recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Биплан
**Биплан** — тайёраест бо ду қаноти ҳаракатдиҳанда, ки болои ҳам ҷойгир шудаанд.

Чунин ҷойгиршавии қанотҳо барои зиёд кардани масоҳ. умумӣ ва қувваи болобардор дар ҳолати кам будани парзании қанот имкон медиҳад. Ба Биплан нисбат ба моноплан барои парвозу фурӯдойӣ хатти дави кӯтоҳтар лозим аст. Вале муқовимати аэродинамикии он бузургтар мебошад. Ғайр аз ин, қаноти тайёраҳо, одатан, аз чӯб сохта, бо матоъ печонида мешуданд. Бинобар мустаҳкам набудани чунин қанотҳо масоҳ. онҳоро калон кардан ё муҳаррики пурқувват гузоштан мумкин набуд. Тадриҷан солҳои 30 садаи 20 ба ҷойи тайёраҳои чӯбӣ монопланҳои филиззии нисбатан мустаҳкам сохта шуданд. Бародарон Райт бори аввал соли 1903 бо дастгоҳи «Флайер-1» парвоз карданд. Дар ҳолати аз қаноти боло хурдтар будани қаноти поин онро «якунимплан» меноманд. Бипланҳое, ки қанотҳояшон болои ҳам ҷойгир нестанд, «Биплантандем» ном доранд (Масалан самолёти Бёрт Рутан «Квики»). Яке аз бипланҳо (якунимпланҳо)-и маъмул дар Ҷумҳурии Тоҷикистонтайёраи Ан-2 («кукурузник») буд, ки дар хоҷагии халқ васеъ истифода мешуд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Черный Г. Г. Газовая динамика. М. 1988;
* Шавров В. Б. История конструкций самолетов в СССР 1938—1950 годов. М. 1988;
* П. Бауэрс. Летательные аппараты нетрадиционных схем. М. 1991.

Сарчашма
--------

* Биплан / М. Холов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Кӯҳистон** - ё мулкҳои болооби Зарафшон: Фалғар, Мастчоҳ, Фон, Киштут 
ва Могиён, ки дар нимаи дуюми асри XIX мулкҳои ниммустақил (аз аморати Бухоро) буданд.

Таърих
------

Ҳукумати подшоҳии Русия барои забт намудани мулкҳои Зарафшонии аморати Бухоро дастаи ҳарбии "Эъзомияи Искандаркӯл" ро соли 1870 ташкил намудааст. Мардуми он мулкҳо, - навиштааст муаррих Намоз Ҳотамов, - агарчанде ҳама тоҷиканд, вале ҳокимони онҳо байни худ доимо меҷангиданд ва қувваи мудофиавии Кӯҳистонро хеле заиф гардонидаанд. Бинобар ин,дастаи ҳарбии "Эъзомияи Искандаркӯл" бо сарвари генерал А.К. Абрамов мулкҳои болооби Зарафшон: Фалғар, Мастчоҳ, Фон, Киштут ва Могиёнро забт намуда дар инҷо музофоти Зарафшонро бунёд намудааст.

Мавқеи ҷуғрофӣ
--------------

**Кӯҳистон** {вожаи ҷуғрофӣ} - Тоҷикистони Марказӣ, ноҳияи кӯҳиест дар қисми марказии, қаторкӯҳҳои Туркистон, Зарафшон, Ҳисор, Қаротегин (шохаи Ҳисор), инчунин 
хамиҳои байни онҳоро дарбар мегирад. Аз ҷиҳати маъмурӣ қисми зиёди Кӯҳистон ба ҳудуди ноҳияи Панҷакенту Айнӣ ва Мастчоҳ дохил мешавад.

Манобеъ
-------

1. ↑  Н.Ҳотамов. Таърихи халқи тоҷик ( аз солҳои 60-уми асри XIX то соли 1924). - Душанбе, 2007, с.23
2. ↑  Донишномаи Ҳисор. - Душанбе: "Ирфон", 2015, - с. 309

Нигаред
-------

Эъзомияи Искандаркӯл
**Кӯчаи Соҳилӣ** — кӯча дар шаҳри Душанбе, пойтахти Тоҷикистон, дар ноҳияи Фирдавсӣ қад-қади рӯдхонаи Душанбе (аз ғарб) ҷойгир буда, 5 километр тӯл дорад.

Тавзеҳ
------

Роҳ ҳаракати дуҷониба дорад, ки ҳар яки он 2 хатти қатор ва дар байни онҳо девор дорад. Аз ин роҳ нақлиёти ҷамъиятии рақамҳои 11 ва 14 мегузаранд.

Роҳ рост аст, аммо мисли мор гардиш дорад. Роҳ соли 2015 таъмиру барқарор карда шуд. Роҳ аз тарафи ҷануби кӯчаи Асадулло Ғуломов (супермаркети «Ёвар») оғоз шуда, дар чорроҳаи кӯчаи Ҷомӣ, ки маҳаллаи 61 ҷойгир аст, ба охир мерасад. Кӯча аз он сабаб чунин ном гирифтааст, ки вай аз қад-қади дарёи Душанбинка (Варзоб) мегузарад. Он инчунин бо кӯчаҳои Абай ва Мушфиқӣ ва Шерозӣ бурида мешавад. Дар роҳ ҳаракати нақлиёт чандон зиёд нест.

Эзоҳ
----
**Теҳронҷелес** - номи ғайрирасмии яке аз маҳаллаҳои бузурги эронинишини калони шаҳри Лос Анҷелес аст. ин маҳалларо "Эрони кучак" низ мехонанд. 

Як мағоза дар Теҳронҷелес
Номи расмии ин ноҳия Вествуд (Westwood) мебошад. Ноҳияи машҳури Беверли Ҳилз (Beverly Hills) низ ғолибан ҷузъи Теҳронҷелес маҳсуб мешавад.

  

Тибқи гузоришҳои Радиои Миллии Амрико (NPR), то 20 дар сад ҷамъияти кулли Беверли Ҳилзро муқимони эронӣ ташкил медиҳанд. Коди телефони ин минтақа 310 мебошад, ки бо пеш шумораи 4 он мухатаси ин минтақа аст. Коди почтаи ин минтақа 90210 ва 90211 аст.

Пешина
------

Ин истилоҳ ба киноя дар мавриди худ Лос Анҷелес ба далели ҳузури бисёри эрониҳо низ ба кор меравад ва ба хусус пас аз воқеаи инқилоби соли 1979, ва мавҷи муҳоҷирини эронӣ ба ин навоҳӣ шева пайдо кард.

Хоҳархондагӣ дар шаҳри Теҳрон ва Лос Анҷелес
--------------------------------------------

Лозим ба ёдоварист, ки соли 1350 хуршедӣ ва пеш аз инқилоби соли 1979, ду шаҳр Теҳрон ва Лос Анҷелес шаҳрҳои хоҳархонда эълом шуда буданд.

Манобеъ
-------

<references>

1. ↑   Living in Tehrangeles: L.A.'s Iranian Community : NPR
**Лоҳутӣ** — кӯчаест дар ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе.

Дар қисми ҷанубии соҳили чапи дарёи Душанбе, дар ҳудуди маҷмаъаи меъмориву муҷассамаи Садриддин Айнӣ дар майдони ҳамноми он (соли 1980 сохта шудааст) воқеъ гаштааст. Дарозиаш — 1 км. Кӯчаи Айниро
бо кӯчаи Беҳзод дар самти шимолу ҷануб мепайвандад. Он яке аз куҳантарин кӯчаи шаҳр буда, солҳои 50-ум сохта шудааст.

Дар қисмати миёнаи кӯча Бозори Шоҳмансур ва дар муқобили он бинои Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, болотар аз он Кумитаи ҳолатҳои фавқулода, бонки давлатии «Амонатбонк», ҶДММ «Тоҷиксодиротбонк», ҶДММ «Зайнаббибӣ», ҶДММ «Файзулло Абдуллоев», 2 кӯдакистон мавҷуданд.

Қариб дар тамоми тӯли кӯчаҳое, ки кӯчаи Лоҳутиро убур мекунанд (масалан, ба номи Нисормуҳаммад ва Фаридуддини Аттор) фурӯшгоҳҳо сохта шудаанд. Дар мавзеъи пайвастани кӯчаи Лоҳутӣ ва Беҳзод, аз тарафи ғарб, гулгашти «Бӯстон» ҷой гирифта, кунҷи кӯчаро дар тарафи шарқ Осорхонаи геология ишғол кардааст.

