунанд.

Як зумра шоирони номии ин давр, ба монанди: Абдулқодирхоҷаи Савдо, Ќори Раҳматуллоҳи Возеҳ, Исо Махдуми Бухороӣ, Шамсиддин Махдуми Шоҳин, Мирзоҳайити Саҳбо, Муҳаммадсиддиқ Хайрат,Тощхоҷаи Асирӣ ва дигарон пайравони А.Дониш буданд. Эчодиёти нависанда танҳо бо ҳамин доира маҳдуд нашуд. Минбаъд, яъне дар аввали аср XХ ҳам он сабабгори бедории гурӯҳи сершумори зиёиёну толибилмон ва ниҳоят яке аз манбаъҳои ташаккулёбии **ҳаракати чадидия** гардид.

1. ↑  Ҳотамов Н.Б. Довуди Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарси). – Душанбе,2011.

Нигаред
-------

* Аҳмади Дониш

Пайвандҳо
---------

* Таърихи Тоҷикистон Бойгонӣ шудааст 28 сентябри 2007  сол.