recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Кошии луобдор бо нақши мор, харгӯш ва сангпушт ба унвони нигорае барои озини китоби «Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот»
**«Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот»** (ар. عجائب المخلوقات و غرائب الموجودات‎ — *Шигифтиҳои офаридагон ва мавҷудот*) — асари донишманд ва сайёҳи форс-тоҷик Закариё ибни Муҳаммади Қазвинӣ оид ба аҷоиботу ғароиби кишварҳои олам.

Муҳтаво
-------

Маълумоти ҷуғрофиёӣ, мардумшиносӣ (этнографӣ) — инчунин маълумотро оид ба таркиби Замин, олами ҳайвоноту наботот, адабиёту адибон, эҷодиёти шифоҳии халқ, забону лаҳҷаҳои гуногуни дунё, донишмандон, ҳокимону подшоҳони давраҳои гузашта дар бар мегирад. Дар асар минётураҳои ранга, аксҳои гуногун вобаста ба ҳар мавзӯъ ҷой дода шудаанд (акси наботот, ҳайвоноту парандаҳо ва махлуқоти афсонавӣ, ҷирмҳои осмонӣ, тақвиму солномаҳо, ҷашну маросимҳои гуногуни мардумон ва қавму қабоил). Аксар маълумоту санадҳои «Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот» ба давраи тоисломӣ (аз ҷумла замони Сосониён, адабиёти паҳлавӣ) ва садри ислом мансубанд. Муаллифи «Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот» оид ба сохти ҷуғрофии Замин, ҳодисаҳои табиат (зилзила, тӯфонҳо, оташфишонии вулқонҳо ва ғайра) маълумот дода, муҳити оташу об, ҳавову Замин, зузанабҳо ва рӯйдодҳои атмосфераро инъикос кардааст. Баҳрҳо, кӯлҳо, дарёҳо, кӯҳҳо, чашмаҳои машҳур, чоҳҳои бузург номбар шудаанд. Дар «Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот» инчунин мувофиқи тасаввуроти табиатшиносию илмии муаллиф ва замони ӯ се шакли мавҷудоти табиат (органикӣ, ноорганикӣ ва набототу ҳайвонот) низ шарҳ ёфтааст; оид ба хусусияти анатомию физиологии мардумони гуногун (қавму қабоил) маълумот дода шудааст. Умуман, «Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот» чун қомуси илмию оммавӣ комёбиҳои асосии табиатшиносӣ ва инсоншиносии Шарқро дар асрҳои миёна ҷамъбаст намудааст. «Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот» ба забонҳои лотинӣ, олмонӣ, славянии қадим, туркӣ, ӯзбекӣ, тоторӣ ва ғайра тарҷума шудааст. Дастнависи «Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот», ки соли 1280 китобат шудааст, дар яке аз китобхонаҳои шаҳри Мюнхен (Олмон) — як нусхаи дигар (ба забони арабӣ) дар китобхонаи Шуъбаи Санкт-Петербургии Институти шарқшиносии АИ Федератсияи Россия маҳфуз аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Крачковский И. Ю. Избр. соч. Т. 4. М.-Л. 1957.

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот дар Викианбор |

* "*ʿAJĀʾEB AL-MAḴLŪQĀT*", Encyclopædia Iranica

Сарчашма
--------

* Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Владимир Игоревич Галкин** (таваллуд 29 декабри 1955, Москва ) - физикдон рус, доктори илмҳои физикаю математика (2006)  .

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултети физикаи Донишгоҳи давлатии Маскав (1979)  .

Профессори кафедраи физикаи кайҳонии факултети физика (2009 - то ҳол). Ходими пешбари илмии кафедраи радиатсия ва усулҳои ҳисоббарории НИИЯФ.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Самтҳои фаъолияти илмӣ: боронҳои васеъи шуои кайҳонӣ ва спектри ибтидоӣ, гамма-астрономия ва астрономияи рентгенӣ.

Қайдҳо
------

1. ↑  Галкин Владимир Игоревич. *istina.msu.ru*.  ИСТИНА. 9 Январ 2024 санҷида шуд.
2. ↑  Галкин Владимир Игоревич. *letopis.msu.ru*.  Летопись Московского университета. 9 Январ 2024 санҷида шуд.
**Ёркасӣ**, **Абулмузаффар Абдуссаъид ибни Абдуссалом ибни Муҳаммад ибни Аҳмад ибни Кундур** (аср­ҳои 11-12) — ровии ҳадис ва қории Қуръон.

Зиндагинома
-----------

Аввал як муддат сокини Самарқанд буд, сипас чанд сол дар Кошғар зист ва баъдан соли 1126 ба Самарқанд баргашт. Ёркасӣ дар Кошғар аз шайхаш Абуалӣ Абдуллоҳ ибни Абдурраҳмон ал-Банокатӣ истимоъи ҳадис карда, аз тариқи ӯ ҳадис ривоят намудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ёркасӣ / С. Шаҳобуддинов // Дирҳам — Замин. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 6). — ISBN 978-99947-33-69-9.
**Аккра** (англисӣ: Accra) — яке аз шаҳрҳои Африқо аст. Пойтахти Гана аст.

Ҷуғрофия
--------

Дар ҷануби мамлакат, дар соҳили халиҷи Гвинея ҷойгир аст.

Аҳолӣ
-----

Аҳолиаш 2 291 352 ҳазор нафар (2012).

Саноат
------

Маркази саноатӣ, нақлиётӣ ва фарҳангӣ. 
Бандари баҳрӣ, роҳи оҳан, аэропорти байналхалқӣ дорад. Ба Аккра аввалин шуда садаи XV португалиҳо омаданд. Ин ҳудудро Дания, Нидерландия ва Британия соҳиб шудан мехостанд ва ҳар яке дар соҳил қалъаҳои мудофиавии худро месохт.

Таърих
------

Аккра дар атрофи ду қалъаи дар садаи XVI аз ҷониби европоиён биноёфтаи Ашер-Форт (Британия) ва Кристианборг (Дания) бунёд шудааст. Солҳои 1876 – 1957 Аккра маркази маъмурии мулки мустамликавии Британия бо номи Соҳили Тилоӣ буд. Аз соли 1957 – пойтахти давлати мустақили Гана.

Иқтисодиёт
----------

Аккра дорои корхонаҳои саноатии (70%-и иқтидори истеҳсолӣ ин ҷо ҷойгиранд) коркарди металл, хӯрокворӣ, бофандагӣ, коркарди чӯб, масолеҳи бинокорӣ, маҳсулоти нефту газ ва истеҳсоли доруворӣ мебошад. Аккра дар қитъа бозори машҳури фурӯши алмос ва какао ҳисоб мешавад. Дар маркази Аккра биноҳои замонавии бисёртабақа (бонкҳо, фурӯшгоҳҳои универсалӣ, маркази Стейт-ҳаус барои баргузории конференсияҳои байналхалқӣ ва ғайра) ҷой гирифта, атрофаш аз биноҳои кӯҳнасохти камтабақа иборат аст. Аккра дорои музейи миллӣ, театри драмавӣ, боғи ботаникӣ мебошад. Донишгоҳи давлатӣ дар мавзеи наздишаҳрии Легон воқеъ гаштааст. Аз ёдгориҳои меъморӣ қалъаҳои қадимии Ушер (1605, голландӣ), Ҷеймс (1673, англисӣ) ва ғайра боқӣ мондаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

  


| Пойтахтҳои Африқо |
| --- |
| Абуҷа | Аддис-Абеба | Аккра | Алҷазоир | Антананариву | Асмэра | Бамако | Бангӣ | Банҷул | Бисау | Браззавил | Буҷумбура | Виктория | Виндхук | Габороне | Дакар | Ҷибутӣ | Додома | Қоҳира | Кампала | Кигалӣ | Киншаса | Конакри | Либревил | Лилонгве | Ломе | Луанда | Лусака | Масеру | Малабо | Мапуту | Мбабане | Могадишо | Монровия | Моронӣ | Найробӣ | Нҷамена | Ниамей | Нуакшот | Порт-Луи | Порто-Ново | Прая | Претория | Рабат | Сан-Томе | Таробулус-ал-Ғарб | Тунис | Уагадугу | Фритаун | Хараре | Хартум | Ямусукро | Яунде |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (11-th)
* Britannica (онлайн)
* De Agostini
* Universalis
* Вокруг света

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX6319429
* BNF: 11960750k
* GND: 4000338-3
* J9U: 987007561792505171
* LCCN: n79059515
* NKC: ge421321
* SUDOC: 027603040
* VIAF: 140706459
* WorldCat VIAF: 140706459

 |

 |
**Алии Кормал** (1479, Марв – 1540, Ҳирот) — оҳангсоз, сароянда, навозанда ва мусиқидони тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Алии Кормал соли 1479 дар Марв таваллуд шудааст. Бино ба косиби дӯзанда буданаш мардум ба ӯ лақаби «**Устоди ҷомабур**»-ро додаанд.

