recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ҳасан Банно** (ар. حسن البنا‎; 14 октябри 1906, Маҳмудия, Буҳайро, Миср — 12 феврали 1949, Қоҳира) — исломшинос, муассиси Ҷамъияти «Ихвону-л-муслимин».

Зиндагинома
-----------

Дар мадрасаи «Дору-л-улум»-и Қоҳира таҳсил кардааст. Аввал ба таълиму тарбия машғул буда, баъдан, дар шаҳри Исмоилия, иқомат карда, ба таъсиси Ҷамъияти «Ихвону-л-муслимин» пардохт. Хонаи ӯ аввалин ҷойи ҷамъшавии аъзои ҷамъият (ихвон) буд. Ҳасан Банно лақаби «Муршиди Ом»-ро касб карда, бо пайравонаш дар шаҳру деҳоти гуногуни Миср ба тарғибу ташвиқи ақидаҳояш машғул гардид. Хидмати Ҳасан Банно дар он зоҳир мегашт, ки барои ҷамъияти ташкилкардааш дар ҳар шаҳре қароргоҳе таъсис медод, ки ҷойи ҷамъшавӣ ва фаъолияти аъзо мешуд. Ҳасан Банно муддате дар Донишкадаи духтаронаи шаҳри Исмоилия кор кард ва пас аз он ба Қоҳира барои мударрисӣ даъват шуд. Дар Қоҳира ҷамъияти мазкур газетаеро нашр намуданд. Ҳангоми сар задани низои фаластиниён бо яҳудиён «Ихвону-л-муслимин» як гурӯҳ ихтиёриёнро ба ҷанг сафарбар намуд. Ҷамъияти мазкур тадриҷан ба корҳои сиёсии мамлакат дахолат мекардагӣ шуд ва аз ин рӯ, ҳукумати Миср фаъолияти ҷамъиятро манъ кард. Баъди оғоз ёфтани амалиёти террористии аъзои «Ихвону-л-муслимин», таъқиби онҳо сар шуд. Аксари сарварони ин ҷамъият ба Сурия паноҳ бурданд. Ҳасан Банно бо дасти шахсони номаълум ба қатл расид. Ёддоштҳои ӯ баъди вафоташ бо унвони «Ёддоштҳои даъват ва диоят» нашр гардид.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. ↑  AlKindi (онлайн-каталог Доминиканского института востоковедения)

Сарчашма
--------

* Бано Ҳасан / М. Ҳазратқулов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Итальянская
* Ларусса
* Britannica (онлайн)
* Notable Names Database
* TDV İslam Ansiklopedisi
* Treccani

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 126712717
* CONOR: 225072483
* EGAXA: vtls001350182
* GND: 118881949
* ICCU: PALV065509
* ISNI: 0000 0001 2099 8400
* J9U: 987007271073705171
* LCCN: n79066632
* LNB: 000221466
* NDL: 001201812
* NTA: 073378984
* NUKAT: n2012144869
* LIBRIS: jgvxr8722d86f91
* SUDOC: 078997658
* VIAF: 295441026
* WorldCat VIAF: 295441026

 |

 |
**Гнотобиология** (аз юн. gnötos — маълум, намоён ва биология) — як соҳаи зистшиносӣ ва тибби таҷрибавӣ.

Гнотобиология ба парвариши ҳайвоноти лабораторӣ, ки дар андомгон (организм)-и онҳо микроорганизмҳо (бактерияҳо, вирусҳо, содатаринҳо), киҷҷаҳо ва бандпойҳо вуҷуд надоранд, машғул аст. Гнотобиология дар натиҷаи рушди илмҳои морфология, физиология, генетика, микробиология, тиб, байторӣ ва ғ. ташаккул ёфтааст. Дар ҳайвоноти гнотобиотӣ тарзу тариқи таъсири мутақобили микробу макроорганизмҳо таҳқиқ карда мешавад. Гнотобиология дар амалияи тибби таҷрибавӣ — ҷарроҳӣ, онкология, педиатрия, бемориҳои сироятӣ ва ғ. ба кор бурда мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гнотобиология // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гови сарсафеди қазоқӣ** — зоти сергӯшт. Бо роҳи ҷуфтӣ шудани говҳои маҳаллии қазоқӣ бо говҳои қалмоқӣ ва герефордӣ ба вуҷуд омадааст. Дар Тоҷикистон аз соли 1959 мепарваранд. Сараввал онро барои гирифтани модаговҳои навъи гӯштдеҳ парвариш мекарданд. Вале ин зоти гов барои рӯёндани зотҳои гӯшту ширдеҳ чандон натиҷаи дилхоҳ надод. Гови сарсафеди қазоқӣ зоти бузургҷусса буда, мушакҳояш нағз инкишоф ёфтаанд; пойҳояш нисбатан кӯтоҳи боқувват мебошанд. Зимистон бадани онро пашми дарози зич мепӯшад. Гови сарсафеди қазоқӣ ба иқлими хушк ва шароити чарогоҳу даштҳо хуб мутобиқ шудааст. Зуд фарбеҳ мегардад. Вазни гӯсолаҳои навзоди он 27-30, буққаҳояш 850—950 ва модаговҳояш 550 кг. Дар Заводи зотпарварии ба номи С. Сафарови ноҳияи Балҷувон вазни модаговҳо 480—500 ва буққаҳои наслафзо 650—700 кг мебошад. Соли 2013 дар хоҷагиҳои Тоҷикистон 470 сар гови сарсафеди қазоқӣ мавҷуд буд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Доброхотов А. Б. Частная зоотехния. Л. 1959;
* Дмитриев Н. Г. Породы скота по странам мира. Л. 1978;
* Арзуманян Е. А. Скотоводство. М. 1980.
* Арзуманян Е. А. Животноводство. М. 2007.

Сарчашма
--------

* Гови сарсафеди қазоқӣ / А. Норов, Ф. Икромов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
|  |
| --- |
| Унсури холии Викидода |

**Гови швисии зебумонанд** — зоти нави гов буда, дар тӯли тақрибан 50 сол (1937—1985) аз ҷониби олимони ҷумҳурӣ бо роҳи интихоб ва ҷуфт кардани модаговҳои ҷойдории зебумонанд ва буққаҳои зоти гови швисӣ ба вуҷуд оварда шудааст.

Барои пайдо намудани зоти мазкур се давра зарур буд. Дар давраи аввал (солҳои 1937—1947) модаговҳои ҷойдории зебумонанд бо буққаҳои зоти швитсӣ ҷуфт карда шуданд. Дар давраи дуввум (солҳои 1948-56) диққати асосӣ ба парвою нигоҳубини гӯсолаҳои дурага ва санҷиши онҳо равон гардида буд. Муқаррар шуд, ки барои пайдо кардани зоти нав дурагаҳои насли 2 ва 3 бештар мувофиқанд. Давраи севвуми ба вуҷуд овардани зоти швисии зебумонанд (аз соли 1956 то имрӯз) интихоби ҷинси говҳои хушсифат, омӯзиши аломатҳои биологӣ, ба вуҷуд овардани авлоду оилаҳои нав, ташкили подаву фермаҳои зотпарварӣ, таҳияи феҳристи буққаҳо, китоби давлатии зот буд. Соли 1985 швисии зебумонанд ҳамчун зоти нави гови тоҷикӣ расман тасдиқ гашт. Онро асосан дар ноҳияҳои ҷанубии ҷумҳурӣ мепарваранд. Ба шароити иқлими гарму хушки ҷумҳурӣ мутобиқ аст. Рангаш бештар бӯр, сиёҳтоб ё тира мешавад. Аз ҳар сар модагови швисии зебумонанд соле 3500-4000 (равғанокиаш 3,9-4,1 %) ва дар сурати муҳайё сохтани ғизои хушсифату фаровон то 5000-6000 кг шир медӯшанд. Вазни зиндаи ҷавонаҳои яксола — 230, буққаҳо — 260 (дар 18-моҳагӣ мутобиқан 330—450), модаговҳо — 550 ва буққаҳои наслафзо то 800 кг мешавад. Таҷрибаҳо собит намуданд, ки швисии зебумонанд ба шароити иқлим нағз мутобиқ гашта, ба гармо ва ҳар гуна касалиҳо, хусусан лейкоз, тобовар аст. Гӯшти хушсифат низ дорад. Дар хоҷагиҳои зотпарварӣ ҷавонаҳои швисии зебумонанд дар як шаборӯз 700—800 г фарбеҳ мешаванд.

