recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Эт сайн, бахше аз ҳар одреси роёномаи SMTP аст.
**Роёнома** (англ. E-mail) — равише барои табодули паём («нома») байни афроде аст, ки аз васоили электируникӣ истифода мекунанд.

Таърих
------

Аввалин истифодаи маҳдуд аз роёнома дар даҳаи 1960 ба вуқӯъ пайваст, дар он замон корбарон фақат метавонистанд барои корбарони ҳамон роёна, имейл ирсол кунанд. Бархе аз системҳо ҳамчунин навъе паёмрасонии фаврӣ ироа мекарданд, тавре, ки фиристанда ва гиранда бояд ҳамзамон бархатт (онлайн) мебуданд. Рэй Томлинсон ба унвони мухтареъи роёномаи шабакаӣ (имрӯзӣ) шинохта мешавад. Ӯ бо истифода аз аломат @ (эт сайн) номи корбариро бо сервери мақсад пайванд дод ва дар соли 1971 аввалин системеро сохт, ки қодир ба ирсоли паём байни корбарон дар мизбонҳои мухталиф дар саросари ARPANET буд. Дар миёнаҳои даҳаи 1970, ин равиш ба унвони роёнома шинохта шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑   (2008) «RFC 5321 – Simple Mail Transfer Protocol». *Network Working Group*. doi:10.17487/RFC5321.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)
* De Agostini

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX536497
* BNF: 11985415v
* GND: 4191427-2
* J9U: 987007540863705171
* LCCN: sh85042347
* NDL: 00576450
* NKC: ph114447

 |

 |
**Шопурдухтаки II** (порсии миёна: *Šābuhrduxtag*; зод. қарни III) — шаҳбону (бонбишн)-и Соcонӣ, ҳамсари шоҳаншоҳ Нарсе. Шопурдухтакро духтари Шопури I донистаанд, аммо ин мавзӯъ мавриди ихтилоф аст.

Шопурдухтак унвони «сагон бонбишн» («шаҳбонуи сако»)-ро ба далели инки ҳамсараш Нарсе дар он замон фармондори Сакистон буд, дорад. Ҳангоме, ки Нарсе дар сол 293 бар тахт нишаст, дастур сохт як сангнавишта дар Нақши Рустамро дод, ки ӯ дар он дар ҳоли дарёфти тоҷи подшоҳӣ аз як чеҳраи зан, ки бештар фарз мешавад Оноҳито бошад, аст. Гарчи бархе аз пажӯҳишгарон эҳтимол додаанд, ки ин зан мумкин аст шаҳбонуи вай, Шопурдухтак, бошад.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Brosius, Maria (2000). "Women i. In Pre-Islamic Persia". *Encyclopaedia Iranica, Vol*. London et al.. .
2. 1 2  Weber, Ursula (2016). "Narseh". *Encyclopaedia Iranica*. .

Адабиёт
-------

* Choksy, Jamsheed K. (1989). «A Sasanian Monarch, his queen, crown prince, and deities: The coinage of Wahram II». *American Numismatic Society* **1**: 117–135.
* Gardner, Iain (2014). *Mani at the Court of the Persian Kings: Studies on the Chester Beatty *Kephalaia* Codex*. BRILL. pp. 1–332. ISBN 9789004282629.
**Абӯисҳоқ ибни Синон ибни Собит ибни Қурраи Ҳарронии Собӣ** (Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — пизишк, файласуф, риёзидон ва ахтаршиноси форс-тоҷик.

ЗИндагинома
-----------

Дар хусуси аҳволи зиндагии Иброҳим ибни Синон маълумоти кофӣ нест. Бино ба ахбори сарчашмаҳо дар Бағдод таваллуд ёфта, дар ҳамон ҷо улуми замонаашро омӯхтааст. Падараш Синон ибни Собит ва бобояш Собит ибни Қурра аз ҷумлаи табибони шинохтаи замони хеш буданд Иброҳим ибни Синон нахуст пеши падар ва сипас назди устодони дигар илми тибро аз бар кардааст. Ҳанӯз дар овони ҷавонӣ ҳамчун табиб соҳиби шӯҳрат гашт ва назди халифа обрӯ ёфт. Шоҳиди ин сухан ахбори «Луғатнома» аст, ки мегӯяд: «Вақте Мустакфӣ Биллоҳ-халифа ӯро маъмур кард, то тамоми атиббои Бағдодро имтиҳон кунад ва он кас, ки нолоиқ аст, аз табобат мамнӯъ гардад. Иброҳим пас аз имтиҳон аз ифшои рози онон сар боззад ва халифа ин амал ба Абӯсаиди Ямонӣ, ки ҳам аз бузургони атиббои он аср буд, вогузор кард». Бино ба маълумоти «Доирату-л-маорифи бузурги исломӣ» Иброҳим ибни Синон 37 сол ва ба қавли «Луғатнома»-и Деҳхудо 39 — 40 ё 41 сол умр дидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Деҳхудо. Луғатнома, ҷ. 2, Теҳрон, 1325;
* Доирату-л-маорифи бузурги исломӣ, ҷ. 2, Теҳрон, 1374;
* Донишномаи сомониён, ҷ. 1, Хуҷанд, 2008.
**Абулҳасан Алӣ ибни Ҳусайн ибни Алии Масъудӣ** (ар. أَبُو ٱلْحَسَن عَلِيّ ٱبْن ٱلْحُسَيْن ٱبْن عَلِيّ ٱلْمَسْعُودِيّ‎; тақрибан 896, Бағдод — 956, Қоҳира) — таърихнавис, ҷуғрофиёдон ва ҷаҳонгарди арабинависи эронитабори мусулмон ва аз аъзои Дорулҳикма.

Зиндагинома
-----------

Насаби вай ба Абдуллоҳ ибни Масъуд яке аз ёрони Паёмбари ислом (с) мерасад. Дар ҳудуди соли 294 қ. Бағдодро тарк гуфт ва бақияи умрро дар сафар ба Ховари Миёна, Ҳинд ва Африқои Шарқӣ гузаронид. Масъудӣ нависандаи пуркор дар мавзӯъҳои мутанаввеъ буд. Таърих, ҷуғрофиё, фиқҳ, илоҳиёт, таборшиносӣ ва фанни кишвардорӣ ҳавзаҳои кории ӯ буданд. Вай дар заминаи таърихнигорӣ маншаи хадамоти барҷастае будаст. Бовар дошт, ки таърихнигор бояд ба манобеи дасти аввал муроҷиат кунад, на ба гуфтаҳо ва навиштаҳои дигарон. Муҳимтарин асари Масъудӣ «Муравиҷу-з-заҳаб» ва «Маъдану-л-ҷавоҳир» ном дорад, ки ҳовии баҳсҳои таърихӣ, ҷуғрофиёӣ, заминшиносӣ ва ғайра аст. Китоби дигараш «ат-Танабийя ва-л-ашроф» ба назариёти ӯ дар бораи ҷаҳон ихтисос дорад. Масъудӣ ҷуғрофиёро зарурати муқаддам барои таърихнигорӣ мешумурд. Барои зиндагии ҳайвонӣ ва наботӣ дар ҳар ноҳия аҳаммияти хоссе қоил буд ва ба фалсафаи юнонӣ алоқаи зиёд дошт. Ӯ аз мутафаккирони навандеши садаҳои миёна дар ҷаҳони ислом ба ҳисоб меояд.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2  *Badawi A. R.* Histoire de la philosophie en Islam (фр.) // *Études de Philosophie Médiévale* — Paris: Librairie philosophique J. Vrin, 1972. — Vol. 60. — P. 472. — 886 с. — ISSN 0249-7921

Адабиёт
-------

* Shboul, Ahmad A. M.*Al-Mas’udi and His World*, Ithaca Press, London, 1979
* Mas’udi, *The Meadows of Gold, The Abbasids*, transl. Paul Lunde and Caroline Stone, Kegan Paul, London and New York, 1989
* Haywood. John A. Mas’udi, al-." Encyclopædia Britannica. 2006. Encyclopædia Britannica Online. 7 December 2006.
* «Masūdī, al-.» Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2006.
* Tolan, John, Giles Veinstein, and Henry Laurens, *Europe and the Islamic World: A History* Princeton University Press. 2013. ISBN 978-0-691-14705-5.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона
* Итальянская
* Britannica (онлайн)
* Treccani
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX854752
* BNF: 12015979m
* GND: 119185598
* ISNI: 0000 0001 0779 1886
* J9U: 987007256717805171
* LCCN: n79074487
* NKC: jn20040223001
* NLP: : a0000002783574
* NTA: 068173865
* NUKAT: n2011172727
* LIBRIS: rp356jm902k519w
* SUDOC: 028294998
* VIAF: 188451064
* WorldCat VIAF: 188451064

 |

 |
**Яъқуби Лайси Саффорӣ** (форсӣ: یعقوب لیث صفاری‎; 25 октябр 840, Qarnin[d], Tahirid Empire[d], Хилофати Аббосиён — 5 июн 879, Гундишопур, Saffarid State[d]) — мисгар ва бунёнгузори силсилаи Саффориён, нахустин амири давлат дар Систон (861—879).