Санъати тарроҳи ва мусиқӣ
-------------------------

Дар санъати тарроҳӣ низ номдор будааст. Алии Кормал дар санъати мусиқӣ истеъдоди комил дошта, бо бузургтарин аҳли созу овоз мусобиқаи ҳунарӣ мекардааст. Аз ҷумла ба осори Устод Шодӣ назираҳои рангин навиштааст, ки «Нақши Дарвешӣ», «Пешрави Сияҳчашмон» (бар усули «Барафшон» ба мақоми «Рост», ғазали Ҷомӣ), «Амали Фаришта» (бар усули «Мухаммас» ба мақоми «Ҳусайнӣ», ғазали Ҳофиз) аз намунаҳои беҳтаринанд. Инчунин Алии Кормал бахшида ба устодаш – Устод Шодӣ дар шаклҳои «Нақш», «Кор», «Савт», «Амал», «Қавл», «Пешрав» ва ғайра асарҳои созию овозӣ тасниф кардааст. Дар навбати худ, устодаш низ «Моҳи Ҳилол» ном асарашро ба ӯ бахшидааст. Алии Кормал махсусан ба мақомҳои машҳури «Ҳиҷоз», «Бӯсалик», «Исфаҳон» асарҳо навиштааст, ки писанди аҳли мусиқӣ буданд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Классические традиции музыкальной культуры эпохи Бехзода, дар кит. Камолиддин Бехзод и актуальные проблемы культуры народов Центральной Азии. - Д. 2002.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Мавсил** ( ар. الموصل‎ ***ал-Мавсил***  ; курд Мавсил) — шаҳр дар шимоли Ироқ, маркази устони Нинво ва пурҷамъияттарин шаҳри Ироқ пас аз Бағдод ва маркази иқтисодии шимоли кишвар мебошад. Бахши аслии шаҳр дар каронаи шарқии рӯди Даҷла ҷой гирифтааст ва дар каронаи ғарбии он бозмондаҳои шаҳри бостонии Нинво ҷойгир аст. Ба воситаи Мавсил шоҳроҳи Сулаймония – Киркук – Арбил – Мавсил мегузарад. Роҳи ооҳан ва фурудгоҳи байналмилалӣ дорад.

Таърих
------

Бинои шаҳрро ба Заҳҳок нисбат медиҳанд. Мавсил аз аёлоти императории Соcонӣ буд ва Бузардашер номида мешуд. Дар замони хилофати Умар ибни Хаттоб ба дасти Утба ибни Фартад фатҳ шуд. Марвони дуввум Мавсилро маркази вилояти ал-Ҷазира қарор дод. Пас аз марги Мутаваккил қисмате аз ин ноҳия ба дасти ба Хавориҷ афтод. Курдҳо пайваста бар халифаҳои араб мешӯриданд ва саранҷом дар охири асри 9 саркӯб шуданд. Аз он таърих ба баъд Ҳамдониён дар оғоз ба унвони ҳоким ва сипас халифа (аз соли 929) бар Мавсил ҳукм ронданд. Дар соли 1244  Ҳулокухон шаҳрро гирифт ва дар 1262 муғулҳо Мавсилро ғорат карданд. Мавсил аз шаҳрҳои куҳантарини тамаддуниҳои қадими олам аст. Дар он мероси таърихиву фарҳангии мутааддиди замонҳои гуногун боқӣ мондааст: боқимондаи деворҳои қалъа (асрҳои 12-13), Масҷиди бузурги Нуриддин (1170–72), харобаҳои қасри Қарасарой (1234), масҷид-мавзолеи Ҷирҷиси набӣ (1393), калисои асримиёнагии масеҳӣ (асри 10), масҷид-мавзолеи Юнуси набӣ (асри 10) ва ғ. Аксари донишмандон ва низ мардумони маҳаллӣ ба ин боваранд, ки паёмбарон – Юнус, Ҷорҷис ва Шис дар Нинво мадфунанд. Матоъҳои Мавсил дар гузашта шуҳрате вижа доштанд ва порчаи маъруф мавсилин номи худро аз онҷо гирифтааст. Элхониён , Оли Ҷалоир, Сафавиён, Усмониҳо ва Биритониё бар ин шаҳр ҳукумат карданд. Дар аввали асри 20 ба сабаби бунёди канали Суес ва тавсеаи бандари Басра, аҳаммияти тиҷории Мавсил коста ва ин шаҳр тобеи Бағдод шуд. Соли 1925, алорағми эътирози мардум,Туркия Мавсилро қисме аз ҳудуди Ироқ шинохт. Моҳи марти соли 1991 аз ҷониби сипоҳиёни Ҷабҳаи миллии Курдистон ишғол гардид, апрели ҳамон сол ба таркиби Қатъномаи Маҷмаи умумии Сомони миллали муттаҳид даромад.

Иқтисод
-------

Аз оғози солҳои 1990 дар баробари Бағдод ва Басра яке аз се маркази муҳимми иқтисодии Ироқ ба ҳисоб меравад. Асоси иқтисоди шаҳрро саноати сабук (нассоҷӣ, аз ҷумла истеҳсоли мавсилин, ҳамчунин, чарму пойафзор), хӯрока, коркарди филиз, истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ташкил медиҳад. Дар ибтидои асри 21 аз ҳисоби амалиётшои низомӣ амалан тамоми корхонаҳои саноатӣ аз кор бозмонданд. Солҳои охир корхонаҳои аз сари нав ба фаъолият шуруъ карданд. Саноати коркарди нафт низ рушд кардааст.

Фарҳанг ва маориф
-----------------

Донишгоҳи Мавсил (1967) яке аз бузургтарин марказҳои илмии Ироқ мебошад. Ҳамчунин, Осорхонаи Мавсил (1951) ва чандин осорхонаву муассисаҳои фарҳангии дигар фаъолият доранд.

 Масҷиди бузурги Мавсил
 Манораи масҷиди ҳазрати Юнус (соли 2014 аз ҷониби ДОИШ хароб карда шуд)

Қайдҳо
------

Адабиёт
-------

* *Густерин П.В.* Шаҳрҳои Шарқи Араб. - М.: Восток-Запад, 2007. — 352 с. — (Маълумотномаи энциклопедй). — 2000 нусха. — ISBN 978-5-478-00729-4
**Сайфиддинов Дилшод**— варзишгар, таэквондобоз, «Устоди варзиши дараҷаи байналхалқӣ», «Устоди хизматнишондодаи Ҷумҳурии Тоҷикистон». Соли 1985 дар шаҳри Душанбе, Ҷумҳурии Тоҷикистон ба дунё омадааст. Бародари Сайфиддинов Далер мебошад. Аз соли 2007 дар ИМА зиндагӣ мекунад. Дар Донишгоҳи Техасс, факултаи «Муҳандисӣ-компютерӣ» таҳсил кардааст.

