recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Адвокатура** — иттиҳодияи мустақили ҳукуқдонҳои касбӣ (адвокатҳо) мебошад, ки дар асоси Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои расонидани ёрии ҳуқуқӣ ба шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ таъсис дода мешавад.
Таъсиси адвокатура ба иродаи шахсони соҳибмаълумоти ҳукуқӣ (маълумоти олии ҳукуқӣ) вобаста аст. Шахсони маълумоти олии ҳуқуқӣ дошта камаш 40 нафар ба мақсади таъсис додани коллегияи адвокатҳо маҷлиси 
умумй даъват карда, оинномаи коллегияи адвокатҳоро қабул намуда. мақомоти роҳбарикунандаи коллегияи адвокатҳоро интихоб менамоянд.
Коллегияи адвокатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва коллегияи адвокатҳои вилоят дар Вазорати адлияи Ҷумҳурии 
Тоҷикистон ба қайд гирифта мешавад.
Рад кардан, ба қайд нагирифтаии ҳуҷҷатҳои коллегияи адвокатҳо дар муддати як моҳ аз ҷониби адвокатҳо му мкин аст ба суд шикоят карда шавад. 
Азлаҳзаи ба қайдгирифтани коллегияи адвокатҳо он зери сарпарастии давлат қарор дорад. Давлат дар амалӣ гардидани вазифаҳои коллегияи адвокатҳо ҳамаҷониба мусоидат мекунад. Мақомоти ҳокимияти иҷроия дар маҳалҳо 
вазифадоранд, ки онҳоро бо бино дар наздикии идораи суд таъмин намоянд. 
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи адвокатура» вазифа ва ваколатҳои адвокатураро мукаррар кардааст, ки аз лаҳзаи ба фаъолият шурӯъ намудан, тибқи қонун амалӣ карда мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - 620 саҳ.
**Аделаида** (англ. Adelaide) — шаҳр ва яке аз бандарҳои калони баҳрии соҳили ҷанубии Австралия, дар халиҷи Сент-Винсент, дар резишгоҳи дарёи Торренс. Пойтахти штати Австралияи Ҷанубӣ. Аҳолиаш 1138800 нафар (2006).

Таърих
------

Аделаида 28 декабри 1836 бунёд гашта, ба шарафи ҳамсари шоҳи Британия Вилгелми IV– шоҳбону Аделаида номгузорӣ шудааст.

Саноат
------

Дар Аделаида саноати худравсозӣ, киштисозӣ, коркарди нефт, металлургия, саноати сабук, хӯрокворӣ, химия, электротехникӣ, инчунин электроника ва механикаи дақиқ тараққӣ кардааст. Ба воситаи бандари Аделаида қисми зиёди маҳсулоти содиротии хоҷагии қишлоқи Австралия (гандум, меваҷот, машрубот, пашм) бароварда мешавад. Дарёи Торренс шаҳрро ба ду қисм: ҷанубӣ (маркази маъмурӣ) ва шимолӣ (маҳалли истиқоматӣ) ҷудо мекунад.

Илм ва маориф
-------------

Аделаида маркази муҳими илмӣ ва маданист. Дар Аделаида донишгоҳ, осорхонаи таърихи зинда, обсерватория, нигористон мавҷуд аст.

Ёдгориҳои меъморӣ
-----------------

Ёдгориҳои меъмории асили динии нимаи Аделаида 19 ва аввали садаи XX маҳфуз мондаанд. Дар Аделаида ҳар ду сол моҳи март фестивали умумиҷаҳонии санъат (бо фарогирии тамоми ҳунарҳои саҳнавӣ ва манзурӣ) гузаронида мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Городецкая И.Л. Левашов Е.А.* Русские названия жителей: Словарь-справочник. — М.: АСТ. — 363 с. — ISBN 5-17-016914-0.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Аденовирус дар қиёс бо дигар вирусҳо
**Аденовирусҳо** (лот. Adenoviridae, аз юнонӣ aden – ғадуд ва вирусҳо) — як гурӯҳи вирусҳо, ки ангезандаи бемориҳои гуногун (назлаи шадиди роҳҳои нафас, конъюнктивит, илтиҳоби шуш, илтиҳоби рӯдаҳо ва ғайра) мебошанд. Аденовирусҳо аз ҳуҷайраи аденоидҳо ва бодомакҳои одам, ки он ҷо дар ҳолати нофаъол қарор доранд, ҷудо карда шудаанд. Аденовирусҳои маймунҳо, гов, муш ва парандаҳо низ маълуманд. Аденовирусҳо аз ҷилди сафедавӣ ва ДНК, ки дар маркази вирион воқеанд, таркиб ёфтаанд. Аденовирусҳо липид надоранд. Андозаи Аденовирусҳо 70 – 90 ммк аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Генератори кувонтумӣ** — манбаи афканишоти электромагнитии когерентӣ (оптикӣ ё радиопаҳно), ки дар асоси ҳодисаи нурафканиши илқоӣ ё нурафканиши маҷбурии атомҳо, молекулаҳо ва ионҳои ангехта кор мекунад.

Раванди нурафканиши маҷбуриро А. Эйнштейн пешниҳод карда, имкони дар асоси он сохтани Генератори кувонтумӣ-ро охири солҳои 40 садаи XX физики шӯравӣ В. А. Фабрикант пешниҳод намудааст. Дар генератори кувонтумӣ ба ҳайси моддаи корӣ газ, моеъҳо, диэлектрикҳои сахт, кристаллҳои нимноқилӣ истифода мешаванд. Моддаи корӣ аз таъсири майдони электрии пурзӯр, нури манбаи берунӣ, дастаи электронҳо ва ғайра ангезиш ёфта, барои кори генератори кувонтумӣ энергияи зарурӣ ҷудо мекунад. Нурафкании генератори кувонтумӣ ба ғайр аз монохроматӣ будан ва когерентнокии баланд, самтнокии маҳдуд ва иқтидори зиёд низ дорад. Вобаста ба дарозии мавҷ, ки генератори кувонтумӣ меафканад, генератори кувонтумиҳои гуногун – лазер (паҳно ё диапазони оптикӣ), мазер (паҳнои микромавҷӣ), разер (паҳнои рентгенӣ), газер (гамма-паҳно) мавҷуданд. Мазери нахустин дар асоси молекулаҳои аммиак соли 1954 дар як вақт ва новобаста ба ҳамдигар дар Институти физикаи АИ ИҶШС аз тарафи Н. Г. Басову А. М. Прохоров ва дар Донишгоҳи Колумбия аз ҷониби Ҷ. Таунс ва ҳамкоронаш сохта шудааст. Онҳо барои ин кор соли 1964 сазовори ҷоизаи Нобел гардиданд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ландсберг Г. С. Элементарный учебник физики. Т. 3. Колебания и волны. Оптика. Атомная и ядерная физика. М. 1985;
* Херман Й. Вилгелм Б. Лазеры для генерации сверхкоротких световых импульсов. М. 1986.

Сарчашма
--------

* Генератори квантӣ / M.Ҷӯраев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
МГД-генератори Майкл Фарадей бо электродҳои сегментиронидашуда (ё электродҳои тақсимшуда):  
**entry** — сарохи баромад барои таъмини танаи корӣ (Плазма);  
**acceleration nozzle** — сопло барои баланд бардоштани суръати танаи корӣ;;  
**solenoids** — соленоидҳо барои сохтани Майдони магнитӣ;  
**segmented electrodes** — электродҳо, ба сегментҳо тақсим шуда барои паст кардани Эффекти Холл;  
**output** — сурохи барои баровардани моеъи корӣ;  
**хати сурх** — самти ҳаракати заррачаҳои мусбатзаряд;  
**хати кабуд** — самти ҳаракати заррачаҳои манфизаряд;  
**B** — индуксияи магнитӣ;  
**I** — токи электрикӣ;  
**v** — суръати танаи корӣ
**Генератори магнитоҳидродинамикӣ** — дастгоҳи энергетикӣ барои бевосита ба энергияи электрӣ табдил додани энергияи ҷисми кори (муҳити ҷараёнгузари моеъ ё газмонанд)-е, ки дар майдони магнитӣ ҳаракат мекунад.