Гови швисии зебумонанд асосан дар з-ди зотпарварии «Тоҷикистон»-и ноҳияи Қумсангир, хоҷагиҳои ба номи Н. Бегови ноҳияи Ҷалолуддини Румӣ, ба номи Э. Сатторови ноҳияи Ҷилликӯл, «Кӯлоб»-и ноҳияи Вахш ва хоҷагии зотпарварии «Баракат»-и ноҳияи Ҳисор парвариш карда мешавад. Соли 2013 дар ҷумҳурӣ 34,0 ҳазор сар швисии зебумонанд мавҷуд буд.

Нигаред низ
-----------

* Гови швисӣ
* Гови зебумонанд

Адабиёт
-------

* Гови швиции зебумонанд // Гавҳарак — Ирланд. — Д. : СИЭСТ, 1980. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 2).

* Доброхотов А. Б. Частная зоотехния. Л. 1959;
* Дмитриев Н. Г. Породы скота по странам мира. Л. 1978;
* Арзуманян Е. А. Скотоводство. М. 1980;
* Аҳмадалиев Н. Сершир кардани модаговҳо дар иқлими гарм. Д. 1988;
* Аҳмадалиев Н. Основные этапы и итоги научных исследований по молочному скотоводству. Д. 2000;
* Арзуманян Е. А. Животноводство. М. 2007.

Сарчашма
--------

* Гови швитсии зебумонанди тоҷикӣ / Ҳ. Умаров, Ф. Икромов, Ш. Раҳматуллоев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Говзанбӯр** (лот. Bombus), **харзанбӯр** (форсӣ: خرزنبوریان‎) — сардае ҳашараи пардабол аз тираи занбурҳои Apidae ҳастанд. 

Дарозии модинааш 13–28 мм, наринааш 7–24 мм; баданаш бо мӯякҳои зич пӯшида шудааст. Рангаш ало (сиёҳу сафед, зардча ва ғ.). Қариб 300 навъ дошта, дар Авруосиё, Амрикои Шимолӣ, Африқои Шимолӣ дучор меояд. Дар водиҳо ва кӯҳсори Тоҷикистон ду навъи говзанбӯр (B. lucorum ва B. leucurus) маскун аст. Говзанбӯрҳо ба сармо хуб тоб меоранд. Онҳо мушакҳои сарсинаашонро зуд-зуд кашиш дода, баданашонро гарм (то 40°С) мекунанд. Бинобар ин, говзанбӯрҳо субҳи зуд, ки ҳаво сард аст, ба парвоз медароянд ва ғизо ҷамъ меоваранд. Баъзе говзанбӯрҳо ангали ҳашароти дигар мебошанд. Говзанбӯрҳо дар рӯи замин, зери хок, лонаҳои партови хояндагон ва зери бомгӯшаҳо аз алаф, мӯй, шохча ва ғ. лона сохта, гурӯҳ-гурӯҳ (100–200, баъзан 1000-то) зиндагӣ мекунанд. Онҳо аз баҳор то тирамоҳ умр дида, баъд ғайр аз говзанбӯрҳои модинаи насли нав ҳамаашон мемиранд. Занбӯрҳои модина баҳор лона сохта, оилаи нав бунёд менамоянд. Дар соқи пойҳои қафои говзанбӯри модина «сабадча» мавҷуд аст, ки дар он гарди гул ҷамъ мекунад. Говзанбӯр низ мисли занбӯри асал заҳр дорад, вале ҳангоми одамро газидан неши ӯ дар пӯст боқӣ намемонад. Говзанбӯрҳо барои гардолуд кардани юнучқа, себарга ва дигар рустаниҳо аҳаммияти бузург доранд. Говзанбӯр ба Китоби сурхи Тоҷикистон дохил карда шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  BioLib(чех.) Profil taxonu — rod **čmelák *Bombus*** Latreille, 1802

Адабиёт
-------

* Попов В. В. Пчелиные//Ущелье Кондара. М. – Л. 1971;
* Биологический энциклопедический словарь. М. 1986;
* Прощалыкин М. Ю. Купянская А. Н. Пчёлы семейства Apidae (Hymenoptera Apoidea), Забайкалья, 2009.

Сарчашма
--------

* Говзанбӯр // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Беринг** (англ. Bering Strait, чук. Эʼрвытгыр) — гулӯгоҳи байни қораҳои Осиё ва Амрикои Шимолӣ, ки Уқёнуси Яхбастаи Шимолӣ (Баҳри Чукот)- ро бо Уқёнуси Ором (Баҳри Беринг) мепайвандад.

Дарозиаш 96 км, бари миёнааш 134 км (кӯтоҳаш 86 км), умқи қисми киштигардаш 36-60 м. Дар ҷаз-ҳои Диомида ба 3 гузаргоҳ ҷудо мешавад. Моҳҳои окт.-авг. яхпӯш аст. Аз байни ҷаз-ҳои Диомида сарҳадди Россия ва ИМА мегузарад. Дар давраи антропоген дар ҷойи ҳозираи гул. Б. якчанд маротиба хушкӣ ба вуҷуд омадааст. Аз гул. Б. аввалин бор соли 1648 С. И. Дежнёв ва Ф. А. Попов, соли 1728 экспедитсия бо роҳбарии В. И. Беринг, ки гулӯгоҳ ба шарафи ӯ номида шудааст, гузаштаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Беринг // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Градиентометри магнитӣ** — магнитометр барои андозагирии афзоиш (градиент)-и ташкилаҳои шиддатнокии майдони магнитӣ дар самти додашуда. Градиентометри магнитиро барои таҳқиқи сохти магнитосфераи Замин ва майдонҳои магнитии дигар ҷисмҳои кайҳонӣ, барои иктишофи сарватҳои зеризаминӣ (аз ҷумла ҳангоми аксбардории аэромагнитӣ), дар ташхиси дефектоскопии (нақсбинии) магнитӣ, барои андозагирии градиентҳои майдонҳои магнитӣ дар синхротронҳо ва дигар суръатфизоҳои зарраҳои барқанок истифода мебаранд.

Нигаред низ
-----------

* Магнитометр

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Градиентометри магнитӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Градиентометри гравитатсионӣ**, **градиентометри ҷозибавӣ** — асбоб барои андозагирии градиенти уфуқии шитоби қувваи вазнинӣ. Градиентометри гравитатсиониро барои таҳқиқи ҷузъии сохторҳое, ки боиси таҳти самти уфуқӣ тағйир ёфтани ҷозиба мегарданд, бештар дар конҳои маъдани оҳан ва нимфилиззот истифода мебаранд. Қисми ҳассоси градиентометри гравитатсионӣ системаи чархзанандаи меҳвари чархзаниаш амудӣ аст, ки аз шоҳини нӯгҳояш борчадор иборат аст. Градиентометри гравитатсионӣ 4 системаи чархзананда дорад, ки ҳар яки онҳо нисбат ба ҳамдигар таҳти кунҷи 90о ҷойгир шудаанд. Ин имкон медиҳад, ки ҳангоми мушоҳида дар ду азимут 2 қимати ба ҳам новобастаи ҳосилавӣ ба даст оварда шавад ва кори асбоб пайваста зери назорат бошад. Саҳеҳии градиентометри гравитатсионӣ 7 — 10 этвеш (1 этвеш = 1.10-9 с-2). Вақти мушоҳида дар ду азимут 6 дақ.-ро ташкил медиҳад. Нигар низ Градиент, Гравитатсия.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Градиентометри гравитатсионӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Намозгоҳи Самарқанд
**Намозгоҳ** (форсӣ: نمازگاه‎‎), **мусалло** (ар. المصلى‎) — масҷидест, ки дар он рӯзҳои Иди Қурбон ва Рамазон намоз мехонданд. Азбаски дар рӯзҳои иди динӣ масҷидҳои шаҳр ҳамаи намозхононро ғунҷонда наметавонист, дар беруни шаҳр намозгоҳ сохта мешуд. Намозгоҳ ба тарзи анъанавӣ бино ёфта, бештар дар пеши девори меҳроб пешайван ва суфача сохта ме­шуд. Баъзе масҷидҳои намозгоҳ аз ҷиҳати санъати меъморӣ ҷолибанд.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Намозгоҳи Бухоро
* Намозгоҳи Самарқанд

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
Граммофон
**Граммофо́н** (аз юн. γράμμα «сабт» + φωνή «овоз») — асбоб барои аз қартаи граммофон тавассути асбобҳои ме­ханикӣ такроран шунавонидани овоз.

