recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Вазъии Шерозӣ** (форсӣ: وضعی شیرازی‎) — шоири тоҷик (асри 16).

Зиндагинома
-----------

Бо номи Мулло Поянда низ маъруф будааст. Тазкиранигор Мутрибии Самарқандӣ дар «Тазкирату-ш-шуаро» аз ӯ чун шахси таҳсилкарда, дар шеър шогирди Қозӣ Подшоҳи Шерозӣ ёд кардааст (ин шахс, аслан аз Мовароуннаҳр, аз авлоди Мавлоно Хоҷагии Косонӣ будааст). Шеърро, махсусан, ғазалро бисёр некӯ мегуфтааст. Абёти зерин аз ӯст:

> Ошиқ он аст, ки ҳаргиз дами беғам назанад,  
> 
> Ҷон ба ҳасрат диҳаду хун хураду дам назанад.  
> 
> Ҳамчу Айюб ниҳад пой ба майдонгаҳи сабр,  
> 
> Тан ба кирмон диҳаду даст ба марҳам назанад.  
> 
> Ҳар кӣ як дам зи майи ишқ чашад, бошад аз ӯ  
> 
> Пирзоле беҳ, агар бар сафи Рустам назанад.  
> 
> Кай шунидем дилеро, ки зи кайфияти ишқ  
> 
> Масту мадҳуш шуда, таъна ба олам назанад.  
> 
> Ҳамчу Вазъӣ шав, агар ошиқи содиқ бошӣ,  
> 
> Ки вай аз ишқи бутон ҷон диҳаду дам назанад.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вазъии Шерозӣ / У. Каримов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Вакансия** (лот. vacans – холӣ, озод), вазифаи холӣ.
Истилоҳи «Вакансия» аввал фақат дар калисо мавриди истифода қарор дошт. Феълан онро дар тамоми корхонаю муассисаҳо низ кор мефармоянд. Тартиби ишғоли Вакансия тибқи қонун,
ойиннома, дастурамал, низомнома ва дигар санадҳои меъёрӣ новобаста ба шакли моликияти корхонаю ташкилот муқаррар карда мешавад. Бо мақсади таъмини аҳолӣ бо ҷойи кор ва ишғоли вазифаҳои холӣ ҳар бор озмун гузаронида мешавад. Вакансия дар Тоҷикистон бо роҳи эълони озмун, инчунин баргузор намудани ярмаркаҳои ҷойҳои кории холӣ банд карда мешавад.

Нигаред
-------

* Вакансия (физика)

Сарчашма
--------

* Вакансия // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Аъзами Хуҷаста** (форсӣ: اعظم خجسته‎; 15 августи 1955, деҳаи Худгифи Соя, ноҳияи Масчо) — шоири тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Аъзам Хуҷаста 15 августи соли 1955 дар деҳаи Худгифи Сояи ноҳияи Масчо ба дунё омадааст. Соли 1972 мактаби миёнаи рақами 10-и ин ноҳияро хатм карда, ҳамон сол ба факултети таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе дохил мешавад.

Баъди хатми донишгоҳ мактабҳои миёнаи ноҳия Масчо омӯзгорӣ мекунад. Ва соли 1985 ба Афғонистон фиристода мешавад, ки то соли 1988 дар Вазорати зироат ва ислоҳоти арзии Афғонистон дар вазифаи тарҷумон кор кардааст. Аз соли 1988 барои кор ба идораи нашрияи "Машъал" даъват мешавад, то соли 1994 дар он кор мекард.

Соли 1997 бо роҳхати Мақомоти иҷроияи ҳукумати ноҳияи Масчо ба Ҷумҳурии исломии Эрон рафт ва то соли 2012 дар бахши тоҷикии садо ва симои Ҷумҳурии исломии Эрон (Садои Хуросон) фаъолият дошт.

Дар Эрон ду китоби шеър бо номҳои "Соярушан"(соли 2002) ва "Чашмаи зулол"(соли 2011) ба табъ расондааст. Китоби "Чашмаи зулол" дар таърихи адабиёти форсӣ аввалин мачмуъа дар сабки нави "зулол" аст. Ин китоб дар соли 2012 аз тарафи Муассисаи фарҳангии созмони байналмилалии бо ЭКО бо нишони тилои Фирдавсӣ қадр карда шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аъзам Хуҷаста | TojNews. *www.tojnews.org*. 16 феврали 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 18 августи 2016.

Пайвандҳо
---------

* Адабу фарҳанги Мастчоҳ
* Шеъри Зулол

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Мақолаи мазкур дар бораи шоир нопурра аст. Шумо ба Википедиа бо пурракардани он ёрӣ расонед*. |
**Азаматов Вайсиддин** (тав. 25 декабри 1952, деҳаи Калкоти ноҳияи Данғара) — генерал-майори хидмати дохила.

Зиндагинома
-----------

Шуъбаи гидромелиоратсияи Политехникуми шаҳри Душанбе (1971) ва Мактаби олии Ҳизби коммунистии Иттифоқи Советӣ дар Тошкандро хатм кардааст (1983). Солҳои 1984—2001 аввал муовини сардор оид ба қисми сиёсӣ, сипас муовини сардор оид ба кор бо ҳайати шахсии ШКД-и ноҳияи Данғара, сардори ШКД-и ноҳияи Темурмалики вилояти Хатлон, 2001—2006 сардори Раёсати агентии назорати маводи наъшаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Хатлон буд. Аз соли 2006 муовини аввали директори Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Бо медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Мақолаи асосӣ: **Ашё**
  
**Ашёи тақсимнашаванда** - дар ҳаёт баъзан барои тақсим намудани ашё, амвол, молу мулк зарурат ба миён меояд. Одатан, дар бисёр ҳолатҳо масъалаи тақсим намудани ашё, амвол дар муносибати моликияти умумӣ, тақсими молу мулки ҳамсарон, тақсими молу мулки шахси юридикии барҳамдодашаванда ва ғайра ба миён меояд. Дар чунин ҳолатҳо суд бояд дар навбати аввал муайян намояд, ки ашё тақсимшаванда аст ё тақсимнашаванда аст. Агар ашё, амвол дар мавриди тақсим кардан моҳият, таъинот ва қимати худро гум кунад, он тақсимнашаванда аст. Масалан, китобхона, маҷмӯи лавозимоти таомхурӣ, маҷмӯи зарфҳои чинӣ, мебел ва ғайра.

Нигаред низ
-----------

Қонун

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с.74
**Вайл** (ар. ويل ‒ вой, шӯру фиғон; сахтӣ; нестӣ, ҳалокат) — дар фарҳанги исломӣ калимаи афсӯсхонӣ; номи ҷой, водӣ, рӯд, санг, чоҳ ва ё дарвозаест дар дӯзах. Бо ин
лафз дар Қуръон кофирону мушрикону мунофиқон, дурӯғдорандагони сухани Худо, рӯзи қиёмат, уқубати Парвардгор борҳо ба ҳалокат таҳдид карда шудаанд (45:7; 52:11; 77: 15, 19, 24 28, 34, 37, 40, 45, 47, 49); бар кофирон аз азоби сахт дар рӯзи қиёмат, аз оташи дӯзах афсӯс хонда шудааст (14:2; 19:37; 38:27; 51:60). Бо ин калима кампаймояндагон ва умуман ҳамаи онҳое сарзаниш шудаанд, ки ҳақро ба ҳақдор ба таври комил пардохт нанамуда, дар муомилаи доду ситад хиёнат мекунанд (83:1-‒3), ҳатто дар баровардани ҳоҷати ночизи мардум ҳам
сахтӣ ва бахилӣ мекунанд. (41:6; 107: 4–7; 104:1).

Адабиёт
-------

* ، ۱۲. تهران - عثماني محمد شفيع ديوبندي. تفسير معارف القرآن. جلدهاي ۱۵
* ۱۳۸۹ ش.؛ دهخدا علی اکبر. لغتنامۀ دهخدا. جلد ۱۵. تهران، ۱۳۷۷ ش.

