recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***World's End Harem*** (ҷопонӣ: 終末(しゅうまつ)のハーレム *Сю:мацу но Ха:рэму*, Ҳарами умумӣ) — манга бо муаллифии LINK ва расмҳои Котаро Сёно. Дар маҷаллаи рақамии *Shōnen Jump+*-и нашрияи Shueisha аз моҳи майи 2016 нашр мешавад. Аз рӯи манга аниме-сериал офарида шудааст, ки нахустин намоиши он 8 октябри соли 2021 баргузор гардид.

Сужа
----

Ҷопон, 2040 Дар лаборатория як вируси пурасрор офарида шудааст. Як рӯз, ӯ озод шуд ва эпидемияи марговарро ба вуҷуд овард, ки 99,9% аҳолии мардони ҷаҳонро нест кард. Дар тӯли панҷ соли охир, Мизухара Рейто дар хоби криогенӣ буд ва Тачибана Эриса, духтари орзуҳояшро тарк кард. Вақте ки Рейто аз яхи амиқ бедор мешавад, вай худро дар ҷаҳони нав ва ҳамзамон ғайриоддӣ мебинад, ки дар он сарвати пурарзиштарин дар сайёра мебошад. Ба Рейто зиндагии боҳашамат ва як рисолати оддӣ дода мешавад: пур кардани ҷаҳон тавассути ҳомиладор кардани ҳарчи бештари занон. Бо вуҷуди ин, Рейто танҳо мехоҳад, ки Эрисаи маҳбубашро, ки се сол пеш бедарак шуда буд, пайдо кунад.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Pineda, Rafael Antonio.* World's End Harem Manga Gets TV Anime in 2021(англ.). *Anime News Network* (May 12, 2020). 12 май 2020 санҷида шуд.
2. ↑  *Hodgkins, Crystalyn.* World's End Harem Manga Reaches 'Climax' of 1st Part(англ.). *Anime News Network* (May 10, 2020). 12 май 2020 санҷида шуд.
**Албит** (лотинӣ аlbus – сафед) — минерали гурӯҳи шпатҳои даштӣ – плагиоглазҳо. Формулаи химиявиаш Na[AlSi2O8], системаи кристаллбандиаш – триклинӣ, кристаллҳояш хурди ҷадвалӣ, рангаш сафед ё зарди бӯртоб, ҷилояш шишагун, сахтиаш 6 – 6,5, зичиаш 2610 кг/м3. Албит чун минерали ҷинсофарин асосан дар таркиби ҷинсҳои ишқорӣ (граниту сиенитҳои ишқорӣ) ва пегматитҳо вомехӯрад. Албит дар таркибаш 11,67% Na2O, 19,35% Al2O3, 68,44% SiO2 ва ғашҳои K, Ca, Rb, Cs дорад. Албит душворгудоз буда, дар кислота суст ҳал мешавад. Ташаккули албит ба равандҳои метасоматикӣ марбут аст. Агрегатҳояш зич, шуоъдор ва дар шакли дона-дона мебошанд. Албити холис дар кулолгарӣ истифода мегардад. Барои ороиш намунаҳои хосияти «чашми гурба» доштаи албит ва дар таҳқиқоти илмӣ барои муайян кардани дараҷаи метаморфизм ба кор мебаранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
«**ВТ-Силк**» — корхонаи муштараки Тоҷикистону Ветнам, собиқ фабрикаи пилакашии шаҳри Хуҷанд.

Дар асоси қарори маҷлиси муассисони корхонаи «Абрешим»-и шаҳри Хуҷанд ва ширкати вйетнамии «Азия Силк» дар соли 1999 ташкил ёфтааст. Корхона ба ҷамъоварӣ ва коркарди саноатии пила машғул мебошад. Сармояи ойинномавии ширкат маблағи 2948,3 ҳазор сомониро ташкил медиҳад. Дар соли 2013 дар корхона 380 нафар коргарону хидматчиён кор мекарданд. Корхона 55,8 т пилаи хушк ҷамъоварӣ ва коркард намуда, арзиши маҳсулоти истеҳсолшуда маблағи 3739,5 ҳазор сомониро ташкил дод. Корхона маҳсулоти истеҳсолкардаашро ба маблағи 381,5 ҳазор доллари ИМА ба Ҷумҳурии Ветнам содир намуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  таджикская Википедия — 2004.

Сарчашма
--------

* ВТ-Силк // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Маликаи Аваз** (тав. 5 феврали 1967) - шоира, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2014)

Зиндагинома
-----------

**Маликаи Аваз** 5 феврали соли 1967 дар ноҳияи Ҷомӣ (собиқ Куйбишев) таваллуд шудааст. Мактаби миёнаро дар ноҳия ба поён расонда, дар факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи миллии Тоҷикистон соҳиби маълумоти олӣ гардидааст. Фаъолияти кориашро аз муаллимии мактаби таҳсилоти умумӣ сар карда, дар айни замон корманди Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.

Эҷодиёт
-------

Муаллифи маҷмӯаҳои шеърии «Борони найсон», «Атри гирён» ва «Ашки ҳасрат» аст.

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с.26 ISBN 978-99947-2-379-9
**Мироҷиддин Ҳакимов** (*Ҳакимов Мироҷиддин Дӯстмуродович*; 31 октябри 1967, деҳаи Муллотуғма, ноҳияи Файзобод, ҶШС Тоҷикистон) — ҳуқуқшинос, Мушовири давлатии адлияи дараҷаи сеюм. Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV.

Зиндагинома
-----------

Мироҷиддин Ҳакимов 31 октябри соли 1967 дар деҳаи Муллотуғмаи ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Соли 1989 факултети ҳуқуқшиносии Университети давлатии Тоҷикистонро бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм кардааст.

Оиладор, соҳиби 6 фарзанд.

Фаъолияти корӣ
--------------

Солҳои 1989 — 91 ассистенти кафедраи «Ҳуқуқи ҷиноятӣ ва криминалистика»-и факултети ҳуқуқшиносӣ, 1991 — 93 аспиранти Университети давлатии Тоҷикистон, 1993 — 94 прокурори шуъбаи назорати иҷрои қонунҳо оид ба амнияти дохилию берунӣ ва муносибатҳои байналмилалии Прокуратураи Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1994 — 97 прокурори ҳарбии Раёсати назорати иҷрои қонунҳо дар Қувваҳои Мусаллаҳи Сарпрокуратураи ҳарбӣ ва аз моҳи март то майи 1997 покурори ҳарбии шуъбаи назорати судии Сарпрокуратураи ҳарбии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1997—2003 муовини сардор ва 2003 — 10 сардори Раёсати назорати умумии Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

Соли 2010 аз ҳавзаи интихоботии Файзобод № 11 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст. Узви Кумитаи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба илм, маориф, фарҳанг ва сиёсати ҷавонон, муовини раиси Комиссия оид ба назорати Дастур ва ташкили кори Маҷлиси намояндагон, узви гурӯҳи дӯстӣ ва ҳамкории Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Бундестаги Германия ва гурӯҳи Парлумонии САҲА мебошад.

Ҷоизаву унвонҳо
---------------

Бо медали «Ҷасорат» ва унвони «Корманди фахрии мақомоти Прокуратураи Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва рутбаи дараҷавии «Мушовири давлатии адлияи дараҷаи 3» сарфароз гардидааст.

Нигаред низ
-----------

• Акбар Ҳакимов

Эзоҳ
----

1. 1 2  Супоридани мукофотҳои давлатӣ ва рутбаҳои навбатӣ ба ифтихори 80-умин солгарди фаъолияти Прокуратураи Тоҷикистон(тоҷ.). *Президенти Тоҷикистон*.  president.tj (24 Декабри 2004). 26 январи 2018 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* МАЪЛУМОТНОМА ДАР БОРАИ ВАКИЛОНИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН
* Мироҷиддин Ҳакимов. *faraj.tj*.  «Фараж» (15 май 2013). 26 январи 2018 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)

Сарчашма
--------

* ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. — Д. 2011. СИЭМТ, — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4
**Вабор** (ар. وبار ‎) — минтақаи биёбоние дар ҷануби Арабистон, ки байни Шиҳр ва Маҳра ҷойгир буда, қисмате аз Даҳно ва ё биёбони Рубъулхолиро фаро мегирад.