Зиндагинома
-----------

Лайс, ки ба мисгарӣ машғул буд (ба забони арабӣ ин шуғлро «саффор» меноманд), чаҳор писар дошт, ки дар айёми нобасомони миёнаи қарни IX ҳамагӣ ба ҷангу сипоҳ сару кор дошт ё ба таъбири дигар ба роҳзанӣ машғул буданд. Яъқуб ва бародари ӯ, Амр, Тоҳир и Алӣ зодаи шаҳри Карнини Сиистон, аз қавми Сакхан (қабилаи Балуҷӣ) буданд. Яъқуб дар ибтидо ба шаҳри Заранҷ омада шогирди мисгар (ба забони арабӣ ин шуғлро «саффор» меноманд) шуда буд, бинобар дар таърих сулолаи ӯ чунин номбар шудааст. (Бародараш Амр аз рӯи маълумотҳои таърихӣ инчунин чӯпон ва ё дуредгар будааст.) Халифаи Бағдод барои фурӯ нишонидани ошӯби хориҷиён дар Хуросону Сиистон Солеҳ ибни Насрро фиристод. Ӯ бо шикаст додани хориҷиён ва сомон бахшидани авзои минтақа дар чашми ҳукуматдорон ва миёни мардум маҳбубият пайдо кард. Пас аз фавти Солеҳ ҷойнишини ӯ Дирҳам ибни Ҳасан натавонист, ки миёни лашкариён нуфузу эътибор пайдо кунад. Яъқуб бо тарафдоронаш аз фурсат истифода бурда, қисме аз дастаҳои ғозийнро низ ба тарафи худ кашид, идораи кишварро ба даст гирифт ва соли 861 Сиистонро пурра тасарруф намуд. Сипас ҳокими Кобулро бо найранг ба ҳалокат расонида, байни солҳои 862—866 Ҳирот, Пушанг, Балх, Бомиён ва Форсро аз дасти маъмурони Тоҳириён берун кард. Соли 873 аз фориғболии Муҳаммад ибни Тоҳир — охирин амири тоҳирӣ истифода карда, дарбори ӯро ба сӯйи хеш ҷалб кард ва дар муҳорибаи сарнавиштсоз нерӯҳои онро торумор карда, Нишопурро ба даст даровард.
Соли 871 Яъқуб аз халифа Му’тамид (870—892) фармони воломақомӣ дар Балху Таҳористонро гирифт. Муаррих Гардизӣ менависад, ки Яъқуб соли 870 шаҳрҳои Ғазна, Гардиз ва Кобулро ба тасарруфаш даровардааст.

Соли 873 Яъқуб бар зидди Муҳаммад ибни Тоҳир ҷанг сар карда ғалаба кард ва Муҳаммадро асир гирифт. Лашкари Саффориён 1 августи соли 873 ба Нишопур, пойтахти Тоҳириён соҳиб шуданд. Ҳукумати халифаҳои Бағдод соли 874 маҷбур шуд, ки Яъқубро воломақоми Хуросон, Табаристон, Ҷузҷон, Рай ва Форс таъйин намояд. Ҳуҷуми лашкари Яъқуб ба Бағдод 8 апрели соли 876 бебарор анҷом ёфт ва сулолаи Аббосиёнро аз шикаст нигоҳ дошт. Муҳаммад ибни Тоҳир, ки аз асорат озод шуда буд, боз аз ҷониба халифа воломақоми Хуросон таъйин гардид, вале асосан ҷойи зисташ дар Бағдод буд. Яъқуб соли 879 вафот кард. Яъқуби Лайс бузургтарин чеҳраи сиёсӣ ва қаҳрамони набарди истиқлолхоҳии мардуми Хуросону Мовароуннаҳр буд. Баъд аз Яъқуб бародараш Амр ибни Лайс воломақоми давлат гардид.

Эзоҳ
----

1. 1 2
2. 1 2  персидская Википедия (форс.) — 2003.
3. 1 2  Ҳотамов Н. Б. Довудӣ Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе,2011. — С. 99.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Брокгауза и Ефрона
* Иронико
* Ислама (2 изд.)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 1238026214
* ISNI: 0000 0000 6976 2522
* LCCN: n2010216544
* VIAF: 97006938
* WorldCat VIAF: 97006938

 |
**Абулянбағӣ Аббос ибни Тархон** (форсӣ: ابوینبغی عباس بن طرخان‎; ? — 844) — шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Мувофиқи маълумоти сарчашмаҳо, Абулянбағӣ аз ҷумлаи аввалин шоиронест, ки ба забони форсӣ-тоҷикӣ шеър гуфтааст. ӯ надими Бармакиён (хонадони қадими тоҷикон дар Балх) буда, бо забони арабӣ низ шеър эҷод мекардааст. Муаллифи китоби «ал-Масолик ва-л-мамолик» ибни Хурдодбеҳ, ки худ аз сайёҳони эронинажоди араб буд, аз ашъори форсӣ-тоҷикии Абулянбағӣ чор мисраи зеринро:

Самарқанди кандманд
Ба-д-инат кӣ афканд.
Аз Чоч та беҳӣ,
Ҳамеша та хуҳӣ.
(Самарқанди ободон,
Кӣ туро ба ин ҳол афканд?
Аз Чоч (Тошканд) ту беҳтарӣ,
Ҳамеша ту хубӣ)
овардааст, ки он қадимтарин шеъри тоҷикӣ буда, ба вазни ҳиҷоӣ суруда шудааст. Аз ашъори Абулянбағӣ ба ҷуз ҳамин чор мисраъ чизи дигаре дастрас нагардидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ, Сталинобод, 1958.
**Иброҳими Мавасилӣ** (*Иброҳим ибни Моҳон ибни Баҳман ибни Наск*, форсӣ: ابراهیم بن ماهان بن بهمن الموصلی‎; 742, Куфа — 804, Бағдод) — навозанда, овозхон, шоир ва мусиқидони эронитабори аҳди хилофати араб, асосгузори Фарҳангистони ҳунари Бағдод.