Адабиёт
-------

* Вайл / С. Маҳмадуллоҳ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Вайрон кардани баробарҳуқуқии шаҳрвандон** — ҷиноят ба муқобили ҳуқуқ ва озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд буда, дар м. 143 КҶ ҶТ пешбинӣ гардида, дар бевоснта ё бавосита вайрон намудан ё маҳдуд кардаии ҳуқуқ ва озодиҳои шаҳрвандон вобаста ба ҷинс, нажод, 
миллат, забон, баромади иҷтимоӣ, мавкси шахсӣ, амволӣ ё мансабй,
маҳалли истиқомат, муносибат ба дин, ақида, марбут будан ба ҳизбҳои
сиёсӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, ки ба ҳуқуқ ва манфиатҳои қонунии шаҳрвандон зарар расонидааст, ифода
меёбад.
Принсипи баробарҳуқуқии шаҳрвандон дар м. 17 Конститутсияи ҶТ зикр
гардидааст. Вайрон кардани баробарҳуқуқии шаҳрвандон мумкин аст
дар махдуд намудани ҳуқуқи шаҳрвандон вобаста ба нажод, миллат,
ҷинс, забон ва г. новобаста аз ин ё
он хусусияҳои фардии шахс ифода
ёбад, масалан, бо назардошти миллат додани имтиёз ба шаҳрвандон
ҳангоми қабул кардан ба кор, таҳсил,
ҳангоми озод намудан аз кор, ҳангоми додани манзил, мукофот ва г.
Вайрон кардани баробарҳуқуқии шаҳрвандон дар ҳолатҳое ҷиноят
эътироф мешавад, ки агар дар натиҷаи он ба ҳуқуқ ва манфиатҳои
қонунии шаҳрвандон зарар расида бошад. Муқаррар намудани робитаи сабабии байни кирдор ва зарари расонидашуда ҳатмй аст. Тарафи субъективии ҷиноят бо гуноҳи қасдона тавсиф мегардад. Субъекти
ҷиноят ҳама гуна шахсн воқеии мукаллафи ба синни 16-солагӣ расида шуда метавонад.
Дар қисми 2 м. 143 КҶ ҶТ ҳолатҳои вазнинкунандаи ҷинояти мазкур
пешбинӣ гардидааст, яъне агар вайрон кардани баробарҳуқукии шаҳрвандон аз ҷониби шахс; 

* а) бо истифодаи зӯроварӣ ё таҳдиди истифодаи он;
* б) бо истифодаи мақоми хизматиаш содир шуда бошад.

Нигаред низ
-----------

* Вайрон кардани дахлнопазирии манзил

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 117
**Вазъият** (ар. وضعیت‎ ‒ аҳвол, ҳолат, сурати ҳол) — ҳолатест, ки дар натиҷаи муносибат ва муборизаи иштироккунандагони асари бадеӣ дар лаҳзаҳои гуногун ба вуҷуд меояд.

Ин гуна ҳолат дар асари бадеӣ, одатан, баъд аз сар задани ягон ҳодисаи муҳим ё шунидани хабари ғайричашмдоште воқеъ мешавад. Чунин ҳолатҳо дар қиссаи устод Айнӣ «Марги судхӯр» ба назар мерасанд. Дар ин асар ҳар гоҳ ки хасисии қаҳрамони асосии он — Қорӣ-Ишкамба равшантар намоён шавад, ҳамон андоза вазъияти хандаоваре ба миён меояд. Ё худ, вақте ки Мирзо Абдулло пули Қорӣ-Ишкамбаро гирифта, баъд ҳатто дар ҳузури шоҳидон мункир шуд, ӯ дар вазъияти ниҳоят ногувор монд. Дар охирин лаҳзаҳои қисса низ, ҳангоме ки дар миёни ҷамоати намозхонон хабари аз ҷониби болшевикон гирифта шудани бонкро мешунавад, ба вазъияти даҳ­шатноке афтода, дар миёни ҷамъ «Воҳ, пулакам!» гуф­та ҷон медиҳад. Дар адабиёти аврупоӣ истилоҳи «ҳолати риққатангез, саҳнаи риққатангез» низ маъмул аст, ки дар забони юнонӣ ба маънии ранҷҳо, масоиб ва умуман эҳ­сосоти амиқи равонӣ аст. Аммо дар нақди адабии нави аврупоӣ ҳолати риққатангез дар маънои маҳдудтар ба саҳна ё матне итлоқ мешавад, ки ҳадаф аз он барангехтани эҳсосоти латиф, ҳасрат ё андӯҳи ҳамдардонаи мухотаб — хонанда ё шунаванда мебошад. Ин гуна ҳолатҳо дар драмаи «Эдип»-и Софокл ё саҳнаҳои драмаҳои Шекспир, чун «Шоҳ Лир», «Отелло» ва ғ. ба назар мерасанд. Дар адабиёти рус ба вазъияти но­ҳинҷор афтодани қаҳрамонон дар мазҳакаи Н. вазъият Гогол «Муфаттиш», баъди огаҳӣ ёфтани онон аз муфаттиши ҳақиқӣ рӯй медиҳад. Дар адабиёти форс-тоҷик ин гуна ҳолот ва саҳнаҳо дар достонҳои «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ зиёданд. Ба монанди лаҳзаи марги Суҳроб ба дасти Рустам ва огоҳӣ ёфтани Рустам аз писари ӯ будани Суҳроб, шикваи Рустам аз замона ва зимомдорони давр, нолаи Таҳмина, ки ҳолатҳои бисёр ғамангез ва риққатовар мебошанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вазъият / М. Низомов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Гилдияҳо** (олмонӣ: *Gilde*— иттиҳод) — иттиҳодияҳои тиҷоратӣ, ҳунармандӣ, сиёсӣ, низомӣ ва мазҳабӣ дар Аврупои асримиёнагӣ.

Дар асоси созишномаҳо ихтиёрӣ ташкил ёфта, ойинномаи худро доштанд. Гилдияҳои динӣ дар асрҳои 6-8 хеле паҳн гардида буданд ва сокинони шаҳрҳову маҳалҳои ҷудогонаро муттаҳид мекарданд. Ҳуҷҷати қадимтарин дар бораи вуҷуд доштани гилдияҳо ба соли 779 рост меояд. Дар асрҳои 14 ва 15 Гилдияҳо дар ҳама шаҳрҳои Аврупо вуҷуд доштанд. Дар охири асри миёна Гилдияҳо мавқеи худро ба дигар иттиҳодияҳои тиҷоратӣ доданд. Дар Русия гилдияҳо аз асри 18 то 1917 вуҷуд доштанд. Гилдияҳо аз рӯи дараҷаи дороии аъзои худ ба чанд гурӯҳ тақсим мешуданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гилдияҳо // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Брокгауза и Ефрона
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)
* De Agostini

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4157349-3

 |
**Ашӯра Носирова** — (тав. 1924, деҳаи Қистақӯзи ноҳияи Хуҷанд – ваф. 2008, ҳамон ҷо), раққосаи барҷастаи тоҷик, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1945) Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (1947).

Зиндагинома
-----------

Ашӯра Носирова солҳои 1934-1939 дар техникумҳои занонаи Ленинобод (ҳоз. Хуҷанд), баъдтар Сталинобод (ҳоз. Душанбе) таҳсил кардааст. С. 1939 дар азназаргузаронии ҷумҳуриявии ҳаваскорони санъати деҳот иштирок карда, ҷои аввалро соҳиб шуд. Худи ҳамон сол Носироваро ба Театри колхозии Сталинобод ба кор даъват намуданд. Солҳои 1940-1960 раққоси Филармонияи давлатии Тоҷикистон. Аз соли 1960 нафақагири шахсӣ.