Дар ИМА аз тарафи Эмил Берлинер (1888) дар асоси фонографи Томас Эдисон ихтироъ шудааст. 

Граммофон аз ду қисм иборат аст: қисми аввал ҷузъ (меха­низм)-и пружинадорест, (фанардор)-е, ки қар­та­ро давр мезанонад: қисми дуюм сӯзани ба мембрана васлшуда ме­бошад. Ҳангоми кори граммофон нӯги сӯзан дар рӯйи рахҳои қартаи даврзананда ҳаракат карда, лапишҳоро ба мембрана мегузаронад ва карнай (рупор) ин лапишҳоро тақвият мебахшад. Граммофон то солҳои 20 ва навъи бештар паҳн­шудаи он — патефон то солҳои 40 асри 20 маъмул буданд.

Нигаред низ
-----------

* Фонограф
* Патефон
* Электрофон
* Радиола
* Вайтафон

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Граммофон // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Брокгауза и Ефрона
* Итальянская
* Итальянская
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Музыкальный Римана
* Britannica (онлайн)
* Treccani

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 169443512
* GND: 4174890-6
* NKC: ph120603

 |
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Намоянда (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Намояндаи судӣ** - намояндаи судӣ гуфта, дар мурофиаи гражданӣ аз ҷониби як шахс ба манфиат ва аз номи шахси дигар иҷро намудани ҳаракатҳои мурофиавиро меноманд. Намояндагӣ дар мурофиаи гражданӣ институти махсус аст ва аз меъёрҳои ҳуқуқии мурофиаи гражданӣ иборат мебошад. Намояндаи судӣ тибқи моддаи 96 КМГ ба қатори шахсони иштирокчии парванда дохил мешавад. Институти намояидан судӣ имконнят медиҳад, ки шахси муайян ёрии сифатноки ҳуқуқӣ гирад, ҳамчунин шаҳрвандони бемор, дар сафари хизматӣ буда, ноболиғон, ашхоси ғайриқобили амал имконият пайдо мекунанд, ки ҳуқуқу манфиатҳои худро ҳимоя кунанд. Намояндаи судӣ ҳуқуқу манфиати шахсони дигарро ҳимоя мекунад. Дар фарқият аз прокурор мақомоти идораи давлатӣ, ки ҳуқуқу манфиати дигаронро дар мурофиаи гражданӣ ҳимоя мекунанд, намояндаи судӣ дар мурофиаи гражданӣ аз номи вакилкунанда баромад мекунад.

Нигаред
-------

* Низоми ҳуқуқӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - C. 329-330
**Гравито́н** — зарраи бунёдии хаёлии бемасса (квант)-и майдони ҷозиба, ки бо суръати рӯшноӣ ҳаракат карда, ба таъсири мутақобилаи ҷозибавӣ мусоидат менамояд. Гравитон барқа (заряд)-и электрӣ надорад. Ишорааш G. Бояд спини 2 ва ду самти имконпазири қутбнокшавӣ дошта бошад. Фарзияи мавҷудияти гравитонҳо ба туфайли рушди назарияи квантии майдон ба миён омад. Мафҳуми «гравитон»-ро, ки солҳои 30 асри 20 пешниҳод шудааст, аксар ба осори илмии олимони соҳаи физикаи зарраҳои бунёдӣ Д. И. Блохинсев ва Ф. М. Галперин мансуб медонанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гравитон // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Britannica (онлайн)
* Treccani
* Universalis

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4450121-3

 |
**Град** (**гон**), (фр. grade, аз лот. gradus — кунҷ), **градиан** — воҳиди андозагирии кунҷи ҳамвор, ки дар Фаронса ҳангоми ҷорӣ кардани системаи ченакҳои метрӣ (охири асри 18) пешниҳод гардида буд. Ишораташ 1g. Истилоҳи он дар Олмон, Шветсия ва кишварҳои дигари Аврупои Шимолӣ истифода мешавад. 1 град ба садяки кунҷи ҳамвор баробар аст. Воҳидҳои ҳиссавии град — дақиқаи метрӣ (1´ ё 1с) ба 1/100 град ва сонияи метрӣ (1'' ё 1сс) ба 1/100 дақиқаи метрӣ баробаранд. Таносуби байни град ва воҳидҳои дигари кунҷи ҳамвор чунин аст: 1g= 0,01570796 *радиан*, 1g=0,900о (дараҷаҳои кунҷ) ё 1о= 1,111g. Ҳоло град дар амал истифода намешавад, вале имконияти истифодабарии он дар микрокалкуляторҳо ва таъмини математикии барномаҳои компютерӣ вуҷуд дорад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Град // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ҳа́рриет Эли́забет Би́чер-Сто́у** (англ. Harriet Elizabeth Beecher Stowe; 1 (14) июн 1811 (1811-06-14), Литчфилд, Коннектикут, ИМА — 1 (1) июли 1896, Ҳартфорд, Коннектикут, ИМА) — нависанда, педагоги амрикоӣ.

Зиндагинома
-----------

Аз оилаи рӯҳонӣ. Дар оилаашон ҳама мардон рӯҳонӣ буданд, худи Бичер-Стоу ҳам ба профессори. фиқҳу илоҳиёти насронӣ К. Стоу ба шавҳар баромад.

Осор
----

Масъалаи ғуломдорӣ дар Амрико ӯро мутаваҷҷеҳ сохта буд ва ба ҳар василае барои аз байн бурдани он мубориза мебурд. Махсусан, романаш «Кулбаи Томамак» (1982; тарҷ. тоҷикиаш 1959) барои аз байн бурдани ғуломдорӣ замина муҳайё кард. Дар ҳаёти ҷамъиятии Амрико ин асар таъсири зиёде дошт ва он дар тамоми ҷаҳон машҳур гардид. Президенти ИМА А. Линколн Бичер-Стоуро «зани хурди сабабгори ҷанги калон» (Ҷанги шаҳр­вандӣ дар ИМА 1861-65) ном бурдааст. Соли 1853 Бичер-Стоу ба романи «Кулбаи Томамак» тафсире бо номи «Калиди кулбаи Томамак» навишт, ки дар он санадҳои бисёреро оид ба ғуломдорӣ дастраси ҷомеа кард. Дар романи «Дред, қиссаи ботлоқи наҳс» (1856) боз ҳам ба масъалаи ғуломдорӣ таваққуф намудааст, вале ӯ нависандаест насиҳатгар, пандомӯз. Аз пешниҳоди роҳи зӯрӣ ва инқилобии ҳалли масъалаи ғуломдорӣ худдорӣ кардааст. Бичер-Стоу инчунин муаллифи якчанд романи дигар ва памфлети «Ба дастгирии леди Байрон» (1870) мебошад, ки дар он рафтори завҷаи Байронро, ки аз ӯ ҷудо шуда буд, маъқул шуморидааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2 3  Encyclopædia Britannica (ингл.)
3. 1 2  Internet Broadway Database (ингл.) — 2000.
4. ↑  *Blain V. Grundy I. Clements P.* The Feminist Companion to Literature in English (ингл.): Women Writers from the Middle Ages to the Present — 1990. — P. 1036.
5. 1 2
6. ↑

Адабиёт
-------

* Орлова Р. Д. Г. Бичер-Стоу: Очерк жизни и творчества. М. 1971.

