recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Абхозҳо (мазмунҳо)-ро бубинед.

**Абхозҳо** (абх. аԥсуа) — халқ дар Кавказ, аҳолии асосии Абхозистон, ки дар шимоли ғарбии Кавказ зиндагӣ мекунанд. Теъдоде аз Абхозҳо дар Туркия, Русия, Сирия, Урдун, Европаи Ғарбӣ ва ИМА низ иқомат доранд.

Шумораи умумии Абхозҳо
----------------------

Шумораи умумии Абхозҳо 185 000 нафар буда (ибтидои садаи XXI), дар ҳудуди Абхозистон 94 600 нафар зиндагӣ мекунанд. Забонашон абхозӣ, аз қадим хати худӣ надоштанд, қисман ба хати гурҷӣ ва бархе ба кириллӣ менависанд, забони русӣ низ маъмул аст. Эътиқодмандон ҳанӯз аз ибт. садаи VI ба дини масеҳӣ (православӣ) ва аз садаи XV ба ислом (мазҳаби аҳли тасаннун) гаравидаанд. Абхозҳо аз қадимулайём гурӯҳҳои маҳдуди этникӣ доштанд, ки забон ва аносири маданиашон аз ҳамдигар фарқ мекарданд: садзиҳо (дар Туркия ва Оҷористон зиндагӣ доранд), ахчипсҳо (Туркия), аибтаҳо (Туркия), пасхувҳо (Туркия), бзипсҳо (Абхозистон), гумсҳо (Туркия), сабалҳо (Туркия), абҷӯйҳо (Абхозистон), самурзаканҳо (Абхозистон). Ҳамчунин ҳабашҳои абхозшуда низ мавҷуданд. Аҷдоди Абхозҳо сокинони асосии қадимтарин давлатдории Кавказ буданд, ки Колхида ном дошта, 1200 сол қабл арзи ҳастӣ намуда буд. Урфу одати абхозҳо ба гурҷиҳо ва забону маданияташон ба адигейҳо қаробат дорад.

Эзоҳ
----

1. ↑  (2003) 2003 Census statistics (Russian)
2. ↑  Параметрро муайян кардан зарур аст **title=** дар шаблони {{cite web}}. (рус.) (XLS).  Russian Federal State Statistics Service (2004). Баргирифта аз сарчашмаи аввал 29 феврали 2016.
3. ↑  All-Ukrainian population census 2001 - The distribution of the population by nationality and mother tongue.  State Statistics Service of Ukraine. 29 марти 2006 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 11 марти 2007.
4. ↑  see diaspora section
5. ↑  Abkhaz Syrians return home. *Voice of Russia* (5 May 2012). 9 май 2012 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 11 май 2012.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Авазмуҳаммади Мусаввир** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — хаттот ва шоири тоҷик (асри 19). Авазмуҳаммади Мусаввир дар Хуҷанд дар оилаи шахси фозилу донишманд Ҳоҷӣ Муҳаммад Лисонии Хуҷандӣ таваллуд ёфта, маълумоти ибтидоиро низ аз падар гирифтааст. Баъдтар, ҳангоме ки падараш мударриси мадрасаи Кӯкалтош (Бухоро) мешавад, Авазмуҳаммади таҳсилашро дар ин мадраса идома медиҳад. Баъди хатми таҳсил ба Хуҷанд баргашта, дар мадрасаи Намозгоҳи зодгоҳаш мударрисӣ кардааст. Фанҳои давраш ва инчунин навъҳои хатти арабиро ба шогирдонаш омӯхтааст. Дар баробари таълим дар мадраса Авазмуҳаммади Мусаввир чандин девони ашъори шуарои пешин ва муосирашро бо хатти зебову хоно китобат намудааст. Масалан, ду девони Нозил ва як девони ашъори Ғании Кашмирӣ, ки ӯ китобат кардааст, дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Ӯзбекистон таҳти рақамҳои 505/11 маҳфузанд. Як нусхаи девони Нозил таҳти рақами 1033 дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии АИ ҶТ маҳфуз аст (С.Султонов).

Сарчашма
--------

Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. Ҷилди I (А – АСОС)|| 2012 || ЭМТ. Ҷилди I Бойгонӣ шудааст 27 марти 2017  сол.
**Чато** — маҳалли аҳолинишини Танзания. Он дар вилояти Гейта, дар қисми шимолу ғарбии кишвар, дар 600 км шимолу ғарби Додома пойтахти кишвар ҷойгир аст. 1,150 метр аз сатҳи баҳр дар Чато ҷойгир аст ва 27,776 нафар аҳолӣ дорад.

Замини атрофи Чато ҳамвортар буда, дар тарафи шарқии поёнӣ пӯшонида шудааст. Нуқтаи баландтарини ин минтақа баландии он 1,288 метрро ташкил медиҳад ва 4.1 км дуртар астДар атрофи он шаҳрчаи дигаре нест. Дар деҳотҷой атрофи Chato аст, қариб пурра фаро гирифта шудаанд. Дар минтақаи атрофи Чато, халиҷҳо ва боғҳо ба таври назаррас маъмуланд.

Ҳарорати миёна 20 °C аст. Гармтарин моҳи август, 24 °C ва сардтарин апрел, 16 °C. Бориш дар як сол 1,137 миллиметр аст. Моҳи ноябр ноябр бо 189 миллиметр борон серборонтарин ва моҳи июл бо 2 миллиметр камборонтарин буд.

*Танзания* токунун Харитаи маҳал надорад.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

1. ↑  [Шаблон:Geonameslink Chato] sa [Шаблон:Geonamesabout Geonames.org (cc-by)]; post updated 2016-07-26; database download sa 2017-01-30
2. ↑  NASA Earth Observations: Land Cover Classification.  NASA/MODIS. 30 Enero 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 феврали 2016.
3. ↑  NASA Earth Observations Data Set Index.  NASA. 30 Enero 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 11 май 2020.
4. ↑  NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM).  NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission. 30 Enero 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 10 июни 2021.
**Фунт стерлинг** (Фунти Бритониё; англ. *Pound sterling*, *Pound, British pound*) — воҳиди пули Бритониё ва Ирландияи Шимолӣ, ки яке аз асъорҳои захиравии асосии дунёст.

Фунт стерлинг аз 100 пенс иборат аст.
Кодаш бо ҳарфҳо дар стандарти ISO 4217 — *GBP* (забони англисӣ|англ. *Great Britain Pound*), бо рақамҳо — 826; Рамзи расмиаш — *£* (аз лот. *Libra* — либра, баробар бо фунт). Дар соли 2019, Фунт стерлинг аз ҷиҳати фурӯш ва пардохтҳои байнибонкӣ, чорумин асъор дар дунё ба ҳисоб меравад. 

| Фунт Стерлинг |
| --- |
| [[Image:|300px|center]] |
| **ISO 4217:** |  |
| **Кишварҳо:** | Стерлинг |
| **Symbol:** | £ |

**Фунт Стерлинг**, £ — воҳиди пули Стерлинг аст.

Инҷоро ҳам бингаред
-------------------

 
Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи 
***Фунт Стерлинг*** дорад

Сарчашма
--------

* Heiko Otto: Фунт Стерлинг - номиналҳои банкнотаҳо аз Британияи Кабир (en,de,fr). 6 январи 2019 санҷида шуд. (англ.) (олмонӣ) (фр.)
* Heiko Otto: Фунт Стерлинг - банкнотаҳо аз Шотландия (en,de,fr). (англ.) (олмонӣ) (фр.)
* Heiko Otto: Фунт Стерлинг - банкнотаҳо аз Ирландия шимол (en,de,fr). (англ.) (олмонӣ) (фр.)

  



|  |  |
| --- | --- |
| Асъор | *Ин мақолаи нопурра дар бораи асъор мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Гдиня** (лаҳӣ: Gdynia, польское произношение (итт.), Шаблон:Lang-csb, олмонӣ: *Gdingen*) — шаҳр дар шимоли Лаҳистон, дар воеводаи Поморск.