Эҷодиёт
-------

Ба қавли А. Нуров: «Носирова дар пешравии санъати рақсии тоҷик ҳиссаи арзанда гузоштааст. Чанд муддат дар ҳайати Ансамбли рақсии халқҳои ИҶШС (таҳти роҳбарии устоди машҳури рақс И. Моисеев) нозукиҳои санъати рақси касбиро омӯхта, маҳораташро такмил дод. Носирова вобаста ба шароити таърихию иҷтимоии ҳайти халқ репертуарашро сайқал дода тавассути рақсҳояш тарзи зиндагӣ, анъана, урфу одат ва хусусиятҳои миллиро ифода менамуд…. Ӯ ҳангоми иҷрои рақсҳояш асосан ба ҳаракати даст, сар ва китфҳо эътибор медод. Солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ Носирова дар ҳайати Театри фронтӣ ҳамроҳи як гурӯҳ устодони санъати Тоҷикистон дар назди ҷанговарони фронтҳои Ленинград, Калинин, Марказии Волхов ҳунарнамоӣ кардааст…. Истифодаи унсурҳои рақси халқӣ, омезиши хусусиятҳои балети классикӣ бо рақси миллӣ, офаридани образҳои мукаммалу пурҷозиба репертуари Носироваро ғанӣ гардонидаанд. Рақсҳои иҷронамудаи Носирова вобаста ба шароит ва замон гуногунмазмун ва аз ҷиҳати мавзӯъ бой мебошанд. Беҳтарин рақсҳои офаридаи Носирова: «Нақорабазм», «Шодиёна», «Бозии калон», «Пахта», «Товус», «Муҳайяр», «Ҷигарпора», «Тановар», «Рез», «Усмония», «Кабутари сулҳ», «Вохӯрӣ», «Дилбар» ва ғ.». Н. аз рақсҳои дигари шарқ – ӯзбекӣ, хоразмӣ, ӯйғурӣ, ҳиндӣ, муғулӣ, хитоӣ ва ғ.-ро вобаста ба урфу одат, анъана ва русумҳои ин халқҳо хеле табиӣ ва боварибахш иҷро мекард. Носирова ба бисёр мамлакатҳои хориҷӣ – Эрон, Чехословакия, Венгрия, Покистон ва ғ. сафари ҳунарӣ намудааст. Иштирокчии Даҳаи санъати тоҷик дар Москва (1949, 1957), фестивалҳои умумиҷаҳонии ҷавонон ва студентон дар Прага (1947) ва Будапешт (1949) мебошад. Носирова аввалин ҳунарвари тоҷик мебошад, ки лауреати Конкурси умумииттифоқии устодони эстрада дар Москва шудааст (1946). Лауреати Мукофоти давлатии СССР (1952).

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени Байрақи Сурхи меҳнат, 3 ордени «Нишони Фахрӣ» ва медалҳо муко-фотонида шудааст.

Нигаред
-------

* Феҳристи ҳунарпешаҳои хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 264-265. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)
**Аъзам Солиев** (19.12.1941, Душанбе - 8.09.2013, ҳамон ҷо) — композитори маъруф ва омӯзгори тоҷик. Ходими хизматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон (1990).

Зиндагинома
-----------

Аъзам Солиев писари композитор Фозил Солиев. С.1963 омӯзишгоҳи мусиқии ш.Душанбе (композитсия Ю.Тер-Осипович) ва 1971 Консерваторияи давлатии Тошканд (композитсия ва колифония Б.Зейдман)-ро хатм кардааст. Аз с.1971 омӯзгори омӯзишгоҳи мусиқии ш. Душанбе (ҳоз. коллеҷи санъати ба номи А.Бобоқулов). Солиев композитори сермаҳсул буда, зиёда аз 50 асари гуногунжанри мусиқӣ эҷод кардааст. Мусиқии ӯ, ки забонаш хеле муосир аст, ба шунаванда, наздик ва фаҳмо аст. Композитор аз мусиқии халқӣ ё классикӣ иқтибос наовардааст, вале тамоми эҷодиёти ӯ аз руҳияи халқӣ ва тобишҳои миллӣ саршор аст. Солиев дар соҳаи омӯзгорӣ низ ба муваффақиятҳо ноил гаштааст. Ӯ як зумра санъаткорони маъруфро тарбия намудааст (А.Бақоев, Б.Юсупов, П. Турсунов, А.Мӯсоев, С.Ҳомидов ва диг.).

Фаъолияти эҷодӣ
---------------

Осораш асарҳои симфонӣ: 4 симфония («Ёдбуди падар», 1989, «Қаҳрамонона», 1977 ва ғайра); 4 достони симфонӣ («Хотираи Айнӣ», 1980; «Эҳёи Роғун», 1981 ва ғайра); Увертюраи патетикӣ (1968), сюитаи хореграфии «Дӯстӣ» (1982) ва ғайра; асарҳои вокалӣ-симфонӣ: ораторияи «Овози Осиё» (шеъри М.Турсунзода, 1972), 2 кантата («Партия раҳнамо» ва ғайра); асарҳои камеравӣ-созӣ: сюита иборат аз 4 қисм барои оркестри торӣ (1967), 2 квартети торӣ, Достони лирикӣ барои скрипка ва фортепиано (1979), триои полифонӣ барои гобоӣ, кларнет ва фагот (1990) ва ғайра; асарҳои фортепианӣ: вариатсияҳо, пиесаҳои бачагона, шаш пиеса, сонатина, сегонаи сонатавӣ ва ғайра; асарҳои камеравӣ-вокалӣ: суруду романсҳои зиёд бар ашъори шоирони классик ва муосири тоҷик, силсилаи вокалӣ иборат аз 3 суруд ва силсилаи вокалӣ иборат аз 4 романс бар назми шоирони кдассики тоҷик ва ғ. Аъзам Солиев ба 9 намоишномаи театрӣ мусиқӣ эҷод намудааст («Абадзиндагон», «Шӯълаи озодӣ», «Фарёди ишқ», «Ғуломон» ва ғайра). Аъзам Солиев тули солҳои зиёд узви Раёсати ИК Тоҷикистон, раиси бахши мусиқии камеравӣ-созӣ буд. Бо Ифтихорномаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии Тоҷикистон сарфароз гардонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.358. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)
**Адигейҳо** — халқе, ки асосан дар адиге (Республикаи Адигей)-и Федератсияи Россия истиқомат дошта, дар соҳили шимолии Баҳри Сиёҳ аз шохоби Кубан то Абхозистон паҳн шудааст. Дар Федератсияи Россия ҳамагӣ 150 000 нафар зиндагӣ доранд. Калимаи адигей ба тамоми забонҳои мардуми Кавказ маънои ҷазираро ифода мекунад. Адигейҳо алифбо ва сарфу наҳви мукаммали худро доранд. Аҷдоди адигейҳо аҳолии муқимии Кавкази Шимолӣ будаанд, ҳарчанд дар этногенезашон (раванди пайдоиши халқ) скифҳо, сарматҳо ва аланҳои аз дигар ҷой омада низ ширкат доштаанд. Дар асрҳои 13 – 14 иддае аз адигейҳо ба ҳавзаи дарёи Терек (кабардинҳо) кӯч баста, қисми асосии аҳолӣ дар соҳилҳои Баҳри Сиёҳ муқим мондаанд. Ин гурӯҳи қабилаҳои адигейҳо ба номи черкесҳо маъмул гаштанд, ки минбаъд чандин қабилаҳо, аз қабили шапсугҳо, абадзехҳо, натухайсҳо ва дигаронро муттаҳид намуданд. Адигейҳо асосан кишоварз ва чорводоранд. Аксарияти аҳолӣ аз асри 18 ба аҳли тасаннуни Ислом гаравидаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Вайрон кардани дахлнопазирии манзил** — ҷиноят ба муқобили ҳуқуқи конститутсионии шахс оид ба дахлнопазирии манзил (м. 22 Конститутсняи ҶТ) буда, дар м. 147 КҶ
ҶТ пешбинӣ гардидааст. Мувофиқи ин модда вайрон кардани дахлнопа-
зирӣ аз ғайриқонунӣ даромадан ба
манзил бар хилофи хоҳиши шахси дар
он истиқоматкунанда ё касеро аз манзилаш маҳрум кардан иборат аст.
Манзил ҷое эътироф мешавад, ки барои истиқомати доимӣ ё муваққатии
инсон пешбинӣ гардидааст. Ғайри қонунӣ даромадан ба манзил бе розигии соҳиби манзил хоҳ бо роҳи пинҳонӣ, хоҳ ошкоро даромадан ба он
мебошад. Вайрон намудани дахлнопазирии манзил танҳо дар ҳолатҳои
таъҷилӣ (барои пешгирии сӯхтор,
ҷиноят ва ғайра) ҷиноят ҳисоб намешавад. Тарафи субъективии ҷиноят бо
қасди бевосита тавсиф меёбад.
Субъекти ҷиноят шахси воқеии мукаллафи ба синни 16-солагӣ расида
шуда метавонад. Дар қисми 2 м. 147 КҶ ҶТ ҳолатҳои вазнинкунандаи
ҷинояти мазкур пешбинӣ гардидааст. Агар вайрон намудани дахлнопазирии манзил:

* а) бо истифодаи зӯроварӣ ё таҳдиди истифодаи он;
* б) бо истифодаи мақоми хизматӣ;
* в) бо ғайриқону нӣ васл намудани воситаҳои гӯшандозӣ ё дигар воси-
* таҳои махсус дар манзили истиқоматӣ содир шуда бошад.

