recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Зинатмо Юсуфбекова** (тав. 1950, шаҳри Душанбе, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) – олим, муаррих, мардумшинос, номзади илмҳои таърих, «Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2017).

Зиндагинома
-----------

Зинатмо Юсуфбекова баъд аз хатми факултаи таърихи ДДТ ба номи В.И.Ленин  соли 1972 ба Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш-и Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ба кор қабул карда шуда то ҳол дар ин муассисаи илмӣ кор ва фаъолият карда истодааст. Дар давоми ин солҳо ў аз кори лаборанти сар карда, баъди гузаштани таҷрибаҳосилкунӣ (стажировка) ва аспирантура дар Институтҳои Шарқшиносӣ ва Этнографияи Академияи Фанҳои СССР ва дар соли 1987 ҳимоя намудани рисолаи номзадӣ ба ҳайси ходими хурд, калон ва пешбари илмии шуъбаи этнология ва антропология Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш-и Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон кор ва фаъолият намуда истодааст.

Фаолияти илмӣ
-------------

Зинатмо Юсуфбекова соли 1987 рисолаи номзадиро бомуваффақият дифоъ намуда, баъди он дар кори илмии худро дар соҳаҳои гуногуни мардумшиносӣ бомуваффақият давом дода истодааст.

Юсуфбекова З. дар навиштани 1 монография Семья и семейный быт шугнанцев. М. 2015, 4 китоби дар ҳаммуаллифӣ навишта шуда, 2 брошюра, ҳамзамон зиёда аз 100 мақолаҳои илмӣ дар маҷаллаҳои илмӣ нашргардида саҳмгузор мебошад.
Дар баробари ин ў пайваста бо маърўзаҳои илмӣ дар конфронсҳо ва симпозиумҳои ҷумҳуриявӣ ва байналхалқӣ баромад мекунад.

Осор
----

* Семья и семейный быт шугнанцев (конец Х1Х-начало ХХ вв.). Ред. Т. Каландаров.- М. 2015.
* Тоҷикистон. Тадқиқоти этнографии саҳроӣ 2013. Душанбе, 2014. (ҳаммуаллифӣ)
* Тоҷикистон: Зарафшони боло: Тадқиқоти саҳрои этнографии соли 2014. Душанбе, 2017.
* Тоҷикистон. Нуробод ва Роғун: Тадқиқотҳои саҳрои этнографӣ. Душанбе, 2018
* Истеҳсолоти ҳунармандии Тоҷикистон (дар асоси маводи таҳқиқотии саҳроии солҳои 2013-2017)./ Мураттиб Н.К. Убайдулло, муаллифон-мураттибон Л. Додхудоева, З. Юсуфбекова, М. Шовалиева. Душанбе, 2019.

Эзоҳ
----

1. ↑  Зинатмо Юсуфбекова
2. ↑  Зинатмо Юсуфбекова
**Аргентиниҳо** — мардум, аҳолии аслии Аргентина. Ҳамчунин дар Парагвай, Уругвай, Чилӣ, ИМА, Мексика зиндагӣ доранд.

Ба лаҳҷаи аргентинавии забони испанӣ такаллум мекунанд; дар Буэнос-Айрес лаҳҷаи лунфардо (омехтаи забони испаниявию италиявӣ) роиҷ аст. Хаташон лотинист. Ибтидои садаи 21-ум 40 млн нафар буданд. Эътиқодмандон католикҳо, протестантҳо ва яҳудиҳоянд. Аз оғози мустамликаи Испания гардидан (а.16) шаклгирии ҷамоати А. шурӯъ гардид; рушди мустақилонаи қабилаҳои ҳинду, ки аслан аз ибтидо муқимӣ буданд, боздошт шуд ва онҳо зуд аз байн рафтанд ё ба дигар гурӯҳҳои аҳолӣ омезиш ёфтанд. Миллати аргентиниҳо аз гурӯҳҳои ҷудогонаи миллату халқиятҳо — испаниягиҳо, креоловҳо, дурагаҳо, ҳабашҳо ва мулатҳо таркиб ёфтааст. Дар ибтидои садаи 21-ум 85%-и аргентиниҳо аллакай асли европавӣ доштанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аргентинагиҳо / Б. Раҳматов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Минораи баланди мадрасаи Кония.
**Соҳиб Ато Фахриддин Алӣ** (тур. Sahip Ata Fahrettin Ali; соли 1288/1289 вафот кардааст) — вазири бузурги султони Салҷуқӣ. Ҳамчунин вазифаи вазирро дошт.

Солҳои 1256/1257 — 1258/1259 — амир дод (монанди вазири адлияи муосир), дар 1259 — ноиб, дар 1259/1260 — 1288/1289 — вазири султони Салҷуқӣ. Пас аз маргаш Парвона[en] Вазири бузург таъин шуд.

Таҳти сарварии Соҳиб Ато миқдори зиёди иморатҳо, чандин масҷиду мадрасаҳо, аз ҷумла масҷиди Соҳиб Ато ва манораи баланди мадрасаи Қуния, мадрасаи кабуд дар Сивас сохта шуданд (1271).

 Анадолу тақрибан 1300.
Асосгузори беиликҳои Соҳиб-Атауғулларӣ, ки дар ҳудуди Афёнқараҳисори ҳозира вуҷуд дошт. Иштирокчии ҷанг бо беиликҳои ҳамсояи Гермиён, ки дар натиҷа беиликҳои Соҳиб-Атауғулларӣ ба вассали беиликҳои Гермиён табдил ёфт.

Адабиёт
-------

* *Cahen, Claude.* Pre-Ottoman Turkey: A General Survey of the Material and Spiritual Culture and History c.1071–1330. — London, 1968.
**Амир Рӯҳуллоҳ** маъруф ба **Мираки Наққош** (? — 1507) — хаттот ва рассоми форс-тоҷик. Дар Ҳирот ба воя расидааст. Дар овони ҷавонӣ ба камонсозӣ машғул шуда, чанд муддат аз катибанависӣ бар иморатҳо низ рӯз гузарондааст. Баъди шиносоӣ бо наққоши номии замонаш Мавлоно Валиуллоҳ аз ӯ хаттотӣ ва зарфишониро омӯхт. Ба санъати тасвирӣ рағбат пайдо карда, дар ин соҳа ягонаи замон гардид. Амир Рӯҳуллоҳ устоди Камолуддин Беҳзод аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Амир Рӯҳуллоҳ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ғуломҳайдар Ғуломалиев** (1904, деҳаи Вомари ҳозира ноҳияи Рушони ВМКБ – 19.04.1961, Душанбе) — хореограф, оҳангсоз ва навозандаи тоҷик. Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон, Ҳунарпешаи халқии СССР (1957).

Зиндагинома
-----------

Ғуломҳайдар Ғуломалиев яке аз асосгузорони санъати мусиқӣ ва рақси касбии Бадахшон. С. 1933 дар назди клуби ноҳияи Рушон дастаи ҳаваскорони санъатро ташкил намуд. Солҳои 1940-41 артисти Ансамбли тарона ва рақси Помири Филармонияи давлатии Тоҷикистон, баъд то охири умр роҳбари ҳамин ансамбл буд. Ғуломалиев ҳамчун хореограф ва оҳангсоз дар ривоҷу равнақи санъати миллии тоҷик ҳиссаи босазое гузошт. Беҳтарин оҳангҳои эҷодкардаи Ғуломалиев ба ашъори халқӣ ва шоирони тоҷик инҳоянд: «Нола кунам», «Салом аз Бадахшон», «Маҳбуба», «Ба-деҳа», «Баҳори Бадахшон», «Суруд дар васфи Москав» ва ғ. Ғуломалиев дар таълиму тарбияи ҳунарпешагони ҷавон хидмати арзанда кардааст. Ансамбли бачагон, ки солҳои ҷанг дар Бадахшон ташкил карда буд, асоси Ансамбли тарона ва рақси Помир гардид. Гурминҷ Завқибеков, Нуқра Раҳматова, Савсан Бандишоева, Ғ. Худоёрбекова, С. Шоисмоилова ва чанд тани дигарон шогирдони ӯянд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.116. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Абдулҳай мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Сулаймонов мебошанд.