Ба поси хотири шоири тавоно Абулқосим Лоҳутӣ номгузорӣ шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абулқосим Лоҳутӣ // Донишномаи Душанбе. — Д.: СИЭМТ, 2016. — С. 132. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.

| ⚙️ Flag of Tajikistan.svg Кӯчаҳои Душанбе |
| --- |
| Ноҳияҳо | Исмоили Сомонӣ • Сино • Фирдавсӣ • Шоҳмансур |  |
| Хиёбонҳо | Рӯдакӣ • Сино • Саъдии Шерозӣ • Неъмат Қаробоев • Исмоили Сомонӣ |
| Майдонҳо | Абӯалӣ ибни Сино • Дӯстӣ • Неъмат Қарабоев • Парчами Миллӣ • 800-солагии Москва • Садриддин Айнӣ • Рӯдакӣ |
| Кӯчаҳо | Аҳмади Дониш • Лоҳутӣ • Соҳилӣ • Шотемур • Абдулаҳад Қаҳҳоров |
| Маҳаллаҳо | 82, 112 ва ғ. |
**Кӯчаи Абдулаҳад Қаҳҳоров** — яке аз кӯчаҳои дарозтарини шаҳри Душанбе — пойтахти ҷумхурӣ ба шумор меравад, ки пештар «40-солагии Тоҷикистон» ном дошт. Кӯчаи Абдулаҳад Қаҳҳоров дар қад-қади дарёи Душанбе, рост дар маркази географии шаҳр воқеъ аст.

Тавзеҳ
------

Дарозии кӯчаи Абдулаҳад Қаҳҳоров қариб 9 километр ва бараш дар баъзе ҷойхо ба 15—20 метр мерасад. Кӯча аз шимол оғоз ёфта, дар ҷануб ба охир мерасад. Аз шимол бо хиёбони Саъдии Шерозӣ пайваст шуда, дар ҳудуди ноҳияи Рӯдакӣ ба охир мерасад. Дар охири кӯча 2 пайраҳа мавҷуд аст, ки яке ба самти маркази ноҳияи Рӯдакӣ ва дигаре ба самти шаҳри Ваҳдат меравад.

Таърих
------

Кӯча ба шарафи ходими ҳизбиву давлатӣ — раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон дар солҳои 1961—1973 гузошта шудааст. Ӯ соли 1913 дар ноҳияи Конибодом таваллуд шуда, соли 1984 дар Душанбе вафот кардааст.

Нақлиёт
-------

Аз кӯчаи Абдулаҳад Қаҳҳоров микроавтобусҳои № 11, 44, 1, 5, 14 ва аз қисми шимолиаш микроавтобусҳои № 13, 33 ва 2 мегузаранд.

Сохтмону муассисаҳо
-------------------

Дар қад-қади кӯчаи Абдулаҳад Қаҳҳоров муассисаҳои зерин воқеъ гардидаанд:

* Корхонаи коркарди гӯшт (Мяскомбинат);
* Тарабхонаи Урумчӣ;
* Тарабхонаи «Файзия»;
* Автосалони Hyundai;
* Тарабхонаи Шоира Люкс;
* Тарабхонаи 1001.

Кӯчаҳои ҳамшафат
----------------

Кӯчаи Абдулаҳад Қаҳҳоров кӯчаҳои зерини шаҳри Душанберо мепайвандад:

* кӯчаи Фучик,
* кӯчаи Абай,
* хиёбони Ҷомӣ.

Эзоҳ
----
**Ақд** — аҳд, созиш, гиреҳ, паймон ва истилоҳи динӣ, ин ҷо асосан ба маънои никоҳ аст. Ақди никоҳ бастан яке аз талабҳои муҳими тарзи ҳаёти мусулмонӣ буда, ин маросим барои домодшаванда ва арӯсшаванда бояд дар ҳузури мулло ва падарвакилҳо сурат гирад. Мулло ҳангоми бастани ақд вазифадор аст, ки пас аз хондани хутбаи никоҳ розигии тарафайнро се маротиба пурсон шавад. Дар сурати хомӯш мондани арӯсшаванда ба ҷои ӯ розигии яке аз ҳамроҳон ва ё падарвакили ӯ низ кифоя аст. Ақди никоҳ ҳамон вақт иҷобат мегардад, ки агар тарафайн аз қонуну қоида ва талаботи ислом роҷеъ ба ҳаёти оилавӣ пурра бохабар бошанд. Нигар низ Никоҳ.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Наск** (лот. Lens culinaris) — рустаниест маъмул. Пояаш рост ё каме хам, баландиаш 20 – 55 см.

Тавсифоти биологӣ
-----------------

Баргаш майдаи мӯякдор, гулаш хурд, сафед, гулобӣ ва бунафши кабудча. Наск худ аз худ ва ба воситаи ҳашарот гардолуд мешавад. Ғилофакаш кӯтоҳи ромбшакл, ду-се (баъзан як) дон дорад. Донаш мудаввари барҷаста, андоза ва рангаш дар навъҳои гуногун ҳар хел мешавад. Аз рӯи ҳаҷми донаш наскро ба калондона (5,5 – 9 мм) ва майдадона (2 – 5,5 мм) тақсим мекунанд. Дони расидаи хушки наск аз 23 то 32% сафеда, то 60% оҳар, то 2,5% равған, аз 2,5 то 5% клечатка, витамини В1 ва В2 дорад.

Хосияти ғизоӣ
-------------

Наск барои аксар мардуми Осиё манбаи асосии ғизои сафедадор аст. Ғизонокии наск баробари нон ва ҳатто гӯшт мебошад.

Хосияти шифоӣ
-------------

Наскро аз қадимулайём чун рустании шифобахш мешиносанд ва истифода мебаранд. Сафедаи дони он аз сафедаи таркиби гӯшт бештар аст. Ғайр аз ин дар таркиби наск ба миқдори зиёд карбогидратҳо, намакҳои минералӣ, клетчатка вуҷуд доранд. Табибони Руми Бостон наскро барои муолиҷаи бемориҳои меъда ва асаб кор мефармуданд. Бо ҷӯшоби рақиқи он қабзияти шикамро табобат мекарданд; ҷӯшоби ғафси он давои дарунбанд маҳсуб мешуд. Бо ҷӯшоби наск ҳамчунин бемории санги гурда ва амрози ҷигарро даво мебахшиданд. 
Бино ба гуфтаи табибони халқӣ наск хусусияти поксозӣ дорад; боднок, дерҳазм аст, фишори баланди хунро паст мегардонад, боиси дидани хобҳои мушавваш мешавад. Наскро дар об ҷӯшонда бо он ғарғара кунанд, пухтани даҳон ва дарди гулӯро шифо мебахшад. Истеъмоли наск барои бемориҳои узвҳои сина, шуш, сурфа ва дарди аъзои қафаси сина даво аст. Наск – ро кӯфта бо оби карам хамир карда гузошта банданд, варами пистонро мегардонад, шири дар он шахшударо таҳлил медиҳад; агар онро бо асал хамир карда гузошта банданд, захмҳои чуқур ва фурӯрафтаро шифо мебахшад. Истеъмоли наск ба ашхоси гирифтори амрози меъда, қулинҷ, бавосир ва душвор пешобкунанда ҷоиз нест.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Леонтев В.М. Чечевина, Л. 1966;
* Қосимов Ҷ.Қ. (ва диг.), Зироатҳои Тоҷикистон, Д. 1975;
* Зоҳидов Ҳ. Канзи шифо, Д. 1998.
**Ақаллияти миллӣ, ақаллияти этникӣ (**англ. Ethnic minority**)** — шакли умумияти миллию этникӣ, ки дар ҳолати ҷудо гаштани қисм ё гурӯҳе бар асари тағйири сарҳад, муҳоҷирати ихтиёрӣ ё муҳоҷирати маҷбурӣ ба амал омадааст. Ақаллияти миллӣ аз воҳиди давлатию миллӣ бенасибанд, онҳоро бо мафҳуми «халқҳои хурд» набояд ҳаммаъно донист, зеро онҳо қисми халқҳое мебошанд, ки воқеан дар ҳудуди мамлакати дигар зиндагӣ дошта, соҳиби шакли давлатдории миллии хеш мебошанд. Аҳолии таҳҷоии камшумори мамлакатҳои гуногун (масалан ҳиндуҳои Америка) ҳам ақаллияти миллӣ ба шумор намераванд, чунки дар ҳудуди этникии худ зиндагӣ намуда, воҳиди маъмурию сиёсӣ ва миллии дигар надоранд, одатан ҳамчун субъекти мустақили муносибатҳо эътироф гардидаанд, ба сифати умумияти давлатофарин дар доираи муносибатҳои минтақавӣ ё сатҳи локалӣ пазируфта шудаанд. Шумора аломати фарқкунандаи ақаллияти миллӣ нест, як қисм аз миллион нафар зиёдаанд, гурӯҳе аз чанд ҳазор беш нестанд. Дар шароити давлати мутамаддин ақаллияти миллӣ барои ҳимояи манфиатҳои худ иттиҳодияи ҷамъиятӣ таъсис дода, мекӯшанд ба раванди сиёсӣ таъсир расонанд, ҳарчанд ин иттиҳодияҳо аксаран ҷанбаи фарҳангӣ доранд. Дар баъзе мавридҳо онҳо аз доираи ваколатҳои худ берун баромада, ба масоили сиёсию ҷамъиятӣ даст мезананд, намояндагони худро ба мақомоти давлатию қонунбарор сафарбар намуда, ба воситаи онҳо барои ҳалли масъалаҳо талош меварзанд. Намояндагони ақаллияти миллӣ ҳамчун шаҳрванд ҳақ доранд дар шакли инфиродӣ ва ҳам дастаҷамъӣ бевосита ва пайваста дар равандҳои ҳокимиятӣ ва шаклҳои дигари корҳои давлатӣ иштирок намоянд, аммо мансубият ба ақаллияти миллӣ ҳеч гоҳ онҳоро дорои ҳуқуқҳои фавқулода намегардонад. Давлатҳои миллӣ наметавонанд аксарият ва ақаллиятро дар як сатҳ нигоҳ доранд. Миллате, ки бо номаш давлат муаррифӣ мегардад, яъне миллати давлатофарин наметавонад ақаллияти миллиро дар баробари худ эътироф кунад. Дар акси ҳол давлати миллӣ моҳият ва мазмунашро гум менамояд. Умуман, муносибатҳои байниҳамдигарии миллати асосӣ ва Ақаллияти миллӣ аз сатҳи тамаддун ва гуманизми миллати давлатофарин вобаста аст. Дар сиёсати ҷаҳонӣ муносибат бо ақаллияти миллӣ асосан дар доираи «Эъломия дар бораи ҳуқуқҳои шахсоне, ки ба ақаллиятҳои миллӣ ё этникӣ, динӣ ва забонӣ тааллуқ доранд», ки комиссия оид ба ҳуқуқи инсони СММ соли 1992 ва «Конвенсияи ҳудудӣ дар бораи ҳимояи ақаллиятҳои миллӣ», ки Шӯрои Европа соли 1994 қабул кардааст, муайян карда мешавад.