Нигаред низ
-----------

* Вайрон кардани баробарҳуқуқии шаҳрвандон

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 117
**Хатои Lua: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'ноябр 2018'.**



**АЭРÁТСИЯ** (аз юнонии aer – ҳаво), 1) Аэратсияи биноҳо, ивазшавии табиии ҳавои бино, ки ба туфайли мавҷудияти фарқи зичиҳои ҳавои даруну беруни бино ва таъсири бод ба девору боми он ба вуҷуд меояд. Аэратсия дар биноҳои саноатӣ ва сехҳои гарм (сехҳои оҳангарӣ, рехтагарӣ ва ғайра) татбиқ мешавад. Ҳавои берун аз бодхони қисми поини бино дарун даромада, ҳавои гарм ва олударо танг карда мебарорад ва ҳавои даруни биноро бе сарфи нерӯи барқ тозаву салқин нигоҳ медорад. 2) Аэратсияи об, ба таври сунъӣ сероксиген гардондани об. Баҳри беҳтар намудани сифати оби нӯшиданӣ (дар иншооти софкории обрасонҳо), фа­роҳам овардани шароити мусоид барои микроорга­низм­ҳои муфид (дар иншооти софкории биологии гандаобҳо), пешгирии ҳалокати моҳиҳо дар фасли зимистон (дар хоҷагиҳои моҳидор), нобуд кардани обсабзҳои кабуду сабз (дар тунукобаҳо), аз таҳшиниҳо тоза намудани қубурҳо ва ғ. ба ҷо оварда мешавад. 3) Аэратсияи хок, мубодилаи ҳавои таркиби хок (асосан оксиген ва гази карбонат) бо ҳавои атмосфера, ки барои сабзишу инкишофи рустани­ҳо зарур аст. Самараи аэратсияи хок ба фаъолияти биологӣ ва таркиби он, мавҷудияти ҳаво ва ғ. вобаста аст. Бо мақсади беҳтар кардани аэратсияи хок заҳбурҳои ҳаворас мекананд. Аэратсия ба хосияти хок таъсири муфид мерасонад. Ҳангоми суст шудани мубодилаи газҳо миқдори оксигени таркиби ҳавои хок кам гашта, раванд­ҳои аэробӣ ба анаэробӣ табдил меёбанд. Дар сурати аз ҳаҷми хок 10–15% кам шудани ҳаво коэф. диффузияи газҳои он ба сифр мерасад, мубодилаи газҳои хоку атмосфера қатъ гардида, нафасгирии решаи рустанӣ халал меёбад, ҷараёни обу моддаҳои ғизоиро ҷабидани он якбора суст мешавад. Хушк кардани замин аэратсияи хокро беҳтар мегардонад. Сатҳи обҳои зеризаминӣ, ки барои Аэратсияи шудгор шароити мусоид фароҳам меоварад, дар мавсими боронгарӣ бояд 0,5–0,7 м (торфхокҳо), 0,5–0,6 м (хоки регомез), 0,7–0,9 м (регхок) ва 1–1,2 м (гилхок) бошад. Дар мавриди зарурӣ аэратсияи хокро бо роҳи ба зери он фиристодани ҳаво низ беҳтар кардан мумкин аст.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Вазъ** — дар фалсафа қобилияти материяи мутаҳаррик, ки ҳамеша дар шаклҳои гуногун зоҳир шуда, дорои хусусият ва муносибатҳои зотӣ аст.

Тамоми падидаҳо метавонанд баъзе нишонаҳояшонро нигоҳ доранд ва баъзеи дигарашонро ба чизҳои дигар гузаронанд. Ҷараёни тағйир ва инкишофи ашёву падидаҳо, ки дар натиҷа хусусияту муносибати онҳо дигаргун мешаванд, тавассути вазъ ифода мегардад. Маҷмӯи ҳамин гуна хусусият ва муносибат Вазъи ашё ё зуҳуротро муайян мекунад. Аз ин рӯ, тавсифи Вазъи ашё барои ошкор намудани моҳияти онҳо ниҳоят муҳим аст.

Таърих
------

Вазъ аввалин бор дар фалсафаи Юнони Қадим ташаккул ёфта, дар таълимоти Арасту дар қатори нуҳ мақулаи дигар муҳимтарин мақула ба шумор рафта, бо мақулаҳои ҷавҳар
ва муносибат робитаи устувор дорад. Ба қавли ӯ, «хобидан» ва «нишастан» нишонаҳоеанд, ки тавассути Вазъи, яъне «дар ин ё он вазъ будан»-ро ифода менамоянд. Илова бар ин Арасту таъкид кардааст, ки Вазъро «исм» низ меноманд, яъне исме, ки аз ҳолати гуногун ҳосил шудааст. Ибни Сино дар бахши «Мақулот»-и «Китобу-ш-шифо» мақулаи вазъро бо тафсил таҳлил кардааст. Ба қавли ӯ, Вазъ «исме аст, ки ба чанд маъно меояд. Ва он ки мақула аст, ҳайатест барои тамомият ё ҷумла, бинобар нисбате, ки байни аҷзои он ва байни тарафҳои аҷзои он воқеъ мегардад, то он ки баъзе аз аҷзо дар назди баъзе дигар ҳамҷаворӣ дошта бошанд, бо ба эътибор гирифтани ҷузъ будан ва на фақат ҷузъият.

Балки бо он мухолифат дорад, дар қиёс бо умури ғайримавзӯъ, ба эътибори ҷузъияти он ё ҷойҳои дарбаргирифта ё чизҳо ва ҷиҳоти дарбаргирифташуда. Ва ин чунонки дар қиём (истодан), қууд (нишастан), истилқо (дароз кашидан) ва инбитоҳ (густурдан) аст». Минбаъд дар механикаи Нютон Вазъ чун тавсифи миқдории ҳаракат мавриди баррасӣ қарор гирифт. Дар илми муосир вазъ чун тавсифи умумии низоми (системаи) гуногун нақши муайянро иҷро менамояд. Принсипҳои мабодӣ, мафҳумҳои назарияи иттилоот, информатика ва синергетика тавассути мақулаи вазъ муайян мешаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аристотель. Сочинения. Т. 2. М. 1978;
* Абуалӣ ибни Сино. Осор. Ҷ. 5. Д. 2009;
* Свечников Г. А. Причинность и связь состояний в физике. М. 1971.

Сарчашма
--------

* Вазъ / Н. Сайфуллоев // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Адибаи Хуҷандӣ** (*Мирзоева Адиба Қаландаровна*; тав. 5 июли 1971, маҳаллаи Тути Калон, Хуҷанд, вилояти Ленинобод) — шоири тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1998).

Зиндагинома
-----------

Адиба Мирзоева 5 июли соли 1971 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Дастпарвари шуъбаи суханшиносии ДДХ (солҳои 1988—1992) мебошад. Соли 1993 фаъолияти кории худро дар шуъбаи суғдии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ба сифати котиба-коргузор оғоз намуда, солҳои 1996-98 дар ширкати телевизионии «Темурмалик» ба сифати муҳаррири барномаҳои адабӣ фаъолият дошт. Адиба аз соли 1998 чун мушовир ва мудири шуъбаи назми маҷаллаи «Хуҷанд» адои вазифа дорад. Оиладор, соҳиби се фарзанд аст.

Эҷодиёт
-------

Маҷмӯаи ашъораш бо номи «Пайғоми саҳар» (соли 1995), «Гиряи ишқ» (соли 1999), «Ситорачин» (2001), «Ҳиҷрони офтоб» (соли 2003) интишор шуда, аз ҷониби хонандагон хуш истиқбол ёфтаанд. Аз соли 1998 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад. Инчунин китоби ку бо номи Накхати гулхони гумгашта соли 2008 интишор ёфта аст. У яке аз шоирони номвари замон буда бо ашъори ноби хеш камназир аст. Шеърҳояш дар Чумхури ва берун аз он шуҳрат доранд.соли 2012 китоби ӯ бо номи «Гунчаборон» дар шаҳри Хуҷанд интишор ёфт, ки ба хотираи неки устодаш доктори илмҳои филологи, олими нотакрор Абдулманнон Насриддини Хуҷанди бахшида шудааст. китоб аз 330 сахифа иборат буда, фарогири шеъри ҷадид ва шеъри суннатист.