**Абдулҳай Сангинович Сулаймонов** (тав. 25.10.1918, ш. Хуҷанд - ваф. 18.04.1987, ш. Душанбе), кимиёшиноси тоҷик, номзади илмҳои химия (1952), муаллими хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон, иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ.

Зиндагинома
-----------

Соли 1942 факултети химияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Ленинобод ба номи С.М. Кировро хатм кардааст. Соли 1942 ҳамчун муаллими мактаби миёнаи Рудник Кансай, 1942–1943 ассистенти кафедраи физикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Ленинобод кор кардааст. Солҳои 1943–1944 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат карда, дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ иштирок намудааст. Соли 1944 бо сабаби ярадор шуданаш аз ҷанг баргаштааст. Солҳои 1944–1948 муаллими кафедраи химияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Ленинобод, 1948–1952 аспиранти Институти химияи АИ ҶШС Тоҷикистон, 1952–1956 мудири кафедраи химияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Ленинобод, 1956–1962 мудири кафедраи химия, 1962–1972 ректори Донишкадаи полтехникии Тоҷикистон, 1972–1986 дотсенти кафедраи химияи умумии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко буд. Дар муддати 14 соли фаъолияти омӯзгориаш ҳамчун муаллими таҷрибадор ва олими шинохта дар донишкадаи омӯзгории пойтах дар тайёр кардани ҳазорҳо нафар мутахассисон барои мактабҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон саҳми калон гузоштааст. Муаллифи зиёда аз 10 китобу дастурҳои таълимӣ аст. Оид ба хосиятҳои химиявии пайвастагиҳои комплексӣ корҳои илмӣ анҷом додааст.

Мукофотҳо
---------

* Бо орденҳои «Байрақи Сурхи меҳнат»,
* «Ҷанги Бузурги Ватанӣ» дараҷаи якум,
* «Нишони фахрӣ»,
* якчанд медалҳо ва ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**МБГ-2-и Душанбе** (МБГ «Душанбе-2», Маркази Барқии Гармидиҳии Душанбе) - маркази барқии гармидиҳӣ (гармиэлектросентрал) дар шаҳри Душанбе, пойтахти Тоҷикистон. Он аз ҷониби ширкати давлатии энергетикии ҶСХК Барқи тоҷик идора мешавад.

Моҳи августи соли 2012 миёни Вазорати энергетика ва саноати Тоҷикистон, ширкати TBEA[en] ва ҶДММ 《ТВЕА Душанбе саноати кӯҳӣ》созишнома оид ба татбиқи лоиҳаи сохтмони заводи когенератсионӣ бо истифодаи "усули захиравӣ" ба имзо расид. Палатаи поёнии Парлумони Тоҷикистон ин созишномаро 28 ноябри соли 2019 ба тасвиб расонд .

Марҳилаи аввали МБГ-2 ду адад агрегатро бо иқтидори умумии 100 МВт иборат ва 10 ноябри соли 2014 мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт .

Хишти аввали марҳилаи дуюми МБГ-и Душанбе-2 дар моҳи сентябри соли 2014 аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин Си Ҷинпин гузошта шуд .

Арзиши умумии сохтмони МБГ Душанб е - 2 349 миллион долларро ташкил дод, ки 17,4 миллионаш саҳми Ҳукумати Тоҷикистон мебошад. Пудратчии асосии сохтмон ширкати чинии ТВЕА дар асоси шартнома бо ширкати Барқи тоҷик дар соли 2014 мебошад .

МБГ-и Душанбе-2 бо иқтидори 300 МВт ва 167 Гкал гармӣ 8 декабри соли 2016 бо иштироки Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон сурат гирифт. Боз ду агрегат ба кор дароварда шуд. Иқтидори умумии нерӯгоҳи когенераторӣ ба 400 МВт расид .

Маркази барқу гармидиҳии Душанбе беш аз 80% эҳтиёҷоти рӯзмарраи Душанберо таъмин менамояд. Талаботи шабонарӯзии барқ ба шаҳри Душанбе тақрибан 9,9 миллион кВт / соатро ташкил медиҳад. Маркази барқу гармидиҳии Душанбе ҳамарӯза 8 миллион кВт / соат барқ истеҳсол мекунад. Ин рақам 14% аз ҳаҷми умумии нерӯи барқи дар кишвар тавлидшударо ташкил медиҳад. Дар Тоҷикистон 66 миллион кВт / соат тавлид мешавад.

Барои баргардонидани хароҷоти ширкати ТВЕА-и Чин вай ба рушди конҳои тило дар майдонҳои «Кумарғи Боло» ва «Дуоба» гузаронида шуда буд, ки ноҳияи Айнӣ вилояти Суғд мебошанд, дар шимоли Тоҷикистон, майдони умумии 15,4 км² ва захираҳои 51,7 тонна тило. Баъдтар, ТВЕА-и Чин ҳуқуқи истихроҷи тилоро аз конҳои Дуобаи Шарқӣ ва Кумарги боло то он даме, ки 331,5 миллион доллари дар соли 2016 барои сохтмони МБГ-2 ш. Душанбе сарфшударо ба даст овард.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3  ТЭЦ-2 на вес золота: Китай «вернёт» свои инвестиции на рудниках Таджикистана.  Sputnik (28 ноябри 2019). 28 ноябри 2019 санҷида шуд.
2. 1 2  Китайская компания ТВЕА обещает помочь Таджикистану в решении энергетического кризиса.  ИА REGNUM (30 январи 2014). 28 ноябри 2019 санҷида шуд.
3. 1 2 3  В таджикской столице сдана в эксплуатацию ТЭЦ «Душанбе-2».  ИА REGNUM (8 Декабри 2016). 28 ноябри 2019 санҷида шуд.
4. ↑  Президент принял участие в сдаче второй очереди Душанбинской ТЭЦ-2.  www.toptj.com (8 Декабри 2016). 26 октябри 2018 санҷида шуд.
5. ↑  Ложка дегтя: чем обернется для Таджикистана противостояние Китая и США(рус.). *www.tj.sputniknews.ru*. 2 апрели 2021 санҷида шуд.
**Нигора Холова** (тав. 25 декабр 1989, ноҳияи Рӯдакӣ, НТҶ, Тоҷикистон) - овозхони попи эстрадаи тоҷик. Духтари сароянда Исматулло Холов мебошад.

Зиндагинома
-----------

**Нигора Холова** 25 декабри 1989 дар ноҳияи Рӯдакӣ дар оилаи овозхони тоҷик Исматулло Холов таваллуд шудааст. Ӯ овони кӯдакиро низ дар ноҳияи мазкур паси сар намудааст. Нигора дар мактаби миёнаи рақами №1-и ба номи А.С.Пушкин таҳсил намуда соли 2005 онро хатм намудааст.

Эҷодиёт
-------

Нигора аз синни панҷсолагӣ ба сурудхонӣ оғоз намудааст. Ӯ ғолиби озмуни байналмилалии "Золотой птенец" -и сол гардид ва инчунин дар барномаи "Суруди сол" 2009,2010,2011 ва 2012 интихоб шуда,ҷоизаҳои гуногунро ба даст овардааст. Нигора Холова бо фаромни Президенти Ҷуҳурии Тоҷикистон – муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо медали «Хидмати шоиста»
мушарраф гардонида шудааст. 
Аввалин суруде, ки Нигора дар саҳна иҷро намудааст ин суруди «Гуям ё нагуя» мебошад, ки дар он вақт ӯ ҳамагӣ 11 сол дошт. Ин суруд Нигораро ба тоҷикистониён муаррифӣ намудааст. Ӯ то ҳол зиёда аз 50 сурудро бо забонҳои тоҷикӣ, ӯзбекӣ ва лаҳҷаӣ форсӣ иҷро намудааст.

Беморӣ
------

Нигора аз хурдӣ ба бемории дил гирифтор буд ва дар беморхона табобат мегирифт. Ӯро дар беморхона президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон, ки барои дидан аз вазъияти беморхона ба онҷо омада буд, дида аз бемории Нигора огоҳ шуд ва ба ӯ кумак намуд. Нигор имрӯз бо дастгирии президенти мамлакат шифо ёфта дар саҳна тоҷик дурахшон мебошад.

