recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Масҷиди Зирабод** — масҷидест, ки дар шаҳри Когони вилояти Бухорои Ӯзбекистон воқеъ аст. Аввалин ва ягона масҷиди шиа дар шаҳр. Он ҳамчунин яке аз 2 масҷиди шиа дар вилояти Бухоро воқеъ аст.

Масҷид солҳои 1989—1992 дар масоҳати 15х15 метр сохта шудааст. Дар байни маҳаллаҳои Зиробод ва Навзиробод воқеъ буданаш онро Зиробод номидаанд. Соли 1992 барои масҷид майдони 80 м² ҷудо карда шуд. Соли 2008 васеъшавии масҷид оғоз гардида, бинои асосии он аз нав сохта шуд. Баъдтар масоҳати масҷид ба 1203 метри мураббаъ расид.

Дар давоми солҳои 2017—2019 дар масҷид корҳои сохтмонӣ ва таъмирӣ анҷом дода шуданд. Бинои кунунии масҷид барои 350 намозгузор пешбинӣ шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtgan diniy tashkilotlar. *Minjust.uz*(пайванди дастнорас — *таърих*). 1-yanvar 2023-yil санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 1 январи 2023.
2. ↑  Buxoro viloyat adliya boshqarmasi tomonidan davlat roʻyxatidan oʻtgan diniy tashkilotlar. *Buxoro.adliya.uz*(пайванди дастнорас — *таърих*) (25.07.2018). 2 январи 2023 санҷида шуд.
3. ↑  В Узбекистане блокируется открытие шиитских мечетей. *Asiaterra.info*(пайванди дастнорас — *таърих*) (04.07.2021). 2 январи 2023 санҷида шуд.
4. 1 2  „Zirobod" jomeʼ masjid tarixi. *Naqshband.uz*(пайванди дастнорас — *таърих*) (20.05.2020). 2 январи 2023 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 2 январи 2023.
**Сарвазири Испания** ( исп. *Presidente del Gobierno* ) — сардори ҳукумати иҷроия. Аз ҷониби Конгресси вакилон, палатаи поёнии парлумони Испания, тавассути тартибе, ки "баҳс дар бораи сармоягузорӣ "ном дорад, интихоб карда мешавад ( исп. *Debate de Investidura* ) ва баъд аз ҷониби подшоҳ тасдиқ карда мешавад. Аз соли 1977 қароргоҳи сарвазири Испания дар Қасри Монклоа дар Мадрид ҷойгир аст.</br> Аз 1 июни соли 2018 вазифаи сарвазирро раҳбари Ҳизби коргарии сотсиалистии Испания Педро Санчес ишғол мекунад .

Интихобот
---------

Интихоботи сарвазир тавассути интихоботи ғайримустақим аз ҷониби аъзои Маҷлиси қонунгузор баргузор мешавад. Дарҳол пас аз интихобот ба ҳокимяти қонунгузорӣ, раҳбари ҳизби ғолиб ё раҳбари эътилофи калонтарин одатан аз ҷониби подшоҳ ба вазифаи сарвазир пешбарӣ карда мешавад ва аз ҷониби Конгресси вакилон интихоб карда мешавад. Муовини Сарвазирро Подшоҳ бо пешниҳоди Сарвазир таъин мекунад.

Сарвазирони ҳукумати Испания (аз 1977 то имрӯз)
-----------------------------------------------

| Қонунгузор | Саршавии Сана | Санаи ниҳоӣ | Ном | Ҳизб |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Муассис | 15 июни соли 1977 | 1 марти соли 1979 | Адолфо Суарес Гонсалес | МИД |
| I | 1 марти соли 1979 | 28 октябри соли 1982 | Адолфо Суарес ГонсалесЛеополдо Калво-Сотело ва Бустело | МИД |
| II | 28 октябри соли 1982 | 22 июни соли 1986 | Фелипе Гонсалес Маркес | ҲСКИ |
| III | 22 июни соли 1986 | 29 октябри соли 1989 | Фелипе Гонсалес Маркес | ҲСКИ |
| IV | 29 октябри соли 1989 | 6 июни соли 1993 | Фелипе Гонсалес Маркес | ҲСКИ |
| V | 6 июни соли 1993 | 3 марти соли 1996 | Фелипе Гонсалес Маркес | ҲСКИ |
| VI | 3 марти соли 1996 | 12 марти 2000 | Хосе Мария Азнар Лопес | ҲХ |
| VII | 12 марти 2000 | 14 марти 2004 | Хосе Мария Азнар Лопес | ҲХ |
| VIII | 14 марти 2004 | 21 декабри соли 2008 | Хосе Луис Родригес Сапатеро | ҲСКИ |
| IX | 9 марти 2008 | 21 декабри соли 2011 | Хосе Луис Родригес Сапатеро | ҲСКИ |
| X | 21 декабри соли 2011 | 1 июни 2018 |  Мариано Рахой Брей | ҲХ |
| XI | 1 июни 2018 | то ҳоло | Педро Санчес Перес-Кастехон | ҲСКИ |

Пайвандҳо
---------

* Съезди депутатхо(исп.) )
* сарвазир(исп.) )
**Шӯрои комиссарони** **халқӣ**, имлои қаблӣ **Совети Комиссарони Халқ** (рус. Совет народных комиссаров, мухтасар : **совнарком**, **СНК**, **ШКХ**, **СКХ**) — номи ҳукумат дар Русияи Советӣ , ИҶШС ва ҷумҳуриҳои ИҶШС, ки аз 27 октябри 1917 то 1946 истифода шудааст .

Таърих
------

 Ленин , раиси якуми Шӯрои Комиссарони Халқии Ҷумҳурии Шӯравии Россия ва Шӯрои Комиссарони Халқии СССР
 Шӯрои Комиссарони Халқӣ, 1919
Аввалин Шӯрои Комиссарони Халқӣ бо фармони Съезди 2-юми Умумироссиягии Советҳо ва Кумитаи Иҷроияи Марказии Умуми Россия аз 27 октябри соли 1917 ташкил карда шуда буд, ба ҳайси коллегияи раисони комиссияҳое, ки ба онҳо «идоракунӣ»-и шохаҳои муайяни давлатӣ супорида шуда буд. Ҳамин гуна шӯроҳои комиссарони халқӣ дар дигар ҷумҳуриҳо, вақте ки дар онҳо Ҳокимияти Шӯравӣ барқарор карда мешуд, таъсис дода мешуданд.
Тақсимоти ҳокимияти қонунгузорӣ ва иҷроия ба фаъолияти Ҷумҳурии Шӯравӣ мувофиқат намекунад. Шӯрои Комиссарони Халқ як мақоми мустақим ба шумор меравад: қонунгузорӣ, иҷроия ва маъмурӣ. — Яков Свердлов дар КИМ-и Умумииттифоқӣ, 1 апрели соли 1918 года.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Совнаркоми хурд

Эзоҳ
----

1. ↑  C 1918 года — РСФСР.
2. ↑  *Сергей Земляной*. Невидимая рука Учраспреда — Отечественные записки.
Пас аз шаш моҳи ташкили СССР, 6 июли 1923 Шӯрои комиссарони халқии СССР — Ҳукумати СССР ташкил карда шуд. Дар ҳамаи республикаҳои иттифоқӣ ва автономии СССР советҳои республикавии комиссарони халқ буданд.

Соли 1946 Шӯроҳои комиссарони халқӣ дар ҳама сатҳҳо ба **Шӯрои Вазирон** тағйир дода шуданд <ref name="ussrzakon1946">О преобразовании Совета Народных Комиссаров СССР в Совет Министров СССР и Советов Народных Комиссаров союзных и автономных республик — в Советы Министров союзных и автономных республик : закон от 15 марта 1946 года(рус.) // Ведомости Верховного Совета СССР : сб. — 1946. — № 10.
**Аҳмáд ибни Ҷаъфáр** (англ. احمد ابن جعفر; ? — қарни X) — волии Хатлон дар аҳди Нӯҳ ибни Насри Сомонӣ.

