recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ҳуқуқи дар қонунҳо ва санадҳои дигари меъёрӣ инъикосёфта **Ҳуқуқи позитивй** ном дорад. Онро ҳар як давлат дар қаламраваш муқаррару кафолат медиҳад. Заминаи онро ҳуқуки фитрӣ (маҷмӯи арзишу талаботҳои инсон) ташкил медиҳад, ки новобаста аз давлатҳо ҷой дошта, барои ҳамаи онҳо ҳатмй ва аввалиидарана буда, бо меъёр ва принсипҳои ҳуқуқи байналмилалӣ кафолат дода мешавад.

Ҳуқуқи позитивӣ ба *маънои объективӣ (айнӣ)* аз маҷмӯи нишондодҳои ҳуқуқӣ (меъёрҳои ҳуқуқӣ, мафҳуму таърифҳои ҳуқуқӣ, принсипҳои ҳуқуқӣ) ва ба *маънои субъективӣ (зеҳнӣ)* аз имкониятҳои рафтори ҳуқуқӣ (ҳуқуқҳои шахсӣ, ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ, ҳуқуқи талабкунӣ, ҳуқуқи муроҷиат ба мақомоти давлатӣ) иборат
аст.

Мафҳуми ҳуқуқ дар илми муосир вобаста ба ин ё он равияи (назарияи) ҳуқуқ пешбарӣ мегардад, чунончй, ҳуқуқ ҳамчун меъёри адолат ва озодии инсон (дар фалсафаи ҳуқуқ), ҳуқуқ ҳамчун маҷмӯи нишондодҳои ҳуқуқии ҳокимияти давлатӣ (дар позитивизми ҳуқуқӣ), ҳуқуқ чун инъикоси низоми (кулли) муносибатҳои ҷамъиятии танзимгашта (дар сотсиологияи ҳуқуқӣ).

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқэҷодкунӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 514-515
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Намоянда (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Намояндаи Президенти ҶТ дар Маҷлиси намояндагон** - мувофиқи Дастури Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 ноябри с.2001 дар фаъолияти Маҷлиси намояндагон ва сохторҳои он мушовири давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба сиёсати ҳуқуқӣ, намояндаи комилҳуқуқи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маҷлиси намояндагон ширкат меварзад. Ӯ дар ҷаласаҳои Шӯрои Маҷлиси намояндагон (б.З м.9), дар ҷаласаи кумита ва комиссияҳо (6.2 м.18), дар ҳамаи ҷаласаҳои ошкоро ва пӯшидаи Маҷлиси намояндагон (6.1 м.43) ҳуқуқ дорад иштирок намояд, дар муҳокимаҳои парлумонии ошкоро ва пӯшида ширкат варзад (б.З м.84), оид ба лоиҳаи қонуни аз номи Президент ба парлумон пешниҳодшуда дар маҷлисҳои кумитаи масъул дар муҳокима иштирок намояд (6.2 м.99). Намояндаи Президенти ҶТ дар Маҷлиси намояндагон дар қироати аввал, дуюм ва баъдинаи лоиҳаи қонун дар кумитаҳои Маҷлиси намояндагон ширкат меварзад (6.4 м.106, 6.2 м.111), ҳангоми баррасии такрории қонуни баргардонидаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи Маҷлиси намояндагон сабабҳои баргардонидани қонунро шарҳ медиҳад (6.1 м.122). Инчуннн намояндаи Президенти ҶТ дар Маҷлиси намояндагон ҳангоми баррасии баъзе масъалаҳои салоҳияти Мачдиси намояндагон иштирок менамояд (м. 133 ва м. 149).

Нигаред
-------

* Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Намояндаи Президенти ҶТ дар Маҷлиси миллӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - C. 329
**Фоҷиа** (аз арабӣ - бадбахтӣ, мусибат), трагедия, яке аз жанрҳои драма мебошад, ки бар кофликт ва ё низоъи тезу тунд асос ёфтааст ва қаҳрамонҳои асосии он дар охир ба ҳалокат мерасанд. Дар фоҷиа масъалаҳои дорои хусусияти иҷтимоӣ, таърихӣ ва фалсафӣ, задухӯрдҳои азими зиндагӣ, муборизаи навию кӯҳнагӣ, мавзӯъҳои умумибашарӣ ифода меёбанд. Фоҷиа дар Юнони Қадим тақрибан садаи V то мелод пайдо шудааст. Нахустин фоҷианависон Эсхил (ки ӯро Карл Маркс падари фоҷиа номидааст) Софокл ва дигарон буданд.

Давраи Эҳё
----------

Дар фоҷиаҳои давраи Эҳё (асарҳои Вилям Шекспир, Лопе де Вега ва дигарон) муборизаҳои муносибатҳои нави иҷтимоӣ ва феодализм инъикон ёфтаанд. Фоҷиаҳои Ф. Корнел, Ж. Расин ва дигарон таҳти таъсири классисизм эҷод шудаанд. Дар садаи 18 фоҷиаҳои Лессинг, Шиллер, Уолтер ва Гёте дар таъсири ғояҳои буржуазияи навтавлид, ҷараёни маорифпарварт ба миён омаданд. Фоҷиаҳои романтики Ҷ. Байрон ва Виктор Ҳюго ва дигарон зодаи давраи капитализм мебошанд. Дар драматургияи рус намунаи барҷастаи фоҷиа ба қалами Пушкин (Борис Годунов, Фоҷиаҳои хурд) таалуқ дорад. М. Ю. Лермонтов Маскарад, Островский Раъду барқ, Л. Н. Толстой Оламаи зулмот, Горкий Душманон, Васса Железнова) дар инкишофи ин жанр саҳми арзанда доранд.

Нигаред низ
-----------

* Трагикомедия

Адабиёти шӯравӣ
---------------

Намуни барҷастаи фоҷиаҳои адабиёти шӯравӣ, Тӯфони В. Н. Бил-Белосерковский, Фоҷиаи оптимистии В. Вишневский, Истило-и Л. Леонов ва ғайраҳо мебошанд.

Адабиёти тоҷик
--------------

Дар адабиёти тоҷик фоҷиаҳои Ғанӣ Абдулло (Рустам ва Суҳроб), Сотим Улуғзода (Темурмалик), А. Атобоев (Робиаи Балхӣ) ва ғайраҳо мавҷуданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  С. Табаров, Энциклопедияи советии тоҷик, ҷилди 7, саҳ. 583, Душанбе

Эзоҳ
----
**Ҳуқуқи субъективӣ (зеҳнӣ)** - андозаи рафтори имконпазири иштирокчии муносибатҳои ҳуқуқӣ аст. Хуқуқи субъективӣ (ба маълумот, меҳнат, исгироҳат, муроҷиат ба мақоми давлатӣ, озодии сухан, матбуот ва г.) беандоза буда наметавонад. Ҳуқуқ андозаи барои шахс зарурии онро муқаррар менамояд. Якчанд имкониягҳои рафтори имконпазир ваколатро асос мегузоранд.
Як қисми ҳуқуқҳои субъективиро шахс бо ҳаракатҳои шахсиаш амалӣ месозад (ҳуқуқи таҳсил, меҳнат ва г.) Дигар ҳуқуқҳои субъективӣ рафтори зарурии иштирокчиёни дигарро тапаб мекунанд (талаби баргардонидани қарз).

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқи субъективии гражданӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 529
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Намояндагӣ (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Намояндагии халқ** - низоми мақомоти намояндагии ҳокимияти давлатӣ, ки аз мақомоти интихобии намояндагӣ иборат аст. Бо мафҳуми «намояндагии халқ» низоми намояндагии халқ алоқаманд аст, яъне муносибатҳо оид ба ташкили мақомоти намояндагӣ, вазъи вакилон, муносибати онҳо бо интихобкунандагон, аҳолӣ, ҳизбу ҳаракатҳои сиёсӣ, ташкили кори мақомоти намояндагӣ, тайёр ва қабул кардани санадҳо, мурофиаи қонунгузорӣ, таъсири аҳолӣ ба фаъолияти мақомоти намояндагӣ бо дигар мақомот ва ғайра (ниг. ба Ҳокимияти намояндагӣ).