Оила
----

Падари Нигора Исматулло Холов ва бародараш Суруш Холов низ овозхонҳои машҳури тоҷик мебошанд. 
Нигора рӯзи 27 июн 2014 ба писари Зиёратшо Саъдулло – вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Шаҳбоз, ки писархолааш мешавад ба шавҳар баромадааст. Дар маросими туй сарояндаҳои машҳури Тоҷикистон аз қабили: Садриддин Наҷмиддин, Шабнами Сурайё, Нобовар Чаноров ва дигарон иштирок намуданд. Нигора 12 феврали соли 2016 духтарчае таваллуд намуд, ки ба ӯ Амира ном гузоштанд.

Сурудҳо
-------

* Бачаи ошиқ
* Боз биё
* Дарди ниҳон
* Попурӣ
* Санамҷон
* Тани танҳо
* Ҳамсоябача
* Шабона
* Шаҳр холӣ
* Гуларусак
* Асири ишқ...

Эзоҳ
----

1. 1 2  нусхаи бойгонӣ. 25 Декабри 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 Декабри 2019.
2. ↑
**Артоболевский Иван Иванович** (Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — олими рус дар соҳаи назарияи мошин ва механизмҳо, узви пайвастаи АИ СССР (1946), Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1969).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Академияи кишоварзии ба номи К. А. Тимирязев (1926) ва фак-ти физика ва математикаи Донишгоҳи давлатии Москва (1927). Аз с. 1927 дар мактабҳои олии Москва дарс мегуфт. Проф. Донишгоҳи давлатии Москва (1932 — 42) ва Донишкадаи авиатсионии Москва (1942). Солҳои 1937 — 77 дар Ин-ти тадқиқоти илмии мошиншиносӣ кор кардааст. Иван Артоболевский

```
таснифи механизмҳои фазоиро кор карда, усули таҳлили кинематикаи онҳоро нишон дод. Дар СССР яке аз аввалинҳо шуда оид ба механизмҳои фазоӣ рисола навишт. Усули таҳлили кинематикии механизмҳои мураккаби бисёрузваро кашф кард (1939). Оид ба муаммоҳои усулҳои назариявӣ ва амалии омӯзиши динамикаи мошинҳои корӣ, мошинҳои автоматӣ, истифодаи роботу манипуляторҳо ва мошинҳои қадамгузор тадқиқот бурда аст. Солҳои 1966 — 77 раиси ҷамъияти умумииттифоқии «Дониш», узви раёсати Шӯрои умумииттифоқии ҷамъиятҳои илмию техникӣ ва Кумитаи миллии СССР оид ба механикаи назариявӣ ва амалӣ, президенти Федератсияи байналхалқӣ оид ба назарияи мошину механизмҳо, ноиб-президенти Федератсияи умумиҷаҳонии ходимони илмӣ буд. Вакили Шӯрои Олии СССР (даъватҳои 7, 8, 9). Аз с. 1974 аъзои Раёсати Шӯрои Олии СССР.
```

Ҷоизаҳо
-------

Иван Артоболевский

```
барандаи Мукофоти ба номи П. Л. Чебышев (1946) мебошад. Бо 5 ордени Ленин ва дигар ордену медалҳои шӯравию хориҷа сарфароз гаштааст.
```

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Артоболевский Иван Иванович // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Шаблон:Бесорӣ
**Артрогрипоз** (аз юн. arthron — банд ва grypos — хамида, каҷ) — бемории модарзодии бандҳои дасту по.

Дар натиҷаи атрофияи мушакҳо ва ба бофтаи чарбӣ иваз шудани торҳои мушак ба амал меояд. Ҳангоми артрогрипоз дастҳо ба бадан ҷафс шуда меистанд; панҷаи даст ва ангуштон мисли чанголи мурғон аст. Пойҳо каҷ ва аз ҳам дур мебошанд. Кафи пойҳо шакли муқаррарии худро гум мекунад. Бо мақсади табобати артрогрипоз аз усулҳои ҷарроҳӣ, раддодӣ (ортопедӣ), бандинагузорӣ, варзиши шифоӣ ва ғ. истифода мекунанд. Табобат ҳар қадар бармаҳал оғоз шавад, натиҷааш ҳамон қадар хубтар аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Артрогрипоз // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Маҳмадалӣ Муҳаммадиев** (10 март 1946, ноҳияи Дарвоз, Вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшон — 7 январ 2021, Душанбе) — ҳунарпешаи театру синамо. Узви Иттиҳодияи синамогарони ИҶШС (1982).

Зиндагинома
-----------

Маҳмадалӣ Муҳаммадиев, 10 марти соли 1946 дар деҳаи Хушарваки ноҳияи Дарвоз ба дунё омадааст. Хатмкардаи Институти театру кинои Маскав (1971) аст. Дар Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ ва Театри давлатии ҷавонони ба номи М. Воҳидов кор карда, як силсила нақшҳо офаридааст.

Синамо
------

Маҳмадалӣ Муҳаммадиев дар ҳамкорӣ бо муассисаҳои филмсозии собиқ ҷамоҳири шӯравӣ дар филмҳои зиёде нақш офаридааст. Нақшҳои ӯ дар филмҳои бадеии «Одам пӯсташро иваз мекунад», «Шикори охирин» («Тоҷикфилм»), «Хайр кабудии тобистон», «Тали мамнӯъ» («Узбекфилм»), «Ситораҳо дар шаб», «Соя» («Туркманфилм») ва чандин филмҳо дар Маскаву Кишинев басо ҷолибанд. ӯ дар филмҳо ва намоишномаҳои телевизонии ватанӣ аз қабили «Парвози хушдоманам», «Сабзабаноз», «Қисмат», «Фиреби хаёл», «Шифо», «Чакидаҳо» ва ғайра низ нақшҳои хотирмон бозидааст.

Ҷоизаҳо
-------

Барандаи чандин ҷоизаҳои байналмилаливу миллӣ дар бахши синамо буд.

Даргузашт
---------

Маҳмадалӣ Муҳаммадиев субҳи 7 январи соли 2022, бар асари беморӣ дар сини 76-солагӣ дар шаҳри Душанбе даргузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Эльбаум Г. Рахимов С.* Энциклопедия кино Таджикистана. — Душанбе: «ЭР-граф», 2012. — С. 157. — 396 с. Бойгонӣ шудааст 27 июли 2021  сол. нусхаи бойгонӣ. 7 январи 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 27 июли 2021.
2. ↑  Даргузашти ҳунарманди саршиноси театру синамо Маҳмадалӣ Муҳаммадиев. *asiaplustj.info*.  ASIA-Plus (7 январи 2022). 7 январи 2022 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Пайвандҳо
---------

* Пайроҳа — Маҳмадалӣ Муҳаммадиев // ТВ Сафина

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
**Остеоартро́з** (лот.нав: osteoarthrosis, аз юн.-қад. ὀστέον «устухон» + ἄρθρον «буғум»), **артроз**, **буғумдард**, **кумол** — иллати музмини бандҳо.

Ба Артрозбештар раққосҳо, операторони компютер, варзишгарон ва ғ. бинобар ихтилоли фаъолияти ғадудҳои усораи дохилӣ, дар натиҷаи зарбулати бандҳо, барзиёдии вазн, аз сабаби ихтилоли равандҳои мубодила дар организм, инчунин ҳангоми кори бисёру доимии ҷисмонӣ гирифтор мешаванд. Пӯшидани пойафзори танг низ боиси артрози бандҳои кафи по мегардад. Ҳам бандҳои калон (зону, кос, соқу кафи по, оринҷ) ва ҳам бандҳои хурд, аз ҷумла бандҳои сутунмӯҳра (спондилоартроз), осеб меёбанд. Ҳангоми артроз тағояке, ки сатҳи банди устухонҳоро фаро гирифтааст, тадриҷан вайрону тунук шуда, бофтаи устухон ва пардаи дохилии халтачаи буғум зиён мебинад. Баъзан устухон аз ҳад калон мешавад. Беморӣ аз дарди начандон шиддатноку номуттасили бандҳо оғоз ёфта, ҳангоми кори сабук худ аз худ нест мешавад. Баъд аз кори дуру дарози вазнин дард аз нав пайдо шуда, тадриҷан доимӣ мегардад. Бандҳо андаке варам ва дар аснои даст расондан дард мекунанд, аз хаму ростшавӣ қирс-қирс садо мебароранд. Тағйир ёфтани шакли банд ва дар бандҳои калон ҷамъ шудани моеъ аз эҳтимол дур нест.