Зиндагинома
-----------

Дар бораи Аҳмад ибни Ҷаъфар маълумоти кофӣ дар даст нест. Муаррихи маъруфи садаи XI Абусаиди Гардезӣ дар китоби «Зайн-ул-ахбор» ишора менамояд, ки Аҳмад ибни Ҷаъфар аз муқаррабони сипаҳсолори Хуросон Абуалӣ ибни Муҳаммад ибни Музаффар ибни Муҳтоҷ буд, дар набардҳои ин сипаҳсолор бо лашкари амири сомонӣ иштирок доштааст. Аз ҷумла, ҳангоми як набард дар соҳили рӯди Кофарниҳон Аҳмад ибни Ҷаъфар сипаҳсолори худ — Баҷкамро бо сипоҳи бисёр ба хидмати Абуалӣ эъзом дошт. Абуалӣ бо ин сипоҳи анбӯҳ лашкари амири сомониро муҳосира кард ва роҳашро ба Бухоро баст. Баъди бист рӯзи муҳосира дар вазъияти хеле мушкил амири Бухоро маҷбуран сулҳ баст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аҳмад ибни Ҷаъфар // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Гулхумор мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Саидова мебошанд.

**Гулхумор Зинатовна Саидова** (тав. 01.02.1968, н. Файзобод) — омӯзгори фанни фарҳангшиносӣ, номзади илмҳои фалсафа (2018).

Зиндагинома
-----------

Гулхумор Саидова соли 1990 Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣро хатм намудааст. Солҳои 1990–2009 дар кафедраи фалсафа ва фарҳанги донишгоҳи омӯзгорӣ ба сифати ассистент кор кардааст.Солҳои 2009-2021 муаллими калон ва дотсенти кафедраи фалсафа ва фарҳанги ДДОТ ба номи С. Айнӣ ва аз соли 2021 мудири кафедраи фалсафа ва фарҳанги Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ. Муаллифи 20 мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ аст, ки дар онҳо ақидаҳои тасаввуфии Фаридуддин Аттор мавриди омӯзиш қарор дода шудааст. Дар мавзӯи Эгоизм ва алтруизм дар таълимоти ахлоқии Насириддини Тӯсӣ (аз рӯйи асари «Ахлоқи Носирӣ») рисолаи номзадӣ ҳимоя кардааст.

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Абусалики Гургонӣ** (форсӣ: ابوسلیک گرگانی‎) — аз пешгомони сароиши шеър ба забони форсии дарӣ ва бо Абуабдуллоҳ Рӯдакӣ ҳамзамон буд.

Зиндагинома ва мероси адабӣ
---------------------------

Муҳаммад Авфии Бухороӣ ин шоирро бо Амру ибни Лайси Саффорӣ ҳамзамон медонад, ки дар солҳои 911 — 913 милодӣ бар Хуросону Систон ҳукумат кардааст. Манучеҳрӣ низ Абусаликро дар шумори шуъарои қадими Хуросон ёд кардааст. Абёти зайл дар маъхазҳо ба номи Абусалики Гургонӣ сабт гардидаанд:

Намунаи абёт
------------

Дар ҷанби улувви ҳимматат чарх  

Монандаи вушм пеши чарғ аст.

Ба мижа дил зи ман бидуздидӣ,  

Эй ба лаб қозию ба мижгон дузд.  

Музд хоҳӣ, ки дил зи ман бурдӣ,  

Ин шигифтӣ кӣ дид, дузд ба музд?

Чунон мустағрақам дар ғам, ки мутриб  

Агар дар ғам сарояд, ғам физояд.

Хуни худро гар бирезӣ бар замин,  

Беҳ, ки оби рӯй резӣ дар канор.  

Бутпарастанда беҳ аз мардумпараст,  

Панд гиру кор банду гӯш дор.

Бар муродат чун нагардад то қиёмат даври чарх,  

К-аз ту дар сайранд доим меҳру моҳу даздама.

Адабиёт
-------

1. Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ. Сталинобод, 1958:

2. Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ. Душанбе: Адиб, 2007;

3. صفا، ذبیح‌الله. تاریخ ادبیات ایران (جلد اول). چاپ بیستم. تهران: ققنوس، ۱۳۸۱. ۵۷
**Ҳанзалаи Бодғисӣ** (форсӣ: حنظله بادغیسی‎; дарг. 834) — шоири порсисаро, яке аз нахустин шоирон ва гӯяндагони шеъри порсӣ дар дар аҳди Тоҳириён.

Зиндагинома ва мероси адабӣ
---------------------------

Соҳибони китоби адаб ва тароҷим ӯро аз муосирони давлати Оли Тоҳир шумурдаанд.Ҳанзалаи Бодғисиро Муҳаммад Авфӣ дар «Лубобулалбоб», Низомии Арӯзӣ дар «Чаҳор мақола» аз ҷумлаи шоирони замони Тоҳириён (820—873) донистаанд. Ризоқулихони Ҳидоят соли вафоти Ҳанзаларо 219 ҳиҷрӣ (834 милодӣ) зикр кардааст. Муҳаммад Авфӣ ин ду байтро аз ҷумлаи ашъори ин шоир медонад:

Ёрам сипанд агарчи бар оташ ҳамефиганд
Аз баҳри чашм, то нарасад мар варо газанд,
Ӯро сипанду оташ н-ояд ҳаме ба кор
Бо рӯи ҳамчу оташу бо холи чун сипанд.
Низомии Арӯзӣ дар «Чаҳор мақола» ду байти зеринро чун намунаи шеъри Ҳанзалаи Бодғисӣ овардааст:

Меҳтарӣ гар ба коми шер — дар аст,
Шав, хатар кун, зи коми шер биҷӯй!
Ё бузургию иззу неъмату ҷоҳ,
Ё чу мардон-т марг рӯёрӯй.

Намунаи ашъор
-------------

Ёрам сипанд агарчи бар оташ ҳамефиганд
Аз баҳри чашм, то нарасад мар варо газанд,
Ӯро сипанду оташ н-ояд ҳаме ба кор
Бо рӯи ҳамчу оташу бо холи чун сипанд.
Меҳтарӣ гар ба коми шер — дар аст,
Шав, хатар кун, зи коми шер биҷӯй!
Ё бузургию иззу неъмату ҷоҳ,
Ё чу мардон-т марг рӯёрӯй.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Забебуллоҳ Сафо. Таърихи адабиёт дар Эрон.-ҷ.1, с.179-180
* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ.Душанбе-2007
Автобуси Родник-3230 дар Кузьмолово
«**Корхонаи худравсозии Чкаловск**» (**ЧАЗ**) — корхонаи истеҳсоли автобусҳои дараҷааш хурди тамғаи «Тоҷикистон» дар шаҳри Чкаловски Тоҷикистон.

Дар шаҳри Чкаловски (номи махфиаш — «Ленинабад-30») ҶШС Тоҷикистон аз соли 1953 корхонаи таъмири худравҳо барои эҳтиёҷоти Вазорати мошинсозии миёнаҳаҷми ИҶШС (Минсредмаш СССР), ки инчунин бо истеҳсоли неруи атом, аз ҷумлаи нахустин коргоҳи кишвар доир ба истеҳсоли кони маъдани уран дар «Комбинати № 6» вилояти Ленинобод ш. Чкаловск (ҳоло Гулистон (шаҳр)) фаъолият мекард.

Дар соли 1960 дар ин корхона, ба истеҳсоли маҳсулоти худ — автобусҳо шурӯъ намуданд ва он минбаъд ба корхонаи автобуссозӣ табдил ёфта буд. Автобусҳои истеҳсолнамудаи корхона ҳамчун нақлиёти мусофирбари боэътимод ва камхарҷ, барои иҷрои корҳои гуногун дар дигар корхонаҳои вазорати Минсредмаш, аз ҷумла дар тақозои шаҳри махфии «Красноярск-26», ҳоло ш. Железногорск, дар корхонаҳои дигар соҳаҳо истифода бурда мешуданд. Ба ғайр аз автобус, дар коргоҳ аз соли 1961, инчунин систернаҳо истеҳсол карда мешуданд.

Автобусҳои ЧАЗ дар асоси шассии корхонаи ГАЗ намуди вагонмонанд буданд. Аввалин модели коргоҳ «Тоҷикистон-1» бо басти чўбӣ таъсис ефта, дар асоси шассии худравҳои ГАЗ — 51 ва дар заминаи коргоҳи автобусҳои Каунас (KAG) то соли 1976 истеҳсол мегардид. Аз соли 1970 ҳамзамон автобуси «Тоҷикистон-2» дар асоси шассии худравҳои ГАЗ-53 А низ истеҳсол карда мешуд.