Зиндагинома
-----------

Падараш Маймун пури Моҳон (зардуштӣ) аз аҳли Рай буда, чун ғанимат халифаҳо ба Куфа бурда, то охи-ри умр онҷо иқомат намудааст. Модараш ҳам то охири умр ба эътиқоди ниёконаш (зардуштӣ) монда, Иброҳими Мавасилӣ Асосҳои мусиқиро аз падару модараш омӯхтааст. Иброҳими Мавасилӣ чанд муддат дар Мосул зиндагӣ карда, аз устодони мусиқии ниёконаш (Шаҳда, Ҷавония, Сулаймони форс) сознавозӣ, овозхониро омӯхта, дар барбатнавозӣ беназири замон шуд ва тахаллуси «Мавасилӣ»-ро устодонаш ба ӯ додаанд. Иброҳими Мавасилӣ Аз Мосул ба Бағдод омада, дар дарбори Ҳорунарра-шид (786—809) сарварии мутрибони хилофатро ба уҳда гирифт. Бо кӯшиши ӯ Фарҳангистони ҳунари Бағдод (с.798) таъсис ёфта ва он тақлиду бардошт аз Фарҳангистони Гунди Шопури Сосониён (222—651) буда, ба он бештар мусиқидонони эронитабор (Залзали Розӣ, Муҳриз, Нашити Форс, Соҳиби Хинсир ва диг.) сафарбар шуданд. Иброҳими Мавасилӣ дар ҳунари иҷроӣ бештар муътакиди сабки қадимӣ («ат-та-риқат-ал-қадима», «ат-тариқат-ал-аҷамӣ») буда, дар фаъолияти эҷодию иҷроии мактаби Бағдод ин ра-вияро таълим медод ва ҷорӣ намуд. Гурӯҳи ромишгарон хилофи ин сабк буданд (Зарёб ва дигарон), лек равияи Иброҳими Мавасилӣ ва пайравонаш такя бар суннатҳои иҷроии эрониён асос ёфта, дар таҳқиқи мусиқии назарӣ бисёр хулосаҳояшро дар заминаи анъаноти мусиқии бостонӣ (Сосонӣ) натиҷагирӣ кардааст. Дар таҳким ва рушди сабки устодонаи иҷроии Иброҳими Мавасилӣ бародарзанаш Мансури Залзал (721—779), ки ромишгари хеле донишманд буд, кумак мекард. Мактаб, сабки эҷодию иҷроӣ, таҳқиқии Иброҳими Мавасилӣ, ки заминаи устувор дошт, навобаста аз зиддияти дигар гурӯҳҳои ҳунарӣ дар Бағдод ва берун эътибори шоис-тае дар ҳаёти мадании хилофати Аббосиён касб кард. Мактаби Иброҳими Мавасилӣро писараш Исҳоқи Мавасилӣ (767—850) бо тозакориҳои эҷодию иҷроӣ, таҳқиқӣ идома дода, дар мактаби илмию амалии мусиқии Бағдод ва берун аз он як равияи асосан устуворро рӯи саҳна овард. Ӯ дар тарбияи сулолаи ромишгарони касбӣ (занону мардон), раққосаҳо саҳми зиёд дошта, бисёр ҳунарварон дар созу овоз берун аз ҳавзаи ҳунарии Бағдод (Зарёб, Муҳриз) сабки макаби ӯро идома додаанд. Иброҳими Мавасилӣ чун мусанниф мероси гаронқадре боқӣ монда, зиёда аз 900 суруду оҳанг эҷод намуда, китобе бо номи «Китоб-ул-мухтор-ул-оғонӣ» нигоштааст. Писараш Исҳоқ осори мусиқии Иброҳими Мавасилӣро дар китоби ҷомеъ бо номи «Китоб-ал-оғонӣ Ибраҳим ал-Мавасилӣ» гирдаворию таҳқиқ намудааст. Табъи баланди шеъргӯӣ дошта, матни аксари асарҳояшро худаш эҷод кардааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — с. 85 ISBN 978-99947-49-13-3

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* ISNI: 0000 0003 8872 1736
* NTA: 114430918
* VIAF: 281952650
* WorldCat VIAF: 281952650

 |
**Абулаббоси Марвазӣ** (*Аббоси Марвазӣ* ) — Шоири форс-тоҷик (асри 9).

Зиндагинома
-----------

Муаллифи «Маҷмаъ-ул-фусаҳо» Ризоқулихони Ҳидоят Абулаббоси Марвазиро дуюмин шоири форсизабони баъдиисломӣ дониста, зикр менамояд, ки соли 809, ҳангоми ба Марв омадани халифаи араб Абулаббос Абдуллоҳ Маъмун (796 – 833) дар мадҳи ӯ ба забони форсӣ шеъре навишта тақдим карда будааст.

Осор
----

Аз мероси адабии Абулаббоси Марвазӣ то замони мо ҳамагӣ 4 байти як қасида боқӣ мондааст:

Ай расонида ба давлат фарқи худ бар Фарқадайн,

Густаронида ба фазлу ҷуд дар олам ядайн.

Мар хилофатро ту шоиста чу мардум дидаро,

Дини Яздонро ту боиста чу рухро ҳар ду айн.

Кас ба-д-ин минвол пеш аз ман чунин шеъре нагуфт,

Мар забони порсиро ҳаст то ин навъ байн!

Лек аз он гуфтам ман ин мидҳат туро то ин луғат,

Гирад аз мадҳу санои ҳазрати ту зебу зайн.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Заҳрои Хонларӣ, Раҳнамои адабиёти форсӣ, Т. 1340 ҳ. ш.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Подшоҳи Мод** (порсии бостон: 𐎶𐎠𐎭; аккадӣ: 𒆳𒈠𒁕𒀀𒀀 mat Mādāya, 𒆳𒈠𒋫𒀀𒀀 mat Mātāya) — ҳукумати эронӣ буд, ки дар садаҳои миёни ҳазораи якуми то мелод, аз ҳудуд 678 п.м. то ҳудуди 549 п.м. ибтидо сирфан дар ноҳияи сукунати модҳо дар шимоли ғарбии Эрон ва сипас бар бештари фалот Эрон ҳукмронӣ мекард.

Ҳарчанд, ки даврони подшоҳии шоҳони Мод, муддати подшоҳии онҳо ва низ тартибашон маврид муноқиша аст, аммо ба гуфтаи Ҳеродот, силсилаи Модҳо шомили чаҳор шоҳ буд, ки ба як хонавода тааллуқ доштанд ва ба муддат 150 сол фармонравоӣ карданд ва номи онҳо иборат буд аз Дейоку, Фравартиш, Ҳувахшатра ва Иштувегу. Аз миёни ин шоҳон, танҳо ба Ҳувахшатра ва Иштувегу дар мутуни мехӣ ишора шудааст. Бо ин вуҷуд, пажӯҳишгарон барои ёфтани ном Дейоку ва писараш Фравартиш дар дигар манобеъи муртабит талош кардаанд. Аз ин рӯй, раиси қабилаи Монно, Дейоуку ном дошт, ки чандин бор дар мутуни ошурии нав (ва низ солномаҳо) аз давраи Соргуни II номаш зикр шудааст ва бо Дейоку, ки Ҳеродот зикр кардааст, яке дониста мешавад. Аз ӯ дар манобеъи ошурӣ ба унвони волии Монно (šaknu) ёд шудааст, ки бо шоҳи Урорту алайҳи фармонравоии Монно муттаҳид шуда буд, аммо тавассути Соргун асир шуд ва дар соли 715 п.м. ҳамроҳ бо хонаводааш ба сарзамини Сурия табъид гардид. Ӯ зоҳиран дар ҳамонҷо даргузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑  Parpola, Simo (1970). *Neo-Assyrian Toponyms*. Kevaeler: Butzon & Bercker. pp. 230-231.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая китайская
* Брокгауза и Ефрона
* Еврейская Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)
* Catholic (1997—…)
* De Agostini
* Universalis

 |
**Saudi Aramco** (араб. *أرامكو السعودية‎ ʾArāmkō al-Saʿūdiyyah*), номи пуррааш **Saudi Arabian Oil Company** — ширкати нафти миллии Арабистони Саудӣ ва яке аз бузургтарин ширкатҳои нафт дар ҷаҳон мебошад. Бо истихроҷи нафт ва захираҳои он қариб 12 % захираҳои ҷаҳон 10 % истихроҷ ва содирот 14 % - ро ташкил медиҳад. 
Ширкати нафти Saudi Aramco, 80 % даромади буҷаи Арабистони Саудиро пур мекунад.

Ширкат истихроҷи нафт ва гази табииро да ҳудуди Арабистони Саудӣ назорат мекунад, корхонаҳои замонавӣ оиди коркарди нафту газ дорад. 
Ширкат филиалҳо ва корхонаҳои муштарак дар Чин, Ҷопон, Филиппин, Ҷумҳурии Корея, Сингапур, Аморатҳои Муттаҳидаи Араб, ИМА, Бритониё дорад. Флоти супертанкерҳои замонавӣ ба ин ширкат тааллуқ доранд. Ин ширкат ба ОПЕК таъсири калон дорад.

Қароргоҳи ширкати Saudi Aramco дар шаҳри Аз-Заҳран, Арабистони Саудӣ
Тадқиқот
Қароргоҳи Aramco Services Co. дар Ҳюстун

Пайвандҳо
---------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9
2. ↑  ROR Data — v1.19 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.7644942
3. ↑   — 1908.
4. 1 2 3  годовой отчёт — 2020.
5. ↑  годовой отчёт — 2023.
6. ↑  Saudi Aramco extends payment plan as it closes $69bn Sabic deal — Файнаншиал Таймз.
7. ↑
**Арақ** (ар. ﻋﺮﻕ‎) — нӯшидании спиртдор; омехтаи спирт ва об.