Таърих
------

Ба ривояти таърихнигорон ва бодиянишинони достонсаро Вабор ҷойи зисти қавми Од буда, азоби илоҳӣ дар ин макон бар онҳо фуруд омадааст. Ин ривоятҳо бостоншиносон Гарри Сент-Джон Филби ва баъдтар Юджин Шумейкерро ба ҳафриёти бостоншиносӣ дар минтақаи Вабор водор кард. Филби соли 1932 пас аз ковишҳо дар Вабор ба ҷуз тӯдатеппаҳои рег, марворидҳои сиёҳ ва чанд ҳайкалчаи филиззии каҷу ноҳамвор чизи дигаре пайдо накард ва ба натиҷае расид, ки ин ҳама бар асари таркиши шиҳобпораи бузурге падид омадааст. Соли 1994 Ю. Шумейкер кори Филбиро идома дода, ба хулосае омад, ки ин ҳодиса тақр. 135 сол пеш ба вуқӯъ омада, вазни шиҳобпора (астероид) чанд т ва иқтидори таркишаш баробари эквиваленти таркиши бомбаи атомии партобшуда бар Хиросима будааст.Таҳқиқоти Лондберг ва Рентс дар асри гузашта нишон медиҳанд, ки Аҳқоф тамоми сарзамини Ҳазрамавтро дар бар мегирад ва ривояте аз ҷуғрофиёшинос Ёқути Ҳамавӣ мабнӣ бар вуҷуди ғорҳое дар сарзамини Аҳқоф ин гуфтаро зимнан таъйид ва назари Филби ва Шумейкерро дар бораи танҳо Вабор будани ҷойи зисти қавми Од ва таърихи зикркардаи онҳо рад менамоянд.
Дар натиҷаи ковишҳои бостоншиносии солҳои 1991–98 дар ин минтақа қалъаи ҳашткунҷае бо деворҳои ғафс кафш гардид, ки бурҷҳои он дар гӯшаҳо бар рӯйи сутунҳои ғафсе ба иртифои 9 м ва қутри 3 м бино ёфтаанд. Ин бозёфт комилан мувофиқи гуфтаи Қуръон дар сураи Фаҷр аст: «Ирами дорои сутунҳо». Маҷаллаи амрикоии Таймз (Times) зери унвони Arabia Lost Sand Castle By Richard Ostling аз кашфи ш. Ирам гузориш дод. Ин бозёфтҳои бостонӣ назари Филби ва Шумейкерро оид ба афтиш ва таркиши шиҳобпора, инчунин таърихи вуқӯи он куллан рад карданд.

Адабиёт
-------

ياقوت عبد الله الحموي. معجم البلدان. جلد ۵. بيروت، ۱۹۹۷؛ زكرياء بن محمد بن محمود القزويني. آثار البلاد واخبار العباد. – بيروت، ۱۹۸۴؛ زغلول نجار،الانسان في القرآن الكريم. بيروت، ۲۰۰۵؛ جواد علي. المفصل في تأريخ العرب قبل الاسلام. جلد.۱. بیروت ۱۳۸۰. ش

Сарчашма
--------

* Вабор // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Суруд (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Суруд**, ҳофизӣ, шеър, кӯчабоғӣ – яке аз жанрҳои машҳуру серистеъмоли фолклори тоҷик мебошад, ки дар контексти ҷашнҳои мавсимию иҷтимоӣ, 
ҷашни арӯсӣ, маросимҳои шодӣ, нишасту маҳфилҳо ва дигар мавридҳо корбурди зиёд дорад. Суруд чунин жанри маъмули фолклори тоҷик мебошад, ки аз матнҳои манзуми гуногуннавъ иборат буда, бо оҳанг сароида мешавад. Яъне матнҳои он сохтору шакли ягона надоранд, онҳо аз дигар жанрҳои манзум ба мисли рубоӣ, дубайтӣ, маснавӣ, ғазал, анвои мусамматҳо (мусаллас, мураббаъ, мухаммас), таркиббанду тарҷеъбанд, қитъа ва ғайра таркиб меёбанд. Дар саросари кишвар фаъол аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ./ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ - Душанбе: "Ирфон", 2014, - С. 64
2. ↑  ПИТФИ Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ (пайванди дастнорас)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Суруди Давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон** (ӯзб. *Oʻzbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi / Ўзбекистон Республикаси Давлат мадҳияси*) — яке аз рамзҳои расмии давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон, дар баробари парчами давлатӣ ва нишони давлатии ин кишвар.

Суруди Давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон 10 декабри соли 1992 қабул карда шуд. Муаллифи матни суруд — шоири бузурги Абдулло Орипов, ки ин матнро соли 1992 нависта буд. Муаллифи оҳанги суруд — бастакор Мутал Бурҳонов, ки ин оҳангро соли 1947 барои суруди давлатии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Ӯзбекистон нависта буд. Оҳанги Суруди Давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон — ҳамун оҳанги Суруди Давлатии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Ӯзбекистон мебошад.

Матни Суруди Давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон
-----------------------------------------

| Бо алифбои лотинии ӯзбекӣ | Бо алифбои кириллии ӯзбекӣ |
| --- | --- |
| Serquyosh hur o‘lkam, elga baxt, najot,
Sen o'zing do'stlarga yo‘ldosh, mehribon, mehribon!
Yashnagay to abad ilmu fan, ijod,
Shuhrating porlasin toki bor jahon!
Oltin bu vodiylar — jon O‘zbekiston,
Ajdodlar mardona ruhi senga yor!
Ulug‘ xalq qudrati jo‘sh urgan zamon,
Olamni mahliyo aylagan diyor!
Bag‘ri keng o‘zbekning o‘chmas iymoni,
Erkin, yosh avlodlar senga zo‘r qanot!
Istiqlol mash’ali, tinchlik posboni,
Halqsevar, ona yurt, mangu bo‘l obod!
Oltin bu vodiylar — jon O‘zbekiston,
Ajdodlar mardona ruhi senga yor!
Ulug‘ xalq qudrati jo‘sh urgan zamon,
Olamni mahliyo aylagan diyor! | Серқуёш ҳур ўлкам, элга бахт, нажот,
Сен ўзинг дўстларга йўлдош, меҳрибон!
Яшнагай то абад илму фан, ижод,
Шуҳратинг порласин токи бор жаҳон!
Олтин бу водийлар — жон Ўзбекистон,
Аждодлар мардона руҳи сенга ёр!
Улуғ халқ қудрати жўш урган замон,
Оламни маҳлиё айлаган диёр!
Бағри кенг ўзбекнинг ўчмас иймони,
Эркин, ёш авлодлар сенга зўр қанот!
Истиқлол машъали, тинчлик посбони,
Ҳалқсевар, она юрт, мангу бўл обод!
Олтин бу водийлар — жон Ўзбекистон,
Аждодлар мардона руҳи сенга ёр!
Улуғ халқ қудрати жўш урган замон,
Оламни маҳлиё айлаган диёр! |  |

### Тарҷума ба забони тоҷикӣ

Кишвари серофтоби ман, бахту наҷоти мардум,
Ту худат ба дӯстон ҳамроҳ, меҳрибон!
Шукуфат то абад илму фан, эҷод,
Шӯҳратат дурахшад то ки ҳаст ҷаҳон!
Ин водиҳои заррин — ҷон Ӯзбекистон,
Рӯҳӣ мардонаи аҷдодон ба ту ёр!
Қудрати халқи бузург, замони ҷӯшон,
Диёри мафтункардагии олам!
Имони ӯзбеки олиҳиммат хомӯш намешавад,
Авлоди озод ва ҷавон, ба ту беҳтарин қанот!
Машъалаи Истиқлол, посбони сӯлҳ,
То абад обод бод, ватани модарӣ, мардумнавоз!
Ин водиҳои заррин — ҷон Ӯзбекистон,
Рӯҳӣ мардонаи аҷдодон ба ту ёр!
Қудрати халқи бузург, замони ҷӯшон,
Диёри мафтункардагии олам!

Пайвандҳо
---------

* Суруди Давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар сайти расмии Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон — president.uz Бойгонӣ шудааст 26 марти 2019  сол.
**Турсунбой Аҳмáдов** (*Аҳмадов Турсунбой Абдуллоевич*; тав. 3 январи 1949, деҳаи Қарақчиқум, ноҳияи Конибодом) — агрохимик – хокшинос, доктори илмҳои кишоварзӣ (2004), узви вобастаи АИКТ (2009).