Нигаред
-------

* Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - C. 326-327
**Ҳуқуқи моликяти хусусӣ** — Конститутсия ва қонунҳои иқтисодии
Тоҷикистон д ар низоми ҳуқуқҳои иҷтимоию иқтисодии инсон ва шаҳрванд ҳуқуқ ба молнкияти хусусӣ ва тарзи татбиқи онро муқаррар кардаанд. Яке аз кафолатҳои ин ҳуқуқ фа ъолияти озоди соҳибкорӣ мебошад.
Маҳз ривоҷи соҳибкорӣ ва ташаббуси шаҳрванд дар ташкили соҳаҳои
гуногуни фаъолияти иҷтимоию иқтисодӣ (истеҳсолот, тиҷорат, сохтмон,
хидматрасонӣ ва ғайра) имконияти
васеъ фароҳам меоварад. Асоси конститусионии пайдо кардани ҳуқуқи
моликня ги хусуси яке аз роҳҳои муҳимтарини рӯ овардани мамлакат ба
иқтисоди бозаргонӣ гардид.

Нигаред низ
-----------

Қонун

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 526
**Ҳуқуқи муқобилият ба истисмор** — ҳуқуқи махсуси сиёсии шаҳрванд, ки дар шароити имрӯза хеле кам дар санадҳои конститутсионӣ дида мешавад. Ин намуди ҳуқуқ, масалан, дар Эъломияи ҳуқуқи инсон ва шаҳрванд аз соли 1789, ки қисми таркибии Конститутсияи Фаронсаро ташкил медиҳад, зикр шудааст. Шакли ба худ ҳоси ҳуқуқи мукобилият ба истисмор дар Қонуни асосии Олмон ба назар мерасад: ҳамаи олмониҳо нисбат ба кӯшишҳои сарнагун кардани сохти конститутсионӣ ҳуқуқи муқобилият кардан доранд, агар воситаҳои дигар ғайриимкон бошанд.

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 526
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Намояндагон (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Намояндагони корфармоён** - корфармоён ҳуқуқ доранд, ки дар иттифоқҳо, ассосиатсияҳо, конгрессҳо ва дигар иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ муттаҳид шаванд. Иттиҳодияҳои ҷамъиятии корфармоён чун созмони ҷамъиятӣ таъсис ёфта, фаъолият мекунанд ва мақсади асосиашон мусоидат ба рушди иқтисодӣ, баланд бардоштани самаранокии иқтисодиёт ва ташаббуси соҳибкорӣ, инчунин бо роҳи ифода намудани манфиатҳои ташкилотҳо ва соҳибони амвол, ҳимояи ҳуқуқи онҳо дар соҳаи муносибатҳои хоҷагӣ ва меҳнатӣ дар мақомоти ҳокимияти давлатӣ ва идоракунй, дар муносибатҳои ҳамдигарй бо мақомоти намояндагии меҳнаткашон ба амал баровардани шарикии иҷтимоӣ мебошад.

Нигаред
-------

* Намояндагони кормандон

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - С. 328
**Доробӣ**, **Доровӣ**, **Қалъаи Доробӣ, Доробқалъа** — ёдгории бос­то­нӣ дар қисми шимолу шарқи ноҳияи Файзобод, дар наздикии деҳаи Бобои Валӣ ва деҳаи Дороб.

Мушаххасот
----------

Доробӣ теппаи дарозрӯяи махрутшакл буда, баландиаш 9–10 м, дарозии сатҳи поинӣ 78 м, паҳноӣ 34 м, дарозии қисмати болоӣ 50 м ва паҳноиаш 12 м аст. В. В. Бартолд қалъаи Доробиро ба харобаҳои шаҳри Илок мансуб донистааст. Аммо масофаи байни Вашгирд ва Илок, ки дар осори ҷуғрофию таърихӣ якрӯза роҳ муайян шудааст, ба масофаи байни Вашгирд ва қалъаи Доробӣ (тақр. 13–15 км) мутобиқат намекунад. Аз тарафи дигар қалъаи Доробӣ аз роҳи тиҷоратӣ дар канор буд. Аз Вашгирд дар масофаи якрӯза роҳ шаҳраки ҳозираи Оби Гарм ҷойгир аст, ки шояд бо Илоки асримиёнагӣ як бошад. Ёдгории бостонии Доробӣ то ҳол ҳафр нашудааст. Бос­тоншиноси тоҷик Ю. Яъ­қу­бов пас аз пайдо кардани сафолҳои сирдори давраи Сомониён аз атрофи қалъа, тахмин кард, ки асрҳои 9–10 дар ин мавзеъ корвонсарой вуҷуд дошт.

Нигористон
----------

* Доробқалъа аз дурӣДоробқалъа аз дурӣ
* Баландии ДоробқалъаБаландии Доробқалъа
* Доробқалъа аз самти шарқДоробқалъа аз самти шарқ
* Доробқалъа аз самти ҷанубу ғарбДоробқалъа аз самти ҷанубу ғарб
* Доробқалъа аз самти ҷанубДоробқалъа аз самти ҷануб
* Доробқалъа аз самти шимолДоробқалъа аз самти шимол

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Деҳаи Дороб

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Доробӣ / Д. Довудӣ // Дирҳам — Замин. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 6). — ISBN 978-99947-33-69-9.

* Довудӣ Д. Қурбонзода Ф. Вашгирд ёдгори бостон. Д. 2005.


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Ҷумъа Одина** (13 марти соли 1930—1982) — нависандаи тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1966).

Зиндагинома
-----------

Ҷумъа Одина 13 марти соли 1930 дар деҳаи Нигноти ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғд ба ҷаҳон омадааст. Мактаби ҳафтсоларо дар кишвари Ставропол (ИҶШС), ки аҳли оилаашон дар табъид буд, анҷом додааст. Муддате муаллимӣ кардааст. Соли 1950 факултаи филологияи Донишкадаи давлатии Самарқандро бо баҳои аъло хатм кардааст. Соли I956 факултаи таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро ба поён расондааст. Солҳои гуногун муҳаррири нашриёти «Ирфон», мудири шуъбаи маҷаллаи «Тоҷикистон», муҳаррири Радиои тоҷик, мудири шуъбаи моҳномаи «Садои Шарқ», муовини сармуҳаррири Кумитаи табъу нашри Ҳукумати ҷумҳурӣ, мудири шуъбаи нашриёти «Ирфон» ва ходими адабии рӯзномаи «Маориф ва маданият» будааст. Ӯ 14 сентябри соли 1982 вафот кард.

Эҷодиёт
-------

Аввалин навиштаҳои Ҷумъа Одина солҳои шастуми асри бистум ба табъ расидаанд.
Асарҳояш аз солҳои 60-ум ба чопшавӣ cap кардаанд. Соли 1964 дар моҳномаи «Садои Шарқ» қиссаи аввалинаш «Авроқи рангин», соли 1968 қиссаи дигараш «Иншо дар мавзӯи озод» ба табъ расидаанд. Соли 1970 ҳар ду
қисса бо номи «Авроқи рангин» дар як муҷаллад аз чоп баромадаанд. Соли 1973 маҷмӯаи ҳикояҳояш «Чанбари оташ» чоп шудааст. Соли 1978 романи «Гузашти айём»-ро навишт, ки рӯҳия ва мундариҷаи он ба сиёсати ҳукумати давр чандон созгор набуд. Романро нашриёти «Ирфон» чоп карда бошад ҳам, ба дасти хонандагон нарасид. Соли 1989 роман бори дигар аз тариқи нашриёти «Адиб» ба табъ расид ва муаллиф, пас аз маргаш, соли 1990, сазовори Мукофоти давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ гардонда шуд. Повести «Иншо дар мавзӯи озод» (соли 1974) ва як силсила ҳикояву очерк ва қиссаҳои ба қалами ӯ тааллуқ доранд.
Пас аз вафоти нависанда бобҳое аз романи нотамоми «Искандари Мақдунӣ» дар матбуот чоп шуданд.

Дар тарҷумаи бадеӣ ҳам пешдаст буд. Зиёда аз 20 асари нависандагони шӯравиро ба тоҷикӣ гардондааст, ки романҳои В.Сабко «Кафолати сулҳ», И.Шамякин «Дил дар кафи даст», В.Латсис «Писари моҳигир», Г.Марков
«Сибир» аз он шумуланд. Асарҳои Н. Тихонов, Я. Гашек, С. Алӣ, Г. Кирх, И. Шамякин, Г. Марков ва дигаронро хонандагони тоҷик дар тарҷумаи ин нависандаи хушсалиқа хондаанд..

