recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
«**Гулхани Восеъ»** — нашрияи Маҷлиси вакилони халқ ва Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Восеъ.

Соли 1940 бо номи «Стахановчӣ» таъсис ёфта, солҳои 1950-54 бо номи «Ҳаёти нав» нашр мешуд. Муҳаррири нахустинаш — Азиз Рашидов. Нашрия аз соли 1961 то 1976 бо номи «Мубориз» ба табъ расид ва дар он як силсила рӯзноманигорони ботаҷриба, ба монанди Умар Валиев (сардабир), Ғанӣ Давлатов, Пирӣ Иброҳимов, Мирзо Қосимов, Мирзо Сироҷов, Қувваталӣ Холов, Ҳусейн Саидов, Фотима Раҳимова фаъолият намуданд. Пас аз ин муддате нашри он (то соли 1981) қатъ гардид. Аз 1 январи 1981 дубора ба чоп расид. Аз 2 сентябри 1993 бо қарори кумитаи иҷроияи Шӯрои вакилони халқи ноҳияи Восеъ бо номи «Гулхани Восеъ» дар ҳаҷми 4 сафҳаи ФА-3 нашр мешавад. Адади нашраш 850 нусха (2015). Сардабираш Аълочии матбуот ва узви ИЖ Тоҷикистон Наҷот Сафарзода.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гулхани Восеъ» / Қ. Шарифзода // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Уктамҷон Пулодов** — (20 августи 1936- 2 августи 1999, Хуҷанд) — бостоншинос, муаррих, рӯзноманигор ва тарҷумон, докторӣ илмҳои таърих (1995), профессор (1996). Собикадори кор. Узви ИР ИҶШС (1973).

Зиндагинома
-----------

ДДОЛ ба номи С. М. Кировро хатм кардааст (1959). Ходими илмӣи осорхонаи таърихию кишваршиносии в. Ленинобод (1959-61), асссистенти кафедраи таърихи ИҶШС -и ДДОЛ (1961—1962), аспирант (1962—1965), ходими хурди илмӣ (1965—1969), ходими калони илмӣи Пажуҳишгоҳи таърихи АУ ҶШС Тоҷикистон (1976—1985), мудири шуъбаи таърихи ЭСТ (1969—1976). Аз с.1995 дотсент ва сипас профессори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б. Ғафуров. Дар тахия ва чопи чилдҳои нахустини алифбои ва чилди махсуси чашнии ЭСТ «Таджикская ССР» иштирок кардааст. Иштироккунандаи тахкикоти экспедитсияи комплексии бостоншиносии Тоҷикистони Шимоли (1965—1984), экспедитсияи бостоншиносии Панчакент (1986—1991), экспедитсияи бостоншиносии Афгонистони Шимоли (1974—1979). Муаллифи бештар аз 350 асари илмӣ ва илмӣю оммави оид ба бостоншиносии куруни вустои Осиёи Миёна, таърих ва таърихи маданияти халқи тоҷик. Баъзе асарҳояш дар Эрон, Чехословакия, Олмон чоп шудаанд. Асарҳои А. П. Чехов, нависандагони араб, хинд, арман, романи А.Безуглов «Додситон», як катор филмҳои бадеиро ба тоҷики тарчума кардааст. Иштироккунандаи бисёр конфронсу хамоишҳои байналхалқи. Бо нишони сарисинагии Вазорати маълумоти оли ва махсуси ИҶШС такдиронида шудааст. Шахрванди фахрии ш. Линколни Иёлати Небраскаи ИМА (1999). Дар тахияи комуси «Хуҷанд» сахми назаррас гузоштааст.

Осори илмӣ
----------

* Уртакурган и Тирмизактеппа. (Материальная культура Уструшаны, вып.2). -Д. 1973 (соавтор);
* Чильхуджра (Материальная культура Уструшаны, вып.3). -Д. 1975;
* Камолиддин Бехзод. -Д. 1978; Санъати меъмории халқи тоҷик. -Д. 1978;
* Древности Шахристана. -Д. 1984;
* Что такое икта, суюргал и танхох. -Худжанд, 1998 (в соавтор.);
* Материальная культура тадж. народа в VI-нач. VIII в. — Худжанд, 1998.

Сарчашма
--------

1. ↑
**Бобосодиқова Гулсара** (тав. 09. 04. 1940, шаҳри Истаравшан) — омӯзгор, олим, номзади илми иқтисод (1968), профессор (1992), Муаллими шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1991), Аълочии маорифи Тоҷикистон. Мудири фахрии кафедраи менеҷмент ва маркетинги ДМТ (2011).

Зиндагинома
-----------

Гулсара Бобосодиқова хатмкардаи ДДТ (1962) ва аспирантураи донишгоҳ (1968) аст. Фаъолияти кориаш пас аз хатми таҳсил дар ДДТ сар шудааст: солҳои 1962-1968 ассисент, аспирант, муаллими калон ва номзади кафедраи иқтисоди сиёсӣ, 1970-80 мудири кафедраи иқтисоди саноат, 1980-1996 декани факултаи банақшагирию иқтисодӣ ва тиҷорату идора буд ва солҳои 1990-2011 мудири кафедраи менеҷмент ва маркетинги ДДТ. Дар як вақт роҳбарии ташкилоти ғайридавлатии «Маркази байнисоҳавии рушди маркетингу менеҷмент»-ро ба зимма дорад. Иштироккунандаи конфронсҳои байналхалқӣ дар Ҷопон, Малайзия, Австрия, Русия, Туркманистон ва дигар кишварҳо. Таҳти роҳбарии Бобосодиқова Гулсара 8-нафар рисолаи номзадӣ, зиёда аз 20 нафар (аз он ҷумла шаҳрвандони хориҷӣ) рисолаҳои магистрӣ ҳимоя кардаанд. Дар тарбияву такомули касбии даҳҳо олимони бузурги соҳаи иқтисодиёт саҳми бевосита гузоштааст. Дар доираи барномаи TASIS даҳҳо олимони намоёни кишварро ба хориҷи дурру наздик ҷиҳати такмили ихтисос фиристодааст. Муассиси аввалин кафедраи тахассусии менеҷмент ва маркетинг дар ҷумҳурӣ. Маҳз дар давраи мудирии ӯ аввалин нақшаҳои таълимӣ, барномаҳо ва васоити таълимии фанҳои менеҷмент ва маркетинг тартиб дода шудаанд. Дар кафедра роҳбарии корҳои илмию тадқиқотиро дар мавзӯи «Идоракунии равандҳои иҷтимоию иқтисодӣ» ба уҳда дорад ва якчанд санадҳои татбиқи илм дар амал тартиб дода шудааст. Муаллифи зиёда аз 200 таълифоти илмист.

Ҷоизаҳо
-------

Бо унвони фахрӣ (Муаллими шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон, нишони «Аълочии мактаби олии СССР» сарфароз шудааст. Бо ордени «Дӯстӣ» мукофотонида шудааст.

Осор
----

* Проблемаҳои самаранокии иттиҳодияҳои иктисодӣ дар Тоҷикистон, Ирфон, 1971
* Менеҷмент, Душанбе: Ирфон, 2000 с.
* Маркетинг Душанбе: Ирфон 2006
* Асосҳои идоракунӣ: ҷанбаҳои гендерӣ, Душанбе, Ирфон, ба муаллиф 2011
* Теоретические основы становления дилерского бизнеса в Республике Таджикистан
* Проблемаҳои самаранокии иттиҳодияи истеҳсолӣ дар Тоҷикистон, Душанбе: ба муаллиф Ирфон 1981
* Трудовые коллективы производственных объединений Таджикистана (шариктаълифаш К. Рахимов), Душанбе:Дониш 1989
* Проблемаҳои иштироки занҳо дар соҳибкории Тоҷикистон (шариктаълиф К. Шамсиев), Душанбе: Ирфон 2006.

Пайвандҳо
---------

* Факултети иқтисод ва идораи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
**Гулхӯракҳо** (лот. Anthonomus) — номи умумии чанд гурӯҳи гамбусакҳо.