Зиндагинома
-----------

Турсунбой Аҳмадов 3 январи соли 1949 дар деҳаи Қарақчиқуми ноҳияи Конибодом ба дунё омадааст. Хатмкардаи ИХҚТ (1971).

Фаъолияти корӣ
--------------

Корманди хурди илмии Институти таҳқиқоти илмии зироат (1971–79), корманди илмии Институти таҳқиқоти илмии боғу токдорӣ (1979–81), ҷонишин (1981–84) ва сардори Сарраё­сати меваву сабзавоти Вазорати меваю сабзавоти Тоҷи­кис­тон (1984–85), мудири шуъ­баи технологияи парвариши сабзавоти Институти таҳқиқоти илмии боғу токдо­рӣ ва сабзавоткорӣ (1986–90), мудири шуъбаи сабзавоткорӣ (1990–92), ҷонишин ва директори Иттиҳо­дияи илмию истеҳсолии «Боғпарвар» (аз соли 1993).

Фаъолияти илмӣ
--------------

Турсунбой Аҳмадов оид ба ривоҷи со­ҳаҳои боғу токдорӣ ва сабзавоткорӣ, истифодаи нури­ҳо, тухмипарварӣ таҳқи­қоти илмӣ анҷом додааст. Турсунбой Аҳмадов ҳам­муаллифи навъҳои нави пиёз («Ҳисорӣ», «Акбарӣ»), помидор («Акбаралӣ», «Муаттар», «Дубара») ва лӯбиё («Ис­теъмолӣ») мебошад. Муаллифи 120 таъли­фоти илмию тавсияномаҳост.

Ҷоизаву ҷоизаҳо
---------------

Бо Ордени «Шараф» (1999) қадр карда шудааст.

Осор
----

* Хусусиятҳо ва технологияи парвариши тухмии зироати сабзавот дар Тоҷикистон. Д. 1997;
* Таъсири нуриҳо ва дигар омилҳо ба ҷамъшавии нитрат дар маҳсулоти сабзавоту полезӣ. Д. 2001;
* Парвариши картошка дар Тоҷикистон. Д. 2003;
* Истифодаи нуриҳо дар кишти зироати сабзавоту полезии Тоҷикистон. Д. 2004;
* Низоми илмии пешбурди соҳаи кишоварзии Тоҷикистон. Д. 2009;
* Навъи нави пиёзи «Аброрӣ». Д. 2009;
* Навъи нави пиёз «Ҳисорӣ». Д. 2010.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Турсунбой Воҳидов** (14 июли 1934, деҳаи Ғӯлакандози ноҳияи Пролетар — 24 январи 2007, ҳамон ҷо) — механизатор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1978).

Зиндагинома
-----------

Механизатор ва механики колхози ба номи Ленини ноҳияи Пролетар (1950-1987). Солҳои 1976-1977 бо мошин 270—346 т пахта ғундоштааст.

Ҷоизаю орденҳо
--------------

Бо 2 ордени Ленин, медалҳо ва Грамотаи Фахрии Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Воҳидов Турсунбой // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Солиҷон Боҳиров** — ходими давлатӣ ва сиёсии даврони Иттиҳоди Шӯравӣ дар ҶШС Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Соли 1923 дар деҳаи Кучкаки ноҳияи Конибодом таваллуд шудааст. Узви КПСС.

Аз соли 1939 — дар корҳои хоҷагидорӣ, иҷтимоӣ ва сиёсӣ. Солҳои 1939 — 1986 — Муаллими мактаби миёна дар деҳаи Кучкаки вилояти Конибодом, котиби комиссариати ҳарбии Конибодом, котиби кумитаи иҷроияи Шӯрои Конибодом маҷлиси вакилони меҳнаткашони вилояти Ленинобод, мудири шуъбаи тарғибот ва ташвиқоти кумитаи ноҳиявии Конибодом ҲКИ (б) Тоҷикистон, котиби якуми Кумитаи ноҳиявии Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон дар ноҳияи Пролетар ҷонишини вазири маорифи ҶШС Тоҷикистон, котиби комитети партиявии коллективи истеҳсолии Масчо ва маъмурияти совхоз, котиби якуми кумитаи ноҳиявии Ҳизби Коммунисти Тоҷикистон дар ноҳияи Масчо, мудири шуъбаи маъмурии КМ ҲК Тоҷикистон.

Ӯ вакили Шурои Олии ҶШС Тоҷикистон даъвати 4-11 интихоб шуд.

Солиҷон Боҳиров соли 1989 дар Душанбе даргузаштааст.

Ҷоизаҳо
-------

Дорандаи

* ордени Байрақи Сурхи Меҳнат;
* ордени Ленин

Пайвандҳо
---------

* Боҳиров Солиҷон // Хуҷанд. Энсиклопедия. — Душанбе, 1999. — С. 183.
* Бохиров
* Бохиров Бойгонӣ шудааст 10 апрели 2019  сол.
**Соли кабиса** (форсӣ: سال کبیسه‎) — соле ки тибқи қоидаи нуҷумӣ як рӯз ба моҳи охири он изофа шавад, ки ҳар чаҳор сол як бор иттифоқ меуфтад ва дар он фузунии 365 рӯзро, ки 5 соату 49 дақиқа аст ҷамъ карда ва як солро 366 рӯз мегиранд.

Вожа
----

Вожаи арабии **кабиса** аз решаи «кабс» (феъли ар. کَبْس‎) ба маънии пур кардани чоҳ аз хок аст; Ва дар гоҳшуморӣ, кабиса иборат аст аз теъдоди рӯз ё рӯзҳое, ки барои рафъ нуқсони солҳои умумӣ (таъхир ба далел таҷмиъи касрии чанд сол) аз миқдори воқеии он ё рафъи нуқсони солҳои хос нисбат ба солҳои дигар, бар сол муайяне меафзоянд.

Кабисаи хуршедӣ
---------------

Дар гоҳшуморҳои мубтанӣ бар тақвими хуршедӣ, мисли тақвими григорӣ ва тақвими ҳиҷрии хуршедӣ, ки солҳои оди 365 рӯза ва солҳои кабисаи онҳо 366 рӯза аст, ба таври мутавассит дар ҳудуди ҳар сию се сол, ҳашт соли кабиса ва бисту панҷ соли одӣ вуҷуд дорад. Ин тақвимҳо маъмулан дар ҳар чаҳор сол як соли кабиса мешавад ва илова бар он барои таъдили дақиқтар дар давраҳои бузургтар, бо ҳазф ё афзудани фосилаи байни баъзе кабисаҳо, аз онҳо коста мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Фарҳанги форсии Ъамид.* Кабиса чист? Маънои кабиса(тоҷ.). *vazhaju.com*.  Вожаҷӯ. 29 феврали 2020 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4125672-4

 |
Мовароуннаҳр, Хоразм ва Хуросони Бузург.
 «Сан-сай»-и чинӣ: ҳайкалчаи сафолии тасвири роҳиби суғдӣ, ки ба давраи сулолаи Тан (618-907 милодӣ) тааллуқ дорад
**Мовароуннаҳр** (ар. **ماوراءالنهر**‎) **Трансоксиана/Трансоксания** (лот. Transoxiana / Transoxania) ва **Варазрӯд**/**Фарорӯд** (форсӣ: **فرارود**‎) — истилоҳе, ки аз асри VIII то минтақаи таърихӣ-ҷуғрофӣ дар Осиёи Марказӣ (Миёна) истифода мешавад.

Ном ва ҳудуд
------------

Таърих чунин шудааст, ки Осиёи Миёна дар давраҳои гуногуни таърих ба таври гуногун номида мешуд. Баъд аз забт шудани Осиёи Миёна аз тарафи Искандари Мақдунӣ дар минтақа низ чун *«Трансоксиана»* ё *«Трансоксания»* (лот. Transoxiana / Transoxania) бо номи дарёи Окс(ус) (ҳоло Омударё) маълум шуд. Дар баъзе маъхазҳои юнонӣ ва лотинии (румании) қадим ин ду варианти дар боло зикргардидаи номи минтақаи байни дарёҳои Окс ва Яксарт (Сирдарё) дида мешавад. Аз юнонию лотинии қадим ин вариант ба дигар забонҳои аврупоӣ ворид шуд ва минтақа бо ин номҳо дар Аврупо маъруф шуд.