Сарчашма
--------

* Бичер-Стоу, Ҳарриет // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

**Lua error in Модул:External\_links at line 153: attempt to call field 'getWikidataRefHtml' (a nil value).**
**Ҳасан Гулед Оптидун** ( фр. Hassan Gouled Aptidon, сумол. Xasan Guuleed Abtidoon, ар. حسن جولد أبتيدون‎  15 октябри 1916 - 21 ноябри 2006 ) - аввалин президенти Ҷибутӣ.

Зиндагинома
-----------

Дар ҳудуди Сумолӣ таваллуд шудааст. Намояндаи халқи Исса (кавми мамасан). Аз соли 1952 то соли 1956 намояндаи Ҷибутӣ дар Сенати Фаронса ва дар солҳои 1959-1962 вакили Маҷлиси миллии панҷуми ҷумҳуриявӣ буд. Вай ба тарафдории истиқлолияти Ҷибутӣ аз Фаронса ва ба мукобили ба Сумолӣ ҳамрохҳ шудани кишвар баромад мекард. Баъди интихоботи соли 1958, ки дар он ҳизби Иттиҳоди ҷумҳурӣ, ки тарафдори бо Сумолӣ муттаҳид шудан буд, мағлуб шуд. Ҳасан Оптидун ҷонишини раиси Шӯрои ҳукумат шуд ва дар моҳи апрели соли 1959 намояндаи Ҷибутӣ дар Маҷлиси миллии Фаронса интихоб шуд. Солҳои 1963-1967 вазири маориф буд ва дар моҳи майи соли 1977 сарвазири кишвар шуд, ва 27 июн баъд аз истиқлолият ба даст овардани кишвар, Ҳасан Гулед Оптидун аввалин президенти Ҷибутӣ шуд, инчунин то июл сарвазири кишвар буд .

Дар соли 1981 Оптидун режими як-ҳизбиро эълон карда, сарвари ҳизби ягона — *«Ваҳдати халкӣ барои рушд»* гардид ва ҳамчун номзади ягона бори дигар президент интихоб шуд. Сарфи назар аз усулҳои назорати сахти идоракунӣ дар ҳаёти сиёсӣ, иқтисодиёти Чибутӣ меафзуд. Соли 1991 дар кишвар бо иштироки нерӯҳои мухолиф ҷанги шаҳрвандӣ оғоз шуд. Моҳи сентябри соли 1992 Ҳасан Оптидун дар кишвар раъйпурсӣ баргузор кард, ва сохтори бисёрҳизбӣ дар кишварро бо иштироки на бештар аз чаҳор нерӯи сиёсӣ тасдиқ кард. Бо вуҷуди ин, ҳизби ӯ дар интихобот ҳамаи курсиҳои парлумонро ба даст овард ва худи Оптидун соли дигар ба мӯҳлати шаш сол боз интихоб шуд ва 60,7 фоиз овоз гирифт.

Дар солҳои 1990-ум иқтисоди Ҷибутӣ ба коҳиши шадид дучор гардид, ки Ҳасан Оптидунро водор кард, ки тасмим гирад, ҷиянаш Исмоил Умар Ҷелиҳро, ки соли 1999 интихоб шуда буд, вориси хеш дар курсии президентӣ номид. Бо вуҷуди ин, Ҳасан Оптидун то даргузашташ як шахсияти бонуфузи сиёсӣ ва мушовири асосии ҷияни худ президент Исмоил Умар Ҷелиҳ боқӣ монад.

Адабиёт
-------

* *Коллектив авторов.* Африка. Энциклопедический справочник в 2 томах / Главный редактор Ан. А. Громыко. — М.: Советская энциклопедия, 1986. — Т. 1. А—К. — 672 с.

Эзоҳ
----

1. 1 2
2. 1 2
3. ↑  Sycomore (фр.) / Assemblée nationale
4. ↑
5. ↑  Коллектив авторов, 1986.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Britannica (онлайн)
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 13548220c
* GND: 1193967805
* ISNI: 0000 0000 4187 2965
* LCCN: n89132355
* SUDOC: 050807811
* VIAF: 64169601
* WorldCat VIAF: 64169601

 |

 |

| ⚙️ Сарвазирони Ҷибутӣ |
| --- |
|  | 
* Ҳасан Гулед Оптидун
* Аҳмад Динӣ Аҳмад
* Абдуллоҳ Муҳаммад Комил
* Баракот Ҷарот Ҳамаду
* Дилейта Муҳаммад Дилейта
* Абдулқодир Муҳаммад

 |  |
Масҷиди ҷомеъи Лашкаргоҳ
**Лашкаргоҳ** ( пушту дари *Laškargāh* - шаҳраки низомӣ) як шаҳр дар ҷануби Афғонистон, пойтахти музофоти Ҳилманд (музофот). Вилоят дар нимаи дуюми садаи XX маркази маъмурии вилоят гардид.

Таърих
------

Қабл аз ин, пойтахти Ҳилманд шаҳри Бост буд, ки дар масофаи якчанд километр аз Лашкаргоҳ дар чорроҳаи дарёҳои Ҳилманд ва Аргандаб ҷойгир аст. Худи шаҳраки Бост дар назди Қалъаи Бост пайдо шудааст (тарҷумаи аслӣ аз Пушту "Қалъа бо Арк "аст). Ин қалъа дар замонҳои қадим барои назорати масири корвон ва гузаргоҳе, ки замоне дар резишгоҳи дарёҳои Ҳилманд ва Аргандоб мавҷуд буд, сохта шудааст. Ин қалъа ба қадри кофӣ ҳифз карда нашудааст ва ба теппаи калон, варамкарда монанд аст. Дар паҳлӯи он як нимдоираи (Арки) қадимаест, ки барқарор карда шуд ва ба феҳристи объектҳои аз ҷониби ЮНЕСКО ҳифзшуда дохил карда шудааст. Шаҳр хеле хушк ва биёбонфеъл аст, аммо кишоварзӣ дар наздикии дарёҳои Ҳилманд ва Аргандаб рушд мекунад. 
"Лашкар Гоҳ" бо забонҳои пашту ва дарӣ маънои "Қароргоҳи низомӣ"-ро дорад. Деҳа дар майдони байни дарёҳо чанд сад сол қабл ҳамчун макони боздоштани аскарон барои лар сафар посбонии ашрофони давлати Газневиён пайдо шуд. Харобаҳои шаҳраки ғазнавӣ ҳанӯз дар соҳилҳои дарёи Ҳилманд истодааанд. Гумон меравад, ки пойтахти собиқи Ҳилманд, шаҳри Бост, қадимтар аст.

Лашкаргоҳи муосир ҳамчун як штаб барои муҳандисони амрикоӣ, ки дар лоиҳаи обёрии водии Ҳилманд кор мекарданд, соли 1950 сохта шудааст. Шаҳр мувофиқи нақшаи амрикоӣ бо кӯчаҳои васеъ ва бо хонаҳои хиштин сохта шудааст.

Ба туфайли Лоиҳаи обёрии водии Ҳилманд, дар солҳои 1940 — 1970 яке аз калонтарин минтақаҳои кишоварзӣ дар ҷануби Афғонистон ба вуҷуд омада, заминҳои зиёди биёбонро барои зист муҳайё кард.

Аҳолӣ
-----

Аҳолӣ — 201,546 наф. (2006) Аксарияти аҳолӣ паштунҳо мебошанд (тақрибан 60%) ва дар шаҳр низ тоҷикони зиёде ҳастанд.

Эзоҳ
----



| ⚙️ Шаҳрҳои калонтарини Афғонистон |
| --- |
| Пойтахт | Кобул |  |
| Шаҳрҳо бо шумораи аҳолӣзиёда аз 100 ҳаз. нафар | Қандаҳор  • Ҳирот  • Мазори Шариф  • Қундуз  • Ҷалолобод  • Лашкаргоҳ  • Толиқон  • Пули Хумри · Хуст  • Ғазнӣ  • Шибирғон  • Сари Пул  • Фароҳ |



  



|  |  |
| --- | --- |
| Афғонистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Афғонистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Рустам Ҳайдаров** (12.07.1970, Душанбе) — доктори илмҳои фалсафа (2007).