Ғизои гулхӯракҳо ва кирминаи онҳо ғунчаву гули рустаниҳост. гулхӯракҳо зиёда аз 1000 гуна доранд. Дар Аврупо, Осиё ва Амриқои Шимолӣ асосан 3 навъи онҳо (гулхӯракҳои себ, тамашк ва карам) зиндагӣ мекунанд. Гулхӯраки себ (Anthonomus pomorum) бештар ба себу нок зарар мерасонад. Рангаш ҷигаритоб, дарозиаш 4,5 мм. Зимистон дар роғи пӯстлоху ковокии дарахтон ва зери баргҳои рехта панаҳ мебаранд. Онҳо баҳорон ба дарахт мебароянд ва муғҷаҳои наврасро хӯрда сӯрох мекунанд. Аз сӯрохҳо ширае таровида берун мебарояд ва дар натиҷа муғҷа мехушкад. Гулхӯраки модина дар ҳар ғунчаи дарахт яктоӣ тухм мегузорад (ҳамин тавр, то 100 адад тухм гузоштанаш мумкин аст). Кирминаҳо баъди аз тухм баромадан, гулмуғҷаро мехӯранд. Насли нави гамбусакҳо баъди шукуфтани гули себ пайдо мешавад. Онҳо барги дарахтро хӯрда, сипас ба тамоми боғ паҳн мешаванд ва барои гузаронидани зимистон ҷои мувофиқ меҷӯянд. Гулхӯраки тамашк (Anthonomus rubi) сиёҳранг буда, баданаш бо мӯякчаҳо фаро гирифта шудааст. Дарозиаш 2-3 мм. Модинааш то 100 дона тухм мегузорад. Кирминааш сафед, бепой, сараш зарди ҷигаритоб. Дар зери барг, хок ва пасмондаҳои рустанӣ зимистон мегузаронад. Айёми гулшукуфти тути заминӣ ва тамашк (охирҳои апрел — аввалҳои май) гамбусакҳо берун омада, барг, гулмуғҷа ва навдаҳои наврасро мехӯранд. Гамбусаки модина дар ҳар гулмуғҷа яктоӣ тухм мегузорад. Баъди 6-7 рӯз аз тухм кирминаҳо баромада, то 26 рӯз дар гулмуғҷа зиндагӣ мекунанд ва онро комилан мехӯранд. Онҳо аввал ба зоча, сипас баъди 7-11 рӯз ба гамбусак табдил меёбанд. Гулхӯраки карам (Meligethes alneus) ба карам, хардал, шалғам ва ғ. зиён мерасонад. Дарозиаш 1,5-2,7 мм, рангаш сиёҳи кабудтоб. Зимистонро дар хок гузаронида, баҳор гули бӯимодарон, қоқу, олуболу, себ ва ғайраро мехӯрад. Ғизои кирминаҳо гарди гул ва гарддон аст.

Тадбирҳои мубориза: аз пӯстлохи фарсуда тоза кардани танаи дарахтон, шохчаҳоро афшонда маҳв сохтани гамбусакҳо, ба дарахтон пошидани ҳашаракушҳо.

Нигаред низ
-----------

* Гамбусакҳо

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гулхӯракҳо // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Нанси, фаввораи Нептун дар майдони Станислас
**Нанси́** (фр. Nancy) — шаҳр ва коммуна дар Фаронса, маркази маъмурии (префектура) департаменти Мёрт ва Мозел дар региони Лотарингия. Аҳолии Нанси беш аз 410 508 нафар (додаҳо аз соли 1999), дар шаҳр беш аз 105 100 нафар (додаҳо аз соли 2004) зиндагӣ мекунанд. Дар соҳили дарёи Мозел ҷойгир аст. Роҳи оҳани ба Париж, Страсбур, Леж.

Таърих
------

Меъморӣ
-------

Нанси ба шаҳри куҳан бо кӯчаҳои танг ва биноҳои куҳна ҷудо мешавад

Нигаред
-------

* Донишгоҳи Нанси

Пайвандҳо
---------

* Office de tourisme de Nancy


|  |  |
| --- | --- |
| Фаронса | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Фаронса мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Гулхорак** (лот. Rosa maracandica), **хорчак**, **хори гулобӣ** — буттаест хордор.

То 1,5 м қад мекашад. Шоху навдааш печ андар печ, хордор (дарозиаш то 1,5 см); баргаш тоқапаршакл, аз 5-7 баргак иборат аст. Гулаш гулобиранг (қутраш 3-4 см), май — август мешукуфад. Мевааш байзашакл ё нокмонанд, норанҷии рӯшан, камоб (дарозиаш то 2 см, вазнаш 0,13-0,82 г).

Дар Тоҷикистон дар нишебиҳои қ-кӯҳҳои Қурама, Туркистон, Зарафшон, Ҳисору Дарвоз, Помиру Олой (дар баландии 800—2200 м аз с. б.) мерӯяд. Бештар дар нимсаваннаҳо, арчазор, сесанбарзор, зағозазорҳо, ҷойҳои санглох вомехӯрад. Меваи гулхорак 9,97 % витамини С, 0,01 % каротин дорад. Гулхорак рустании шифобахш аст. Бо нақеъ ва ҷӯшоби меваи он хуншории милки дандонҳо, бемории узвҳои ҳозима, бо ҷӯшоби гулу баргаш бемориҳои илтиҳобӣ ва зангиларо дармон мебахшанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гулхорак // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Шӯразор**, ё **шӯразамин**, **шурзамин** — заминест, ки дар натиҷаи шурзании хоки дашт, биёбон, нимбиёбон ва ғайра (ҳангоми аз сатҳи замин буғ шудани обҳои зеризаминӣ намакҳо ба қабатҳои болоии хок мебароянд) пайдо шудааст.

Шӯрзамин аз қабатҳои намак (норм, софолак ва ғайра), гумус (хеле нам), ҷинси намакдор ё қабати обнигаҳдор иборат аст. Шӯрзамин ба миқдори зиёд (аз 1—3 % то 10—15 %) намакҳои зудҳалшаванда дорад. Дар СССР шӯрзамин асосан дар ҳамвориҳои Наздикаспий, Қрими Шимолӣ, Қазоқистон, Осиёи Миёна мавҷуданд. Намаки шӯразаминро бо роҳи шуршуӣ ва паст нишондани обҳои зеризаминӣ (тавассути заҳбур) бартараф мекунанд. Дар он зироати гуногуни ба ҳамон маҳал мутобиқро мекоранд.

Нигаред низ
-----------

* Шурхок

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
ШӮРИШИ АБУМУСЛИМ
----------------

Дар замони таназзули ҳокимияти сулолаи Уммавиён ҳаракати озодихоҳонаи халқхои хилофат авҷ гирифт. Қариб сар то сари онро шӯришҳо фаро гирифтанд. Шӯриши калонтарин дар Хуросон ба амал омад, ки сардори он Абӯмуслим буд.

Шӯриши Абумуслим соли 747 дар Марв оғоз ёфтааст. Бо даъвати ӯ мардуми Эрони Шимолӣ ва Осиёи Марказӣ ба муқобили ҳокимияти сулолаи Уммавиён бархостанд. Баъдтар шӯриш Эрони Ғарбӣ ва Ироқро низ фаро гирифт. Халифаи Димишқ Марвони II ба ноиби Хуросон Наср ибни Сайёр супориш дод, ки аз ҳисоби мардуми арабу эронӣ лашкар ҷамъ карда, шӯриши Абӯмуслимро, ки акнун барон тахту тоҷи Уммавиён хатарнок шуда буд. торумор кунад. Вале зӯри ӯ ба ин кор нарасид. Баръакс, ҷангро бохта, маҷбур шуд, ки пойтахти Хуросон шаҳри Марвро тарк карда, бо боқимондаҳои лашкар ба Нишопур равад, то ки аз нав аскар ҷамъ карда, бар зидди Абумуслим муборизаро давом диҳад.

Аз нақшан ибни Сайёр бохабар шуда, Абӯмуслим бо сардории яке аз фармондеҳони беҳтарини худ бар зидди ӯ лашкар фиристонд. Қӯшуни фиристодаи Абумуслим дере нагузашта дар Нишопур лашкари халифаро торумор кард. Уммавиён гарчанде тамоми қувваашонро ғун карда, як маротиба ба шӯришчиён зарба заданд, лекин аз ин зиёд кори дигаре карда натавонистанд. Абумуслим баъди ин шикаст лашкарашро боз ҳам зиёдтару боқувваттар карда, ба ҳуҷуми ҳалкунандаи зидди Марвони II раҳсипор шуд. Марвони II хост, ки лашкари Сурияро бар зидди Абӯмуслим истифода барад, вале вай нисбат ба худи ӯ душманона муносибат кард. Марвони II дар Сурия ба муроде ноил нашуда, ба Миср раҳсипор шуд, вале фармондеҳи Абумуслим - Абдуллоҳ ибни Алӣ бо лашкари калон ӯро думболагирӣ карда, то Миср рафт. Дар ин ҷо лашкари халифа ба бадкирдороне муттаҳам шуда, обрӯяш рехт. Халифа дар амал бе лашкар монда, хост ки ба Мағриб фирор кунад, вале дастгир ва қатл карда шуд.