Номи *Мовароуннаҳр,* ки ҳангоми таҳоҷуми араб дар Осиёи Марказӣ, дар 7 — асри 8 пайдо шуд ва аслан маънои ҳудуди васеъ дар соҳили рости Ҷайҳун (ҳоло Омударё) дорад. Баъдан « *Мовароуннаҳр* » манотиқи қатъӣ байни дарёҳои Ҷайҳун ва Сайҳун (ҳоло Сирдарё), яъне минтақаеро дар назар дошт, ки қисми зиёди қаламрави онро заминҳои обёришаванда, кӯҳу даштҳо ишғол мекунанд. Маҳз дар Мовароуннаҳр муҳимтарин шаҳрҳои ҷаҳони исломи он давра, инчунин шаҳрҳои дорои фарҳангу тамаддуни баланд, аз қабили Самарқанд, Бухоро, Шаш, Нахшаб, Кармана, Фарғона, Хуҷанд, Кеш ва ғайра ҷойгир буданд. Ҳарчанд шари Туркистон дар соҳили рости Сайҳун, яъне берун аз Мовароуннаҳр ҷойгир бошад ҳам, аксаран ба ин минтақа дохил мешуд.

Ҳоло Ӯзбекистон як қисми калон ва марказии минтақаи таърихию географии Мовароуннаҳрро ишғол мекунад. Мовароуннаҳр инчунин қисматҳои ҷанубии вилоятҳои Қизилӯрда ва Туркистони Қазоқистон ва қисматҳои ғарбӣ (вилояти Хатлон ва НТҶ) ва шимоли (вилояти Суғд) Тоҷикистонро дар бар мегирад.

Адабиёт
-------

* *Мовароуннахр* — Национальная энциклопедия Узбекистана (узб.) . – Тошкент, 2000-2005.
* *Гафуров Б. Г.* Таджики: Древнейшая, древняя и средневековая история. — Душанбе: Ирфон, 1989. — 371+379 с.
* История Ирана с древнейших времен до конца XVIII века. — Л.: Издательство Ленинградского университета, 1958. — 390 с.
**Дарвеш Мақсуди Андигонӣ** (с. тав. номаълум, Андигон, с. ваф. 1514, Ҳирот) — сароянда, оҳангсоз ва навозандаи тоҷик, зодаи Андигон. Фаъолият, камолоти ҳунариаш дар Ҳирот, замони ҳукуматдории Султон Ҳусайни Бойқаро (1470-1506) сурат гирифтааст. Мусиқӣ ва шеърро назди устоди мусиқӣ Мавлоно Оҳии Ҳиравӣ омӯхт. Муддати зиёд дар дарбор ба сифати мутриб ва коргузори ҳунармандон хидмат карда, бо устодони созу овоз, шеър Навоӣ, Ҷомӣ, Устод Шодӣ, Ғулом Шодӣ Ҳофизи Ушшоқӣ, Ҳофизи Мираки Бухороӣ, Хоҷа Ҳамзаи Чочӣ (Тошкандӣ) ва диг. ҳамкории ҳунарию эҷодӣ доштааст. Баъди забти Ҳирот аз ҷониби Шайбониён зиндагии Дарвеш Мақсуд дар Бухоро сурат мегирад ва баъди чанд сол ӯ боз ба Ҳирот бармегардад Дарвеш Мақсуд дар санъати овозхонӣ, сознавозӣ, мусаннифӣ истеъдоди хуб дошта, дар жанру шаклҳои шеърию мусиқии «тарона», «нақш», «савт», «қавл», «амал», «навбат» ихтирооти зиёд аз худ боқӣ монда, дар тазмини мақо-мҳои «Сегоҳ», «Наво», «Рост» ва «Бузург» тас-нифоти хуб бар ғазалиёти Ҷомӣ, Навоӣ ва диг. сохтааст. Табъи некӯи шоирӣ ҳам дошта, ғаза-лҳои ошиқона мегуфта аст.

Адабиёт
-------

Дарвешалии Чангӣ, Рисолаи мусиқӣ, Р:449-1; Дарвешалии Чангӣ, Рисолаи мусиқӣ, Р:7005-111, ИШАФ Уз.; Бобур, Бобурнома, Тош. 1993; Раҷабов А. Афкори мусиқии тоҷик дар асрҳои 12-15, Душ. 1989; Энциклопедияи адабиёт ва санъат, ҷ.1, Душ. 1988.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Шашмақом

Сарчашма
--------

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 58 ISBN 978-99947-49-13-3
**Дараҷаи рутбаҳои кормандони прокуратура** — ба прокурорҳо ва муфаттншон, кормандонн муассисаҳои илмию таълимин сисгемаи прокуратураи Ҷумҳурин Тоҷикистон вобаста ба вазифаи ишголкардаашон ва собиқан кор дараҷаи рутбаҳои зерин дода мешавад:

* Мушовири ҳақиқии давлатии адлияи Ҷумҳурин Тоҷикистон;
* Мушовири давлатии адлияи Ҷумҳурин Тоҷикистон; :
* Мушовири давлатш аддияи дараҷаи I;
* Мушовири давлатт! адаиян дараҷше 2;
* Мушовири давлагии адпияи дараҷаи 3;
* Мушовири адлиян дараҷаи 1;
* Мушовири адлияи дараҷаи 2;
* Мушовири адлияи дараҷаи 3;
* Хуқукшиноси дараҷаи I;
* Ҳуқуқшиноси дараҷаи 2;
* Ҳуқу қшиноси дараҷан 3.

Прокурори Генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон метавонад ба кормандони дигари мақомоти прокуратура низ рутбаҳои дараҷавй диҳад. Тартиби додаин рутбаҳои дараҷавй ва маҳрум кардан аз онҳоро Низомнома дар бораи рутбаҳои дараҷавии кормандони прокуратураи Ҷумҳурин Тоҷикистон, ки онро Президенти Ҷумҳурин Тоҷикистон тасдиқ мскунад, муайян менамояд.
Кормандони ирокуратура аз рӯи тартибе, ки Прокуратураи Генералии Ҷумҳурин Тоҷикистон муайян мекунад, аз аттестатсия мегузаранд.

Нигаред низ
-----------

* Прокуратура

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 141
**Мавригӣ (рақс)** - рақси халқии тоҷикон мебошад.

Тавсифи мухтасар
----------------

Ин рақс бо ҳаракати «тоби қарсаки даст» сар мешавад. Рақс таҳти навои доира ва суруд иҷро мегардад. Матни сурудҳо аз ашъори Ҳофиз, Бедил ва дигар шоирон ва инчунин аз фолклор гирифта шудааст. Раққоса ҳаракатҳоро гоҳе дар як тараф ва гоҳе дар тарафи дигар иҷро намуда, оҳиста-оҳиста пеш, сипас қафо меравад, чарх зада менишинад ва ғайра.

Маҳалли густариш
----------------

Шаҳринав, Турсунзода, Ҳисор

Вазъи имрӯзаи унсур
-------------------

Фаъол

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳанги ғайримоддӣ./ Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ. Сармухаррир Раҳимов Д. Мураттибон: Раҳимов Д. Қличева Н. Муҳаммадиев Ҳ. Муродов М. Обидпур Х. Қодиров Ф. Аминов А. Холмуродов З. - Душанбе:«Адиб», 2015, с.13
2. ↑  ПИТФИ Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримоддӣ (пайванди дастнорас)
**Чӯпони бекас** (олмонӣ: *Der einsame Hirte*, англ. The Lonely Shepherd, исп. *El pastor solitario*) — машҳуртарин оҳанги ҷаҳонии Ҷеймс Ласт.

Ин оҳанг дар асл баргирафта аз як тарона ё оҳанги бумии Румонӣ аст ва дар гузашта чӯпонҳо онро дар навоҳии атрофи Румонӣ бо най менавохтанду мехонанд, ки эҳтимолан далели номгузории ин қитъа ҳам ҳамин бошад. Ин қитъа барои аввалин бор дар олбуми соли 1977 Ҷеймс Ласт ба номи «Memories of Russia» ё «Хотироти Русия» мунташир шуд ва пас аз он ба сурати такоҳанг ҳам интишор ёфт. Ин оҳанг дар мини сериали австролиёии «Golden Soak» маҳсули 1979 ба унвони мусиқии тим ба кор рафт.