Ҷоизаҳо
-------

Барандаи Ҷоизаҳои ба номи Камоли Хуҷандӣ ва Қутбӣ Киром. Аз соли 1998 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибаи Хуҷандӣ.  www.navisandagan.tj. 5 июли 2017 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* Саҳифаи расмии Адибаи Хуҷандӣ дар шабакаи иҷтимоии Facebook

Сарчашма
--------
**Вайроншаҳр** (англ. Dystopia) — як ҷомеъа ё сукунатгоҳи хаёлӣ дар достонҳои илмӣ-тахайюлӣ аст ки дар он вежагиҳои манфӣ бартарӣ ва чирагии комил доранд ва зиндагӣ дар он дилхоҳи ҳеч инсоне нест. Ин ҷавомеъ маъмулан замоне аз як ҷомеъаро нишон медиҳанд, ки ба нобудӣ ва ҳарҷумарҷ расидааст. Ин ҷавомеъ дар замонҳои баду шӯм тарсим мешаванд. Бо ин таъриф, як «ҷомеъаи подормонӣ» нуқтаи муқобил ва ворунаи як ҷомеаи ормонӣ (ормоншаҳр) аст. Тарсими як ҷомеъаи подормон ва бадзамона тавассути нависандагони ояндагаро маъмулан ба манзури ҳушдор ба мардум дар мавриди идома ё афзоиши чирагии бархе муъзалоти иҷтимоъӣ сурат мегирад.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Вожаҳои мусавваби Фарҳангистони забону адаби форсӣ.* Вайроншаҳр чист? Маънии вайроншаҳр(тоҷ.). *vazhaju.tj*.  Вожаҷӯ. 24 ноябри 2022 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Современной Украины

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 177181582
* GND: 4202262-9
* J9U: 987007567962305171
* LCCN: sh85040350
* NKC: ph714392

 |
**Адирсеб** — навъе аз себҳои миёнапазаки маҳаллӣ. Дарахташ зудсабз, аҳромшакли хамидашох, сернавда, 5 – 7 м қад мекашад. Навдаҳои қисми офтобрӯяаш сурхча буда, навдаҳои ҷойи сояаш сабзи хокистарианд. Баргаш дилшакли нӯгтез, сабзи баланд, пушташ патдор. Нимаи апрел гул карда, аввали июл мепазад. Мевааш миёнаҳаҷм (вазни меваи дарахти худрӯяш андаряк 40 – 50 г, пайвандиаш 75 – 80 г), байзашакл, сафеди ширранг, тобиши сурхча дорад; пӯсташ ғафс. Гӯшташ сахти карсосӣ, сафед, сероб ва нордон, 12 – 16 дона тухми майда дорад. Ниҳоли пайвандиаш баъди 3 – 4 соли шинондан самар меорад. Ниҳолашро аз рӯи тартиби 6 ×5, 6 × 6 м мешинонанд. Меваи дарахтони пайвандиаш калон, хушрангу сероб, ширин ва хуштамъ буда, ба Рахшсеб шабоҳат дорад. Ба гармову сармо (хунукии 25 – 26°С) ва камобӣ тоб меорад. Дар заминҳои лалмӣ хуб месабзад. Адирсеб бештар дар талу теппаҳои деҳаҳои Хонақоҳи Кӯҳӣ, Арбобӣ, Қаротоғ ва Алмосии ноҳияи Ҳисор мерӯяд. Аз касалии гарда ва ҳашароти зараррасон (мевахӯраки себ) зарар мебинад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Плодовые Среднего Таджикистана, Л. 1935;
* Плодоводство Таджикистана, Сталинабад 1948.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Вайгаҷ** — ҷазира дар Уқёнуси Яхбастаи Шимолӣ, дар сарҳадди баҳрҳои Баренс ва Кара; аз соҳили материк бо гул. Югорский Шар ва аз Замини Нав бо гул. Дарвозаи Кара ҷудо мешавад. Масоҳаташ 3383 км², дарозиаш қариб 100 км, бараш то 45 км. Сатҳаш ҳамвор, дар қисми марказӣ 2 қатортеппа мавҷуд аст, ки баландии ҳар кадоми он то 157 м мебошад. Аз варақсангҳои гилӣ, регсанг, оҳаксанг таркиб ёфтааст. Набототи тундрагӣ дорад. Дарёҳояш кӯтоҳ буда, шаршараҳои фаровон доранд. Ботлоқ ва кӯлҳои хурд бисёранд. Маҳалҳои аҳолинишинаш:
Вайгаҷ, Долгая Губа ва Варнек. Дар Вайгаҷ тундраи арктикӣ ва Пойгоҳи қутбӣ (1950) мавҷуд аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вайгаҷ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая российская (старая версия)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* J9U: 987007563303705171
* LCCN: sh86005535
* NKC: ge1046946
* VIAF: 315128843
* WorldCat VIAF: 315128843

 |
**Гилбӯта**, **гили бӯта** — навъе аз гил, ки дар муқовамат бо оташ тобовар аст, гили оташбардор (ба 1600‒16700 тоб меорад).

Рангаш хокистарии сабзтоб, сафед. Ҳангоми бо об сириштан ғоз медиҳад. Гилбӯтаҳое, ки дар Тоҷикистон мавҷуданд, тақр. 50 млн сол муқаддам дар қаъри кӯлҳои давраи палеоген таҳшин шудаанд. Гилбӯта ба гурӯҳи гилҳои каллоидии бентонитӣ мансуб буда, аз зарраҳои монтмориллонит ва каолинит иборат аст. Дар таркиби гилбӯта ғайр аз оксидҳои Si ва Al, ҳамчунин H2O, MgO, CaO вуҷуд доранд. Бино ба ақидаи олими маъруфи тоҷик акад. Р. Баротов гилҳои оташбардор маҳсули обшӯю таҳнишини маводди бодхӯрдаи қишри ҷисмҳои қадимист. Қабатҳои гилбӯтаи сафед ҳамон вақт ба вуҷуд омадаанд, ки қишри ҷисмҳои бодхӯрда дар натиҷаи таҳрикаи кӯҳпайдоиш гирифтори обшӯй шудааст. Таркиби табақаи таҳшин асосан ба рушди қишри ҷисмҳои бодлес марбут аст. Дар мавриди маҳдуд будани қишри ҷисмҳои бодлес таҳшини сафедгилу гилрег ба вуҷуд меояд. Ҳаҷми зиёди қишри ҷисмҳои бодлес боиси он мешавад, ки дар қабати сафедгилу гилрег табақаи захими гилбӯтаи сафеди камғоз (оташбардор) ташаккул ёбад. Ба қавли олими рус В. П. Петров, пайдоиши гилбӯта ба пайдоиши боксит (маъдани Al, ки аз ҳидроксиди гилхока ва Fe иборат аст) сахт марбут мебошад. Гилхока ҷузъи асосии гилбӯта аст ва маҳз миқдори он сифату қимати оташбардории гилро муқаррар месозад. Дар таркиби гилбӯта гилхок ҳар қадар зиёд бошад, он ҳамон қадар пурбаҳост. Гилбӯта дар ИҶШС фаровон истихроҷ мешуд, зеро ашёи муҳим барои саноати филиззот буд. Яке аз навъҳои гилбӯта, ки бо номи гилварақ маъруф аст дар қитъаҳои камҳаракати кӯлҳо (дур аз соҳил) дар натиҷаи шӯшабандии таҳшинҳо пайдо шудааст. Сабаби варақӣ будани гил дар таркиби он мавҷуд будани битум аст.

Гилбӯта хосияти давоӣ дорад. Ибни Сино дар рисолаи «Алвоҳия» овардааст, ки «Хамираи гилбӯта… дар илоҷи нохунаи чашм давои аҷиб ба шумор меравад». Имрӯз ҳам табибони мардумӣ гилбӯтаро давои бисёр дардҳо медонанд. Соли 1927 олимони рус Н. А. Монтеверде ва А. Ф. Гаммерман дар маҳалҳои гуногуни Осиёи Марказӣ гилбӯтаи атторону дорухонаҳои вақтро таҳқиқ карда, ба хулоса омаданд, ки таркиби он аз равған иборат аст. Ба қавли онҳо гилбӯта доруи мусҳил мебошад. Онро ба об андохта меомезанд, сипас таҳшин карда, ҳамчун омили табшикан менӯшанд. Барои истеҳсоли маснуоти кулолӣ, чиниворӣ ва ғ. истифода мешавад. Дар гузашта аз гилбӯта барои гудозиши филиззот бӯта месохтанд. Гилбӯта аз ҷинси гилҳои дергудоз буда, дар таркибаш минерали каолин дорад (30-42 % гилхок AL2О2). Ҳарор. оташбардориаш ба 1600—1670 дараҷа мерасад. Конҳои гилбӯта дар Тоҷикистон дар Султонобод, нишебии қ-кӯҳҳои Ҳисор, ноҳияҳои ВМКБ ва Кӯлоб мавҷуданд.