Зиндагинома
-----------

Соли 1993 факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин ба итмом расонда, дар шуъбаи сотсиологияи Институти фалсафа ва ҳуқуқи Академияи илмҳои Тоҷикистон ба сифати лаборант фаъолияташро оғоз намудааст. Минбаъд дар ин боргоҳи илм вазифаҳои ходими хурди илмӣ, ходими калони илмӣ,мудири Шуъбаи сиёсатшиносиро иҷро карда, солҳои 1998-1999 дар Университети ба номи Фридрих-Александри шаҳри Ерланген-Нюрнбенги Германия, соли 2001 дар Институти омӯзиши масъалаҳои ҷаҳонишавии Университети Парис-Лодрони шаҳри Залтсбурги Австрия, солҳои 2002-2003 дар Институти сотсиологияи Университети шаҳри Ганновери Германия,соли 2006 дар Институти таҳлил ва ҳалли низоъҳои Университети Ҷорҷ Мейсони шаҳри Вашингтони ИМА , соли 2012 дар Маркази омӯзиши Осиёи Марказии Университети Озоди Берлини Германия, соли 2017 дар Маркази низоъшиносии Университети Марбурги Германия донишашро такмил бахшидааст. Аз соли 2019 ба ҳайси муовини Директори Институти фалсафа,сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи А.Баҳоваддинови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон фаъолияти илмиашро давом дода истодааст. Таҳти роҳбарии ӯ 3 нафар муҳаққиқи ҷавон диссертатсияи номзадиашонро ҳимоя намуда соҳиби дараҷаи номзади илмҳои сиёсӣ шуданд.
Ҷаҳонишавӣ, муқовимати геополитикии абарқудратҳо, амнияти минтақавӣ, ташаккули муносибати иҷтимоӣ дар Тоҷикистон, роҳҳои таҳкими субот дар Осиёи Марказӣ аз масъалаҳоеанд, ки дар меҳвари пажӯҳишаш қарор гирифтаанд. Мақолаҳои илмиаш дар нашрияҳои соҳавии Федератсияи Россия, Австрия, Германия,Иёлоти Муттаҳидаи Америка ва дигар давлатҳо чоп шудаанд.

Осор
----

* Формирование новых общественных отношений в Таджикистане: Дисс… кандидата философ. наук. – Д. 2000;
* Таджикистан в орбите глобализационных и геополитических процессов. – Д. 2005.-152с.;
* Развитие Таджикистана в период глобализации. – Д. 2006.-190с.;
* Влияние процесса глобализации на транформацию таджикского общества: Дисс… доктора философ. наук. – Д. 2007.
* Тоҷикистон дар масири таҳкими Истиқлоли давлатӣ:ҷанбаи сиёсӣ-иҷтимоӣ.-Д.2020.-108с.;
* Таджикистан в условиях глобализации: социально-философский анализ. -Д.2020.-187с.;

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. – Душанбе, 2017. – 728 с.
**Рустами Ваҳҳоб** (*Рустам Ваҳҳобзода*; тав. 5 майи 1960, деҳаи Капалӣ, Тоҷикобод, ҶШС Тоҷикистон) — рӯзноманигор, шоири халқии Тоҷикистон (2020), олим, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2008)

Зиндагинома
-----------

Рустами Ваҳҳоб 5 майи соли 1960 дар деҳаи Капалии ноҳияи Тоҷикобод ба дунё омадааст. Соли 1983 бахши филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм кардааст.

Баъди хатми донишгоҳ дар соли 1984 ба аспирантураи ДДТ дохил шудааст. Аз ҳамин сол дар донишгоҳ ба унвони муаллим ва ҳамчунин, дар рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» (мухбир) ба кор шурӯъ кард.

Солҳои 1991—1992 котиби масъул ва муҳаррири маҷаллаи «Фарҳанг» буд. Аз соли 1994 то 2006 дар Донишгоҳи улуми инсонии Бишкек устоди забон ва адабиёти форсӣ буд.

Баъди бозгашт ба Ватан соли 2007 ба Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ба кор даромада, аз он вақт то кунун дар кафедраи назария ва адабиёти навини форсии тоҷикии Донишгоҳи милии Тоҷикистон фаъолият мекунад.

Ҳамчунин, Рустами Ваҳҳоб сардабири маҷаллаи миллии адабии «Садои Шарқ» мебошад.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Соли 2008 дар мавзӯи «Таҳаввули поэтикаи вазн ва ритми шеъри муосири тоҷик» рисолаи номзадӣ дифоъ намуда ва ин рисоларо бо такмил ба сурати дастури таълимӣ ба чоп расондааст.

Эҷодиёт
-------

Рустами Ваҳҳоб муаллифи се китоби шеър — «Калимаҳо» (1990), «Шаҳри Хуршед» (2008) ва «Салом» (2015) аст. Соли 2012 маҷмӯаи мақолаҳояш «Адабиёт ва фарҳанги миллӣ» ба табъ расидааст. Мунтахаби аҳодиси Паёмбари акрам(с)-ро таҳия ва ба забони русӣ тарҷума кардааст.

Тазкираи шеъри муосири Тоҷикистон «Бӯи ҷӯи Мӯлиён» (Теҳрон, 2014) ва таҳияи китоби М.Ёҳақӣ «Фарҳанги асотир ва достонвораҳо дар адабиёти форсӣ» (бо тавзеҳот ва таълиқот) аз ҷумлаи тозатарин таълифоти ӯст. Шумораи зиёди мақолаҳои илмию адабӣ ва иҷтимоии ӯ дар нашрияҳои ватанию хориҷӣ мунташир гардидааст.

Аз соли 2008 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

Рустами Ваҳҳоб 28 августи соли 2020 бо унвони шоири халқии Тоҷикистон қадрдонӣ гардид.

Ҷоизаҳо
-------

* Барои маҷмӯаи «Шаҳри Хуршед» Барандаи Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Рустами Ваҳҳоб адиби тавоно 56 сола шуд | TojNews.  tojnews.org. 4 май 2017 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
2. ↑  Мансаби нави Ато Мирхоҷа, Рустами Ваҳҳоб ва Юнуси Юсуф » Озодагон(тоҷ.).  www.ozodagon.com. 4 май 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 31 марти 2017.
3. ↑  Киҳо шоири халқии Тоҷикистон шуданд?(тоҷ.). *Sputnik-tj.com*. 28 августи 2020 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* Саҳифаи расмии Рустами Ваҳҳоб дар шабакаи иҷтимоии Facebook

Сарчашма
--------

* Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ). / Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с.64-65 — ISBN 978-99947-2-379-9
**Агентии Миллии Созмони Рақамгузори Стандартии Байналмилалии Китоб** – Хонаи Китоби Тоҷикистон — муассисаи Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон, маркази библиографияи давлатӣ. 2 июли соли 2005 мувофиқи Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон № 239 дар заминаи Палатаи давлатии китоби Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис ёфтааст. Палатаи давлатии китоби Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Қарори КМ ҲК Тоҷикистон аз 14 июни 1934 «Дар бораи васеъкунии маҷмӯи китобхонаҳо ва беҳтарнамоии ташкили кори китобхонаҳо дар Тоҷикистон» ва Қарори Совети Комиссарони Халқи ҶШС Тоҷикистон аз 20 декабри 1935 ташкил гардид. Ҳадафи он роҳандозии библиографияи давлатӣ, фароҳамоварию ҳифзи нусхаҳои ҳатминазоратии осори нашрӣ, таъсиси бойгонии матбуот, ҳисоби омории маҳсулоти чопӣ ва маълумотдиҳии библиографӣ буд. Он давоми шаст сол корҳои зиёдеро дар ин самтҳо ба иҷро расонд, ки муҳимтаринаш ба вуҷуд омадани бойгонии матбуоти тоҷик мебошад.