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — С. 172 ISBN 978-99947-2-379-9
2. ↑   КИТОБИ СӮХТА: ҶУМЪА ОДИНА ВА ИСТИБДОДИ ҲИЗБӢ ДАР ШӮРАВӢ

| ⚙️ Барандагони ҷоизаи давлатии А. Рӯдакӣ 1990-2000 |
| --- |
| 
* Ҷумъа Одина (1990)
* Абдулҳамид Самадов (1990)
* Кароматулло Мирзоев (1992)
* Муҳаммадҷон Шукуров (1994)
* Қутбӣ Киром (1994)
* Ашӯр Сафар (1994)
* Гулназар Келдӣ (1994)
* Урун Кӯҳзод (1996)
* Сайидалӣ Маъмур (1996)
* Меҳмон Бахтӣ (1998)
* Камол Насрулло (1998)
* Раҳмат Назрӣ (2000)
* Ҳақназар Ғоиб (2000)

 |  |
**Навпо-буророн, сарбандон**

Яке аз расмҳои оилавӣ, ки бахшида ба нахустин қадамгузориҳои кӯдак баргузор мегашт. Дар деҳоти водии Зарафшон агар касе аз калонсолон бори нахуст қадамгузориҳои тифлро медид, зуд пеш аз қадамҳои кӯдак об пошида, мегуфт: *«оби равон барин роҳ гардӣ»*. Дар Қаратоғ ин корро пиразани табаррук иҷро мекард. Дар баъзе деҳаҳо ба зери қадами кўдак пахта мепартофтанд, то ки роҳаш сафед бошад. Дар баъзе рустоҳои водии Ҳисор вақте ки кӯдак нахустин қадамҳояшро гузошт, аз болои сараш қанду мавиз ва ғулинг мечошиданд, ки ҳозирин онҳоро чида мегирифтанд. Дар Водии Ҳисор, Зарафшон, Рашт дар ҳолати азбайнравӣ қарор дорад.

Адабиёт
-------

1. Мирзоев С. Суннатҳои маҳаллии мардуми Яғноб. Д. 2007; 2. Неменова Р.Л. Таджики Варзоба. Д. 1998. 3. Ҷумъаев Р. Таваллуд ва тарбияи атфол дар байни тоҷикони кўҳистони Зарафшон. Д. 2012.

Нигаред
-------

* Дандон-баророн

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. с.93


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Бонн** (олмонӣ: *Bonn*) — шаҳр дар Олмон, дар замини Райн-Вестфалияи Шимолӣ, дар соҳили рӯди Рейн. Аҳолиаш — 324 899 нафар (2010; бо аҳолии шаҳрҳои Кёлн ва Леверкузен зиёда аз 3 млн нафар).

Маркази нақлиётӣ, дар ҳайати системаи р. о.-и баландсуръати умумиаврупоӣ аст. Бандари дарёӣ ва аэропорти байналмилалӣ дорад.

Таърих
------

Дар асри 1 то м. дар ҷойи истеҳкоми ҳарбии легионерони румӣ (Кастра Боннезия) бунёд шудааст. Аз соли 1244 шаҳр. Аз соли 1815 дар ҳайати ПРусия. Солҳои 1949-91 пойтахти ҶФО буд. Бонн маркази маъмурию сиёсии муҳим аст. Баъди ба Берлин кӯчидани пойтахти Олмони муттаҳидшуда дар Бонн як қатор вазоратҳо ва дигар мақомоти олии федералӣ, созмонҳои байналмилалӣ, сафоратхонаҳо, консулгарии бисёр давлатҳо, намояндагиҳои ВАО боқӣ монданд.

Иқтисод
-------

Дар Бонн корхонаҳои нассоҷӣ, электротехникӣ, фабрикаҳои истеҳсоли мебел барои идораҳо, маводди канселярӣ ва дастгоҳҳои табъу нашр фаъолият доранд. Соли 1990 Маркази илмӣ-таҳқиқотии аврупоии пешқадами «Сезар» таъсис ёфт. Дар Бонн хидматрасонии молиявӣ ва суғуртавӣ васеъ ривоҷ ёфтааст. Сайёҳӣ низ тараққӣ кардааст. Дар Бонн донишгоҳ (1777), академияи педагогӣ, қариб 20 Институти таҳқиқоти илмӣ, театрҳо, толорҳои консерт, консерватория, осорхонаи бадеии академӣ дар назди донишгоҳ, осорхонаи бостоншиносӣ, таърихи дақиқ, Осорхонаи инфиродии Людвиг ван Бетховен (дар Бонн таваллуд шудааст) ва боғи ботаникӣ мавҷуд аст. Аз ёдгорҳои меъморӣ Калисои ҷомеи романии Санкт-Кассиус-унд-Флоренсиус (асрҳои 12-13), Калисои готии Санкт-Ремигиус (асрҳои 13-14) боқӣ мондаанд. Бонн ҷойи баргузории конгрессҳо, анҷуманҳо, намоишгоҳҳои байналмилалӣ аст. Дар Бонн фестивалҳои байналмилалии санъати театрӣ, фестивали мусиқии Бетховен ва фестивали филмҳои беовоз баргузор мешаванд.

Эзоҳ
----

1. ↑  archINFORM (нем.) — 1994.

Адабиёт
-------

* Бонн // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи расмии Бонн(олмонӣ)(англ.)(фр.)(исп.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Фейсбук
* Инстаграм

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Open Directory Project

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона
* Военная Сытина
* Еврейская Брокгауза и Ефрона
* Итальянская
* Ларусса
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Православная богословская
* Хорватская
* Britannica (онлайн)
* Pauly-Wissowa
* Treccani
* Universalis
* Швейцарский исторический

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 11994451p
* GND: 4007666-0
* J9U: 987007561823705171
* LCCN: n79046411
* NKC: ge134078
* VIAF: 312793885
* WorldCat VIAF: 312793885

 |

 |
**Бонки тавсеъаи исломӣ**, **Бонки исломии рушд** (ар. البنك الإسلامي للتنمية‎) — созмони байналмилалии молиявӣ дар шаҳри Ҷиддаи Арабистони Саудӣ.

Таърих
------

Бонки тавсеъаи исломӣ 18 декабри 1973 дар конференсияи аввали вазирони молияи кишварҳои аъзои Созмони конфронси исломӣ бунёд шуда, фаъолияти худро 20 октябри 1975 оғоз кардааст. Сармояи Бонки тавсеъаи исломӣ аз ҳисоби ҳаққи узвияти кишварҳои аъзои он ташаккул ёфтааст. Айни замон иттиҳоди Бонки тавсеъаи исломӣ ташкил ёфтааст, ки ба он созмонҳои Иттиҳодияи исломӣ оид ба рушди бахши хусусӣ, Иттиҳодияи исломӣ оид ба суғуртаи сармоягузорӣ ва қарзҳои содиротӣ, Институти таҳқиқотӣ ва омӯзиши исломӣ, Иттиҳодияи байналмилалии тиҷоратӣ — молиявии исломӣ дохил мешаванд ва ҳар кадом вазифаҳои муайяни худро доранд. Мақсади асосии Бонки тавсеъаи исломӣ мусоидат намудан ба рушди иқтисодиёти кишварҳои аъзои он ва ҷаҳони исломӣ дар асоси қонун ва қоидаҳои шариати исломӣ мебошад. Воҳиди пули Бонки тавсеъаи исломӣ — динори исломӣ.