Дастовардҳои варзишӣ
--------------------

* 1.Чемпиони Ҷаҳон дар солҳои 2003 ва 2007.
* 2.Чемпиони Осиё дар солҳои 2002 ва 2006.
* 3.Чемпиони Бозиҳои Умумиҷаҳонии Ҷавонон дар шаҳри Москва, дар соли 1998.
* 4.Ғолиби Ҷоми Аврупо дар солҳои 2000, 2001, 2003, 2004 ва 2006.
* 5.Дорандаи камарбанди сиёҳ III дан.

Тарбиятгирифтаи Федератсияи Таеквондо ва Кикбоксинги Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.

Сарчашмаҳо
----------

* 
*

Пайвандҳо
---------

* .

Эзоҳ
----

Ин мақола дар асоси мақолаи **Дилшод Сайфиддинов**, аз Википедияи русӣ тартиб дода шудааст.
Ҷараёни суратгирии филми порнографӣ

Порнография аз калимаи юнонии ( πορνη – ( porne )–„ фаҳш" ва γραφω ( grafo ) – менависам мебошад, ки ҳирси тамошобинро бардоштан аз ҷинс истифода мебаранд. Материалҳои порнографиро бо мақсадҳои гуногун истифода мебаранд, масалан адабиёт, бадеиёти тасвир, фотография, ҳайкалтарошӣ, видео, овоз ва бозиҳои дастури истифода мебаранд.

Паҳншавии Порнография бо роҳҳои ҳудуди ва динӣ маҳдуд мебошад.

Терминология
------------

Термин дар асри 12 дар Фаронса аз тарафи Retif de la bretton Nikolaning порнограф "ё дар бора фоҳишагии одами бо одоб фикрҳояш "китоби туфайлиро ба вуҷуд овардааст.

Сачагмаҳо
---------
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Мунира  мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Иноятова мебошанд.

**Мунира Иноятова** (*Иноятова Мунира Абдуллоевна*; зод. 5 феврали 1948, Кӯлоб, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — сиёсатмадор ва омӯзгори тоҷик, номзади илмҳои педагогика (1998). Академики Академияи илмҳои педагогӣ ва иҷтимоии Русия. Корманди шоистаи Тоҷикистон. Вазири маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1994—1994).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти давлатии педагогӣ (1970) ва Институти сиёсатшиносӣ ва идоракунии шаҳри Тошканд (1986). Муаллими мактаб дар ноҳияи Орҷоникидзеобод (1970-1971), муаллимаи мактаби № 29 шаҳри Душанбе (1971—1976), муаллима, ҷонишини директори мактаби № 48 (1976—1979), директори мактаби № 65 шаҳри Душанбе (1979—1981), ҷонишини раиси ҳукумати ноҳияи Октябр (1981—1983), котиби КП ноҳияи Марказӣ (1983—1986), раиси Комитети иттифоқи касабаи кормандони илм ва маориф (1986—1987), котиби ҲК шаҳри Душанбе (1987—1989), ҷонишини вазири маориф (1989—1990), ҷонишини аввали раиси Комитети кормандон ва тайёр кардани кадрҳо (1990—1993), ҷонишини Вазири меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ (1993—1994), Вазири маориф (1994—2000), мушовири давлатии Президенти ҶТ (2000—2001), мудири шуъбаи илм ва таълими Дастгоҳи иҷроияи Президенти ҶТ (2001—2003), ректори Донишкадаи такмили ихтисоси хизматчиёни давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

Ҷоизаҳо
-------

Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон. Корманди шоистаи Тоҷикистон.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Иноятова, Мунира Абдулаевна.* Организационно-педагогические основы стандартизации образования : на примере стандартизации общего среднего образования Республики Таджикистан : автореферат дис. ... кандидата педагогических наук : 13.00.01. *search.rsl.ru*.  Search RSL. 9 апрели 2021 санҷида шуд.
**Кушоншаҳр** (форсӣ: کوشانشهر‎) — яке аз устонҳои Шоҳаншоҳии Сосонӣ, ки дар минтақаи байнидараи Кобул ва дараи Пешовар воқеъ гардида буд. Минтақаи Балх ё дар даврони мутааххиртар Тухористон маркази ин устон ва шарқи Эроншаҳр буд, ки бар Суғд ва Гандора низ назорат дошт ва бо фатҳи ин ноҳия Соcониён ба ин имкон даст пайдо карданд, то бар роҳҳои тиҷории Осиёи Миёна назорат кунанд. Ҳамчунин ба далели аҳамияти идомаи тиҷорат бо Ҳинд, ҳокимони ин минтақа зарби сикка ба шакли сиккаҳоии кушони идома доданд.

Кушоншаҳр бо ҳамлаи Кидориён суқут кард.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4  The Cambridge History of Iran: Seleucid Parthian, E. Yarshater, p.770 sq
Chemical element with atomic number 56Шаблон:SHORTDESC:Chemical element with atomic number 56**Script error: The function "infobox" does not exist.**


|  |  |
| --- | --- |
| 56 | Барий |
| Ba137,327 |
| 6s2 |

**Ба́рий** — унсури зергурӯҳи асосии гурӯҳи дуюм, даври шашум ҷадвали даврии Д. И. Менделеев, бо бо рақами атомии 56. Бо рамзи **Ba** (лот. Barium) ифода мешавад. Массаи атомаиаш 137,33. Мансуби филиззҳои ишқорзаминӣ. Филиззи сафеди нуқрагуни нарм, ҳарорати гудозишаш 714°С, ҳарорати ҷӯшишаш 1640°С, зичиаш 3,78 г/см3. Барий дар табиат дар шакли омехтаи ҳафт изотоп вомехӯрад, ки аз онҳо изотопи 138Ba 71,7%-ро ташкил медиҳад.

Таърих
------

Барийро дар намуди оксиди BaO соли 1774 Карло Шееле ва Юҳано Ган кушоданд. Барийро соли 1801 олими англис Гемфри Дэви ҳангоми электролизи сулфати барий кашф намуд.

Пайдоиши ном
------------

Ном гирифта аз юн.-қад. βαρύς — «вазнин».

Дар табиат
----------

Барий 0,05%-и таркиби қишри Заминро ташкил медиҳад. Муҳимтарин минералҳои барий шпати вазнин ё барит BaSO4 ва витерит BaCO3 мебошанд. Миқдори ками намакҳои барий дар таркиби обҳои минералӣ ва оби баҳр ёфт шудаанд. Аксари намакҳои барий, ба истиснои сулфати барий, заҳрноканд. барий аз ҷиҳати кимиёӣ филиззи фаъол буда, дар ҳаво оксид мешавад. Аз ин хотир онро монанди натрий дар даруни карасин ё дар ампулаҳои маҳкам нигоҳ медоранд. Аз таъсири зарба худ аз худ аланга мегирад. Дар пайвастҳояш дараҷаи оксидшавии +2 дорад. Барий дар шароити муқаррарӣ бо об ва галогенҳо, таҳти ҳарорат бо нитроген, карбон, сулфур, силитсий ва ғайра ба реаксия медарояд. Гидроксиди Ba(OH)2 асоси қавӣ, яъне ишқор мебошад. Дар тамоми кислотаҳо, ба истиснои кислотаи сулфат, ҳал мешавад. Дар дастгоҳҳои халои (вакуум) барқӣ барийро барои ҷазб карда гирифтани газҳои нитроген, оксиген ва оксиди карбон CO2 аз найчаҳои электронӣ истифода менамоянд. Намакҳои барийро дар саноат ва тиб ба кор мебаранд. Карбонати барий (BaCO3)-ро ба таркиби шишаҳо илова мекунанд. Сулфати барий BaSO4 сифати коғазро беҳ месозад. Титанати барий BaTiO3, ки хосияти сегнетоэлектрӣ дорад, дар радиотехника ва силсилаҳои худкор (автоматӣ) истифода мешавад. Сулфати барийро дар тиб барои ташхиси рентгеноскопии захми меъда кор мефармоянд. Аз сабаби он ки барий қобилияти ҷазби нурҳои рентгенӣ ва гамма-зарраҳоро дорад, дар техникаи атомӣ онро ба таркиби маводди муҳофиз аз радиатсия илова мекунанд. Ба воситаи пайвастҳои барий аз маъданҳои уран унсури радийро хориҷ месозанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Барий. // Популярная библиотека химических элементов. — М.: Издательство «Наука», 1977.