Дастгоҳи мазкурро аз он сабаб генератори магнитоҳидродинамикӣ меноманд, ки ҳаракати муҳити ҷараёнгузаронандаро ҳидродинамикаи магнитӣ муайян мекунад. Гази ҷараёнгузаронанда (маҳсули сӯзиши сӯзишвории маъданӣ, газҳои инертӣ бо иловаи филиззоти ишқорӣ, бухори филиззоти ишқорӣ ва омехтаҳои онҳо ва ғайра), филиззоти моеъ ва электролитҳо ҷисмҳои кории генератори магнитоҳидродинамикӣ мебошанд. Генератори магнитоҳидродинамикӣ аз канали ҷисми корӣ (одатан плазма), силсилаи электромагнитӣ ва электродҳо (барои интиқоли энергияи электрӣ) иборат аст. Дар генератори магнитоҳидродинамикӣ, одатан, газро истифода мебаранд. Газ дар натиҷаи то 2500—2700 К гарм кардан ба электрон ва ионҳои мусбат (раванди ионизатсия) таҷзия шуда, ба плазма мубаддал мегардад ва қобилияти ҷараёнгузаронӣ пайдо мекунад. Ҳангоми дар канал нисбат ба майдони магнитӣ (онро силсилаи электромагнитӣ ҳосил мекунад) ба таври тарвоза ҳаракат кардани плазма дар он ду сели ба ҳам муқобилсамти ҳомилони барқаҳои мусбат ва манфӣ пайдо мешаванд, ки ба тавассути электродҳои дахлдор ба занҷири электрии беруна ва бор интиқол меёбанд. Генераторҳои МҲД то 500—1000 мВт иқтидор доранд. Генератори магнитоҳидродинамикӣ ҳам алоҳида ва ҳам якҷо бо дастгоҳи буғии турбинӣ кор мекунад. Генератори магнитоҳидродинамикии нахустини таҷрибавии иқтидораш 11,5 кВт соли 1959 дар ИМА ва нимаи аввали соли 1960 дар ҳамон ҷо генератори магнитоҳидродинамикии иқтидораш 32 мВт сохта шуда буд. Солҳои 70 садаи XX аввалин неругоҳҳои барқии намунавӣ сохта шуданд. Дар ИҶШС генератори магнитоҳидродинамикии нахустини иқтидораш 200 кВт соли 1964 сохта шуда, соли 1971 дастгоҳи энергетикии таҷрибавию саноатии дорои генератори магнитоҳидродинамикӣ-и иқтидораш 20-25 мВт ба кор даромадааст.

Тақсимоти мусбат (q>0) ва манфӣ (q<0) зарраҳои заряднок дар зери майдони магнитӣ B.

Нигаред низ
-----------

* МГД-динамо
* Плазма
* Yamato 1

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Генератори магнитоҳидродинамикӣ / Я. Ш. Самарқандӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Одилҷон Алиев** (зод. 28 декабри 1952, Конибодом) — забоншинос, номзади илмҳои филологӣ (1985), дотсент (1996). «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1996)

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1969—1974 дар шуъбаи забон ва адабиёти тоҷики факултети филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С. М. Киров таҳсил намудааст. Солҳои 1975—1976 афсари Артиши Шӯравӣ, 1976—1981 ходими илмии Институти забон ва адабиёти АИ ҶТ, 1981—1984 аспиранти Институти забоншиносии Академияи илмҳои ИҶШС, 1985—1989 ходими калони илмии Институти забон ва адабиёти АИ ҶТ, 1989—1991 муаллими калон, 1991—2009 дотсент ва мудири кафедраи забонҳои Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М. Осимӣ буд. Аз соли 2009 ҳамчун дотсенти кафедраи забони тоҷикӣ ва аз соли 2010 мудири кафедраи байнифакултетии забонҳои Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор мекунад. Оид ба забону услуби «Гурӯғлӣ» ва масъалаҳои дигари забоншиносӣ корҳои илмӣ бурдааст. Аъзои комиссияи татбиқи Қонуни забони тоҷикии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Бо нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1996) сарфароз карда шудааст.

Осор
----

* Дастури методӣ аз забони тоҷикӣ барои донишҷӯёни факултетҳои ғайрифилологӣ, Д. 2009;
* Дастури методӣ аз забони тоҷикӣ барои донишҷӯёни факултетҳои нақлиёт, соҳибкорӣ ва менеҷмент, Д. 2009.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Маъдан Одинамуҳаммад** (Маъдани Понғозӣ) — (1761, Шайдон, Ашт — 1838, Ашт) *шоир. Бо Забони тоҷикӣ ва Забони узбекӣ эҷод кардааст.*

Зиндагинома
-----------

Соли 1761 дар деҳаи Понғоз, Ноҳияи Ашт ба дунё омадааст. Маъдан аз ҳисоби набудани шароити оилавӣ, барои дарёфти бурдаи ноне дар дасти бойҳои маҳаллӣ чупонӣ мекард. Бо мурури замон ба назди муаллими шинохтаи ҳамон давр Мулло Муҳаммад Амин Хоҷӣ меравад. Дар солҳои хондан ба шеър навиштан сар кард. Айёми донишҷӯӣ ба шеъргӯӣ оғоз кард. Аввал тахаллуси эҷодиаш *Камина* буд ва баъдтар тахаллуси *Маъданро* интихоб кардааст.

Маъдан ҳарчанд ҳаёти вазнин дошт, бо вуҷуди ин сӯҳбаторою рӯҳбаланд буд. Дар ҷамъомадҳо бо сухандонию ҳазлу латифаҳояш табъи мардони ҳамсӯҳбаташро болида мекард. Дар яке аз чунин нишастҳо вақте аз вай дархост карданд, ки бо истифодаи калимаҳои аз ҳамдигар аз ҷиҳати маъно дури гул, шамшер, нон ва танбӯр шеъре бигӯяд, дарҳол рубоии зайлро эҷод кард:

*Гул бар сарам неҳу рангам бин,*
*Шамшер ба дастам деҳу ҷангам бин.*
*Ҳамчу танбур ишками холи дорам,*
*Нон ба дастам деҳу оҳангам бин.*

Ҳарчанд ӯ аз ҳудуди ноҳияи Ашт берун набаромада бошад ҳам, бо тахаллуси *Маъдани Понғозӣ* дар доираи адибони Хуқанд маъруф буд.

Мерос
-----

Аз рӯи маълумотҳои Фазлии Намангонӣ Маъдан девоне тартиб дода буд, вале девони зикршударо ҳамчун гумшуда меҳисобиданд. Муддати дароз танҳо қисме аз шеърҳояш дастрас буд, ки дар антологияи Фазли Намангонӣ ҷойгир шудаанд ва бархе аз маҷмуи шеърҳои ӯ, дар шаҳри Тошкент маҳфузанд. Соли 1962 тайи таҳқиқоти филологӣ дар зодгоҳаш деҳаи Понғоз якчанд девони шоир ёфт шуд, ки мазмунан аз ҳамдигар фарқ мекард. Танҳо қисме аз шеърҳои дар ин девонҳо буда ба нашр расида буданд. 
Маъдан чун дигар шоирони замони худ бо ду забон тоҷикӣ ва узбекӣ менавишт. Дар шеърҳои тоҷикии шоир таъсири асарҳои Ҷомӣ, Ҳилолӣ ва Бедил ба назар мерасад. Ҳамчунин дар шеърҳои узбекӣ низ таъсири асарҳои Навоӣ ва Фузулӣ дида мешуд. Маъдан якчанд мухаммас ба ғазалҳои Навоӣ навиштааст, ғазали маъруфи ӯ «Менга номеҳрибон ёр…» аз ин гуфтаҳо шаҳодат медиҳанд. Шеърҳои Маъдан ба мероси назми адабиёти тоҷику ӯзбек дохил мешавад.

Адабиёт
-------

* Шоир Маъдан//Абдуллаев В. А. Ўзбек адабиёти тарихи. Т. II. — Ташкент: «Ўқитувчи», 1967. — С. 154—156.
* Маъдан//Асрлар садоси. — Ташкент: Адабиёт ва санъат нашриёти, 1982. — С. 82.