Дар соҳили халиҷи Гдански баҳри Балтика ҷойгир аст. Аҳолиаш 248 ҳазор нафар (2014). Якҷо бо шаҳрҳои Гданск ва Сопот ба агломератсияи ба ном «Сешаҳр» дохил мешавад. Гдиня дар ҷойи деҳаи моҳигирон пайдо шуд ва аз ин рӯ номи Гдиня-ро гирифт. Ба шарофати бунёди (1924-36) бандари бузурги баҳрии байналмилалӣ тараққӣ кардааст. Аз соли 1919 дар ҳайати Лаҳистон қарор дошта, соли 1926 мақоми шаҳрро гирифт. Аввалин киштӣ ба бандари Гдиня соли 1928 дохил шуд. Дар давраи Ҷанги дуюми ҷаҳон (1939-45) сипоҳиёни олмонӣ шаҳрро ишғол намуда, хароб карданд. Баъди ҷанг шаҳр аз нав барқарор карда шуд. Ба воситаи бандари Гдиня ба хориҷа ангишт содир гардида, маъдан, маҳсулоти нафт ва ғалла ворид карда мешавад. Саноати мошинасозӣ, хӯрокворӣ (моҳӣ, равған, гӯшт), моҳидорӣ тараққӣ кардааст. Гдиня мактаби олии баҳрӣ, академияи ҳарбию баҳрӣ, ин-ти таҳқиқоти илмии моҳигирӣ, театрҳои мусиқӣ, драма, опера, оперетта, филармония, осорхонаҳои уқёнусшиносӣ, қувваҳои ҳарбии баҳрӣ дорад.

Эзоҳ
----

1. ↑  archINFORM (нем.) — 1994.

Сарчашма
--------

* Гдиня // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Фейсбук
* Инстаграм

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Open Directory Project

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Литовская универсальная
* Хорватская
* Britannica (онлайн)
* De Agostini

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 124618673
* GND: 2011183-6
* J9U: 987007557325105171
* LCCN: n80118368
* LNB: 000040049
* NKC: ge129186
* SUDOC: 152203559
* VcBA: 497/15335
* VIAF: 162109487
* WorldCat VIAF: 162109487

 |

 |

Шаблон:Poland-geo-stub
**Ғижжаки алт** - дар гурӯҳи ғижжакҳо ҷойи сеюмро ишғол менамояд ва асосан дар оркестри созҳои халқӣ истифода бурда мешавад.

С. 1943 дар Консерваторияи давлатии шаҳри Тошканд лабораторияи илмию таҷрибавӣ таъсис ёфт ва як зумра устоҳо бо роҳбарии А. И. Петросян ба такмилу таҷдиди созҳои халқӣ шурӯъ карданд. Маҳз бо ташаббуси онҳо созҳои халқӣ ба гурӯҳҳои мустақил ҷудо карда шуданд. Гурӯҳи ғижжакҳо дар асоси квинтети оркестри симфонӣ такмил дода, бо бисёр нишонаҳо (ҷӯр, номгӯи торҳо, диапазон, иҷрои штрихҳо ва ғайра) ба онҳо монанд шудаанд. Баъдтар ғижжаки алт, ғижжаки бас ва ғижжаки контрабас пайдо гаштанд. Гурӯҳи ғижжакҳоро дар партитураи оркестрӣ аз ҳама охир ҷойгир мекунанд. Тартиби ҷойгиршавии ғижжакҳо чунин аст: ғижжакҳои якум ва дуюм (онҳоро ғижжаки прима мегӯянд), ғижжаки алт, ғижжаки бас ва ғижжаки контрабас.

Ғижжаки алт дар гурӯҳи ғижжакҳо ҷойи сеюмро ишғол менамояд ва асосан дар оркестри созҳои халқӣ истифода бурда шуда, овозҳои регистри миёнаи гурӯҳи ғижжакҳоро дар бар мегирад. Ғижжаки алт чор тор дошта, бо фосилаи квинта ҷӯр мешавад: тори якум «ля»-и октаваи якум, тори дуюм «ре» октаваи якум, тори сеюм «сол»-и октаваи хурд, тори чорум «до»-и октаваи хурд. Нотаҳои Ғижжаки алтро дар калиди алт ва нотаҳои регистри баландашро дар калиди скрипка менависанд. Диапазони пурраи садобарориаш аз нотаи «до»-и октаваи хурд то нотаи «ля»-и октаваи сеюмро дар бар мегирад. Бо ғижжаки алт ҳамаи штрихҳоеро, ки дар ғижжакҳои прима иҷро менамоянд, навохта мешавад.

Солҳои 50 – 80 – уми садаи 20 дар Тоҷикистон машшоқони номии ин соз Иброҳим Бобоев, Бобоумар Бобомуродов, Мурод Бозоров,Сангинмурод Назаров фаъолият доштанд.

Адабиёт
-------

* Вызов Т. С. Музыкальные инструменты Средней Азии //Исторические очерки, М. 1980;
* Петросян А. И. Инструментовидение// Узбекские народные инструменты, Т. 1980;
* Ҷумъаев Ҳ. Охунов Ҷ. Дарси ғижак, Д. 1983.
*
**Ганҷина**, **ганҷ** — дар ҳуқуқ, пул ё ашёи гаронбаҳое, ки дар замин гӯр ё ба таври дигар пинҳон карда шудааст ва муайян намудани соҳибаш имконнопазир аст, ё қонунан ҳуқуқи соҳибиятро гум кардааст.

Мувофиқи қонуни амалкунандаи Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон (моддаи 257) соҳибмулк (истифодабарандаи қитъаи замин, соҳиби иморат ва ғайра) ва ё ашхосе, ки ганҷинаро ёфтаанд, уҳдадоранд моликиятро ба давлат супоранд. Дар сурати ба давлат супоридани ганҷина соҳибмулк ва шахси дарёфткардаи моликият ба гирифтани подош (50 дарсади арзиши ашёи ёфтшуда) ҳуқуқ доранд. Подоши ганҷина байни ҷонибҳо мутобиқи созишномаи тарафҳо ва дар сурати ба мувофиқа наомаданашон аз тарафи суд тақсим карда мешавад. Шахси ганҷинаро дарёфткарда ҳуқуқ дорад, то пардохти подош моликиятро нигоҳ дорад (моддаи 388). Барои аз худ кардани ганҷина мувофиқи қонун ҷазо дода мешавад. Ганҷина бо ҷиҳатҳои мазкур аз ашёи ғайриманқули бесоҳиб ва бозёфт фарқ мекунад. Мувофиқи қонуни амалкунандаи Русия ганҷина ба таври баробар дар байни соҳибмилк ва шахси дарёфткардаи моликият тақсим карда мешавад. Агар шахс бе розигии соҳибмулк ба кофтукоби ганҷина машғул шуда бошад, моликияти дарёфтшуда ба соҳиби замин (бино) дода мешавад. Дар сурати арзиши таърихӣ ва бадеӣ доштани ашёҳо, ганҷина ба давлат супорида шуда, 50 дарсади арзиши он ба ҷонибҳо дода мешавад. Мувофиқи қонуни амалкунандаи Британияи Кабир шахси ганҷинаро пайдокарда уҳдадор аст, то 14 рӯз дар бораи дарёфташ ба ниҳодҳои давлатӣ маълумот диҳад. Давлат уҳдадор аст, ба ҷонибҳо (соҳибмилк ва шахси дарёфткарда) дар асоси хулосаи коршиноси мустақил арзиши ганҷинаро пардохт кунад. Қонунгузориҳои иёлоти ИМА дар бораи ганҷина гуногун буда, ашёи дорои таърихи беш аз садсола ҳамчун ёдгории таърихӣ ба ҳукумати иёлат супорида мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Ганҷина // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ге́йзер** (исл. geysir, аз исл. geysa — фаввора задан) — чашмаи оби гармест, ки аз он оби гарм ва буғ фаввора мезанад.