Пайвандҳои беруна
-----------------

Хилофати Аббосиён
**Бобуна**, **бобунаҷ**, **бобунаи бӯё** (лот. Matricária discoídea) — гиёҳест яксола.

Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
---------------------

Аз 15 то 35 см қад мекашад. Пояи рости сершох, барги пармонанд, хӯшагули сипаршакл, гули сабзи зардтоб дорад. Давраи гулшукуфташ – май – июн. Дар канори роҳу ҷӯйборҳо мерӯяд.

Хосиятҳои шифоӣ
---------------

Бобуна рустании маъмули доруист. Бино бар ақидаи Абуалии Сино, бобуна мағзи сарро тақвият мебахшад, барои сардарди бетаб муфид аст, зардпарвинро рафъ менамояд, пешобу сангро меронад. Ҳангоми дардҳои бетабу табнок зери нофро бо бобуна тарбандӣ мекунанд. Ҳангоми таби такрорёбанда равғани бобунаро ба бадан мемоланд, барои муолиҷаи таби куҳна истеъмол мекунанд. Дар «ал-Воқия»-и Абуалии Сино омадаст, ки равғани бобуна хастагии ҷисмонию фикриро рафъ месозад, бемориҳои гӯшу шукуфаро даво мебахшад. Бино ба маълумоти Муҳаммад Ҳусайн, ҳангоми диққи нафас, зардпарвин, дарди сандуқи сина, ҷигар, қисми поёнии рӯда, бачадон нофеъ аст. бобуна-ро барои табобати бемориҳои мағзи сар, афтондани санги масона, қабзияти пешоб истифода мебаранд. Табибони халқӣ чойи гули бобуна-ро барои муолиҷаи бемориҳои аъзои ҳозима, гурда, талха, асаб ва чун воситаи зидди рагкашӣ, таскинбахш, зидди илтиҳоб, арақовар, пешоброн ва исҳоловар тавсия медиҳанд.

Исбот карда шудааст, ки нақуи бобуна хосияти хунбандӣ, зиддиуфунатӣ, арақовар, зардаронӣ дорад; нафаскаширо метезонад, фаъолияти дилро тезу рагҳои мағзи сарро васеъ мекунад, иштиҳоро мекушояд, барои захми меъда ва рӯдаи дувоздаҳангушта муфид аст. Ҷӯшидаи гули бобуна-ро дар алоҳидагӣ ва дар омехтагӣ бо гиёҳҳои дигар чун воситаи зидди ташаннуҷ, таскинбахш, арақовар, бодрон, ҳамчунин барои тарбандӣ, ғарғара кардани гулӯ ба кор мебаранд.

Нақеи обӣ ва спиртии бобуна бо мақсади танзими ҳайз истифода мегардад. Бо ҷӯшидаи он бемориҳои пӯст ва ҷойҳои буридаю харошхӯрдаи танро даво мебахшанд. Барои таҳияи ҷӯшида 15 г баргу пояи бобуна-ро дар 200 мл об 5 дақ. меҷӯшонанд ва баъди 30 дақ. полуда мегиранд. Бо мақсади тайёр кардани нақеъ 20 г алафи бобуна дар 250 мл оби ҷӯш 5 соат тар карда мешавад. Барои тайёр кардани нақеи спиртӣ 20 г алафи бобуна-ро дар 150 мл спирт 5 шабонарӯз тар мекунанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ковалёва Н. Г. Лечение растениями. М. 1972;
* Турова А. Д. Лекарственные растения СССР и их применение. М. 1974;
* Гаммерман А. Ф. Гром И. И. Дикорастущие лекарственные растения СССР. М. 1976;
* Ходжиматов М. Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана. Д. 1989.

Сарчашма
--------

* Бобуна / М. Ҳоҷиматов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Шӯроб** — шаҳраки ангиштканон (дар солҳои 1952—2005 шаҳр) тобеи ноҳияи Исфара. Баъди хамроҳшавии Осиёи Миёна ба Россия ҷустуҷӯҳои геологӣ ва коркарди саноати кӯҳӣ дар Осиёи Миёна равнақ ёфтанд. Аз с. 1882 дар кони ангишти Шӯроб дар микёси начандон зиёд бо истеҳсоли ангишт шурӯъ карданд. Аз он вақт сар карда, дар он ҷо махалҳои коргарнишин сохта шуданд. Соли 1914 дар шаш кони мавҷудаи Шӯроб 231 нафар коргарон кор карда, истеҳсоли солонаи ангишт як миллиону 816 пудро ташкил дод. С.1917 дар 25 хоҷагиҳои мавҷудаи Шуроб 437 нафар аҳоли зиндагӣ мекард. С.1925 шумораи ин хоҷагихо ба 100 расид. Бо қарори КИМ ва ШКХ ЧТ аз 29 августи соли 1930 дар Ш. махаллаи коргарнишин ташкил ёфт. Президиуми КИМ ва ШКХ ҶТ 22 октябри с.1937 дар бораи ташкили шаҳрхо ва посёлкаҳои коргари дар ҷумҳури қонун интишор намуд. С. 1939 дар Ш. шахтаи нави ангишт ба кор сар кард, ки истеҳсоли солонаи он 500 ҳазор тоннаро ташкил медод. Дар асоси укази Шурои Олии ЧТ аз 6 феврали соли 1945 аз ҳисоби хурд кардани ноҳияи Исфара н. Шуроб ташкил карда, ба хайати он посёлкаҳои коргарнишини Шуроб, Шуроҳои рустои Ворух, Чоркух ва рустои Наймани Шурои рустои Сурх дохил карда шуд. Кишлоки Найман аз чихати маъмурию худуди ба хайати Шурои рустои Чоркӯҳ ҳамроҳ карда шуд. Посёлкаи коргарнишини Шуроб маркази н. Ш. гардид. 24.03.1947 н. Ш. бархам хурд ва худуди он ба ноҳияи Исфара дохил шуд. 04.01.1963 Ш. ҳамчун шаҳр ба хайати ш. Исфара дохил карда шуд.

Ахоли 3673 наф.(2002). Асосан тоҷикон, қисман русҳо, кирғизҳо, тоторҳо, кореягиҳо ва дигар миллатхо буда, дар кони ангишт ва корхонаю муассиса ва ташкилотҳои Шӯроб ва дар шаҳри Исфара кор мекунанд. Аз маркази ноҳия 9 км масофа дорад ва бо шаҳраки Самарқандаки ноҳияи Бодканди вилояти Бодканди Ҷумҳурии Қирғизистон ҳамсарҳад аст. Як шохаи роҳи оҳани шаҳри Исфара ба Шӯроб дохил мешавад. Заводи механики, омузишгоҳи касбҳои техникӣ, мактабҳои таҳсилоти хамагонии № 3,8,11, мактаби мусики, касри ангиштканон, китобхона, шуъбаи алока, беморхона ва маркази мавчпахнкунандаи телевизиони дорад. Барои ангиштканон нашрияи бисёрадади «За уголь» (барои ангишт) бо забонҳои тоҷикию руси чоп мешуд. Аҳолӣ ва заминҳои наздиҳавлигии шаҳрак бо воситаи обкашҳо аз дарёи Исфара об мехӯранд.