Муолиҷаи артроз ба муайян кардани банди иллатёфта ва давраи беморӣ вобаста аст. Мақсад аз табобат мӯътадил гардондани раванди мубодилаи моддаҳо дар организм ва аз бори вазнин эҳтиёт намудани банди иллатёфта мебошад. Дар баъзе мавридҳо ҷарроҳӣ низ зарур аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Артроз / С. Шукурова // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Мирзоазиз Мамадазизов** (1 майи 1930, деҳаи Синдев, ноҳияи Роштқалъа, ВАКБ— 20 майи 2006, Хоруғ, ВМКБ, Тоҷикистон) — ҳунарпеша ва коргардони театр, Ҳунарпешаи хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1963), Ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон (2000).

Зиндагинома
-----------

Институти давлатии санъати театрӣ- бадеии ба номи А. Островскийи шаҳри Тошкандро соли 1954 ба поин оварда, дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Хоруғ ба сифати ҳунарпеша ва коргардон кор кардааст, солҳои 1978—1992 саркоргардони он буд. Бо таъсиси дубораи Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Кӯлоб солҳои 70-уми қарни гузашта муддате саркоргардонии онро ба дӯш доштааст. Давоми фаъолияти эҷодиаш дар офариниши нақшҳои драмавӣ, фоҷиавию мазҳакавӣ муваффақ гардидааст. «Чинори гӯё», «Фарҳод дар Норак», «Ситораи умед», «Дил-дили Зайнаб», «Тошбек ва Гулқурбон», «Мо аз Боми Ҷаҳон», «Бой ва хидматгор», «Соати бурҷи Кремл», «Эзоп», «Рустам ва Суҳроб», «Юлиус Фучик», «Ҳакиқати талх» аз ҷумлаи спектаклҳоанд, ки номрафта дар онҳо образҳои асосӣ офарида, як силсила спектаклҳоро ҳамзамон таҳия намудааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Сергей Аверянов**  (*Аверянов Сергей Матвеевич*; 24.09.1924, ш. Ростов) — сарояндаи оркестр, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1963). Дар Омӯзишгоҳи мусиқии ш. Харков хонда, дар муассисаҳои мадании Русияю Украина кор кардааст. Аз соли 1956 солисти ансамбли таронаю рақси нерӯҳои сарҳадии Кумитаи давлатии бехатарии СССР дар Осиёи Миёна буд. Ансамбл баробари фаъолияти асосӣ (иштирок дар параду тантанаҳо, машқу тамринҳои ҳарбӣ) ба мардуми ҷамоҳири Осиёи Миёна, аз ҷумла Тоҷикистон хидмати маданӣ мерасонд ва дар тарбияи маданию маърифатӣ ва ватандӯстии одамон саҳм мегузошт. Номрафта аз беҳ-тарин сарояндагони он ба шумор мерафт, таронаҳои ҳарбию ватан-дӯстиро бо маҳорати баланд иҷро менамуд, қобилияти хуби раққосӣ ҳам дошт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
Мирзо Муҳаммадвалии **Даштибаёзӣ** (? - 1591, Дашти Баёз, Қоин) - шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳашро аз он сабаб «Дашти Баёз» меномидаанд, ки хоки сафед доштааст. Мувофиқи маълумоти маъхазҳо Валии Даштибаёзӣ аз шоирони маъруфи замонаш ба шумор рафта, бо шоирони машҳури он давр Майлӣ Муҳаммадқулӣ, Ваҳшии Бофқӣ, Муҳташами Кошонӣ мушоира мекардааст. Дар Сиистон, сипас Қаз­вин муддате зиндагӣ карда, дар маҳфилҳои адабии ин шаҳр­ҳо низ шеърҳои ӯ мақбули аҳли адаб будаанд. Бо фармони Тимхон – яке аз хонҳои ӯзбакия ба гуноҳи ро­физӣ будан ба қатл расидаст. Тазкиранигорон ӯро шоири «камгӯи нағзгӯ» ва «дар ғазалсароӣ табъаш матину шеъраш намакин» гуфтаанд, ки инро намунаҳои дастраси ашъораш собит мекунад. Девонаш дар ҳудуди ду ҳазор байт будааст.

Намунаҳо аз ашъор
-----------------

Хуш он, ки бо ту диҳам шарҳ мушкили худро,

Ба гиря афтаму холӣ кунам дили худро.

                                \*\*\*

Ман бехабару дар пайи дил ишвагаре ҳаст,

Дил бе тапише нест, ҳарифон, хабаре ҳаст?!

                                \*\*\*

Умрест, ки ҷуз кӯйи бало маскани ман нест,

Дасти ситаме нест, ки дар домани ман нест.

Аз дӯстият баҳраам ин аст, ки дар шаҳр

Як дӯст надорам, ки ба ҷон душмани ман нест.

Беҳуда азоби дили ман карду надонист,

К-он ҷон, ки аҷал металабад, дар тани ман нест.

Валии Даштибаёзӣ дар рубоисароӣ ҳам мумтоз будааст. Рубоии зер намунае аз сурудаҳои Валии Даштибаёзӣ мебошад:

Васли ту ба коми ғайр дидан мушкил

В-аз дидани ту тамаъ буридан мушкил.

Гуфтӣ, ки «Бимир, то ба васлам бирасӣ»,

Мурдан осон, вале расидан мушкил!

Адабиёт
-------

* Валии Даштибаёзӣ / А. Афсаҳзод, А. Раҳмонфар // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

* Афсаҳзод А. *Валии Даштибаёзӣ* // Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1, Д. 1988.
**Ваколатнома** (وكالتنامة) — ин ҳуҷҷате аст, ки аз ҷониби як шахс ба шахси дигар барои пешниҳод намудан дар назди шахси сеюм, дода шудааст.

2. **Ваколатнома** — ҳуҷҷат аст. Ҳар як шахс бояд ҳуқуқҳои худро худаш дар
муносибатҳои гражданӣ ба амал барорад. Аммо дар мавриди бо фаъолияти дигар банд будан, нотоб будан, ба ҷои дигар рафтан ва ғайра он
шахс метавонад аз хидмати шахси
дигар истифода намояд. Ба чунин
рафтор роҳбарони шахсони юридикӣ ҳам ҳуқуқ доранд. Дар чунин
мавридҳо онҳо метавонанд ба номи
шахсе, ки ба он боварӣ доранд, барои аз номи онҳо дар муносибатҳои
гражданӣ баромад кардан ваколатнома диҳанд. Мувофиқи талаби м.
210 КГ ваколатнома аз тарафи як
шахс ба шахси дигар додани вакола-
ти муайяни хаттӣ барои намояндагӣ
дар назди шахси сеюм дода мешавад.
Ваколатнома бо мақсади содир намудани як ва ё якчанд амали юридикӣ дода мешавад. Дар қонун пешбинӣ шудааст, ки ваколатнома дар
шакли оддӣ (яъне дар шакли хаттии
оддӣ) ва дар кадом мавридҳо бояд аз
тасдиқи мақомоти нотариалӣ гуза-
ронида шавад.
Ваколат доира, ҳадди амали вакил
асг. Ваколати вакил аз тарафи вакилкунанда дар ваколатнома муайян
карда мешавад. Вакил бояд дар доираи ваколати ба он додашуда амал
кунад. Бе розигии вакилкунанда аз
он ҳад баромада наметавонад. Вакил
вазифадор асг, ки ваколати ба ӯ додашударо худаш ба амал барорад.
Ҳолатҳои ба шахси дигар супоридани ваколат дар қонун (м.212 КГ)
амиқ муайян карда шудааст.
Ваколат ҳуқуқҳои соҳибмулк аст.
Мувофиқи талаби қонун соҳибмулк
доир ба молу мулки худ се ваколат
дорад: а) ҳуқуқи дар тасарруфи худ
нигоҳ доштани молу мулк, б) ҳуқуқ
ба истифода намудани молу мулки
худ; в) ҳуқуқ ба ихтиёрдорӣ намуда-
ни молу мулк.