Эзоҳ
----

1. ↑  Таърихи адабиёти ҷаҳон: Дар нуҳ боб. Боби 6. — М.: Наука, 1989. — С. 464, 466, 768.
**Андре́й Алекса́ндрович Гончаро́в** (2 январ 1918, Рязан — 7 сентябр 2001, Маскав) — коргардони рус, Артисти халқии ИҶШС (1977).

Зиндагинома
-----------

Пас аз хатми Институти давлатии санъати театрии ба номи А. В. Луначарский (ГИТИС) ихтиёрӣ ба ҷабҳаи ҷанги зидди фашистон рафт. Солҳои 1942-44 коргардони Театри 1-уми ҷабҳаии Ҷамъияти театрии умумируссиягӣ буд (дар ин давра намоишномаи «Маро интизор бош»-и К. Симонов, 1942 ва ғ.-ро ба саҳна гузошт). Солҳои 1944-66 дар театрҳои Маскав кор кард. Аз соли 1967 коргардони асосӣ (аз соли 1987 роҳбари бадеӣ)-и Театри ба номи В. В. Маяковскийи Маскав. "Трамвайи «Орзу»-и Т. Вилямс (1970), «Гуфтугӯ бо Суқрот»-и Э. Родзинский (1975), «Бону Макбет аз Мзенский»-и Н. Лесков (1979), «Ғуруб»-и И. Бабел (1988), «Себҳои лазиз, ё худ ҳақиқат хуб, аммо хушбахтӣ хубтар»-и А. Н. Островский (1989), «Кӯзпушт»-и С. Морожек (1991), «Оё ин писанди шумост»-и В. Шекспир (1997) аз ҷумлаи маъруфтарин намоишномаҳои басаҳнагузоштаи ӯянд. Ба намоишномаҳои Г. ҳунари баланди саҳнагузорӣ, пурвусъатӣ ва умқи ифшои андеша, намоишкориҳои равшан, тавзеҳи шадиду замонавии низоъҳо хос буданд. Аз соли 1945 дар Институти давлатии театрии ба номи А. В. Луначарский принсипҳои омӯзиши муштараки коргардонҳову ҳунарпешагон (актёрҳо)-ро ҷорӣ намуд. Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1988), дорандаи Мукофоти давлати ИҶШС (1977, 1984) ва Мукофоти давлатии Федератсияи Русия (1999).

Эзоҳ
----

1. 1 2  Гончаров Андрей Александрович // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Сарчашма
--------

* Гончаров Андрей Александрович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Одина Мирак** (6 марти 1939 — 12 январи 2015) — рӯзноманигор, шоир, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1970), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1988)

Зиндагинома
-----------

**Одина Мирак** 6 марти соли 1939 дар деҳаи Дегрези ноҳияи Муъминободи вилояти Хатлон таваллуд ёфтааст. Соли 1962 факултаи таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм кардааст. Аз моҳи июли соли 1962 то августи 1965 дар сохтмони шоҳроҳи Саланги Ҷумҳурии Демократии Афғонистон тарҷумонӣ, баъдан дар рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» (ҳозира «Ҷумҳурият») ба сифати ходими адабӣ кор кардааст. Моҳи марти соли 1972 дигарбора ба Афғонистон рафта, дар сохтмони шоҳроҳи Мазори Шариф — Ҳайратон, Мазори Шариф — Шибирғон, эъмори бандари Ҳайратон ва Пули Дӯстӣ тарҷумонӣ кардааст. Баъдан, муддате дар нашриёти «Ирфон» муҳаррир буда, аз феврали соли 1979 то октябри ҳамон сол дар Ҳукумати шаҳри Душанбе фаъолият бурдааст. Моҳи октябри соли 1979 ба сифати тарҷумон ба Институти ҳавошиносии Афғонистон ба кор фиристода шудааст. Чанде дар он ҷо ва, баъдан, дар Бандари Ҳайратон хидмат кардааст. Баъди бозгашт корманди муассисаҳои нашриётҳои «Ирфон»-у «Адиб» будааст. Аз соли 1970 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон, аз соли 1988 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.
12 январи соли 2015 вафот кард.

Эҷодиёт
-------

Баробари хидмати давлатӣ, «Фарҳанги русӣ-дарии ибораву истилоҳоти ҳавошиносӣ»-ро ба чоп расондааст. Ашъораш дар маҷмӯаҳои «Боздид» (1981), «Гули орзу» (1984), «Забони дил» (1988), «Шукуфаи ҳавас» (2001), «Гули нав» (2003), «Муъминободнома» (2005), «Чашмаи Офтоб» (2008) ва ғ. ба табъ расидаанд. Маҷмӯаҳои шеърии Н. Гончаров «Кайҳоннавард мешавам» ва Ф. Дзержинский «Шамолаки форам»-ро аз русӣ ба тоҷикӣ гардондааст. Дар тарҷумаи ашъори А. С.Пушкин, М. Ю.Лермонтов, Т. Г. Шевченко, Ғ.Ғулом, Й.Милев, Қ.Оразов, О.Чорӣ, У. Султонов ва диг. иштирок доштааст.

Ҷоизаҳо
-------

* Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон;
* Дорандаи чандин мукофоту ифтихорнома.

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с.127 ISBN 978-99947-2-379-9
**Генератори аэрозол** — дар кишоварзӣ дастгоҳ барои бо усули термомеханикӣ ҳосил кардану пош додани моддаҳои заҳрогин (нигар Аэрозолҳо) бо мақсади маҳв сохтани ҳашароти зараррасони боғ, бешазор ва зироат, безарар гардонидани анбору гармхонаҳо ва ғайра.

Генератори аэрозол аз камераи сӯзиш, зарф барои маҳлули корӣ (заҳр) ва бензин, насосҳо барои интиқоли маводди сӯхт ва маҳлул, системаи афрӯзиши омехтаи сӯзишворию ҳаво, пошдиҳанда ва ҳавофишор иборат аст. Газҳои тафсоне, ки дар камераи афрӯзиш ҳосил мешаванд, ҳангоми аз пошдиҳанда гузаштан, маҳлули кориро бухор менамоянд. Омехта аз ҷумак пош хӯрда, бо ҳавои берун махлуту хунук мешавад ва ба бухор табдил меёбад. Генератори аэрозол гуногун мешавад: АГ-УД-2 (паҳноии кораш 50-100 м), ОАН «Ракета» (60-90 м), АПП-0,5 «Микрон» (то 10 м) ва ғ. Маҳсулнокии онҳо аз 1,7 (АПП-0,5 «Микрон») то 60 (ОАН «Ракета») га/соат аст. Генератори аэрозол аз муҳаррики худ (АГ-УД-2) ё тавассути наварди таҳвили иқтидори трактор (ОАН «Ракета») ба кор медарояд. Генератори АПП-0,5 «Микрон» баъди афрӯзиши аввалин худкор аст. Дар мавриди кор генератори АГ-УД-2-ро дар бордони мошин ё трактор меоранд. Генератори аэрозол-и ОАН «Ракета» ба трактори иқтидораш миёна насб карда мешавад. Генератори аэрозол-ро дар Тоҷикистон низ истифода мебаранд. Солҳои 80 садаи XX олимони Институти кимиёи кинетикӣ ва сӯзиши Шуъбаи сибирии АИ ИҶШС ва Институти зоология ва паразитологияи АИ ҶШСТ генератори диспероид (пошхӯрии моеъ)-аш танзимшаванда сохта, дар хоҷагиҳои ноҳияҳои Қумсангиру Фархор санҷидаанд. Он имкон медод, ки ба пахтазор аз болои мошини қад-қади майдон дар ҳаракат буда дору пошида шавад. Дар натиҷаи аз боло пошидани дору рустанӣ нисбатан кам зарар дида, ҳашарот тамоман маҳв мегардад.

Дар тиб
-------

Генератори аэрозол дар тиб дастгоҳе, ки дар ҳаво моеъро ба гард табдил медиҳад. Онро барои бо аэрозолҳо (ваксинатсия, ингалятсия ва кимиёшифоии берунӣ) ба организм таъсир расонидан кор мефармоянд. Барои дизенсексияи маҳал, бино ва иншоот низ истифода мегардад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Догода П. А. Воложанинов С. С. Догода Н. П. Механизация химической зищиты растений. Симферополь. 2000;
* Хомякова Л. Г. Зайцева И. Г. Мнушко З. Н. Компанеец Е. И. Аэрозоли для лечения заболеваний органов дыхания. М. 2003.