Дар охири солҳои 1970 чанд намуд автобусҳои озмошии «Тоҷикистон — 3» ва «Тоҷикистон — 4» дар асоси шассии худравҳои ЗИЛ — 130 низ бароварда шудаанд. Баъди онҳо модели нави «Тоҷикистон — 5» бо кузови нав дар асоси шассии худравҳои ЗИЛ — 130 баромад. Дар автобус 25 ҷойи нишаст, миқдори умумии ҷойҳо — 42-то буд. Баъди модернизасия, автобусҳо зери тамғаи ЧАЗ-3205 ва ЧАЗ-3223 бароварда мешуданд.

Дар байни солҳои 1980-ум ва 1990-ум дар нақша истеҳсоли автобусҳои модели 4209 ва 42091 дар асоси шассии худравҳои ЗИЛ-4331 ва ЗИЛ-4333, таҳияи ВКЭИавтобуспроми Лвов дар назар буд. Вале, азхуд намудани истеҳсоли автобусҳо то пошхӯрии ИҶШС амалӣ нашуд.

Баъди пош хӯрдани ИҶШС дар коргоҳ ҶДММ ширкати муштараки «Хуҷанд-ЗИЛ» таъсис дода шуда буд. Коргоҳ ба миқдори хурд барориши автобусҳоро таҳти унвони ЧАЗ-3223 ба роҳ монда буд. Дар соли 1995-ум истеҳсоли намудҳои гуногуни автобусҳо (таҳти номи Родние-3230) месохт. Истеҳсоли чунин автобусҳо минбаъд, дар натиҷаи дуздида шудани ҳуҷҷатҳо, дар Русия, дар шаҳри Родникии вилояти Иваново, ба роҳ монда шуда буд.

Эзоҳ
----

* «Грузовик Пресс» № 12/2006
* ООО ҶДММ "Ширкати муштараки «Хуҷанд-ЗИЛ»
* Худжант-ЗИЛ Дар портали рушди Тоҷикистон
* «Мошини Пресс» № 12/2006
* ҶДММ "Ширкати муштараки «Хуҷанд-ЗИЛ»
* Таҷҳизоти суратгирӣ дар автобуси ЧАЗ (пайванди дастнорас), (пайванди дастнорас), (пайванди дастнорас), (пайванди дастнорас)
* Худжант-ЗИЛ Дар портали рушди Тоҷикистон
* «Хуҷанд — ЗИЛ» (акс ва таърихӣ, соли 1991)
**Килиа́н Мбаппе́ Лотте́н** (фр. Kylian Mbappé Lottin; талаффузи фаронсавӣ: ​[kiljan (ɛ)mbape lɔtɛ̃]; 20-уми декабри соли 1998, дар округи XIX-уми Париж) — футболбози африқоитабори фаронсавӣ, ҳамлагари бошгоҳи «Пари Сен-Жермен» ва сарвони тими миллии Фаронса. Яке аз футболбози ҷавону беҳтарини дунё ба ҳисоб меравад. Қаҳрамони ҷаҳон ва беҳтарин бозикуни ҷавони Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018. Дорандаи Ордени Легиони фахрӣ.

Мбаппе бо Ҷоми ҷаҳонии ФИФА
Килиан Мбаппе бо Ҷоми ҷаҳонии ФИФА ҳамчун беҳтарин футболбози ҷавон

Зиндагинома
-----------

Падараш Вилфрид аз муҳоҷирони Камерун буда, дар мактаби футболбозони бошгоҳи «Бонди» мураббӣ (муаллими варзиш) шуда кор мекунанд. Модараш Файза (насаби пешинааш Ламари) — аз табори муҳоҷирони Алҷазоиранд, пештар ҳандболбози касбӣ буданд. Падараш Вилфрид писархоне бо номи Жирес Кембо-Экоко низ доранд, ки вай ҳам футболбози касбӣ ҳастанд. 

Мбаппе бо шарофати дастгириҳои падараш, дар яке аз беҳтарин академияҳои футболи Фаронса — «Клерфонтен» афтид, ки онҷо дар замони худ Терри Анри ва Лилиан Тюрам ба воя расида буданд. Барои дар ин академия машқкардани Мбаппе, падараш хеле заҳмат кашидааст. 

Дар 13 солагиаш бо ташаббуси Зайниддин Зидон, ки онҷо бо дастаи ҷавонон кор мекард, барои гузаштан ба «Реал Мадрид» имконият пайдо кард. 

Аммо барои рафтан ба Испониё, пас аз сӯҳбат бо падараш даст кашид. 

Баъд аз ду сол, Мбаппе дар синни 15 солагиаш аввалин шартномаи касбиро бо «Монако» имзо гузошт. Вай барои имзогузориаш, ҳамчун бонус 400 ҳазор евро ва маоши стандартии бозингари академия — 600—700 ҳазор евро дар як моҳро ба даст овард.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Simon Rémoussin.* Kylian Mbappé, precocious talent(англ.)(пайванди дастнорас — *таърих*).  AS Monaco FC (24 October 2016). Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 октябри 2016.
2. ↑  *Toby Gannon.* Kylian Mbappe’s mum ‘fears Neymar and Dani Alves are teasing her son over Teenage Mutant Ninja Turtles’ Donatello comparison(англ.)(пайванди дастнорас — *таърих*).  The Sun (11 July 2018). 4 марти 2021 санҷида шуд.
3. ↑  *Alexandre Jaquin.* PSG: pourquoi Mbappé est surnommé "Donatello" dans le vestiaire(фр.)(пайванди дастнорас — *таърих*).  RMC Sport (18 septembre 2017). 4 марти 2021 санҷида шуд.
4. 1 2  Kylian Mbappé(фр.).  Paris Saint-Germain FC. 4 марти 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 2 май 2018.
5. ↑  Модрич признан лучшим игроком ЧМ-2018, Мбаппе – лучший молодой игрок(пайванди дастнорас — *таърих*).  Чемпионат (15 июли 2018). 15 июли 2018 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Килиан Мбаппе дар Викианбор |

* Профиль игрока на официальном сайте «Пари Сен-Жермен»(англ.)
**Ёвонсӯ** — дарёчаест, ки аз қаламрави ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ ва вилояти Хатлони Тоҷикистон мегузарад. Соҳили рости дарёи Вахш мебошад. Бузургтарин шохобҳо Ишмасой, Норинсӯ, Даҳанасӯ, Меркесӯ, Қайнарбулоқ мебошанд. Дар поёноб дарёро Шурдарё меноманд. 

Дарозӣ - 102 км. Масоҳати обанбор 1190 км² мебошад. Шумораи шохобҳои дарозиашон камтар аз 10 км, ки дар ҳавзаи Ёвансӯ ҷойгиранд, 66 адад, дарозии умумии онҳо 147 км мебошад. Баландии миёнавазни обкашӣ 1400 м. Коэффитсиенти ҷараёни дохили солона 0,04 мебошад. Моҳе, ки даври аз ҳама калонро мегирад, апрел аст. 3% ҷараёни солона дар давраи аз июл то сентябр рост меояд. Намуди ғизогирӣ - барфу борон. Дар соҳили дарё маҳалҳои аҳолинишин - Чорроҳа, Қуймот, Ҳасанӣ, Чароғчӣ, Оҳуҷар, Озодӣ, Ёвон, Чоргул, Тағойобод ва Озодии Шарқ ҷойгиранд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Озодагон* — Ғарқшавии 9 шаҳрванд дар як рӯз ва ҳушдори ВКД Бойгонӣ шудааст 24 июли 2018  сол.(тоҷ.)

Пайвандҳо
---------
Шаҳри Кайсари
**Кайсари** (тур.  Kayseri) — шаҳр, маркази маъмурии вилояти Кайсарии Туркия мебошад. Ин шаҳр дар канори вулкони Арҷиос дар 5 километрии ҷанубу шарқи Анқара ҷойгир шудааст.

Иқлим
-----

Кайсари дорои иқлими гарми баҳри Миёназамин аст ва дар тобистон ҳароратҳои хеле гарм ва хушк ва зимистонҳои сард ва нам дорад. Ҳарорати ҳавои шаҳр дар зимистон баъзан ба -30 °C, гармтарин июл +35, °C дараҷа мебошад.

Аҳолӣ
-----

Аҳолии феълии шаҳр тахминан 1 389 680 (2018) нафар буд, асосан миллати туркҳо мебошанд.