Нигаред низ
-----------

* Вазифаи конститутсионӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 116
**Қудратулло Абдураҳимов** (*Абдураҳимов Қудратулло Саидович*; тав. 10 августи 1958, ноҳияи Бохтар) — омӯзгор, доктори илмҳои педагогӣ (2007).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи филиали Институти давлатии педагогии Душанбе дар шаҳри Қӯрғонтеппа (1985). Солҳои 1985 – 2000 муаллим, муаллими калон, мудири кафедраи педагогика ва психология, декани факултети педагогика, ноиби ректор оид ба таълиму тарбияи Донишгоҳи давлатии Қӯрғонтеппа ба номи Носири Хусрав, 2000 – 05 вакили мардумӣ дар Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии ҶТ буд. Аз соли 2006 ноиби ректори Донишгоҳи давлатии Қӯрғонтеппа оид ба илм. Абдураҳимов ба таҳқиқи масъалаҳои мухталифи педагогика машғул аст. Хусусан тадқиқоти илмиаш перомуни афкори педагогии мутафаккирони форсу тоҷик сазовори баҳои баланди мутахассисон гардидааст.

Осор
----

* Ақидаҳои ахлоқӣ дар осори Шоҳи Ҳамадон. Қӯрғонтеппа, 1996;
* Системаҳои маориф дар мамлакатҳои мутараққӣ ва рӯбатараққиниҳода, Д. 1998;
* Боргоҳи маърифат дар Вахшонзамин, Д. 1998;
* Афкори педагогии Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, Д. 2003;
* Дар шоҳроҳи зиндагӣ, Д. 2004;
* Таълимоти ахлоқии Носири Хусрав, Д. 2007;
* Тавсияи методӣ оид ба таҷрибаи педагогӣ, Д. 2009;
* Шоҳи Ҳамадон-ҳидоятгари саодати инсон, Д. 2009.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Фазлиддин мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Муҳаммадиев мебошанд.

**Муҳаммадиев Ҳомид** (тав. соли 1905, ш. Бухоро – ваф. маълум нест) — омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ (1947), дотсент (1948). «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон» (1944).

Зиндагинома
-----------

Соли 1943 факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Бухороро хатм кардааст. Солҳои 1923–1925 муаллим ва мудири мактаби дараҷаи 1 ва 2 ш. Бухоро, 1925–1926 коркуни иттифоқҳои касабаи мактабҳои ибтидоӣ ва миёнаи ш. Бухоро, 1926–1928 муаллими мактаби миёна ва техникуми омӯзгории ш. Бухоро, 1938–1942 мудири кабинети физика-математикаи Институти тадқиқотӣ-илмии Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикстон, 1942–1943 мудири Шуъбаи маорифи вилояти Сталинобод, 1943–1947 директори Институти илмӣ-тадқиқотии Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон буд. Солҳои 1948–1968 ҳамчун дотсенти кафедраи методикаи таълими математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко кор кардааст. Ҳамзамон солҳои 1953–1957 ҳамчун дотсент дар Донишкадаи давлатии занонаи ш. Душанбе дарс гуфтааст. Директори донишкадаи омӯзгории пойтахт Шукуров О. ба фаъолияти омӯзгории ӯ баҳои мусбат додааст. Муаллифи якчанд мақолаҳо оид ба методикаи таълими математика ва китобҳои таълимӣ барои донишҷӯён мебошад. Барои хидматҳои бисёрсола дар соҳаи маориф бо унвони фахрии «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон» (1944) қадр карда шудааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Шамолов Абдулвоҳид** **Абдулоевич** (29.09.1958, шаҳри Кӯлоб) – файласуф ва мутафаккири тоҷик. Доктори илмҳои фалсафа.

Зиндагинома
-----------

Вай дастпарвари факултаи шарқшиносии Уинверситети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) ба шумор рафта, баъд аз хатми соли чаҳоруми донишҷӯйи аз тариқи Сарраёсати 10-уми Вазорати мудофиаи Иттиҳоди Шуравӣ аз соли 1979 то соли 1981 дар Ҷумҳурии демократии Афғонистон ба сифати афсар адои хидмати башардӯстона намуда, баъд аз бозгашт донишгоҳи мазкурро дар шакли таъҷилӣ (экстренно) хатм кард. Аз аввали соли 1982 то соли 1987 дар дастгоҳи мусташорияти иқтисодии сафорати Иттиҳоди Шуравӣ дар Кобул фаолият намуд. 

Пас аз хатми аспирантура (1990) дар дифоъи рисолаи номзадӣ 1991 ба ба сифати муовини Сарраёсати АД-и Шурои вазирони Тоҷикистон, Сардори раёсати Кумитаи кор бо ҷавонони назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (1997-2002), муовини раиси ХДМТ (2002-2004), директори Институти фалсафа ва ҳуқуқи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон (2009 -2015), муовини раиси Дастгоҳи Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2016-2019), мудир ва профессори кафедраи филиали Донишгоҳи давлатии Москва дар шаҳри Душанбе ифои вазифа дорад[1].

Осор
----

* Фалсафаи нано. Дониш. -2023, 121с.
* Абӯҳомид Ғазолӣ ва Насириддин Тусӣ: таҳлили интиқодӣ-муқоисавӣ. Душанбе "Ирфон"-1994, 180с.-русӣ.
* Ҳуҷҷатулислом Ғазолӣ: Андешаҳои иҷтимоӣ-сиёсат. Дониш. 1996, 332 с.
* Машҳади Ризо. Хуҷанд, 1998, 182 с.
* Ҳикмати назми ниёгон. Авесто, -1999, 98 с.
* Фалсафаи Мотуридии Самарқандӣ. Авесто, -2000, 286 с.
* Таълимоти фалсафии Абӯҳомид Ғазолӣ. Дониш. -2009, 318 с.
* Фалсафаи Абӯҳомид Ғазолӣ. Пайванд. -2008, 476с-русӣ.
* Фалсафаи сиёсии Ғазолӣ.  "Пайванд"-2008, 169 с.
* Каломи Мовароуннаҳр. "Дониш"-2013, 569 с.
* Масъалаҳои ташаккули "Идеяҳои миллӣ" дар Ҷумҳурии Тоҷикистон" (фонди Ф.Эборт, 2006, 260 с.
* Абӯҳанифа ва эҳёи худшиносии миллии тоҷикон (Дониш.-2009, 320 с.
* Сунатҳои мардумӣ ва раванди деморатикунонӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон" (Дониш,-2010, 173с.
* Бозиҳои геополитикӣ (Дониш,-2015, 133с.
* Ҷашнномаҳо. Дониш, - 2015, 102с.

Адабиёт
-------
Номус — Шаъну шараф сифатҳои Ахлоқ шахсест, ки сазовори эҳтиром ва ифтихор аст; принсипҳои дахлдори он; баҳои иҷтимоии шахсият, ки муносибати чамъиятро нисбат ба шаҳрванд муайян мекунад.

Эзоҳ
----

Номус (шаъну шарафро) метавон ҳамчун мафҳуми нисбӣ, ҳамчун номуси (шаъну шарафи) маънавии шахс қабул кард, ки бо анъанаҳои муайяни фарҳангӣ ё иҷтимоӣ, сабабҳои моддӣ ё ғаразҳои шахсӣ ба ҳаёт оварда шудааст. Аз тарафи дигар, номус (шаъну шараф) ҳамчун як сифате, ки ба шахс хос аст, маънидод карда мешавад, ки онро гум кардан мумкин аст, аз ҷумла бо сабабҳои аз ӯ вобаста. Дар низоми арзишҳои анъанавии фарҳанги бисёр миллатҳо категорияи иззат дар ҷои муҳимтар аз ҳаёти инсон қарор дорад.
Дар луғати В.И.Дал номус (шараф) ҳамчун «номус (шаъну шарафи) дохилии ахлоқии шахс, шуҷоат, поквиҷдонӣ, наҷиби рӯҳ ва виҷдони пок», балки ҳамчун «аҷабияти шартӣ, дунявӣ, ҳаррӯза, аксаран дурӯғ, хаёлӣ» таъриф шудааст.
**Чой** (чинӣ: 茶 — «ча́» дар лаҳҷаҳои кантонӣ ва мандаринӣ, «те̂» дар амойӣ ва тайванӣ, ҷопонӣ: 茶 «тя») — нӯшокие ки, бо ҷӯшонидан ва ё нигоҳ доштани барги дарахти чой мебошад, намудҳо: чиннӣ, ассамӣ ва камбоҷӣ). 