Гейзер яке аз зуҳуроти оташфишонӣ давраи охир буда, асосан дар минтақаҳои вулканҳои амалкунанда ё нав хомӯшшуда ба вуҷуд меояд. Оби қаъри замин, ки пайдоишаш асосан атмосферист, аз тафси манбаи вулкан тадриҷан гарм шуда меҷӯшад ва аз ковокию тарқишҳои замин мебарояд. Дар натиҷа дар атрофи чашма тадриҷан минерали гейзерит ҷамъ омада, теппачаи махрутшакл пайдо мешавад, ки дар дохили он кӯл ба вуҷуд меояд. Ҳангоми хурӯҷи гейзер аз сӯрохии он буғ ва оби гарм ба баландии 20–60 м (баъзан зиёда аз 400 м) фаввора мезанад. Ҳарорати оби гейзер то ба 100°С мерасад. Оби гейзер нисбатан соф буда, миқдори ками (дар 1 л 1–2 г) минерал – бештар ионҳои хлорид, натрий ё хлориди гидрокарбонат ва натрий дорад. гейзер муддати муайяни фавворазанӣ дорад, ки он аз чанд сония то чанд рӯз давом мекунад. гейзерҳо дар Федератсияи Русия (Камчатка), Исландия, ИМА, Зеландияи Нав, Чили ва дигар ҷойҳо маълуманд. Дар Камчатка ҳамагӣ 100 гейзер вуҷуд дорад. Бузургтарин гейзери Камчатка «Великан» мебошад, ки обу буғи он то баландии 40 м фаввора мезанад. Дар Исландия 30 гейзер мавҷуд аст. Фаъолтарин гейзери ҷаҳон – Строккур дар Исландия ҷойгир аст, ки баъди ҳар 5–10 дақ. фаввора мезанад. Яке аз машҳуртарин гейзерҳои ҷаҳон «Old Faithful Geyser» («Гейсери Пир») дар Боғи миллии Йелловстовн (ИМА) мебошад, ки аз он ҳар 70 дақ. обу буғ то баландии 45 м фаввора зада мебарояд. Буғ ва оби гарми гейзерҳоро барои гарм кардани биноҳо, гармхонаҳо ва эҳтиёҷоти энергетикӣ истифода мебаранд. Оби гарму лойқаи баъзе гейзерҳо хусусияти шифоӣ доранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. В. 86 Т. (82 Т. и доп.) СПб. 1890–1907;
* Жилин М. Я. Тропа к гейзерам. М. 2014.

Сарчашма
--------

* Гейзер // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона
* Итальянская
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Хорватская
* Britannica (онлайн)
* De Agostini
* Treccani
* Современной Украины

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNE: XX5043034
* BNF: 119805884
* GND: 4157308-0
* J9U: 987007529288805171
* LCCN: sh85054747

 |
**Ғино** 1. Овозхонӣ, тағаннӣ. 2. Сабк, шеваи хоси овозхонӣ. 3. Иҷрои шеър ҳамроҳ бо кафзанӣ. 4. Аз анвои бозиҳоест, ки хуниёгарон ин усули иҷроиро дар ҷараёни иҷрои шеър ба кор баранд (бо кафзанию рақс). Зоҳиран муарраби хуниё аст.

**Ғиносуруд**: овоз, мусиқӣ, сурудгӯй, овозхон, хонанда, сароянда, мусиқидон, таснифсозро гӯянд. Шева, сабки бо кафзанӣ шеър хондан аст (овозхонии ҳамроҳ кафзанӣ):

Чаҳорум рӯз маҷлис тоза карданд,
Ғиноҳоро баландовоза карданд.
(Низомӣ)

**Ғино** – овози хуш, ки тарабӯ шодӣ барангезад. Нағма, сурудхонӣ. Ғино ба маънии тағаннӣ ва овозхонӣ аст, дар он сурат моҳияти бадеӣ касб менамояд, ки шеъраш дар ҳамовозӣ ба кафзанӣ, рақс анҷом гирад.

**Ғиносоз**: хонанда ва навозанда, овозхон, муғанниро ғиносоз номанд (ғиногар):

Магар к-он ғиносозу овози руд,
Дар он ҳин бад-ин узр гуфт он суруд.
(Низомӣ)

Адабиёт
-------

Анҷуманорои Носирӣ, Теҳрон, 1294; Баҳо-ри Аҷам, Деҳлӣ, 1284; Фарҳанги Ананд Роҷ, Лакҳнав, 1892; Фарҳанги Рашидӣ, Теҳрон, 1963; Фарҳанги форсӣ, Теҳрон, 1963; Фарҳанги Амид, Теҳрон, 1966; Фарҳангномаи мусиқии Эрон, Теҳрон, 1373.

Нигаред низ
-----------

* Шашмақом

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 54 ISBN 978-99947-49-13-3
**Фуод Синюраҳ** ( ар. فؤاد السنيورة‎ ген. соли 1943 дар Сидон ) — Сарвазири Лубнон аз 19 июли 2005 то 27 июни 2009. иҷрокунандаи вазифаи президент ( 24 ноябри 2007 - 25 майи 2008 ). 

Ӯ дар Сайдо дар оилаи мусалмони суннимазҳаб таваллуд шудааст. Вай Донишгоҳи амрикоии Байрутро хатм карда, баъдтар дар он ҷо омӯзгор шуд ва сипас дар бонк кор кард ва вазири молия таъин шуд. Дӯсти сиёсатмадори маъруф Рафиқ Ҳарирӣ буд. Бо ақидаҳои либералӣ ва зиддисурии худ маъруф аст.

Синюраҳ дар уфуқи сиёсӣ дар назди сардори комитети ревизияи банки марказии Лубнон пайдо мешавад. Соли 1982 бо даъвати Рафик Ҳарирӣ дар империяи молиявии худ ба кор шурӯъ кард. Имрӯз ӯ ба писараш Саъд Ҳарирӣ наздик аст. Солҳои 1992-1998 вазири молия буд (солҳои 2000-2004 дар ҳукумати Рафиқ Ҳарирӣ).

Дар соли 1998 ӯ ба фасод ва тасарруфи молу мулк муттаҳам шуд ва ин дар заминаи низоъ байни президент Эмил Лаҳуд ва сарпарасти тозаинтихоби Синюраҳ Рафиқ Ҳарирӣ дида мешуд.

Пас аз пирӯзии Ҳарирӣ дар соли 2000 ва бозгашт ба қудрат, Синюраҳ дубора вазир мешавад ва ҳамзамон иттиҳомот аз ӯ лағв мешавад. Дар соли 2002, Синюраҳ ислоҳоти андозро анҷом дода, боҷҳои гумрукиро коҳиш дод ва андоз аз арзиши иловашударо бо меъёри 10% ҷорӣ кард.

Эзоҳ
----
«**Ганҷина»** — ҳайати эҷодӣ, дастаи ҳунарии фолклориву этнографӣ, ки бо ташаббуси Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон Зафар Нозимов соли 1986 дар назди Филармонияи давлатии Тоҷикистон таъсис ёфта, ҳайаташ аз 75 нафар иборат буд.

Барномаҳо
---------

«Ганҷина» се барномаи фолклорӣ фароҳам овардааст, ки шомили сурудҳои гуногун ва барномаи махсуси «Бозори шарқӣ» мебошад. Ҳадафи «Ганҷина» омӯхтану эҳё намудан ва ривоҷу густариш додани сарвати ҳунарии мардуми тоҷик мебошад. Таронаҳои «Қошуқтарош», «Ҳай, Сокина», «Кадудона», «Бозубанд», «Хамида мӯи сиёҳ», сюитаи дуқисмаи «Чорзарб»-и А. Ҷӯраев ва «Чорзарб»-и «Ганҷина», сюитаи кӯлобии «Фалак» ва лапарҳои «Меҳмони ман шав», «Ман доғ, майдаё», «Аз Қаратоғ омадем», «Масти мастуме», «Алла»-и помирӣ, силсилаи сурудҳои «Мавригӣ» аз беҳтарин намунаҳои ҳунари мардумии воҳаҳои Бадахшону Зарафшон, Хуҷанду Ҳисор, Кӯлобу Ғарм, Бухорову Самарқанд мебошанд, ки ҳунарпешагони «Ганҷина» аз нав эҳё намуда, ба мардум пешкаш кардаанд. 