Иқтисод
-------

Ба туфайли сиёсати либерализатсияи иқтисодӣ, ки дар солҳои 1980-ум ҷорӣ карда шуд, мавҷи нави тоҷирон ва саноатчиёни Кайсари ба пешгузаштагони худ пайваст. Аксари ин саноатчиёни нав Кайсариро ҳамчун асоси тиҷорат барои худ интихоб мекунанд. Дар натиҷаи такмил додани инфрасохтор, шаҳр аз соли 2000 ин ҷониб ба пешрафти назарраси саноат ноил гашт ва яке аз шаҳрҳои калидии тавсифкунандаи синфи палангҳои Анатолиё бо муҳити мусоид, бахусус барои корхонаҳои хурду миёна мебошад.

Кайсари инчунин яке аз ширкатҳои муваффақи мебел дар Туркия шуд ва дар соли 2007 беш аз як миллиард доллар даромади содиротӣ ба даст овард. Минтақаи озоди Кайсари, ки соли 1998 таъсис ёфтааст, имрӯз зиёда аз 43 ширкатро бо сармоягузории 140 миллион доллар дорад. 

Шаҳри Кайсари

Нигаред низ
-----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Қайсари дар Викианбор |

Эзоҳ
----

1. ↑  Дар бозори мебели Туркия/ На рынке мебели Турции. 25 Декабри 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 Декабри 2019.

| ⚙️ Шаҳрҳои Туркия |
| --- |
| Пойтахт | Анкара |  |
| Шаҳрҳо | Ағри  • Адана  • Адапазари  • Алошаҳр  • Амосия  • Анкара  • Антакия  • Анталиё  • Ардаҳон  • Афюнқараҳисор  • Байбурт  • Боликесир  • Бартин  • Ботмон  • Бергама  • Билеҷик  • Бингёл   • Битлис  • Бодрум  • Болу  • Бурдур  • Бурса  • Ван  • Гелиболу  • Гиресун  • Гумушхона  • Ғазиантеп  • Денизли  • Диёрбакр  • Дузҷе  • Ерзинҷан  • Ерзурум  • Елазиғ  • Ёлуво  • Зонгулдак  • Измир  • Измит  • Изник  • Иғдир  • Искандарун  • Истанбул  • Йозгат  • Кайсари  • Қарабуйук  • Қаромон  • Қарс  • Кастамону  • Қаҳрамонмаръаш  • Кемар  • Килис  • Қуния  • Кушодосӣ  • Қирқларэлӣ  • Қиршаҳр  • Қириққалъа  • Кутоҳиё  • Испарта  • Истанбул  • Малатиё  • Манавгат  • Манисо  • Мардин  • Мармарис  • Махмутлар  • Мерсин  • Мугла  • Муш (шаҳр)  • Навшаҳр  • Ниғде  • Одиёмон  • Ойдин  • Оқсарой  • Олониё  • Ортвин  • Орду  • Риза  • Самсун  • Сивас  • Сиде  • Сиирт  • Синоп  • Тарсус  • Текирдоғ  • Тукот  • Трабзон  • Тунҷели  • Усмония  • Ушок  • Фатҳия  • Ҳаккори  • Чаноққалъа  • Чонқири  • Чорум  • Ҷайҳон  • Шанлиурфа  • Ширнак  • Эдирна  • Эскишаҳр |
**Абуҳафс Амру ибни Салама Ҳаддоди Нишопурӣ** (ар. أبو حفص عمرو بن سَلَمة النيسابوري‎; ? — Курдобод, Нишопур — 879, ҳамон ҷо) — муҳаддис, сӯфӣ ва ориф, аз бузургони тариқати маломатия ва уламои аҳли суннату ҷамоати Хуросон.

Зиндагинома
-----------

Шуғли асосиаш оҳангарӣ будааст ва аз ин рӯ, бо лақаби «Ҳаддод» машҳур шудааст. Бино ба маълумоти «Тазкират-ул-авлиё» Абуҳафси Ҳаддод дар зӯҳду риёзат, каромат ва муруввату футувват дасти тавоно доштааст. Баъзеҳо Абуҳафси Ҳаддодро суфии зоҳид номидаанд. Дар берун аз либоси пашмина пӯшидан, ки хоси суфиён буд, ибо мекард, вале дар хона бо либос ва қабои пашмина мегашт. Абуҳафси Ҳаддодро дар адабиёти суфия дар сафи нахустин пайравони маломатӣ қарор додаанд. Дар таълимоташ бештар пойбанди шариат буд ва таъкид мекард, ки солик ҳамвора аҳволу афъоли худро бо китобу суннат бисанҷад. Баъзе аз манбаъҳои тасаввуфӣ мулоқоти ӯро бо Боязиди Бистомӣ дар Бағдод зикр намудаанд.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Encyclopædia Iranica (ингл.) / N. Sims-Williams, A. Ashraf, H. Borjian, M. Ashtiany — USA: Columbia University, 1982. — ISSN 2330-4804
2. ↑  Encyclopaedia of Islam (ингл.) / K. Fleet, G. Krämer, D. Matringe, J. Nawas, E. Rowson — Leiden: Brill, 2009. — ISBN 978-90-04-17853-3 — ISSN 1873-9830

Адабиёт
-------

* Абуҳафcи Ҳаддод // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Ҳаҷвирӣ Алӣ ибни Усмон. Кашф-ул-маҳҷуб. Бо кӯшиши В. Жуковский, Т. 1979;
* Доират-ул-маорифи бузурги исломӣ, ҷ. 5, Т. 1383.
**Зардчаи кирмак** – яке аз касалиҳои вирусии хатарноки кирмина ва зочаи кирмакҳои абрешими тут ва булут. Манбаи асосии паҳншавии ангезандаи З. к. кирминаҳои касал мебошанд. Фавти зиёди кирминаҳо аз З. к. бисёр вақт то давраи оғози пилатанӣ ба мушоҳида мерасад. Ҷисми кирминаи касал кӯтоҳи варамида аст; пӯсти он зуд дарида, аз он ҳемолимфаи сафедтоб мешорад. Ҳангоми дар давраи зоча (ғумбак)-ӣ фавтидани кирминаҳо аз пилае, ки дар назди гӯш афшонда мешавад, садои ба пилаи солим хос намеояд (онро пилаи «кар» меноманд). З. к. муолиҷаи махсус надорад. Бо мақсади пешгирии З. к. гандзудоии кирмакхона ва асбобу анҷоми он, ба кирмак додани ғизои серангиштоб, фароҳам овардани ҳарорати мусоид барои ғизодиҳӣ ва ғ. зарур мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Зардчаи кирмак // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — С. 124. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Ҷамила мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Саидова мебошанд.

**Ҷамила Саидова** 23 октябри соли 1965 дар ноҳияи Восеъ таваллуд шудааст. Маълумоташ олӣ, соли 1988 Донишгоҳи аграрии Тоҷикистонро бо ихтисоси агроном-олим хатм кардааст.
Фаъолияти кориашро соли 1988 ба ҳайси агроном - энтомологи хоҷагии ба номи А.Синои ноҳияи Восеъ оғоз намуда, баъд дар вазифаҳои мудири шуъбаи Институти боғпарварию сабзавоткорӣ, мутахассиси кишоварзии ташкилоти байналмилалии «Ҳайати шафқат», котиби илмии Институти боғпарварию сабзавоткории Академияи илмҳои ҷумҳурӣ кор кардааст.
Аз моҳи январи соли 2012 дар вазифаи муовини Вазири кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият менамояд.
Оиладор, соҳиби 1 фарзанд мебошад.