Акалияти милли чист
-------------------

Адабиёт
-------

* Абдулатипов Р. Г. Национальный вопрос и государственное устройство России, М. 2000;
* Национальные меньшинства Таджикистана: проблемы и перспективы, Д. 2002.

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Насриддин Шаропов** (5 майи соли 1928, гуз. Қӯшҳавзи шаҳри Самарқанд — 14 ноябри соли 1998, шаҳри Самарқанд) — забоншинос, омӯзгор, доктори илми филология (1975), профессор (1977), «Аълочии маорифи халқи Ӯзбекистон» (1982), Муаллими хизматнишондодаи Ҷумҳурии Ӯзбекистон (1995), профессори фахрии Донишгоҳи давлатии Самарқанд.

Зиндагинома
-----------

Омӯзишгохи муаллимтайёркунии Самарқанд (1944), факултети филологияи тоҷику ӯзбеки УДС (ҳоло — ДДС) ба номи А. Навоиро хатм кардааст (1949). Ходими илмии Институти навташкили тадқ. илмии мактаби Душанбе (1949—1950), омӯзгори УДТ ба номи В. И. Ленин (ДМТ), муаллими забон ва адабиёти ӯзбекии мактаби шабонаи коргарҷавонони № 3 шаҳри Душанбе (1950—1953), омӯзгори Донишкадаи педагогии Самарқанд (1953—1957), ходими адабии маҷаллаи «Мактаби советӣ» (1957—1958), котиби масъули маҷаллаи «Мактабҳои ибтидоӣ» (1958—1959), ходими хурди илмии ИЗА ба номи Рӯдакии АИ Тоҷикистон (1959—1965). Соли 1985 ба зодгоҳаш шаҳри Самарқанд кӯчидааст. Профессори кафедраи забон ва адабиёти тоҷикии Донишгоҳи давлатии Самарқанд (1986—1998).

Осори илмӣ
----------

Соли 1964 дар мавзӯи «Вожаҳои русию байналмилалӣ дар забони тоҷикӣ» рисолаи номзади дифоъ намудааст. С. 1975 дар мавзӯи «Роҳҳои инкишофи таркиби луғавии забони адабии ҳозираи тоҷик» рисолаи док. ҳимоя кардааст. Муаллифи бештар аз 300 асару мақолаи илмӣ ва тақриз доир ба забоншиноси ва методикаи таълими забон ва адабиёти тоҷик. Қариб 100 мақолаи илмӣ, маърӯзаю гузориш ва тақризҳояш дар Ӯзбекистон ба забони ӯзбеки гардонда шудаанд. Муаллифи рисолаҳои илмии

* «Инкишофи лексикаи забони ҳозираи тоҷик» (1972),
* «Забони русӣ- забони байналмилалӣ» (1980),
* «Луғати русӣ-тоҷикии истилоҳоти бинокорӣ» (бо ҳамқаламии А. К. Комилов, Т. К. Ҷӯраев, 1982), «Луғати мухтасари русӣ-тоҷикӣ барои тайёрии ибтидоии ҳарбӣ» (бо ҳамқаламии И. Александров, Е. Шепетева, 1983).

Дар 50 конференсияву симпозиуми байналхалқӣ маърӯзаҳои илмӣ кардааст.

Сарчашма
--------

* Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе, 2013, с.157
Ҳолати тиббӣШаблон:SHORTDESC:Ҳолати тиббӣ

**Аҳвалӣ**, **олусӣ**, **каҷчашмӣ** (страби́зм, аз юн.-қад. στρᾰβής — *каҷ*, ё ҳетеротропи́я, аз юн.-қад. ἕτερος — *дигар* + юн.-қад. τροπή, τροπά — *гардиш*) — ҳолати чашм, ки дар натиҷаи он хатти биниши як чашм ба ашёи дидашаванда равон шуда, чашми дигар ба тарафи бинӣ (Аҳвалиӣ наздикшаванда) ё пешонӣ (Аҳвалиӣ дуршаванда) мегардад.

Аҳвалӣ дар натиҷаи ихтилоли кори мушакҳои чашм пайдо мешавад. Дар синни 2–3-солагӣ фаъолияти якҷои ҳар ду чашм босуръат ташаккул меёбад. Аҳвалӣ низ маҳз дар ин давра ба амал меояд. Низоми ҳамкории ҳар ду чашм аз таъсири осебу бемории мағзи сар, зарбаи рӯҳӣ (тарс), номукаммалии оптикии чашм (дурбинӣ ва наздикбинӣ) метавонад вайрон шавад. Ба пайдоиши аҳвалӣ баъзан бемориҳои сироятӣ (сурхча, махмалак, хуноқ, грипп ва ғайра) мусоидат мекунанд. Ҳангоми аҳвалӣ танҳо чашми солим фаъол буда, чашми олус аз фаъолият мемонад. Аҳвалиро ҳар чӣ зудтар табобат кунанд, барқарории босира бештар мегардад. Барои табобати аҳвалӣ аз номукаммалии оптикии чашм пайдошуда табиб пеш аз ҳама ба бемор ҳамроҳ айнак доштанро тавсия медиҳад. Айнакро ба кӯдакон аз 1,5–2-солагӣ таъйин мекунанд. Агар дар давоми 1–2 соли айнакӣ будан аҳвалӣ бартараф нашавад, пас, ҷарроҳӣ бояд кард. Барои ҷарроҳӣ синни 4–6-солагӣ бештар мувофиқ аст. Аксар вақтҳо ҷарроҳӣ аҳвалиро бартараф мекунад, вале барои барқарор сохтани баробаркории муътадили ҳар ду чашм машқҳои махсус лозиманд.

Сари вақт тафтиш кардани фаъолияти босира тадбири асосии пешгирии аҳвалӣ аст. Агар кӯдак ба ашё хам шуда нигоҳ кунад ё онҳоро ба чашм наздик оварда бинад, ӯро ба табиби чашм нишон додан лозим. Тадбирҳои беҳдошти умумӣ – сайру гашт дар ҳавои тоза, дуруст ташкил кардани истироҳати тобистонӣ, машғул шудан ба варзиш барои пешгирии аҳвалӣ заминаи мусоид фароҳам меоварад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Кащенко Т. П. Глазодвигательный аппарат. М. 2002;
* Ковылин В. В. Хирургическое лечение псевдоптоза при вертикальном косоглазии. М. 2002.

Сарчашма
--------

* Аҳвалӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Кӯчаи Аҳмад Дониш** — дар шаҳри Душанбе, пойтахти Тоҷикистон, яке аз кӯчаҳои маълуми шаҳр аст. Сабабаш ин, ки дар наздикии фурудгоҳи байналмилалии Душанбе қарор дорад.

Аҳмади Дониш  нависандаи тоҷик, ки дар охири асри XIX дар шаҳри Бухоро зиндагӣ мекард, ва ин кӯча ба номи у номида шудааст. Ин кӯча дорои дарозии 1,9 километр аст ва аз ҷануб ба шимол (аз ҷониби фурудгоҳ то хиёбони Рӯдакӣ) роҳнамоӣ дорад.