Бо таъсиси Агентӣ ин муассиса ҳамчун намояндаи Созмони рақамгузории стандарти байналмилалии китоб (ISBN) амал мекунад ва нашри китобу ҷузва ба талаботи стандартҳои ҷаҳонӣ мутобиқ гардонда шуд.Раванди ирсоли нусхаҳои ҳатмии осори нашриро Қарори Ҳукумати ҶТ аз 9 декабри 2005, № 482 «Дар бораи фиристодани нусхаҳои ройгони назоратӣ ва ҳатмии матбуоти даврӣ ба мақомот ва ташкилоти дахлдори давлатӣ», дигар меъёрҳо ва санадҳои ҳуқуқӣ ба танзим медароранд. Ҳоло муассиса дар самти қабулу назорат ва ҳифзи нусхаҳои ҳатмии осори нашрӣ, библиографияи давлатӣ, омори матбуот, библиографияи тарҷеъ, хидматрасонии иттилоотӣ, тахсиси арқоми ISBN ба ноширон ва ғайра фаъолият мебарад. Дар бойгонии он зиёда аз 2, 5 милион нусха маҳсулоти чопӣҳифзу нигоҳдорӣ мешавад. Агентӣ дорои нашрияи худ – «Солномаи матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон» аст, ки соле ду маротиба бо забонҳои тоҷикӣ ва русӣ ба табъ мерасад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдуллоҳбе́ки Коти́б** (? – 1914, Бухоро) — хаттот ва хушнависи тоҷик (асри 19).

Зиндагинома
-----------

Аз мирбачаҳои Яккабоғ будааст. Амир Музаффар ҳангоми Яккабоғро зери тасарруфи худ гирифтан Абдуллоҳбеки Котиб ва бародари ӯ Абдураҳмонбекро ба Бухоро овард. Бародари Абдуллоҳбеки Котибро ба қатл расонид ва худи ӯро ҳабс кард. Ҳангоми даҳ соли дар маҳбас будан Абдуллоҳбеки Котиб ба таври худомӯзӣ хатро машқ кард ва камол ёфт. Дар навиштани хати насх ба пояи Мирубайд ва дар настаълиқ ба Миралии Ҳиравӣ расид, гарчанде ба ин ду устоди насху настаълиқ касе баробар нашуда буд. Аз осори китобати ӯ «Мусҳаф» (таҳти рақами 2117) ва «Сурат-ул-аврод» (таҳти рақами 2480) дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Ӯзбекистон маҳфузанд, ки бо хати нодиру зебо рӯйнавис шуда, дорои қимати баланди бадеӣ мебошанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдуллоҳ Иброҳим** ( арабӣ: **عبد الله إبراهيم** ; 24 августи 1918, дар Марокаш, Хауз — 11 сентябри 2005, дар Касабланка ) аз 16 декабри 1958 то  майи 1960 сарвазири Марокаш буд.

Зиндагинома
-----------

Дар ҳоле ки протекторати Фаронса дар Марокаш 2 марти соли 1956 расман ба охир расид, Абдуллоҳ Иброҳим дар ҳукумати якуми Муборак Бикоӣ хидматро идома дод. Сарфи назар аз созиш ва баҳсу мунозира бо вазирони алоҳида, ки аксарияташон ба вай бор карда шуда буданд, вай барномаи равияи сотсиал-демократиро ба кор бурд, бахши азими иқтисодиёти давлатиро ба роҳ монд ва аз базаҳои ҳарбии хориҷӣ, ки дар Марокаш барпо карда шуда буданд, бекор кард. Аммо вайро дар оянда душмани шахсиаш — шоҳ Ҳасани II баъд аз бадарға кардани афсари америкоӣ, ки ба кабинети вазири корҳои дохилӣ таъин карда шуда буд, аз кор озод кард.

Вай 26 октябри соли 1956 вазири меҳнат ва корҳои ҷамъиятӣ шуд. Пас аз он, ки дар  ҳукумати Аҳмад Билофриҷ ягон вазифа надошт (аз 12 майи соли 1958 оғоз шуд), ӯ ниҳоят 24 декабри соли 1958 аз ҷониби шоҳ Муҳаммади V дар якҷоягӣ бо Вазорати корҳои хориҷӣ ба ҳайси Сарвазири ҳукумат таъин карда шуд. Вай ин вазифаро то даме, ки аз вазифа озод карда шавад, 20 майи соли 1960 ишғол кард. Худи шоҳ Муҳаммади V аз 27 майи соли 1960 сарвазири ҳукумати нав шуд.

Дар соли 1959, ӯ таъсиси Иттиҳоди Миллии Қувваҳои Халқӣ (UNFP), аз ҷумла Маҳдӣ бин Барка ва Абдурраҳим Буабидро тасдиқ кард. Вай дар анҷумани дуюм Котиби генералӣ интихоб шуд. Иттиҳоди Миллии Қувваҳои Халқӣ дар байни раҳбарони худ ихтилофҳо дошт. Ҷиноҳи аксарият номи ҳизбро ба Иттиҳоди сотсиалистии нерӯҳои халқӣ дар Конгресси ғайринавбатии соли 1975 иваз кард, Абдурраҳим Буабид котиби якум интихоб шуд. Ин тағир додани ном барои нест кардани ҳама гуна ихтилоф зарур дониста шуд. Абдуллоҳ Иброҳим дар роҳбарии UNFP-и собиқ боқӣ монд. Он фаъолияти сиёсии худро дар канор гузошта, аз иштирок дар ҳама равандҳои интихоботӣ, ки аз соли 1976 оғоз шуда буд, даст кашид.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. ↑  Political Leaders:Morocco. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 май 2012.
3. ↑  Political Leaders:Morocco. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 май 2012.
4. ↑  fr:Abdallah Ibrahim

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода | 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 113108603
* GND: 142688053
* GTAA: 113246
* ISNI: 0000 0001 0654 3610
* VIAF: 54141466
* WorldCat VIAF: 54141466

 |

 |

| ⚙️ Сарвазирони Марокаш |
| --- |
|  | 
* Муборак Бикоӣ (1955—1958)
* Аҳмад Билофриҷ (1958)
* Абдуллоҳ Иброҳим (1958—1960)
* Аҳмад Баҳнинӣ (1963—1965)
* Муҳаммад Бенҳима (1967—1969)
* Аҳмад Лароқӣ (1969—1971)
* Муҳаммадкарим Ламронӣ (1971—1972)
* Аҳмад Усмон (1972—1979)
* Маътӣ Буабид (1979—1983)
* Муҳаммадкарим Ламронӣ (1983—1986)
* Азедин Лароқӣ (1986—1992)
* Муҳаммадкарим Ламронӣ (1992—1994)
* Абдулатифи Филалӣ (1994—1998)
* Абдурраҳмон Юсуфӣ (1998—2002)
* Идрис Ҷету (2002—2007)
* Аббос Фассӣ (2007—2011)
* Абдулилоҳ бин Киран (2012—2017)
* Саъдиддин Усмонӣ (2017—2021)
* Азиз Оҳаннуш (2021— т.ҳ.)

 |  |
**Шикор** (порсӣ:  شکار ) – шуғл ва яке аз воситаҳои дарёфти ризқ ва рӯзгузаронии мард ба шумор меравад. Шахси ба ин пеша машғулро шикорчӣ, сайёд, мерган ва тирандоз меноманд. Шикор шуғли одамон аз давраҳои қадим ба шумор меравад ва аксарияти халқҳои ҷаҳон дар гузашта шикорро барои ризқу рӯзии доимии ҷомеа истифода мебурданд. Вобаста ба ҷой ва маскани ҳаёти хеш одамон ба намудҳои гуногуни сайд - ҳайвоноту парранда шикор мекарданд.

Дар кӯҳистони тоҷикнишин ҷонварони гуногуни сайдшаванда: бузи кӯҳӣ, нахчир, оҳу, хирс, суғур, рӯбоҳ, гург, заргӯш, саги обӣ, кабк, бедона ва ғайра зиндагӣ мекунанд, ки шикорчиён маҳсулоти онҳо – гӯшт, тухм ва пӯсту равғанашонро гирифта, бо мақсадҳои мухталиф истифода мебаранд. Мардум ҳайвонҳои шикоршавандаро аз нигоҳи шариат ба гурӯҳҳои гӯшташон ҳалол ва ҳаром ҷудо кардаанд.