Арақро аз ҷавдор, гандум ва ҷав мекашанд. Барои тайёр кардани арақ омехтаи спирт ва об аз қабати ангишти фаъол гузаронда мешавад. арақ метавонад 40, 50, 56 фоиз спирт дошта бошад. Ба арақ қиёмҳои гуногунро низ ҳамроҳ менамоянд. Баъзе анвои Арақро бо роҳи буғронии моеъҳои ширини туршшуда тайёр мекунанд, масалан, аз шираи ангур майи ангур ва аз шираи олуболу майи олуболу ва ғайра. Дар заводу корхонаҳои шаробкашии Тоҷикистон навъҳои гуногуни арақ, чунончи «Шоҳона», «Тоҷикистон», «Душанбе», «Фондарё», «Сим-сим», «Арақи суғдӣ», «Арақи Хайём», «Русская водка», «Белая берёза» ва ғайра истеҳсол карда мешаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арақ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Арақаи Айритом**, **Арақаи Ҳайратон** — арақаи сангинест, ки дар болои даромадгоҳи маъбади буддоии шаҳри қадимӣ садаҳои I—II мелодӣ гузошта шуда буд. Ҳоло харобаи онро Айритом ё Ҳайратон меноманд, ки 18 км шарқтари шаҳри Тирмиз воқеъ аст.

Арақаи Айритомро соли 1933 марзбонон тасодуфан дар соҳили рӯди Аму ёфтанд. Арақаи сангин тақрибан 0,5 м баландӣ дорад; дар рӯи он ду қатор баргҳои калони кунгур ва дар байни қатори болоии баргҳо тасвири тосарисинагии панҷ нафар машшоқон ва ҳашт нафар назроварон канда шудаанд. Тасвири релефии ҷуссаҳо чунон барҷаста аст, ки он қариб ба муҷассама шабоҳат дорад. Аксари персонажҳо аз ҷинси зан мебошанд. Машшоқон созҳои мусиқии уд, қӯшнай, санҷ, табл ва чилтор менавозанд. Назроварон дар даст мева, гулшадда ва зарфҳо доранд. Симои зоҳирии персонажҳои Арақаи Айритом хеле ҷолиби диққат аст. Онҳо рӯи кулча, чашмони калони қадре бодомӣ, абрӯвони камоншакл, биниҳои росту кӯтоҳ, даҳони хурд, манаҳҳои сергӯшт доранд. Кулоҳҳои гуногуни қиматбаҳо, тавқи гардан, гӯшвораю шаддаи мӯҳраҳои мураккабшакл, либоси музайян бо ҷузвиёти майда хеле воқеӣ тасвир шудаанд. Созҳои мусиқии дар даст доштаи машшоқон барои омӯхтани санъати қадими мусиқии маҳал аҳамияти калон доранд. Арақаи Айритом аз рӯи услуб ва амал мансуби санъати кушониён буда, ба ёдгориҳои садаи I шимоли Ҳиндустон хеле монанд аст ва намунаи олии саънати қадими муҷассамасозии Осиёи Миёна мебошад. Олимон муайян кардаанд, ки мазмуни Арақаи Айритом ба гуфтор дар бораи Фавти Кабири Буддои Гаутама «Паринирвана-ҷатака» вобаста аст; машшоқон панчамаҳашабдаи ба шакли инсонӣ даровардашудаанд, ки панҷ Садои кабири асотири ҳиндиро ифода мекунанд, назроварон дэ вапутра, яъне духтарони назровари осмонианд. Агар машшоқон бо гармонияи осмонӣ самъи Буддоро роҳат диҳанд, назроварон ба роҳи ӯ гул пошида муаттар мекунанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ayrtam (ингл.) — doi:10.1093/GAO/9781884446054.001.0001/OAO-9781884446054-E-7000005414#OAO-9781884446054-E-7000005414

Адабиёт
-------

* Арақаи Айритом / Ӯ. Пӯлодов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Массон М. Е. Находка фрагмента скульптурного карниза первых веков н. э. Ташкент, 1933;
* Массон М. Е. Скульптура Айртама, «Искусство», 1935, № 2;
* Пугаченкова Г. А. Искусство Бактрии эпохи кушан, М. 1979.
**Алӣ Занд Вакилӣ** (форсӣ: علی زند وکیلی‎; зод. 1986, Шероз) — овозхон, навозанда, оҳангсоз ва мударриси мусиқии аҳли Эрон.

Зиндагинома
-----------

Ӯ фаъолияти ҳунарии худ дар замина мусиқиро аз кӯдакӣ бо овоз ва навохтани тунбак оғоз кард. Пас аз се соли таҳсил дар Ҳунаристони мусиқии Шероз ва омӯхтан сантур, пиёну ва тунбак соли 81 вориди Ҳунаристони мусиқии Теҳрон ва аз ҳамонҷо фориғуттаҳсил шуд. Ӯ бо бозхонии қитъаи «Рафта» ва чанд сол баъд бо интишори қитъаи «Лолоӣ» ба шуҳрат ва маҳбубият расид. Дар ҳол ҳозир Занд Вакилӣ коршиноси мусиқӣ мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  وب سایت رسمی علی زند وکیلی – خواننده محبوب ایران(форсӣ).
2. ↑  سامانه اخبار و اطلاع رسانی دانشگاهی | ساعدنیوز. *saednews.com*.
3. ↑  *YJC, خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان |* کنسرت زندوکیلی در زادگاه پدری‌اش + تصــاویر(форсӣ). *fa* (July 14, 2017).
4. ↑  *YJC, خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان |* توله شیری که میان علی زندوکیلی و هوادارانش آشوب به پا کرد(форсӣ). *fa* (August 20, 2020).
5. ↑  مهران مدیری و علی زندوکیلی در اختتامیه جشنواره فیلم فجر خواندند(форсӣ). *Musicema.com*.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Инстаграм

 |
**Абӯлаббоси Бахтиёр** (*Устод Абулаббоси Мутриб*; 872, Марв – 920, Бухоро) – сароянда, навозанда ва мусиқидони тоҷик (нимаи дуюми садаи IX – аввали садаи X).

Зиндагинома
-----------

Заминаҳои ибтидоии илм, адаб ва ҳунарро дар зодгоҳаш омӯхта, дар мусиқии Юнону Ҳинд дониши мукаммал дошта, ба асарҳои Арасту Фишоғурас, Уқлидус, Буқрот ва диг. тафсиру такмилот ворид (тарҷумаҳои арабӣ) намудааст. Дар Бухоро сарварии мактаби мусиқиро ба уҳда дошт, зери сарпарастии ӯ мусиқидонону навозандагон, сарояндагон Ҳобони Нойӣ, Мундарники Нойӣ, Исои Барбатӣ, Лукарии Чангӣ ва Устод Рӯдакӣ мусиқиро омӯхтаанд. Махсусан, дар камолоти эҷодии Устод Рӯдакӣ нақши муассир дошта, масоили эҷодию иҷроии шеъру мусиқиро (Рӯдакӣ) аз Абӯлаббоси Бахтиёр фаро мегирад. Дар бахши тарҷумаю тафсири осори мусиқии Уқлидус («Ритмиқус»), Аристоксен («Қонунҳо»), Никомахус («Ритмиқус») ва дигарон корҳои ҷолиберо анҷом медиҳад. Ин равиши таҳқиқии ӯро Абӯнасри Форобӣ, Ибни Сино ва дигарон идома медиҳанд.

Адабиёт
-------

* Мирзоев А. Рудаки. – М. 1958;
* Раҷабзода А. Мусиқӣ дар тамаддуни Сомониён. –Душанбе, 2000;
* Баркашлӣ М. Мусиқии Форобӣ. – Теҳрон, 1350;
* Энциклопедияи адабиёт ва санъат, ҷ.1. – Душанбе, 1988.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. – с. 18 ISBN 978-99947-49-13-3
**Донишкадаи Ҷумҳуриявии таҳсилоти касбӣ** (рус.: *Республиканский институт профессионального образования*) — муассисаи олии таълимӣ, ки дар шаҳри Минск, Ҷумҳурии Белорус ҷойгир шудааст.