Ба рӯйхати номзадҳо ба вакилӣ ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати панҷум аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ аз ҳисоби аъзои Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон пешбари шуда буд

Сарчашма
--------

1. ↑  Сомонаи Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон. 11 марти 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 13 апрели 2015.
Қуттии вазелин
**Вазелин** (лот. Vaselinum, Paraffinum unguinosum, Petrolatum [фаронс. vaseline, аз олм. was(ser) – об ва юнонӣ elaion – равғани зайтун]) — омехтаи карбогидридҳои сахт ва моеъ, ки аз нафт гирифта мешавад. Вазелин моддаи зардранги марҳаммонанд буда, бӯй надорад; дар эфир, бензин, хлороформ ҳал мешавад. Ҳарорати гудозишаш 37–50°С. Вазелинро дар натиҷаи гудохтани карбогидридҳои сахт (15–20%) ё омехтаи онҳо дар равғани нафт ҳосил мекунанд. Сипас омехтаи мазкур ба тавассути кислотаи сулфат ва гили саршӯй тоза карда мешавад. Вазелин барои тайёр кардани марҳамҳои гуногун истифода гашта, илтиҳобро рафъ ва пӯстро аз таъсири ангезандаҳои гуногун ҳимоя мекунад; Вазелини зард (солидол)-ро дар техника кор мефармоянд; Вазелини конденсатор дар саноати электротехника истифода мешавад. Вазелини техникӣ равғани молидании антифриксионӣ ва муҳофизатии умумӣ аст.

Адабиёт
-------

* Тихонова А. И. Технология лекарств. — Харьков, 2002.

Сарчашма
--------

* Вазелин // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Бобоқул Файзуллоев** (24 августи 1899, ноҳияи Ғиждувон, вилояти Бухоро — 27 феврали 1964, Душанбе) — овозхон ва навозандаи тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон (1952), барандаи Ҷоизаи давлатии Рӯдакӣ (1972).

Зиндагинома
-----------

Аз овони хурдсолӣ ба шеъру мусиқӣ дил баста, то 14 солагӣ санъати навозандагию сарояндагиро фаро гирифт ва дар синни 20 ба иҷрои баъзе шохаҳои «Шашмақом» дар ҳамнавоии танбӯр даст ёфт. Минбаъд ҳунарашро такмил бахшида, дар таъсиси дастаҳои ҳунарии худфаъоли Бухоро саҳм гирифт. Соли 1936 бори аввал порчаҳои ҷудогонаи «Шашмақом»-ро тариқи Радиои Умумииттифоқ (Маскав) манзури шунавандагон гардонд. Замони кор ва ҳунарварӣ дар дастаи мақомхонони Кумитаи телевизион ва радиои ҷумҳурӣ (1950—1964) шохаҳои муҳими мақомҳоро дар ҳамовозии танбӯр барои хазинаи тиллоии Радиои Тоҷикистон сабт намуда, беҳтарин суннатҳои иҷроии онро ба шогирдони зиёд омӯзондааст. Соли 1947 бо қарори махсуси Ҳукумати Тоҷикистон сабти адвории (нота) «Шашмақом» шурӯъ шуд ва номрафта яке аз иҷрокунандагони асосии ин амри хайр гардид. Ӯ ҳамроҳи Ш. Соҳибов, Фазлиддин Шаҳобов ва В. Беляев дар сабти нотавии «Шашмақом» (иборат аз 5 ҷилд дар Маскав солҳои 1950—1964 чоп шуд) салиқа ва сомеаи нотакрори мусиқидонию хонандагиро ба харҷ дод ва номашро дар сафҳаи мусиқии тоҷик бо хатти зарин навишт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Мирзоумари Мирзоаҳмад** (*Мирзоумар Мирзоахмедов*; зод. 24 сентябри 1961, ноҳияи Хуҷанд, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон) — ҳунарпешаи театри тоҷик, ҳаҷвнигор, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2023).

Зиндагинома
-----------

Мирзоумари Мирзоаҳмад 24 сентябри соли 1961 дар ноҳияи Хуҷанди вилояти Ленинобод ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби №15-и ноҳия дар соли 1978 ба шуъбаи актёрии Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистон то соли 1982 таҳсил карда, аз устодони бузурги ҳунар Аскар Абдураҳмонов, Фаррух Қосимов, Шамсӣ Қиёмов, Хушназар Майбалиев, Назар Назаров, Азиза Азимова ва дигарон нозукиҳои ҳунари актёриро омӯхтаст.

Корнома
-------

Дар соли 1982 баъди хатми донишкада дар Театри давлатии мазҳака ва мусиқии ба номи Камоли Хуҷандӣ ба фаъолият оғоз кард ва то имрӯз дар ин макон кору фаъолият дорад.

### Театр

Мирзоумари Мирзоаҳмад тайи солҳои фаъолият дар саҳнаи Театри Хоҷа Камол беш аз 50 нақшҳои хурду бузург офарид, ки Журден аз «Ашрофпарат»-и Ж. Б. Молйер, Домоди пир аз «Табиби паррон»-и ҳамин драматург, «Қорӣ почо» аз «Абдуи Хуҷандӣ» (варианти тоҷикишудаи «Найрангҳои Скопен»-и Ж. Молйер аз ҷониби режиссёр Барзу Абдураззоқов), Профессор Шодизода аз «Шаҳраки мо»-и Т. Уайлдер, Афандӣ аз «Панҷ зани Афандӣ»-и Иброҳимбеков ва ғайра аз ҷумлаи нақшҳои барҷастаи офаридаи ӯ дар саҳнаи театранд.

### Ҳаҷв

Як бахши муҳими фаъолияти эҷодии Мирзоумари Мирзоаҳмад ба Театр-студияи «Хандинкамон» алоқманд аст. Маҳз тавассути иҷрои нақшҳо дар саҳнаҳои ин гуруҳи ҳаҷвӣ ҳунарманд дар саросари кишвар машҳур шудааст.

### Синамо

Дар филми «Падари моҳтобӣ»-и Бахтиёр Худоназаров, «Дов»-и Муҳиддини Музаффар, филмҳои ҳаҷвии «Таксӣ» ва «Наврӯз дар Наврӯз»-и «Хандинкамон» нақшҳои лаҳзаӣ офаридааст.

Ҷоизаҳо
-------

Мирзоумари Мирзоаҳмад ба унвони «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон», медали «Хидмати Шоиста» (2009) ва унвони «Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон» (2023) қадр шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз Абдуғаффору Моҳрухсор то Моҳпайкару Нигина. Киҳо унвони "халқӣ" ва "шоиста" гирифтанд?. *www.asiaplustj.info*.  ASIA-Plus (31 августи 2023). 5 сентябри 2023 санҷида шуд.
2. 1 2  *Одили Нозир.* Мирзоумари Мирзоаҳмад: Дар умрам нақши бад наофаридаам!(тоҷ.). *oila.tj*.  ОИЛА (1 сентябри 2023). 19 сентябри 2023 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* Барномаи "Шоми Хуҷанд" бо меҳмонии ҳунарманд Мирзоумар Мирзоахмедов дар YouTube
* Мирзоумари Мирзоаҳмад, ҳаҷвнигоронро чи гуфт? Барномаи Чеҳра дар YouTube
Осоишгоҳи Шоҳамбарӣ
**Осоишгоҳи Шоҳамбарӣ** дар водии Ҳисор, 25 км дар самти шимолу ғарбӣ аз шаҳри Душанбе дар баландии 1150 м. дар мавзеи хушманзари қаторкӯҳҳои Ҳисор, дар назди деҳаи Шоҳамбарӣ ҷой гирифтааст. 

Осоишгоҳи «Шоҳамбарӣ» бо таркиби физикӣ-кимиёвӣ, бо хосиятҳои шифобахшии худ дар радифи обҳои маъдани Есентукӣ, Боржомӣ ва ғайраҳо меистад. Таркиби ин оби шифоӣ намак, сулфат, хлорид, гидрокарбонат, натрий дорад ва ҳарораташ 33-36 дараҷа гарм мебошад. Он барои табобати бемориҳои узвҳои ҳозима, ҳаракат ва такягоҳ, асаб, амрози занона, қанд (дараҷаи якум ва дуюм), ҷоғар, пӯст ва ғайраҳо давои беҳтарин аст. Истифодаи васеи оби маъдани «Шоҳамбарӣ» аз чашмаи якум, ки маъданнокиаш 2,0- 3,5 г/литр мебошад, ҳангоми муолиҷаи беморон берун аз шароити шифохона ниҳоят мувофиқ аст.
Осоишгоҳ дорои 500 ҷойи хоб дар масоҳати 17 гектар воқеъ аст.

Таърих
------

Бори нахуст соли 1952 тавассути пармачоҳҳо оби шифобахши мавзеи Шоҳамбарӣ кашф карда шуда барои табобати мардум ба кор шурӯъ намудааст. Соли 1986 пармачоҳҳои нави оби шифобахш кофта шудаанд. Соли 1990 бинои 5 қабатаи нави осоишгоҳ сохта шуд.