Сармояи хусусии Бонки тавсеъаи исломӣ 15 млрд динори исломиро ташкил медиҳад. Айни ҳол 56 давлати дунё узви Бонки тавсеъаи исломӣ буда, Ҷумҳурии Тоҷикистон аз соли 1996 (дар маҷлиси солонаи Бонки тавсеъаи исломӣ дар шаҳри Конакрии Гвинея) узви он гардидааст. Ҳамкории Тоҷикистон бо Бонки тавсеъаи исломӣ аз соли 1998 оғоз гардида, қарзҳои он дар пешрафти иқтисодиёти мамлакат мусоидат мекунад. Қарзҳои аз ҷониби Бонки тавсеъаи исломӣ пешниҳодшаванда барои барқарорсозии мактабу беморхонаҳо, хариди таҷҳизот ва сохтмони иншооти нави Тоҷикистон масраф гардидаанд. Аз ҷумла қисми зиёди роҳи мошингарди Кӯлоб-Хоруғ-Қулма то сарҳадди Чин аз ҳисоби маблағҳои Бонки тавсеъаи исломӣ ва шарикони он бунёд ва азнавсозӣ шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  ROR Data — v1.19 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.7644942

Адабиёт
-------

* Бонки исломии рушд / Ш. Раҳимзода // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**«Бону ва Велгард»** (англ. Lady and the Tramp) — як филми румонтики маҳсули Амрико ба коргардонии Чорли Бин дар соли 2019 аст. Ин филм иқтибос ва бозсозӣ аз Бону ва Велгард пӯёнмои Волт Дизней дар соли 1955 мебошад.

Достон
------

Ин филм достони зиндагӣи ду саг ба номҳои Ледӣ ва Трампро нишон медиҳад. Ҷим ва Дорлинг соҳибони Ледӣ ҳастанд ва тасмим доранд ба мусофират бираванд, аммо барои инки Ледӣ танҳо намонд, аз ъаммаи Дорлинг дархост мекунанд то аз ӯ муроқибат кунад. Вале баъд аз омадани ъаммаи Соро, ҳодисае ногувор рух додаву боис мешавад Ледӣ аз хона фирор кунад. Ӯ дар хиёбонҳои шаҳр саргардону танҳо мондааст, то инки бо саге велгард ба номи Трамп ошно шуда ва аз ӯ кумак мегирад…

Эзоҳ
----

1. ↑  Bot Verification. *www.doostihaa.com*. 12 январи 2023 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* AllMovie
* AlloCiné
* FilmAffinity
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Metacritic
* Rotten Tomatoes

 |
**Бонки давлатӣ** — бонке, ки моликияти давлат буда, онро мақомоти давлатӣ роҳбарӣ мекунад.

Бонки давлатӣ марказӣ ва тиҷоратӣ мешавад. Бонкҳои марказии баъзе мамлакатҳо бонки давлатӣ буда, сармоя ва моликияташон мансуб ба давлат аст. Онҳо сиёсату амалиёти худро на барои ба даст овардани фоида, балки дар асоси талаботи иқтисоди миллӣ ба роҳ мемонанд. Бонкҳои давлатии тиҷоратӣ сиёсати давлатро дар бобати ба хоҷагиҳо додани кредит ҷонибдорӣ карда, амалиёти сармоягузорӣ, миёнаравӣ ва ҳисобу китоб мегузаронанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бонки давлатӣ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Вя́тка** (мор.-шарқ. Виче, мор.-ғарб. Вичӹ, удм. Ватка́, тоторӣ: Нократ) — дарё дар Русия, шохоби рости дарёи Кама.

Дарозиаш 1367 км, масоҳати ҳавзааш 129,2 ҳазор км2. Аз баландии Верхнекамск оғоз ёфта, дар водии васеъ ҷорӣ мешавад. Манбааш асосан барф. Сарфи миёнаи солонаи об дар назди шаҳри Киров 376 м3/с, дар поёноб 890 м3/с. Ноябр ях баста, апрел об мешавад. Шохобҳои асосиаш: аз рост — Кобра, Летка, Великая, Молома, Пижма: аз чап — Чепса, Бистритса, Воя, Килмез. Дар Вятка моҳӣ (лаққамоҳӣ, шӯртан, симмоҳӣ ва ғайра) бисёр аст. Вятка то миёнаҳои солҳои 90 садаи XX то шаҳри Киров (700 км), баҳорон то истгоҳи Кирс (зиёда аз 1000 км) киштигард буд, баъд ба сабаби камоб шудан аз рӯйхати роҳҳои магистралӣ бароварда шуд. Дар соҳилҳои Вятка шаҳрҳои Кирово-Чепеск, Киров, Котелнич, Советск, Вятские Поляни воқеанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 11. Средний Урал и Приуралье. Вып. 1. Кама / под ред. В. В. Николаенко. — Л.: Гидрометеоиздат, 1966. — 324 с.

Сарчашма
--------

* Вятка // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Замингармӣ**, **геотермия** (аз юн.-қад. γῆ — Замин ва θέρμη — гармӣ) — фасли заминфизик, ки ҳолати гармии умқи Замин ва қабатҳои геологии онро меомӯзад.

Геотермия барои омӯхтан ва моделонии равандҳои геодинамикӣ, ки дар геосфера ба вуҷуд меоянд ва барои баҳо додан ба зуҳуроти энергетикаи геофизикӣ иттилооти миқдорӣ медиҳад. Кашфиёти муҳимтарини геотермия: муқаррар кардани баробарии тақрибии ҷараёнҳои гармӣ дар қитъаҳо ва уқёнусҳо, исбот кардани вобастагии ҷараёни гармӣ ба синни тектоникии сохторҳои геологӣ, инчунин кашфи ҷараёнҳои баландҳарорати ғайритабиӣ дар минтақаҳои рифтии уқёнусҳову қитъаҳо ва дар қисмҳои фаъоли шикастапораҳои дигаргунӣ (трансформӣ) миёнаҳои солҳои 1960 сурат гирифтанд.

Дар охирҳои асри 20 усулҳои амалии геотермия инкишоф ёфтанд, ки аз омӯзиши гармии умқи Замин – манбаи энергияи барқароршаванда ва аз ҷиҳати экологӣ тоза иборат буданд. Ҳамзамон геотермия чун усули геофизикаи иктишофӣ инкишоф ёфт, ки асоси таҷрибавии онро кашфи робитаи градиенти геотермикӣ (фарқи афзоиши ҳароратҳо) – бузургие, ки афзоиши ҳарорати ҷинсҳои кӯҳиро баробари афзоиши умқи Замин нишон медод (ба ҳисоби миёна ҳарорат дар ҳар 100 м 3оС меафзояд) ташкил намуд. Дар заминаи ин кашфиёт усули ба термограммаҳо тақсим намудани буришҳои геологӣ ба вуҷуд омад. Таҷрибаҳо нишон доданд, ки дар аксар буришҳои геологӣ вобаста ба сохт ғайриякҷинсаҳои ҳароратбаланди хосиятҳояшон гуногун мавҷуданд.

Геотермия аз таҳқиқоти назариявӣ ва минтақавӣ, коркардҳои афзорию методӣ ва ҳалли масъалаҳои амалӣ иборат аст. Геотермияи назариявӣ пайдоиши манбаъҳои гармӣ, шартҳои интиқоли гармӣ дар қаъри Замин, ҳолати фазавии геосфераҳои ҷудогона, таҳаввулоти геодинамикии литосфера ва астеносфера, вобастагии гармӣ ва дигар хосиятҳои геофизикиро меомӯзад. Таҳқиқоти минтақавӣ дар геотермия барои таҳлилҳои назариявӣ ва ҳалли масъалаҳои амалӣ асос мешаванд. Натиҷаҳои таҳқиқоти минтақавӣ барои хулосабарорӣ дар бораи шароити ҳароратие, ки дар онҳо ҷинсҳои кӯҳӣ ва канданиҳои фоиданок ҷойгиранд, имкон медиҳанд (ин барои истифодаи конҳо, инчунин барои муайян карани ҳаҷм ва истифодаи захираҳои геотермалӣ муҳим мебошад). Усулҳои амалӣ барои иктишофи кони маъданҳои зеризаминӣ: кони нафту газ, уран, мису колчедан, алмос, тило, ангиштсанг, намакҳо ва ғ. истифода мешаванд. Захираҳои геотермалӣ ба обҳои зеризаминии гарм (захираҳои гидротермалӣ) ё минтақаҳои баландҳарорат (то 350°С ва аз он баланд)-и ҷинсҳои амалан беоби кӯҳӣ (захираҳои петрогеотермалӣ) вобаста буда, дар зиёда аз 60 кишвари дунё барои истеҳсоли қувваи барқ, дар саноат, барои гармкунии биноҳо, курортология ва ғ. истифода мешаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Е. А. Любимов, Термика Земли и Луны. М. 1968;
* Ж. Гогель. Геотермия М. 1978;
* Р. И. Кутас. Поле тепловых потоков и термическая модели земной коры. Киев. 1978.