Маълумоти умумӣ
---------------

Дар айни замон, донишкада як муассисаи таълимии навъи интегралӣ буда, дорои вазифаҳои таъминоти илмӣ, методӣ ва кадрии системаи таълимоти касбии Ҷумҳурии Белорус мебошад. Ҳар сол тақрибан 4 ҳазор нафар дар курсҳои бозомӯзӣ ва такмили ихтисос, то 500 нафар дар асоси шартнома курсҳои такмили ихтисос, то 400 нафар дар самтҳои хадамоти шуғли аҳолии шаҳри Минск бозомӯзӣ мекунанд. Дар аспирантура 70 нафар аспирантҳо таҳсил мекунанд. Имсол 3700 донишҷӯ дар коллеҷҳои ДҶТК (РИПО) таҳсил мекунанд. Таҳсил дар коллеҷи касбӣ аз рӯи 3 ихтисос сурат мегирад ва пас аз хатми мактаби миёна дохил шуда, таҳсилро дар марҳилаи 1 ба итмом расонидан, донишҷӯён имкон доранд, ки таҳсилро дар курси 2 идома диҳанд ва маълумоти миёнаи махсус гиранд. Дар Коллеҷи омӯзгории саноатӣ омӯзиш аз рӯи 5 ихтисос гузаронида шуда, маълумоти миёнаи махсус медиҳад. Бозомӯзӣ дар курсҳои такмили ихтисоси омӯзгорон дар системаи таҳсилоти касбӣ дар ҳоли ҳозир аз рӯи 7 ихтисос гузаронида мешавад, шабакаи курсҳои шартномавӣ барои омӯзиш дар 15 самт имконият фароҳам меорад. Кормандони ДҶТК ҳар сол тақрибан 20 лоиҳаи илмӣ амалӣ мекунанд, зиёда аз 100 номгӯи нашрияҳои таълимӣ, методӣ, илмӣ ва ғ. нашр месозанд.

Бинои ДҶТК дар шаҳри Минск

Ҷолиб
-----

Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо ин Донишкада муносибатҳои ҳамкорӣ дорад, омӯзгорон ва устоҳои таълими истеҳсолии литсейҳои касбӣ - техникии Тоҷикистонро барои таҷрибаомӯзӣ ба ДҶТК мефиристад.

Пайвандҳо
---------

* ДҶТК(пайванди дастнорас)

Эзоҳ
----

1. ↑
**Бов** (дарг. 680) — писари Шопур ва набераи Ковус, фармонравои Табаристон ва асосгузори дудмони Бовандиён.

Зиндагинома
-----------

Бов дар даргоҳи Хусрави Парвиз (591—628) хидмат мекард. Борҳо ҳамроҳи ӯ дар ҷангҳо ҳамроҳ буда, мавриди таваҷҷуҳи ӯ қарор гирифтааст. Охир бо хости шоҳ ҳокими Табаристону Озарбойҷон гардид. Вақте ки Ширӯя ба тахт нишаст, Бовро аз он ҷо ба Истахр дур намуд. Бов дар оташкадаи он ҷо хилватнишиниро ихтиёр намуд. Баъдтар маликаи сосонӣ Озармидухт Бовро ба сипаҳсолорӣ даъват кард, лекин Бов напазируфта, бо даъвати Яздгурд назди ӯ рафт. Пас аз шикасти сипоҳи Эрон аз ҷониби аъроб Бов дар роҳи Хуросон аз Яздгурд иҷозат гирифт, ки ба Табаристон равад ва пас аз зиёрати оташкадаи Кӯсон дар Гургон ба Яздгурд бипайвандад. Бов дар Табаристон хабари қатли Яздгурдро шунида, сарашро тарошид ва дар оташкада ҷой гирифт. Шояд ҳамин рафтори Бов сабаб шуда бошад, ки баъзе аз муаллифон Оли Бовандро аз ҷумлаи мӯбадон донистаанд. Баъд аз чанде Бов бо дархости мардум, ки аз ҳамлаҳои туркон ба танг омада буданд, аз оташкада берун омада, бо сипоҳе ҳамлагаронро саркӯб намуд ва давлати маҳаллие таъсис дод. Бов пас аз 15 соли ҳукумат аз тарафи Валош ном шахсе, ки даъвогари ҳукумат буд, кушта шуд. Пас аз он худи Валош ба сари қудрат нишаст. Дар замони ҳукмфармоии Сомониён ҳокимони Оли Бованд, бо вуҷуди саркашию шӯришҳо, дар итоати умарои сомонӣ буда, дар Табаристон ҳукм меронданд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бов / М. Олимҷонов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Донишномаи Сомониён. Ҷ. 1. Х. 2008;
* دهخدا. لغتنامه. ج ۱۰. تهران، ۱۳۴۳؛
* دائرة المعارف بزرگ اسلامی. ج ۱. تهران، ۱۳۷۴ هـ. ش
**Сайдулло Зувайд Қувватзода** (тав. 25.01.1989 н. Темурмалик, вил. Хатлон) — муаллими забон ва адабиёти рус ва сиёсатшиносӣ, идоракунии ҳайати кадрӣ (менеҷер), номзади илмҳои сиёсӣ, дотсент. Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2019). Барандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Исмоили Сомонӣ дар риштаи илми сиёсатшиносӣ (2021).

Зиндагинома
-----------

Сайдулло Қувватзода хатмкардаи факултети забон ва адабиёти руси Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ (2012) ва факултети идоракунии ҳайати кадрии Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2020), донишҷӯи ДДОТ ба номи С. Айнӣ (2007-2012), ҳисобчӣ дар Неругоҳи барқии обии Роғун (2012-2012), ассистенти кафедраи забони муосири рус ва забоншиносии умумии ДДОТ ба номи С. Айнӣ (2012-2013), аспиранти шуъбаи ғоибонаи кафедраи сиёсатшиносии ДДОТ ба номи С.Айнӣ (2012- 2016), сармутахассиси шуъбаи кор бо ҷавонони ДДОТ ба номи Садриддин Айнӣ (2013-2013), мудири шуъбаи кор бо ҷавонони ДДОТ ба номи С. Айнӣ (2013 – 27.08.2020), ассистент, муаллими калон, дотсенти кафедраи сиёсатшиносии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ (2016-2020), муовини раиси ташкилоти ибтидоии ҳизбии «Омӯзгор»-и ҲХДТ дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ (2018-2020), сардори раёсати корҳои тарбиявии Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2020-2021), дотсенти кафедраи сиёсатшиносӣ ва робита бо ҷомаеи Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2020 то ҳол), сардори раёсати кадрҳо, коргузорӣ ва корҳои махсуси Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2021), нозири давлатии раёсати коргузорӣ ва назорати Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2021 то ҳол) фаъолият намудааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Рисолаи номзадиро дар мавзуи «Водная политика Республики Таджикистан в годы государственной независимости: проблемы и перспективы» дифоъ намуд (2018).

Мукофоту ҷоизаҳо
----------------

Бо нишони Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2019) ва чандин ифтихорномаҳои Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон, мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии н. Исмоили Сомонӣ қадрдонӣ гардидааст. Барандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Исмоили Сомонӣ дар риштаи илми сиёсатшиносӣ гардидааст (2021).

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Эзоҳ
----
**Пирони Гушнасп**, **Григор** (дарг. 18 апрел 542, Анбор[d]) — фармондеҳи эронӣ аз хонадони Меҳрон, марзбони Иберияи Сосонӣ (ибтидои қарни VI).

