|  |
| --- |
| بسم الله الرحمن الرحيم |
| Бахше аз маҷмӯъаи мақолаҳои: |
| 
**Ислом** |
| 
**Ақоид**

**Имон ба Аллоҳ** 
**Имон ба фариштагон**
**Имон ба Расул ва анбиё** 
**Имон ба китобҳои осмонӣ**
**Имон ба рӯзи қиёмат**
**Имон ба қазо ва қадар** |
| 
**Аркони Ислом**

**Шаҳодатأَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسوُلُ اللَّهِ**
**Намоз**
**Рӯза**
**Ҳаҷ**
**Закот** |
| 
**Сарчашмаҳои шариъат**

**Қуръони Карим**
**Суннати Пайёмбар**  •
**Аҳодиси Аҳли байт**
**Иҷмоъи қавлҳои уламо**  •
**Қиёс**
**Иҷтиҳод** |
| 
**Шахсиятҳо**

**Муҳаммад (ﷺ)**
**Анбиё**  •
**Аҳли Байт**
**Саҳоба**  •
**Хулафои Рошидин**
**Имомат**  •
**Модарони муъминин** |
| 
**Фирқаҳо**

**Суннӣ** (Салафӣ  • Ашъарӣ • Мотуридӣ
**Шиъа** (Зайдия  • Имомат)
**Хавориҷ** (Азориқа  • Наҷдия • Суфрия • Ибозия)
**Каломия** (Мурҷия • Муътазила • Ҷаҳмия • Ҳарурия)
**Дигар фирқаҳо**  |
| 
**Таърих ва ҷуғрофия**

**Шаҳрҳои муқаддас**
**Маккаи Мукаррама** 
**Мадинаи Мунаввара**  •
**Қудси Шариф**
**Ҷойҳои муқаддас**
**Масҷидулҳаром** 
**Масҷиди Набавӣ**  •
**Масҷидулақсо**
МасҷидулҳаромМасҷидулҳаром
Масҷиди НабавӣМасҷиди Набавӣ
МасҷидулақсоМасҷидулақсо
**Хилофати исломӣ**
**Хилофати Рошидин**
**Хилофати Уммавиён**  •
**Хилофати Аббосиён**
**Хилофати Қуртуба**  •
**Хилофати Муваҳҳидун**
**Хилофати Фотимиён**  •
**Хилофати Усмонӣ**
**Футӯҳоти исломӣ**
**Макка**  • 
**Шом** • 
**Форс** 
**Миср** • 
**Мағриб** • 
**Андулас** • 
**Гул** 
**Қустантиния** • 
**Итолиёи Ҷанубӣ** • 
**Ҳинд** |
| 
**Идҳо ва маворид**

**Идҳо дар Ислом**
**Иди Фитр**  •
**Иди Азҳо**
**Мавориди исломӣ**
**Мавлуд**  •
**Ошӯро**
**Соли нави исломӣ**  
**Эҳёи шаби Қадр**
**Шаби Барот**
**Шаби Меъроҷ** |
| 
**Ислом дар ҷаҳон**

الإسلام حسب البلدالإسلام حسب البلد
**Ислом дар Аврупо**
**Ислом дар Африқо**
**Ислом дар Осиё**
**Ислом дар Амрико**
**Ислом дар Уқёнусиё** |
| 
**Ҳамчунин нигаред**