Адабиет
-------

* Барий // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
* Химия, Справочное руководство. Л. 1975;
* Популярная библиотека химических элементов. М. 1983;
* Шретер В. Химия. М. 1989;
* Идрисов Т. Кимиёи аносир (элементҳо). Д. 2004.

Сарчашма
--------

* Барий // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Фирӯза Муиновна Абдураҳмонова** (22.05.1970, шаҳри Душанбе) — доктори илми тиб (2003), профессор (2000).

Зиндагинома
-----------

Фирӯза Абдураҳмонова хатмкардаи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1992). Ординатори клиникӣ ва ассистент (1992-1994), аспирант (1994-1997), ассистенти кафедраи акушерӣ ва гинекологияи факултаи педиатрӣ (1997-1999), дотсент (1999-2002), профессор (2003-2005) ва мудири кафедраи акушерӣ ва гинекологияи № 2-и Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (аз соли 2005). Мутахассис оид ба гинекологияи кӯдакони Вазорати тандурустии ҶТ. Падараш Муин Абдураҳмонов ва бародараш Фаррух Абдураҳмонов олимон, докторони илмҳои тиб ҳастанд.

Фаолияти илмӣ
-------------

Таъсири омилҳои антропогенӣ ба хусусияти инкишофи ҷинсӣ ва ҷисмонии духтаронро омӯхта, тариқи пешгирии оризаҳои акушерӣ ва гинекологии онҳоро пешниҳод намудааст, инкишофи ҷисмонӣ ва ҷинсии духтарон ҳини таъсири пеститсидҳо дар давраи батни модарӣ, эпидемиологияи ташаккули силсилаи насловарии духтарҳо дар Тоҷикистон ва тариқи пешгирии бемориҳои занонаро таҳқиқ намудааст. Зери роҳбариаш доир ба таъсири сирояти вирусҳо ба фаъолияти насловарӣ ҳангоми бемориҳои ғайри аъзои таносул (камхунӣ, гипофунксияи ғадуди сипаршакл, бемории музмини гурдаҳо) ковиши илмӣ анҷом мепазирад. Муаллифи беш аз панҷоҳ мақолаи илмӣ, 4 навоварӣ аст. 
Осор: Эпидемиология становления репродуктивной системы девушек Таджикистана и технология прогнозированияакушерской и гинекологической катологии: Дисс…доктора мед. наук. – Д. 2002.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Фирӯза Муиновна Абдураҳмонова
**Расул Боқиев** (*Боқиев Расул Худойназарович*; зод. 29 сентябри 1982, шаҳраки Сомониён, ноҳияи Рӯдакӣ) — куштигир, ҷудокори тоҷик, барандаи медали биринҷии Бозиҳои олимпии тобистона 2008 дар шаҳри Пекин, барандаи медали биринҷии Қаҳрамонии ҷудуи ҷаҳон 2007 дар Рио-де-Жанейро, ғолиби Ҷоми ҷаҳон (2007, 2010, 2011 ва 2012), қаҳрамони Русия (2009). Устоди шоистаи варзиши Тоҷикистон дар кӯштии қураш (2006) ва ҷуду (2007). Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ аз намуди олимпии ҷуду, қураш, самбо, «кӯштгирӣ». Яке аз чаҳор медаловари Бозиҳои олимпӣ дар таърихи Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Боқиев Расул Худойназарович 29 сентябри соли 1982 дар шаҳраки Сомониёни ноҳияи Рӯдакӣ ба дунё омадааст. Хатмкардаи Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон (2004). Аз соли 2004 мураббии Мактаби махсуси варзишии ҷудуи ноҳияи Рӯдакӣ. Нозукиҳои куштӣи миллӣ ва ҷудуро аз падараш — Мураббии хидматнишондодаи варзиши ҶШС Тоҷикистон Худойназар Боқиев омӯхтааст.

Шаҳрвандии Тоҷикистон ва Русияро дошта, феълан дар Русия зиндагӣ дорад.

Ифтихорот
---------

Қаҳрамони чандинкаратаи Тоҷикистон оид ба куштӣи ҷуду ва самбо, қураш ва «куштигирӣ». Ширкатдори қаҳрамониҳои Осиё, ҷаҳон ва бозиҳои олимпӣ. Соли 2003 дар Бозиҳои панҷуми Осиёи Марказӣ (ш. Душанбе) дар бахши куштӣи ҷуду соҳиби ҷойи дуввум ва дар куштӣи миллии қураш сазовори ҷойи аввал ва медали тило гашт. Соли 2005 дар Қаҳрамонии Осиё (ш. Тошканд) дар бахши куштӣи ҷуду соҳиби медали биринҷӣ ва дар куштӣи миллии қураш қаҳрамони ҷаҳон шуд. Худи ҳамин сол дар мусобиқаи байналмилалии Федератсияи Русия (ш. Йошкар-Ола) ғолиб омада, медали тилоро гирифт. Соли 2006 дар мусобиқаи Ҷоми ифтихории ҷаҳон (ш. Гамбурги Олмон) сазовори ҷойи дуюм ва медали нуқра, дар мусобиқаҳои байналмилалии Итолиё (Рум) ва Қазоқистон (ш. Алмаата) соҳиби ҷойи якум ва медали тило гардид. Дар Бозиҳои Осиё (2006, давлати Қатар) дар бахши куштӣи ҷуду медали биринҷӣ ва дар Қаҳрамонии Осиё (2007, Кувайт) медали нуқраро соҳиб шуд. Соли 2007 дар мусобиқаҳои Ҷоми ҷаҳон дар Бразилия (ш. Рио-де-Жанейро) сазовори ҷойи севвум ва медали биринҷӣ гашта, барои иштирок дар Бозиҳои олимпии Пекин роҳхат гирифт. Соли 2008 дар Бозиҳои ХХIX олимпии Пекин (Чин) дар бахши куштӣи ҷуду соҳиби ҷойи сеюм ва медали биринҷӣ гардид. Қаҳрамони Федератсияи Русия оид ба куштӣи ҷуду (2009, шаҳри Налчик). Ғолиби Ҷоми ҷаҳон дар давлати Тунис (2010), шаҳри Қоҳираи Миср (2010) ва шаҳри Бухарести Ҷумҳурии Руминия (2011). Ширкатдори Бозиҳои олимпӣ дар шаҳри Лондон (2012).

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени «Шараф» дараҷаи 1 сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Боқиев Расул Худойназарович‎ / Н. Шарипов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* IFJ
* JudoInside
* Olympedia

 |
|  |
| --- |
| ← **декабр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   |   |   | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| с. 2023 |

**12 декабр** — 346-умин рӯзи сол (347-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 19 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 12 декабр*

### Миллӣ

* Кения — Рӯзи истиқлол

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 12 декабр*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 12 декабр*

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 12 декабр*

* 1971 — Саидали Вализода, шоири тоҷик.

Тақвими мардумӣ
---------------

Қавс (23 Ноябр — 21 Декабр) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Озар дар тақвими Эронӣ аст.