Эзоҳ
----

1. ↑  The Lonely Shepherd (چوپان تنها) شاهکار روح‌نواز گئورگه زامفیر(форсӣ). *موزیک گیک* (18 май 2019). 8 январи 2020 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* Non Stop Leben: Die Autobiografie / James Last mit Thomas Macho. — Мünchen : Wilhelm Heyne Verlag, 2015. — eISBN 978-3-641-16169-9.
* История создания мелодии «Одинокий пастух»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Тасвир, видео ва садо | 
* last.fm

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* MusicBrainz

 |
**Сойфун** (англ. Psiphon) — проксии ройгони веб барои кумак ба корбарони интернет аст то аз системҳои филтринги муҳтаво, ки барои сонсури интернет тавассути давлатҳо истифода мешаванд, убур кунанд. Тарроҳии аввалияи Psiphon тавассути Озмоишгоҳи Ситизен (Citizen Lab) дар Донишгоҳи Торонто сурат гирифтааст, вале аз соли 2008 тавассути ширкати конодоии ба номи Psiphon тавсеа дода мешавад. 

Ин фанноварӣ ба корбарони интернети сокини кишварҳои озод иҷоза медиҳад интернети озодро аз тариқи роёнаи хеш дар ихтиёр корбароне, ки интернет дар кишвари онҳо сонсур (филтр) мешавад аз ҷумла: Беларус, Миёнмор, Чин, Куба, Миср, Эрон, Кореяи Шимолӣ, Арабистон, Сурия, Тунис, Туркманистон, Ӯзбекистон, ва Ветнам қарор диҳанд.

Таърихча
--------

Тарҳи мафҳумии аввалияи Psiphon, як проксии интернетии сабук ва роҳатро мадди назар дошт, ки барои истифодаи корбарони ниҳоӣ ва дур задани сонсури интернет тарроҳӣ шуда буд. 

Аввалин нусхаи ин нармафзор 1 декабри соли 2006 мунташир шуд.

Соли 2007, ширкати Psiphon дар қолаби як ширкат мустақил аз Озмоишгоҳи Ситизен ва Донишгоҳи Торонто таъсис шуд. Коди аввалия (нусхаи 1.6) таҳти парвонаи умумии ҳамагонии ГНУ мунташир шуд. Дар соли 2008, Psiphon ҷоизаи *Netexplorateur*-ро аз Сенати Фаронса дарёфт кард. Соли 2009 Psiphon тавассути The Economist дар шохиси сонсур ҷоизаи *Best Media Award*-ро дарёфт кард. Соли 2011 Psiphon нусхаи 1 ба сурати расмӣ бознишаста шуд. 

Соли 2012, Psiphon нусхаи Андроидро низ ироа дод.

Нигаред низ
-----------

* Филтршикан
* Филтринг
* Интернет

Эзоҳ
----

1. ↑  Blocking-resistant communication through domain fronting.  Proceedings on Privacy Enhancing Technologies 2015 (15 май 2015). doi:10.1515/popets-2015-0009.
2. ↑  Archived copy. 11 апрели 2012 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 12 апрели 2012.
3. ↑  Psiphon - Total Delivery Solution for the Censored Internet.  Psiphon.ca. 12 Декабри 2012 санҷида шуд.
4. ↑  SafeWeb's Holes Contradict Claims, *Wired* (12 феврали 2002).
5. ↑  Psiphon - Total Delivery Solution for the Censored Internet.  Psiphon.ca. 12 Декабри 2012 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* psiphon.ca — вебгоҳи расмии Psiphon
* psiphon.ca/tg/index.html — вебгоҳи расмии Psiphon (тоҷ.)
**Мавлудаи Равшанёр** — публисист, тарҷумон, шоира, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2007)

Зиндагинома
-----------

Мавлудаи Равшанёр 5 июли соли 1968 дар шаҳри Душанбе ба ҷаҳон омадааст. Соли 1987 мактаби миёнаи ҳамагонии №88-ро хатм намудааст. Соли 1992 бахши забон ва адабиёти форсии факултаи шарқшиносии Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро ба итмом расонда, чанде ба омӯзгорӣ пардохтааст. Баъдан дар ҳафтаномаи «Адабиёт ва санъат» ва рӯзномаи «Гул-гул» ифои вазифа доштааст. Алҳол корманди дастгоҳи марказии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

Эҷодиёт
-------

Аз солҳои мактабхонӣ ба омӯзиши адабиёти тоҷику ҷаҳон шавқу завқи тамом дошта, дар ҷодаи назму наср қалам озмудааст. Ба тарҷумонӣ низ иштиғол варзидааст. Дар оҳангсозӣ ва сурудхонӣ ҳам истеъдоде табиӣ дорад.Аз соли 2007 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст. Аз солҳои навадуми қарни гузашта ҳикояву таронаҳояш мунтазам дар матбуоти даврӣ, аз ҷумла дар рӯзномаҳои «Адабиёт ва санъат», «Садои мардум», «Ҷумҳурият», маҷаллаҳои «Фирӯза» ва «Помир» ба табъ мерасанд. Маҷмӯаи нахустини таронаҳояш «Ашкҳои озарин» соли 2004 интишор ёфтааст. Маҷмӯаи дувуми достонҳои мансураш «Нигори нигарон» соли 2006 ба табъ расидааст. Маҷмӯаитаронаҳояш «Огненние слёзы» (ба забони русӣ дар тарҷумаи Норӣ Раббимдухт) соли 2006 интишор ёфтааст.
Чакидаҳои хомааш дар чандин маҷмӯаҳои дастҷамъӣ, аз ҷумла, баёзи назму насри адибаҳои ҷавони тоҷик «Дуруд, эй ишқ!» (2005) ва баёзи навниҳолони боғи адабиёти «Анҷумани дидор» (2008) мунташир гардидаанд. Намунаҳои беҳтарини эҷодиёташ ба забонҳои русӣ ва узбакӣ тарҷума шудаанд.

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с.184 ISBN 978-99947-2-379-9
**Мавҷуда Ӯрунова** — омӯзгор, номзади илмҳои иқтисодӣ (1998), дотсент (2001). «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2007).

Зиндагинома
-----------

Мавҷуда Ӯрунова 4 июни соли 1947 дар ш. Самарқанд чашм ба ыащон кушодааст. Дастпарвари мак. миёнаи № 53 (1965). Мавҷуда Ӯрунова фак. обтақсимкунӣ ва канализатсияи ИПТ (ҳоло – Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М. С. Осимиро бо дипломи сурх хатм кардааст (1970). Ассис. кафедраи обтақсимкунӣ ва канализатсияи Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М. С. Осимӣ. Соли 1998 дар мавзӯи «Ҷойгиршавии иншоотҳои ҳифзи об дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» рисолаи номз. дифоъ кардааст. Муаллифи 19 мақолаи илмӣ, 3 асару дастурамалҳои методӣ, аз ҷумла китоби дарсии «Бо об таъминкунӣ». Тӯли қариб 20 сол раиси Шӯрои занони ДТТ ба номи М. С. Осимӣ будааст. Феълан, дотсенти каф. обтаъминкунӣ ва обихроҷи Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М. С. Осимӣ мебошад.
**Муҳаммад Носир** (ар. محمد الناصر‎ ‎ фр. Mohamed Ennaceur; зод. 21 март 1934, El Djem[d], Mahdia Governorate[d]) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Тунис аст, ки аз 25 июли 2019 то 23 октябри 2019 иҷрокунандаи вазифаи президенти Тунис буд.

### Президенти муваққат

Дар охири моҳи июли соли 2019, пас аз марги раисиҷумҳури кишвар Қаъд Сибсӣ Носир иҷрокунандаи раиси ҷумҳуриро муваққат ба уҳда гирифт. Вай то ин замон аллакай бемор буд ва эълом дошт, ки пас аз интиқоли қудрат ба президенти нави мунтахаби Тунис дар тирамоҳи ҳамон сол, аз умури сиёсӣ канор меравад. Ба ӯ бечунучаро муяссар шуд, ки мақсадашро иҷро кунад. Моҳи октябр дар даври дуюми интихоботи президентӣ ба ӯ муясар гардид, ки президенти Тунис интихоб шавад. Охири моҳи октябр ба дасти Қаис Саид гузаштани хокимият сурат гирифт ва Носир ба истеъфо рафт.