Ӯ дар байни солҳои 640 то 642 ба дини масеҳият гиравид ва ном масеҳии Гиригурро барои худ баргузид. Ин кор мояе шуд то хонаводааш ӯро аз худ биронанд ва ӯ хеле зуд дар соли 642 дар Пирӯзшопур ба гуноҳи иртдод ба дор овета шуд. Яке дигар аз ҳамроҳони ӯ ба номи Яздпаноҳ ҳам бо ӯ ба дор овехта шуд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Pourshariati, Parvaneh (2008). *Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran*. London and New York: I.B. Tauris. ISBN 978-1-84511-645-3.
* Greatrex, Geoffrey; Lieu, Samuel N. C. (2002). *The Roman Eastern Frontier and the Persian Wars (Part II, 363–630 AD)*. New York, New York and London, United Kingdom: Routledge (Taylor & Francis). ISBN 0-415-14687-9.
* Jullien, Christelle (2008). "MARTYRS, CHRISTIAN". *Encyclopaedia Iranica*. .
**Абуисҳоқи Собӣ** (форсӣ: ابواسحاق صابی‎, **Абӯисҳоқ Иброҳим ибни Ҳилол ибни Иброҳими Ҳаронӣ**; Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — муаррих, адиб ва шоири форс-тоҷик аз хонадони Собиён, аз забрадасттарин ва бузургтарин котибони Оли Бӯя, муаллифи «Китобу-т-тоҷӣ фӣ-д-давлати-д-Дайлам».

Зиндагинома
-----------

Собӣ дар шаҳри Шероз дар девони шоҳии оли Буя котиби Муизауддавла мбуд. Ӯ бо супориши шоҳ Озодуддавла (949—983) асари «Китоби тоҷӣ»-ро таълиф намудеаст, ки дар он доир ба таърихи давлати Буиён, юришҳои онҳо ба Ҳамадон, Рой, Форс, Хузистон ва Бағдод, ҳаёти иқтисодию иҷтимоӣ, инкншофи илму маданияти давлати Буиён ва ғайра маълумотҳои муфиде оварда шудааст. Байфазӣ дар асари худ «Таърихи Масъудӣ» маълумотҳои китоби Собиро васеъ истифода бурдааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Собӣ Абӯисҳоқ Иброҳим / А. Валиев // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
**Муҳаммадӣ Ҳамроев** (10.09.1925, деҳаи Қашкабулоқи н. Ваҳдат), доктори илми таърих (1973), профессор (1976), Ходими шоистаи илми Тоҷикистон (1994).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1942-1945 дар набардгоҳи Ҷанги Бузурги Ватанӣ иштирок дошта, 1946-1947 мудири қисми илмӣ ва директори мактаби ҳафтсола дар н. Ваҳдат, 1947-1951 донишҷӯи факултаи таърихи ИДПД (ҳоло ДДОТ ба номи С. Айнӣ), 1951-1955 аспиранти ҳамин донишкада, 1955-1957 муаллими калони кафедраи таърихи Институти педагогии шаҳри Термиз (Узбекистон), 1957-1960 мудири кафедраи марсизм-ленинизми Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимӣ‎ дарс додааст, 1961-1979 досенти кафедраи таърихи КПСС-и Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин, 1979-1989 профессори кафедраи комунизми илмии ИДПД буд. Аз соли 1990 дар Донишгоҳи давлатии Қурғонтеппа аз таърихи Тоҷикистон дарс медиҳад.
Доманаи пажӯҳишаш таърихи охири асри XIX ва аввали асри ХХ-ихалқитоҷик, дигаргуниҳои иқтисодию иҷтимоии даврони шӯравӣ, хоса равнақи ирригатсия ва ғайраро фаро мегирад.
Бо ордени Ситораи Сурх ва медалҳо қадр ёфтааст.

Осор
----

* Очерки истории Хисарского бекства конца XIX и начала ХХвв. –Сталинабад, 1959;
* К вопросу о феодальных отношениях в Хисарском бекстве Бухарского ханства в конце XIX начале ХХ вв. –Сталинабад, 1959;
* Деятельность Коммунистической партии по развитию ирригации в Таджикистане (1924-1938). – Д. 1972;
* Деятелность Компартии Таджикистана поразвитию ирригации в республике (1924-1941 гг): Дисс… доктора истор. наук. – М. 1972;
* Развитие ирригации Советского Таджикистана в период упрочения социализма. – Д. 1975;
* Таърихи обёрии водии Вахш (1930-1990). – Д. 2003.
*

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. – Душанбе, 2017. – 728 с.
Шаблон:Сурати Комил Мусофиров**Комил Мусофиров** — омӯзгор

Зиндагинома
-----------

Комил Мусофиров соли 1937 дар ноҳияи Тоҷикобод таваллуд шуда, аз аввалин хатмкардаҳои факултаи шарқшиносӣ (забонҳои Осиё ва Аврупо)-и ДМТ дар солҳои 1958—1963 мебошад. Ӯ инчунин муҳассили яксолаи Донишгоҳи Бағдод буда, зиёда аз 50 сол дар кафедраи филологияи араби ДМТ ба ҳайси омӯзгори забон ва адабиёти араб кор кардааст.

Комил Мусофиров тӯли 12 сол, аз 1983 то 1995 раҳбарии факултаи шарқшиносии ДМТ-ро ба уҳда доштааст.

Осор
----

Комил Мусофиров муаллифи зиёда аз 50 мақолаи илмиву тадқиқотӣ ва беш аз 20 китобро аз арабӣ ба тоҷикӣ ва русӣ тарҷума кардааст. Аз ҷумла «Китоби дарсии забони арабӣ» (1975), «Маҷмуаи ҳикояҳо ва латифаҳои арабӣ» (1970), «Ҳикояҳои арабӣ», «Шарораи аввалин», «Ном ва номгузорӣ» маҳсули қалами Комил Мусофиров мебошанд.

Ҷоизаҳо
-------

Комил Мусофиров барои хидматҳои шоёнаш дар замони шӯравӣ бо «Нишони аълочии мактабҳои олии СССР», медали «Барои меҳнати шуҷоатнок» ва дар замони истиқлол ба унвони фахрии «Корманди шоистаи Тоҷикистон» мушарраф гаштааст.

Эзоҳ
----
**Хуморӣ** ( дар гуфтугӯ *бодун* ) — ҳолати умумие аст, ки дар аксари мавоқеъ пас аз миён рафтани асари нашъаҷот ё маскурот ба фард даст медиҳад.

Сабабшиносӣ
-----------

Сабабҳои хуморӣ дақиқ маълум нест. Этанол боиси пайдоиши пешоб мешавад (диурези зиёд), ки ба дарди сар, хушк шудани даҳон ва ҳисси хастагӣ ва таб оварда мерасонад.

Омили дигаре, ки ба хуморӣ мусоидат мекунад, ташаккули таркиби этанол дар ҷигар мебошад:

Этанол → Атсеталдегид → Кислотаи сирко
Аворизи равонии хуморӣ иборат аст аз: беҳавсалагиву бадхулқӣ, сардард, изтиробу нигаронӣ, беқарорӣ, бадхулқӣ ё каҷхулқӣ,бехобӣ, надоштани тамаркузи комил ва афсурдагӣ.

Аворизи ҷисмии хуморӣ иборат аст аз: қайъкунӣ, пархошгарӣ, заъфи зиёд, дилдардӣ, таҳвили рафтани муваққати биноӣ, сӯзиши шадиди панҷаҳо ва ё қафаси сина, беиштиҳоӣ, афзоиши масрафи сигор, исҳоли шадид ва равон шудани шикам.

Табобат
-------

Барои рафъи хуморӣ аксар вақт доруҳои аз дорухона барои дарди сар, ба монанди аспирин ё ситрамон, истифода мешаванд. Аммо, дар ҷаҳони муосир доруҳои бехатар низ мавҷуданд, ки ба пешгирии хуморӣ мусоидат мекунанд ва инчунин ҷигарро аз таъсири зараровари машрубот муҳофизат мекунанд.

Як қатор доруҳое мавҷуданд, ки ҳамчун доруҳои мушаххаси рафъи хуморӣ пешбинӣ шудаанд.

Мушкилот
--------

Синдроми хуморӣ, ки дар муҳити хона ва бо доруҳои халқӣ табобат карда мешавад, аксар вақт боиси пайдоиши мушкилот мегардад:

* Беморӣ — аз марҳилаи беморӣ, бештар ба майзадагии дараҷаи II ё III вобаста буда, вайроншавии системаи марказии асабро пешгӯӣ мекунад.
* Аритмия — сабаби маъмултарини норасоии шадиди дилу раг мебошад, дар ҳолатҳои вазнин, хусусан дар беморони гирифтор, он метавонад боиси марг гардад.

Дар санъат
----------

Дар соли 2019, дар Загреби Хорватия аввалин Осорхонаи хуморӣ кушода шуд. Дар музей ашёе намоиш дода мешавад, ки одамони мастшуда субҳ пас аз нӯшидан пайдо карданд.