ҚавсҚавс

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 27 январи 2012  сол.
*
**Лутфия Раҷабова** (23 ноябри 1962, Душанбе) — олим, доктори илмҳои физикаю математика, профессор, вакили Маҷлиси намояндагони МО Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати паҷум.

Зиндагинома
-----------

Лутфия Нусратовна Раҷабова 23 ноябри соли 1962 дар шаҳри Душанбе таваллуд шудааст. Соли 1984 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро бо ихтисоси омӯзгор ва соли 1987 аспирантураи ҳамин донишгоҳро хатм намудааст.

Корнома
-------

Фаъолияти кориашро соли 1987 ба сифати ассистенти кафедраи математикаи олии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимӣ оғоз карда, минбаъд ба ҳайси муаллими калон, дотсенти кафедраи ҳамин донишкада, муовини ректори Донишкадаи нақлиёти Тоҷикистон, дотсенти кафедраи математикаи олии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ва сарходими илмии Институти илмӣ-тадқиқотии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон кор кардааст.

Аз моҳи июли соли 2011 то соли 2015 муовини ректори Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимӣ буд.

1 марти соли 2015 ҳамчун вакил ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ аз ҳисоби аъзои Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон интихоб шудааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Бо маърӯзаҳои илмӣ дар конгресс ва конференсияҳои байналхалқии ISAAC −2007 дар шаҳри Анқараи Туркия, ISAAC-2009 дар шаҳри Лондони Британияи Кабир, ISAAC-2013 дар шаҳри Кракови Полша, GF — 2011 ҷазираи Мартиникаи Франсия, Конгресси умумиҷаҳонии математикҳо — 2014 дар шаҳри Сеули Кореяи Ҷанубӣ,соли 2007 дар шаҳри Новосибирски Федератсияи Россия, соли 2011 дар шаҳри Стерлитамаки Федератсияи Россия баромад намудааст.

Муаллифи зиёда аз 80 мақолаҳои илмӣ ва таълимӣ-методӣ ва як монография мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

Бо нишони «Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикстон» сарфароз гардонида шудааст.
Оиладор, соҳиби чор фарзанд мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V. 10 октябри 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 сентябри 2017.
2. ↑  РАҶАБОВА ЛУТФИЯ НУСРАТОВНА(пайванди дастнорас)
**Pixar Animation Studios** — киностудияи амрикоӣ, ки дар жанри аниматсияи компютерӣ кор мекунад. Воқеъ дар Эмеривилл, Калифорния, ИМА қарор дорад.

Таърих
------

Pixar соли 1979 аз ҷониби Ҷорҷ Лукас (он замон "The Graphics Group»" ном дошт ва зерқисми компютерии Lucasfilm буд) пас аз муваффақияти "Star Wars" -и худ таъсис дода шудааст.

Дар соли 1986, Стив Ҷобс ин ширкатро аз Ҷорҷ Лукас ба маблағи 5 миллион доллар харид. Лукас ибтидо ширкатро 30 миллион доллар тахмин мезад, аммо бинобар талоқ бо ҳамсараш, тақсими амвол ва ниёзмандии фаврӣ ба пули нақд, ӯ маҷбур шуд бо нархи Ҷобс розӣ шавад. Роҳбари нави ширкат Элви Рей Смит буд, ки барои студия номи нав - PIXAR -ро пешниҳод кард.

Дар соли 2006, пас аз гуфтушунидҳои тӯлонӣ ширкат аз ҷониби Walt Disney Pictures ба маблағи 7,4 миллиард доллар харидорӣ карда шуд, ки Стив Ҷобс бузургтарин саҳмдори Walt Disney шуд. 24 январи соли 2006 созишномаи ҳамроҳшавӣ ба имзо расид ва 5 майи соли 2006 ин амалиёт аз ҷониби саҳмдорон тасдиқ карда шуд.

2,5 миллиард доллари ИМА дар фурӯши ҳарду Toy Story, Adventures Flick, Monsters, Inc ва Дар ҷустуҷӯи Немо Pixar-ро муваффақтарин студияи аниматсионии тиҷоратӣ гардонд.

Гарчанде ки ин ширкат пеш аз ҳама бо филмҳои аниматсионии худ маъруф аст, Pixar инчунин таҳиягари қарорҳои графикии компютерии 3D мебошад. Махсусан, Pixar муҳаррики RenderMan, нармафзорро барои пешниҳоди (тавлиди) тасвирҳои баландсифати фотоэлистӣ таҳия ва ба бозор медиҳад, ки барои эҷоди эффектҳои визуалӣ барои филмҳо, аз қабили "Титаник", "The Matrix", "The Lord of the Rings" ва ғайра истифода мешаванд.

Директори генералӣ Эд Катмулл буда, шуъбаи эҷодиро Ҷон Лассетер роҳбарӣ мекунад.

Фарҳанги корпоративӣ
--------------------

Яке аз принсипҳои асосии Pixar: Муҳим муоширати номаҳдуд, новобаста аз мавқеъ.

Идораи марказии ширкат дар Сан-Франсиско ҷойгир аст. Бинои асосӣ бинои Стив Ҷобс номида мешавад. Стив Ҷобс дар тарҳрезии фасад ва дохили бино ширкат дошт. Студия дорои майдони футбол, волейбол ва амфитеатри дорои 600 ҷой мебошад. Дар толор муҷассамаи шашметраи чароғ – рамзи Pixar ва симои қаҳрамонҳои мультфилмҳои «Қиссаи бозича» ва «Дар ҷустуҷӯи Немо» аз қуттиҳои Lego сохта шудаанд.

Ширкат хоҳиши кормандонро барои изҳори худшиносӣ қадр ва ҳавасманд мекунад. Аз ҷумла, онҳо метавонанд фазои кориро бо ҳар роҳе ташкил кунанд, ки барои онҳо қулай ва гуворо бошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Brief History of the New York Institute of Technology Computer Graphics Lab.  Carnegie Mellon University.
2. ↑  Loonshots: How to Nurture the Crazy Ideas That Win Wars, Cure Diseases, and Transform Industries. 3 июли 2023 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 31 октябри 2020.

Нигаред низ
-----------

* Walt Disney Animation Studios
* Disney Television Animation
«**Ходими шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон**» (ҳоло «Арбоби ҳунари Тоҷикистон») — унвони фахриест, ки 28 марти соли 1939 Президиуми Совети олии ҶШС Тоҷикистон таъсис намудааст. Унвон ба режисёрон, дирижёрон, оҳангсозон, меъморон, рассомон, ҳайкалтарошон ва диг. Ходимони санъат барои офаридани асарҳои барҷастаи соҳаи санъат, тарбия ва тайёр кардани кадрҳо барои ҷумҳурӣ ва барои офаридани корҳои илмӣ дар соҳаи санъат дода мешавад. Ашхосе, ки сазовори унвони «Ходими шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон» гаштаанд, нишони сарисинагӣ ва шаҳодатнома мегирифтанд.

Солҳои 1939—1989 «Ходими хидматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон», Мувофики Укази Президиуми Совети олии ҶШС Тоҷикистон аз 6 январи соли 1989 унвони «Ходими шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон» ба «Арбоби шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон» иваз карда шуд. Минбаъд, солҳои 1991—1996 — «Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон» ном дошт.

Эзоҳ
----
**Амиршо Миралиев** (зод. 20 декабри 1946, ноҳияи Данғара) — ходими давлатӣ, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Амиршо Миралиев соли 1946 дар ноҳияи Данғара ба дунё омада, соли 1970 Донишкадаи кишоварзии Тоҷикистонро бо ихтисоси агроном ва соли 1988, Мактаби олии ҳизби коммунист дар шаҳри Ленинградро хатм кардааст.

Корнома
-------

Дар давраи Шӯравӣ то ба мақоми котиби якуми ноҳияи Москва расида буд. Аз соли 1994 то 2000 мушовири раисиҷумҳури Тоҷикистон дар масъалаи кадрҳо буд. Дар интихоботҳои солҳои 1990, 1995 ва соли 2000 вакили парлумон интихоб шуд.