Яке аз маҳаллаҳои шаҳри Душанбе Гулбута (гилбӯта) ном дорад, ки далели мавҷуд будани ин навъи гил дар пойтахт аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Халифаев Д. Ҳоҷиматов М. Гил ва гилдавоӣ. Д. 2002.

Сарчашма
--------

* Гилбӯта / М. Ҳоҷиматов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
«**Саги Вилгард**» (форсӣ: سگ ولگرد‎) — достони кӯтоҳе аз Содиқи Ҳидоят аст ки нахустен бор дар соли 1321 хуршедӣ ҳамроҳ бо ҳафт достони дигар дар маҷмӯъаи *Саги Вилгард* дар Теҳрон мунташир шуд.

хулосаи достон
--------------

Поат саги Шотландияии асӣл ва ноз парвардаҳ аст. Шабоҳати зиёдии миёни чашмами ӯ ва чашмами инсон вуҷӯд дорад. Поат ҳамчун мавҷӯдӣ ки дар таҳи чашмами ӯ як рӯҳи инсонӣ дида мешавад тавсиф шуда аст. Ӯ ҳатто ба гӯштхории аҷдодаш одат надошта ва буии шербиринҷ ва хотираи шери модарашро тарҷеҳ медиҳад. Поат дилаш барои гармо, оромиш, ва амнияти даврони кӯдакӣ танг шуда аст.

Рӯзии Поат ба ҳамроҳи соҳибаш барои корӣ ба шаҳр Варомин меравад. Пас аз ӣн ки ӯ буии сагии модаро эҳсос мекунад ба дунболи ӣни саги модаи рафта ва аз соҳибаш ҷудо мешавад. Дар ниҳоят пас аз нотавонӣ дар ёфтан соҳибаш ва кутакхӯрдан ва шиканҷаи ҳоии бисёрӣ ки аз ҷониби мардум ба ваии раво дошта шуда бӯд, то ҷон дар бадани дошт ба дунболи автомобили фардӣ ки ба ваии камии ғизо дода бӯд давид ва дар ниҳоят аз бисёрии хастагӣ ва азият ва озор, аз поии афтода ва ҷон медиҳад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «سگ ولگرد (داستان کوتاه)»، ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد،  (بازیابی‌شده در ۷ ژانویه ۲۰۱۶).
**Taobao.com** (чинии сунатӣ: 淘寶網, сода: 淘宝网, пинйин: *Táobǎo Wǎng*) — Taobao.com (trad trad. Уп, ex. 淘 SQL, pinyin Táobǎo Wǎng) — мағозаи интернетии чинист, ки ба истеъмолкунандаи охирин нигаронида шудааст. Сайт дар системаи C2C ("истеъмолкунанда барои истеъмолкунанда") — як шакли тиҷорати электронӣ фаъолият мекунад, ки аз фурӯши молҳо ва хидматҳо байни истеъмолкунандагон иборат аст. Дар ин ҳолат, Taobao.com ҳамчун миёнарав байни харидор ва фурӯшанда баромад мекунад. Alibaba Group бо мақсади мусоидат ба муомилот байни истеъмолкунандагони инфиродӣ ва доираи васеи фурӯшандагон, ба монанди чаканафурӯшон, яклухтфурӯшон ва дигарон онро таъсис дод.

Эзоҳ
----

Пайвандҳои беруна
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* LCCN: n2009002185

 |
«**Асосу-л-балоғат**» (ар. أساس البلاغة‎) — луғати тафсирии забони арабӣ, ки онро имом Ҷоруллоҳ Абулқосим Маҳмуд ибни Умар аз-Замахшарӣ таҳия намудааст. 

Муаллиф дар «Асосу-л-балоғат» мақсад гузоштааст, ки маъноҳои ҳақиқии луғавӣ ва маҷозиро аз ҳам ҷудо кунад ва кинояҳову тасреҳоти забониро муайян созад. «Асосу-л-балоғат» дар боби худ бесобиқа аст. Он ҳамчун асоси балоғату баён ва марҷаи муҳимми дарки каломи бадеъ дар забони арабӣ маҳсуб мешавад. «Асосу-л-балоғат» дар як муҷаллад ва аз 28 китоб (боб) иборат буда, калимаву ибороти тафсиршаванда дар он ба тартиби алифбоии дақиқ оварда шудаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Асосу-л-балоғат / С. Шаҳобуддинов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* جارالله ابوالقاسم محمود بن عمر الزمخشری. أساس البلاغة. بیروت، ۱۹۸۲
**«Сад дар»** - («Сад дари наср», «Сад дари Бундаҳишн»), номи ду рисолаи
динии зартуштиён аст ба забони форсӣ, ки бо кӯшиши Ҳирбад Баҳманҷӣ
Нушервонҷӣ Дҳабар дар соли 1909 б.м. дар Бамбай мунташир шуд. Мавзӯи ин ду рисола шарҳу баёни Шоист-нашоистҳо ё равову норавоҳои диниву ахлоқии маздопарастон аст, ки ҳар як дар сад дар (сад боб
ё фасл) тадвин шудааст.
Аз нависандагон ё гирдоварандагони ин рисолаҳо маълумот нест ва таърихи нигориши онҳо ба эҳтимол дар авохири садаи нуҳуми яздигурдӣ (364 то 896) будааст.
Рисолаҳои «Сад дари наср» ва «Сад дари Бундаҳишн» аз ҷумлаи навиштаҳои динии зартуштиён аст, ки «Ривоёт» хонда мешавад ва мавзӯи онҳо посухҳои мубадони эронист ба пурсишҳои динии мубадони ҳамкеши худ дар Ҳиндустон ва ба ду раста – «Ривоёти куҳан» ва «Ривоёти нав» ё
«Ривоёти бузург» бахш мешавад.

Адабиёт
-------

* kmt.tj Тоҷнома/ Тавзеҳот PDF(пайванди дастнорас)
**Итминон** (ар. إطمینان‎ ‒ эътимод, оромиш, осудагӣ) — оромиш пас аз нигаронӣ; оромиши инсон ба чизе, ки бовар дорад ва ба он дилгарму хотирҷамъ шуда, гумону дудилиро ба худ роҳ надиҳад.

Дар тасаввуф оромишу таскинеро гӯянд, ки нафс ба андоза аз ёфти худ ҳосил кунад. Итминон оромиши доимии дили солик буда, боиси тақвияти аҳволи ӯ дар сулук мешавад. Итминонро ба се навъ ҷудо кардаанд: Аввал, итминони омма ‒ оромише, ки аз адои фарзҳо ва зикри Худои таъоло, рафъи бало, иҷобати дуоҳо, кушоиши рӯзӣ ва ғ. ба вуҷуд меояд. Дуввум, итминони хоссони тариқат, ки аз розӣ шудан ба қазои Ҳақ ва сабру шикебоӣ дар муқобили мусибатҳо ҳосил мешавад. Сеюм, итминони хоссулҳоссон ва комилон, ки ба иллати адами ниҳоят ва ғояти муродашон наметавонад холӣ аз ҳайбату адами сукун бошад. Тақсимбандии итминон дар «Сад майдон»: 1. итминон бар нақд ‒ итминоне, ки омма ва ғофилонро бо доштани моли дунё, таъмини зиндагӣ ва ғ. ҳосил шавад, оқилонро бо таҷриба ва такрор дар мавридҳои зиндагӣ ва ғайри он ба даст ояд, мухлисону аҳли зуҳдро ба замонати музди савоби дунёву охират муяссар гардад. 2. Итминон бар умед, ки солик онро аз интизори музди тоат, ниҳояти кӯшишҳо ва риёзатҳои худ ба даст орад. 3. Итминон бар меҳр, ки аз машғулияти куллӣ бо ёду кору муҳаббати Ҳақ тавлид шавад.

Дар ахлоқ итминон ба эътидоли сифоту ҳолоти инсон ва суботи шахсияти инсон гуфта мешавад. Гоҳе ҳадаф аз итминон эътимод дар кор ва ё таваққуи умеди фаровон ба он аст. Итминон ду навъ аст: ҳиссӣ ва нафсонӣ. Итминони ҳиссӣ ба маънои оромишу истиқрори бадан ва итминони нафсонӣ оромиши нафс нисбати чизест, ки ба он иттилоъ ва огоҳӣ ёфтааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Итминон / С. Наимӣ // Илм — Исҳоқ. — Д. : СИЭМТ, 2011—2020. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021).