**Фарҳанги исломӣ**
**Ислом ва дигар адён**
**Ҷаҳони Ислом**
 
**Портали Ислом** |

**Исмоилия** (ар. الإسماعيلية‎ — *al-Ismā‘īliyya*, форсӣ: اسماعیلیان‎ — *Esmâ‘īliyân*) — яке аз равияҳои асосии ислом.

Айни ҳол дар тамоми ҷаҳон беш аз 20 млн пайравони равияи исмоилия ба қайд гирифта шудааст. Онҳо асосан дар қаламрави Ҳиндустон, Покистон, Афғонистон, Тоҷикистон, Танзания, Кена, кишварҳои Халиҷи Форс, Эрон, Лубнон, Сурия, ва ҳамчунин дар ИМА, Канада, Британияи Кабир, Фаронса ва дар як қатор давлатҳои дигар зиндагӣ мекунанд. Дар Тоҷикистон пайравони ин равияи дини ислом дар Вилояти мухтори Бадахшони Кӯҳӣ умр ба сар мебаранд ва яке аз ҷомеаҳои бузурги равияи мазкурро дар ҷаҳон намояндагӣ мекунанд. Дар миёнаи асри 9 исмоилия ба мукобили Аббосиён шуриш бардоштанд. Дар ин муддат дар байни онҳо 2 самт мавҷуд буд: исмоилиён ва карматиён, ки соли 899 дар ҷазираи Баҳрайн давлати худро таъсис доданд.

Нигоҳе ба Қуръон
----------------

Исмоилиён бар ин боваранд, ки Куръон ба воситаи фаришта Чабраил ба Мухаммад 23 сол фиристода шудааст. Онҳо бар ин боваранд, ки имом салоҳияти тафсири Қуръонро дар робита ба замони ҳозира дорад.

Намоз
-----

Мусалмонони Низориӣ Исмоилия бояд дуъо дар як рӯз се бор бихонад. Намоз дар дигар шаклҳо воҷиб нест, аммо исмоилия низ метавонанд онҳоро адо кунанд.

Таърих
------

Таърихи пайдоиши равия Исмоилия бо он тақсимшавии мусалмонҳо, ки вақте пас аз марги пайғомбар Муҳаммад мусулмонҳо ба мазҳабҳои суннию шииа ҷудо шуда буданд, монанд аст. Пас аз марги имоми шииаҳо – имом Ҷаффар ас-Содиқ, ду самти шииамазҳабони мусулмон ба миён омад, ба гурӯҳи якум онҳое, ки писари ӯ Исмоилро ҳамчун имоми навбатӣ эътироф карданду исмоилиён шуданд, дохил мешавад ва ба гурӯҳи дуюм бошад, онҳое, ки бародари ӯ Имом Мусо Қозимро ба сифати имом қабул карданд, шомил гаштаанд.

Аслан, харакати исмоилия бо таъсисёбии гуруҳе, ки даъвои пайравони Исмоилро барои имом шудан дастгирӣ мекард, оғоз гардидааст. Дере нагузшта ҳаракати мазкур ба ҳаракати пурқуввати динию сиёсӣ ва иҷтимоию фалсафӣ мубаддал гардид. Он ба ҳаёти исломӣ таъсири амиқи худро расонд, ва ба пешрафти анъанаҳои озодфикрии мусалмонӣ, саҳми босазои худро гузошт. Ғайр аз ин, дар асоси он як қатор равияҳои ҷадид, ҷаҳонбинӣ ва ҷунбишҳои сиёсӣ ба амал омаданд.

Дар охири садаи X исмоилиён таълимоти худро дар тамоми Шарқи наздик, ва ҳамчунин дар Андалузияи Испания паҳн карданд. Онҳо ҳокимияти сиёсиро дар Марғиб (Африқои шимолӣ) ба даст оварданд ва давлати абаркудрат- Хилофати фотимиёнро бо пойтахт дар Қоҳира бунёд карданд. Давлати мазкур тақрибан 200 сол арзи ҳастӣ карда буд.

Дар асрҳои 10-11 исмоилия дар Шарқи наздик ва дар Осиёи Марказӣ ба шакли таълимоти динию фалсафӣ паҳн гардида буд. Таълимоти мазкур масоили асосии мавҷудият ва руҳро тафсир мекард. Исмоилиён тавонистанд ба ҷониби худ қисмати зиёди аҳолии босавод, мутаффакирони машҳур, ходимони бузурги давлатиро ҷалб намоянд. Онҳо низоми ақидаҳои мулоҳизакорона, таълимоти ниҳоят мушкили динию фалсафӣ, догматика, расму оини худӣ ва ғайраро коркард кардаанд.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Саиданвар Шохуморов.* Исмоилиён. *islamnews.tj*.  IslamNews.Tj. 22 май 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 2 май 2018.