Аммо дар соли 2001 раиси ҳукумати вилояти Хатлон таъйин шуд ва 5 сол ин пураҳолитарин вилояти Тоҷикистонро роҳбарӣ кард. Соли 2006 ба Душанбе баргашт ва раиси дастгоҳи раёсатҷумҳурӣ таъйин шуд. Дар интихоботи порлумонии соли 2010 аз тарафи ҳизби ҳокими халқии демократӣ дигарбора вакили парлумон ва дар нахустин иҷлосияи он ҳайъат муовини раиси Маҷлиси намояндагон интихоб шуд.

Дар интихоботи парлумонии соли 2015 Амиршо Миралиев ба далели расидан ба синни бознишастагӣ аз сӯи ҳизби ҳоким пешбарӣ нагардид ва бознишаста шуд. Ва баъди ҳамагӣ ду моҳи бознишастагӣ Миралиев ба ҳайси раиси Шӯрои мудирони «Соҳибкорбонк» баргашт ва ҳоло ба мақоми раиси Анҷумани бонкҳои Тоҷикистон расид.

Эзоҳ
----

1. ↑  Мақоми нави Амиршо Миралиев(тоҷ.). *Радиои Озодӣ*. 29 октябри 2021 санҷида шуд.
**Замч** — зок, номи умумии як гурӯҳ кристаллоҳидратҳои намакҳои дучандаи сулфат (мис, оҳан, руҳ, кобалт, никел ва ғ.). Формулаи умумиашон MI MIII (SO4)2 ∙ 12H2O; дар ин ҷо MI – катиони якзаряда (Na+ , K+ , Rb+ , Cs+ , NH4 + , TI+ ва ғ.), MIII – катиони сезаряда (Al3+,Cr3+, Fe3+, Ga3+, Jn3+ ва ғ.). Бештар З.-ҳои алюминию калийдор KАl(SO4)2∙12H2O, хрому калийдор KCr(SO4)2∙12H2O ва оҳану аммонийдор NH4Fe(SO4)2 ∙12H2O маъмуланд. З.-ҳои табиӣ гурӯҳи ҷудогонаи минералҳои синфи сулфатҳоро ташкил медиҳанд. З. моддаи шӯшамонанди беранг ё рангдор (З.-и мис кабуд, оҳан сабзи рӯшан, никел сабз) буда, дар об хуб ҳал мешавад. Бинобар ҳидролиз реаксияи маҳлулҳои обии З. турш аст. З. ҳангоми гарм кардан аввал гудохта ва баъд беоб мешавад ва ба З.-и пухта табдил меёбад. Дар натиҷаи гудозиши минбаъдаи З. омехтаи оксиди филиззот ҳосил мешавад. З.-ро бо роҳи омехтани маҳлулҳои сулфатҳои мувофиқ ва минбаъд бухор кардану ба шӯша табдил додани онҳо ба даст меоранд. Барои ҳосил кардани З.-ҳои хрому калийдор дихромати калий K2Cr2O7 бо кислотаҳои оксалат ё этанол дар кислотаи сулфати сероб H2SO4 барқарор карда мешавад. Дар саноат З.-ро ҳангоми коркарди ашёи хоми минералӣ ҳосил мекунанд (мас. З.-и алюминию калийдорро аз алунит ва нефелин, З.-и алюминию натрийдорро аз нефелин). З.-ҳо дар чармгарӣ, олкорӣ (чун воситаи тезобдиҳанда ҳангоми ранг кардани матоъ), инчунин барои таҳшин ва тоза кардани об истифода мешаванд. Ба ақидаи табибони халқӣ агар З.-и сӯхтаро чун сурма ба чашм кашанд, гӯшаҳои чашмро аз хилдак пок мекунад ва агар онро ос карда, бо оби кашниз сиришта бимоланд, сурхбод, қӯтур ва хоришакро даво мебахшад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Замч // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — С. 23. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Наврӯз Қаландаров** — филолог, номзади илми филология, дотсенти кафедраи назария ва адабиёти навини форсии тоҷикӣ Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Наврӯз Қаландаров хатмкардаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1996) ва аспирантураи он (2003). Солҳои 1996 – 1999 Раиси созмони ҷавонони донишгоҳ, 2000 – 2001 сармутахассиси идораи ҷавонони эҷодкор, донишҷӯён ва мактаббачагони Кумитаи кор бо ҷовонони назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, 2001 – 2006 мудири шуъбаи кор бо ҷавонони ДДМТ (ҳамзамон раиси шӯрои шуъбаҳои кор бо ҷавонони мактабҳои олии Душанбе), 2006- 2009 мудири сектори ташкилии ДДМТ, аз соли 2009 аввал муаллими калон, баъдтар дотсенти кафедраи назария ва адабиёти навини форсии тоҷикии факултаи филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Муаллифи зиёда аз 10 рисола ва мақолаҳои илмӣ – методист. Мақолаҳои ӯ : «Нигоҳе ба нақди матни қиссаи «Марги судхӯр» – и С.Айнӣ», «Ду таҳрир дастхати №30», «Махсусиятҳои матни ӯзбекии «Марги судхӯр» – и С. Айнӣ», «Таҳаввули образи Қорӣ – ишқамба дар дастхати №30», «Зарурати тадқиқ ва дараҷаи омӯзиши матни қиссаи «Марги судхӯр» – и С. Айнӣ», «Нусхаҳои рӯзномавӣ ва маҷаллавии қиссаи «Марги судхӯр» – и С.Айнӣ», «Таҳаввули услуби қиссаи «Марги судхӯр» – и С.Айнӣ» ва ғ. дар маҷалла ва китобҳои дастаҷамъӣ ба табъ расиданд.
Қаландаров Н. с.2004 дар мавзӯи «Аз таърихи таҳаввули матни қиссаи «Марги судхӯр» – и С.Айнӣ» рисолаи номзадӣ дифоъ кард.

Осор
----

* Таърихи матнҳои қаламии қиссаи «Марги судхӯр»– и С.Айнӣ, Душанбе: Деваштич, 2003;
* Аз таърихи таҳаввули матни қиссаи «Марги судхӯр» – и С.Айнӣ, Душанбе: Деваштич, 2008

Эзоҳ
----

1. ↑  Кафедраи назария ва адабиёти навини форсии тоҷикӣ, Қаландаров Наврӯз(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 31 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 сентябри 2020.

.
**Коллеҷи Колумбия** қадимтарин коллеҷи донишҷӯёни Донишгоҳи Колумбия мебошад, ки дар шаҳраки асосии донишгоҳ дар Морнингсайд-Ҳайтс дар ноҳияи Манҳэттени Ню-Йорк ҷойгир аст. Онро Калисои Англия соли 1754 ҳамчун **Коллеҷи Шоҳӣ** таъсис дода, аз Шоҳи Ҷорҷ II-и Британияи Кабир оинномаи шоҳона гирифтааст. Ин қадимтарин муассисаи таҳсилоти олӣ дар иёлати Ню-Йорк ва панҷумин қадимтарин дар Иёлоти Муттаҳида мебошад.
Коллеҷи Колумбия (дар якҷоягӣ бо Мактаби муҳандисии Колумбия *) аз ҷониби US News & World Report* ҳамчун коллеҷи беҳтарин дар Иёлоти Муттаҳида ҷой гирифтааст.  Коллеҷ бо барномаи таълимии ҳамаҷонибаи худ фарқ мекунад ва дар байни коллеҷҳои интихобшуда дар қабули он ба шумор меравад.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑
3. ↑  *Friedman.* 10 Colleges With the Lowest Acceptance Rates. *Usnews.com* (October 31, 2017). 27 ноябри 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 18 ноябри 2017.