Аҳолӣ
-----

| **сол** | 2002 | 2012 | 2013 | 2015 | 2020 | 2022 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **шумора (ҳаз. нафар)** | 3,6 | ↘3 | ↘2,9 | ↗3 | ↘2,9 | ↗3,1 |

Эзоҳ
----

| ⚙️ Flag of Tajikistan Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Исфара |
| --- |
| Марказ | **Исфара** |  |
| Шаҳракҳо | Нафтобод • Нурафшон • Шӯроб |
| Деҳоти Ворух | Ворух • Майдон • Тидон |
| Деҳоти Кӯлканд | Гулистон • Кӯлканд • Офтобрӯ |
| Деҳоти Лаккон | Даҳана • Лаккон |
| Деҳоти Навгилем | Гумбазӣ • Қӯшдевор • Навгилем • Офтобрӯй • Шӯртанг |
| Деҳоти Сурх | Сароб • Сурх • Чорбоғ |
| Деҳоти Хонобод | Баланд • Заркӯҳ • Зархок • Хонобод • Хушобод • Яккачинор |
| Деҳоти Чилгазӣ | Боғдорӣ • Чилгазӣ • |
| Деҳоти Чоркӯҳ | Сомониён • Хоҷаи Аъло • Чоркӯҳ |
| Деҳоти Зумрад | Зумрадшоҳ • Қалъачаи Мазор • Моҳпарӣ • Чордеҳ • Шаҳрак |

Сарчашма
--------


|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Уктам Ҷумаев** — олим, иқтисодшинос. Номзади илмҳои иқтисодӣ (2011), дотсент..

Зиндагинома
-----------

Ҷумаев Уктам 10-уми майи соли 1981 дар шаҳри Душанбе, дар оилаи омӯзгор ба дунё омадааст. Соли 2003 факултети соҳибкорӣ ва менеҷменти Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидматро аз рӯи ихтисоси иқтисодёти ҷаҳон бо баҳои аъло хатм намудааст. Солҳои 2005-2009 аспиранти Институти иқтисодиёти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.
Аз соли 2003 то кунун дар Донишкдааи соҳибкорӣ ва хидмат дар вазифаҳои ассистент-коромӯз, ассистенти кафедраи назарияи иқтисод, ҷонишини декани факултети бизнес ва молия, ҷонишини декани факултети соҳибкорӣ ва менеҷмент, сармутахассиси офиси бақайдгирии таҳсилоти низоми кредитӣ, директори маркази сабт ва иттилооти донишкада, директори маркази иттилоотӣ ва коммуникатсионии донишкада, декани факултети технологияҳои информатсионии донишкада ва аз соли 2012 то кунун дар вазифаи дотсенти кафедраи идоракунии давлатӣ ва маҳаллӣ корҳои илмиро давом медиҳад.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Соли 2011 натиҷаи корҳои илмии худро дар мавзӯъи «Соҳибкории инноватсионӣ ҳамчун омили рушди истеҳсолоти саноатӣ» ҷамъбаст намуда, дар шаҳри Душанбе рисолаи номзадиро дифоъ намудааст. Айни ҳол доир ба мавзӯъи рисолаи доктори «Моделсозии рушди соҳибкории инноватсионӣ дар саноати Ҷумҳурии Тоҷикистон» таҳқиқоти илмиро бурда истодааст. 
Фаъолиятҳои илмии ӯ ба масоили таҳия, татбиқ ва идоракунии усулҳои инноватсионии баланд бардоштани истеҳсолнокии корхонаҳои саноатӣ равона шудааст. Ӯ аввалин маротиба дар шароити Тоҷикистон арзёбии маблағгузориро ба лоиҳаҳои инноватсионӣ дар асоси индекси гиперболикии Фаррел ба роҳ мондааст. Дар натиҷаи гузаронидани корҳои таҳқиқотӣ ӯ методикаи коркарди қарорҳои идоракунӣ ҳангоми интихоби стратегияи босамари инноватсионии рушди корхонаи хурди саноатиро пешниҳод намудааст.

Осор
----

Ҷумаев Уктам муаллифи бештар аз 40 мақолаҳои илмӣ ва 1 монография мебошад. 

### Китобҳо (Монографияҳо)

1. Инновационное предпринимательство как фактор устойчивого роста промышленного производства Республики Таджикистан /Джумаев У. - Душанбе: Ирфон, 2013. - 145 с.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Ҷумаев Уктам Мирзоёрович(пайванди дастнорас)
* Рисолаи номзадӣ "Инновационное предпринимательство как фактор устойчивого роста промышленного производства Республики Таджикистан
**Гуловез**, **фу́ксия** (лот. Fúchsia) — як ҷинси рустаниҳои бисёрсолаи ороишӣ. 

Онро соли 1696 олими фаронсавӣ Шарл Плюме дар наздикии шаҳри Санто-Доминго дар ҷазираи Вест-Индия кашф карда, ба шарафи ботаник ва табиби олмонӣ Леонарт фон Фукс (1501—1566) фуксия номид. Барги байзашакли дандонадор (дарозиаш 4-5 см), гули овезони бунафш, нилгун ё сурх дорад. Самари гуловез ба донаки ангур монанд аст. Гуловез пайваста ва муддати мадид гул мекунад. Гловез аслан аз Амрикои Марказию Ҷанубӣ ва Зеландияи Нав аст.

Гунаҳо
------

Беш аз 100 навъ дорад. Дар табиат ба шакли буттача, бутта ва дарахтони резаи ҳамешасабз вомехӯрад. F. hybruda-ро дар хона, дар тубакҳо мепарваранд; аз баҳор то тирамоҳ гул мекунад. Дар гулхонаи Институти ботаника, физиология ва генетикаи рустании АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон аз соли 1967 парвариш карда мешавад. Гуловез рустании рӯшноидӯст аст. Мегӯянд, ки дидани шукуфаи назаррабои гуловези хонагӣ ба одам рӯҳу ҳаловати тоза мебахшад. Меваи гуловез ширин аст; аз он мураббо мепазанд. Истеъмоли гуловезе, ки ба он моддаҳои кимиёӣ пошида шудааст ба саломатӣ зиён дорад. Гуловез аз ширинча, сафедболак, тортанаккана, тосаки хокистарранг ва занга осеб мебинад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гуловез // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Хессайон гуловез Всё о комнатных растениях. М. 2003;
* Андреева И. Родман Л. Ботаника. М. 2005;
* Хессайон Д. гуловез Всё о болезнях и вредителях растений. М. 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Britannica (онлайн)

 |
| Орояшиносӣ | 
* APNI
* EOL
* GBIF
* GRIN
* iNaturalist
* NCBI
* IPNI
* ITIS TSN
* POWO
* Tropicos
* WFO

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 11961067m
* J9U: 987007553168405171
* LCCN: sh85052206
* NDL: 00560127
* NKC: ph120393

 |
«**Гулрезон**» — ойини баргузории тадбирҳои варзишӣ бо даъват ва ҳузури тавонгарон-сарватмандони сарпараст дар толорҳои варзишӣ ё ба муносибате, мисли мадад кардан ба варзишгари ниёзманде ё шахси дигар.

Мардуми эронитабор аз даврони бостон барои муҳтарам донистани дӯстиву рафоқат ойини «Гулрезон»-ро барпо мекарданд.

Ойини «Гулрезон» бахше аз таърихи бузурги мардуми ориётабор мебошад. Баъзе аз муаррихон «Гулрезон»-ро аз замони ҳамлаи муғул зикр кардаанд. Дар замони ғоратгариву қатли оми мардуми Хуросон аз ҷониби муғулони хуношом аз байни мардуми тоҷик ҷавонони ватанпарасти тавоно ба ҳам омада, алайҳи ғосибони муғул пинҳонӣ мубориза мебурданд. Зикри паҳлавонон дар ойини «Гулрезон» гирифтани дасти мустамандон аст. Бори нахуст дар «Бештин»-и Хуросон айёроне барои ёрӣ ба мустамандон ва муҳтоҷон дар маҳалле гирд омада, шоли қирмизӣ густурданд ва онон ки тавони молӣ доштанд, қадам пеш ниҳода ҳар чӣ доштанд, барои ёрӣ оварданд. Дар байни паҳлавонону айёрон баргузории ойини «Гулрезон» ва ёрӣ ба мустамандон нишонае аз ҷавонмардӣ будааст. Бо гузашти айём маросими «Гулрезон» аз зӯрхонаҳо ба ҷойҳои дигар гузашт ва ҳатто занҳо ҳам онро созмон медодаанд. Ҳоло бо гузашти замон ойини суннатии «Гулрезон» дар Эронзамин бошукӯҳтар гардидааст. Мардону занони тавонманду ҷавонмард барои озодии зиндониёни ноҳақ ҳукмшуда гулрезӣ мекунанд; маблағ ҷамъ карда, ба афтодагон ва зиндониён ёрӣ мерасонанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гулрезон / Р. Аҳмадов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Барзу Абдураззоқов** (19 сентябри 1959, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — коргардони саршиноси тоҷик. Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2001).