Дар тарҳрезӣ ва таҳияи рақсу таронаҳои «Ганҷина» М. Насриддинов, Чилахон Холов, З. Ризоева, С. Саидов, Ҳ. Муъминова (сарояндагон), Р. Қурбониён (коргардон), Н. Додарбеков, Х. Тағоев, Ҳ. Ғафуров (роҳбарони мусиқӣ), Б. Мардонов, Г. Мирҷумъаева, А. Мусоев (роҳбарони гурӯҳи рақсӣ), раққосаҳо Д. Мазорова, Ф. Ҷӯраева ва Ф. Пирназарова саҳми шоиста гузоштаанд. «Ганҷина» ба Ироқ, Ҳолландия, Фаронса, Русия, Молдова, Лаҳистон ва Ҳиндустон сафарҳои ҳунарӣ карда, санъати баланди миллии тоҷиконро муаррифӣ намудааст. Ҳоло дар ҳайати «Ганҷина» 34 нафар ҳунарнамоӣ мекунанд.

Роҳбарони пешин
---------------

Дастаро то соли 1993 Зафар Нозимов, баъдан Чилахон Холов (1994—2003), Раҳматуллоҳ Ҳошимов (2004—2009), Ҷумъахон Сафаров (2009—2010), Убайдуллоҳи Каромат (2010—2012) роҳбарӣ карда, дар ҷалби ҳунарварони хушсалиқа ва муваффақиятҳои эҷодии «Ганҷина» саҳми арзанда гузоштаанд. Роҳбарӣ бадеии «Ганҷина» М. Ғаниев мебошад (аз сентябри 2012).

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Ганҷина / М. Ғаниев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**«Анвори ҷаллия»** — асари Абдуллоҳи Занузӣ роҷеъ ба фалсафа ва тасаввуф.

Ба забони форсӣ таълиф шуда, аз муқаддима ва шарҳу баёни масъалаҳои гуногуни ирфонӣ иборат аст. Муаллиф зимни таҳқиқи масъалаҳои тасаввуф назари файласуфонро низ баррасӣ кардааст. Дар муқаддима муаллиф сабаби таълифи китобро ёдовар шуда, дар ламаоти якум ба таҳқиқи илоҳиёт мепардозад. Ба фикри ӯ, ҳикмати илоҳӣ ба саволи «мо қувва» ҷавоб шуда, он тасаввури моҳият ва ҳақиқат мебошад, вале тасаввур ғайри тасдиқ ва вуҷуд ғайри моҳият аст. Аз ин рӯ, муаллиф масъалаи шиддату заъфро дар ҳикмати илоҳӣ баррасӣ карда, вуҷуди файёзро асл ва бақияи мавҷудотро шурӯи зоти вуҷуди ҳақиқӣ мепиндорад. Дар ҳамин қисмат асолати вуҷуд ва асолати моҳият баён шуда, масъалаи тавҳид ҳамчун «ло шарика лаҳу фӣ вуҷуд-ил-вуҷуд» ба миён гузошта шудааст. Вобаста ба ҳамин масъала мартабаҳои вуҷуди воҳид баён шуда, вуҷуди воҷиб аввал ҳамчун мартабаи ҳақиқат, сонӣ вуҷуди муайян тадқиқ гардидаанд. Абдуллоҳи Занузӣ маърифати ирфонии ҳақиқати имконӣ ба зотро баробар бо мукошафа ва мушоҳада медонад ва мартабаҳои онро аз назари худ шарҳ медиҳад. Дар ламаоти минбаъдаи «Анвори Ҷаллия» фарқи байни асмоъ ва сифотро ба фарқи араз ва сифати фаслу сурату ҷинсу модда, қудрату қодир ва ҳаёту ҳай монанд мекунад, маротиби мавҷудотро дар шиддату заъф мухталиф ва дар камолу нуқс гуногун пиндошта, мавҷудоти азалиро ҳамчун «асмои ҳусно» комилу қавӣ медонад. Барои нишон додани ҳамин масъала муаллиф ба таҳқиқи қавси нузул ё худ сайри бидояти нузул мепардозад ва ҳар зинаи мобаъдро нисбат ба зинаи моқабл нисбати нуқс ба камол, нисбати заъф ба шиддат ва нисбати қатра ба дарё медонад. Муаллиф дар «Анвори Ҷаллия» силсилаи масъалаҳои ирфониро аз қабили тавҳид, қалб, сир, кашф, файз, рӯҳ, нуру зулмат ва навъҳои гуногуни маърифат (илми виросат ва диросат) таҳқиқ намуда, ҳангоми таҳлили онҳо назари намояндагони равияву ҷараёнҳои гуногуни фалсафию ирфониро низ нишон медиҳад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Шаблон:Infobox UN resolution**Қатъномаи 1803 Шӯрои Амнияти Созмони Миллали Муттаҳид** 3 марти 2008 бо овоздиҳии 14-0-1 қабул карда шуд ва танҳо Индонезия бетараф буд. Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид, мутобиқи моддаи 41 боби VII Оинномаи СММ амал карда, аз Эрон талаб кард, ки аз ҳама гуна ғанигардонии уран даст кашад ва худдорӣ кунад. Он инчунин аз Эрон талаб кард, ки ҳама гуна таҳқиқот ва рушдро, ки бо сентрифугаҳо ва ғанигардонии уран алоқаманд аст, боздорад.

Қатъ
----

Муқаррароти Қарори 1803 бо Қарори 2231 Шӯрои Амнияти СММ, ки дар рӯзи татбиқи Нақшаи ҳамаҷонибаи муштараки амал, 16 январи соли 2016 эътибор дорад, қатъ карда шуд.

Инчунин нигаред
---------------

* Таҳримот алайҳи Эрон
* Танишҳои кунунии байналмилалӣ бо Эрон

Манбаъ
------

* SECURITY COUNCIL TIGHTENS RESTRICTIONS ON IRAN’S PROLIFERATION-SENSITIVE NUCLEAR Бойгонӣ шудааст 16 августи 2014  сол. website Department of Public Information UN Security Council
* UN Security Council Resolution 1803 on Iran's Nuclear Program - US Dept. of State

Истинодҳои беруна
-----------------

* Матни қарор дар undocs.org
«**Ганҷ нашриёт**», — ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуд, корхонаи полиграфӣ.

Моҳи августи 2014 таъсис ёфтааст. Дорои дастгоҳҳои муосири нашриётӣ аз ширкати олмонии «Коениг энд Байер Групп» ва ширкати аврупоии «Мюллер Мартини» барои истеҳсолоти муосири полиграфӣ, аз ҷумла хатти чопи маводди нашриётии «Диамант МС35» бо иқтидори истеҳсоли 35 адад китоб дар як дақиқа (2100 адад китоб дар як соат), дастгоҳи чопи офсети СТР «Агфа Авалон» бо технологияи рақамӣ, дастгоҳи чопи офсетии «Эйҷ Пи Индиго» (истеҳсоли ИМА) ва дигар таҷҳизот мебошад. Барои истеҳсоли маҳсулоти баландсифат ашёи хом ва маводди лозимиро аз корхонаҳои машҳури соҳа аз Олмон, Испания, Туркия, Кореяи Ҷанубӣ, Русия ва Хитой мегирад. 5 сентябри 2014 корхона ба истеҳсоли маҳсулот шурӯъ намуд. Корхона дар фаъолияти истеҳсолии худ ба масъалаи таъмини талаботи истеъмолкунандагон, сифати баланди маҳсулоти истеҳсолгардида, риояи муҳлати иҷрои фармоиш ва нархҳои дастрас аҳамият медиҳад. Иқтидори истеҳсолии корхона имкон медиҳад, ки бештар аз 150 унвон маҳсулоти нашриётӣ истеҳсол карда шавад. Дар корхона беш аз 50 нафар коргар, муҳандис ва хидматчии баландихтисос фаъолият менамоянд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Ганҷ нашриёт // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Анварбеки Абунаср** (*Анварбек Абунасров*; тав. 15 январи 1947, деҳаи Варзикандаи ноҳияи Панҷакент) — шоири тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи шуъбаи ғоибонаи факултети забон ва адабиёти Институти давлатии педагогии Ленинобод (1969). Омӯзгори мактаби миёна (1964 – 2005). Аз соли 2005 муаллими Донишгоҳи озоди шаҳри Панҷакент ва сармуҳаррири г. «Махзани илм»-и ҳамин донишгоҳ. Аз давраи таҳсил дар мактаби миёна ба шеъргӯӣ оғоз кардааст.