Дараҷаи миёна аз кӯча 10 метр аст ва 4-шоҳроҳ барои ҳаракати нақлиёт дорад. Дар канори кӯчаҳо чароғҳои кӯл, чӯбҳои об, дарахтонҳои зебо ва пиёдагардон ҷойгир шудаанд. Дар ин ҳолат 4 адад чароғакҳои нақлиётӣ ва 6 пиёдагард дар ин роҳ қарор доранд. Сатҳи ҳаракати автомобил дар ин кучаи Душанбешар нисбатан паст арзёбӣ мешавад. Роҳҳои асфалтпӯш ва як пул низ дорад.

**Дар кӯча чунин биноҳо вуҷуд доранд:**

1. Фурудгоҳи байналмилалии Душанбе;
2. Маркази тиҷоратии Техносила;
3. Мактаби №3;
4. Тарабхонаи – "OK".

**Кӯчаи Аҳмади Дониш бо кӯчаҳои зерин бархурд дорад:**

1. кӯчаи Мастонгулова (пештар Титов);
2. кӯчаи Менжинский;
3. кӯчаи Моёншо Назаршоев;
4. кӯчаи Садриддин Айнӣ;
5. кӯчаи Дӯстии халқҳо.

Нигаред
-------

* Феҳристи кӯчаҳои Душанбе

Эзоҳ
----
**Насруллоҳи Асадулло** - рӯзноманигор, нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1988)

Зиндагинома
-----------

**Насруллоҳи Асадулло** 14 августи соли 1951 дар деҳаи Чоркӯҳи ноҳияи Исфара ба ҷаҳон омадааст. Соли 1973 шуъбаи журналистикаи факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро хатм кардааст. Баъдан корманди рӯзномаву ҳафтаномаҳои «Тоҷикистони Советӣ», «Коммунист Таджикистана», «Комсомольская правда», «Маданияти Тоҷикистон», «Адабиёт ва санъат», «Литературная газета» ва Ҳукумати ҷумҳурӣ будааст. Насруллоҳи Асадулло соли 1995 аз олам даргузашт.

Эҷодиёт
-------

Муаллифи маҷмӯаи ҳикояҳои ҳаҷвии «Имтиҳон» (Маскав, 1980), «Санҷиш» (Олмон, 1982), «Дӯстон барои чӣ лозим?» (1986), «Овози шинос» (1988) ва ғ. мебошад. Мақолаву очеркҳои публитсистиаш борҳо ба табъ расидаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 42 ISBN 978-99947-2-379-9
**Ақдасия** (форсӣ: اقدسیه‎) — яке аз маҳаллаҳо дар шимолу шарқи Теҳрон ва Шемирон аст. Ин маҳалла дар ноҳияи 1-и Шаҳрдории Теҳрон ва Шаҳристони Шемиронот аст.

Таърих
------

Дар гузашта заминҳои Ақдасия ба хазинадори Носируддиншоҳ тааллуқ дошт, ки пас аз додани он ба ҳамсари Носируддиншоҳ Амина Ақдас, ин вилоят Ақдасия ном гирифт.

То оғози давраи Мухаммадризошоҳ бахши зиёди аз заминхои Ақдасия ё ба кишоварзӣ бахшида шуда буданд. Ободии зиндаги дар Ақдасия аз омадани ашроф ба маҳалла бармегардад. Пас аз ин дар махалла сохти сохтмонҳо вусъат ёфт. Ба гунае, ки то инқилоби 1979 дар Ақдасия аз заминњои кишоварзї осоре намонд.

Эзоҳ
----

1. ↑  نسخه آرشیو شده. 17 январи 2023 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 1 феврали 2018.
**Кӯҳ** — барҷастагии хушкие ки баландиаш аз 200 метр зиёд буда дорои қулла, нишебӣ, ва доманаҳо аст.

Маъмулан кӯҳ нисбат ба тепа дорои сарошебии бештаре аст. Кӯҳҳо бар асари заминсохти сафҳаӣ ё оташфишонхезӣ ташкил мешаванд. Ин нируҳо метавонанд ба сурати мавзеъе сабаби боло омадани сатҳи замин шаванд. Кӯҳҳо ба оҳистагӣ ва ба далели асари рӯдхонаҳо, шароит обуҳавоӣ ва яхчолҳои табиӣ дучори фарсоиш мешаванд. Андак кӯҳҳои ба шакли қуллаҳои мунфарид дида мешаванд ва бештар онҳо дар қолаби риштакуҳ вуҷуд доранд.

Кӯҳҳо
-----

Mount McKinley (Denali) in Alaska (USA).
A satellite view of the Alps, a mountain range in Europe.
The Olympic Mountains, Washington state, USA
1. Кӯҳҳои Алп
2. Кӯҳҳои Анд
3. Кӯҳҳои баландӣ Тоҷикистон
4. Кӯҳҳои Карпат
5. Кӯҳҳои Кавказ
6. Кӯҳи Казбек
7. Ҳимолой
8. Кӯҳҳои Пиреней
9. Кӯҳҳои Серхарсанг
10. Кӯҳҳои Урал
11. Кӯҳҳои Помир
12. Кӯҳҳои Рила
13. Кӯҳҳои Атлас
14. Кӯҳҳои Аҳаггар
15. Кӯҳҳои Алтай
16. Кӯҳҳои Джугджур
17. Кӯҳи Элбрус
18. Кӯҳҳои Мая
19. Аппалачи

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз Википедияи Форсӣ

Пайвандҳо
---------

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Кӯҳ***
**Ақвоми Эронзамин** (форсӣ: اقوام ایران‌زمین‎) — ба мардумоне гуфта мешавад, ки дар замони бостон дар ҳитаи шоҳаншоҳии Эрон зиндагӣ мекарданд. Ин қаламрави шоҳаншоҳӣ дар замонҳои гуногун яксон набуда (дар даврони ҳукмронии Ҳахоманишӣ ва Дурониён густардаком будааст). Вале, дар қаламрави ашконӣ ва сосонӣ ба тағйироти ками ҳудудӣ 900 сол яксон будааст. Дар торихи муштараки муҷаб иштироки ин ақвом дар бархе русум ва ойинҳо шудааст. Аз назари забонӣ низ, аксари ин ақвом эронизабон буданд ва равоҷи забони паҳлавӣ (ё порсии миёна) дар ин қаламрав боиси бештар наздикшавии забони ин ақвом шудааст.

Ақвоми қаламрави Ҳахоманишӣ дар санг нивиштаҳои Тахти Ҷамшед омадааст кb ин фtҳрист бадин шарҳ аст:

* Порсҳо
	+ Ачумиҳо
* Модҳо
* Лидиҳо
* портиҳо
* арабҳо
* юнониҳо
* арманиҳо

Нигаред низ
-----------

* Эронзамин

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз Википедияи форсӣ
2. ↑  Аз Википедияи форсӣ
Маросими ба имзо расидани Аҳдномаи ризоияти ҷомеаи Тоҷикистон 9 марти соли 1996 дар шаҳри ДушанбеМаросими ба имзо расидани Аҳдномаи ризоияти ҷомеаи Тоҷикистон 9 марти 1996 дар шаҳри Душанбе
**Аҳдномаи ризоияти ҷомеъаи Тоҷикистóн** — яке аз ҳуҷҷатҳои сиёсие, ки баҳри сулҳ, ваҳдат ва таҳкими истиқлоли Тоҷикистон дар таърихи 9 марти соли 1996 дар шаҳри Душанбе ба имзо расидааст.

Баимзорасии аҳднома
-------------------

Аҳдномаи ризоияти ҷомеаи Тоҷикистонро Президенти Тоҷикистон, Раисони палатаҳои парламенти кишвар (Маҷлиси Олӣ) ва роҳбарони 32 ҳизби сиёсӣ, ҳаракатҳои ҷамъиятию динӣ, илмию эҷодӣ ва иттиҳодияҳои ҷамъиятии маданию миллӣ имзо намудаанд. Мақсади Аҳдномаи ризоияти ҷомеаи Тоҷикистонро бунёди иттиҳоди иҷтимоию сиёсӣ ва миллии тамоми бошандагони Тоҷикистон, ҷомеаи кушода, озод ва гуногунандешӣ ташкил медод. Вазифаҳои асосии Аҳдномаи ризоияти ҷомеаи Тоҷикистон ба таври зайл муайян гардида буданд: ба даст овардани сулҳ миёни шаҳрвандон, ризояти миллӣ ва ҷамъиятӣ дар ҷомеа; таъмини бартарии ҳуқуқу озодии инсон нисбат ба ҳама арзишҳои дигар; таъмини бартарии Сарқонун ва меъёрҳои ҳуқуқии маъмул. Инчунин дар матни Аҳдномаи ризоияти ҷомеаи Тоҷикистон қоидаҳои асосӣ, уҳдадориҳои ширкатдорони он, тартиби амалӣ сохтани шартнома, масъулияти ширкатдорони Аҳдномаи ризоияти ҷомеаи Тоҷикистон дар амалӣ гаштани он ва тартиби ба воқеият табдил ёфтани мақсадҳо ва вазифаҳои Аҳдномаи ризоияти ҷомеаи Тоҷикистон бо низоми муайян мавриди таҳлил ва таркиб қарор гирифтаанд.