Зиндагинома
-----------

Барзу Абдураззоқов 19 сентябри соли 1959 дар шаҳри Душанбе дар оилаи ҳунарпешаҳои машҳури театру кинои тоҷик Ҳабибулло Абдураззоқов ва Фотима Ғуломова ба дунё омадааст. Шавқи театр аз хурдсоли дар батни ӯ парварида шудааст. Барзу баъди хатми мактаб дар шуъбаи режиссёрии Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода таҳсил намуда онро соли 1980 хатм намудааст. Сипас солҳои 1980-1987 дар шуъбаи режиссёрии Донишкадаи давлатии санъати театрии шаҳри Москва (ГИТИС) таҳсилашро давом додааст.

Эҷодиёт
-------

Барзу Абдураззоқов зиёда аз 50 намоишномаҳои гуногунро дар саҳнаҳои театрҳои Тоҷикистон, Қирғизистон, Қазоқистон, Ӯзбекистон ва Русия пешкаши тамошобинон намудааст. Яке аз коргардонҳои тозаэҷодкори театр ва ба воқеъияти ҳаёти ҷомеаи муосир мебошад. Соли 2001 соҳиби унвони Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон шудааст

Дар киностудияи "Тоҷикфилм" дар филмҳои "Мусофир" (1989), "Вақти алафи зард" нақшҳо офаридааст ва дар филмноманависии филмҳои ҳуҷҷатӣ ва дубляжи филмҳо саҳм гузоштааст..

Аз хабари АМИТ «Ховар»
----------------------

Коргардони тоҷик Барзу Абдураззоқов дар театри «Учур» - и пойтахти Ҷумҳурии Қирғизистон - шаҳри Бишкек асарҳои нави саҳнавиро пешкаши тамошобинон мегардонад. Вай, аз ҷумла, дар ин ҷо намоишномаи «Зери садои чархҳои трамвай» - ро ба саҳна мегузорад, ки муаллифи он драмнависи кинои ҷопонӣ Окира Куросава мебошад.

Сарчашма
--------

1. ↑
2. ↑  Барзу Абдураззоқов. 29 май 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 феврали 2009.
3. ↑  Энциклопедия кино Таджикистана. — Душанбе,2012, — С. 48. — 396 с. — ISBN 978-99947-919-4-1.
4. ↑  Сомонаи "Тоҷикфилм"Сценаристы
**Акролеин** — СH2 = OH – СНО, навъе аз алдегидҳои беҳад. Моеи беранг, бӯи бад дорад; ҳарорарти ҷӯшишаш 52,5°С. Ҳангоми буғронии чарбҳо бо миқдори хеле кам ҳосил мешавад. Акролеинро бо роҳи бо моддаҳои обгир (масалан, бисулфати калий) гарм кардани глитсерин, дар техника бошад, бо роҳи бевосита оксидкунонии пропилен ҳосил мекунанд. Аз сабаби дорои бандҳои беҳад будан, ба полимеризатсия майл дорад. Ба реаксия дохил мешавад, бинобар ин вайро барои истеҳсоли зифтҳои синтезӣ ва моддаҳои гуногун истифода мебаранд. Акролеин дар истеҳсоли дорувор низ кор фармуда мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Барзу** (форсӣ: برزو‎) — яке аз персонажҳои достонҳои ҳамосии халқҳои эронинажод, аз он ҷумла «Барзунома»; писари Суҳроб, набераи Рустам.

Барзу мисли падараш ба фитнаи Афросиёб ба ҷанги Рустам рафт, вале бо тадбири модараш аз марг раҳо ёфт. Афросиёб боре пас аз шикаст хӯрдан аз эрониён аз деҳе гузар мекард. Дар замине ӯ шахси паҳлавонҷуссаро дид, ки шудгор мекард. Афросиёб хост, ки Барзу ба наздаш биёяд, вале Барзу дар аввал даъвати густохонаи фиристодагони Афросиёбро қабул накарда, онҳоро аз назди худ ронд. Вақте Афросиёб ва сарони лашкараш бо тавозӯъ хоҳиш карданд, Барзу ба назди Афросиёб омад. Афросиёб ба Барзу зару моли зиёде бахшида, ӯро барои ҷангидан бо эрониён розӣ кард. Дар ҷанги якум Барзу Тус ва Фарибурзро асир гирифт, Рустам асиронро озод кард, вале ба ҷанги Барзу тоб наоварда, захмӣ шуд. Фаромарзи писари Рустам Барзуро асир гирифт. Аз банди Рустаму Фаромарз Барзу бо ёрии модараш раҳоӣ ёфта, сӯи Турон гурехт, вале дар дашт бо Рустам вохӯрд. Пас аз ду набард Рустам Барзуро мағлуб кард. Модари Барзу Рустамро огоҳ кард, ки Барзу наберааш мебошад. Баъд аз ин Барзу дар сафи эрониён ба муқобили турониён ҷангида, якчанд паҳлавони эрониро, ки Пилсум (паҳлавони туронӣ) асир гирифта буд, озод намуд. Кайхусрав ноҳияҳои Ғур ва Ҳиротро ба Барзу бахшида, дархост кард, ки одилона ҳукмронӣ кунад ва пушту паноҳи кашоварзону барзгарон бошад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Барзу / М. Диловаров // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ҷамоати деҳоти Навобод** — ҷамоат дар ноҳияи Ҳисор воқеъ аст, ки тобеи марказ аст.

Ҷамоати деҳоти Навобод соли 1930 ташкил шудааст. Аз маркази ноҳия 5 км дур воқеъ аст. Майдони умумии он 62,5 км кв буда, дар қисми марказии ноҳияи Ҳисор ҷой гирифтааст, 26112 нафар аҳолӣ дошта, 3432 хоҷагӣ ва 15 деҳаро дарбар мегирад.
Деҳаҳои Обигармӣ, Лолагӣ, Мавлонҷари Боло, Мавлонҷар, Ҳуҷум, Ҳамдилон (собиқ Давлатманқа), Ойбош, Файзбаш, Себистон (собиқ Киров), Чуқураки Боло, Шопур, Навобод, Ситора (собиқ Қизил юлдуз), Ғуриёт, Кӯҳон ба ҳудуди ҷамоат дохил мешаванд. Дар ҳудуди ҷамоат 7 мактаби миёна, 4 мактаби асосӣ мавҷуд буда, 260 нафар омӯзгор ба 5397 хонанда илм
меомӯзад. 4 дармонгоҳ, 3 бунгоҳи тиббӣ, 1 маркази фарҳангию фароғатӣ, 2 китобхона ба сокинон хидмат мерасонанд. Дар марзи ҷамоат кооперативи истеҳсолии
ба номи Ҳайдар Миров, 330 хоҷагии деҳқонии
инфиродӣ, ҶСШП «Рустбахш», ҶСШП «Файзбахш»,
ширкати сохтмонии «Сахиб», фермаи ширию молии
фирмаи «Сахӣ», корхонаи фаръии байниноҳиявии
обтаъминкунӣ, кооперативи «Биносоз», корхонаи
оббарории «Висол», корхонаи «Бинокор», заводи
хиштбарории Тоҷик-Сино Стар, филиали оҷонсии
«Амонатбонк», 2 нуқтаи фурӯши сӯзишворӣ, 2 нуқтаи
сӯзишвории гази моеъ, 2 осиёби обӣ, 15 нуқтаи савдо
амал мекунанд, инчунин як масҷиди ҷомеъ, 14 масҷиди
панҷвақтаи ба қайд гирифташуда ва 12 масҷиди
панҷвақтаи ба қайд гирифтанашуда фаъолият доранд.

Деҳаҳои ҷамоат
--------------

|  |
| --- |
| **Деҳаҳои ҷамоат** |
| Деҳа | Аҳолӣ (с. 2015) |
| Обигармӣ |  |
| Лолагӣ (ноҳияи Ҳисор) |  |
| Мавлонҷари Боло |  |
| Мавлонҷар |  |
| Ҳуҷум |  |
| Ҳамдилон |  |
| Ойбош |  |
| Себистон |  |
| Чуқураки Боло |  |
| Шопур |  |
| Навобод (ноҳияи Ҳисор) |  |
| Ситора (деҳа) |  |
| Ғуриёт |  |
| Кӯҳон |  |
|

Адабиёт
-------

* Ф.Азиз, С.Одина.Ҳисори Шодмон: аз бостон то ин замон. — Душанбе,2013;
* Ш.Неъматова,М.Асроров, Маҳфузгарони таърих. — Душанбе,2010;
* С.Одина. Зилзилаи Ҳисор. — Душанбе, 2009.