Нигаред
-------

* Мазори Чилтан
* Шоҳамбарӣ (деҳа, н. Ҳисор)

Эзоҳ
----

1. ↑  Оё сифати обҳои шифобахш ва ташнагишикан ҷавобгӯи меъёр аст?
2. ↑  Шаамбари - санаторий в Гиссарском районе РТ
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Ибодулло мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Файзуллоев мебошанд.

**Ибодулло Файзулло** (*Ибодулло Файзуллоев*; 12 апрели 1935, деҳаи Чоркӯҳ, ноҳияи Исфара — 16 октябри 2003, Душанбе) — нависанда, рӯзноманигор, ходими ҷамъиятӣ, Коркуни хизматнишондодаи маданияти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Узви Иттифоқи нависандагони (1974) ва журналистони Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Ибодулло Файзуллоев 12 апрели 1935, деҳаи Чоркӯҳи ноҳияи Исфара ба дунё омадааст. Аз оилаи хизматчӣ. УДТ (1959), Мактаби олии партиявии дар назди КМ КПСС(1977).
Корманди рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» (1959—1963), муҳаррири рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» (1963—1965), котиби КМ ЛКСМ Тоҷикистон (1965—1969), ҷонишини мудири шуъбаи маданияти КМ ПК Тоx. (1969—1975), муҳаррири рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» (1977—1979), мудири шуъбаи маданияти КМ ПК Тоҷикистон (1979—1981), соли 1981 котиби ИН Тоҷикистон То охири умр муҳаррири рӯзномаи «Паёми Душанбе» буд.

Эҷодиёт
-------

Асарҳояш аз соли 1957 чоп мешаванд. Китобҳояш «Ба сӯйи нур» (1966), «Садоқат» (1967), «Гулхани дӯстӣ» (1969), «Падарон ва фарзандон» (1971), «Дур аз фронт» (1973,) «Остони баланд» (1974), «Қиссаи бешаи сабз» (1977), «Борони баҳор» (1979), «Савганд» (1983), «Қарзи фарзандӣ» (1985), «Кӯҳи панҷум» (1996) ба табъ расиданд, ки очерку ҳикоя ва повестҳои беҳтарини адибро дар бар мегиранд. Асарҳояш ба русӣ, украинӣ, белорусӣ, ӯзбекӣ тарҷума шудаанд.
Осори С. Аҳмад, Г. Бакланов, Л. Ленч, С. Зунунова, И. Ракша, дромҳои А. Хӯҷаев «Андро ва сандро», А. Тарозӣ «Букӯни бобарор»-ро ба тоҷикӣ гардондааст.
Дар офаридани симоҳои адабии М. Турсунзода, М. Қаноат, Р. Ғамзатов, Р. Рождественский, А. Олимxонов, А. Шукӯҳӣ, Ғ. Ғулом ва диг. маҳорат дошт.
Вакили мардумӣ дар парлумони вақт буд. Бо медали «Барои хидмати аъло дар ҳифзи сарҳади СССР» ва «Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин», Ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶТ қадр шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Исфаранома. — Душанбе: Шарқи Озод, 2004
* Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе: «Адиб», 2014. — С. 196 ISBN 978-99947-2-379-9
**Субҳони Саид** (*Субҳон Саидов*; 1960, ноҳияи Ҳисор, ҶШС Тоҷикистон — 4 июли 2016, ноҳияи Ҳисор, Тоҷикистон) — овозхони маъруфи тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Акс:Хангоми адои хидмат дар Москва.jpgХангоми адои хидмат дар Москва
Субҳони Саид дар моҳи сентябри соли 1960 дар ноҳияи Ҳисор таваллуд шуда, таълими 8-соларо дар зодгоҳ фаро мегирад. Се сол дар Омӯзишгоҳи санъати ноҳияи Рӯдакӣ таҳсилро идома медиҳад. Солҳои 1979 то 1981 хидмати сарбозиро дар шаҳри Маскав ба поён мебарад.

### Оила

Субхон Саид бо наберааш соли 2015
Оиладор, соҳиби 7 писар. Субҳони Саид дар навори охиринаш гуфта буд, аз соли 2002 аз завҷаш ҷудо шуда ва чор писарро ба танҳоӣ бузург кардааст.

Фаъолияти корӣ
--------------

Фаъолияти меҳнатиро баъд аз аскарӣ дар шуъбаи фарҳанги ноҳияи Ҳисор ба ҳайси киномеханик оғоз менамояд. Солҳои 1983 то 1985 дар ҳайати ансамбли эстрадии "Суғдиён" ба фаъолият мепардозад. Соли 1986 барои кор ба дастаи ҳунарии "Ганҷина"-и Филармонияи давлатӣ даъват мешавад. Аз соли 1993 то соли 2008 раёсати дастаи ҳунарии "Гулшан"-ро бар уҳда доштааст.

Эҷодиёт
-------

Муаллифи даҳҳо оҳангу сурудҳои эстрадӣ ва мардумист. Маҷмӯи таронаҳояш дар 10 албом гирд оварда шудаанд, аммо гуфта мешавад, сурудҳоеро, ки дар бистари беморӣ хондааст, ду албоми дигарро пурра хоҳанд кард. Охирон суруде ки дар хонааш сабт шудааст бо номи "Ачаб дунё пурасрораст"  мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

Соли 2003 дар озмуни сартосарӣ миёни овозхонҳои эстрадаи тоҷик бо касби мақоми аввал "Ситораи сол" эълон мешавад.

Субҳони Саид, овозхони маъруфи тоҷик пас аз танаффуси чандсола боз рӯи саҳна омад ва боз ҳам хотири мухлисону ҳаводорони худро бо сурудҳои ҷаззобу шуниданӣ шод месозад.Моҳи июни соли 2011 Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Субҳони Саид ҷоизаи "Беҳтарин сарояндаи эстрада"-ро сазовор донист.

Беморӣ ва даргузашт
-------------------

Субҳон Саид, ки солҳои охир аз бемории қанд ранҷ мебурд ва бар асари ин беморӣ як пойи худро аз даст дода буд. Аз сабаби ҳамвора бемор будан, барномаҳои консертиаш солҳои охири ҳаёташ кам баргузор мешуд.

Субҳони Саид 4 июли 2016, баъди панҷ рӯзи дар беморхона бистарӣ будан, аз дунё чашм пӯшид. Маросими ҷанозааш 5 июл дар ҷамоати Алмосии шаҳри Ҳисор баргузор гардид.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Даргузашти Субҳони Саид, овозхони шинохтаи тоҷик » Озодагон(тоҷ.).  www.ozodagon.tj. 2 январи 2018 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
2. ↑  Субҳони Саид ин ҷаҳонро тарк кард(тоҷ.).  javonon.tj. 2 январи 2018 санҷида шуд.
3. ↑  *Subhon Said.* Субҳони Саид - Ачаб дунё пур асрораст (охирон таронахое ки сабт шудааст ) (23 феврали 2016). 2 январи 2018 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* *Канали Субҳон Саид дар Ютуб.* Subhon Said.  YouTube. 2 январи 2018 санҷида шуд.
**Корхонаи ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Индастриал»** — дар ноҳияи Ёвони вилояти Хатлон ба истифода супорида шудааст.

Корхонаи истеҳсоли варақаҳои гаҷии Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди (ҶДММ) «Хуаксин Ғаюр Индастриал» дар майдони 5,2 гектар бунёд шуда, иқтидори истеҳсолии он дар як шабонарӯз 10 ҳазор ва дар як сол дуюним миллион адад гаҷкартон мебошад. Дар корхона зиёда аз 200 нафар мутахассисону коргарон бо ҷойи кори доимӣ таъмин мегарданд. Маблағи умумии сохтмони корхона беш аз 130 миллион сомонӣ (баробар ба 18 миллион доллари амрикоӣ) – ро ташкил медиҳад.
Cохтмони корхонаи мазкур бо гузоштани санги асос аз ҷониби Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон 12 ноябри соли 2014 оғоз гардида буд.
Зимни шиносоӣ бо корхонаи нав Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон барои ин иқдоми ибратбахш — бунёди корхонаи истеҳсолию саноатӣ ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ ба соҳибкори ватандӯст Акбар Ғуломов баҳои баланд дода, ба ӯ барору комёбӣ орзу намуд. Аз ҷониби ин соҳибкори ҷавону ботаҷриба дар ноҳияи Ёвони вилояти Хатлон ва ноҳияи Бобоҷон Ғафурови вилояти Суғд аллакай корхонаҳои истеҳсоли семент ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Суғд-Семент» бо иқтидори беш аз як миллион тонна семент ва бо садҳо ҷойи нави корӣ бунёд карда шуда, сохтмони якчанд корхонаи хурду бузурги саноатӣ дар ноҳияҳои дигар таҳти роҳбарии ӯ идома дорад. Сементи Корхонаи ҶДММ "Хуаксин Ғаюр - Суғд-семент" ба Ҷумҳурии Қирғизистон ва маҳсулоти корхонаи «Хуаксин Ғаюр Семент» ба Ҷумҳурии Исломии Афғонистон содирот мешаванд. 
Аз 130 миллион сомонии маблағи бунёди корхона 35 фоизаш саҳми соҳибкори ватанӣ ва боқимонда 65 фоиз сармояи хориҷӣ мебошад.