Дар аввал ба Аҳдномаи ризоияти ҷомеаи Тоҷикистон, асосан роҳбарони ташкилотҳои сиёсӣ ва ҷамъиятие имзо гузоштанд, ки бо ҳукумат дар муқовимат қарор нагирифта буданд ва онҳо аз бисёр ҷиҳатҳо бо мақомоти ҳокимияти давлатӣ дар ҳамбастагӣ фаъолият доштанд. Инчунин роҳбарони ташкилотҳои зиёди ғайрисиёсӣ ба Аҳдномаи ризоияти ҷомеаи Тоҷикистон имзо гузоштанд. Баъдтар, дар раванди амалисозии ҳадафҳои Созишномаи барқарор намудани сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон ва таъмини минбаъдаи ваҳдати миллӣ иттиҳодияҳои мухолифини ҳукумат низ ба Аҳдномаи ризоияти ҷомеаи Тоҷикистон шарик гардиданд. Онҳо кӯшишҳо ба харҷ медиҳанд, ки ризоят ва ваҳдати ҷомеаи Тоҷикистон таъмин бошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Движение национального единства и возрождения Таджикистана. Д. 1997;
* Изҳорот дар бораи истиқлоли давлатии Ҷум­ҳурии Тоҷикистон // Cадои мардум. 1991;
* Конституция Республики Таджикистан. Д. 2003;
* Общее соглашение об установлении мира и национального согласия в Таджикистане. Д. 1997.

Сарчашма
--------

* Аҳдномаи ризоияти ҷомеаи Тоҷикистон / Г. Зокиров // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
Нассау "Atlantis Hotel", Ҷазираҳои Бағама
**Нассау** (англ. Nassau; ['nasɔː] — пойтахти Ҷазираҳои Бағам, маркази иқтисодӣ ва фарҳангӣ, ва бузургтарин шаҳри кишвар.

Аҳолӣ — 274 400 нафар (2016) (177-ум ҷой дар ҷaҳон).

Масоҳат — 13 878 км² (156-ум ҷой дар ҷaҳон).

Таърихи таъсис — соли 1695

Таърих
------

Ҷуғрофия
--------

Иқтисодёт
---------

Мардум
------

Аҳолии ҷазираҳои Бағам асосан бағамиҳоянд (85 %) — аз авлоди ғуломони зангӣ; 10 % — инглисҳои маскуншуда ва боқимонда аз Осиё ва мамлакатҳои испанизабони Амрикои Лотинӣ. Аҷдоди бағамиҳо ба қабилаҳои гуногуни Африқо мансуб буда, онҳоро аз он ҷо мустамликадорони англис дар асрҳои 17-19 овардаанд. Забони расмӣ — англисӣ. Аксарияти диндорон католиканд. Аҳолиаш нобаробар ҷой гирифтааст, 70%-и аҳолӣ дар ҷазираи Ню-Провиденс ва 15 % дар ҷазираи Бағами Калон маскун шудаанд. Зичии миёнаи аҳолӣ дар 1 км² — 22,4 нафар. Дарозумрӣ ба ҳисоби миёна — 65,6 сол, аз ҷумла занҳо — 69,1 ва мардҳо — 62,2.

Пайванд
-------

Инҷоро ҳам бингаред
-------------------

 
Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи 
***Нассау*** дорад

Эзоҳ
----

  



| Пойтахтҳои Амрикои Шимолӣ |
| --- |
| Бастер | Белмопан | Бриҷтаун |  Вашингтон | Гавана | Гватемала | Кастрис | Кингстаун | Кингстон | Манагуа | Мехико | Нассау | Оттава | Панама | Порт-о-Пренс | Порт-оф-Спейн | Розо | Сан-Салвадор | Санто Доминго | Сан-Хосе | Сент-Ҷонс | Сент-Ҷоржес | Тегусигалпа |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)
* Treccani
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 4521938-2
* J9U: 987007547810505171
* LCCN: n79077387
* NKC: ge493920
* VIAF: 148911449
* WorldCat VIAF: 148911449

 |

 |
**Áҳли китóб** (ар. اهل الكتاب‎, Аҳлу-л-Китоб – пайравони Китоби осмонӣ) — дар Қуръон касоне, ки дар байни мусулмонон ва мушрикон (бутпарастон) қарор доранд.

Аҳли китоб пеш аз ҳама яҳудиёну насрониён буда, фақат дар як оят (2:62) собитиён низ бо онҳо якҷо зикр карда шудаанд. Дар ибораи Аҳли китоб манзур аз вожаи «Китоб» Таврот ва Инҷил мебошанд. Дар замони футӯҳоти исломӣ бо зардуштиён низ ҳамчун ба аҳли Китоб муносибат карда мешуд. Минбаъд дар баъзе кишварҳо давлати исломӣ барпо мегардад, вале қисме аз аҳолӣ ғайримусулмон мемонданд (масалан дар Ҳиндустон) ва муносибати давлат бо ин қисми аҳолӣ низ аз рӯйи аҳкоми муносибат бо Аҳли китоб анҷом меёфт. Ақидаи исломӣ дар бораи Аҳли китоб чунин аст, ки китобҳои осмонӣ – Таврот, Забур, Инҷил ба онҳо фиристода шуд, вале онҳо ин китобҳоро, бахусус он ҷойҳоеро, ки дар васфи пайғамбари ислом (с) ва пешгӯии омадани ӯ буданд, ҳамчунин оятҳоеро дар бораи пайғамбар будани Исо – писари Марям (а), фарҷоми кор ва меъроҷи ӯ ва дигарро таҳриф карданд.

Муносибати мусалмонон бо аҳли Китоб
-----------------------------------

Масъалаҳои алоқаманд бо муносиботи мусулмонон ва Аҳли китоб дар дохили кишварҳои исломӣ, аз қабили ҳаром ё ҳалол будани хӯроки Аҳли китоб, издивоҷ бо онҳо, ҷоиз будан ё набудани сохтмонҳои маъбадҳои нави онҳо ва ғайра дар асоси аҳкоми фиқҳ ба низом дароварда мешавад. Дар замони Хилофат Аҳли китоб ҳамчун аҳли зимма ё зиммиён зери ҳимояи давлат қарор доштанд, озодона ба ибодот, муомилот ва таълими динии худ мепардохтанд, маъбадҳо доштанд, ҳамчун зиммӣ ҷизя медоданд ва мақому ҳолоти онҳо дар шаҳру деҳот ҳамон буд, ки онро фиқҳ барои мардуми ҷизядеҳ муайян кардааст. Ба ҳар ҳол вазъияту шароити Аҳли китоб дар кишварҳои исломӣ нисбат ба вазъияту шароити аҳолии ғайринасронии кишварҳои насронӣ, ҳатто нисбат ба насрониёни ғайрикатоликӣ дар кишварҳои католикӣ басо беҳтар буд. Ислом аз оғози таърихи худ то кунун бо кишварҳои ғайриисломӣ, бахусус Ғарб муносибатҳои худро дар асоси аҳкоми марбут бо Аҳли китоб ба роҳ мегузорад. Дар асоси назария ва амалияи аҳкоми марбути Аҳли китоб имрӯз давлатҳои исломии Шарқ бо давлатҳои ғайриисломии ҷаҳон муносибатҳои сиёсӣ-дипломатӣ, иқтисодӣ, ҳарбӣ, фарҳангӣ ва ғайра барқарор мекунанд, дар созмонҳо ва анҷуманҳои расмӣ ва ғайрирасмӣ ширкати фаъол доранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ақҳавон** (лот. Matthióla), **гули ақҳавон**, **уқҳувон** — навъе аз рустаниҳои як ё бисёрсолаи ороишӣ.

Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
---------------------

Пояаш рост, баргаш борики нештаршакл ё дарозрӯя (канораш ҳамвор ё паррадор). Гулҳои дуҷинсаи сода ё сербарги якранг ва ё гуногунранг (сафед, зардча, қаҳваранг, гулобинамо ва ғайра) дорад.

Гунаҳо
------

Дар Тоҷикистон 5 намудаш (М. bucharica. М. Chenopodiifolia, М. integrifolia, М. obovata, М. Czerniokovskae) мерӯяд.