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. — Душанбе: «Ирфон», 2015, — с. 557—558


|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
Линзаи аксбардорак.
**Аксбардорак ва ё Фотоаппарат** - ин асбобест, ки бо он шахсе метавонад аксҳоро гирифта ба ба рӯи қоғаз чоп кунед. 
Ҳоло бошад дар рӯи замин зиёда аз 1 миллиард аксбардоракҳо вуҷуд дорад, ки аз нисф зиёди онҳо ба телефонҳои мобилӣ таалуқ дорад.

Таърих
------

Намудҳо
-------

Аксбардоракҳо аз рӯи навъ ду хел мешаванд. 

1. Аксбардоракҳои аналогӣ - analogue camera
2. Аксбардоракҳои рақамӣ - digital camera

Аксбардоракҳои гуногун: An Agfa Brownie, Polariod Land Camera, ва Yashica 35 mm SLR

Аксҳои аксбардорак
------------------

Нигаред низ
-----------

* Стеноп
* Dirkon

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* *Е. А. Иофис.* Фотокинотехника. — М.: «Советская энциклопедия», 1981. — С. 65—67. — 449 с. — 100 000 экз.

* *Алекс Мастер* «Завещание» Стива Джобса или о новой технологии получения изображения(рус.) // «MediaVision» : журнал. — 2012. — № 10. — С. 71—73.

* Рождение фотографии // ФОТОГРАФИЯ. Всемирная история / Джульет Хэкинг. — М.: «Магма», 2014. — С. 18—25. — 576 с. — ISBN 978-5-93428-090-2.
**Баркаган Соломон Лвович** (1890, Романовка — 1973, Киев) — терапевт, доктори илми тиб (1947), профессор (1950).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Донишкадаи тиббии шаҳри Одесса (1926). Солҳои 1926-41 аспирант, ассистент ва дотсенти ҳамин донишкада буд. Духтури госпитали ҳарбӣ дар шаҳри Чимкент (1941-45), дотсенти Донишкадаи тиббии Одесса (1945-49), мудири кафедраи терапеяи госпиталии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1949-59), сартерапевти раёсати тандурустии шаҳри Душанбе (1959-69). Оид ба роҳҳои муолиҷаю пешгирии тарбод, тарбоди банду буғум, ғалаёни хун, иллати дил, инчунин ташхиси узвҳои дарунӣ, электрокардиография, фармакотерапия зиёда аз 60 китобу мақолаҳои илмӣ навиштааст.

Осор
----

* Диагностическое значение реакции формолжелатинации сыворотки крови в клинике внутренних болезней. Одесса, 1947;
* О климатотерапии гипертонической болезни. Сталинабад, 1950.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Баркаган Соломон Лвович // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Акрам Акрамхоҷаи Тошкандӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик (асри 19).

Зиндагинома
-----------

Дар Бухоро зиндагӣ ва эҷод кардааст. Мувофиқи маълумоти «Тазкират-уш-шуаро»-и Муҳтарам Акрам шахси таҳсилдида, огоҳ аз улуми мутадовилаи замон будааст. Дар тазкираҳо ва баёзҳо ғазалҳояш ба назар мерасанд. Абёти зерин аз ӯст:

Бе майи лаъли лабат кай дорад имкон зиндагӣ,
Соғари ҷисмӣ надорад бе майи ҷон зиндагӣ.
Ғунча дилхун, бенаво булбул ба гулшан бе рухат,
Бе рухат, ҷоно, надорад ҳеч сомон зиндагӣ.
Дил ба ёди рӯи гулгуни ту хун гардидааст,
Меравад охир зи дастат додгӯён зиндагӣ.
Акрам аз мӯи миёнаш нуқтае гар во кунад,
Во намуд аз нозукиҳои раги ҷон зиндагӣ.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ноттингҳам** (англисӣ: Nottingham) шаҳре дар Ноттингҳамшир дар маркази шарқии Англия аст. Ду дарё дар Ноттингҳам ҳаст, дарёи Трент ва дарёи Лин. Дар 2001, аҳолии он 275,100 нафар буд.

Таърих
------

Робин Ҳуд
Номи нахусти Ноттингҳам, "Снотингаҳам" (англисӣ: Snotingaham) буд, ки маъниаш "Хонаи мардуми Снот" аст ("инга", *inga* = одамон, "ҳам", *ham* = хона). Вайкингҳо ба Ноттингҳам лашкар кашиданд, ва дар асри 9, ин шаҳр қисмате аз Данелав шуд.

Маориф
------

Ноттингҳам ду донишгоҳ дорад, Донишгоҳи Ноттингҳам ва Донишгоҳи Ноттингҳам Трент.

Бародар Шаҳрҳо
--------------

* Гент, Белгия
* Ҳараре, Зимбабве
* Карлсруҳе, Олмон
* Любляна, Словения
* Минск, Беларусия
* Нингбо, Чин

1. ↑  archINFORM (нем.) — 1994.
**Уктам Ҳамидович Мансуров** (1933, ш. Хуҷанд – 1988, ш. Тошканд), доктори илми техникӣ (1988), профессор (1988).

Зиндагинома
-----------

Уктам Ҳамидович Мансуров соли 1952 Политехникуми Осиёи Миёна (шаҳри Тошканд) ва 1960 Институти муҳандисии ирригатсия ва механизатсияи хоҷагии қишлоқи ш. Тошкандро ба итмом расондааст. Солҳои 1952-1955 ба сифати техник-геолог дар ш. Кривой Рог (Украина) кор кардааст. Аз соли 1960 то поёни умр дар Институти муҳандисии ирригатсия ва механизатсияи хоҷагии қишлоқи Тошканд фаъолият намуда, вазифаҳои дотсент ва профессори кафедраи механизатсияро иҷро кардааст.
Бобати такмили мошинҳои пахтачинӣ таҳқиқот анҷом дода, бисёр пешниҳодҳояш мавриди амал қарор гирифтаанд. Муаллифи беш аз бист ихтироот ва чандин шаҳодатномаи навоварист.

Осор
----

* Основы технологического процесса хлопкоуборочных машин. – Ташкент, 1986.

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. – Душанбе, 2017. – С. 116.
**Барзагов** (аз барз — зироат, деҳқонӣ), **гови варза**, **варзагов** — гови нар, ки ахта карда шудааст. Барзагов барои ҷуфтронӣ, хирманкӯбӣ, чигинакашӣ ва диг. корҳои деҳқонӣ мувофиқ аст. Барзаговҳо, одатан, оромтабиат буда, зуд фарбеҳу нерӯманд мешаванд. Буққачаҳоро аз 8-12-моҳагӣ ахта мекунанд. Давраи мусоидтарин барои ахта кардани онҳо фасли тирамоҳ ва авв. баҳор аст. Барзагов, маъмулан, дар ҷойҳое кор фармуда мешавад, ки истифодаи мошину трактор номумкин бошад. Барзаговро аз 2-солагӣ ва дар маҷмӯъ 8-9 сол кор мефармоянд. Пӯсти барзагов (50-60 кг) чарми ғафси хушсифат медиҳад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Барзагов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
Намунаи нотаи вербалӣ
**Нотаи вербалӣ** (лот. verbalis — шифоҳӣ, лот. notas — ёддошт) — дар қоида ва меъёрҳои дипломатӣ ҳуҷҷатест, ки бояд бо диққати махсус қабул карда шавад. Дар амалияи фаъолияти дипломатии муосир ин навъи ёддошт за ҳама бештар истифода карда мешавад ва тавассути он мубодилаи доираи васеи масъалаҳои муносибатҳои байналмилаӣ анҷом мепазирад.
Ҳуҷҷати асосӣ, ки ба тариқӣ сафорат ва вазорати корҳои хориҷии кишвари мизбон, сафорат мукотибаи дипломатӣ мебарад.

