**Чолпон-Ота** (қирғ. *Чолпон-Ата* [tʃolpon ɑˈtɑ] — «Падари Зуҳра») — шаҳрест дар вилояти Иссиқкӯли Қирғизистон, маркази маъмурии ноҳияи Иссиқкӯл, шаҳр-осоишгоҳ. Аҳолӣ — 12 568 нафар (2017).

Таърих
------

Яке аз хатсайрҳои Роҳи Бузурги Абрешим аз шаҳраки бостонӣ мегузарад. Номи **Чолпон-Ота** аз таркиби калимаҳои забони қирғизӣ «Чолпон» (субҳ ситораи Зуҳра) ва «Ата» (падар) бармеояд.

Дар бораи этимологияи ин топоним якчанд ривоятҳо мавҷуданд. Тибқи ривояти дигар, «Чолпон-Ата» таҳрифи номи авлиёи афсонавӣ Чопан-Ота, ҳимоятгари гӯсфандон аст (аз ин рӯ калимаи «чӯпон»).

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар қисми марказии соҳили шимолии Иссиқкӯл, 208 км (265 км бо роҳи автомобилгард) дар шарқи пойтахти ҷумҳурӣ — шаҳри Бишкек, дар масофаи 109 км (145 км бо роҳ) ғарбу шимол ҷойгир аст. Маркази вилоят — шаҳри Қара-Кӯл. Шаҳр бо соҳилҳои регдор ва обҳои мусаффои кӯлаш шуҳрат дорад.

Иқлим
-----

Иқлими баҳрии мӯътадил, зимистони мулоим ва тобистони салқин аст.

Ҳарорати мутлақи максималии ҳаво + 31 ° (августи 1984), ҳадди ақали мутлақ −21 ° (декабри соли 2001).

Шамол дар тирамоҳ ва зимистон — шимолӣ, дар фасли баҳор ва тобистон — шамолҳои ҷанубу шарқӣ ва ҷанубӣ бартарӣ доранд. Басомади баланд дар тамоми сол (25-27 %).

Бориш дар тобистон рух медиҳад: 30-40 мм дар як моҳ. Дар тирамоҳу баҳор — дар як моҳ 15-20 мм, дар зимистон — 8-10 мм. Барои як сол — 258—272 мм.

Қабати барф доимӣ нест, дар рӯзҳои охири моҳи ноябр ба вуҷуд омада, дар миёнаи моҳи март об мешавад. Баландии миёнаи он ночиз аст (дар моҳҳои январ ва феврал 2-3 см). Баъзе солҳо баландии қабати барф ба 25-30 см, хеле кам ба 45-50 см мерасад.

Туман як ҳодисаи хеле нодир аст (дар 2 сол як маротиба). Танҳо дар баъзе солҳо он то 5-6 рӯз аст.

Аҳолӣ
-----


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Сол | Шумора |
| --- | --- |
| 1970 | 5 239 |  |
| 1979 | 8 170 |  |

 | 

| Сол | Шумора |
| --- | --- |
| 1989 | 9 669 |  |
| 1999 | 8 851 |  |

 | 

| Сол | Шумора |
| --- | --- |
| 2003 | 11 520 |  |

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Сол | Шумора |
| --- | --- |
| 1970 | 5239 |  |
| 1979 | 8170 |  |

 | 

| Сол | Шумора |
| --- | --- |
| 1989 | 9669 |  |
| 1999 | 8851 |  |

 | 

| Сол | Шумора |
| --- | --- |
| 2003 | 11 520 |  |

 |

 |

Сайёҳӣ
------

Дар Чолпон-Ота 12,5 ҳазор нафар зиндагӣ мекунанд; дар моҳҳои тобистон, аҳолии шаҳр аз ҳисоби вуруди сайёҳоне, ки аз дигар минтақаҳои Қирғизистон, инчунин аз Қазоқистон ва Русия
ба Иссиқкӯл меоянд, хеле зиёд мешавад. Дар солҳои 2010-ум шумораи сайёҳон аз Русия меафзояд — асосан аз ҳисоби сайёҳон аз Сибир.

Дар шаҳр бисёр меҳмонхонаҳо, пансионатҳо ва хонаҳои истироҳат дар хидмати истироҳаткунандагон мавҷуданд, ки аксари онҳо аз замони Шӯравӣ боқӣ мондаанд. Шумо инчунин метавонед дар пансионатҳои нави хусусӣ, инчунин дар бахши хусусӣ бимонед, иҷора гирифтани ҳуҷраҳо ё хонаҳо дар мавсими истироҳат як амали маъмулист. Дар баробари ин, инфрасохтори шаҳр, хусусан инфрасохтори сайёҳӣ, рушд наёфтааст ва сармоягузории назаррасро талаб мекунад.