Ниг. инчунин
------------

* Аломатҳои хуруҷ
* Синдроми Жислин
* Чарлз Буковский

Истинод
-------

* "Ҳанговер. rf "
* Олимони Донишгоҳи Йоханесбурги Олмон: Доруи табиӣ барои овезон пайдо карданд // 1 майи соли 2020

Эзоҳ
----

1. ↑  *G. Prat, A. Ana, М. Sánchez-Turet* Alcohol hangover: a critical review of explanatory factors(англ.) // Human Psychopharmacology: Clinical and Experimental : journal. — 2009. — 1 June (vol. 24, no. 4). — P. 259—267. — doi:10.1002/hup.1023. — PMID 19347842.
2. ↑  Robert Swift, Dena Davidson. Alcohol Hangover: Mechanisms and Mediators. 5 апрели 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 январи 2022.
**Адади таҳвил** — нисбати суръати узви барандаи механизм ба суръати узви пайрави он. Ҳангоми чархзании навардҳо ифодаи адади таҳвил чунин аст: ки дар он w1 ва n1 – суръати кунҷӣ ва адади гардиши наварди баранда, w2 ва n2 – суръати кунҷӣ ва адади гардиши наварди пайрав мебошад. Адади таҳвилро бо андозаҳои геометрии механизм, ки тарҳи онро тавсиф медиҳанд, низ ифода кардан мумкин аст. Масалан, барои таҳвили фриксионӣ ё тасмагии устувонашакл адади таҳвил чунин аст: i=D2/D1, дар он D2 – қутри шкиви пайрав ва D1 – қутри шкиви дохилӣ; барои таҳвили чархҳои дандонадор i=z2/z1 аст, ки дар он z2 – адади дандонаҳои чархи пайрав, z1 – адади дандонаҳои чархи баранда мебошад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**«Ашколу-л-олам»** ё «Ашкол — ул — олам» (ар. أشکال العالم‎, *шакли олам*) — асари ҷуғрофиявии давраи Сомониён, ки ба қалами Абулқосим Ҷайҳонӣ тааллуқ дошта, ба забони арабӣ иншо шудааст.

Баъзе муҳаққиқон муаллифи «Ашколу-л-олам»-ро намояндаи дигари хонадони маъруфи Ҷайҳониён — Абӯабдуллоҳ Ҷайҳонӣ мешуморанд. Теъдоде аз донишмандон онро китоби Ибни Балхӣ донистаанд, ки гӯё Ҷайҳонӣ бо унвони дигар (яъне «Ашколу-л-олам») онро ба номи худ забт намудааст. «Ашколу-л-олам» аз муқаддима ва 25 иқлим иборат буда, оид ба авзои ҷуғрофиёии табиию иқтисодии мамолики Шарқи исломӣ маълумот медиҳад. Тарҷумаи форсии он садаи XIII бо фармони ҳокими Бухоро Алихоҷа аз ҷониби Алӣ ибни Абдуссаломи Котиб анҷом дода шудааст. «Ашколу-л-олам» соли 1989 дар Теҳрон ба табъ расидааст.

Донистаниҳо
-----------

* Ҷуғрофиёнависони машҳур чун Муқаддасӣ, Ибн Ҳавқал, Идрисӣ, Ибн Рушт, Гардизӣ ва нависандаи гумноми китоби «Ҳудуд-ул Олам», аз осори нодири «Ашкол ул-олам» истифода намудаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Махкамов Саидкул Суяркулович*. Тaвсифи Истaрaвшaни aҳди Сомониён дaр илми тaърихнигорӣ (2015). Проверено 10 май 2018.
2. ↑  Аҳрор Мухторов. Амирон ва вазирони Сомонӣ. — Душанбе, 1997, — с. 62.

Сарчашма
--------

* Ашколу-л-олам // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

Адабиёт
-------

* Абулқосим Ҷайҳонӣ — Сомониён дар оинаи таърих [Китоб]. — Хуҷанд : Ношир «Раҳим Ҷалил», 1998. — Ҷилди II : саҳ. 39-78. (kmt.tj Бойгонӣ шудааст 13 ноябри 2017  сол.)
**Киндер-сюрприз** (итол. *Kinder Sorpresa*, «ҳадяи кӯдакона», аз олм. *Kinder* — «кӯдакон») — тухм аз шоколад бо туҳфа, ки дар дарунаш бозича ҷойгир шудааст. Тамғаи тиҷоратӣ ба ширкати итолиёии *Ferrero* тааллуқ дорад. Офарандаи «киндер-сюрприз» Виллям Саличе мебошад, вай дар корхонаи қаннодии *Ferrero* зиёда аз 40 сол, аз соли 1960 то ба нафақа баромаданаш, соли 2007 кору фаъолият намудааст. Виллям Саличе шахси бовариноки соҳибмулк Микеле Ферреро буд. Истеҳсоли тухмҳои шоколадиро ин ширкат аз соли 1972 ба роҳ мондааст.

Бозичаҳо аз «Киндер-сюрприз» ҳамчун ашёҳо барои коллексия чи дар байни калонсолон ва чи дар байни кӯдакон маъруфият доранд.

Ҳарсол ширкати *Ферреро* зиёда аз сад намудҳои гуногуни ҳадяҳоро барои муштариён пешниҳод мекунад.

Фикри ба даруни тухм ҷойгир кардани бозичаҳо қабл аз киндер-сюрприз низ вуҷуд дошт.

Тухми шоколади, ки 
аз дарунаш бозича ҳамчун туҳфаи ҷолиб барои кӯдакон ва ҳаводорони Киндер-сюрприз бароварда шудааст.

Бехатари
--------

Тухмҳои *Kinder Surprise*, ки ширкати итолиёвии *Ferrero* истеҳсол мекунад, бо мақсади бехатарӣ, барои бози кардан ба кӯдакони аз 3 сола поён иҷозат дода намешаванд. То ин ки кӯдакон бозичаҳои хурдакакро, ки дар даруни тухми шоколадини *Kinder Surprise* ҷойгиранд, фурӯ набаранд.

Нигаред низ
-----------

* Бозича
* Шакалод

Эзоҳ
----
**Алптегин** (926—970) — асосгузори давлати Ғазнавиён.

Зиндагинома
-----------

Аз ғуломони турктабори давлати Сомониён ва минбаъд сипаҳсолори бузурги Хуросон. Алптегин аз ғуломӣ ва нӯкари қаторӣ то ба мансаби ҳоҷибӣ расид. Замони хурдсолии амир Абдулмалик ҳокимият асосан дар дасташ буд. Алптегин корҳои давлатиро бо маслиҳати вазири аъзам Балъамӣ, ки яке аз дӯстони наздикаш буд, ба иҷро мерасонд. Абдумалик барои суст гардидани мавқеъ ва аз пойтахт дур кардани Алптегин соли 961 ӯро волии Хуросон таъйин кард, вале худи ҳамон сол Мансур ибни Нӯҳ ба тахт нишаста, Алптегинро аз ин вазифа барканор намуд.