Сарчашма
--------

1. ↑  Ифтитоҳи Корхонаи истеҳсоли варақаҳои гаҷии ҶДММ «Хуаҷиан Ғаюр Индастриал» дар ноҳияи Ёвон(тоҷ.). *www.khovar.tj* (4 августи 2016). 21 сентябри 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 23 апрели 2016.
**Лариса Назаровна Додхудоева** (тав. 1958, ноҳияи Рушон, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) – олим, муаррих, доктори илмҳои таърих, «Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон»

Зиндагинома
-----------

Лариса Додхудоева хатмкардаи факултети ҳунаршиносии Институти рассомӣ, ҳайкалтароши ва меъмории ба номи И.Е. Репини Академияи ҳунарҳои СССР дар ш. Санкт-Петербург(1970). Ходими калони илмии Пажуҳишгоҳи Шарқшиносии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон (1970-1991); мудири шуъбаи Осиёи Марказӣ (1993-1996) ва ҷонишини директори Пажуҳишгоҳи иқтисодиёти ҷаҳон ва муносибатҳои байналмиллалии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон (1996-2000); ходими калони илмӣ ( 2000-2008) ва мудири шуъбаи мардумшиносии Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш-и Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон (2008- то ҳол)

Фаъолияти илмӣ
--------------

Лариса Додхудоева муаллифи зиёда аз 500 китоб, албом, рисола ва мақолаҳои илмӣ, ки дар ҷумҳурӣ ва хориҷи кишвар нашр шудаанд. Нахустин тадқиқотчие, ки расмҳои миниатюраҳои Шарқро аз хазинаи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон пурра омӯхта, дастраси илми ҷахон гардонидааст. Фарҳангии миллии Тоҷикистонро дар хориҷи кишвар фаъолона ташвиқу тарғиб намудааст: дар Осорхонаи Ҳиндустон (Берлин,с. 2011); Донишкадаи мутараққии тадқиқотҳо (Принстон, Нйю Джерси, ИМА с. 2004- 2005); дар Макотиби олии тадқиқотҳои иҷтимои (Порис,с. 2007) ; Донишгоҳи Ратгерс (ИМА, с. 2008); Донишгоҳи Колгейт (ИМА,с. 2011) лексия хонда, намоиши ҳунарҳои мардумии Тоҷикистонро ташкил кардааст. Яке аз тадқиқотчиёни асосӣ дар соҳаи ҳунарҳои муосир ва яке аз муаллифони китоби тараққиёти ҳунарҳои мардумӣ дар Тоҷикистон шинохта шудааст.

Осор
----

* Албоми аксҳои "Хӯрокҳои тоҷикон" дар доираи барномаи IEARN TAJIKISTAN "Фотожурналистика 2014: Мерос, гуруснагӣ ва амнияти озуқаворӣ", ки аз ҷониби Шабакаи Байналмилалии Маориф ва Захираҳои Тоҷикистон наш шудааст. Душанбе, 2014 (бо ҳаммуаллифӣ).
* Таърихи фарҳанги таббахии халқи. Муҳаррир Л. Додхудоева. Душанбе, 2015.
* Тоҷикистон. Тадқиқоти этнографии саҳроӣ 2013. Душанбе, 2014. (ҳаммуаллифӣ)
* Тоҷикистон: Зарафшани боло: Тадқиқоти саҳрои этнографии соли 2014. Душанбе, 2017.
* Тоҷикистон. Нуробод ва Роғун: Тадқиқотҳои саҳрои этнографӣ. Душанбе,2018
* Истеҳсолоти ҳунармандии Тоҷикистон (дар асоси маводи таҳқиқотии саҳроии солҳои 2013-2017)./ Мураттиб Н.К. Убайдулло, муаллифон-мураттибон Л.Додхудоева, З. Юсуфбекова, М. Шовалиева. Душанбе, 2019.

Эзоҳ
----

1. ↑  Лариса Назаровна Додхудоева(тоҷ.). *www.institute-history.tj* (2020). 15 августи 2023 санҷида шуд.
2. ↑  Лариса Назаровна Додхудоева(тоҷ.). *www.institute-history.tj* (2020). 15 августи 2023 санҷида шуд.
**Олия Искандаровна Қаландарова**  (тав. 1982) – муаррих, номзади илмҳои таърих.

Зиндагинома
-----------

Олия Қаландарова хатмкардаи факултети таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1993). Пас аз хатми донишгоҳ ба вазифаи лаборанти калони шуъбаи бостоншиносии Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш-и Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон қабул карда шуд. 
Аз соли 2013 то имрӯз - корманди илмии шуъбаи бостоншиносии Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш-и Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон.
Соли 2021 рисолаи илмиро барои дарёфти дараҷаи номзади илмҳои таърих дар мавзӯи «Семантикаи сужаҳои ороишоти заргарӣ дар Бохтар - Тахористон ва Суғд» дифоъ кардааст.

Таваҷҷуҳи илмиаш ба омӯзиши ҷавоҳироти Бохтар - Таҳористон ва Суғд нигаронида шудааст. Муаллифи зиёда аз 15 мақолаи илмӣ оид ба масъалаҳои семантикаи маснуоти заргарӣ мебошад. Бо маърӯзаҳо дар конференсияҳои байналмилалӣ ва ҷумҳуриявӣ иштирок мекунад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Олия Искандаровна Қаландарова(тоҷ.). *institute-history.tj* (2023). 24 августи 2023 санҷида шуд.
**Toblerone** (тоҷ.: **Тоблерон**) — маснуоти қаннодии шоколадӣ, ки дар шакли пирамидаҳои ширин, (монанд ба қуллаи кӯҳи Маттерҳорн, ки дар ҳудуди Суис ва Итолиё ҷойгир аст) аз соли 1908 дар Суис омода мешавад.

Тамғаи тиҷоратии шоколади Тоблерони классикӣ
Ҳоло ширкати *Kraft Foods (Switzerland)* таҳти тамғаи тиҷоратии *Mondelēz International* ин маснуоти қаннодиро истеҳсол мекунад.

Таркиб
------

Тоблерони классики аз маҳсулотҳои зерин иборат аст:

* 28 % — шоколад
* 14 % — шир
* 10 % — хамираи бодом (1,6 % — бодом)
* 3 % — асал

Таркиби шоколади *Тоблерон*, миқдори умумии қанд 59,5 %, равғаннокӣ — 29,5 % ва аз намакҳо — 0,15 % иборат аст.

Маснуоти стандартии Тоблерон:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Андоза | Майда | Мини | 35 г. | 50 г. | 75 г. | 100 г. | 150 г. | 360 г. | 750 г. | 4.5 кг. |
| Андак | 3 | 3 | 8 | 11 | 11 | 12 | 9 | 11 | 17 | 12 |

Пайвандҳо
---------


1. ↑  Toblerone contents. Swiss milk chocolate with honey & almond nougat. 360 g. 2018.
**Гавҳар Мухторова** (тав.17.02.1961, ш.Душанбе) — омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ (2006), дотсент (2010).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1979–1981 дар Омӯзишгоҳи тиббии №2 ш. Душанбе таҳсил кардааст. Солҳои 1981–1985 мураббии кӯдакистони №5 ш. Душанбе буд. Солҳои 1985–1990 дар факултети индустриявӣ-педагогии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1990–1993 ассистенти кафедраи механикаи техникӣ ва нақшакашии донишкадаи омӯзгорӣ, 1993–1996 аспиранти донишкадаи мазкур буд. Солҳои 1996– 2000 ҳамчун муаллими калони кафедраи методикаи таълими меҳнат, 2001–2008 муаллими калони кафедраи методикаи таълими соҳибкории донишгоҳи омӯзгорӣ кор кардааст. Ҳамзамон солҳои 2004–2007 методисти шуъбаи ғоибонаи факултети технологияи донишгоҳи мазкур буд. Аз соли 2010 ҳамчун мудири кафедраи методикаи таълими соҳибкории Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият дорад. Муаллифи зиёда аз 40 мақола ва маводҳои таълимию методӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои тайёрии касбии хонандагон дар ҷараёни таълими технология мавриди омӯзиш қарор додааст. Бо ифтихорномаҳои донишгоҳи омӯзгорӣ сарфароз карда шудааст.