Аз соли 1991 то 2009 17 маҷмӯааш ба табъ расидаанд: «Расид айёми тобистон» (1991), «Умеди сабз» (1994), «Гулафшони хаёл» (2007), «Рӯдакӣ ва Лоиқ», «Гулбоғи ғазал» (ҳарду 2008) ва ғ. Се маҷмӯаи ашъори навқаламонро таҳрир карда ба табъ расондааст («Бунафшаи Зарафшон», 1991, «Понздаҳ барг», 2008, «Ворисони Рӯдакӣ», 2008).

Унвону ҷоизаҳо
--------------

Аълочии маорифи Тоҷикистон (2004), Аълоичии матбуоти Тоҷикистон (2008). Дорандаи Ҷоизаи ба номи Лоиқ Шералӣ (муассис Ҳукумати шаҳри Панҷакент; 2008). Бо ордени Шараф (дараҷаи I; 2007) ва медали «Нишони сухан» (2008), сарфароз гардидааст. Узви ИН Тоҷикистон аз соли 2000.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ғаюр Ашӯр** — нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2011)

Зиндагинома
-----------

**Ғаюр Ашӯр** 15 ноябри соли 1951 дар деҳаи Чоряккорони ноҳияи Рӯдакӣ (собиқ Ленин) ба ҷаҳон омадааст. Баъди хатми синфи ҳаштуми мактаби деҳа, соли 1965, донишомӯзи Омӯзишгоҳи фарҳангу маърифати ноҳияи мазкур, баъдан (соли 1968) шогирди факултаи санъати Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко шуда, баъди хатмаш, соли 1973, дар Телевизиони Тоҷикистон ба ҳайси коргардон ва муҳаррир фаъолият бурдааст. Барои намоишҳои ҳунарӣ саҳначаҳо навишта, намоишномаи адиби доғистонӣ Рамазон Қониевро аз русӣ ба тоҷикӣ баргардон ва саҳнагузорӣ кардааст. Соли 2011 ба узвияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта шудааст.
14 сентябри соли 2012 аз олам даргузашт.

Эҷодиёт
-------

Аз ибтидои солҳои 2000-ум ба драманависӣ иштиғол варзида, солҳои 2005—2006 дар заминаи филмномааш силсилафилми «Пой дар гил» (иборат аз панҷ қисм) ба навор гирифта шудааст. Соли 2008 аз рӯи сенарияи ӯ филми ҳунарии «Қиссаи орзуҳои осмонӣ» таҳия гардидааст. Намоишномаҳои ӯ «Гурги нодон», «Дузди ҳайвондара» ва «Дод аз дасти Афандӣ» дар Театри давлатии академии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ саҳнагузорӣ шудаанд. Асарҳои дигараш, монанди «Рӯдакӣ дар Самарқанд», «Асҳоби қиёс», «Макри зан ҷуволи арзан» ва ғ. дар театрҳои вилоятию ҷумҳуриявӣ пешкаши умум гардидаанд. Соли 2010 маҷмӯаи нахустини намоишномаҳояш бо номи «Рӯдакӣ дар Самарқанд» ба табъ расидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 51-52 ISBN 978-99947-2-379-9

Сарчашма
--------
**Ангеза** — таъсироти ботинӣ ё беруние, ки дар ретсепторҳо (асабҳои ҳассос) ангезишро ба вуҷуд меоваранд.

Ангезаҳои биогенӣ (аҳамияти мустақими биологӣ дошта), абиогенӣ (аҳамияти ғайримустақими биологӣ дошта) ва номуайян (дорои аҳамияти биологии ошкор нагардида)-ро фарқ мекунанд. Ангезаҳои абиогенӣ (дар шароити ҳассосияти организм ба онҳо) ҳамчун сигналҳо зоҳир мешаванд, чунки организм ба ангезаҳои биогенӣ ва номуайян ҷавоб мегардонад. Таъсироти моддии табиаташон гуногун (физикавӣ, химиявӣ, физикавию химиявӣ), ки онҳоро торҳои махсуси асаби анализаторҳои гуногун, ё бевосита ҳуҷайраҳои баъзе узвҳо ва бофтаҳо қабул мекунанд, ба сифати ангеза баромад карда метавонанд.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Ангезиш
* Анализаторҳо

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Анвори испаҳбудия** ( аз ар. – ҷамъи нур ва авестоӣ «сипаҳбуд» – пешво, сардори сипоҳон) — истилоҳи ҳикмати ишроқия, ки нури муҷарради нафсониро ифода мекунад. Аз нури муҷарради ақраб силсилаҳои тӯлӣ ва арзии анвори қоҳира ба вуҷуд меоянд. Аз силсилаи арзии он силсилаи нури тоза, ё худ нафс, ё малакути асфал пайдо мешаванд, ки ба тавассути онҳо олами аносир ё худ навъҳои ҷудогонаи олами моддӣ идора мешаванд. Шароити ба вуҷуд омадани анвори испаҳбудия мисли пайдоиши анвори қоҳира аст. Шиҳобуддини Суҳравардӣ ин нурҳоро барои он анвори испаҳбудия номидааст, ки мувофиқи яке аз ривоятҳои Авесто, гӯё сарлашкаре бо ин ном нафси инсонро дар мубориза бо қувваҳои зулмонӣ идора мекардааст. Анвори испаҳбудия аз ҷониби нури олами ақли маҳз дорои хилофати кабир аст, чунонки дар олами моддӣ оташ ҳамчун бародари нури инсонӣ аз ҷониби олами ақлҳо дорои хилофати сағир мебошад.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Анвори азалия

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
***My Dress-Up Darling*** (ҷопонӣ: その着せ替え人形(ビスク・ドール)は恋をする *Соно Бисуку До:ру ва Кои о Суру*, айнан «Ин лухтаки фағфурӣ ошиқ шудааст») — манга, ки онро Синъити Фукуда навишта ва кашидааст. Дар маҷаллаи *Young Gangan*-и нашрияи Square Enix аз моҳи январи соли 2018 нашр мешавад ва то октябри соли 2021 дар 8 танкобон (ҷилдҳо) нашр шудааст. Нахустнамоиши аниме-сериал аз тарафи студияи CloverWorks дар моҳи январи соли 2022 сурат гирифт.