Сарчашма
--------

* Генератори аэрозол // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)

 |
**Андеша**  (форсӣ: انديشه‎) — шаҳр дар Бахши марказиии шаҳристони Шаҳриёри, устони Теҳрони Эрон. Барӯйхатгирии аҳолии соли 2006 шумораи аҳолии он 75,596 нафар ҳисоб кардааст. Аммо, дар охирин барӯйхатгирии аҳолӣ дар Эрон, шумораи аҳолии ин шаҳр тақрибан 116,063 нафар буд.

Теъдоди одамоне, ки дар ин шаҳраки нави аҳолинишин дар соли 2000 31,650 нафар буданд ва интизор меравад шумораи онҳо то охири «Нақшаи сеюм» ба 50 000 нафар расад. Андеша дорои иқтидори пурраи он 150,000 сокин мебошад.

Ҳавзи шиноварии Goldenwaters дар соли 2015, аз ҷумла ду маҷмааи ҷудогона барои мардону занон сохта шуд; ҳар як комплекс ҳавзи шиноварӣ (умқи 4 метр), ҳавзи кӯдакон, саунаҳои хушк, ҳуҷраи буғӣ, джакузӣ, ҳавзи оби хунук, нақби туман ва борон ва қаҳвахона дорад. маълумоти бештар дар сайти Goldenwaters

Нақлиёт
-------

Ба шаҳр автобусҳо аз ҷониби мунисипалии муниципалитети Андеша ва Ташкилоти автобусҳои атрофи шаҳр хидмат мерасонад, ки шаҳрро бо Теҳрон ва Қараж мепайвандад.

Нигораҳо
--------

* 
*

Эзоҳ
----



| ⚙️ Андеша (шаҳр, Эрон) |
| --- |
| Парчами Эрон | 
* Теҳрон
* Андеша
* Боғистон
* Бумаҳен
* Варомин
* Гулистон
* Дамованд
* Исломшаҳр
* Килон
* Қарчак
* Қудс
* Малорд
* Насимшаҳр
* Пардис
* Покдашт
* Рай
* Солеҳия
* Чаҳордонгаҳ
* Шаҳриёр
* Фирӯзкӯҳ

 |
| Вилояти Кӯлоб |
| --- |
|  |
|
|
| Донистаниҳо |
| Кишвар : |  Иттиҳоди Шӯравӣ  |
| Ҷумҳурӣ : |  ҶШС Тоҷикистон  |
| Марказ : | Кӯлоб |
| Замони таъсис : | 27 октябри 193929 декабри 1973 |
| Замони барҳам хурдан: | 25 августи 19552 декабри 1992 |
|
| Ҷуғрофиёи табиъӣ |
| Паҳноварӣ : | 12 000 км² |
|
| Шумораи шаҳракҳо : | 1 |
| Шумораи ноҳияҳо : | 8 |
|
| Мардум |
| Аҳолӣ (1989) : | 621 000 кас |
| Забони расмӣ : | русӣ, тоҷикӣ |
| Забонҳои гуфторӣ : | тоҷикӣ, узбакӣ |
| Мазҳаб : | ҳанафӣ |
|
| Нишониҳо |
| Сарвожа : |  |
| ISO-намоя : |  |
| Пешшумора : |  |
| Нишонии почта : |  |
| Замон : | UTC+5 |
| Шумораи мошинҳо : | КЮ |

**Вилояти Кӯлоб** (форсӣ: **ولایت کولاب**‎) — воҳиди тақсимоти кишварӣ дар Ҷумҳурии Шӯравии Сосиалистии Тоҷикистон дар солҳои 1939—1955 ва 1973—1988 буд. Ин вилоят дар ҷануби кишвар, дар дараи рӯди Қизилсу ҷойгир буд.

Маркарзи идории вилоят шаҳри Кӯлоб буд.

Таърих
------

Вилояти Кӯлоб бори нахуст дар соли 1924 ташкил шуд ва то соли 1929 вуҷуд дошт, аммо дар он сол ба округ табдил дода шуд. Соли 1931 округи Кӯлоб барҳам дода шуд ва сарзамини он тобеъи ниҳодҳои раҳбарии ҷумҳурӣ шуд. Солҳои 1931—1936 сарзамини Кӯлобро ба ноҳияҳо бахш карданд. 12 марти соли 1938 округи Кӯлоб дубора бунёд шуд, аммо як сол пас барҳам дода шуд.

Тақсимоти ҶШС Тоҷикистон дар соли 1940
Дувум бор вилояти Кӯлоб бо Қарори Президиуми Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ аз 27 октябри соли 1939 таъсис ёфт ва ноҳияҳои Балҷувон, Данғара, Дашти Ҷум, Кангурт, Қизилмазор, Колхозобод, Кӯлоб, Муъминобод, Сарихосор, Фархор, Ховалинг ва Шӯроободро дар бар мегирифт.

Вилояти Кӯлоб бо Қарори Президиуми Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ аз 24 августи соли 1955 барҳам дода шуд ва сарзамини он тобеи ниҳодҳои раҳбарии ҷумҳурӣ ва бахше аз вилояти Қурғонтеппа шуд.

Вилояти Кӯлоб 
29 декабри соли 1973 вилояти Кӯлоб севум бор таъсис дода шуд ва то сентябри соли 1988 мавҷуд буд то ин ки бо вилояти Қурғонтеппа ҳамроҳ шуд ва вилояти Хатлонро ташкил дод.

Бахшбандии вилояти Кӯлоб дар соли 1988
--------------------------------------

|  |
| --- |
| **Ноҳияҳои вилояти Кӯлоб дар соли 1988** |
| Ноҳия | Марказ |
| Восеъ | Восеъ |
| Данғара | Данғара |
| Кӯлоб | Кӯлоб |
| Ленинград | Ленинград |
| Маскав | Маскав |
| Совет | Совет |
| Ховалинг | Ховалинг |
| Фархор | Фархор |
|


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

Эзоҳ
----

1. ↑

Сарчашма
--------
**Андоз аз истифодабарандагони қаъри замин** — чунин пардохтҳои махсуси пулие мебошад, ки ба буҷаи ҷумҳурӣ мутобиқи шартнома оид ба амалиётҳое, ки ба истифодабарии конҳо дахл доранд, анҷом дода мешавад.

Талаботи пардохт
----------------

Талабот оид ба пардохти андоз ва пардохтҳои махсус, ки барои истифодабарандагони қаъри замин муқаррар мешавад, дар шартномаҳо оид ба истифодаи қаъри замин байни сармоягузор ва мақомоти салоҳиятдоре, ки аз ҷониби Ҳукумати ҶТ ваколатдор карда шудааст, мувофиқи қонунгузории амалкунанда муайян карда мешаванд. Андозбандии истифодабарандагони қаъри замин бо назардошти намудҳои асосии шартномаҳои сармоягузорӣ ба ду навъ тақсим мешаванд:

* дар нисбати истифодабарандагони қаъри замин пардохтани тамоми намудҳои андоз ва пардохтҳои махсусро, ки тибқи Кодекси андози ҶТ муқаррар шудаанд, пешбинӣ мекунад;
* аз ҷониби истифодабарандагони қаъри замин супоридани ҳиссаи ҶТ оид ба тақсими маҳсулот, инчунин пардохти намудҳои алоҳидаи андоз ва пардохтҳои ба онҳо баробаркардашуда пешбинӣ мекунад..

Андозҳо аз истифодабарандагони қаъри замин дар шакли бонусҳо ва роялти ба буҷети умумиҷумҳуриявӣ ба таври ҳатмӣ аз тарафи ҳамаи истифодабарандагони қаъри замин пардохта мешавад. Истифодабарандагони қаъри замин зимни истихроҷ ва коркарди канданиҳои фоиданок ва маъданҳои гуногун ба буҷети давлат бояд ҳатман андозҳо супоранд. 

Бонусҳо пардохтҳои яккаратаи пулӣ барои истифодабарандагони қаъри замин ба буҷети давлат мебошанд. Бонусҳо дар ду намуд, яъне бонуси обунавӣ ва бонуси кашфи тиҷоратӣ пардохт мешаванд. Меъёр ва андозаи бонусҳоро Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ мекунад. 