Алптегин ҳокимияти Мансурро эътироф накарда, муваққатан ба Балх рафт, лашкар орост ва соли 962 қӯшуни Мансурро шикаст дод. Баъдан ба Ғазна юриш карда, сулолаи ҳукмронро торумор намуд ва ба давлати нави мустақил асос гузошт, ки дере нагузашта ба давлати бузурги Ғазнавиён табдил ёфт. Соли 962 Алптегин аз Балх сӯи Ҳинд ҳаракат карда бахшҳое аз ин сарзамини паҳноварро ба тасарруфи худ даровард ва молиёти зиёдеро бар ҳокимони маҳаллӣ бор кард ва ҳамин сол дар таърих соли таъсиси давлатдории Ғазнавиён маҳсуб мешавад. Пас аз марги Алптегин фарзандаш Исҳоқ ибни Алптегин ба ҷойи падар нишаст, баъди як сол амири пешини Ғазнин – Абуалии Ловие ӯро ронд, вале бо мадади амири сомонӣ Мансур ибни Нӯҳи Сомонӣ дубора ба фармонравоии Ғазнин баргумошта шуд. Пас аз чанде як ғуломи дигари туркзабон – домоди Алптегин Сабуктегин бо барқарорсозии подшоҳӣ дар хонадони худ силсилаи Ғазнавиёнро комилан истиқрор бахшид.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Баҳромшоҳи Ғазнавӣ** (1117-1153) — яке аз охирин султонҳои Давлати Ғазнавиён. 
Баҳромшоҳ дар миёнаи асри XII аз афзудани иқтидори сулолаи Ғуриён ва шуҳрат ёфтани Қутбиддин Маҳмуди Ғурӣ тарсида, вайро бо роҳи фиреб ба Ғазна даъват кард ва ӯро ба ҳабс гирифта, пас аз чанде заҳр дода ҳалок намуд.. Барои гирифтани интиқом аз бародари хеш Алоуддин Ҳусейни Ғурӣ лашкари зиёде ҷамъ намуда зидди Баҳромшоҳи Ғазнавӣ ҷанг сар кард. Алоуддин Ҳусейн соли 1150 ба Баҳромшоҳи Ғазнавӣ шикасти ҳалкунанда расонида шаҳри Ғазнаро забт намуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Б.Ғ. Ғафуров Тоҷикон. Китоби дуюм. \_ Душанбе, 2008,- с. 414

|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
Дипломи магистр дар Русияи муосир
**Магистр** (аз лотинӣ: magister — сардор, муаллим, роҳбар) — дараҷаи таҳсилоти олии касбӣ, ки пас аз супоридани имтиҳони давлатӣ ё ҳимояи рисолаи магистрӣ ба хатмкунандагони муассисаҳои олии касбии таълимӣ медиҳанд. Магистр, асосан, ба соҳаи муайяни илм машғул шуда, корҳои илмӣ-тадқиқотӣ мебарад ва аз рӯи ихтисос дар муассисаҳои таълимӣ, илмӣ ва дигар вазифаҳое, ки ба сатҳи таҳсилоташ мувофиқанд, кор мекунад.

Унвони **Магистр** ба шахсоне, ки дараҷаи "Бакалавр" гирифтаанд ва дар магистратураи макотиби олӣ таҳсил намудаанд, дода мешавад.

*\* Шумо донишҷӯ ё омӯзгор? Дар лоиҳаи **Мактабҳо ва донишгоҳҳо** иштирок кунед.

Нигаред низ
-----------

* Магистратура
* Бакалавр

Эзоҳ
----

1. ↑  Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ" Боби якум. Моддаи 2. Мафҳумҳои асосӣ.

Пайвандҳои беруна
-----------------

* Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон

| Унвон ва дараҷаи илмӣ |
| --- |
| Бакалавр · Магистр · Номзади илм · Доктори илм · Дотсент · Профессор · Академик |
**Абутайиби Мусъабӣ Муҳаммад ибни Ҳотам** (? – 938) — шоири форс-тоҷик. **Абутайиб** куния ва **Мусъабӣ** тахаллусаш мебошад.

Зиндагинома
-----------

Аз ишораҳову тавсифҳои сарчашмаҳои адабӣ (масоли, «Лубоб-ул-албоб»-и Муҳаммад Авфии Бухороӣ) бармеояд, ки шахси донишманд, соҳибмаърифат ва сиёсатмадор будааст. Аз шеъри дар васфи Рӯдакӣ сурудааш маълум мешавад, ки бо ин шоир дӯстӣ ва рафоқат доштааст. Бо шахсияти дигари бонуфузи дарбори Сомониён – Балъамӣ низ дӯст буд. Ҳамроҳи вай корҳои вазорат ва рисолати амир Насри II-ро иҷро мекардааст. Гардезӣ дар «Зайн-ул-ахбор» меорад, ки Абутайиби Масъабӣ маъзул шудани Балъамӣ (907) ва ба ҷойи ӯ омадани вазир Абуалии Ҷайҳониро намехост. Боре ба фармони амир мухолифат кард ва ба қатл расид.

Ашъор
-----

Абутайиби Масъабӣ шоири қасидасаро буд. Ба забонҳои форсии тоҷикӣ ва арабӣ шеър мегуфт. Ашъори арабиаш дар «Ятимат-уд-даҳр»-и Саолибӣ оварда шудаанд. Байти зерин намунае аз шеъри ӯст:

Ҷаҳоно, ҳамоно фусунию бодӣ,
Ки бар кас напоию бо кас насозӣ.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абутайиби Мусъабӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Некрӯз Шодӣ Сафарзода** (Тав. 27.06.1989) – муаррих, номзади илмҳои таърих, муҳаррири Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи миллии тоҷик

Зиндагинома
-----------

* Соли 2012 факултаи таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси хатм намуд.
* Солҳои 2014 – 2018 аспиранти шуъбаи таҳсили ғоибонаи Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониши Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.
* Солҳои 2012–2015 ба ҳайси веростор-саҳифабанди шуъбаи комплектатсия, муҳаррири редаксияҳои фарҳанг, таърихи Муассисаи давлатии Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи миллии тоҷик фаъолият кардааст.
* Аз соли 2015 то ҳол Мудири редаксияи донишномаҳо барои кӯдакон ва наврасони Муассисаи давлатии Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи миллии тоҷик.
* Ҳамзамон аз соли 2020 дар вазифаҳои лаборант, ходими хурд, ходими илмӣ ва ходими калони илмии Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш-и Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон кор кардааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Пажӯҳишгари сарчашмаҳои таърихӣ, ҷуғрофиёи таърихӣ ва таърихи сиёсии асрҳои миёнаи Эрон ва Осиёи Марказӣ.

Некрӯз Шодӣ Сафарзода муаллифи як монография «Ҷуғрофиёи таърихии давлати Сомониён». (Бо хатти кириллӣ ва форсӣ). Душанбе,«Эр-граф», 2022, 292 с.

Беш аз 30 мақолаи илмӣ ва илмӣ-оммавӣ доир ба таърих, ҷуғрофиёи таърихӣ, таърихнигорӣ, сарчашмашиносӣ ва методҳои таҳқиқоти таърихӣ, кишваршиносӣ ва мардумшиносӣ, ки дар ҷилдҳои [[Энсиклопедияи миллии тоҷик] (ҷилдҳои 3–11), Донишномаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (Душанбе, 2021), Донишномаи мухтасари кӯдакон ва наврасон (Душанбе, 2016) нашр шудаанд. Баргардонкунандаи ҷилдҳои 7 ва 16-и «Таъриху-р-русули ва-л-мулук»-и Муҳаммад ибни Ҷарири Табарӣ (Душанбе, 2014), «Масолик ва-л-мамолик»-и Ибни Хурдодбеҳ (Душанбе, 2022) ва «ал-Булдон»-и Ибни Возеҳи Яъқубӣ (Душанбе, 2022) аз хатти форсӣ ба кириллӣ. 

Ҳамчунин, мураттиби донишномаҳои «Ахтаршиносӣ» (Душанбе, 2022), «Ахтарони илм» (Душанбе, 2022) барои кӯдакон ва наврасон. Узви ҳайати муаллифони лоиҳаҳои миллии «Таърихи халқи тоҷик» ва «Мероси фарҳангии Хуросони Бузург» дар Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш-и Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон. Узви ҳайати таҳририяи Энсиклопедияи миллии тоҷик.

Эзоҳ
----

1. ↑  Сафарзода Некрӯз Шодӣ
**Абулмасали Бухороӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик (асри 10).

Зиндагинома
-----------

Ӯ аз ҳамасрону ҳамсуҳбатони Абулмуайиди Балхӣ ва Сипеҳрии Бухороӣ будааст. Аз ашъори ӯ ҳамагӣ 20 байти пароканда боқӣ мондааст. Аз абёти парешони ӯ бармеояд, ки вай асосан дар навъҳои ғазал, қасида ва маснавӣ шеър эҷод мекардааст. Ашъораш аз лиҳози мазмун панду ахлоқӣ ва ишқӣ мебошанд. Чанд намуна аз абёти ӯ:

Касе беайб набвад дар замона,
Рутабро раста бошад дар миёнасри
Нуқли мо хӯшаи ангур буду соғар — сафҷ,
Булбулу сулсул ромишгар бар даст асир.
Чу гардад огаҳ хоҷа зи корномаи ман,
Ба шаҳриёр расонад сабук чакомаи ман.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абулмасали Бухороӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ, Д. 2007.