Сужа
----

Вакана Годзё — дар курси аввали мактаби болоӣ мехонад ва мехоҳад устоли лухтаксоз (хина) шавад. Ҳангоми семестри аввал ҳамсинфи машҳураш, духтараке бо номи Марин Китагава мебинад, ки ӯ дар синфи меҳнат либос барои лухтакҳо медӯзад. Марин, ки худ гяру аст ва мехоҳад бо косплей машғул шавад аз Вакана мехоҳад то барои ӯ либоси персонажи дӯстдоштаашро аз бозии видеоӣ бисозад. Гарчанде, ки Вакана то ҳол либосе ба ҷузъ аз лухтакҳо барои одамон на дӯхта буд, ӯ бо ин хоҳиши Марин розӣ мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  「その着せ替え人形は恋をする」新刊発売記念、福田晋一が秋葉原でサイン会(ҷоп.).  Natalie (17 май 2019). 17 Декабри 2021 санҷида шуд.
2. 1 2  *Wolf, Ian.* My Dress-Up Darling Volume 1 Review(англ.).  Anime UK News (16 May 2020). 17 Декабри 2021 санҷида шуд.
**Ҳадис** — аз калимаи арабии «ҳадаса» - нақл кардан мебошад. Ҳадис дар ҳуқуқи мусулмонӣ ҳамчун сарчашмаи асосии ҳуқуқ эътитроф мешавад. Ҳадис ифодакунандаи нақл, гуфтор ва кирдори пайғамбари ислом Муҳаммад (с) ба шумор меравад, ки ҷанбаҳои мухталифи ҳаёти мусулмононро муназзам гардонидааст. Ҳадисҳо баъд аз ҳаёти пайғамбари ислом гирд оварда шудаанд. Машҳуртарини онҳо «Алҷомеъ-ус-саҳеҳ»-и Имом ал-Бухорӣ ва «Ас-Саҳеҳ»-и Муслими Нишопурӣ мебошанд. Ҳадисҳо вобаста ба қувваи юридикӣ ва саҳеҳият ба намудҳои зерин ҷудо мешаванд:

* ҳадиси заиф,
* ҳадиси ҳасан,
* ҳадиси саҳеҳ.
* 

Ҳадиси саҳеҳ дар низоми ҳуқуқи мусулмонӣ сарчашмаи боэътимод ба шумор меравад..

Нигаред низ
-----------

Қонун

Эзоҳ
----

1. ↑  Хадис/Ислам. Энциклопедический словарь.
2. ↑  Сахих аль-Бухари
3. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с.504
**Волеҳи Исфаҳонӣ** (форсӣ: واله اصفهانی‎), **Мирзо Муҳаммадюсуфи Исфаҳонӣ** — таърихнигор, адиб ва шоир (а. 17).

Зиндагинома
-----------

Волеҳи Исфаҳонӣ дар ҷавонӣ баъди фарогирии илмҳои замон ба корҳои девонӣ ҷалб гардид. Баъди чанде бо пуштибонии бародараш Ваҳиди Қазвинӣ (вазир ва муаллифи «Аббоснома») ба хидмати девони олӣ ворид шуда, дар сафарҳои шоҳ, аз ҷумла ҳангоми лашкаркашии шоҳ Аббос ба Қандаҳор (соли 1648) ширкат дошт. Дар замони шоҳ Аббоси II (1642—1666) Волеҳи Исфаҳонӣ сарвари вазорати тӯпхона таъйин шуда (соли 1656), то замони ҳукмронии шоҳ Сулаймон (1666—1694) ин мансабро бар уҳда дошт. Волеҳи Исфаҳонӣ нахустин маъмурияти низомияшро дар сарҳадди Хуросон бар зидди Субҳонқулихони Аштархонӣ анҷом дод. Аз ҷумлаи осори таърихии Волеҳи Исфаҳонӣ «Хулди барин» мебошад, ки дар заминаи таърихи умумӣ таълиф ёфтааст (1667). «Хулди барин» воқеаҳои таърихиро аз замони офариниши Одам то аҳди шоҳ Сулаймони Сафавӣ дар бар мегирад. Волеҳи Исфаҳонӣ рисолаи кӯтоҳе дар шарҳи хонадонаш дорад, ки гӯё бахши «Хулди барин» аст. Волеҳи Исфаҳонӣ дар назму наср маҳорат дошта, бо тахаллуси «Волеҳ» шеър мегуфт. Ашъоре аз вай дар тазкираҳо омадааст:

> Чӣ кӯтоҳ аст шабҳои висоли гулрухон, ё Раб,  
> 
> Худо аз умри мо бар умри ин шабҳо бияфзояд. 
> 
> 

Панҷ писари Волеҳи Исфаҳонӣ амалдорони девонӣ ва хушнависони давраи сафавӣ буданд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Стори Ч. А. Персидская литература. Био-библографический обзор. Часть 1-2, М. 1972;
* دهخدا. لغت نامه. جلد ۱۵. تهران، ۱۳۷۷ش؛ محمد طاهر نصرآبادی. تذکرة الشعرا. تهران، ۱۳۷۸ ش.ر

Сарчашма
--------

* Волеҳи Исфаҳонӣ / Ҳ. Қурбонхон // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Алт** — сози тории камончадоре, ки сохти скрипкаро дошта, ҳаҷман калонтар аст. Сабаби аз скрипка (violino) паст садо додани алт ин аст, ки ҳаҷман аз он калонтар буда, ба қадри квинта (панҷ садо) паст ҷӯр мешавад. Торҳои алт чунин ҷӯр доранд: тори IV — до (с), тори III — сол (д), тори II — ре1 (d1), тори I — ля1 (а1). Меъёри овози алт аз «до»-и октаваи хурд то «ми»-и октаваи сеюмро фаро мегирад. Нотаҳо барои соз дар мифтоҳи алт ва скрипка навишта мешаванд. Тарзи навохтану хусусиятҳои овозбарории алт ба скрипка шабоҳат дорад. Намунаҳои нахустини Алт ҳанӯз дар миёнаи асри XVI пайдо шуда буданд. Устои бузурги итолиёӣ скрипкасоз А. Страдивари намунаҳои беҳтарини Алтро кор карда баромадааст.
Муддати зиёд аст, ки Алт дар квартетҳои торӣ истифода бурда мешавад. Дар оркестр алт дар гурӯҳи созҳои тории камончадор баъди скрипкаҳо навишта шуда, овозҳои мобайнро пурра месозад. Алт ҳамчун сози якканавозӣ низ аз миёнаи асри XIX маъмул аст. Дар ансамбл (иштирокчии ҳатмии квартети созҳои камончадор) ва оркестри симфонӣ (одатан дар оркестр 8 — 10 алтнавоз) истифода мешавад. Алтро чун сози якканавозӣ низ ба кор мебаранд.

* Сози мисини нафасие бо унвони «Алтгорн», ки дар оркестрҳои нафасию ансамблҳо истифода мебаранд.
* Овози пасти занона (ба таври дигар контралто) ва овози пасти кӯдакона - *Алт* номида мешавад.
* Партияи овозҳои пасти занонаро, ки дар хорҳо ва ансамблҳои овозӣ вуҷуд доранд, низ *Алт* меноманд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.18. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)

Сарчашма
--------

* Алт // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Брокгауза и Ефрона
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Музыкальный Римана
* Энциклопедический лексикон
* Britannica (онлайн)
* Universalis
* Universalis

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4188364-0
* J9U: 987007539082105171
* LCCN: sh85143429
* NDL: 01037064
* NKC: ph188865

 |
**Абӯнасри Хонанда** (Абӯнасри Мутриб) – сароянда, мусиқидони маъруфи замони Сомониён (819-1005),

Зиндагинома
-----------

дар санъати шеър ва мусиқӣ ҳофизаи қавӣ ва хоссе дошт. Асосҳои назарии мусиқиро назди устод Абӯлаббоси Бахтиёр (в. 920) омӯхт. Дар иҷрои достонҳои қаҳрамонӣ ва ҳамосӣ истеъдоди беназир дошт ва дар ҳунари иҷроӣ мӯътақиди сабки қадимии мардумони эронӣ («тариқату-л-аҷамия-сабки аҷамӣ») буд. Дар тазмини «Хусравониёт»-и Борбад маҷмӯъи нави «Суруди форсӣ»- ро эҷод менамояд. Дар овозхонӣ аз ифодаҳои мураккаби авҷӣ истифода кардааст ва бад-ин сабаб ӯро устодаш Абӯлаббоси Бахтиёр «Бӯнасри зилхон» ном бурдааст. Аз шогирдони машҳури Абӯнаср Анда-леби Хонанда (в. 1038) аст.