Чой
Чой

Тарзи тайёр кардани чой
-----------------------

Чой (чин. 茶 — «ча́» дар лаҳҷаҳои кантонӣ ва мандаринӣ, «те̂» дар амойӣ ва тайванӣ) — нӯшокие ки, бо ҷӯшонидан ва ё нигоҳ доштани барги дарахти чой мебошад, намудҳо: чиннӣ, ассамӣ ва камбоҷӣ). Худи ҳамон барг ҳам, ки барои тайёр намудани нушоки пешкаш карда мешавад, чой номида мешавад. Баъзан калимаи "чой" ро ба ҷои номи як намуди рустании Камелия ки яке аз оилаҳои рустаниҳои Чойи ба ҳисоб меравад, истифода мебаранд. Дар адабиёти илмии Ботаники чунин намуди рустаниро Камелияи Чини низ меноманд (Camelia sinensis).

Парвариш ва ғунучин
-------------------

Маҳсулоти хом барои истеҳсоли чой баргҳои бехи чой мебошанд, ки онро бо миқдори зиёд дар плантатсияҳои махсус парвариш мекунанд. Барои афзоишёбии ин рустани иқлими гарм бо миқдори муйяни рутубати ба решаи онҳо халал намерасонида лозим аст. Бисёрии плантатсияҳои чой дар нишебии куҳҳо дар маҳалле, ки иқлими тропикӣ ва субтропикӣ дорад, ҷойгир шудаанд. Дар Чин, Ҳиндустон ва Африқо, ки миқдори зиёди чой истеҳсол карда мешавад, дар як сол то чор маротиба ғунучин амалӣ мегардад. Асосан ба ду ҳосили аввала сифати баланд дода мешавад. Парвариши чойро дар минтақаи шимолӣ иктисодиёт нишон дода аст, ки дар фаррохии Гурҷистон ва шаҳри Краснодари Русия амали мегардад. Дар фаррохии аз ин баладтар буттаи чой калонтар гардиданаш мумкин, вале дар вақти тайёркуни он ба зиёни бучаи истеҳсолкунанда оварда мерасонад.

Баргҳои чой дасти ҷамъ карда мешаванд ва ба навъҳо ҷудо мекунанд, барои чойе, ки навъи баланд (ва нархи баланд) доранд, муғчаи ношукуфта ва баргҳои ҷавон мечинанд, дар вақти ғунучини сеюм ва чорум чойи сифаташ каме пастарро, аз баргҳои расида яъне пухта тайёр мекунанд. Меҳнати чинакчиён ба қадри имкон мушкил ва дилгиркунанда, таносуби байни вазни чойи тайёршуда ва ашёи хоми гунучинкардашуда (буттаи барг) - 1/4 - ро ташкил медиҳад, ки ин маънои онро дорад, ки барои 1 кг истеҳсоли чой бояд 4 кг барг гунучин кардан лозим аст. Меъёр ё миқдори муқарраршуда барои ғунучинкунандагон 30-35 кг барги чой дар як рӯз дар сурати зарурати риоя кардани стандарти сифат ва аз буттаҳо танҳо чидани баргҳои лозима мебошад. Маҳсулоти хом барои чойи сифаташон баланд дар плантатсияҳои на он қадар калон афзоиш шуда (масоҳати тақрибан 0,5 га), азбаски дар нишебии куҳҳо ноҳамвор ҷойгир шуданд, барои ғунучин зарурияти гузаришро аз як плантатсия ба плантатсияи дигар, дохил мекунанд. Плантатсияҳои хоҷагии муосирро аз рӯи қоида калон месозанд, барои таъмини пай дар пай ғунучинкуни ва болоравии истеҳсолот, барги ғуншудаи дар плантатсияи мазкур барои истеҳсолоти миқдори бисёри чой истифода мешавад.

Классификасияи чой
------------------

* Намуди Gunpowder (порух) чойи сабзӣ (кабуди) чиннӣНамуди Gunpowder (порух) чойи сабзӣ (кабуди) чиннӣ
* Чойи кабуди(сабзӣ) сифати пастЧойи кабуди(сабзӣ) сифати паст
* Чойи сабз(кабуд)Чойи сабз(кабуд)
* Чойи "Lipton Finest Earl Grey"Чойи "Lipton Finest Earl Grey"

Инҷоро ҳам бингаред
-------------------

* Қаҳва
* Матто
Сарпӯши китоби холӣ
**Муқова** - рӯйпӯши китоб, ҳуҷҷатҳо ва ғайра, инчунин унсури ороиши бадеии онҳо. ин мафҳумро **ҷилд** низ мегуянд.

Мақсад
------

 Китобхои бачагона бо муқоваҳои коғазин.
Муқова одатан варақи коғази ғафс ё картони нармест, ки бо чарм, чарми маснуъӣ ва ё коғаз рукаш шуда, дар атрофи блоки китоб (маҷмуаи коғазҳои бо ҳам духташуда ва ё ширешшуда) насб мешавад. Муқова барои ҳифзи китоб аз фарсудашавӣ хидмат мекунад. 

Баъд аз рӯйи кор омадани таҷҳизоти ҷопгар, баробари васеъ шудани бозори хонандагон ва шиддат гирифтани рақобат, муқова вазифаҳои иттилоотӣ ва таблиғотиро ба даст овард.

Намудҳои сарпӯш
---------------

Аз рӯи анъана 2 навъи муқоваро вуҷуд дорад: муқоваи сахт ва муқоваи нарм  :

**Муқоваи сахт:**

1. муқоваи чармии картондор;
2. муқоваи коғазии кардондор;
3. муқоваи коғазӣ, чармӣ, плостикӣ, филезӣ... ки бо сими печон омода мешавад.

**Муқоваи нарм:**

1. муқоваи коғазии бо гармширеш насбшаванда;
2. муқоваи коғазии бо гармширеш насбшавандаи лабгардон

*

Қайдҳо
------

1. ↑  *Добкин С. Ф.* Оформление книги. Редактору и автору. М.: Книга, 1985. С. 149.

Адабиёт
-------

* Энсиклопедияи тиҷорати китоб. — Ю. Ф Майсурадзе, А. Милчин, Н.П.Маковеев ва ғ. — Эд. 2, аз нав дида баромада ва иловагй - М. 2004. —5-7975-0744-7

Пайвандҳо
---------

Логотипи ВикилуғатЛоготипи Викилуғат Викилуғат дорои мақола бо номи **«обложка»**  аст 
* ГОСТ 7.84-2002: Нашрияҳо. Сарпӯшҳо ва бастаҳо
**"Аз Ориён то Сомониён"** - Китоби Эмомалӣ Раҳмонов аз силсилаи китобҳои **"Тоҷикон дар оинаи таърих"** мебошад.

"Аз Ориён то Сомониён" аз силсилаи китобҳои "Тоҷикон дар оинаи таърих" нашр шуд, ки туҳфаи сазовору гаронмояи Сарвари давлат ба мардуми шарафманди Тоҷикистон аст.