Сарчашма
--------

* Геотермия / М. Азимова // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гео́ргий XII** (10 ноябр 1746, Telavi[d] — 28 декабр 1800, Тифлис) — охирин шоҳи Картли-Какҳети (аз соли 1798), писари Ираклий II.

Дар ҷанги Русия ва Туркия (1768-74) Георгий XII ҳамроҳи падараш аз русҳо ҷонибдорӣ карданд. Ираклийи II ва писараш Георгий XII барои пуштибонӣ ва мубориза ба муқобили Эрону Туркия ба Санкт-Петербург ҳайати сафорат фиристода, ба Созишномаи георгиевӣ (24.7.1783) имзо гузоштанд, ки мувофиқи он ҳудуди Гурҷистони Шарқӣ ҳамчун протекторат ба ҳайати Русия дохил шуд. Баъди ҳуҷуми Оғо Муҳаммади Қоҷор ба ҳудуди Картли-Какҳети (соли 1795) ва харобшавии шаҳри Тифлис Ираклийи II ҳукуматро ба Георгий XII ва дигар писаронаш вогузор намуд. Дар аҳди шоҳии Георгий XII робитаҳои сиёсиву иқтисодӣ ва ҳамкории ҳарбӣ бо Русия густариш ёфт. Император Павели I соли 1799 сафири мухтореро бо ваколати вазирӣ фиристод, ки дар ҳузури ӯ маросими тахтнишинии Георгий XII дар Картли-Какҳети баргузор шуд. Георгий XII апрели 1800 бинобар афзудани таҳдиди кишварҳои хориҷӣ ва нооромиҳои дохилӣ аз император Павели I расман дархост намуд, ки шоҳии Картли-Какҳетиро ба ҳайати Русия дохил кунад. Баъди имзои манифест аз ҷониби Павели I (22.12.1800) Гурҷистони Шарқӣ (Картли-Какҳети) бо марказаш ш. Тифлис ҳамчун губерния ба ҳайати Русия дохил шуд. Баъди марги Георгий XII хонадони Ираклийҳо ва Багратиониён аз тахт маҳрум гаштанд (аз соли 1801).

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  WikiTree (ингл.) — 2005.

Адабиёт
-------

* Георгийи XII / Б. Абдураҳмонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* The Peerage

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Биографический Грузии
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* WikiTree

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* J9U: 987007305429305171
* LCCN: n79114997
* VIAF: 274149919423006650007
* WorldCat VIAF: 274149919423006650007

 |
**Бонки байналмилалии Тоҷикистон** (номи пурра **Ҷамъияти саҳомии пӯшидаи «Бонки байналмилалии Тоҷикистон»**; пешина **ҶДММ ТАҚХ «Стандарт финанс»**) — яке аз бонкҳои Тоҷикистон.

Таърих
------

ҶДММ ТАҚХ «Стандарт финанс» иҷозатномаи БМТ № 0000027-ро дар моҳи апрели соли 2014 дарёфт намудааст. Ҳангоми таъсис додани ташкилот роҳбарият ва саҳмдорон дар назди худ ҳадаф гузошта буданд, ки воситаҳои молиявии худ ва шариконро барои маблағгузории муассисаҳои хурд ва ҳамчунин рушди қарздиҳии истеъмолӣ ҷалб намоянд.

Таваҷҷуҳи хос дар ин ҳолат ба қарзҳо барои таҳсилот ва қарзҳо ҷиҳати беҳсозии шароити зиндагӣ дода мешавад. Дар ин маврид стратегияи ташкилот меъёрҳои нисбатан паст барои фоизҳо ва муҳлатҳои нисбатан дарози пардохти қарзҳоро дар назар дорад.

29 феврали соли 2016 ҶДММ ТАҚХ «Стандарт финанс» иҷозатномаи БМТ № 0000060 — ро дарёфт намуда, ба ҶСП «Бонки байналмилалии Тоҷикистон» табдил ёфт.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* ibt.tj — вебгоҳи расмии Бонки байналмилалии Тоҷикистон

| ⚙️ Бонкҳои Тоҷикистон(мувофиқи маълумоти Бонки миллии Тоҷикистон) |
| --- |
| 
* Агроинвестбонк
* Ориёнбонк
* Амонатбонк
* Тоҷиксодиротбонк
* Бонки Эсхата
* Тавҳидбонк
* Аввалин Бонки Молиявии Хурд
* Бонки рушди Тоҷикистон
* Филиали бонки «Тиҷорат»-и ҶИЭ дар Душанбе
* Халқбонк Тоҷикистон
* Кафолатбонк
* ҶСП Бонки «Арванд»
* АксесБонк Тоҷикистон
* Бонки Осиё
* Бонки фаръии БМП Покистон дар Тоҷикистон
* Спитамен Бонк
* Бонки байналмилалии Тоҷикистон
* Коммерсбонки Тоҷикистон
* Алиф Бонк
* Душанбе Сити Бонк

 |
**Георгий Михайлович Гречко** (25 май 1931, Санкт-Петербург — 8 апрел 2017, Маскав) — кайҳоннаварди ИҶШС (1975), ду бор Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1975, 1978), доктори илмҳои физика ва математика (1984).

Зиндагинома
-----------

Баъди хатми Институти ҳарбию механикии Ленинград (1955) дар Бюрои тарроҳии С. П. Королёв, 1966-86 дар гурӯҳи кайҳоннавардон, дар Иттиҳодияи илмию истеҳсолии «Энергия» кор кардааст. Се бор ба кайҳон ба сифати муҳандиси ҳавопаймо: январ-феврали 1975 (дар маҷмааи мадории кайҳонии «Союз — 17» ‒ «Салют — 4»), декабри 1977 — марти 1978 («Салют-26» ‒ «Салют — 6» — «Союз ‒ 27»: якҷо бо Ю. В. Романенко ба фазои кайҳони кушод баромад) ва сентябри 1985 («Союз Т-14» — «Салют −7» — «Союз-Т-13») парвоз намудааст. Ҷамъан дар кайҳон 135 шабонарӯзро гузаронидааст. Солҳои 1986-97 дар Институти физикаи атмосфераи АИ Русия (то соли 1992 омӯзгор, кайҳоннавард-озмоишгари дараҷаи I, баъдан чун мудири озмоишгоҳ) фаъолият кардааст. Аз соли 1979 ҷонишини раиси Кумитаи муҳофизати сулҳи шӯравӣ, аз соли 1992 ҷонишини якуми Иттиҳодия (федератсия)-и сулҳ ва созиш, Президенти фахрии Иттиҳодияи кайҳоннавардони Русия, аз соли 1997 ҷонишини раиси Шӯрои назоратии «Бонки сармоягузорӣ ва амонатгузорӣ» буд. Аз январи 2007 узви Шӯрои директорони Иттиҳодияи ҷамъиятҳои саҳомии «Инвестсбербанк» аст.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4  Гречко Георгий Михайлович // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2   (лаҳ.)
3. 1 2 3 4  Умер космонавт Георгий Гречко — TASS.

Адабиёт
-------

* Гречко Георгий Михайлович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Герои страны

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 1051679109
* GTAA: 104445
* ISNI: 0000 0000 6980 0218
* LCCN: n84035302
* NTA: 128955945
* NUKAT: n2016085355
* SUDOC: 243836872
* VIAF: 286215437
* WorldCat VIAF: 286215437

 |

 |
**Фашизм** *(итал. Fascismo, аз fascio- қабза, бандча; иттиҳодия)*- ҷараёни сиёсии реаксионие, аст ки дар мамлакатҳои капиталистӣ дар замони бӯҳони умумии сиёсиву иқтисодӣ ба вуҷуд омада, манфиатҳои доираҳои ҷангҷўёнаи буржуазияи империалистиро ифода мекунад; диктатураи ошкоро террористии капитали монополистӣ низ фашизм номида мешавад; Фашизм ҳуқуқ ва озодиҳои демократиро дар дохили мамлакат нест мекунад, аппарати давлатӣ ва ҳаёти ҷамъиятиро ба тарзу усулҳои ҳарбӣ мегузаронад, сиёсати ҷангҷӯёнаро пеш мебарад. Идеологияи Фашизм - ин нисбат ба одам нафрат доштан, нажодпарастӣ ва шовинизм аст.