Нигаред низ
-----------

* Президенти Тунис
* Сарвазири Тунис

Эзоҳ
----

1. ↑  Tunisie : Mohamed Ennaceur président par intérim.  Le Point (25 июля 2019). 26 июля 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 июли 2019.

Адабиёт
-------

* The International Who's who of the Arab World. — Springer, 1984. — 266 с. — ISBN 9780950612218.(англ.)
* Ennaceur (Mohammed) // Who's Who in the Arab World 2007—2008. — Walter de Gruyter, 2011. — С. 288—289. — 1216 с. — ISBN 9783110930047.(англ.)

| ⚙️ Парчами СурияПрезидентҳои Тунис |
| --- |
| 
* Ҳабиб Бурқиба
* Зайналобуддин бин Алӣ
* Муҳаммад Ғаннушӣ
* Фуад Мбазаа
* Мунсиф Марзуқӣ
* Қаъд Сибсӣ
* Муҳаммад Носир
* Каис Саид

 |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 1148955135
* VIAF: 4311151433040756420009
* WorldCat VIAF: 4311151433040756420009

 |
**Заминбардорӣ** — дар санъати меъморӣ сабки хосси кандакории нисбатан ҳамвор. Замин ҳангоми ороиш ва нақшу нигори дар, дарвоза ва сутунҳо истифода мешавад.
Тарзу усули ин навъи кандакорӣ чунин аст: аввал ба рӯи чӯб бо қалам нақш мекашанд ва баъд онро бо абзори нӯгтези наҷҷорӣ бурида мегиранд. Сипас ба воситаи шутургардан-зидус (як навъ искана) замини онро тоза мекунанд. Умқи нақши Замин 5-10 мм буда, ҷои он бо гурсунба холкӯбӣ мешавад. Кандакорону гачкорон дар фаъолияти ҳунариашон барои ҳамвору назаррабо ва ҷолибу зебо шудани дару панҷара, дарвоза ва сутунҳо аз Замин истифода мебаранд. Устоҳои чӯбкору гачкори тоҷик аз шеваи Замин дар ороиши чойхонаҳои шаҳрҳои Хуҷанд, Кӯлоб, Хоруғ, Данғара, бахусус «Кохи Наврӯз» дар Душанбе ва ғ. истифода бурдаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

Заминбардорӣ / А. Раҷабов, М. Рӯзиев // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — С. 3. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.

* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д.1988; М.
* Рузиев. Декоративно-прикладное исукусство таджиков. Д. 2003;
* .۱٣٧٩ ،تهران. هنر المعارف دایرة
**Замини Оташин** — (аз англ. Tierra del Fuego), галаҷазира дар интиҳои ҷанубии Амрикои Ҷанубӣ. Онро гул. Магеллан аз материк ҷудо мекунад. Қисми бештари ҳудуди ғарбию ҷанубиаш ба давлати Чили (зиёда аз 60%), қисми шарқиаш ба Аргентина тааллуқ дорад. Масоҳати умумиаш 73753 км². Галаҷазираи Замини Оташин аз ҷазираи ҳамном (48 ҳазор км2) ва чандин ҷазираи хурд (Осте, Наварино, Леннокс, ИслаНуэва ва ғ.) иборат аст. Аҳолиаш 252,1 ҳазор нафар (2016). Зичии миёнаи аҳолӣ 3,403 нафар дар 1 км². Нуқтаи баландтаринаш 2488 м (кӯҳи Дарвин). Дар ҷаз. Горн ба гурӯҳи ҷаз-ҳои Вулластони димоғаи Горн мансуб аст. Ин мавзеъро соли 1520 баҳрнаварди португалӣ Ф. Магеллан зимни саёҳати хеш ба интиҳои ҷанубии қитъаи Амрико кашф кард ва дар соҳили он гулханҳои зиёдеро, ки аҳолии маҳаллӣ афрӯхта буданд, дида, онро Замини Оташин номид. Масоҳати зиёди галлаҷаз. Замини Оташинро теппаҳои баланди моренавӣ ва пастиҳои пиряхӣ иҳота кардаанд. Соҳилҳои уқ. Атлантик ҳамвор аст. Қисми зиёди Замини Оташин кӯҳсор буда, баландии кӯҳи Шиптон (то 2469 м) бо фордҳо бурида шудаанд; қисмҳои шимолӣ ва шарқиаш – пастӣ. Масоҳати зиёди кӯҳҳо ва баландиҳояш яхпӯшанд (зиёда аз 2300 км). Аз қисми шимолӣ то кӯли Фаняно кӯҳҳо то 800–900 м паст шудаанд. Дар қисми шимолу шарқии ҷаз. Замини Оташин нафту газ истихроҷ мекунанд. Иқлимаш муътадили уқёнусӣ, зимистонаш нарм, тобистонаш серун. Ҳарорати миёнаи январ 9–110 С, июл 20 С. Миқдори бориши солона аз ғарб ба шарқ аз 3000 то 350 мм кам мешавад. Баландии хатти барфи доманаи кӯҳҳо дар ғарб 700 м, дар шарқ то 900 м (дар нишебии Кордилераи Дарвин). Дарёи калонтарини Замини Оташин – Рио-Гранде. Замини Оташин кӯлҳои бисёр (Фаняно, Лаго-Бланко ва ғ.) дорад. Қисми зиёди ҳудуди Замин Оташин аз ҷангали ҳамешасабз ва баргрез иборат аст. Дар баландиҳо (аз 450–600 м) оилаи гуногуни рустаниҳо: болиштакҳо, буттазорҳо, гулсанг, ушна мерӯянд. Зиёда аз 40 дарсади ҳудуди ҷаз. Замини Оташинро рустаниҳои хӯшадор ва марғзорҳо ташкил медиҳанд. Дар Замини Оташин гуана, рӯбоҳ, саги обӣ, қундуз, харгӯш ва дар соҳили обии галаҷазираҳо наҳангҳо зиндагӣ мекунанд. Соҳили шимолии ҷаз. Замини Оташин ҷои зимистонгузаронии парандагони гуногуни кӯчӣ (қози магеланӣ, оруи регзор ва ғ.) мебошад. Ҳудудҳои ҳифзшавандаи Замини Оташин – боғҳои миллии Терра-дел-Фуэго (Аргентина), Алберто де Агостини ва димоғаи Горн (Чили) ба рӯйхатти Мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дохил карда шудаанд. Замини Оташин маркази Замини Оташин 10 замин – зебо муҳимми сайёҳӣ ва экологии мамлакат мебошад. Аҳолӣ ба гӯсфандпарварӣ ва моҳидорӣ машғул аст. Маҳалҳои бузурги аҳолинишинаш – Ушуая (Аргентина) ва Порвенир (Чили).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Замини Оташин // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — С. 9-10. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Асадулло Раҳмон** (*Раҳмонов Асадулло Қиматович*; зод. 1 январ 1973, Душанбе) — давлатмард, рӯзноманигор ва сиёсатшиноси тоҷик, номзади илмҳои сиёсӣ.

Зиндагинома
-----------

Асадулло Раҳмон 1 январи соли 1973 дар деҳаи Пушинги ноҳияи Данғара ба дунё омада, риштаи журналистикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва Академияи хидмати давлатии марбут ба президенти Русияро хатм кардааст.

Асадулло Раҳмон моҳи апрели соли 2005, раиси кумитаи телевизион ва радиои Тоҷикистон таъйин шуд. Ӯ моҳи марти соли 2015 ёрдамчии президент дар масъалаи кадрҳо таъйин шуд.

Ҷоизаҳо
-------

Бо нишонҳои «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон», «Аълочии телевизиони Тоҷикистон» ва ордени Исмоили Сомонӣ, дараҷаи 2 қадрдонӣ шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Президенти Тоҷикистон.* Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи Ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои кадрҳо таъин намудани Раҳмон Асадулло. *prezident.tj* (16 марти 2015). 25 май 2023 санҷида шуд.
**Асадобод**  ( форсӣ: اسعد‌آباد‎ ) ‎ - шаҳр дар ғарби Эрон, дар устони Ҳамадон. Маркази маъмурии шаҳристони Асадобод аст. Чаҳорумин шаҳри сераҳолӣ дар устони Ҳамадон..