* دهخدا علی اکبر. لغتنامه. جلد ١. تهران، ١٣٧٧ ش.؛
* گهورین سید صادق. شرح اصطلاحات تصوف. جلد ٧. تهران، ١٣٨٢ ش.؛
* انصاری عبدالله. صد میدان (ترجمۀ فارسی). قم، ١٣٩١ ش

Пайвандҳо
---------
**Исҳоқ** (ар. إسحاق‎) — яке аз паёмбари исломӣ, писари дуюми Иброҳим аст. Дар Қуръон зикр шудааст. Исҳоқ алайҳиссалом ба халқҳои Фаластин ва Шом фиристода шуданд.

Таърих
------

Модараш Соро буд. Соро солҳои зиёд натавонист фарзанд таваллуд кунад ва аз ин рӯ Иброҳим канизи худ Ҳоҷараро ба занӣ гирифт. Ҳоҷара писаре Исмоил таваллуд кард. Аз ҳасадгӯии Соро Худованд ба Иброҳим паёмбар фармуд, ки онҳоро ба биёбон бурда, дар он ҷо гузорад.

Баъд аз чанд вақт Аллоҳ ба Иброҳим ва Соро писаре дод, ки дар бораи таваллуди он фариштагон хабар доданд. Сураи Саффот дар бораи ба Иброҳим додани «ҷавонони ҳалим» ва хобе, ки дар он Аллоҳ аз ӯ талаб мекунад, ки писарашро қурбонӣ кунад. Ҳазрати Иброҳим барои иҷрои фармон омода буд, вале Худованд қурбонии ӯро бо як қӯчқор иваз кард. Пас, Аллоҳ паёмбарашро имтиҳон кард.

Пас аз марги Иброҳим, ё шояд дар вақти зинда будани ӯ Худованд Исҳоқро ба унвони паёмбар интихоб кард. Исҳоқ аҳолии Фаластин ва Сурияро ба имон ба Худо даъват кард ва бар асоси қонунҳои Худованд ба Иброҳим алайҳиссалом ирсол кард. Исҳоқ писарони Айс ва Яъқуб дошт. Айс ба духтари Исмоили паёмбар хонадор шуд ва Худованд уро ба баракати зиёд ва фарзандони зиёде подош дод. Яъқуб низ мисли падараш паёмбар интихоб шуд. Бисёре аз паёмбарони исроилӣ аз авлоди ӯ буданд.

Боре ҳангоми мавъиза дар Ерусалим (Қудс) аз Исҳоқ талаб карда шуд, ки кӯҳҳоро кӯч диҳад ва ҳамин тавр рисолати нубувватии худро исбот кард. Исҳоқ пас аз гузоштани дуъо ба сӯи Худо талаби мардумро ба ҷо овард.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3  *Али-заде А.* Исхак (рус.) // *Исламский энциклопедический словарь* — М.: Ансар, 2007. — ISBN 978-5-98443-025-8
2. ↑  *Али-заде А.* Йакуб (рус.) // *Исламский энциклопедический словарь* — М.: Ансар, 2007. — ISBN 978-5-98443-025-8

Адабиёт
-------

* Исҳоқ // Илм — Исҳоқ. — Д. : СИЭМТ, 2011—2020. — С. 676. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021).


| **Паёмбарон дар Қуръон** |
| --- |
| **Расулон** | 
Одам (Одам *инҷил.*) • Нӯҳ (Нуҳ (дар инҷил)) • Иброҳим (Иброҳим (дар инҷил)) • Мусо (Моисей) • Исо (Иисус) • Муҳаммад |  |
| **Паёмбарон** | 

---

Идрис (Идрис (дар инҷил)) • Шис (Сиф) • Ҳуд (Евер) • Солиҳ • Лут (Лут (дар инҷил)) • Исмоил (Измаил) • Исҳоқ (Исаак) • Яъқуб (Иаков) • Юсуф (Иосиф) • Айюб (Иов) • Шуайб (Иофор) • Ҳорун (Аарон) • Юша ибн Нун (Иисус Навин) • Илёс (Илёс (дар инҷил)) • Аль-Яса (Елисей) • Зулкифл (Иезекииль) •  Ишмаил (Самуил) • Юнус (Иона) • Довуд (Давид) • Сулаймон (Соломон) • Закариё (Закариё (дар инҷил)) • Яҳё (Иоанн)

 |
**Котиби дуюм (Дипломат)** - намояндаи доимӣ дар назди ташкилоти байналмилалӣ - кормандони хидмати дипломатӣ, ки дар намояндагиҳои дипломатӣ ва муассисаҳои консулии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар хориҷа, намояндагиҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди ташкилотҳои байналмилалӣ кор мекунанд..

Нигаред низ
-----------

* Дипломат

Эзоҳ
----

1. ↑  Қонуни ҶТ Дар бораи хидмати дипломатӣТоҷикистон. Б.3. Мод. 10. Кормандони хидмати дипломатӣ ва вазифаҳои дипломатӣ. 11 июли 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 ноябри 2016.

* Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2007, №6, мод.428;

соли 2008, №6, мод. 448
**Мир Муҳаммад Исмоилхони Абҷадӣ** (? — 1788, Мадрас) — шоири форсизабони Ҳиндустон.

Ашъори боқимонда
----------------

Ба забони урду низ шеър мегуфт. Абҷадӣ аз шоиронест, ки анъанаи «Хамса»-нависиро идома додааст. Инчунин аз ӯ ду девони ашъор (ба форсии тоҷикӣ ва урду), маҷмӯаи қасоид боқӣ мондааст. «Хамса»-и Абҷадӣ маснавиҳои «Зубдат-ул-афкор» (дар ҷавоби маснавии «Махзан-ул-асрор»-и Низомии Ганҷавӣ), «Анварнома» (дар вазни шеърии «Искандарнома»-и Низомӣ, аммо дар мавзӯи дигар), «Роғиб ва Марғуб», «Ҳафт ҷавҳар» (дар ҷавоби «Ҳафт пайкар»-и Низомӣ), «Муваддатнома»-ро (дар вазни шеърии «Хусрав ва Ширин»-и Низомӣ) дар бар гирифтааст. Ба қалами Абҷадӣ маснавии «Ҳақиқатнома», инчунин шарҳе ба «Тӯҳфат-ул-ироқайн»-и Хоқонии Шервонӣ тааллуқ доранд. Дар маснавии «Анварнома» Абҷадӣ оид ба баъзе шуарои гузаштаи форс-тоҷик чунин гуфтааст:

Нахустин зи таркиби донишварӣ,
Шуд афрӯхта унсури Унсурӣ…
Чу шуд сард бозори он тездам,
Баровард Фирдавсии Тусӣ алам…
Замона ба Хоқонии поккеш,
Чу Хоқони Шервон сар афканд пеш…
Пас аз рафтани ӯ ба сайри ҷинон,
Шуда Анварӣ нурбахши ҷаҳон…

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Котиби якӯми Ҳизби коммунистии ҶШС Тоҷикистон** - мансаби (ҳизбию давлатӣ) баробар ба вазифаи сарвари Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар ҳайати Иттиҳоди Шӯравӣ дар солҳои 1929-1991. Мансаби Котиби якӯми Ҳизби коммунистии ҷумҳуриҳои ИҶШС, ки дар тобеъияти (номенклатураи) пурраи Кумитаи марказии Ҳизби коммунистии ИҶШС буд, танҳо дар ин идораи яккаҳукумрони марказонидашудаи Иттиҳоди Шӯравӣ тасдиқ гардида, таъйин карда мешуд.

Сарварони Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар солҳои 1929-1991:

* Мирзодовуд Ҳусейнов – солҳои 1929-1933;
* Григорий Бройдо – солҳои 1933-1934;
* Сурен Шадунц – солҳои 1934-1936;
* Ӯрунбой Ашӯров – солҳои 1936-1937;
* Дмитрий Протопопов – солҳои 1937-1946;
* Бобоҷон Ғафуров – солҳои 1946-1956;
* Турсун Ӯлҷабоев – солҳои 1956-1961;
* Ҷаббор Расулов – солҳои 1961-1982;
* Раҳмон Набиев – солҳои 1982-1985;
* Қаҳҳор Махкамов – солҳои 1985-1991;

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳақикати таърих. Доғҳои сиёҳи таърихи Тоҷикистон. - Душанбе, 1990, – с. 175.
**Савсан Бандишоева** (21 январи 1922, деҳаи Вомари ноҳияи Рӯшон — 14 апрели 2002, Хоруғ) — ҳунарпеша ва сароянда, Артисти халқии ҶШС Тоҷикистон (1946). Яке аз поягузорони театри касбии Бадахшон.