Адабиёт
-------

* Байҳақӣ Абӯлфазл, Таърихи Байҳақӣ. – Теҳрон, 1348;
* Байхаки, История Масуда. – Москва, 1966;
* Фарҳанги мусиқии Эрон. – Теҳрон, 1376.

Нигаред
-------

* Шашмақом

Сарчашма
--------

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. – соли 19 ISBN 978-99947-49-13-3
**Аломати кошӣ** — аломати наздикшавандагии қаторҳои ададиро гӯянд.

Мувофиқи аломати радикалии коши агар барои қатори ададии аъзояш ғайриманфии чунин адади ρ (0<ρ<1) пайдо шавад, ки нобаробарии барои n-и дилхоҳ (ё аз ягон n cар карда) иҷро шавад, қатор наздикшаванда аст. Аломати радикалии коши бештар дар шакли ҳудудии зерин истифода мешавад: агар барои қатори ададии зикргардида бошад, пас дар ҳолати l<1 будан қатор наздикшаванда ва дар ҳолати l>1 будан қатор дуршаванда аст. Агар l=1 бошад, масъалаи наздикшавандагии қаторро бо истифода аз аломатҳои дигар ҳал кардан лозим меояд. Аломатиинтегралиикоши низ барои тадқиқи наздикшавандагии қаторҳои ададии мусбат истифода гардида, имкон медиҳад, ки тафтиши наздикшавандагии қатори ададӣ ба тадқиқи наздикшавандагии интеграли ғайрихос оварда шавад. Мувофиқи теоремаи Коши, агар функсияи f(x) дар интервали (1, ∞) мусбат, ба таври монотонӣ камшаванда ва f(n)= an бошад, он гоҳ қатори ва интеграли ғайрихоси рафтори ҳамгуна доранд, яъне ҳарду ё наздикшаванда ё дуршаванда мебошанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Вокализ** (фаронс. vocalise, аз итол. vоcalis – овози садонок), **замзама** — машқ ё этюде барои овоз, ки бе матн, фақат ба тавассути овозҳои садонок иҷро мешавад ва барои инкишофи ифоданокию барҷастагии овоз ва маҳорати баланди сароянда пешбинӣ шудааст.

Маъноҳои дигар:

1) бо овози садонокҳо бе матн иҷро намудани машқ барои инкишофи техникаи вокалии овозхонон.

2) Асари консертӣ бисёртар барои сопрано бо ҷӯршавии соз, ки матн ва овози хушилатиф, баъзан виртуозӣ надошт (В. дар шакли хабанераи Равел) ва ғ. Дар асри ХХ Вокализ ба жанри созӣ наздик мешавад (5 мелодия барои овоз ё скрипка бо фортепианои Прокофев; Вокализ – этюди Шимановский), аз он ҷумла, калонҳаҷм ( сюита – Вокализ барои овоз бо фортепианои Метнер; консерт барои овоз бо оркестри Глиэр) ва ғ. 

3) Асари мусиқие, ки ба ҳамин мақсад офарида шудааст низ *Вокализ* ном дорад.

Эзоҳ
----

1. ↑    Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.88. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)

Адабиёт
-------

* Луғати русӣ-тоҷикии истилоҳоти санъат. Д. 2003.

Сарчашма
--------

* Вокализ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Саъдулло Асадуллоев** — (12 сентябри 1932, д. Хистеварз (Кистакӯз) - 26 сентябри 1998ш. Хуҷанд), адабиётшинос, доктори илми филологӣ (1985), профессор (1987). Асосгузор ва президенти Академияи Камоли Хуҷандӣ (1991).

Ҳолнома
-------

Саъдулло Асадуллоев ДДТ ба номи В.И.Ленинро хатм кардааст (1955). Аспирант (1955-58), муаллим (1958-61), сармуаллими кафедраи адабиёти тоҷик, ноибдекани факултаи таъриху филологияи ДДТ ба номи В.И.Ленин (1961-65), мудири кафедраи адабиёти тоҷик (1965-81), мудири шуъбаи гоибона (1981-86), мудири кафедраи адабиёти тоҷики ДДОЛ ба номи С.М.Киров (аз с.1986). Навиштаҳояш аз с.1962 ба табъ мерасанд.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи бештар аз 200 кори илмӣ бахшида ба масъалаҳои мухими таърихи адабиёти форсу тоҷик аст. Мураттиб ва муаллифи як катор хрестоматия ва китобҳои дарси мебошад. Мураттиб, муаллифи сарсухан ва тавзеҳоти мачмӯаҳои «Намунаҳои зарбулмасал ва маколҳои тоҷикон ва ӯзбекони вилояти Катағани Афғонистон» (Д. 1963) ва «Амир Хусрави Деҳлавӣ» (Д. 1975). Дар кори ба нашр омода сохтани "Девони Камоли Хуҷандӣ" дар ду чилд фаъолона ширкат варзидааст. Иштироккунандаи конгресс ва симпозиумҳои байналхалқи бахшида ба масъалаҳои адабиёти Шарк.

Осор
----

* Абҷад ва таърихҳо. - Д. 1975 (бо хаммуаллиф);
* Баъзе истилоҳоти мусиқӣ ва суруду навоҳо дар ашъори Ҳофиз. - Д. 1975;
* Лайли ва Маҷнун дар назми форсӣ. - Д, 1981;
* Худомӯзии алифбои форсӣ-тоҷикӣ. - Хуҷанд, 1992;
* Камоли Хуҷандӣ. - Хуҷанд, 1996.

Сарчашма
--------

1. ↑

Пайвандҳои беруна
-----------------

* Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
* Saadullo Asadullaev on Google Books
**Абӯбакр Зубайдов** (1 июли 1958, ноҳияи Панҷакент — 15 майи 2020, ноҳияи Панҷакент) — сароянда, мутриб-таронасаро, номзади илмҳои таърих (2005). Барандаи ҷоизаи фестивал-конкурси телевизионии эҷодиёти халқ «Андалеб-96» (1996), Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (1997).

Зиндагинома
-----------

Абӯбакр Зубайдов баъди хатми мактаби таҳсилоти ҳамагонӣ (1975) таҳсилро дар шуъбаи суруд ва мусиқии факултаи корҳои маданию фароғатии Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода (1975—1979) идома дода, онро бо дипломи имтиёзнок хатм намудааст. Дар институти зикршуда ба сифати омӯзгор (1979) ба кор монд. Дар Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода ба ҳайси омӯзгор (1979—1988), омӯзгори калон (1988-93), мудири кафедраи созҳои мусиқӣ (1993—1998), мудири кафедраи «Тарбияи мусиқӣ» (1998—2003), мудири кафедраи созҳои мусиқӣ (2004—2006), декани факултаи мусиқӣ-омӯзгорӣ (2006 — то имрӯз), дотсент (2006) хидмат намуда, зимни ин дар тарғибу иҷрои осори мусиқии мардумӣ, махсусан мақомӣ корҳои ҳунарӣ анҷом додааст. Ӯ то даргузашташ муовиини директори Пажӯҳишгоҳи илмӣ тадқиқотии фарҳанг ва иттилоот буд. Абӯбакр Зубайдов дар мавзӯъи: «Таърихи фаъолияти ҳунармандони Тоҷикистон дар солҳои 30 — 80 — уми асри XX» рисолаи номзадӣ дифоъ намудааст. Абӯбакр Зубайдов шоха, гӯшаҳои мусиқии устодона «Кӯчабоғи ду», «Талқини Бухоро», «Қашқарчаи талқини Бухоро», «Уфари Талқини Бухоро» ва сурудҳои зиёдро бо сабки хосаиҷро намуда, дар хазинаи тилоии радио ва телевизиони ҷумҳурӣ сабт намудааст. Муаллифи зиёда аз 20-мақолаҳои таҳқиқӣ оид ба анъаноти эҷодию иҷроии мусиқии тоҷик аст.

Абӯбакр Зубайдов инчунин дар тарбияи насли иҷрогарони ҷавони мусиқии мардумию устодона саҳми хоса гузошта, шогирдонаш имрӯз дар дастаҳои ҳунарии Тоҷикистону Ӯзбекистон ҳунарварӣ менамоянд.