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар қисми ғарбии устони Ҳамадон, дар минтақаи кӯҳӣ, дар баландии 1583 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст .

Асадабод тақрибан 30 км дар самти ғарб аз Ҳамадон, пойтахти устон ва 300 км дар самти ҷанубу ғарб аз Теҳрон, пойтахти кишвар ҷойгир аст.

Таърих
------

Асадобод яке аз қадимтарин шаҳрҳои Эрон, "ҳамсол"-и шаҳри Ҳамадон аст.. Бори аввал аст, ки бо номи *Ҳагматаана* ( *Hegmataaneh*), дар ҳуҷҷатҳое, ки ба давраи мавҷудияти шоҳигарии *Мидия* таалуқ доранд, зикр карда мешавад. Баъзе олимон Асадободро бо шаҳри бостонии *Адрапана*, ки аз ҷониби ҷуғрофидони қадими юнонӣ Исидори Харакӣ дар асараш "Маконҳои Парфия" ёдрас шудааст, вобаста мекунанд. Замини атрофи шаҳр дорои ашёи қадима мебошад, ки ба давраҳои ҳукмронии Мидия, Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ ва Сосониён тааллуқ доранд. Дар давраи исломӣ, Асадобод як корвонсарой дар роҳи байни шаҳри Ҳамадон ва Бағдод буд. Дар соли 810 / 811 дар наздикии шаҳр, муҳориба байни лашкари писарони Ҳорун ар-Рашид,Амин ва Маъмун руй додааст, ки бо ғалабаи охирон анҷом ёфтааст.

Аҳолӣ
-----

Соли 2006, шумораи аҳолӣ 51 304 нафар буд ; дар таркиби қавмӣ бартариятро миллати форсҳо доранд, инчунин миллати курдҳо, озарбойҷонҳо, лурҳо ва лакҳо зиндагӣ мекунанд , дар таркиби мазҳабӣ аксарият аз шиъаи мусалмон аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Иран. Справочная карта (масштаб 1:1 250 000). Четвёртое издание — ГУГК СССР, 1986.
2. 1 2  World Gazetteer (англ.)
3. ↑  Физико-географические данные (англ.)
4. ↑  Encyclopædia Iranica (англ.)
5. ↑  Road Maintenance & Transportation Organization of İslamic Republic of İran (**RMTO**): Provincial Transportation and Terminals Department of Hamedan: Preface Бойгонӣ шудааст 21 июли 2012  сол.

  



| Шаҳрҳои устони Ҳамадон |
| --- |
| Асадобод |  Баҳор | Кабудроҳанг | Малойир | Наҳованд | Разан | Туйсиркон | Ҳамадон |
**«Соли рӯшноӣ»** (англ. Lightyear) як филми дарпешистодаи амрикоии бо компютерӣ филми амалии илмӣ-бадеӣ аст, ки аз ҷониби Pixar Animation Studios ва Walt Disney Pictures истеҳсол шуда, аз ҷониби паҳн карда шудааст. Walt Disney Studios Motion Pictures. Ин spin-off-и *Достони бозича* серия буда, ҳамчун достони пайдоиш барои унвон хидмат мекунад. хислати инсонӣ Buzz Lightyear, ки тасвири амалии ҳамон номро илҳом бахшидааст. Ин филмро Ангус МакЛейн коргардон мекунад ва овози Крис Эванс ҳамчун қаҳрамони титулӣ бо Кеке Палмер, Дэйл Соулз, Тайка Вайтити, Питер Сон, Узо Адуба, Ҷеймс Бролин, Мэри Макдоналд-Льюис, Эфрен Рамирес ва Исиа Уитлоки хурдӣ дар нақшҳои дуюмдараҷа. Филм пайдоиши Buzz Lightyear, як лётчики ҷавони озмоиширо меомӯзад, ки муҳандиси кайҳон хоҳад шуд.

*Соли рӯшноӣ* бояд 17 июни соли 2022 дар Иёлоти Муттаҳида ба намоиш гузошта шавад.

Достон
------

*Соли рӯшноӣ* дар атрофи достони афсонавии пайдоиши Buzz Lightyear, қаҳрамоне, ки дар филмҳои *Достони бозича* тасвири экшн илҳом бахшидааст, мегузарад.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  *Blanc J.* AlloCiné (фр.) — 1993.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. 1 2  Terjesztésre kerülő filmalkotások és artfilmek nyilvántartása (венг.) — NMHH.
6. 1 2
7. 1 2 3

Пайвандҳо
---------

* «Соли рӯшноӣ»(англ.) дар вебгоҳи Internet Movie Database
* «Соли рӯшноӣ (филм)»(англ.) дар сомонаи Rotten Tomatoes
* «Соли рӯшноӣ (филм)»(англ.) дар сомонаи Box Office Mojo
*Мақолаи асосӣ*: *Донишгоҳи миллии Тоҷикистон*
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Наврӯз-ро бубинед.
Ансамбли «Наврӯз»
**Ансамбли «Наврӯз»** дар Донишгоҳ (соли 1965) бо ташаббуси Амонқул Холиқназаров таъсис ёфтааст. Аз соли 1965 то имрӯз Амонқул Холиқназаров роҳбарии ансамбли «Наврӯз»-и Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро ба уҳда дорад. Cоли 1966 аввалин бор иди Наврӯз дар Донишгоҳ бо ташаббуси ансамбли «Наврӯз» чун иди миллӣ ҷашн гирифта шуда то имрӯз ҷашн гирифта мешавад.

Барномаҳои консертии ансамбли «Наврӯз» дар бисёр чорабиниҳо ва фестивалҳои дохили кишвар ва берун аз он, ба монанди: Германия, Полша, Туркия, Юнон, Малта, Австрия, Руминия, Италия, Испания, Гана, Того, Бенин, Нигерия, Либиё ва ИҶШС сазовори баҳои баланд гаштааст. Ансамбл иштирокчии барномаи фарҳангии маросими ифтитоҳ ва ҷамъбасти бозиҳои 22 байналхалқии олимпи (Москва-1980), лауреати фестивали 12 умумиҷаҳонии ҷавонон ва донишҷӯён (Москва,1985)ва диг. низ буд

Манобеъ
-------

* Марди хирад. - Душанбе,2012

* 
* 
* 
* 
* 
* Акс:Радость. Ансаьбль "Навруз".jpg
* 
* 
* 
* 
* 
*
**Навъбандии давлат** - аз ҳам ҷудо кардани навъҳои таърихии давлат масъалаи марказии назарияи давлат аст. Дар илми муосир барои таснифи навъҳои давлат ду назария пешниҳод шудааст: 1. Назарияи форматсионӣ; 2. Назарияи тамаддунӣ. Назарияи форматсионӣ 4 навъи таърихии давлатҳоро аз ҳам ҷудо мекунад: 1) ғуломдорӣ; 2) феодалӣ; 3) буржуазӣ; 4)сотсиалистӣ. Назарияи тамаддунӣ бошад, ҷараёнҳои мухталиф дошта, асосан ба тамаддуни шарқӣ ва ғарбӣ такя мекунад.

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 318
**Бубен** – сози мусиқии зарбиест, ки садояш баландии муайян надорад. Ин соз дар давраҳои қадим ба воситаи машшоқони дарвеш аз Шарқ ба Ғарб бурда шудааст ва дар Италия ва Испания васеъ паҳн гардида, сози мардумии ин халқҳо шудааст. 
Бубен аз аввалҳои а. XIX ба қатори созҳои оркестрҳои ҳарбӣ ва дертар симфонӣ дохил гардидааст. Сози мазкур доираи хурди чӯбин дошта, аз як тарафаш пӯст кашида шудааст ва мобайни доира якчанд сӯрохиҳо вуҷуд доранд. Дар ин сӯрохиҳо тақсимчаҳои хурдаки филизӣ шинонда шудаанд, ки мавриди ба пӯст навохтан, ҳам аз пӯст ва ҳам аз тақсимчаҳои филизӣ якҷоя садо мебарояд.