Муқаррарот
----------

Нотаҳои вербалӣ, ҳамчун ҳуҷҷати дипломатӣ машҳур буда барои ҳалли масъалаҳо дар доираи проблемаҳо ба кор бурда мешавад. Масалан, пешаки муқаррар кардани изҳор ё баёни вазъияти сиёсӣ, иқтисодӣ, илмӣ-технологӣ ва дигар проблемаҳои дуҷониба ва ё хосияти бисёрҷонибаро низ дорост. Инчунин, барои дархости раводид (виза), расонидани хабари пешомад барои иштироки хидматчиёни сафоратҳо, хабардор кардани иттилооти хусусияти намояндагон, масалан, ташкил кардани сайёҳати ҳайати дипломатӣ дар кишвар, барои даъват кардани дипломатон ба чорабиниҳои мухталиф.

Сохтори ҳуҷҷат
--------------

Нотаи вербалӣ шурӯъ мешавад бо номи пурраи фиристанда ва қабулкунанда, инчунин бо лутфи дипломатӣ оғоз ёфта, ҳамчунин бо лутф анҷом мепазирад, Масалан, «Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон эҳтиромоти худро ба Сафорати Ҷумҳурии... изҳор намуда, шарафёб аст иттилоъ диҳад, ки...». Агар ҳуҷҷати тартибдода ҷавоби қаблан фиристода бошад, шурӯъаш каме иваз мешавад, масалан ин тавр: «Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон эҳтиромоти худро ба Сафорати Ҷумҳурии... изҳор намуда, дар робита ба ёддошти №... аз (рӯз, моҳ, сол), шарафёб аст иттилоъ диҳад, ки...».

Хусусияти фарқкунандаи тартиботи таҳияи чунин ёддошт аз он иборат аст, ки вай аз номи шахси севум таҳия карда мешавад, дар бланки ёддоштҳои вербалӣ чоп карда мешавад, рақами судур гузошта мешавад, имзо карда намешавад, дар хотимаи ёддошт муҳр зада мешавад, дар кунҷи тарафи чапи поёнии саҳифаи аввал нишона ва таърихи ирсол чоп карда мешаванд.

Тартиботи ҳуҷҷат
----------------

Боз нигаред
-----------

Эзоҳ
----
**Ҳамгунсозии фарҳангӣ** (форсӣ: همگون‌سازی فرهنگی‎), **ассимилятсия** (лот. assimilatio) — бегона гаштани одамон аз баъзе хусусиятҳои миллию этникии худ ва гузаштан ба умумияти дигар бо қабул намудани хусусиятҳои этникии он. 

Дар ин раванд муҳоҷир забони миллати дигарро ба сифати забони модарӣ қабул менамояд. Одамон фарҳанги миллӣ, маишат ва анъанаҳои навро аз худ мекунанд. Шахс вориди ҳаёти ҷамъиятию миллии умумияти дигари иҷтимоию этникӣ мегардад. Равандҳои ассимилятсионӣ бегонашавиро аз хусусиятҳои муайяни этникӣ метезонанд. Он бештар дар байни аҳолии шаҳр мушоҳида мегардад. Шаҳрҳои калон, ки аз ҷиҳати миллӣ гуногунчеҳра мебошанд, имконоти бештари авҷ гирифтани равандҳои ассимилятсиониро доранд. Кӯшишҳо баҳри аз худ намудани шаклҳои нави фарҳанг ва навъҳои муошират боиси инкори шаклҳои куҳнаи фарҳанг ва қоидаҳои рафтор мегарданд. Одамон ба муҳити нави миллию фарҳангӣ ворид шуда, ба он одат мекунанд. Ин дар бисёр ҳолатҳо, агар дар насли дуюм набошад, дар насли сеюм, ба ассимилятсияи этникӣ боис мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Философская энциклопедия. В 5-х т. Москва, 1986;
* Совецкая энциклопедия. Под ред. Ф. В. Константинова, 1960—1970;
* Ассимиляция в физиологии//Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб. 1890;
* Автономизм, Сионизм. Ср.: Осип Рабинович. Собрание сочинений. «Рассвет». 1860;
* «Искра». № 7, 8, 51, 55 58, «Заря». № 4 (1902).

Сарчашма
--------

* Ассимилятсия / Г. Зокиров // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Краткая еврейская
* Universalis
* The YIVO Encyclopedia

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 11977880p
* GND: 4139304-1
* J9U: 987007295499005171
* LCCN: sh85008793
* NDL: 00561638
* NKC: ph413857

 |

 |
**Барелйе́ф** (фр. bas-relief — нақши муқарнасии нисбатан паст) — навъи ҳайкалтарошӣ, ки тасвири барҷаста дорад ва аз сатҳи заминаи асар ба андозаи аз нисф баландтар ё камтар аз он аст.

Барелйеф ҳамчун санъати тасвирӣ ва наққошӣ дар пардозу ороиши берун ва даруни биноҳо истифода мешавад. Аксар барелйеф дар зинатдиҳии пояи ҳайкалҳо, лавҳаҳои фахрӣ, рӯйи медалҳо ва ғ. ба кор меравад. Барелйефро аз замонҳои қадим дар мамалакатҳои Шарқ (Ҳиндустон, Ошур, Форс), Миср, Амрико, Юнон, Рим, дар санъати меъмории асрҳои миёна васеъ истифода бурдаанд. Дар санъати меъмории Юнони Қадим ва Рум ба Б. асосан пештоқи маъбадҳоро оро медоданд. Нижвони бинои Дастгоҳи иҷроияи Президенти ҶТ, пояи ҳайкали Куйбишев дар назди вокзали роҳи оҳани шаҳри Душанбе ва ғ. аз намунаҳои беҳтарини барелйефанд.

Нигаред низ
-----------

* Релйеф

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Барелйеф // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ҳамгунсозии толишҳо** — як раванди иҷтимоӣ-фарҳангист, ки дар ҷараёни он толишҳо худро як ҷузъи ҷомеаи миллӣ ва фарҳангии толишҳо муаррифӣ карданро қатъ мекунанд. Ҳамгунсозӣ тавассути шиносоӣ бо фарҳанг, дин, идеалҳои миллӣ ё сиёсии муҳити ассимилятсия ё издивоҷҳои омехта сурат мегирад.

Ҳамгунсозӣ
----------

Таъсири равандҳои миллӣ, пеш аз хама раванди азхудкунии табиӣ ба тағйир ёфтани таркиби этникии аҳолӣ назар ба давраи гузашта боз ҳам калонтар буд. Аз тарафи озарбойҷониҳо азхуд карда шудани халқҳои гурӯҳи шаҳдоч, тотҳо, толишҳо ва ғайра ба афзудани шумораи мутлақи озарбойчонҳо ва ҳиссаи онҳо дар тамоми аҳолии ҷумҳурӣ мусоидат кард. Ҳамин тариқ, дар саршумории соли 1959 ва барӯйхатгирии минбаъдаи он толишҳо озариро забони модарии худ ва худро озарӣ номиданд. Аммо як кисми толишҳо забони модарии худ толиширо ҳисоб мекарданд. Тибқи барӯйхатгирии соли 1897 дар империяи Русия 35219 толиш зиндагӣ мекардаанд ва тибқи барӯйхатгирии соли 1926 дар ҶШС Озарбойҷон 77039 нафар толишҳо зиндагӣ мекарданд. Аз соли 1959 то соли 1989 толишҳо ба унвони як қавми алоҳида дар ҳеҷ гуна саршуморӣ шомил нашуданд, вале бахше аз туркҳои Озарбойҷон ҳисобида мешуданд, ҳарчанд толишҳо бо забони эронӣ ҳарф мезананд. Дар соли 1999 ҳукумати Озарбойҷон изҳор дошт, ки дар Ҷумҳурии Озарбойҷон ҳамагӣ 76 800 толиш умр ба сар мебарад, аммо ин камтар аз шумори воқеии мушкилоти сабти номи толишӣ арзёбӣ мешавад. Бархе бар ин назаранд, ки шумори толишҳо, ки дар манотиқи ҷанубии Озарбойҷон зиндагӣ мекунанд, 500 ҳазор нафар аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  СОВЕТСКАЯ ЭТНОГРАФИЯ • №5-1982 / Соболь Н. С.. — Москва: Наука, 1982. — С. 67—68. — 178 с.
2. ↑  Брокгауз-Ефрон и Большая Советская Энциклопедия
объединенный словник
3. ↑  *Hema Kotecha*. Islamic and Ethnic Identities in Azerbaijan: Emerging trends and tensions
**Романс** (исп. romance, ба маънои романӣ) — як навъ асари мусиқист барои ҷӯршавии овоз бо созҳо (бештар фортепиано).