Пайвандҳо
---------

* Ёдбуди Абӯбакр Зубайдов – сароянда, навозанда ва олиме, ки қурбони COVID-19 шуд
* Абӯбакр Зубайдов. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷилди I (А-М). — Душанбе, 2015. — 668 с. (тоҷ.) ISBN 978-99947-33-79-8

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — с. 77 ISBN 978-99947-49-13-3
2. 1 2  Ёдбуди Абӯбакр Зубайдов – сароянда, навозанда ва олиме, ки қурбони COVID-19 шуд(тоҷ.). *www.pressa.tj*. 18 апрели 2019 санҷида шуд.
**Абӯбакри Рубобӣ** (Бӯбакри Рубобӣ) – мусиқидон, навозанда, мусаннифи номвари тоҷик-форс.

Зиндагинома
-----------

Асосҳои ибтидоии шеъру мусиқиро дар зодгоҳаш фаро гирифта, сипас барои такмили дониш ва ҳунар ба шаҳрҳои Бухорову Самарқанд рафт. Дар мактаби ҳунарии Бухоро асосҳои назарӣ ва иҷроии мусиқиро омӯхт. Дар ҳунари иҷроӣ ба сабки навозандагию эҷодии Марв такя дошт. Муддати зиёде дар Ғазна зист, ки султон Маҳмуди Ғазнавӣ ба ӯ эҳтиром қоил шуд. Ӯ сарварии ҳунармандони дарборро ба уҳда дошт. Дар ҳунари музҳикӣ (мазҳака, масхара) ҳам истеъдоди хоса дошта, бештар дар иҷрои асарҳои мазҳакавии мусиқӣ комёб шуд. Шогирдони зиёде тарбия намуда, ки маъруфтаринашон Ситтии Заррин, Муҳаммади Хушнудӣ, Муҳаммади Қаввол, Андалеб, Абдурраҳмони Хонанда, Бобои Музҳик, Амири Музҳик, Нури Хонанда маҳсуб мешаванд. Шоир Фаррухии Сиистонӣ дар васфи ӯ ин сатрҳоро навишта:

Андар ин айёми мо бозори ҳазл асту фасус,
Кори Бӯбакри Рубобӣ дораду танзи ҳаҷӣ.
Аз ҳакимони Хуросон ку Шаҳиду Рӯдакӣ,
Бӯшакури Балхиву Булфатҳи Бастӣ ҳак(а)зӣ.
Гӯ биёеду бубинед ин шариф(и) айёмро,
То кунад ҳаргиз шуморо шоирӣ кардӣ карӣ.
Бӯбакр, Андалиб наворо бихон,
Гӯ қавми хешро чу биёбӣ биёр.

Адабиёт
-------

* Фаррухӣ, Девон. - Теҳрон, 1346;
* Энциклопедияи адабиёт ва санъат, ҷ.1. - Душанбе, 1988;
* Фарҳанги мусиқии Эрон. - Теҳрон, 1376;
* Раҷабзода А. Мусиқӣ дар тамаддуни Сомониён. - Душанбе, 2000;
* Байҳақӣ Абӯфазл, Таърихи Байҳақӣ, ҷ. 2;
* Байхаки, История Масуда. - Москва, 1966.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Шашмақом

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. - Душанбе, 2009. - с. 17 ISBN 978-99947-49-13-3

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Саълабиҳо** (лот. Orchidáceae) — як оилаи гиёҳҳои бисёрсола, эпифитҳо (бештар дар тропика) ва баъзе лианаҳоро гӯянд.

Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
---------------------

Саълабиҳое, ки дар замин месабзанд, одатан решапоя ё решаи лӯндашакл доранд. Онҳо асосан дар маргзор, шибарзамин, беша, соҳили рӯдҳои кӯҳӣ мерӯянд. Эпифитҳо, яъне саълабиҳое, ки дар шохаву танаи дарахтон месабзанд, решаи овезони ҳавоӣ доранд. Дар решаи баъзеи онҳо фотосинтез мешавад. Барги саълабиҳо таназзул ёфта, ба пулакчаи беранг мубаддал шудааст. Пояи баъзеи онҳо ғафс аст, ки «саълаб» (туберидия) мегӯянд; онҳо об ва моддаҳои ғизоиро гирд меоранд.

Гули гуногунранги як ё дуҷинса, хӯшагули сергул (дарозиаш баъзан то 2—3 метр), ғӯзаи 3— 6-паллаи сертухм (дар як ғӯза то 3—4 миллион дона) дорад. Тухми онҳоро шамол пош медиҳад.

Ҷинс ва намудҳо
---------------

Саълабиҳо қариб 800 ҷинс ва то 30 ҳазор намуди рустаниҳоеро дар бар мегиранд, ки дар бисёр кишварҳои дунё (махсусан дар ноҳияҳои серрутубати бешазори тропикӣ ва субтропикии Осиё ва Америка) маъмуланд. Дар Тоҷикистон 9 намуди саълабиҳо маълуманд

Корбурдҳо
---------

Саълабиҳо рустаниҳои ороишианд. Меваи баъзеи онҳоро дар қаннодӣ ва атриёт истифода мебаранд. Аз лӯндабехи онҳо дору тайёр мекунанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Об условности указания класса однодольных в качестве вышестоящего таксона для описываемой в данной статье группы растений см. раздел «Системы APG» статьи «Однодольные».

Адабиёт
-------

* Флора Таджикской Советской Социалистической Республики, том 2, Москва — Ленинград, 1963;
* Селезиева В. А. Тропические и субтропические орхидеи, Москва, 1965.

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Хатои Lua: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'ноябр 2018'.**



**АЭРОНÓМИЯ** (от юн. аеr – ҳаво ва nomos – қонун), фасли илм дар бораи қабатҳои болоии атмосфера, ки табиат ва механизми ба вуҷуд омадани ҳодисаҳои гуногунро меомӯзад. Аэрономия ба вақт вобаста будани ин ҳодисаҳо ва пайдоиши онҳоро дар рӯйи сайёра дар асоси омӯзиши равандҳои содатарини физикавию кимиёӣ дар газҳо ва плазмаи қисман иондоршуда маънидод мекунад. Дар аэрономия ҳолатҳои ғайримувозинатӣ бо муодилаҳои кинетика тавсиф дода мешаванд, ки тавозуни зарраҳои инъикоскунанда, энергияю миқдори ҳаракатро инъикос мекунанд, инчунин барои тавсифи ҳаракат ва мавҷҳо гидродинамика, динамикаи газҳои тунук ва гидродинамикаи магнитиро истифода мебарад. Яке аз масъалаҳои муҳимми аэрономия муайян кардани равандҳои содатарин дар баландиҳои гуногун, омӯзиши сохтори қабатҳои болоии атмосфера, ионосфера ва магнитосфера мебошад. Дар ибтидо аэрономия табиати қабати озонӣ ва сарҳадди байни гомосфера ва гетеросфераро меомӯхт. Бисёр масъалаҳои аэрономия ба туфайли андозагириҳо бо мушак ва радифҳо дар қабатҳои болоии атмосфера, таҳқиқотҳои озмоишгоҳӣ ҷиҳати омӯзиши таъсири мутақобилаи зарраҳои нейтралӣ ва заряднок, масалан, бархурдҳо (реаксияҳо)-и ионию молекулавӣ, таъсири мутақобила бо зарраҳои баландэнергия, равандҳои плазмавӣ ва ғ. ҳал карда шудаанд. Аэрономия механизми таъсири фаъоли Офтобро ба ҳодисаҳои қабатҳои болоии атмосфера, ионосфера, майдони фаъоли радио вобаста медонад. Таҳияи усулҳои пешгӯии обу ҳаво дар коинот, яъне шароитҳои фазои кайҳонии наздизаминӣ, яке аз вазифаҳои аэрономия ба шумор меравад.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.