Китоби "Аз Ориён то Сомониён" аз панҷ боб иборат буда, идомаи тадқиқоти илмии таърихӣ ва андешаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмоновро оид ба гузаштаю имрӯзаи сарнавишти бою пурғановати мардумони ориёӣ мебошад. 
Ҳадафи асосӣ аз тадқиқоти илмӣ ва таълифи китобҳои мазкур дар сарсухани китоби аввал аз ин силсила хеле возеҳу фаҳмо зикр гашта буд: *"Мо кистем, аз куҷоем ва дар кадом дудмон сабзидаем? Нахустаҷдодамон киҳо буданд, аз куҷо омадаанд ва дар кадом марзу бум ошён доштанд."*

Ба ин ва суолҳои зиёди дигар оид ба таъриху тақдири пур аз шебу фарози ниёгони фарҳангдӯсту фарҳангофари мо дар ин китобҳо посухҳои дақиқу илман асоснок дарёфт кардан мумкин аст.

Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмонов дар ҳамон сарсухан таълифи китобҳоро на "даъвои олимӣ ва таърихнигорӣ", балки "ҳиссаи хоксоронаи як фарзанди модари тоҷик" маънидод кардааст, вале дар асл бошад китобҳои "Аз Ориён то Сомониён" аз силсилаи китобҳои "Тоҷикон дар оинаи таърих" дар роҳи шинохту муаррифии фарҳанги бостонии ориёӣ ва таърихи пурғановати миллати тоҷик дорои арзиши баланди илмию таърихӣ арзёбӣ мегарданд.

Нигаред
-------

Раҳмонов Э. Тоҷикон дар оинаи таърих.Аз Ориён то Сомониён. Китоби якум.- London: Flint river editions Great Britian, 1999. - 240 c.(пайванди дастнорас)
**Абусууди Курдӣ ибни Муҳаммади Инодӣ** (1488—1575, Истанбул) — шоир ва донишманди форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Маълумоти ибтидоиро аз падараш дар Инодияи Курдистон гирифт. Сипас барои идомаи таҳсил ба Истанбул рафт. Соли 1539 ба мансаби қозии аскар ва соли 1547 ба мансаби шайхулисломӣ расид. Абусууди Курдӣ дар баробари иҷрои корҳои давлатӣ оид ба илми фиқҳ, тафсир, риёзиёту илоҳиёт ва адабиёт рисолаҳои илмӣ иншо кардааст.

Забони осор
-----------

Ба забонҳои форсӣ, арабӣ ва туркӣ шеър мегуфт. Асарҳояш дар Мисру Туркия ба табъ расидаанд. Яке аз кӯчаҳои Истанбул ба номи Абусууди Курдӣ гузошта шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абусууди Курдӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Деҳхудо, Луғатнома, ҷ. 1, Т. 1325 ҳ. ш.
**Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон** — ҷашнест дар Тоҷикистон, ки ҳамасола 16 ноябр таҷлил мешавад.

Таърих
------

Дар таърихи 16 ноябри соли 1994 Эмомалӣ Раҳмон бори нахуст ҳамчун Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди халқу Ватан савганд ёд кард. 16 ноябри соли 1992 дар шаҳри бостонии Хуҷанд Иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шароити барои миллати тоҷик ниҳоят ҳассосу мушкил ва сарнавиштсоз доир гардида, дар он Эмомалӣ Раҳмон аз ҷониби вакилон ба ҳайси раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид, яке аз корҳои аввалине, ки баҳри таҳкими пояҳои давлати соҳибистиқлол анҷом додани он зарур шуморида шуд, ворид намудани тағйиру илова ба Конститутсияи кишвар буд, ки дар ҷараёни он иҷлосия қабул карда шуд. Соли 1994 бо қабули аввалин Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистони соҳибистиқлол, тариқи раъйдиҳии умумихалқӣ ва муқаррар гардидани шакли Президентии идораи давлат, Эмомалӣ Раҳмон Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб карда шуд..

Илова ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон
-----------------------------------

15 апрели соли 2016 вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳоди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар мавриди ворид намудани илова ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид» баррасӣ ва қабул карданд, ки дар асоси он ҳар сол 16 ноябр дар кишвар ҳамчун **Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон** бидуни истироҳат таҷлил карда мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид». *mmk.tj*.  Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. 16 ноябри 2022 санҷида шуд.
2. ↑  Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.
3. ↑  Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷашни бузурги умумимиллист. 16 ноябри 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 16 ноябри 2022.
**Қаламтарош** барои қаламҳои гуногунҳаҷм
 **Қаламтароши** механикӣ
**Қаламтарош** дастгоҳест, ки тез кардани қаламро осон мекунад. Тарҳҳои гуногуни қаламтарошҳо мавҷуданд - аз дастӣ, ки дар ҷайб ё қуттии қалам ҷойгиранд, то суфтакунакҳои калонтаре, ки дар мизи корӣ насб карда мешаванд (механикӣ ва барқӣ).

Таърих
------

то ихтирои қаламтарош қаламро бо корд тез мекарданд. **Қаламтарош** ин вазифаро хеле осон карда, қаламро боз ҳам тезтар карданд. Баъзе намудҳои махсуси қалам, ба монанди қалами дуредгар, аз сабаби шакли ҳамворашон одатан бо корд тез карда мешаванд.

Бернард Лассимон, математики фаронсавӣ, соли 1828 аввалин патентро (патенти фаронсавии № 2444) барои қаламтарош ба даст овард .

Дар айни замон, қаламтарошҳо дар шаклҳо ва рангҳои гуногун ба муштариён пешниҳод мешавад.

Қайдҳо
------

Адабиёт
-------

* Чинки // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1961. — Т. IX. — Стб. 551—554.
**Ташкилоти якдилии халқҳои Осиё ва Африқо** (ТЯХОА) — ташкилоти байналхалқии ҷамъиятиест, ки бо мақсади ба ҳам мутобиқгардонӣ ва пурзӯр намудани мубо- ризаи озодихоҳии халқҳои Осиё ва Африка таъсис ёфтааст. Дар Конференцияи 1-уми якдилии халқҳои Осиё ва Африка (26 декабри 1957—1 январи 1958, Қоҳира) бо номи Совети якдилии мамлакатҳои Осиё ва Африка ташкил шуд ва дар Конференцияи дуюм (апрели 1960, Конакри) номи ТЯХОА-ро гирифт. ТЯХОА тақрибан 80 ташкилот, партияҳои сиёсӣ, ҳаракатҳои миллии озодихоҳӣ, комитетҳои якдили ва ғайраро муттаҳид менамояд.

Комитети советии якдилли мамлакатҳои Осиё ва Африка аз рӯзи таъсис ёфтани ТЯХОА аъзои он аст. Органи олии ТЯХОА—Конгресс (дар се сол як маротиба даъват мешавад). Органҳои роҳбарикунанда — Совет (бо иштироки намояндагони тамоми аъзоёни ТЯХОА) ва Президиум (сессияи Совет соле як маротиба ва сессияи Президиум соле ду маротиба даъват карда мешавад). Органи иҷроияаш Котиботи доимӣ. Котиби генералӣ Н. А. Раззоқ, (Ироқ) мебошад.

Қароргоҳаш шаҳри Қоҳира.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ташкилоти якдилии халқҳои Осиё ва Африка // Плешко — Сақил. — Д. : СИЭСТ, 1986. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 6).
**Абди́и Гунободӣ** (соли таваллуд номаълум – вафот байни 1562 – 1564, Балх) — шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Дар зодгоҳаш Гунободи Хуросон таҳсили мадраса кард ва сипас ба Ҳирот рафта, дар муҳити адабии он ҷо ба камол расид. Хоҷа Ҳасани Нисорӣ дар тазкирааш «Музаккир-ул-аҳбоб» аз шавқу рағбати Абдии Гунободӣ ба омӯзиши илм ва шеъргӯӣ иттилоъ додааст. Мувофиқи иттилои ҳамин асар ва манбаъҳои дигар Абдии Гунободӣ дар сурудани ғазал ва маснавӣ маҳорати зиёде доштааст, вале маснавиҳояш то кунун дастрас нагаштаанд. Дар тазкираҳову баёзҳо аз ашъори Абдии Гунободӣ намунаҳо оварда шудаанд. Абдии Гунободӣ дар шеърҳояш аз вазъи замон шикоят кардааст, ишқу ошиқӣ, табиату зебоиҳои онро тараннум намудааст, андешаҳои андарзӣ иброз доштааст. Ба забони ӯзбекӣ низ шеър мегуфтааст.