Таърих
------

Истилоҳи «Романс» дар асрҳои миёна дар Испания пайдо шуда, аввалин сурудҳои дунявии ба забони испанӣ (романӣ) эҷодшударо ифода мекард (хилофи сурудҳои калисоӣ, ки ба лотинӣ иҷро мешуданд). Баъдтар дар дигар мамлакатҳо низ маъмул гардид. Матни романсҳо ҳархелаанд – лирикӣ, қиссагӣ, ҳаҷвӣ ва ғайра. Мундариҷа ва воситаҳои баёни мусиқии романсҳо назар ба суруд одатан мураккабтар мебошанд, ҳарчанд ки онҳоро аз ҳам ҷудо кардан мумкин нест. Дар Романс ҳамовозии созҳо аҳамияти калон дошта, аксаран бо хониши вокалӣ як ҷузъи комили романсро ташкил медиҳад. Инкишофи Романс чун жанри мустақили мусиқӣ дар нимаи дуюми а. XVIII дар Олмон, Фаронса ва дар тӯли а. XIX дар Россия ба амал омада, боиси пайдоиши мактабҳои миллӣ гардидааст; композиторони олмонию австриягӣ (Ф. Шуберт, Р. Шуман, И. Брамс, Х. Волф), фаронсавӣ (Г. Берлиоз, Ш. Гуно, Ж. Бизе, П. Массне), рус (М. Глинка, А. Даргомижский, М. Балакирев, М. Мусоргский, А. Бородин, Н. Римский – Корсаков, П. Чайковский, С. Рахманинов) ва диг. намояндагони чунин мактабҳои миллианд. Дар асри ХХ композиторон аз навъҳои маъмулӣ даст кашида, дар романс роҳҳои нави пайванди мусиқӣ ва сухани бадеиро ҷӯё шуданд. Баъзан пиесаҳои хушоҳанги созиро низ романс меноманд: Романс барои фортепианои П. Чайковский, Романс барои скрипка бо оркестри Я. Бетховен, Романс барои виолончел ва фортепианои А. Ҳамдамов мисол шуда метавонанд.

Дар мусиқии муосири тоҷик
-------------------------

Жанри романс дар мусиқии муосири тоҷик низ мавқеи хоса дошта, як зумра композиторони тоҷик дар ин жанр асар эҷод кардаанд, ки Романси «Эй тор»-и З. Шаҳидӣ аз операи «Комде ва Мадан» (1960), чор Романс ба рубоиёти Хайёми Ш. Ашуров (1994), силсилаи романсҳо бар ашъори шоирони классики тоҷики А. Ленский (1956), ду Романси З. Миршакар барои овоз ва фортепиано ба шеърҳои З. Миршакар (2006), чордаҳ Романси М. Светаев бар ашъори Рӯдакӣ, ду Романси Л. Толис («Бипурсидам», 2005, «Нарав, қӯи сафеди ман», 2002), се Романс ба шеърҳои А. Блоки Б. Пиговат (1977), «Романс – достон барои скрипка ва фортепиано»-и З. Шаҳидӣ (1976) ва ғ. аз ҷумлаи онҳоянд. Инчунин композиторон М. Атоев, М. Ашрафӣ, С. Юдаков, Ю. Мамедов, Ш. Пулодӣ, Т. Сатторов, А. Солиев, С. Ҳамроев, М. Ҳасанова, С. Урбах ва диг. дар жанри романс асар эҷод намудаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑    Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.317-318. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)
Адрасбофӣ
**Адрасбофӣ** (порсӣ:  ادرسبافی ) — матоъи адрасро дар Хуҷанд инчунин «подшоҳӣ» ва адраси сурхро «подшоҳии сурх» меномиданд.
Бофандаҳои адрас ба ду гурӯҳ ҷудо мешуданд. «Бофандор»(порсӣ:  بافندار ) устое буд, ки дар дастгоҳи адрасбофӣ кор мекард ва коргаре, ки ба таркиби ресмонҳо назорат мекард, ӯро «иштибор» меномиданд. Устоҳои дигар ба таҳияи нақшҳо дар адрас машғул мешуданд, ки ин амалро абрбандӣ (порсӣ:  ابربندی ) мегуфтанд.
Бофандагон барои рангу бори адрас рангҳоро аз рӯян, пӯстлохи анор, испарак ва ғайра тайёр мекарданд. Аз маъданҳо купороси оҳан, шангарф, суринҷ, лоҷувард, оксиди мис ва чанде дигар истифода мешуданд.
Адрас дар шаҳру ноҳияҳои гуногун фақат бо нақшу нигор фарқ дошт, вале усули бофтани он дар ҳама ҷо як хел сурат мегирифт. Адрасро абрбандӣ намуда, аз ду то ҳашт навъи рангҳоро дар нақшу нигор истифода мебурданд. Вобаста ба сабки ороиш ва тобиши рангҳо адрасро — *пудавлон, шохсабз, зангор, пудсафед, бунафш, барги карам, хумӣ, нағора, шона, мурғобӣ, галашох* ва ғайра меномиданд. Адрасе, ки дар ду тарафаш гул партофта шуда бошад, адраси дурӯя ном дошт.
Адрасро бештар дар дастгоҳҳои махсус ҳам ороиш медоданд, ки сифаташ беҳтар ва намудаш суфтаю ҷилодор мешуд. Аз адрас куртаю пойҷома, ҷомаҳои занонаю мардона, кӯрпа ва ғайра медӯхтанд.

Нигаред низ
-----------

* Алочабофӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Д. Раҳимов. Касбу ҳунарҳои анъанавии тоҷикон. — Душанбе, 2014. — С. 7 — 9.
2. ↑  Адрас // Энсиклопедияи советии тоҷик. Ҷ.1. — Душанбе, 1978. — С. 78.
**Ҷип** (англ. Jeep) — яке аз маркаҳои худрав марбут ба Крайслер аст. Худрави Ҷип навъи худрави саҳроии маҳкам ва ду дифронсил аст, ки аз уҳдаи ҳаракат дар ҷодаҳои ноҳамвор бармеояд.

Ҷип дар асл дар замони ҷанги ҷаҳонии дуюм барои артиши Амрико тарроҳӣ ва сохта буд ва баъдан барои масрафи ҳамгонӣ ба бозор омад. Бо ин ки бисёр худравҳои имрӯза марки аслии Ҷипро надоранд вали ин ном дар миёни мардум ба сурати номи модел даромада ва ба худравҳои монанди Ландровер Дефендер ҳам гоҳе Ҷип гуфта мешаванд.

Гуфта шуда, ки худи номи Ҷип ҳам аз "**GP**" яъне мухафафи ибораи инглисии "**General Purpose**" (ба маънии *чандманзура*) гирифта шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҷип дар Википедиаи Форсӣ  дастрасӣ 30 апрел 2012
**Мусодираи молу мулк** — маҷбуран ва бепул ба моликияти давлатӣ гузаронидани қисм ва тамоми молу мулки шахси маҳкумшуда. Мусодираи молу мулк дар ҳуқуқи ҷиноятӣ ҷазои иловагии шахси маҳкумшуда барои ҷиноятҳои давлатӣ ва ғаразноке мебошад, ки дар қонун махсус нишон дода шудааст. Додгоҳ ҳуқуқи мусодира кардани тамоми молу мулк ё як қисми онро дорад. Ҳангоми татбиқи Мусодираи молу мулк додгоҳ дараҷаи барои ҷамъият хавфнок будани маҳкумро ба назар мегирад. Мусодира танҳо бо молу мулки шахси маҳкум дахл дорад, яъне агар ҷинояткор соҳиби моликияти умумӣ ё аъзои хонавода бошад, фақат ҳиссаи ӯ мусодира шуда, ашъёе, ки барои ҳаёти маҳкумшуда ва аъзоёни оилаи вай заруранд, мусодира намегардад. Пул ва чизҳои қимматбаҳое, ки бо роҳи ҷиноят ба даст оварда шудаанд, мусодира карда мешаванд.

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.