Пайвандҳои беруна
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* American Cycl. (1879)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* CiNii: DA00017025
* VIAF: 160792504
* WorldCat VIAF: 160792504

 |
|  |
| --- |
| Унсури Викидода мавҷуд нест |

**Замини Франс Иосиф** — галаҷазира дар қисми шимолии б. Баренс, дар уқёнуси Яхбастаи Шимолӣ.
Ба н. Примореи вил. Архангелски Федератсияи Руссия дохил мешавад. Масоҳати умумиаш 16134 км2. Галаҷазира одам надорад. 192 ҷазираро дар бар мегирад, ки онҳо ба 3 гурӯҳ тақсим мешаванд: қисми шарқӣ аз дигар ҷазираҳо бо гул. Австрия ҷудо шуда, Замини Вилчек (2 ҳазор км2 ) ва ГреэмБелл (1,7 ҳазор км2 ) ҷазираҳои бузургаш мебошанд; қисми марказӣ дар байни гул. Австрия ва наҳри Британия воқеъ гардида, ҷазираҳои бисёрро дар бар мегирад; қисми ғарбӣ дар ғарби наҳри Британия воқеъ гаштааст, ҷаз. Замини Георг (2,9 ҳазор км2 ), ки ҷазираи калонтарини галаҷазира аст, ба ҳамин гурӯҳ дохил мешавад. Баландии аксарияти ҷазираҳои галаҷаз. З. Ф. И. пуштакӯҳанд. Баландии миёнааш 400–490 м, нуқтаи баландтарини галаҷазира (пиряхи Форбс) 620 м. Қисми зиёди ҷазираҳо аз регсанг, алевролит ва оҳаксанг таркиб ёфта, рӯи онҳоро қабати рухом (базалт) пӯшондааст, ғафсии қабати он 20–30 м мебошад. Аксарияти ҷазираҳо (87%) яхпӯшанд ва ғафсии қабати ях аз 100 то 500 м аст. Иқлимаш арктикӣ. Ҳарорати миёнаи июл то –120 С (ҷаз. Рудолф), дар ҷаз. Гукера то –1,60 С, январ –240 С (ҳарорати пасттарин то –520 С). Бодҳои шадид мевазанд. Миқдори боришоти солона аз 200–300 мм то 500–550 мм. Дар галаҷазира қариб 1000 кӯл (масоҳаташон то 2 км2 , умқашон то 10 м) ва якчанд дарё (дарозиашон 10–15 км) мавҷуданд. Ландшафт (манзара)-и галаҷазира ба минтақаи биёбонҳои арктикӣ хос мебошад. Наботот ва ҳайвоноташ кам аст. Аз рустаниҳо асосан ушнаю гулсанг, лолахасак, беди даштӣ, аз зироатҳо гандум мерӯянд, аз ҳайвонот хирси сафед, рӯбоҳи шимолӣ ва ҳар гуна парандаҳо дучор меоянд. Дар баҳр нерпа, заргӯши баҳрӣ, тюлен, морж, норвал ва делфини қутбӣ (белуха) зиндагӣ мекунанд. Дар ҷаз. Хейс расадхонаи геофизикии ба номи Э. Т. Кренкел ҷойгир аст. З. Ф. И.-ро соли 1873 экспедитсияи Австрияву Маҷористон (Венгрия) кашф ва ба ифтихори императори Австрия Франс Иосифи I номгузорӣ намуд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Замини Франс Иосиф // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — С. 10. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Мав­лоно Маҳмуд Орифи Ҳиравӣ** (форсӣ: مولانا محمود عارفی هروی‎; 1388, Ҳирот —1449, ҳамон ҷо) — шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Аз зиндагӣ ва таҳсили Орифи Xиравӣ маълумоте дастрас нест. Ӯ марди хуштабъ бу­да, бо номи Салмони Сонӣ маъруф будааст. Ин номро аз он ҷиҳат ба ӯ нисбат додаанд, ки ба мисли *Салмо­ни Соваҷӣ* марди обиду порсо буда, табъу қудрати баланди шоирӣ ва чашмони дардманд доштааст.

Дар офаридани ғазал ва маснавӣ маҳорати баланд дошт. Аз Орифи Ҳиравӣ девони ғазалиёт боқӣ мондааст. Ба ҷуз ин бо номи «Гӯй ва Чавгон» ё «Ҳолнома» (таълифаш 1438—39) маснавие дорад, ки ба шакли мунозира навишта шудааст. Маснавӣ дорои 800 байт буда, дар он шоир ба воситаҳои тасвири бадеӣ ва образҳои муболиғавӣ диққати махсус додааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Орифи Ҳиравӣ // Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.

* Мирзозода X. Таърихи ада­биёти тоҷик, китоби 2, Душанбе, 1977.

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Мақолаи мазкур дар бораи шоир нопурра аст. Шумо ба Википедиа бо пурракардани он ёрӣ расонед*. |
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Киромиддин мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Мухторов мебошанд.

**Киромиддин Тоҷиевич Мухторов** (тав. 20.10.1977, ноҳияи Мастчоҳ) - омӯзгор, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ, дотсент.

Зиндагинома
-----------

Соли 2001 Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон, шуъбаи рӯзонаро хатм намудааст. Ихтисос, ҳуқуқшинос
Солҳои 2001-2002 Ассистенти кафедраи ҳуқуқи конститутсионии ДДБҲСТ
Солҳои 2002-2004 Раиси созмони ҷавонони факултети ҳуқуқшиносии ДДБҲСТ
Солҳои 2004-2005 Раиси Кумитаи иттифоқи касабаи факултети ҳуқуқшиносии ДДҲБСТ
Солҳои 2005-2006 Муовини декани факултети ҳуқуқшиносӣ оид ба тарбияи ДДҲБСТ
Солҳои 2006-2008 Муовини декани факултети ҳуқуқшиносӣ оид ба таълими ДДҲБСТ
Солҳои 2012-2013 Иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи назария, таърихи давлат ва ҳуқуқи ДДХБСТ
Солҳои 2013-2015 Дотсент, мудири кафедраи ҳуқуқи конститутсионии ДДҲБСТ
Солҳои 2015-2017 Муовини раиси шаҳри Бустони вилояти Суғд
Аз марти соли 2017 - 27 августи соли 2018 Сардори маркази иттилоот ва таҳлили ДДХ ба номи Бобоҷон Ғафуров
Аз августи 2018 то ҳол и.в. мудири кафедраи ҳуқуқшиносии факултети таърих ва ҳуқуқ

Эзоҳ
----

1. ↑  Мухторов Киромиддин Тоҷиевич(тоҷ.). *www.hgu.tj*. 13 Декабри 2023 санҷида шуд.
**Абдусамӣ Абдувоҳидов** — энергетики хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон.