Дар гулбоғу хиёбонҳои шаҳру деҳоти ҷумҳурӣ 2 намуди ақҳавон — ақҳавони боғӣ (М. incana) ва шаббӯй (М. bicornis) чун гули ороишӣ парвариш карда мешавад. Ақҳавони боғӣ навъҳои зиёд дорад. Баъзе навъҳои ақҳавони боғӣ аҳромшакл буда, 35 — 160 см қад мекашанд. Олимон навъҳои нави ақҳавонро офаридаанд, ки сергулу зебо буда, аз аввали баҳор то сармои тирамоҳ, дар гулхонаҳо бошад, тамоми сол шукуфта тухм мебанданд.

Парвариш
--------

Барои интихоби навъи дилхоҳи ақҳавон тухми нешзадаи онро 2 −3 шаборӯз дар хонаи салқин (7 — 12°С) нигоҳ медоранд. Аз тухми нешзадаи тухмпаллааш зардча ниҳолҳое мерӯянд, ки гулбаргаш бисёр аст; аз тухмии нешзадаи тухмпаллааш сабз бошад, ниҳолҳои гулашон 4-гулбарга месабзанд. Барои нашъунамои мӯътадили ақҳавони боғии навруста гармхонаро тез-тез шамол дода, гоҳ-гоҳ об мондан лозим. Ниҳолҳои кӯчатбобро дар гармхона аз рӯи тартиби 3 x 3 см мешинонанд. Кӯчатҳои минбаъдаро ба тубакҳои қутрашон 7 — 9 см шинонда, дар гармхона мегузоранд. Ақҳавон дар замини офтобрӯяи намиаш мӯътадилу ҳосилхез хуб нашъунамо мекунад. Онро дар замини сернам ва нав поруандохта парвариш намекунанд, зеро ин боиси пайдоиши касалии фузариоз мегардад. Тухмии дар гармхона моҳи март нешзада тобистон, тухмии моҳи май кошта, тирамоҳ ва тухмии моҳҳои июл — август кошта баҳори соли оянда гул мекунад. Кӯчати ақҳавонро дар миёнаҳои моҳи апрел ва аввали май аз рӯи тартиби 20 x 30 см мешинонанд. Тухмии ақҳавонро 5 сол ва аз ин ҳам зиёд нигоҳ доштан мумкин.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Декоративные растения СССР, М. 1986.

Сарчашма
--------

* Ақҳавон // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ақида** - ( аз калимаи юнонӣ-ideal) он чизе ки дида мешавад, Афлотун ақидаро нақшаҳои монанди ашёҳо, мавод, молҳо, ки дар майна меғунҷад, номида буд. Аз руйи фаҳмиши Кант ақида фаҳмиши ақлонист, ки он аз руйи фаҳмиши ҳиссӣ ба ягон ашё монанд нест (яъне ба мисли озодӣ, ҷовидонӣ, Худо, фикр, тасаввурот, мақсад, нақша).

**Ақида** - баҳодиҳӣ, баёни нуқтаи назар, шарҳ, инчунин изҳори андеша оид ба муносибат ба зуҳурот, раванд ва ё шахсият аст, ки дар онҳо хулосаи тасдиқшаванда ё радшавандаи далелҳо вуҷуд надорад.

Нигаред низ
-----------

* Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон
* Ховар
* Азия-Плюс

Эзоҳ
----

1. ↑  Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи матбуот ва дигар воситаҳои ахбори омма. Моддаи 1. Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, с. 2013 №3. 24 Декабри 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 6 марти 2016.
Аҳдофи Рушди Устувор як ибтикори Созмони Милали Муттаҳид
**Аҳдофи Рушди Устувор** (англ. Sustainable Development Goals) (бо намоди ихтисор SDGs) бо унвони расмӣ Дигаргун Сохтани Ҷаҳони Мо: Дастури Кор 2030 барои тавсеъаи пойо (англ. Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development) ва ё Санади 2030 ЮНЕСКО (англ. Agenda 2030) маҷмуаъи аз аҳдофе ҳастанд, ки ба оянда марбут мешаванд. Руасои давлатҳо, намояндагони баландпояи ниҳодҳои тахасусии Созмони Миллали Муттаҳид ва ҷомеаъи маданӣ дар сентябри соли 2015 гирди ҳам омаданд ва дар Маҷмуаъи Умумии Созмони Миллали Муттаҳид, Дастури Кории Рушди Устувори 2030-ро тасвиб карданд. Ин дастури кори, ки ҷойгузини Аҳдофи Рушди Ҳазора шуд.

Аҳдоф
-----

1. Бидуни фақр
2. Бидуни гуруснагӣ
3. Саломатии матлуб
4. Кайфияти омузиш
5. Баробарии ҷинсӣ
6. Оби солим (тоза) ва беҳдошт
7. Энержии арзон (дастрас) ва таҷдидпазир
8. Кор ва иқтисоди хуб (устувор)
9. Зерсохти хуби нововарӣ (Саноат, Навоварӣ ва Зерсохт)
10. Коҳиши нобаробарӣ
11. Шаҳрҳо ва ҷомеаъи устувор
12. Истифодаи амн аз манобеъ
13. Иқдом дар бораи обу ҳаво
14. Уқёнусҳои пойдор (устувор)
15. Истифодаи пойдор аз замин
16. Сулҳ ва адолат
17. Ҳамкориҳои дар тавсеъаи пойдори (устувор)

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* J9U: 987008729711005171
* LCCN: no2015169237
* NKC: ko2017972111
* VIAF: 207145857943223021150
* WorldCat VIAF: 207145857943223021150

 |
**Биолаборатория** — озмоишгоҳи биологӣ, муассисаест, ки бо мақсади ҳифзи зироати кишоварзӣ аз касалиҳо, алафҳои бегона ва ҳашароти зараррасон таъсис дода мешавад.

Биолабораторияҳои вилоятӣ, ноҳиявӣ ва корхонавӣ (дар муассисаҳои истеҳсолию хоҷагиҳо) вуҷуд доранд. Биолаборатория бо асбобу олоти техникӣ, маводди кимиёӣ ва диг. воситаҳои мубориза бо мавҷудоти зараррасони кишоварзӣ, касалии рустаниҳо, алафҳои бегона муҷаҳҳаз мебошанд. Дар биолаборатория тадбирҳои босамари мубориза бо зараррасонҳои кишоварзӣ дарёфт ва иҷрои онҳо назорат карда мешаванд. Бо мақсади муборизаи биологӣ бо ҳашароти зараррасони пахта ва диг. зироатҳо дар биолаборатория ҳашароти фоиданок (мас. барои маҳв кардани тухми пулакчаболҳо трихограмма, барои нест кардани кирми ғӯза габробракон ва ғайра)-ро мепарваранд. Дар биолабораторияи Институти зоология ва паразитологияи АИ КТ ҳашароти муфид, мас. трихограммаро дар тухми миттаи ғалладона зиёд мекунанд. Истифодаи ин гуна ҳашарот муҳитро аз ифлосӣ ҳифз менамояд. Дар биолабораторияҳои хоҷагиҳои сабзавоткор барои маҳв кардани сафедболаки гармхонаҳо занбӯруғҳои махсус парвариш карда мешаванд. Ғайр аз ин, дар биолабораторияҳо барои муҳофизати рустанӣ аз воситаҳои кимиёӣ (мас. дендробатсиллимен, энтеробактерин ва ғайра) истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Биолаборатория // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**«Аҳдномáи Гандумáк»**, **«Муоҳидаи Гандумак»** — аҳдномае, ки пас аз ҷанги тӯлонӣ 26 майи 1879 байни ҳукуматдорони Англия ва Афғонистон баста шуд. Шоҳи Афғонистон Муҳаммад Яъқубхон ба он имзо гузошт.

Таърих
------

Гандумак, майи 1879. Аз чап ба рост: афсари бритониёӣ Ҷенкинс, дипломати бритониёӣ Каванари амири Афғонистон Яқубхон, сарфармондеҳи афғон Довудшоҳ, сарвазири Афғонистон Ҳабибуллоҳхон
Тибқи «Аҳдномаи Гандумак» барои ҳамаи онҳое, ки замони ҷанги афғонҳо ва англисҳо аз сиёсати Британияи Кабир ҷонибдорӣ кардаанд, афви умум эълон шуд. Вале аслан он дар маҷмӯъ дахолати Англияро дар умури дохилаи Афғонистон тақвият бахшид, аз ҷумла руфтуомади қабоили марзӣ байни Афғонистон ва Ҳинд бо иҷозати Англия сурат гирифта, дар Кобул дастаи низомии англис мустақар шуд, рафтуомади шаҳрвандони англис ба Афғонистон одӣ гардида, давлати афғонҳо вазифадор буд барои тоҷирони англис шароити зарурӣ муҳайё намояд. Дар Кобул телеграф бунёд ёфт, намояндагии Афғонистон назди Ноиби салтанати Англия дар Ҳинд боз шуд. Афғонистон ҳаққи иртиботро мустақиман бо давлатҳои дуру наздик надошт ва фақат бо маслиҳат ва таъйиди Ноиби салтанати Англия дар Ҳинд бо мамолики хориҷ робитаи дипло­матӣ, сиёсӣ ва иқтисодӣ барқарор карда метавонист. «Аҳдномаи Гандумак» норозигии ҷомеаи Афғонистонро афзуд ва муборизаи озодихоҳӣ вусъати тоза гирифт, байни мардум чун «муоҳидаи нангин» машҳур шуд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Халфин А. А. Провал британской агрессии (XIX в — нач. XX). М. 1959;
* Массон В. М. Ромодин В. А. История Афганистана. Т. 1-2. М. 1964-65;
* Бабахаджаев М. А. Борьба Афганистана за независимость. М. 1960.