Таърих
======

**Фашизм** соли 1919 дар Италия ба вуҷуд омадааст. Фашистон соли 1922 дар Италия ба сари ҳокимият омаданд. Соли 1919 дар Олмон ҳизби фашистӣ ташкил ёфт, ки вай соли 1933 ҳокимиятро ба даст гирифт ва диктатураи террористии  Гитлерро ҷорӣ кард; Фашизм аз ибтидои пайдо шуданаш ҳамчун қувваи зарбдори реаксияи байналхалқӣ ба майдон баромад. Олмони фашистӣ ба якҷоягии Италияи фашистӣ ва Японияи империалистӣ дар ҳолати мусоҳилакории доираҳои ҳукмронии Англия, Франсия, ИМА Ҷанги дуюми ҷаҳониро (солҳои 1939-1945) сар кард. Дар натиҷаи торумор гаштани фашизм дар Олмон баъди Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ халқҳои бисёр мамлакатҳо аз асорати фашизм наҷот ёфтанд. Дар солҳои баъди ҷанг тамоми қувваҳои сулҳҷӯйи ҷаҳон бар зидди фашизм мубориза мебаранд. 

Аз соли 1962, ҳар як рӯзи дуюми моҳи сентябр ҳамчун **Рӯзи байналмилалии ёдбуди қурбониёни фашизм** ҷашн гирифта мешавад. 

**Фашизм** як назарияи сиёсии истибдодӣ ва ҷунбиши мардумӣ аст, ки мехоҳад меҳанро болотар аз ҳамма арзишҳо қарор диҳад (ки аз назари нажодӣ ва чи аз назари фарҳангӣ ва таърихӣ). Коршиносони гуногун вижагиҳои мухталифро ба Фашизм нисбат додаанд, вале ончи будани аслӣ фашизмро ташкил медиҳад, дар зер ҳастанд:

* Миллатгароӣ (насионализм)
* Қудратгароӣ (ауторитарианизм)
* Артишгароӣ (милитаризм)
* Куллигароӣ (тоталитарианизм)
* доштани синф ва ҳизби муштарак (корпоратизм)
* вуҷуди ҷомеа ва системаи иқтисоди баста (коллективизм)
* Мухолифат ва зиддият бо озодихоҳӣ (либерализм), мардумсолорӣ (демокрасӣ) ва коммунизм

Фашистҳо бо сиёсати сармоягузорӣ боз ва сармоядорӣ мухолифанд, вале ба моликияти шахсӣ ва сармояҳо мухолиф нестанд. Аксар аз фашистҳо ба вижа сусиёлҳойи миллатгаро сармоядориро қаламдод мекунанд ва онро ба яҳудиён нисбат медаҳанд.

Инҷоро ҳам бингаред
-------------------

* Ҷанги Бузурги Ватанӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  День памяти жертв фашизма
**Геоэлектрика** (гео... ва юн. electron ‒ қатрон, каҳрабо) — шохаи заминфизик, илме, ки ноқилияти электрии қишри Заминро меомӯзад.

Геоэлектрика солҳои 1950–70 дар асоси иктишоф (зондгирӣ)-и электромагнитии басомадӣ, ки дар геофизикаи иктишофӣ татбиқ меёбад, назарияи индуксияи электромагнитии дар Замин рухдиҳандаву дар геомагнитизм инкишофёфта ба вуҷуд омадааст. Геоэлектрика чанд навъ мешавад: умқӣ, минтақавӣ ва амалӣ ё иктишофи электрӣ. Геоэлектрикаи умқӣ геоэлектрикаи сайёрави (таҳқиқоти дар миқёси глобалӣ ё қитъавӣ амалишавандаро дар бар мегирад. Геоэлектрикаи минтақавӣ соҳаҳои тектоникии алоҳидаро меомӯзад. Доираи таҳқиқи геоэлектрикаи амалӣ сохти қисми болоии қишри Замин мебошад. Усули асосии геоэлектрикаи сайёравиро зондгирии магнитию вариатсионии басомадӣ ва геометрӣ ташкил медиҳанд. Асоси геоэлектрикаи минтақавӣ аз зондгирии магнитии теллурӣ иборат буда, қишри Замин дар мантияи болоӣ то умқи 200–400 км омӯхта мешавад. Барои омӯзиши муҳити геологӣ бо усулҳои электромагнитии ҷустуҷӯи сарватҳои зеризаминӣ ҷинсҳои кӯҳиро аз рӯи хосиятҳои электромагнитӣ ҷудо мекунанд. Хосиятҳои майдонҳои электрии манбаъҳои сунъӣ ва табииро сохти геоэлектрии қитъаи таҳқиқшаванда муайян мекунад. Баъзе объектҳои геологӣ дар шароити муайян майдонҳои электрии худро ба вуҷуд меоранд. Аз рӯи тағйироту тамоюлҳои электромагнитӣ барои ҳалли масъалаҳои мушаххас маълумотро ба даст овардан мумкин аст. Иктишофи электрии муосир зиёда аз 50 усулро истифода менамояд, ки дорои майдонҳои гуногуни электрӣ ва электромагнитӣ мебошанд. Зимни иктишофи электрӣ амплитудаи ташкилаҳои электрӣ ва магнитии майдон ва инчунин фазаҳои онҳо андозагирӣ мешаванд. Бақайдгирии ин ченакҳо дар шакли аналогӣ (шабеҳӣ) ва солҳои охир бештар ба шакли рақамӣ сурат мегирад. Усулҳои таҳқиқоти геоэлектромагнитӣ барои омӯзиши сохти умқи Замин, равандҳои геодинамикӣ ва дигар равандҳои он, ҷустуҷӯи сарватҳои зеризаминӣ, таҳқиқоти ҳидрогеологӣ, экологӣ ва ғ. татбиқ мешаванд. Дар асоси усулҳои физикию математикӣ – усули электродинамикаи муҳитҳои яклухт (усулҳои электромагнитӣ, радиомавҷӣ ва ғайра) таҳия гардидаанд. Бо усулҳои дигар (геоэлектрикаи ғайриклассикӣ) ҳодисаҳои табиӣ ба таври таҷрибавӣ омӯхта мешаванд.

Таҳқиқот дар соҳаи геоэлектрика дар якчанд самт амалӣ мегарданд:

* омӯзиши сохти геоэлектрии Замин дар қитъаҳо ва уқёнусҳо;
* таъмини иттилоотию математикии таҳқиқоти геоэлектромагнитӣ;
* омӯзиши равандҳои геодинамикӣ ва дигар равандҳое, ки дар қаъри Замин сурат мегиранд;
* омӯзиши муаммоҳои геоэлектрикаи ғайриклассикӣ.

Эзоҳ
----

* Ваньян Л. Л. Электромагнитные зондирования. М. 1997;
* Хмелевской В. К. Геофизические методы исследования земной коры. Дубна, 1997–99.

Сарчашма
--------

* Геоэлектрика / Л. Тӯйчиев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Сироҷиддин Муҳриддин** ( *Аслов Сироҷидин Муҳридинович*; тав. 17 феврали 1964, ноҳияи Совети вилояти Хатлон), ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — давлатмард ва дипломати тоҷик. Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз соли 2013).

Зиндагинома
-----------

Аслов Сироҷидин Муҳридинович 17 феврали соли 1964, ноҳияи Темурмалик вилояти Хатлон) таваллуд шудааст. Маълумоташ олӣ, соли 1986 Донишкадаи гидрометеорологии Одесса ва соли 2002 Донишгоҳи иқтисодии Тошкентро хатм кардааст.

Фаъолияти меҳнатӣ
-----------------

Президенти Федератсияи Русия Владимир Путин (аз чап) бо Вазири корҳои хориҷии Тоҷикистон Сироҷиддин Аслов (аз рост), 3 июни соли 2015.
Фаъолияти кориашро соли 1986 ба сифати муҳандис-агрометеорологи Маркази гидрометеорологияи Саридораи обуҳавосанҷии ҷумҳурӣ оғоз намуда, то соли 1996 дар вазифаҳои муовини сардор, сардори Раёсати прогресси илмию техникӣ ва стандартҳои Вазорати ҳифзи табиат, муовини сардори Саридораи обуҳавосанҷии Вазорати ҳифзи табиати Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.