Ҳолнома
-------

Абдусамӣ Абдувоҳидов 15-уми июни соли 1943 дар деҳаи Мулломири ноҳияи Ашт дар оилаи деҳқон ба дунё омадааст. Падараш Набиев Абдувоҳид дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ соли 1943 ҳалок гардидааст. Абдувоҳидов Абдусамӣ то соли 1955 дар мактаби нопурраи деҳааш таҳсил намуда, баъдан соли 1962 мактаби миёнаи ба номи Садриддин Айнӣ-и деҳаи Бободархони ҷамоати Понғозро хатм менамояд.Соли 1963 ба сафи Артиши Шӯравӣ даъват шуда, соли 1966 бо рутбаи лейтенанти калон ба зодгоҳаш бармегардад. Фаъолияти кориашро ба сифати колхозчии колхози ба номи Карл Маркс соли 1955 оғоз намудааст. Абдувоҳидов Абдусамӣ соли 1967 курси шашмоҳаи сохтмончиёни Омӯзишгоҳи касбӣ-техникии шаҳри Ленинободро хатм намуд. Баъд дар идораи таъмиру сохтмони Вазорати сохтмони ҶШС Тоҷикистон дар ноҳияи Ашт (солҳои 1967-1968), энергетики совхози ба номи Тӯйчӣ Эрйигитов (солҳои 1968-1970), энергетики идораи сохтмону монтажи Трести сохтмону электриконии деҳоти Вазорати электриконии ИҶШС воқеъ дар вилояти Ленинобод (соли 1971) ва дар Идораи барқи ноҳияи Ашт ҳамчун электрик, назоратчӣ, усто, диспетчер ва дигар вазифаҳо фаёолияти кориашро давом додааст. Ӯ дар давоми фаъолияти кориаш ихтисосашро дар курсҳои кӯтоҳмуддат пайваста такмил медод. Вай мутахассиси варзида, коргари ҳалолкору ҷамоатчии фаъол ва соҳиби обрӯву эътибори хосе дар байни аҳолии ноҳия ва ҳамкасбону ҳамкоронаш буд. Хизматҳои шоёни ӯ бо медали «20-солагии ғалаба дар ҶБВ», нишонҳои «Зарбдори меҳнати коммунистӣ», «Зарбдори панҷсолаи даҳум», «Зарбдори панҷсолаи ёздаҳум», «Ғолиби мусобиқаи сосиалистӣ дар соли 1978», дипломи Саридораи Барқи Комитети республикавии коркунони барқи Тоҷикистон, якчанд грамотаҳои фахрӣ, инчунин унвони Энергетики хизматнишондодаи Тоҷикистон аз тарафи давлат қадрдонӣ карда шудааст. 
Абдувоҳидов Абдусамӣ соли 2012 аз сабаби беморӣ ин дунёро падруд гуфт.

Сарчашма
--------

* Сомонаи «Паёми кӯҳсор»
* \* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Нарзуллохон  мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Ахмедов мебошанд.

**Нарзуллохон Иззатуллоевич Ахмедов** (тав. 03.06.1959 )  шаҳри Хуҷанд , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ (1995), дотсент.

Зиндагинома
-----------

Нарзуллохон Иззатуллоевич Ахмедов факултети ҳуқуқшиносии  Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро (1988) хатм кардааст. Ихтисос: ҳуқуқшинос. 
Аз соли 1989 бо фаъолияти таълимиву илмӣ дар факултети ҳуқуқшиносии донишгоҳ машғул аст. Аз соли 2017 вазифаи мудири кафедраи ҳуқуқи ҷиноятӣ, криминалистика ва пешгирии коррупсияи факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон ба ӯҳда дошт. Ҳоло ӯ дар вазифаи дотсенти кафедраи ҳуқуқи ҷиноятӣ, криминалистика ва пешгирии коррупсия дар Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон кор карда истодааст

1. ↑  ДДҲБСТ, кафедраи ҳуқуқи ҷиноятӣ, криминалистика ва пешгирии коррупсия Нарзуллохон Иззатуллоевич Ахмедов(тоҷ.). *www. tsulbp.tj*. 2 феврали 2024 санҷида шуд.
**Анги́ля** (Брит.) (англ. Anguilla, талаффуз [æŋˈɡwɪlə]) — давлат, мулки Британияи Кабир.
Дарозии Ангиля қад-қади соҳил 61 км, масоҳаташ 108 км2, аҳолиаш 14436 нафар (2009).

Пойтахташ шаҳри Валли.

Воҳиди пулӣ — доллари Кариби Шарқӣ.

Ҷуғрофиё
--------

Дар ҷазираи ҳамноми гурӯҳи Ҷазираҳои Хурди Антил, дар Вест-Индия воқеъ гашта, дар шимол бо Уқёнуси Атлантик, дар ҷануб бо Баҳри Кариб ҳамсарҳад аст. Ба ҳайати Ангиля якчанд ҷазираҳои хурд (калонтаринаш Сомбреро) вориданд.

Табиат
------

Ҳудуди Ангиля борику дароз ва ҳамвор (нуқтаи баландтаринаш аз с. б. 65 м) аст. Хокаш асосан аз оҳаксанг иборат буда, атрофаш бо рифҳои марҷонӣ иҳота шудааст. Кони намак ва захираи фосфат дорад.

Иқлим
-----

Иқлимаш тропикии пассатӣ, гарм. Набототи Ангиля саваннагии хушкидӯст. Соҳилҳои Ангиля аз моҳӣ ва дигар ҳайвоноти баҳрӣ бой аст.

Аҳолӣ
-----

92 фоизи аҳолии Ангиля америкоиҳои африкоинажод, боқимонда — дурагаҳо ва сафедпӯстон. Забони расмӣ — англисӣ. Аҳолӣ мӯътақиди ҷараёнҳои гуногуни динӣ буда, протестантизм бартарӣ дорад.

Иқтисод
-------

Иқтисоди Ангиляро асосан соҳаи хидматрасонӣ, шикори ҳайвоноти баҳрӣ, истеҳсоли конструксияҳои оҳанубетонӣ, ром, истихроҷи намак ва фосфат ташкил медиҳад. Савдояшро асосан бо ИМА, Тринидад ва Тобаго, Британия ба роҳ мондааст. Соҳаи кишоварзӣ он қадар тараққӣ накардааст. Барои таъмини эҳтиёҷоти дохилӣ картошка, нахӯд, ҷуворимакка, чойҷуворӣ кишт мекунанд; бо чорводорӣ — парвариши гӯсфанд, буз, хук ва парандапарварӣ машғуланд. Роҳҳои автомобилгард (105 км), бандарҳои баҳрӣ ва аэропорти байналхалқӣ дорад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.



|  |  |
| --- | --- |
| Ҷаҳон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Ҷаҳон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Абдукарим мебошанд.

**Абдукарим Раупов** (18.04.1949, шаҳри Хуҷанд) - педиатр, доктори илмҳои тиб (1987), профессор (1992), узви вобастаи МАН мактабҳои олӣ (1996).

Зиндагинома
-----------

Абдукарим Раупов Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро хатм кардааст (1971). Пизишк-педиатри минтақавии беморхонаи клиникавии кӯдакони Душанбе №2 (1971-1972), ординатори педиатрияи факултативии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1974-1976), аспиранти Пажуҳишгоҳи педиатрияи АИ ИҶШС (1976-1979), ассистенти кафедраи пропедевтикаи бемориҳои кудакон (1979-86), дотсент (1986-1988), мудири кафедраи бемориҳои кудакони факултаи муоличавии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино (1991-1993), мудири кафедраи бемориҳои кудакони факултаи тибби ДДХ (1993-1997), мудири кафедраи бемориҳои кудакони БХ Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино (1997-2003), мудири кафедраи бемориҳои кудакони навзоди шуъбаи Хуҷандии Донишкадаи тайёрии баъдидипломии кормандони тибби Тоҷикистон (аз с.2003). Муаллифи бештар аз 130 асари илмӣ оид ба чоришавию муоличаи кудакони гирфтори пиелонефрити сангзод дар мархилаи норасоии музмини гурда. Иштироккунандаи як қатор конференсияҳои байналхалқӣ (С.-Петербург, 2003, 2005, Залсбург, 2004).

Эзоҳ
----

1. ↑  омӯзгорони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
2. ↑  Тавсифномаи омӯзгорони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд

Пайвандҳои беруна
-----------------

* Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
|  |
| --- |
| ← **декабр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   |   |   | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| с. 2023 |

**14 декабр** — 348-умин рӯзи сол (349-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 17 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 14 декабр*

### Миллӣ

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 114 декабр*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 14 декабр*

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 14 декабр*

* 1799 — Ҷорҷ Вашингтон

Тақвими мардумӣ
---------------

Қавс (23 Ноябр — 21 Декабр) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Озар дар тақвими Эронӣ аст.

ҚавсҚавс

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 27 январи 2012  сол.
*

Эзоҳ
----