Осор
----

* Корҳои амалӣ аз «Геометрияи тасвирӣ ва нақшакашӣ», қ. 1. (воситаи таълимӣ), Д. 2003;
* Муқаддимаи ихтисоси омӯзгорӣ (китоби дарсӣ). –Д. 2008; Интихоби касб, Теҳрон, 2009.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Барзуя**, **Бурзуя**, **Барзвеҳ**, **Бурзвеҳ** (форсӣ: برزویه‎) (асри V ё асри VI, Абаршаҳр[d] — асри VI, Сосониён) — пизишки номдор ва пешвои пизишкони Эрон дар замони Хусрави Анӯшервон, мутарҷими «Панчатантра» аз санскрит ба паҳлавӣ, ки бахше аз «Калила ва Димна»-ро ташкил медиҳад.

Зиндагинома
-----------

Дар замони Хусрави Анушервон — Хусрави аввал (ҳукмр. 531—579) зиндагӣ кардааст. Дар нусхаи арабии китоби Истахрӣ «ал-Фаросиху-л-мамолик» зодгоҳаш Абаршаҳр — Нишопур, аммо дар тарҷумаи форсии ҳамин асар Марв гуфта шудааст. Пас аз хатми таҳсили мадраса ба тиббу табобат машғул шуд. Оид ба сафараш ба Ҳиндустон ва овардани китоби «Калила ва Димна» достони афсонамонанде дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ ва «Ғурар-ус-сияр» («Шоҳнома»)-и Саолибӣ омадааст. Барзуя гӯё огоҳ гардид, ки дар яке аз кӯҳҳои Ҳиндустон гиёҳе мерӯидааст, ки агар онро ба рӯйи мурда биандозанд, мурда зинда мешудааст. Дар Ҳиндустон ин гиёҳро пайдо накард. Яке аз донишмандони пор-сои ҳинду ӯро огоҳ кард, ки «гиёҳ» сухан аст, «кӯҳ» дониш ва «мурда» нодонӣ мебошанд. Ба қавли порсои ҳинду китоби «Калила ва Димна» он суханест, ки мурдаро зинда мекунад.
Барзуя барои хондани «Калила ва Димна» ба хазинаи шоҳи Ҳиндустон даромад. Китобро нусхабардорӣ кардан мамнӯъ буд. Барзуя ҳар рӯз боберо аз ин китоб ба ёд мегирифт ва бегоҳ дар манзилаш онро менавишт. Ба ҳамин тарз ӯ тамоми китобро навишт ва ба Эрон овард. Давоми афсона он аст, ки китоби овардаи Барзуяро Бузургмеҳр ба паҳлавӣ гардонд ва дар муқаддима номи Барзуяро сабт намуд. Ҳақиқат он аст, ки Бузургмеҳр вазири хирадманду доно буд, дар миёни донишмандон, аҳли фарҳанг ва мардум шуҳрати зиёде дошт, аммо дар хусуси забони санскритро донистани ӯ иттилое вуҷуд надорад. Аз ин рӯ, метавон гуфт, ки достони «Панчатантра»-ро тарҷума кардани Бузургмеҳр достони бофтаест. Барзуя, ки пизишк буд, бо мақсади омӯзиши тибби Ҳиндустон ба ин кишвар рафт ва адабиёти санскрит, тарзи давову муолиҷаи Ҳиндиро омӯхт ва бар асоси он кор мекард.

«Панчатантра»-ро аз забони паҳлавӣ ба арабӣ бо номи «Калила ва Димна» Ибни Муқаффаъ тарҷума кард.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Барзуя / М. Диловаров // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 111138604
* ISNI: 0000 0003 9041 3628
* J9U: 987007404234705171
* LCCN: nr93027802
* NTA: 136320341
* VIAF: 283983670
* WorldCat VIAF: 283983670

 |

 |
**Аҳмадшоҳи Дурронӣ** (пашту: احمد شاه دراني‎), ҳамчунин маъруф ба  **Аҳмадшоҳи Абдолӣ** (пашту: احمد شاه ابدالي‎; 1723-1773) — ходими давлатӣ, асосгузори давлати Дуррониён. Баъди марги Нодиршоҳи Афшор амири Хуросон гардид. Паштунҳои Афғонистон баъзан ӯро Baba («падар») ном мебаранд.

Зиндагинома
-----------

Аҳмадхон (баъдан Аҳмадшоҳ) дар Мултон таваллуд шуда, хонаводааш аввал ба Қандаҳор ва баъдан ба Ҳирот кӯч бастааст. Дар лашкаркашиҳои Нодиршоҳи Афшор ширкат намуда, маҳорати ҳарбиашро такмил додааст. Баъди марги Нодиршоҳи Афшор пешвоёни қабилаи абдолӣ дар мазори Шери Сурхи Қандаҳор ҷирга (ҷаласа) ороста, аз миёни як идда довталабони тоҷу тахт Аҳмадшоҳи Дуррониро баргузиданд. Дар аҳди ӯ абдолиён соҳиби имтиёз ва нуфузи махсус гардида, «дуррониён» ном гирифтанд ва худаш ҳамчун «дурри дуррон» шуҳрат ёфт. Аҳмадшоҳи Дурронӣ баробари муттаҳид намудани қабилаҳои парокандаи афғон Калот, Ғазнӣ, Кобул, Пешоварро тобеъ намуд, соли 1750 Балуҷистон, 1753 Кашмиру Панҷоб, 1755 Хуросонро зери итоати худ даровард, дар шимоли Балх, Қундуз, Маймана, Шибурғону Бадахшонро забт кард, ки қаблан мулкҳои Аморати Бухоро маҳсуб мешуданд. Аҳмадшоҳи Дурронӣ давлати азиме бо масоҳати 2 млн км мураббаъ барпо намуд, ки ғайр аз афғонҳо инчунин тоҷикон, ҳазораҳо, балуҷҳо, ӯзбекҳо ва дигар халқу қабилаҳоро фаро меги­рифт, миёни онҳо дуррониҳо соҳиби нуфузу имтиёзи хос буданд. Тариқи мамлакатдорӣ ва ташкили қув­ваҳои низомии Дуррониён ба давлатҳои пешинаи Шарқи Миёна шабоҳат дошт. Забони дарӣ забони расмии Дуррониён буд. Дар аҳди Аҳмадшоҳи Дурронӣ ҳунармандӣ ва савдо дар шаҳру деҳот ривоҷу равнақ ёфта, истеҳсолот рӯ ба тараққӣ ниҳод. Пойтахти аввалаи Аҳмадшоҳи Дурронӣ – Қандаҳор ободу зебо гардида, дар ин ҷо иморати бисёр сохта шуд, ки намунаи онҳо мақбараи Аҳмадшоҳи Дурронӣ мазори «Хиркоми муборак» ҳоло ҳам побарҷост. Аҳмадшоҳи Дурронӣ дар дарбораш аҳли адабу илму ҳунарро ҷамъ оварда, худ шеър менавишт, девони ашъораш соли 1940 дар Кобул нашр шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.171 // Д. Саидмуродов.

Адабиёт
-------

* Губар, Мир Гулам Мохаммед, «Ахмад-шах — основатель афганского государства», Москва 1959
* Ганковский Ю. В. «Империя Дуррани», Москва 1958

Пайвандҳо
---------

* Ахмед-шах // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
* Ахмад-шах Дуррани(пайванди дастнорас) // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2004. — Т. I. — ISBN 9965-9389-9-7.
* Invasions of Ahmad Shah Abdali
* Abdali Tribe History