Бубен аз давраҳои қадим боз ҳамчун сози усулӣ дар оҳангҳои рақсӣ ҷӯр мешавад. 

 Духтар бо бубен. Аврупо, XIX

Нигаред
-------

* Барабан

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Музыкальный Римана
* Музыкальный Римана
* Britannica (онлайн)
* Treccani

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 11981627f
* GND: 4504967-1
* J9U: 987007558311105171
* LCCN: sh85132177

 |

Эзоҳ
----

1. ↑   Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 74. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)
**Ҳастишиносӣ** (форсӣ: هستی‌شناسی‎), **онтоло́гия** (лот.нав: ontologia аз юн.-қад. ὄν, ὄντος — ҳастӣ, вуҷуд + λόγος — дониш, илм) — як шохаи фалсафаро гӯянд, ки аслу асоси куллӣ, принсипҳо таркиб ва қонунияти умумии ҳастиро таҳқиқ мекунад.

Моҳиятан ҳастишиносӣ як навъ манзараи оламеро ифода мекунад, ки ба маърифати воқеият мувофиқ омада, дар системаи категорияҳои фалсафие, ки ба ину он давр ва инчунин анъанаи фалсафӣ (материализм ё идеализм ва ғайра) хос аст, дарҷ мегардад.

Ба ин маънӣ ха­ма гуна системаи фалсафӣ ва умуман системаи донишҳои назарӣ ба тасаввуроти муайяни ҳастишиносӣ такя меку­над, ки худ ба қадри инкишофи маърифат тағйир меёбад. Соли 1613 аввалин бор истилоҳи «ҳастишиносӣ»-ро Р. Гоклениус (Олмон) дар истилоҳоти фалсафӣ ҳамчун муродифи мета­физика истифода бурдааст. Дар мактаби X. Волф ҳастишиносӣ ҳамчун номи қисми аввал ва асосии метафизика истифода мешуд, ки бо таҳсису таъбири умуман ҳастӣ сару кор дошт.

Ҳастишиносӣ то ибтидои садаи XIX ба таври муроқибавӣ инкишоф ёфта ба тасаввуроти мавҳуме доир ба моҳияти ашё такя мекард. Марксизм бар хилофи таълимоти дигари фалсафӣ зарурати ягонагӣ ва алоқамандии ботинии ҳастишиносӣ, гносеология ва мантиқ, вобастагии тасаввуроти ҳастишинохтӣ ва маърифатро асоснок кардааст. Дар садаи XX баробари баланд шудани дараҷаи абстрактияти маърифати илмӣ баъзе масъалаҳои принсипиалии онто­логӣ ба миён омад. Масалан, шарҳу таъвили ҳастишинохтии мафҳумҳои муҷарради илми ҳозира (физикаи зарраҳои элементарӣ, космология), ба вуҷуд овардани таҳкурсии назариявӣ барои тадқиқоти методологӣ ва ғайра.

Дар адабиёти марксистии муосир масъала дар боби ҳастишиносӣ мавриди баҳс қарор гирифтааст: агар баъзеҳо мустақилона вуҷуд доштани ҳастишиносиро инкор кунанд, дигарон бошанд, баръакс, мегӯянд, ки ҳастишиносӣ бояд дар зимни материализми диалектикӣ ҳамчун cоҳаи махсус мавқеи худро нигоҳ дорад.

Як қатор равияҳои фалсафии ҳозираи буржуазӣ, аз қабили феноме­нология, экзистенсиализм ва персо­нализм паи онанд, ки масъалаҳои пешинаи ҳастишиносӣро аз нав таҷдид намуда, онҳоро аз ҷиҳати субъективию шахсӣ тахқиқ кунанд.

Эзоҳ
----

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Литовская универсальная
* Новый
* Хорватская
* Britannica (онлайн)
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX525908
* BNF: 11965116z
* GND: 4075660-9
* J9U: 987007545905305171
* LCCN: sh85094833
* LNB: 000048639
* NDL: 00571421
* NKC: ph123746

 |

 |

Шаблон:Шохаҳои фалсафа
**Ҳасан ал-Амрӣ** ( ар. حسن العمري‎ тав. 1916, Санъо, Ямани усмонӣ - 1989, Миср ) - арбоби давлатӣ ва низомии Ҷумҳурии Ямани Араб, ки борҳо дар вазифаи сардори ҳукумати ин кишвар кор кардааст, генерал ( 1965 ).

Зиндагинома
-----------

Маълумоти ибтидоиро дар Яман гирифтааст. Соли 1939 техникуми ҳарбии Багдодро бо рутбаи афсарӣ  хатм кардааст.

Пеш аз Инқилоби сентябрии соли 1962 вай инспектори радиои Вазорати алоқаи шоҳӣ буд. Баъди Инқилоб то апрели соли 1963 — вазири алока. Дар апрел — июни соли 1963 — аъзои Шӯрои президент ва раиси комитет оид ба масъалаҳои иқтисодӣ ва молиявӣ. Дар феврали соли 1964 — январи соли 1965 — раиси Шӯрои иҷроияи ҶЯА. Дар моҳҳои январ - апрели соли 1965 - генерал-губернатори ҳарбӣ ва сарвазир. Вай дар муҳосираи Санъо (1967/68) баъди баровардани артиши Миср дар муҳосираи он саҳми калон бозид, сафарбаркунии умумӣ ва ташкили таълими Милитсияи халқии кишварро ба ҷо овардааст.

Мохи декабри соли 1967 — июли соли 1969 — Сарвазир ва Сарфармондехи куввахои мусаллахи ҶЯА. Мохи ноябри соли 1967 — июли соли 1969 ва соли 1971 — депутати Шӯрои ҶЯА.

Фаъолияти сиёсии ӯ ба таври ғайричашмдошт баъд аз ширкат дар куштори як хабарнигори мухолифи давлат ба поён расид. Аз тарафи дигар, нуфузи сиёсии ӯ ба мавқеъҳои президент Абдурраҳмон Ориёнӣ таҳдид кард. Моҳи сентябри соли 1971 ӯ маҷбур шуд, ки истеъфо диҳад ва аз таъқибот дар Ироқ фирор кунад. Сипас ба Миср рафт ва то маргаш дар он ҷо зиндагӣ кард.

Адабиёт
-------

* Таърихи охирини мамлакатхои араб (1917—1966). – М. 1967.
* Таърихи нави мамлакатхои араби Осиё (1917—1985). – М. 1988.
* Луғати дипломатӣ / ред. А.А.Громыко, А.Г.Ковалева, П.П.Севостьянов, С.Л.Тихвинский дар 3 чилд. - М.: Наука, 1985-1986. — Т. 1.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GTAA: 76816, 76521
* J9U: 987007371016605171

 |
**Дутори прима** - сози навихтироъ буда, дар байни дуторҳо садои регистри аз ҳама баландро фаро мегирад. Дастааш аз дутори тенор як баробар кӯтоҳ ва косааш андаке доирашакл аст. 24 парда дорад. Нотаҳояш дар калиди скрипка сабт ва ду тораш бо фосилаи кварта ҷӯр мешаванд: тори якум «ля»-и октаваи якум, тори дуюм «ми»-и октаваи якум. Диапазонаш аз нотаи «ми»-и октаваи якум то «ля»-и октаваи сеюмро фаро мегирад. Торҳояш аз капрон тайёр карда мешаванд. Тарзи ангуштгузорӣ ба рубоби прима ва ғижак монанд аст. Дар дутори прима иҷрои фосилаҳои терсия, кварта ва квинта қулай мебошад. Бештар дар ансабли нотавии дуторнавозон дар иҷрои асарҳои бисёровоза истифода мешавад. Баъзан дар оркестр ҳамчун сози якканавозӣ ва ҷӯршаванда ба кор мебаранд.

Адабиёт
-------

* Қурбони Қурбониён. Навои дутор. - Душанбе, 1980,
* Қурбони Қурбониён. Савти дутор- Душанбе, 1980 1992,
* Қурбони Қурбониён. Рози дутор- Душанбе,2003.

Нигаред низ
-----------

* Думбура
* Дутори алт
* Дутори контрабас
* Дутор
* Дутори секунда

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.

Пайвандҳо
---------