Сарчашма
--------

* Аҳдномаи Гандумак // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Биржаи фондии NASDAQ** ё ба таври мухтасар NASDAQ, биржаи америкоӣ мебошад. Номи мазкур ихтисораи номи пурраи National Association of Securities and Dealers Automated Quotations аст. Бузургтарин биржаи электронӣ дар Иёлоти Муттаҳидаи Америка. Тақрибан 3700 ширкат дар NASDAQ намояндагӣ шудаанд, ки ин шумора ширкатро чун бузургтарин биржаи савдо дар ҷаҳон муаррифӣ мекунад.

Индексҳои NASDAQ
----------------

Дар NASDAQ на танҳо саҳмияҳои ширкатҳои бузурги технологӣ арзёбӣ мешаванд, аз ин рӯ низоми яклухти индексҳо ба вуҷуд омадааст, ки ҳар кадоме аз онҳо вазъиятро дар бахши дахлдори иқтисодиёт инъикос мекунанд. Ҳоло сездаҳ чунин индекс мавҷуд аст, ки нархгузории коғазҳои арзишдоре, ки дар низоми электронии NASDAQ фурӯхта мешаванд, ба онҳо такя мекунанд.

### Nasdaq Composite

Index Composite Nasdaq саҳмияҳои ҳамаи ширкатҳоеро дар бар мегирад, ки дар биржаи фондии NASDAQ арзёбӣ шудаанд (дар маҷмӯъ зиёда аз 5000 адад). Арзиши бозор ба таври зерин ҳисоб карда мешавад: шумораи умумии саҳмияҳои ширкат ба арзиши бозории як саҳм зарб карда мешавад.

### NASDAQ -100

Nasdaq-100 100 ширкати калонтаринро дар бар мегирад, ки саҳмияҳои онҳо дар биржаи фондии NASDAQ фурӯхта мешаванд. Индекс ширкатҳои бахши молияро дар бар намегирад. То 2021 сол 57% аз Nasdaq-100 ширкатҳои технологӣ ташкил мекунанд. Дар биржаи Nasdaq фонд зери аломати QQQ динамикаи Nasdaq-100-ро бо саҳеҳии баланд пайгирӣ мекунад.

### Индексҳои дигари NASDAQ

* Индекси NASDAQ Bank - барои ширкатҳои бахши бонкӣ
* Индекси биотехнологии NASDAQ - барои ширкатҳои тиббӣ ва фармасевтӣ
* Индекси компютерии NASDAQ - барои ширкатҳое, ки таъминоти барномавӣ ва дасгоҳии компютерҳоро таҳия мекунанд
* Индекси молиявии NASDAQ - барои ширкатҳои бахши молиявӣ, ба истиснои бонкҳо ва ширкатҳои суғурта
* NASDAQ Industrial Index - барои ширкатҳои саноатӣ
* Индекси суғуртаи NASDAQ - барои ширкатҳои суғурта
* NASDAQ Telecommunications Index - барои ширкатҳои телекоммуникатсионӣ.

Эзоҳ
----

1. ↑  Index Metology Nasdaq Composite. *indexes.nasdaqomx.com*. 6 январи 2022 санҷида шуд.
2. ↑  Five facts about the Nasdaq 100 index. *morningstar.com.au*. 6 январи 2022 санҷида шуд.
3. ↑  Best Nasdaq 100 Brokers Guide. *comparebrokers.co*. 6 январи 2022 санҷида шуд.
4. ↑  Invesco QQQ Trust, Series 1. *nasdaq.com*. 6 январи 2022 санҷида шуд.
5. ↑  Q: Why Did QQQQ drop a Q to Become QQQ?. *wsj.com*. 6 январи 2022 санҷида шуд.
**Биогеокимиё** (аз био... ва геокимиё) — як фасли геокимиё, ки амалиёти геокимиёии дар биосфера бо ширкати организмҳо рухдодаро меомӯзад.

Биогеокимиё на фард ё як намуди алоҳидаи организм, балки ҷамеи организмҳоро чун моддаи зинда мавриди таҳқиқ қарор медиҳад. Моддаҳои зинда дар рӯйи Замин нобаробар тақсим шудаанд. Дар баъзе мавзеъҳо миқдори онҳо кам, дар мавзеъҳои дигар хеле бисёр аст, мас. планктон дар баҳру уқёнус, рустаниҳо дар бешазор, гумус ва торф дар хок ва ғ. Массаи асосии моддаи зиндаро рустаниҳо ташкил медиҳанд. Онҳо тақрибан 1 дарсади шуои офтобро фурӯ мебаранд, ки қимати он баробари 3•1014 кг карбон аст. Ба таркиби моддаи зинда ҳамаи унсурҳои кимиёӣ ва изотопҳои онҳо дохил мешаванд. Вале массаи асосии ҳар кадом организмро миқдори ками ин унсурҳо, яъне унсурҳое, ки дар биосфера пайвастҳои фаъол ва зудҳал ҳосил мекунанд, мас. CO2, NH3, H2O, ионҳои H+, OH–, NO3–, SO42–, PO43–, Na+, K+, Ca2+ ва Mg2+--ро ташкил медиҳанд. Миқдори унсурҳое, ки дар биосфера пайвастҳои фаъол ва ҳалшаванда ҳосил намекунанд (мас. Ti, Zr, Th ва ғ..) дар таркиби организм кам аст. Ширкати моддаи зинда дар амалиёти биогеокимиёӣ мустақим ва ғайримустақим мешавад. Мас. баъди нобуд шудани организмҳо моддаи зинда дар ҳосил гаштани диатомит, оҳаксанг, ангишт, нафт ва ғ. бевосита ширкат меварзад. Рустаниҳои сабз дар натиҷаи фотосинтез атмосфераро аз оксиген ғанӣ мегардонанд. Обсабзҳои баҳрӣ йод захира мекунанд. Таъсири ғайримустақими организмҳо ва маҳсули фаъолияти ҳаётии онҳо ба амалиёти биогеокимиёӣ хеле гуногун аст. Микроорганизмҳо дар раванди оксидшавии оҳан, манган ва унсурҳои дигар иштирок намуда, боиси аз маҳлулҳои табиӣ таҳшин шудани онҳо мегарданд. Зери таъсири моддаи зинда бо мурури вақт амалиёти геокимиёӣ тағйир меёбанд. Мас. вақте ки дар Замин биосфера вуҷуд надошт, уран, ванадий ва германий дар таҳшиниҳои маъдани оҳан ҷамъ мешуданд. Баъди пайдо шудани биосфера онҳо дар баъзе навъҳои ангишт ва битумҳо низ гирд меоянд.

Дар раванди биогеокимиёӣ одам низ мақоми хосса дорад. Ҳар сол аз қаъри Замин ба сари ҳар нафар одам даҳҳо тон ҷинси кӯҳӣ истеҳсол карда мешавад. Одам ба таркиби кимиёӣ ва изотопии атмосфера, биосфера ва қишри замин таъсир мерасонад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Биогеокимиё // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Забонҳои** **оғузӣ (ӯғузӣ)** ё **ҷанубу ғарбии туркӣ** яке аз шаш шохаи забонҳои туркист. Асосан дар Осиёи Ғарбӣ ва Марказӣ ва инчунин дар Аврупои Шарқӣ паҳн шудаанд.

Пайдоиш
-------

Забонҳои муосири оғузӣ аз оилаи забонҳои олтойӣ, аз забони қадимаи оғузӣ пайдо шудаанд.

Таркиб
------

Мувофиқи энсиклопедияи Эроник, забонҳои Оғуз шомили инҳоянд: туркӣ, озарбойҷонӣ, хуросонӣ-туркӣ, туркманӣ ва лаҳҷаҳои афшарӣ.