Роялтӣ ҳамчун шакли андозҳои ҳатмӣ аз ҷониби истифодабарандагони қаъри замин дар алоҳидагӣ, доир ба ҳар намуди канданиҳои фоиданок ба буҷети давлат супорида мешавад. Ҳаҷми роялтӣ вобаста ба манбаи андозбандӣ, заминаи ҳисобкунӣ ва меъёр муқаррар карда мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М. А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009. — С. 48
2. ↑  Қонуни андози Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 21 июли 2010 № 27

Сарчашма
--------

* Андоз аз истифодабарандагони қаъри замин / С. Ҳабибов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Генотип** (аз ген ва тип — хел, навъ) — маҷмӯи генҳои хромосома, ки омили ирсии андомгон буда, сохту фаъолияти ҳаёт ва рушди аломату хосиятҳои онро муайян мекунад.

Генотип силсилаи ягонаи генҳо буда, онҳо бо якдигар робитаи мураккаб доранд. генотип меъёри вокуниши андомгонро (организм) дар шароити тағйирёбандаи муҳит муқаррар мекунад, фенотиперо ба вуҷуд меоварад, ки аз рӯйи он нисбат ба генотип ҳукм рондан имконнопазир аст, зеро андомгони генотип-ашон гуногун фенотипи яксон ва баръакс, андомгони генотип-ашон яксон, фенотипи гуногун доранд. Барои муайян намудани таркиби генотип аз усули ҷуфтикунии таҳлилӣ ва таҳлили генетикии авлод истифода мекунанд. генотип дар натиҷаи мутатсия тағйир меёбад. Ҳангоми афзоиши нашвӣ генотип ҳамчун ҳомили маълумоти ирсӣ бетағйир буда, аз насл ба насл мегузарад (ба истиснои ҳолатҳои пайдоиши мутатсия), ҳол он ки фенотип вобаста ба шароити муҳит тағйир меёбад. Дар онтогенез генотип ҳамчун унсури мутаҳаррику тағайирёбанда амал мекунад, чунки дар давраҳои гуногуни рушди андомгон гоҳ як навъ ва гоҳ навъи дигари генҳо фаъоланд. Истилоҳи генотип баъзан барои ифодаи гурӯҳи генҳо ё генҳои алоҳида истифода мешавад.

Нигаред низ
-----------

* Фенотип

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Генотип // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ҳушёр** — номи кӯл аз силсилаи кӯлҳои Марғзор, дар дараи Шинги ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, дар натиҷаи селовард ва обоварҳои дарёчаи Гӯрдара банд шудани маҷрои дарёи Шинг ба вуҷуд омадааст. Тӯлаш 770 м, бараш ба ҳисоби миёна 130 м, чуқуриаш то 15 м, ҳаҷми об 0,73 млн.м³, масоҳати сатҳи об 0,10 км² мебошад. Манбааш асосан оби дарёи Шинг, ки он аз кӯли Нофин гузашта, ба Ҳушёр мерезад. Аз соҳили чапи кӯл дарёчаи Гӯрдара низ оби худро ба Ҳушёр мерезад. Пасту баландшавии солонаи сатҳи об чандон зиёд нест. Обаш ширин ва шафоф аст.

Ҳушёр кӯле, ки бари кӯли Соя ҷойгир шудааст. Аз ин кӯл мардуми деҳаи Гурдара истифода мекунанд. Ранги кӯли Ҳушёр бо кабудиш андак аз кулҳои дигар тафовут дорад, зеро рӯшантар аст.

Нигаред низ
-----------

* Ҳафткӯл
* Искандаркӯл

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳомидов Д. Р. Таҳқиқи забоншиносии гидронимҳои мавзеъҳои таърихии тоҷикнишин/Рисолаи докт. илми филол. — Душанбе, 2018. — С. 123. — 470 с.(тоҷ.)
2. ↑  ТОҶИКИСТОН АЗ АФЛОК АСТ»/ТВ "Сафина". 29 июли 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 23 апрели 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Ҳуқуқи андоз** — қисмати зерсоҳавии ҳуқуқи молиявӣ буда, аз маҷмӯи меъёрҳои ҳуқуқие иборат мебошад, ки муносибатҳои ҷамъиятии андозро ба танзим медароранд. Барои он ки пардохтҳои андоз ба буҷет ба ҷо оварда шавад, механизми махсуси муносибатҳои ҷамъиятие заруранд, ки дар
шароити онҳо субъектони ин муносибатҳои ҷамъиятӣ амалиётҳои аз ҷиҳати ҳуқуқӣ аҳамиятнокро ба амал
бароранд ва иҷрои мақсади андозро
таъмин намоянд. Бинобар ин, зарурати мавҷудияти силсилаи томи муносибатҳои ҷамъиятии табиатан якхела, ки ба талаботи ба маблагҳои
пулӣ доштаи давлат хидмат мекарданд, зарурати мавҷудияти қисмати
зерсоҳавии ҳуқуқи молиявиро пешакӣ муаяйн менамояд, ки он вази-
фаи ба вуҷуд овардан ва танзими ин гуна муносибатҳоро иҷро мекард.

Нигаред низ
-----------

* Андозсупоранда

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 523
**Ҳуқуқ ба маҳрамияти мукотиба, суҳбати телефонӣ ва мухобирот** - Конститутсия ҳуқуқи шахсро ба маҳрамияти мукотиба, суҳбати телефонй ва мухобирот, ба истиснои мавридҳое, ки дар қонун нишон дода шудааст, кафолат медиҳад (моддаи 23). Дар бораи ҳаёти шахсии инсон бе розигии ӯ
ҷамъ намудан, нигоҳ доштан, истифода ва паҳн кардани маълумот манъ аст. Дар асоси қонун ва аз муассисаҳои почтаю телеграф бароварда гирифтани ашёи мукотибаи шахсӣ фақат бо иҷозати прокурор ё бо таъйинот ё қарори суд мумкин аст. Тартиби таъмини м а ҳ р а м и я т и м ӯ к о т и б а ,
суҳбатҳои телефонй, муросилот ва мухобироти шахс вазифаи коркунони муассисаҳои алоқа мебошад. Тартиби ба хатту хабарҳо манъ гузоштан ва азназаргузаронию ҷудо карда гирифтани онҳо дар Кодекси мурофиаи ҷиноятй танзим ёфтааст.

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 516 - 517
**Ҳуқуқи асосӣ** (англ. Constitutional law), **ҳуқуқи конститусионӣ** (русӣ: конституцио́нное пра́во) — яке аз барҷастатарин шохаҳои илми ҳуқуқ ва зермаҷмӯъа ҳуқуқи умумӣ ва муҳиммтарин бахш аз ҳуқуқи дохилӣ аст, ки дар он аз сохтори ҳукумат дар сатҳ калон, режими сиёсии он, вазифаҳо ва ихтиёроти унсурҳои ташкилдиҳандаи ҳукумат аз сӯе ва равобити ҳукумату шаҳрвандон ва ҳуқуқу озодиҳои бунёдини шаҳрвандон аз сӯи дигар сухан гуфта мешавад.[1] Ҳуқуқи асосе, ки ҳуқуқи сиёсӣ низ хонда мешавад, куллияи қавоиде аст, ки вазъу шакли ҳукумати як миллатро муайян намуда, аъзои роҳбарӣ ва қувваҳои муҳимми мамликатро ташкил медиҳад ва ҳамчунин равобити мутақобил қувваҳи мазбурро баён карда ва ҳудуди онҳоро нисбат ба афроди миллат маълум мекунад.