Нигаред низ
-----------

* Шикоргарӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Д. Раҳимов. Касбу ҳунарҳои анъанавии тоҷикон. – Душанбе, 2014. – С. 68 - 70.
**Абдуллоҳ Абдуллоҳ** (дарӣ: عبدالله عبدالله тав. 5 сентябри 1960, Кобул, Афғонистон) — сиёсатмадори паштуни аҳли Афғонистон. Вай вазири умури хориҷаи пешини ин кишвар ва аз номзадони аршади мақоми райёсати ҷумҳурӣ дар Афғонистон аст, ки муовини аввал ва дувуми интихобии эшон Муҳаммад Хон ва Муҳаммад Муҳаққиқ мебошанд.

Абдуллоҳ аз ёрони наздики Аҳмадшоҳи Масъуд буд. Ӯ дар даврони набард бо Толибон, ба унвони сухангӯи ҷабҳаи Масъуд ва пули иртиботи онон бо ҷаҳон шинохта мешуд. Абдуллоҳ байни солҳои 2001 то 2006 дар давлати Ҳомид Карзай, вазири умури хориҷаи Афғонистон буд.

Зиндагинома
-----------

Абдуллоҳ Абдуллоҳ дар шаҳри Кобул дар оилаи паштун ба дунё омада, 7 хоҳар ва 2 бародар дорад. Гимназии «Нодира» ва соли 1984 — факултети тибии Донишгоҳи Кобулро хатм кардааст. Дар беморхонаи Пешовар барои гурезагон кор кардааст.

Номзад дар интихобот
--------------------

### Сӯиқасд

Рӯзи 19 феврали соли 2014 аз сӯи афроди номаълум зери ҳамлаи мусаллаҳона қарор гирифт. Бино ба иттилои расонаҳои Афғонистон, як афсари пулис дар натиҷаи ҳамлаи гурӯҳи номаълум маҷрӯҳ шуда, ба Абдуллоҳ Абдуллоҳ осебе нарасидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Munzinger Personen (нем.)
2. ↑  *Clements F.* Conflict in Afghanistan: A Historical Encyclopedia — ABC-CLIO, 2003. — С. 1. — ISBN 978-1-85109-402-8
3. ↑  National Coalition of Afghanistan | Dr. Abdullah Abdullah: In His Own Words. 8 июни 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 12 июни 2014.
4. ↑  Сӯиқасд ба Абдуллоҳ Абдуллоҳ (Фараж)  Бойгонӣ шудааст 28 май 2015  сол.

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи расмӣ Бойгонӣ шудааст 5 августи 2009  сол.
* "Раъйи мардумӣ" насиби Абдуллоҳ Абдуллоҳ хоҳад шуд? (Радиои Озодӣ)
* Сӯиқасд ба Абдуллоҳ Абдуллоҳ (Фараж)
**Бобохонов Абдулло Бобохонович** (8 феврали 1910, Қирғизистон, шаҳри Тӯқмоқ — 10 июни 1990, Маскав) — яке аз аввалин меъморони ӯзбек, профессор (1965). Меъмори халқии СССР (1970).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти индустриалии Осиёи Миёна (1933). Сармеъмори Идораи лоиҳакашии шаҳри Тошканд (1938—1944), раиси Раёсати ҷамъияти меъморон (1944—1946, 1964—1986), муовини вазири сохтмони Ӯзбекистон (1955-59), ходими илмӣ ва мудири шуъбаи Академияи меъмории Ӯзбекистон (1960—1963), устоди Институти политехникии Тошканд (1963). Солҳои 1963—1989 ба меъморони ҷавон донишу таҷрибаи худро омӯзонд.

Корҳо
-----

Корҳои асосии Абдулло Бобохонов: қисми меъмории маҷмӯаи обамбори Каттақӯрғон (1940—1941) ва Ҷанубии Сурхон (1964—1967), Мақбараи Ҳамза дар Шоҳимардон (1950), расадхонаи Улуғбек дар Самарқанд (1962). Дар Тоҷикистон низ як силсила иморатҳо аз рӯйи лоиҳаи ӯ сохта шудаанд: Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи А. Лоҳутӣ (1952), собиқ кинотеатри «8-уми март» дар хиёбони Рӯдакии шаҳри Душанбе (1952) ва ғ. Абдулло Бобохонов зиёда аз 100 лоиҳаи биноҳои маъмурӣ, маърифатӣ, маишӣ ва ғайраро кашидааст, ки дар асоси онҳо иморатҳо сохта шудаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Бобохонов Абдулло Бобохонович / Р. Муқимов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Абдулло Навҷувонов** (*Навҷувонов Абдулло Шанбиевич*; 10 июли 1965, ҶШС Тоҷикистон) — генерал-майори милитсия

Зиндагинома
-----------

Абдулло Навҷувонов 10 июли соли 1965 ба дунё омадааст. Маълумоташ олии — ҳуқуқӣ. Хидмат дар мақомоти корҳои дохилӣ, аз 24 июни соли 1991.

Фаъолият
--------

Муовини сардори шуъбаи молияи РКД-и ВМКБ, сардори ШКД, сардори ШКҶ РКД-и ВМКБ, дар Агентии назорати маводи мухаддири назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаҳои гуногуни роҳбарикунанда кор кардааст. Сардори Раёсати корҳои дохилии ВМКБ. Сардори Раёсати таҳқиқи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон, муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Абдулло Навҷувонов аз 24 январи соли 2020 ба вазифаи сардори РВКД дар вилояти Суғд таъйин гардида, адои вазифа намуда истодааст.

Ҷоизаҳо
-------

* Ордени «Спитамен» дараҷаи 2
* Медали «Хидмати шоиста»

Эзоҳ
----

1. ↑  Сардори Раёсат: Навҷувонов Абдулло Шанбиевич. *mvd.tj*.  Вебгоҳи расмии ВКД ҶТ. 19 феврали 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 19 феврали 2020.
**Тангриев** **Абдулло Товашевич** (ӯзбакӣ: *Abdullo Tovashevich Tangriyev*, тав. 28 март 1981 (1981-03-28), вилояти Сурхандарё, ҶШС Узбакистон, ИҶШС) — ҷудукор ва курашкори узбак. Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ дар куштии ҷуду ва кураш. Қаҳрамони мутлақи ҷудуи ҷаҳон (2011). Барандаи нишони нуқраи Бозиҳои тобистонаи олимпӣ (Пекин; 2008), барандаи нишони биринҷии Қаҳрамонии ҷудуи ҷаҳон (2003, 2005, 2009), Қаҳрамони панҷкараи ҷудуи Осиё (2003, 2005, 2007, 2008, 2011), қаҳрамони кураши ҷаҳон 2005 года.

Корномаи варзишӣ
----------------

Абдулло Тангриев 28 марти соли 1981 дар вилояти Сурхондарё таваллуд шудааст. Аз синни 10-солагӣ ба тамрини ҷуду ва кураш шурӯъ кард. Аз соли 1991 ӯро мураббии шоистаи Узбакистон Владимир Пятаев тамрин медиҳад. Вай дар мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ якчанд ғалаба ба даст овардааст. Дар 19-солагӣ ба ҳайати дастаи олимпии Узбакистон дохил карда шуд. Дар Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 2000 дар Сидней ба Тангриев муяссар шуд, ки дар ду рақобат ғолиб ояд. Соли 2001 Тангриев дар Қаҳрамонии ҷудуи Узбакистон ғолиб омад.

Дар Бозиҳои тобистонаи олимпӣ дар Пекин соли 2008 ба Тангриев муяссар шуд, ки дар вазни беш аз 100 кг ба даври ниҳоӣ бирасад ва дар он ҷо бо ҷудукори ҷопонӣ Сатошӣ Ишиӣ рақобат кунад. Дар ҷараёни мубориза ҳарду паҳлавон ягон партофт ё дигар амали арзёбишударо иҷро накарданд. Ғалаба ба япониҳо барои фаъолии бештар дода шудааст.