Аз соли 1996 то соли 2004 дар мансабҳои Намояндаи комилҳуқуқи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Кумитаи иҷроияи Шӯрои байнидавлатӣ оид ба проблемаҳои ҳавзаи баҳри Арал, Намояндаи комилҳуқуқи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Кумитаи иҷроияи Фонди байналхалқии наҷоти Арал ва Раиси Кумитаи иҷроияи Фонди байналхалқии наҷоти Арал фаъолият намудааст.

Солҳои 2004—2005 ба ҳайси муовини якуми Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон адои вазифа намудааст.

Солҳои 2005—2011 дар вазифаи Намояндаи доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Созмони Миллали Муттаҳид кор кардааст.

Аз моҳи марти соли 2011 дар мансаби Намояндаи доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Созмони Миллали Муттаҳид, ҳамзамон Сафири Фавқулодда ва Мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Куба фаъолият дорад.

Бо ордени «Шараф» дараҷаи II сарфароз гардидааст. Бо забонҳои англисӣ, форсӣ ва русӣ озодона ҳарф мезанад.
Оиладор, соҳиби 5 фарзанд.

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 29 ноябри соли 2013 Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардид

Ҷоизаҳо
-------

* Ордени «Шараф» дарҷаи II (28 августи соли 2010).

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Шарҳи ҳол дар сайти ВКХ Тоҷикистон Бойгонӣ шудааст 28 сентябри 2016  сол.
* Биография: Сироджиддин Аслов — новый министр иностранных дел Таджикистана
* Хамрохона Зарифи на посту главы МИД Таджикистана сменил Сироджиддин Аслов Бойгонӣ шудааст 12 октябри 2014  сол.
**Тамомиятхоҳӣ, Тоталитарисм** (аз лот. totalis "тамомӣ, мукаммал" ← totalitas "комилият, тамомият"  ) — гунае аз режимҳои сиёсӣ, ки бо истифода аз қудрат ва бо асли эҷоди ваҳшат дар ҷомеъа, дар куллияи умури иҷтимоӣ, иқтисодӣ, сиёсӣ, фарҳангӣ ва омӯзишӣ ба шакли инҳисорӣ ва бо эҷоди фазои хафақон, дахолат мекунанд. Ин режимҳо тоталитар номида мешаванд. Режимҳои тоталитар бо асоси қонуне, ки худ қабул мекунанд, дар куллияи соҳаҳои зиндагии мардум ва ҳарими хусусии афрод дахолат намуда ва онро таҳти назорат ва иқтидори худ қарор медиҳанд. Ба гуфтаи Ҳоно Арендт Ҳанно пажӯҳишгари тоталитарисм, тоталитарисм сурати ҷадиде аз режимҳои сиёсӣ аст, ки эҷоди ваҳшат (террор) асли роҳнамоии он аст.

Аз вижагиҳои умдаи тоталитарисм, таблиғоти васеъ ва сангини дурӯғин, дастгоҳи полисӣ ва иттилооти печида, буҳронсозӣ, душмантарошӣ, кеши шахсият, тарвиҷи дидгоҳи Макиавилӣ (ҳифзи қудрат ба ҳар қимат), ҳазфи андешаҳои мутафовит ва идологияҳои мухолифи худ, тарвиҷи фарҳанги ҳазфӣ ва худпарастона, эҷоди фазои ваҳшат, зиндон, шиканҷа, сензураи шадиди хабарӣ, интихоботи ғайрозод ва намоишӣ, эҷоди гурӯҳе аз афроди вафодор аз қишри бетабақаи ҷомеа аз тариқи имконоти моддӣ, инҳисори расонаҳои умумӣ ва маҷозӣ, истифодаи ҳаддиаксарӣ аз он барои беҳайсият намудани мухолифон аз тариқи сохти филмҳои таблиғотӣ аст.

Дар миёни режимҳои тоталитар, тоталитарисми динӣ хатарноктарин навъи ҳукумат аст. Чунин низоме бо истифода аз дин рафтори саркӯбгаронаи худро машрӯъ ҷилва дода ва аз эътиқодоти мардум ҷиҳати пешбурди манофеъи худ истифода мекунад.

 Муссолини ва Гитлер (09.01.1937). Муссолинӣ ва ҳуқуқшиносони Олмони Рейхи сеюм мафҳуми «давлати тоталитарӣ»-ро ба маънои мусбат истифода кардаанд 
 Сталин. Дар солҳои ҷанги сард консепсияи ҳувияти режими сталинӣ бо режимҳои тоталитарӣ дар Италия ва Олмон пайдо шуд

Инчунин
-------

* Шаклҳои ҳукумат, режимҳо ва системаҳои сиёсӣ
* Авторитаризм
* Демократия ва тоталитаризм
* ҳуқуқшиносӣ
* Шан Ян шахсест, ки аввалин бор принсипи пурраи давлати тоталитариро таҳия карда, онро дар Цин ба ҳаёт овард.
* Қарори ПАСЕ № 1481
* эстетикии тоталитарй
* Бартараф кардани гузашта
* Қувват дуруст ба вуҷуд меояд

Қайдҳо
------

Пайвандҳо
---------

* Интихоби далелҳо дар бораи тоталитаризм Бойгонӣ шудааст 24 октябри 2021  сол.
* Ҳаракатҳои тоталитарӣ ва динҳои сиёсӣ(англ.) ) — журнали илмии «Харакати тоталитарй ва динҳои сиёсй»
* *БА.* *Виттфогел* Деспотизми Шарк. Омӯзиши муқоисавии қувваи умумӣ. »
* *Гячче Вл.* Тоталитаризм: достони нангин дар бораи консепсияи муболиғашуда / Пер. Ю. Жиловец
* *Магомедова Д.* *М.* Символизм ва тоталитаризм: аз «санъати оммавӣ» то модели тоталитарӣ Бойгонӣ шудааст 27 феврали 2021  сол.
* *Нолте Х.-Х. Полян P. M.* Гитлер ва Сталин: бо кӣ зиндагӣ кардан беҳтар аст, бо кӣ шавқовартар аст? Оид ба масъалаи муқоисаи диктатураҳои коммунистӣ ва миллии сотсиалистӣ // Захираи вайроннашаванда, 2003, № 2.
* *Смирнов I. V.* Биби Браун барои писари калон // Скепсис. 2008. № 5.

1. ↑  Большой юридический словарь. 3-е изд. доп. и перераб. / Под ред. профессор А. Я. Сухарева. — М.: ИНФРА-М, 2007. — VI, 858 с.
2. 1 2  *Ингерфлом К.* Тоталитаризм
**Сироҷиддин Зуҳуриддинов** — меъмор, Меъмори фахрии Тоҷикистон (2018), дорандаи Ордени Шараф (2004), узви Иттифоқи меъморони Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Сироҷиддин Зуҳуриддинов 24.02.1952 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Баъд аз хатми Донишкадаи политехникии Тоҷикистон дар идораи "Душанбегипрогор" солҳои 1974-19965 ба ҳайси меъмор, сармеъмори лоиҳа ва директори институт кор кардааст. Солҳои 1995-1997 сардори ГлавАПУ-и ҳукумати ш. Душанбе ва сипас ҳамчун Сармеъмори ш. Душанбе фаъолият бурдааст Аз соли 2015 ӯ ба ҳайси Директори устохонаи Илмӣ-истеҳсолии "Академия меъморӣ ва сохтмонии ҶТ" кор мекард. Сироҷиддин Зуҳуриддинов 28.07.2021 аз олам гузаштааст.

Эҷодиёт
-------

Аз ҷумлаи лоиҳаҳои муаллифии меъмор С.Зухуритдинов Китобхонаи миллии Тоҷикистон, бинои парлумони Ҷумҳурии Тоҷикистон, Майдони "Истиқлол" дар Душанбе, хонаи истироҳати Пугус дар ноҳияи Варзоб, марказҳои савдои Меҳргон ва Пойтахт, биноҳои истиқоматӣ дар кӯчаҳои Айнӣ, Бофанда, Бухоро ва У.Хайем, толори қабули ҳайатҳои ҳукуматӣ, толори VIP фурудгоҳи Душанбе, мадраса барои 1500 нафар дар Душанбе ва бисёр иншооти дигар..