Дар ҳуқуқи асосӣ, равиши зарурии танзими равобити иҷтимоъӣ ҳоким аст ва бештари қоидаҳои марбут ба равобити қудрат ҳатмӣ ё боздоранда аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Авакьян С. А. Конституционное право России. Учебный курс : учебное пособие : в 2 т. / С. А. Авакьян. — 7‑е изд. перераб. и доп. — Москва : Норма : ИНФРА‑М, 2021 — С.75

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)
* Treccani
* Universalis
* Гранат

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 133184083
* GND: 4062801-2
* J9U: 987007555407705171
* LCCN: sh85031329
* NDL: 00565537
* NKC: ph116908

 |

 |
**Ҳуқуқ ба истифодабарии забони модарӣ** — аз ҳуқуқҳои инсон ба шумор рафта, барои инкишофи нерӯи ақлии инсон омили асосӣ мебошад. Ҳар як шаҳрванд ҳуқуқ дорад аз забони модарии худ озодона истифода кунад, таълим гирад, омӯзад ва эҷод намояд. Инчунин бо забони модарии худ ба суд муроҷиат намояд ва дар мурофиаи судӣ аз он истифода барад. Конститутсияи Тоҷикистон муқаррар менамояд, ки ҳамаи миллатҳо ва ҳалқиятҳое, ки дар ҳудуди ҷумҳурӣ зиндагӣ мекунанд, ҳақ доранд, ки аз забони модариашон озодона истифода кунанд.

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқҳои инсон

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М. А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009. — с. 516
**Баҳром ибни Мардоншоҳ** (форсӣ: بهرام بن مردانشاه‎) — нависанда ва мутарҷими форс-тоҷик (нимаи дуюми садаи 8).

Эҷодиёт
-------

Яке аз ашхосе мебошад, ки «Худойномак»-ро аз паҳлавӣ ба арабӣ тарҷума кардааст. Дар осори таърихии арабию форсӣ, китобҳои Ибни Надим «ал-Феҳрист», Ҳамзаи Исфаҳонӣ, «Тарҷумаи Таърихи Табарӣ», «Муҷмал-ут-таворих ва-л-қисас», «Осору-л-боқия»-и Берунӣ ва ғ. дар бораи Б. ва кори анҷомдодаи ӯ маълумоти гуногун дода шудааст. Ҳамзаи Исфаҳонӣ номи китоби Баҳром ибни Мардоншоҳро «Таърихи мулуки банӣ Сосон» – ислоҳи Баҳром ибни Мардоншоҳ – мӯбади шаҳри Шопур аз билоди Форс номидааст. Дар кулли осори дигари арабию форсӣ асари Б. «Таърихи подшоҳон» номида шудааст ва он таърихи подшоҳони Эронро аз Каюмарс то намояндаи охирини давлати Сосониён – Яздгурди III дар бар мегирифтааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳром ибни Мардоншоҳ / Н. Зоҳидов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Донишномаи Сомониён. Ҷ. 1. Х. 2008.
**Баҳс** (ар. بحث‎ — гуфтугӯ, муколама), **мунозара** — дар таърихи фалсафа исботи хабар бо далелу бурҳон, ки дар натиҷаи мунозара ба даст меояд. Аз ин рӯ, ҳикмати машшоъро, ки бунёду бунёнаш Б. ва мунозира аст ва маърифати ботиниро намепазирад, ҳикмати баҳсӣ (бар хилофи ҳикмати кашфию завқӣ) меноманд. Фахруддини Розӣ дар «Ҷомеъ-ул-улум» силсилаи одоби мунозараро баён карда, моҳияти асосии дарёфти ҳақиқати илмиро дар тасаввур (лафзест, ки аз он маънӣ мафҳум мешавад) ва тасдиқ (собит намудани нисбати одаму вуҷуди чизе ба чизе) мебинад. Илми муосир низ ба тавассути Б. собит шудани ҳақиқатро эътироф мекунад.

Нигаред низ
-----------

* Ҷадал

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳс // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Баҳрини Дарвозӣ** (форсӣ: بحرین دروازی‎, **Баҳрӣ**), **Нурулҳақ валади Мавлоно Абдулҳай валади Мавлоно Абдулқаҳҳор** (1860, деҳаи Сангевни Дарвоз — 1915, ҳамон ҷо) — шоири тоҷик.

Зиндагинома
-----------

То 15-солагӣ дар назди падараш таҳсил кард. Баъдан падараш барои идомаи таҳсил ӯро ба назди яке аз шахсони донишманди Дарвоз Махдуми Аълам бурд. Б. аз Махдуми Аълам аксар илмҳо аз қабили риёзиёт, ҳикмат, фалакиёт, ҳандаса, мантиқ, фалсафаро омӯхт ва баъдан устодаш дар назди шогирд оҷиз монд. Бо маслиҳату тавсияи Махдуми Аълам Б. барои идомаи таҳсил ба Бухоро рафт. То ба Бухоро омадан Б. чун шахси донишманд шуҳрат ёфта буд. Баъзе мударрисони мад-расаи Кӯкалтош, ки Б. дар он ҷо ба таҳсил шурӯъ кард, ин ҷиҳати корро эътироф менамуданд. Дар муддати 10 соли таҳсил доираи донишу фазилати Б. боз ҳам васеъ гардид. Пас аз хатми таҳсил ба тадрис машғул шуд. Дар атрофи ӯ чанде аз толибилмон ҷамъ омаданд ва роҷеъ ба масоили илмӣ баҳс меоростанд. Обрӯву эътибор пайдо кардани Б. боиси рашку ҳасади баъзе «уламо» гардид ва сафи душманонаш афзуд. Ба ҳамин сабаб вай Бухороро тарк карда, ба зодгоҳаш баргашт. Мадрасаеро обод кард ва ба тадрис машғул шуд. Дар баробари илму дониш Б. аз шеъру шоирӣ низ огоҳии комил дошт. Девони ашъораш дастрас нагардидааст, вале дар аксар тазкираҳову баёзҳои а. 19 ва ибт. а. 20, дар «Намунаҳои адабиёти тоҷик» (1940) шеърҳои дар анвои гуногуни адабӣ сурудаи Б. сабт гардидаанд. Забони ашъори Б. содаву равон аст. Вай аз пайравони сабки хуросонӣ буд. Мавзӯъҳои ашъораш ирфон, ишқ, баёни баъзе масоили фалсафиву ахлоқӣ ва ғ. мебошад. Абёти зерин аз ӯянд:

> Дили девона бо мушкинхате то ошно кардам,   
> 
> Саропои вуҷудам лоласон доғи ҷафо кардам.   
> 
> Муҳаббат дорадам дур аз шукӯҳи ғайратомезӣ,   
> 
> Ҷабини саҷдафарсо дар раҳаш чун нақши по кардам.   
> 
> Ҷунунэҷод будам аз нигоҳи диққатомезе,   
> 
> Зи шӯри толеъ акнун кори Маҷнун ибтидо кардам.   
> 
> Дилам хун шуд зи истиғнои он номеҳрубон, ё Раб,   
> 
> Ки дашноме надодам он қадар, ӯро дуо кардам.   
> 
> Ба ёди орази гулгашти шӯхи бевафо дишаб   
> 
> Чу булбул дар гулистон аз фироқаш нолаҳо кардам.   
> 
> Румузи ишқбозӣ шеваи фитрат намедонад,   
> 
> Зи хуни дида фаршу бистари худ бӯриё кардам.   
> 
> Бурун рафт аз сарам савдои васли ҷаннату Ризвон,   
> 
> Кунун ман орази гулгуни ӯро муддао кардам.   
> 
> Шикебоӣ рабуд аз хотири ман шӯри ҳиҷронаш,   
> 
> Чу най даврони ҳастӣ сар ба сар вақфи наво кардам.   
> 
> Надорад иқтидору тоқати дигар дили Баҳрин,  
> 
> Макун з-ин сон тазаллум, в-арна бар ҳақ додҳо кардам.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳрини Дарвозӣ / С. Ализода // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Ҳабибов А. Ганҷи парешон, Д. 1984.
* احمد نجیب الله. سخنوران دروازی. کابل، ۱۳۴۹
**Ордени "Дўстлик" (Дӯстлик)** — ҷоизаи давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон. Ин орден бо ташаббуси Сарвари давлат Ислом Каримов дар иҷлосияи 5-6 майи соли 1994 дар Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Ӯзбекистон таъсис дода шудааст  .