Ин абёт намунае аз шеъри ӯст: 
Замона шуму нокасу бенаво, Абдӣ,
Ғариқи хуни ситаму пурнаво, Абдӣ.
Умедворам, ки рӯзи нек меояд,
Ба савти халқ мешавад ҳамнаво, Абдӣ.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
|  |
| --- |
| Унсури Викидода мавҷуд нест |

«**Таърихи Банокатӣ**» - асари Банокатӣ, ин соли 1317 ба забони форсӣ-тоҷикӣ таълиф кардааст. Мазмуни асарро воқеа ва ҳодисаҳои таърихию асотирии аз давраи ҳазрати Одам то давраи муаллиф ташкил медиҳад. «Таърихи Банокатӣ» аз муқаддима ва нӯҳ боб (қисм) иборат аст. Боби аввал ба таърихи анбиёю авлиё, боби дуюм ба таърихи подшоҳони қадими эронӣ, боби сеюм ба таърихи пайғамбари ислом ва халифаҳои он, боби чорум ба салотини Эрон ва муосирони хулафои Аббосиён, боби панҷум ба таърихи подшоҳони яҳудӣ, боби шашум ба таърихи масеҳиёну фарангиён, тасвири шаҳрҳою мавзеъоти Арманистон ва мамлакатҳон фаранг (Европа), боби ҳафтум ба таърихи Ҳиндустон, дину оийн мардуми он, шарҳу тафсири иқлими ҳинд, боби ҳаштум ба таърихи мулки Чин, тафсири иқлим, дину оини онҳо, боби нӯҳум ба таърихи муғулҳо ва ҳуҷуми онҳо ба Осиёи Миёна бахшида шудааст. «Таърихи Банокатӣ» дар байни асарҳои таърихи яке аз аввалин китобҳоест, кн дар он ҳодиса ва воқеаҳои таърихин берун аз доираи мамлакатҳои исломи баён шудааст. Банокатӣ ҳангоми шарҳи мазҳаб ва оинҳои мухталиф дар хусуси онҳо бетаассуб гап мезанад. Муаллифи асар дар навиштани он аз «Ҷомеъ-ут-таворих»-и Рашидудини Фазлуллоҳи Ҳамадонӣ бештар истифода бурдааст. Забон ва услуби ишнои «Таърихи Банокатӣ» нисбатан содда буда, аз таъбиру ибораҳои душворфахми арабӣ орӣ мебошад. «Таърихи Банокатӣ» барои омӯхтани воқеа ва ҳодисаҳои таърихию асотирӣ аз сарчашмаҳои боэътимод ба шумор меравад. Ин асар соли 1677 дар Берлин нашр ва ба забонҳои уйғурӣ, англисӣ, лотинӣ, франсавӣ тарҷума шудааст.

Адабиёт
-------

* Таърихи Банокатӣ / У. Тоиров // Гавҳарак — Ирланд. — Д. : СИЭСТ, 1980. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 2).
«Дастагул». Асари Омбрусиус Бушорт ҳудуди соли 1620—1618. Қадимитарин тазйиноти расмеи гул дар Аврупо ҳамонтур, ки дар бештари наққошиҳои қарни ҳабдаҳум дида мешавад ба Донморк марбут мешавад.
**Гулдаста**, **дастагул** — маҷмӯъае аз гулҳо аст, ки ба равиши халлоқонае канори ҳам чида шудааст. Аз дастагул метавон барои тазйиини хона ё сохтимонҳо истифода карда ё онро дар даст гирифт.

Тарикиби гулдаста
-----------------

Гулдастаро аз гулҳои якранг ё гуногуни боғию худрӯй месозанд. Лола, наргис ва садбаргро дар вақти гулғунчагӣ, нимшукуфт ё баъди комилан шукуфтан мебуранд. Гулҳои ёқут, савсан, нилуфар ва садтуманиро ҳангоми нимшукуфт буридан лозим аст. Гулҳои кавкаб, довудӣ, оташгул, қашқарии яксола, хуҷаста ва синияро баъди комилан шукуфтан мебуранд. Гулро саҳар ё баъди ғуруби офтоб буридан лозим аст. Гулҳои буридаро ба гулдони пуроб мегузоранд. Барои гулҳои бурида оби ҷӯй ё оби начандон хунукро истифода мебаранд. Обро, маъмулан ҳар рӯз иваз мекунанд. Барои барқарор кардани таровати гулҳои пажмурда, онҳоро коғазпеч карда, дар сатили обдор ба ҷойи салқин мегузоранд. Бо мақсади дертар пажмурда шудани гулдаста ба оби гулдон маҳлули қанди 2,5-фоиза илова менамоянд, ки барои гулҳои садбарг, лола, мехчагул ва ёсуман манфиатбахш аст. Вале он барои нигоҳдории бунафшаи чаманӣ, наргис, пиретрум, клематис (ломонос) ҷоиз нест. Дар гулдон таносуби гулҳоро бояд ба назар гирифт. Масалан, дар гулдоне, ки садбарг гузошта шудааст, дигар гулҳоро ҷой намедиҳанд, зеро ин боиси зуд пажмурда шудани онҳо мегардад. Савсан, мехчагул ва наргисро бо дигар гулҳо ҳамроҳ намегузоранд. Бо гулҳои марворидаку лола якҷо нигоҳ доштани савсан ҷоиз нест. Гулҳое ҳам мавҷуданд, ки дар гулдон ҳамроҳ нигоҳ доштани онҳо боиси дерпоии ҳамдигар мешаванд. Мас. шохчаҳои дарахти савр лолаҳои гулдонро тару тоза нигоҳ дошта, онҳоро хушрангу ботароват мегардонанд. Зимистон аз рустаниҳои хушк (шохчаи коҷ, санавбар, меваи пардаарӯсак, туғи хушки най, лух, ғӯзахорак ва ғ.) низ гулдаста месозанд.

Бисёр мардуми дунё ҳангоми тақдим кардани гулдаста урфу одатҳои анъанавиро риоя мекунанд. Масалан, дар ИМА, Аврупо ва баъзе мамолики Шарқ гулҳои гулдаста бояд ҷуфт бошад. Дар Русия ва баъзе давлатҳои дигар гулдастаи иборат аз гулҳои тоқро туҳфа мекунанд. Дар ин кишварҳо гулдастаи гулҳояш ҷуфт дар рӯзи мотам оварда мешавад. Вале маъмулан, агар гулдаста аз 11 адад гул бештар дошта бошад, тоқ ё ҷуфт будани он муҳим нест.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гулдаста // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Храмова Т. А. Цветы в вашем доме. Кострома, 2001;
* Хессайон Д. гулдаста Все об оранжировке цветов. М. 2003.

Пайвандҳо
---------

* Media related to Category:Flower bouquets at Wikimedia Commons
**Баҳроммирзои Сафавӣ** (форсӣ: بهرام ميرزا صفوی‎; 1517—1549) — хушнавис, шоир ва наққоши форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Номи аслиаш Абулфатҳ Баҳроммирзо. Фарзанди шоҳ Исмоили аввали сафавӣ ва бародари шоҳ Таҳмосби аввал. Ӯ шоҳзодаи донишманд, ҳунарманд ва ҳунарпарвар буд. Шеър мегуфт ва дар шеър «Баҳромӣ» ва «Баҳром» тахаллус мекард. Муаммо медонист, аз мусиқӣ ва ҳунари наққошӣ баҳраманд буд. Донишмандон ва ҳунармандонро гиромӣ медошт ва тарбият мекард. Дар 33-солагӣ даргузашт. Аз осори хаттотии ӯ як маҷмӯа, ки худ ҷамъоварӣ кардааст, дар китобхонаи Хазинаи авқофи Истанбул, як қитъа ба хатти настаълиқи ҷаллии зебо ва қитъаи дигар дар китобхонаи Донишгоҳи Истанбул аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Pas L. v.* Genealogics (ингл.) — 2003.

Адабиёт
-------

* Баҳроммирзои Сафавӣ / Н. Шарипов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* مهدی بيانی، احوال و اثار خوشنويسان، تهران، ۱۳۴۵