Маориф ва фарҳанг
-----------------

Дар Чолпон-Ота 2 мактаби маълумоти умумӣ мавҷуданд: литсейи А. И. Абдуразоқов ва гимназияи A. Осмонова. Инчунин, дар шаҳр 2 муассисаи томактабӣ мавҷуд аст, ки дар онҳо 220 нафар кӯдакон тарбия мегиранд. Соли 2002 SOS-Киндердорф — деҳаи кӯдакон ба номи Герман Гмайнер «барои ятимон» бунёд шуд. Ғайр аз ин, дар шаҳр бисёр марказҳои гуногуни таълимӣ мавҷуданд.

Дар айни замон, шаҳр 3 китобхона, 1 кинотеатр, 1 осорхонаи таърихӣ-кишваршиносӣ (таҳти сарпарастии он як осорхонаи беназири кушод — ҷамъоварии бойгонии петроглифҳои қадимӣ) ва маҷмааи хусусии осорхонаҳо (фарҳангӣ-этнографӣ) «Рух-Ордо» дорад, ки тарҷумаи он «Маркази маънавиёт» аст.

Ҷозибаҳои тамошобоб
-------------------

 Петроглифҳо дар наздикии Чолпон-Ота
 Муҷассамаи Борис Елтсин дар Чолпон-Ота
Ҷозибаҳои асосии шаҳр кӯли Иссиқкӯл ва қаторкӯҳҳои Ала-Тоо мебошанд. Иссиқ-Иссиқкӯл давлатии таърихӣ ва фарҳангии Осорхона-мамнӯъгоҳ дорад, ки дар Чолпон-Ота аз соли 1979 фаъолият карда истодааст. Экспозицияи осорхона бо коллексияҳое дорад, ки ба таърихи минтақа аз замонҳои қадим то аввали асри XX, таърихи фарҳанги кӯчманчиён, эпоси Манас — авҷи эҷодиёти шифоҳии мардуми қирғиз, шахсиятҳои барҷаста, санъат ва фарҳанги вилояти Иссиқкӯл бахшида шудаанд.
Дар наздикии Чолпон-Ота сайёҳон имкон доранд, ки ба дараҳои Чон-Қой-Суу ва Чолпон-Ота ташриф оранд, ки дар он ҷо петроглифҳо ва тепаҳои қабрдорро мебинанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  перепись населения СССР 1970 года
2. ↑  перепись населения СССР 1979 года
3. ↑  перепись населения СССР 1989 года
4. ↑  Перепись населения Киргизии 1999 года
5. ↑  Перепись населения СССР (1970)
6. ↑  Всесоюзная перепись населения СССР (1979)
7. ↑  Перепись населения СССР (1989)
8. ↑  Перепись населения Киргизии 1999 года

Пайвандҳо
---------

* Осорхона-мамнӯъгоҳи давлатии таърихӣ ва фарҳангии Иссиқкӯл
* Маркази фарҳангӣ "Рух Ордо Тошкул-Ата "дар LJ
* Дар сайти Ассотсиатсияи шаҳрҳои Қирғизистон

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* J9U: 987007473606905171
* LCCN: n2002035240
* VIAF: 125681113
* WorldCat VIAF: 125681113

 |

| ⚙️ Парчами Қирғизистон Вилоятҳои Қирғизистон |
| --- |
|  | Шаҳрҳои тобеи ҷумҳурӣ | Бишкек  • Ӯш |  |
| Вилоятҳо | Бодканд  • Норин  • Иссиқкӯл  • Ӯш  • Талас  • Чуй  • Ҷалолобод |


| ⚙️ Шаҳрҳои Қирғизистон |
| --- |
|  | Шаҳрҳо | 
* Бишкек
* Балиқчӣ
* Ботканд
* Исфана
* Қайинди
* Қанд
* Қадамҷой
* Қаро-Болта
* Қаро-Кӯл
* Қаро-Кӯл (маркази Ҷалол-Обод)
* Қаро-Сув
* Қизил-Кия
* Қучқор-Ота
* Майлув-Су
* Норин
* Навкат
* Сулукта
* Талас
* Тош-Кумур
* Тахмоқ
* Тоқтуғул
* Узканд
* Ӯш
* Ҳайдаркон
* Чолпон-Ота
* Ҷалол-Обод

 |  |