Ордени «**Дўстлик**» (тарҷума аз ӯзбекӣ — «дӯстӣ») ба шахсоне, ки дар таҳкими дӯстӣ, бародарӣ ва ризоияти мутақобилаи байни намояндагони ҳамаи миллату миллатҳо, саҳм дар таҳкими дӯстӣ ва ҳамкории байни халқҳои Ӯзбекистон саҳм гузоштаанд, мукофотонида мешаванд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Высокие награды свободной страны(пайванди дастнорас — *таърих*). 21 марти 2009 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 июни 2007.
**Баҳром Гадоев** (18 марти 1996, Тоҷикистон) — варзишгари тоҷик (таэквон-до). Устоди варзиши дараҷаи байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
Ғолиби мусобиқаи байналмилалӣ дар Ҷумҳурии Қирғизистон (2007), чемпиони Ҷумҳурии Тоҷикистон (2004—2013), чемпиони мусобиқаҳои байналмилалӣ (Душанбе, 2010, 2011), ғолиби Чемпионати Осиё байни наврасон (Непал, 2014). Чемпиони ҷаҳон байни наврасон (Душанбе, 2014), дорандаи медали нуқраи Чемпионати ҷаҳон байни калонсолон (Булғория, 2015). Донишҷӯи курси факултаи таърихи Донишгоҳи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Айни ҳол мураббии Федератсияи Таэквон-до ва кикбоксинги Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гадоев Баҳром // Донишномаи Душанбе. — Д.: СИЭМТ, 2016. — С. 228. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.
Орд
Халтаҳои орд
**Орд** (форсӣ: **آرد**) — маҳсули ғаллаи дар осиё кашидашуда; кӯфта ва соидашудаи ғалла. Як навъ маҳсулоти хӯрокӣ, ки аз дони зироати гуногун (асосан аз гандум, инчунин аз ҷав, ҷавдор, сулӣ, ҷуворӣ, марҷумак, арзан, нахӯд ва ғайра) мекашанд.

Навъҳои орд
-----------

Тоҷикон дар гузашта, ки орди гандум камёб буд, аз орди ҷав, ҷуворӣ, боқило, арзан, нахӯд ва дигар зи­роатҳо низ истифода мебурданд. Масалан, аз орди ҷу­ворӣ нони зағора мепухтанд. Ҳоло дар пухтупаз асосан орди гандум (навъҳои якум ва олӣ)-ро истифода мебаранд.

Орд дар таббохии тоҷикон
------------------------

Орд дар таббохии тоҷикон дар гузашта ва имрӯз ҳам мавқеи хос дорад. Тоҷикон ордро барои тайёр кардани навъҳои гуногуни нон, таомҳо (оши угро, оши ӯмоч, оши туппа, туппаи дасткан, атола, ордбирён ё гардсӯз, барак, манту, хонума ва ғайра), маҳсулоти қаннодию хӯрокиҳои гуногун (чалпак, чагалдак, салла, чакчак, паҳлавак ва ғайра) аз за­мон­ҳои қадим истифода мебаранд.

Боварҳои мардумӣ нисбат ба орд
------------------------------

Нисбат ба орд дар байни мардуми то­ҷик бовару эътиқодҳои гуногун мав­ҷу­данд. Тоҷикон ордро рамзм сафедӣ, бахту саодат ва ба­рору кушоиши кор медонанд. Масалан, ҳангоми ба хо­наи бобои па­дарӣ овардани тифли навзод, ба хонаи домод овардани арӯс ба китфу пешонии онҳо орд мезаданд, ки рамзи бапою қадам будан ва хушбахт шудани онҳост. Ё ба китфи шахси ба сафари дур раванда ё аз сафари дур баргарданда ҳам орд мепошанд, ки сафараш бехатар шавад ва аз сафар сиҳ­ҳа­ту саломат ба хона баргардад. Дар тӯйи арӯсӣ маросимҳои ордбезон ва дастчарбонро (ни­гар дастчарбон) анҷом медиҳанд, ки баъди ин арӯс дар хонаи хусураш ҳуқуқи таомпазӣ пайдо мекунад. Дар гузашта ҳангоми ба хидмати аскарӣ ё сафари дур рафтани аъзои оила тоҷикон ба онҳо ҳатман нонеро мегазониданд ва то ба хона баргаштани онҳо он нонро нигоҳ медоштанд. Мардум бовар доштанд, ки нони насибакардаашон онҳоро ҳатман сиҳҳату саломат ба хонаашон бозмегардонад. Ҳамчунин ба зери болини тиф­ли навзод кул­ча мемонданд ва бовар доштанд, ки нон қувваҳои бади зиёнкорро дур карда, тифли навзодро аз таъсири онҳо эмин нигоҳ медорад. Мардуми Бадахшони Тоҷи­кис­тон дар арафаи иди Наврӯз тоқиро чорқат карда, ба орд олуда, ба сутунҳои хона мезананд, ки рамзи покию тозагӣ ва хубу бобарор омадани соли нав мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ.1 А–О./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – Москва 1969, - c.921

Сарчашма
--------
**Ибриқ** (ар. ابریق‎ — муарраби обре ё обрез) — обрез, обдастон, офтоба, кӯза ё зарф барои нигоҳдории обу шароб, шустушӯ ва вузӯ.

Ибриқ шаклҳои мухталиф дошт: баъзе дорои нӯла ва баъзе дорои даста ва қисме дорои ҳар ду бо даҳонаи кашида ва дастаи баланд. Тафовути шаклҳо ба истифодаи мухталифи он далолат мекунад. Чунончи, барои шустушӯ аз ибриқи дастадор ва нӯлакдор ва барои нӯшидан аз ибриқи дастадори бенӯл истифода мешавад. Ибриқ аз филиз, сафол, чарм, шиша ва пластика сохта шуда, гоҳе нақшҳо низ дорад. Ибриқ дар Қуръон (56:18) ба шакли ҷамъ (абориқ), ба маънои ҷоми шароби биҳиштӣ зимни васфи яке аз маҷлисҳои шодии муқаррабон омадааст. Ибриқ дар адабиёт ба маъноҳои вазне баробари ду ман («Мафотеҳу-л-улум»-и Хоразмӣ), шамшери тобон (дурахшон) ва зани соҳибҷамол низ корбурд шудааст.

> Ибриқи майи маро шикастӣ, Раббӣ,  
> 
> Бар ман дари айшро бибастӣ, Раббӣ. 
> 
> 
> Хайём
> 
> 

> Пас фурӯшад аблаҳ имонро, шитоб  
> 
> Андар он тангӣ ба як ибриқи об. 
> 
> 
> Маснавии маънавӣ
> 
> 

> ... дузде бетавфиқ ибриқи рафиқ бардошт, ки ба таҳорат меравад, ба ғорат рафт.
> 
> 
> Гулистон
> 
>

Адабиёт
-------

* Шакурзода О. Шарҳи «Гулистон». Д. 2014;
* دهخدا علی اکبر. لغتنامه. جلد ١. تهران، ١٣٧٧ ش.؛
* .دانشنامۀ دانش گستر. جلد ١. تهران، ١٣٨٩ ش

Сарчашма
--------

* Ибриқ // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Баҳҷат** (форсӣ: بهجت‎) **Бедори Ӯротеппагӣ** (с. тав. ва ваф. номаълум) — шоири тоҷик (а. 19).

Дар мадрасаи Кӯкалтоши Бухоро таҳсил кардааст. Аз шоирони ҳавзаи адабии Ӯротеппа буда, ба гуфтаи тазкиранигорон девони ашъорашро худаш мураттаб карда будааст, вале он то ҳол (2013) дастрас нагардидааст. Намунаҳои ашъораш дар баёзҳову тазкираҳо, мас. «Маҷмӯаи шоирон»-и Фазлии Намангонӣ омадаанд. Байтҳои зерин аз ӯст: 