Зиндагинома
-----------

Савсан Бандишоева 21 январи 1922 дар деҳаи Вомари ноҳияи Рушон ба дунё омадааст. Аз оилаи деҳқон.

Фаъолияти эҷодӣ
---------------

Фаъолияти эҷодиаш соли 1936 дар ҳайати ҳаваскорони санъати мусиқии ноҳияи Рӯшон шурӯъ шуда, баъдан, дар дастаи ҳунарии клуби сарҳадбонон идома ёфтааст. Солҳои 1940—1965 дар Театри вилоятии мазҳакавӣ-мусиқии Хоруғ кор кардааст. Аз соли 1965 нафақагири шахсӣ.

Театр
-----

Савсан Бандишоева дар саҳнаи театр, асосан, симои занони қавиирода, фидокору дурандеш, пурэҳтиросу садоқатмандро офаридааст. Беҳтарин нақшҳои эҷодкардааш: Гулқурбон, Гулбаҳор («Тошбек ва Гулқурбон»-и М. Миршакар), Кручинина («Гунаҳкорони бегуноҳ»-и А. Н. Островский), Жаклина («Табиби зӯракӣ»-и Молйер), Зеремалдина («Хизматгори ду хоҷа»-и К. Голдони), Майсара («Майсара»-и Ҳ. Ҳакимзода), Райҳон («Арӯси панҷсӯма»-и М. Урдубодӣ) ва ғ.

Овозхонӣ
--------

Савсан Бандишоева овози фораму баланд ва хушҳанҷарае дошта, бештар Ватан, зебоиҳои табиат, ишқу муҳаббат, ғаму шодии ҳаётро тараннум кардааст. Сурудҳои Савсан Бандишоева «Акрамҷони сеторӣ», «Сегоҳи Помир», «Дилбари ҷон», «Ширин, ширин», «Нолаи булбул», «Рубоиёти Шуғнон», «Рубоиёти Ванҷ» ва ғ. дар Хазинаи тилоии Радиои тоҷик маҳфузанд.

Ордену ҷоизаҳо
--------------

Депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъвати 2).

Бо ордени «Нишони Фахрӣ», медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи советии тоҷик. — Душанбе. — Ҷ. 1. — 1978. — Саҳ. 370

Сарчашма
--------

Бандишоева Савсан / Б. Раҳматов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Савригул Қурбонова** (*Қурбонова Савригул Қаландаровна*; 12 апрели 1961, Норак, ҶШС Тоҷикистон) — раққоса ва ҳунарпешаи синамои тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1990).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода (1988). Солҳои 1978—1981 раққосаи ансамбли «Зебо»-и Кумитаи телевизион ва радиои ҷумҳурӣ, 1981—1985 раққосаи Филармонияи давлатии Тоҷикистон, 1985—2000 сарбалетмейстери ансамбли давлатии рақсии «Лола», 2000—2003 роҳбари бадеии ансамбли «Сомон» кор кардааст. Ҳаяҷонбахшу латиф мерақсид, хандону фаттон арғушт мерафт, сӯзону ларзон ба худ мепечиду меситезид. Ба мағз-мағзи мазмуни суруд ва маънии оҳанг мерасид ва ин ҳамаро пайкараш бо ҳаракати ҷаззоб хеле равшану возеҳ ифода мекард. Дар рақсҳояш навои рӯҳбахши ҳаёт эҳсос мегардид.

Синамо
------

Савригул Қурбонова аз 15 солагӣ дар филмҳо нақш офаридааст. Дар филмҳои «Агар дӯст дорӣ…», «Хоҷа Насриддин», «Муҷассамаи ишқ», «Худкуш», «Бигзор ҳамаи ин хоб бошад» ва дар студияи «Ленфилм» чанд нақши марказиро бозидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Раҳимаи Аъзам.* МАРО БО НОМИ САНАМ МЕШИНОСАНД…. *www.bonuvon.tj*.  Бонувони Тоҷикистон (18 марти 2013). 3 Декабри 2019 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Сарсӯзан** (порсӣ:  سرسوزن ) – ороиш барои рӯймоли сари арӯсону занҳо ба шумор меравад. Он аз сӯзани калони нуқрагин иборат буда, бо занҷираҳои зебо оро дода шуда, бо пончаҳо ё сангҳои гуногун, ки дар охири занҷираҳо пайваст аст, сохта мешудааст. Сарсӯзанро то ибтидои садаи XX ҳамаи занон ва арӯсон истифода мебурданд.

Адабиёт
-------

* Умарова З. История исследований ювелирного искусства таджиков // Очерки истории и теории культуры таджикского народа. – Душанбе: 2006. – С. 277-302.

Нигаред низ
-----------

* Заргарӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Д. Раҳимов. Касбу ҳунарҳои анъанавии тоҷикон. – Душанбе, 2014. – С. 35 - 40.
**Сартарош** — шахсе, ки мӯй, мӯйлаб ва риши мардумро мегирад ва ба тартиб меорад. Дар гузашта устои сартарош вазифаи хатнакунии писарбачагонро низ ба уҳда дошт.

Донистаниҳо
-----------

Дар гузашта дар миёни мардуми кӯҳистони тоҷикнишин одате буд, ки деҳқонон пас аз ғалларо дар хирман бод дода шудан, як миқдори ками онро ба мардум дар роҳи Худо садақа мекарданд. Асосан, кафсан ба устоҳои оҳангар ва сартарош дода мешуд. Зеро онҳо дар тамоми сол бепул ба деҳқонон хидмат мекарданд ва кафсан аз сари хирман ба ивази хидмати устоҳо пардохта мешуд.

Нигаред низ
-----------

* Сартарошхона

Эзоҳ
----

1. ↑  Н. Волкова. В моде — женственность и элегантность // «Известия», № 206 (20552) от 25 июля 1973. стр.5

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Britannica (онлайн)
* Pauly-Wissowa

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4290923-5
* J9U: 987007282992705171
* LCCN: sh85011797
* NDL: 00569456

 |
**Довуд Ибни Муҳаббар** (Муҳаббир Ибни Қаҳзам Ибни Сулаймони Тоӣ; ? - 821, Бағдод) — муҳаддис ва фақеҳи ҳанафии аҳли Басра.

Зиндагинома
-----------

Довуд пас аз таҳсили ҳадис ба шаҳри Аббодон рафт ва муддате бо суфиён нишаст. Вай дар ин муддат иштиғол бо ҳадисро канор гузошт ва пас аз бозгашт ба Бағдод боз ба ривояти ҳадис пардохт. Асҳоби ҷарҳу таъдил дар бораи вай ихтилофи назар доранд ва аксари онҳо, бамонанди Аҳмад ибни Ҳанбал, Ибни Ҳиббон ва дигарон вайро дар ривояти ҳадис заъиф гуфтаанд, вале Яҳё ибни Маъин зимни пазириши иштибоҳоти вай дар ривояти ҳадис ӯро ровии муътамаде донистааст, ки дар нақли ривоятҳои заъиф тааммуд (қасди амдӣ)-е надошта ва ба сабаби дур мондан аз амри ҳадис бо ҳамнишинӣ ба суфиён ва бар асари таъсири мусоҳабат бо муътазилиён дучори хатоҳои зиёде дар ривояти ҳадис шудааст.

Осор
----

Аз Довуд танҳо китобе бо номи «ал-Ақл», ки маҷмӯае аз аҳодисро дар бораи фазилати ақл дар бармегирад, бар ҷой мондааст.

Адабиёт
-------

* سید غلامرضا تهامی، فرهنگ اعلام تاریخ اسلام. – تهران، 1387 ش
* دانشنامه جهان اسلام (17) - تهران، 2012
* محمد علی مدرس تبریزی، ریحانةالادب فی تراجم المعروفین بالکنیة واللقب، جلد اول. – تهران، 1374 ش
* دائرة المعارف فارسی. – تهران، 1387 ش
* عمر رضا کحالة، معجم المؤلفین. - بیروت، 1993