Ҷоиза ыа мукофот
----------------

* Ордени Шараф (2004)
* Меъмори фахрии Тоҷикистон (2018),

Эзоҳ
----

1. ↑  Скончался архитектор Сироджиддин Зухуритдинов.(тоҷ.). *www.facebook.com/asiaplustj*. 28 июни 2020 санҷида шуд.
**Нуралӣ Раҳимов** (тав. 11.8.1953, деҳаи Лолагӣ,
ноҳияи Ҳисор-ваф. 27.4.1994, ҳамон
ҷо), варзишгар. Р. бори аввал соли 1977
дар мусобиқаи умумиитифоқӣ дар
намуди варзишии гӯштини самбо дар
вазни 71 кг, ки байни варзишгарони
ҷумҳуриҳои Тоҷикистон,
Ӯзбекистон, Қазоқистон ва Россия
иштирок карда, сазовори ҷойи
намоён гардида буд. С. 1978 дар
ҳайати тими яккачини ҶШС Тоҷикистон
дар мусобиқаи умумиитифоқӣ дар ш. Мински ҶШС
Белорусия иштирок намуда, сазовори унвони Устоди
варзиши ИҶШС гардид. Р. чемпиони мутлақи Осиёи
Миёна ва Тоҷикистон дар намуди варзиши гӯштини
самбо гардидааст.
Р. шогирди Устоди варзиши байналхалқӣ оид ба
гуштин Сайидмуъмин Раҳимов мебошад.

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. - Душанбе: "Ирфон", 2015, - с. 464
Ҳолати тиббӣШаблон:SHORTDESC:Ҳолати тиббӣ

**Сирингомиелия** (аз юн.-қад. σῦριγξ, σῦριγγος — найча ва μυελός — ҳароммағз) — бемории музмини системаи асаб, ки ҳангоми он ҳассосият халал ёфта, дасту пой нимфалаҷ мешавад.

Сабабҳои пайдоиш
----------------

Асоси сирингомиелия аз патологияи инкишофи ҳароммағз иборат аст. Вале ба пайдоиши он омилҳои номусоиди муҳит, алалхусус зарбулат ёфтан таъсири калон мерасонад. Ба сирингомиелия бештар одамоне, ки машғули кори вазнини ҷисмонӣ мебошанд, гирифтор мешаванд. Ҳангоми сирингомиелия дар ҳароммағз бофтаҳои глиозӣ ва дар маркази онҳо ҷавфҳо ташаккул меёбанд. Беморӣ мумкин аст ба мағзи дарозрӯя ва кӯпруки Варолий низ паҳн шавад.

Нишонаҳо
--------

Нишонаҳои аввалини беморӣ одатан дар 20 — 40-солагӣ падид меоянд. Дар давраҳои аввал дар гардан, шона ва дастҳо дарди тоқатфарсо пайдо шуда, шабона ва дар мавсими сармо авҷ мегирад. Ҳангоми осеб ёфтани қисми гардану синагии ҳароммағз ҳассосияти дастҳо, китф, қисми болои қафаси сина, сарсина ва тахтапушт нест мешавад. Бемор асари сӯзишу захмро ҳис намекунад, ки изи онҳо дар пӯст аломати муҳимми ташхисӣ аст. Ҳамчунин атрофияи мушакҳо ва нимфалаҷи ангуштон ба мушоҳида мерасад (ба тамоми даст паҳн мегардад).

Табобат
-------

Барои табобати сирингомиелия шуоъшифоӣ нафъи калон дорад. Аз доруҳои дигар ва витаминҳо низ истифода карда мешавад. Дар баъзе мавридҳо сирингомиелия зуд хуруҷ ёфта, беморро маъюб месозад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энсиклопедияи мухтассари тиб
**Сироҷиддин Шералиевич Алимов** (тав. 09. 11. 1968, ноҳияи Рӯдакӣ), кимиёшиноси тоҷик, номзади илмҳои педагогӣ (2009).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1987–1993 дар факултети биология-химияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1988–1989 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат намудааст. Солҳои 1993–1995 муаллими фанни химия ва биологияи мактаби миёнаи № 25 ноҳияи Рӯдакӣ буд. Аз соли 1995 то ба имрӯз ҳамчун ассистент, муаллими калон ва иҷрокунандаи вазифаи дотсенти кафедраи методикаи таълими химияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ кор мекунад. Ҳамзамон аз соли 2006 вазифаи муовини декани факултети химияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко оид ба корҳои таълимро ба уҳда дорад. Муаллифи 1 китоби дарсӣ, 16 мақолаи илмӣ, 1 маводи методӣ ва 10 барномаи таълимӣ мебошад. Оид ба ташаккули салоҳиятнокии маърифатию иҷтимоии омӯзгорони мактабҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон кори илмӣ бурдааст. Дар конференсияҳои мухталифи ҷумҳуриявӣ ва байналхалқӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст.

Осор
----

Научно-педагогические исследования педагогической культуры в национальной школе, Д. 2007; Химияи биологӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д. 2010; Асосҳои педагогии ба курси химиявии мактабӣ ворид сохтани мафҳуму маълумоти илмӣ оид ба ферментҳо ва витаминҳо
// Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, Д. 2001; Маърифати педагогӣ ва шартҳои муайян кардани дониш // Маводҳои конференсияи илмию назариявии «Истифодаи шаклҳои нав ва методҳои таълим дар шароити кунунӣ», Д. 2008; Проблема развития педагогической культуры // Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, №3, Д. 2009; Ташкили таҷрибаи педагогӣ дар шароити таълими тафриқа // Маводҳои конференсияи илмӣ-амалии «Проблемаҳои таълими тафриқа», Д. 2009; Проблемы формирования социокультурной компетенции учителей // Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, №2, Д. 2009; Дифференцированный подход в обучение // Ахбороти шуъбаи Тоҷикистонии Академиияи байналмилалии мактабҳои олӣ,
№2, Д. 2009; Андешаҳо перомуни ташхиси лаёқат // Паёми Академияи таҳсилоти Тоҷикистон, №1–2, Д. 2010.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Сироҷуддин Ҳасанов** (*Ҳасанов Сироҷиддин Файзуллоевич*; 1905, Бухоро — 21 октябри 1938, Сталинобод) — рӯшанфикри тоҷик, собиқадори маориф ва фарҳанги Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Соли 1905 дар Бухоро дар хонаводаи тоҷик ба дунё омадааст, падараш устои оҳангар буд. Хонаи маорифи Бухоро 1 сол таҳсил карда, шуъбаи умумии иктисодии факултети коргарии 3-солаи Донишгохи давлатии Ленинградро дар солҳои 1924—1927 хатм кардааст. Солҳои 1927—1928 дар факултаи ҳуқуқи советии Донишгоҳи давлатии Маскав таҳсил кардааст. Хатмкардаи шуъбаи омодагии 2-солаи Донишкадаи профессорони сурх (1931—1933). 1 сол дар шуъбаи таърих-ҳизбии Донишкадаи профессорони сурх (1933—1934) хондаву хатм накардааст.

Корнома
-------

Сироҷуддин Ҳасанов соли 1917 корро аз шогирдии оҳангар дар Бухоро шурӯъ кардааст. Солҳои 1921—1923 котиби райком, кумитаи вилоятӣ, КМ ҲКИШ ҶХШ Бухоро кор кардааст;

Солҳои 1923-28 донишҷӯ ва дар солхои 1928—1930 сардори Мактаби ҳизбии шӯравии Сталинобод, мудири шуъбаи Главполитпросвет, Главлит — узви коллегияи Комиссариати халқии маорифи Точикистон.

Эзоҳ
----

1. ↑  Сталинские расстрельные списки по Таджикской ССР.(рус.). *pomnirod.ru*.  Мое Семейное Древо. 21 июни 2022 санҷида шуд.
2. ↑  ХАСАНОВ Сирожедин Файзуллаевич. *centrasia.org*.  ЦентрАзия. 21 июни 2022 санҷида шуд.