> Чун шаҳидон дар ғамат гар хуни худ резем мо,   
> 
> Рӯзи ҳашр аз хок чун гул сурхрӯ хезем мо.   
> 
> Сӯхтан моро ба ранги шамъ гул бар сар ниҳод,   
> 
> Дархури сомони офат ишратангезем мо. 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳҷат / С. Султонов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Шайх Иброҳим Гулшании Бардаъӣ** (1426, Бардаъ — 1534, Қоҳира) — шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Дар Табрез таҳсили илм кардааст. Аввалҳо «Ҳайбатӣ» тахаллус дошт, баъдан бо тавсияи пири тариқаташ Умари Равшанӣ (фавт 1486) онро ба Гулшанӣ иваз намуд. Соли 1500 аз ҷаври [[]]Исмоили Сафавӣ (ҳукмронӣ 1502-24) ба Байтулмуқаддас ҳиҷрат намуд. Муддате дар Қоҳира зиндагӣ кард. Соли 1528 бо даъвати шоҳи Рум Сулаймони Аввал ба Истанбул омад ва дубора ба Қоҳира баргашта, то охири умр дар ҳамон ҷой монд. Асосгузори тариқати «Гулшанӣ» дар тасаввуф будааст, ки ҳоло ҳам дар Мисру Туркия пайравони зиёде дорад. Гулшанӣ адиби зуллисонайн буд ва ба форсиву туркӣ эҷод мекард. Аз ӯ як девону чанд маснавӣ мерос мондааст. Ашъораш мазмунҳои ирфонӣ доранд. «Маснавии маънавия-л-хафӣ»-и (1506) Гулшанӣ дар пайравӣ ба «Маснавии маънавӣ»-и Мавлоно Ҷалолуддини Румӣ навишта шудааст. Дар маҳфилҳои суфия маъруфият доштааст. Шарҳи ҳоли шоир дар «Маноқиби Иброҳими Гулшанӣ» тафсир ёфтааст, ки ба қалами Муҳйии Гулшанӣ (фавт 1617) тааллуқ дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гулшанӣ / А. Афсаҳзод, А. Раҳмонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д. 1988;
* سعید نفیسی. تاریح نظم و نثردر ایران ودرزبان فارسی. جلد ٢. تهران ١٣٤٤هـ. ش.ر
**Генерал-адмирал** — яке аз рутбаҳои баланди низомӣ дар қувваҳои ҳарбии баҳрии чандин кишвар аст. 

Дар Русия генерал-адмирал ҳамчун баландтарин рутба ва мақоми низомии қувваҳои ҳарбии баҳрӣ дар соли 1722 аз ҷониби Пётри I ба рӯйхати рутбаҳо ворид карда шуд ва баробар ба рутбаи генерал-фелдмаршал дар қувваҳои хушкигард ё мушовири мухтори дараҷаи аввали хадамоти мулкӣ буд. Дар қувваҳои ҳарбии баҳрии Олмон генерал-адмирал (олм. Generaladmiral) мувозӣ бо рутбаи генерал-полковники артиши хушкигард ва дар қувваҳои ҳарбии баҳрӣ дувумин рутбаи баланд (пас аз гросс-адмирал) аст. Адмирали бузург (шведии Storamiral) дар Шветсия вазифа ва рутбаи баланди низомӣ ва ҳамрадиф бо рутбаи фелдмаршали артиш буд. Аз аҳди шоҳ Карли XI генерал-адмирал (шведии Amiraldgeneral) яке аз вазифаҳои баланд дар қувваҳои ҳарбии баҳрии Шветсия шумурда мешавад. Дар аҳди Густави III генерал-адмирал-ҳо дар Шӯрои назди шоҳ ҷаласа ташкил мекарданд ва масоили пешрафту фаъолиятҳои размии қувваҳои ҳарбии баҳрии кишварро баррасӣ менамуданд.

Генерал-адмирал (almirante-general) солҳои 1892–1910 баландтарин рутба дар қувваҳои ҳарбии баҳрии Португалия буд, ки танҳо шоҳи ин кишвар ҳамчун Сарфармондеҳи қувваҳои ҳарбии баҳрӣ ин дараҷаро дошт. Дар лашкари хушкигард ба он рутбаи маршали бузурги Португалия (marechal-general) мувофиқат мекард, ки ин рутба низ танҳо ба шоҳи кишвар ҳамчун Сарфармондеҳи кулли артиш дода мешуд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бантыш-Каменский Д. Н. Биографии российских генералиссимусов и генерал-фельдмаршалов. В. 4-х частях. М. 1991.

Сарчашма
--------

* Генерал-адмирал // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Ҳолати тиббӣШаблон:SHORTDESC:Ҳолати тиббӣ

**Гелминтҳо** (лот. Helminthos), **киҷҷаҳо** — кирмҳои рӯда, кирмҳои паразит, ангезандаи гелминтозҳои одам, ҳайвонот ва рустанӣ.

Навъҳо
------

Асосан 4 навъи гелминтҳо маълуманд:

1. паҳнкирмҳо — трематодаҳо ё кирмҳои маканда ва сестодаҳо ё тасмакирмҳо; аз трематодаҳо бештар описторхисҳо, аз сестодаҳо бандкирмҳои гов, хук ва кирми тасмашакли реза, кирминаи эхинококк ва алвеококк дучор меоянд;
2. лӯндакирмҳо ё нематодаҳо — аскаридаҳо, кирмҳои қамчиншакл, мӯякшакл (остритсаҳо), анкилостомидаҳо, трихинеллаҳо ва ғ.;
3. кирмҳои хорсар;
4. ҳалқакирмҳо ё аннелидҳо. Кирмҳои ду навъи охир дар организми одам дучор намеоянд.

Гелминтҳо вобаста ба даври инкишоф ба биогелминтҳо ва геогелминтҳо ҷудо мешаванд. Биогелминтҳо (мас. бандкирмҳо, эхинококк) дар организми ҳомилони мобайнӣ ва охирин инкишоф меёбанд. Кирмина ва тухми геогелминтҳо (мас. аскаридаҳо, власоглавҳо) берун аз организми ҳомил, яъне дар хок ба давраи инвазиявӣ (сироятангезӣ) мерасанд.

Ба одам асосан тухми кирмҳои болиғ ё кирминаи гелминтҳое, ки дар хӯрок вуҷуд доранд, сироят мекунанд; кирминаи баъзе навъҳои гелминтҳо ба организм аз пӯст (анкилостомидаҳо) ё дар аснои газидани ҳашарот (филярияҳо) дохил мешаванд. Гелминтҳо ба организм таъсири ангезишовар, заҳролудсоз ва аллергӣ мерасонанд. Дар баъзе мавридҳо онҳо сӯрохи узвҳоро мебанданд. Ҳолатҳое низ вуҷуд доранд, ки дар организм даҳҳо ва ҳатто садҳо адад бандкирмҳои гов ва хук мушоҳида шудааст.

Гелминтҳо ниҳоят сернасл мебошанд; аксари онҳо дар як шаборӯз ҳазорҳо ва даҳҳо ҳазор тухм мегузоранд. Гелминтҳо ба саломатии одамон зарари калон мерасонанд, чорво, ҳайвоноти мӯинадори ваҳшӣ, моҳӣ, рустаниҳоро касал карда, зиёни калони иқтисодӣ меоранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гелминтҳо / Г. Н. Шахматов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Сайфиддин Камолзода** (зод. 3 феврали 1970, Элок, ноҳияи Файзобод, ҶШС Тоҷикистон) — фарҳангшинос, номзади илмҳои педагогика (2010).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода (1992). Чанде дар шуъбаи фарҳанги ноҳияи Файзобод фаъолият намуда, солҳои 1994—1999 омӯзгори ДДСТ ба номи М. Турсунзода, 1999—2004 муовини сардори раёсати фарҳанги Вазорати фарҳанги Тоҷикистон, 2004—2005 котиби илмии Осорхонаи миллии Тоҷикистон, 2005—2008 унвонҷӯи Академияи таҳсилоти Тоҷикистон, 2008—2011 мудири шуъбаи Пажӯҳишгоҳи фарҳанг ва иттилооти Тоҷикистон кор кардааст. Аз соли 2012 котиби масъули маҷаллаи «Паёми Академияи таҳсилоти Тоҷикистон» мебошад.

Таълифот
--------

Муаллифи беш аз шаст дастуру мақолаҳои илмӣ, илмӣ-оммавӣ аз қабили «Нақши фарҳанг дар ҷомеаи мустақил», «Нақши муассисаҳои фарҳангӣ дар тарбияи ватанпарастии ҷавонон», «Китоб раҳнамо ва ганҷинаи пурҳикмати илму адаб», «Чароғи ҳидоят-ҳидоят намуд», мураттибу муҳаррири китобҳои илмию таълимии «Китобхонашиносӣ», «Педагогика: назарияи инсонофар ва ҷомеаи фарҳангӣ», «Педагогикаи фарҳанг» мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Камолзода Сайфиддин.* Детские и школьные библиотеки в системе образовательных учреждений Таджикистана: история, состояние и проблемы развития.  Научная электронная библиотека disserCat (2010).

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.