Ҷоизаҳои давлатӣ
----------------

* Медали «Шуҳрат» .
* Варзишгари шоистаи Ҷумҳурии Ӯзбакистон
* Унвони « Ифтихори Узбакистон»

Эзоҳ
----

1. ↑   (ингл.) — 2002.
2. 1 2  ::МИНИСТЕРСТВО ПО ДЕЛАМ КУЛЬТУРЫ И СПОРТА РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН::.. НАШИ ЗВЕЗДЫ(пайванди дастнорас — *таърих*). 15 июли 2011 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 24 феврали 2009.
3. ↑  IKA(пайванди дастнорас — *таърих*). 15 июли 2011 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 13 августи 2013.

Пайвандҳо
---------

* Абдулло Тангриев — омори олимпӣ дар сайти *Sports-Reference.com*(англ.)
* Videos of Abdullo Tangriev(англ.).  judovision.org. — Видеозаписи выступлений Абдулло Тангриева. 29 октябри 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 14 май 2012.
**Нодир Одилов** (*Одилов Нодир Фозилович*; тав. 1932, ноҳияи Ванҷ, ҶШС Тоҷикистон — 21 сентябри 2019, Душанбе, Тоҷикистон) — файласуфи тоҷик, номзади илмҳои фалсафа (1964), профессор (1990).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1951—1956 дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин таҳсил кардааст.
Солҳои 1949—1951 дар мактаби миёнаи ба номи Ф.Энгельси ноҳияи Ванҷ ҳамчун муаллими фанни забони русӣ кор кардааст. Солҳои 1956—1959 аспиранти Шуъбаи фалсафаи АИ ҶШС Тоҷикистон, 1959—1970 муаллими калон, 1967—1970 мудири кафедраи фалсафаи Донишкадаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон буд. Солҳои 1970—1972 дар вазифаи мудири Шуъбаи фалсафаи АИ ҶШС Тоҷикистон, 1972—1982 дотсент, 1976—1982 мудири кафедраи фалсафаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор кардааст. Солҳои 1982—1991 вазифаи мудири кафедраи фалсафаи Донишкадаи забонҳои Тоҷикистонро ба дӯш дошт. Солҳои 1995—2002 ба сифати профессори кафедраи фалсафа ва маданиятшиносии Донишгоҳи тиҷорати Тоҷикистон кор кардааст. Аз соли 2003 инҷониб раиси Шӯрои кӯҳансолони ҳаракати Ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон мебошад ва ҳамчунин вазифаи мудири Шуъбаи дини Институти фалсафаи АИ Тоҷикистонро ба уҳда дорад.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи зиёда аз шаш асару 150 мақолаҳои илмӣ мебошад. Дар таълифотҳояш масъалаҳои фалсафии ислом, таълимоти фалсафӣ, иҷтимоӣ-сиёсии Ҷалолиддинӣ Румӣ мавриди омӯзиш ва баррасӣ қарор додааст.

Осор
----

* Ҷаҳонбинии Ҷалолиддини Румӣ, Д.1964;
* Таърих ва назарияи дин (Китоби дарсӣ, бо ҳаммуаллифӣ), Д. 1970;
* Мировозрение Джалолидина Руми, Д.1971;
* Ислом дар оинаи ақл, Д. 1971;
* Ихтилофи ақоид ва низоми мазҳаби дар ислом, Д. 1973;
* Социализми ислом, Д. 1986.
* Идейное пространство Гюлена. М.:"Издательство Новый Свет", 2010

Эзоҳ
----

1. ↑  Нодир Одилов, файласуфи тоҷик, дар 87-солагӣ даргузашт(тоҷ.). *Радиои Озодӣ*. 23 сентябри 2019 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
1.**Ноҳия** - воҳиди маъмурӣ - ҳудудӣ дар Тоҷикистон. Ноҳияҳо тобеи вилоят мебошанд. Дар Тоҷикистон 13 ноҳия ҳаст, ки тобеи марказ мебошанд. Ноҳияҳо дар навбати худ аз ҷамоатҳо иборат мебошанд.
2.**Ноҳия** - дар ҳуқуқи конститутсионӣ ҳамчун воҳиди марзию маъмурӣ эътироф шудааст. Дар ҶТ ноҳияҳо дар ҳайати ҳамаи вилоятҳо мавҷуданд ва инчунин як қисми ҳудуди ҷумҳурӣ ба ноҳияҳо ҷудо мешавад. Мувофиқи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи тартиби ҳалли масъалаҳои сохти марзиву маъмурии ҶТ» аз 4 ноябри с.1995 ноҳияҳоро Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо пешниҳоди Ҳукумати ҶТ дар асоси илтимосномаи Маҷлиси вакилони халқи дахлдор ташкил ва барҳам медиҳад. Дар ҶТ ноҳияҳо ба ноҳияи деҳавӣ ва ноҳияи шаҳрӣ ҷудо мешаванд. Ҳангоми ташкили ноҳияи деҳавӣ сарҳад ва маркази маъмурии он ва дар вақти ташкил додани ноҳияи шаҳр бошад, сарҳади он муқаррар карда мешавад. Ҳоло дар ҶТ фақат шаҳри Душанбе ба ноҳияҳои шаҳр тақсим мешавад. Ноҳияҳо ба шаҳраку деҳа ҷудо мешаванд. Дар ҳайати баъзе ноҳияҳои деҳавӣ шаҳрҳои тобеи ноҳия ҷойгиранд.

Нигаред низ
-----------

Ноҳияи шаҳр
Шаҳри аҳамияти ноҳиявӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 533
|  |
| --- |
| ← **ноябр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   |   |
| с. 2022 |

**Ноя́бр** (лот. November — нуҳум) — ёздаҳумин моҳи соли мелодӣ дар гоҳшумори жулиянӣ ва гоҳшумори гиригурӣ ва яке аз чаҳор моҳи 30-рӯзаи сол аст. Ҳамчунин ноябр моҳ нуҳум дар гоҳшумори румӣ низ буд, зеро ноябр ҳамзамон бо нуҳумин моҳ аз тақвими хуршедӣ (озармоҳ) аст ва румиҳо тақвими худро бар асоси тақвими хуршедӣ сохта буданд.

Эзоҳ
----



| ⚙️ Моҳҳои мелодӣ |
| --- |
| 
* Январ
* Феврал
* Март
* Апрел
* Май
* Июн
* Июл
* Август
* Сентябр
* Октябр
* Ноябр
* Декабр

 |
**Лев Ефимович Месенжников** - Аз 1 августи соли 1938 то соли 1942 директори(сарвари) ДДОЛ ба номи С.М.Киров

Лев Ефимович Месенжников соли 1899 дар деҳаи Середина - Будаи губернияи Чернигов Россия таваллуд ёфтааст. Месенжников Л.Е. дар Омӯзишгоҳи ҳунари шаҳри Севски губернияи Орлов (1918) таҳсил намуда, солҳои 1918-1919 ба ҳайси омӯзгори мактаби миёнаи шаҳри Новый Быков, дастурдеҳи шуъбаи сиёсӣ-равшаннамоӣ, шуъбаи маорифи ноҳияи Петинско-журавлёв, дастурдеҳи шуъбаи мазкур дар губернияи Харков (1920-21) фаъолият бурдааст. Сипас ҳамчун таблиғотчии Кумитаи ҳизбии ноҳиявии ВКП(б)-и Харков (1926), лектори гурӯҳи таблиғотии КМ ҲК(б) Украина (1926-32) мудири Хонаи маорифи сиёсии кумитаи вилоятии ҳизбии Днепропетровск (1932), мудири шуъбаи ташкилии комитети ҳизбии ноҳияи Высокополск (1933-34), мудири шуъбаи маорифи шаҳри Днепропетровс (1935) кор кардааст. Ӯ аз соли 1935 дар Тоҷикистон ҳамчун дастурдеҳи КМ ҲК Тоҷикистон 1936-1937, ёвари котиби КМ ҲК Тоҷикистон (1937-1938) фаъолият бурдааст. Аз 1 августи соли 1938 то соли 1942 директори(сарвари) ДДОЛ ба номи С.М.Киров буд.

Адабиёт
-------

* А.Бобокалонов, Ҳ.Холҷӯраев, Ш.Шарипов. Роҳи пуршараф: Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров 80 сол. – Хуҷанд: Нури маърифат, 2012. – 500 с.

Эзоҳ
----

1. ↑