Забонҳои оғузӣ, тибқи энсиклопедияи Британника, одатан ба се гурӯҳ тақсим мешаванд: ғарбӣ, шарқӣ ва ҷанубӣ. Гурӯҳи ғарбӣ туркиро дар бар мегирад (бо он дар Туркия, Кипри Шимолӣ, Балкан ва ғ. гуфтугӯ мекунанд) , озарбойҷонӣ (дар Озарбойҷон, Эрон ва ғайра) ва гагаузӣ (дар Молдова, Булғористон, вилояти Одессаи Украина ва ғайра). Ба гурӯҳи шарқӣ туркманӣ (дар Туркманистон ва кишварҳои ҳамсоя сухан меронанд) ва хуросонӣ-туркӣ (шимолу шарқи Эрон) дохил мешаванд. Гурӯҳи ҷанубӣ забони афшарӣ ва лаҳҷаҳои марбутро дар бар мегирад (дар Эрону Афғонистон суҳбат мекунанд).

Таснифи дохилӣ
--------------

Гурӯҳбандии дохилии забонҳои ба гурӯҳи оғузӣ дохилшуда душвор аст. Муқобилияти забони саларӣ нисбат ба дигар забонҳои оғузӣ ба миён меояд (зиёд ба лаҳҷаи салирии забони туркманӣ, ки як вақт як буданд, наздик аст). Қисми боқимондаи забонҳои оғузӣ дар асл, як контексти диалектиро ташкил медиҳанд, дар байни туркманӣ ва озарӣ, озарӣ ва туркӣ лаҳҷаҳои гузариш мавҷуданд. Забони гагаузӣ ба тариқи расмӣ ҳамчун шакли муосири забони печенеҷӣ тафсир мешавад ва забони озарбойҷонӣ ба забони туркӣ наздиктарин дониста мешавад. Тибқи таҳқиқоти охирин, тақсимоти забонҳои туркӣ ва гагаузӣ дар ибтидои асри XVII сурат гирифтааст ва минтақаи ҷудошавии лаҳҷаи озарбойҷонӣ асосан бо асри XVI нишон дида мешавад  (аммо аз садаи XIII ҷудо шудан гирифт).

Эзоҳ
----

1. ↑  История Востока. В 6 т. Т. 2. Восток в средние века. М. 2002.: "*В XIV—XV вв. с началом формирования азербайджанского тюрко-язычного этноса возникает и его культура […] Даже этническая граница между турками и азербайджанцами установилась только в XVI в. да и тогда она ещё окончательно не определилась.* "

Адабиёт
-------

* Баскаков Н. Забонҳои туркӣ. М. 1962 (дубора нашр шудааст, М. 2006);
* Э.Р.Тенишев (таҳрир). Грамматикаи муқоисавӣ-таърихии забонҳои туркӣ. Таҷдиди минтақавӣ. М. 2002;
* Забонҳои ҷаҳон. Забонҳои туркӣ. М. 1997, Бишкек, 1997.
**Бири́нҷ**, **гурунҷ**, **гуринҷ**, **гуранҷ** — маҳсулоти хӯрокии маъмул. Биринҷро аз шолии тухмӣ (Oryza sativa) мегиранд.

Таркиб
------

Дар таркиби Биринҷ. карбогидратҳо, сафеда, равған, насҷ (клечатка), оҳар, хокистар, моддаҳои пектинӣ, аминокислотаҳо, витаминҳои Е, В1, В2, В6, В15 ва микроунсурҳо мавҷуд мебошанд. Аз рӯйи шакл 3 навъи Биринҷ маълум аст: дарозрӯяи паҳн, дарозрӯяи борики тунук, гирда. Биринҷҳои дарозрӯяи паҳн ва дарозрӯяи борики тунук шаффофу ношаффоф, Биринҷи гирда шаффофу ношаффоф ва гарднок мешаванд. Сифати Биринҷро дар асоси дараҷаи намнокӣ, миқдори омехтаҳо ва дигар. нишонаҳо муайян мекунанд. Биринҷ ба ҳисоби миёна, 14 % об, 75,2 % карбогидрат (асосан крахмал), 7,7 % сафеда, 0,4 % равған, 2,2 % клетчатка ва 0,5 % хокистар дорад.

Дар Тоҷикистон
--------------

Дар Тоҷикистон навъҳои гуногуни Биринҷ аз ҷумла, девзира, оқпар, ҷойдорӣ, миёнколӣ, сурх ва ғ. маълуманд. Аз Биринҷ. таомҳои гуногун — палав, ширбиринҷ, шавла, мастоба, кичирӣ ва ғ. мепазанд, орду оҳар истеҳсол мекунанд.

Дар тибб
--------

Дар тибби қадим Биринҷро ба сифати ғизои парҳезӣ ва даво истифода мебурданд. Биринҷ меъдаро қувват мебахшад, ҳангоми қабзият муфид аст, бӯйи нохуши даҳонро нест мекунад. Шӯлае, ки аз орди биринҷ дар шарбати харбуза пухта шудааст, доғи кунҷидакро меравонад. Дар китоби «Махзануладвия» омадааст, ки Биринҷ хосияти хуби хобоварӣ дорад, ташнагиро мешиканад, исҳолро бозмедорад, ҷисмро фарбеҳ мекунад, ҳангоми иллати гурдаву масона муфид аст. Истеъмоли Биринҷ дар таом ба ранги рӯй тароват мебахшад.

Табибони халқӣ ҷӯшидаи омехтаи Биринҷ ва лӯбиёро барои муолиҷаи бронхит ва диққи нафас истифода мебаранд. Биринҷ шири синаро зиёд мекунад. Ҷӯшидаи он барои муолиҷаи бемориҳои музмини узвҳои ҳозима муфид буда, дар омех­тагӣ бо пудинаву пиёз чун давои арақовар, подзаҳр ва табшикан дар мавриди зуком ва илтиҳоби шуш нафъ дорад.

Агар Биринҷро бо шакар бихӯранд, қувваташ бисёр мегардад, боҳро ба ҳаракат меоварад, баданро фарбеҳ месозад ва манӣ пайдо мекунад; бо шири навдӯшида бихӯранд, исҳолро мебандад. Истеъмоли Биринҷ ба касоне, ки иллати қулинҷ доранд, бад аст. Биринҷро бихӯранд, захмро пок месозад ва дар он гӯшти солим мерӯёнад. Бинобар чунин хислатҳояш барои бемории сил фоида дорад. Биринҷро то бӯяш баромадан тафсонида, баъд бо почаи буз ё гӯсфанд пухта бихӯранд, барои харошида шудани сатҳи даруни рӯдаҳо ва омадани хун дар пешоб нафъи бисёр дорад. Ордашро бо чарбиҳо сиришта банданд, пучакро мекафонад; бо равғани гурдаи буз пухта бихӯранд, аз ҳад зиёд рафтани даруни беморонро ба ислоҳ меорад.

Дар тибби муосир Биринҷ. ва шӯлаҳои гуногуни биринҷиро ҳамчун ғизои парҳезӣ васеъ ба кор мебаранд. Ҷӯшидаи Биринҷ. барои муолиҷаи дарунрав истифода мешавад. Чиниён сабӯси Биринҷро давои бемории бери-бери мешуморанд. Равғани сабӯси Биринҷ воситаи хуби пардозгарист.

Нигаред низ
-----------

* Шолӣ

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Биринҷ / А. Тошев // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Биостратигра́фия** (аз юн.-қад. βίος — зист + лот. stratum — қабат + юн.-қад. γράφω — менависам) — як фасли стратиграфия, ки тақсимшавии боқимондаи организмҳои мунқаризро дар қабатҳои таҳшин бо мақсади муайян кардани синни нисбии онҳо ва таносуби қабатҳои синнашон яксон дар мавзеъҳои гуногун меомӯзад.

Вазифаи биостратиграфия таҳияи ҷадвали қиёсии синни қабатҳо аст. Мураттабии минтақаҳои биостратиграфӣ иваз гаштани боқимондаҳои организмҳои мунқаризро дар давраҳои геологӣ ифода мекунад. Барои гурӯҳбандии биоминтақаҳо хусусан организмҳои мунқаризе, ки муддати кӯтоҳ вуҷуд дошта, айни замон хеле паҳн шуда буданд (Масалан. нуммулитҳо, граптолитҳо, динозаврҳо ва ғайра), аҳаммияти зиёд доранд. Бисёр вақтҳо минтақаҳо дар заминаи давраҳои таҳаввулоти баъзе организмҳои бо мурури вақт тағйирёфтаи мунқариз (Масалан. марҷонҳои ругаз) гурӯҳбандӣ карда мешаванд. Барои Биостратиграфия хусусан таҳқиқи боқимондаи организмҳои микроскопии қадими муҳим аст, Масалан. боқимондаи планктонҳо (фораминиферҳо, обсабзҳо ва ғайра), ки ҷараёни об онҳоро ба масофаи дур бурдааст ё спораҳо ва гарди гули рустаниҳо, ки ба тавассути шамол паҳн гаштаанд. Биостратиграфия аз усулҳои палеонтология васеъ истифода мебарад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* *Меннер В. В.* Биостратиграфические основы сопоставления морских, лагунных и континентальных свит. «Тр. геологического института АН СССР», — 1962, вып. 65.
* *Меннер В. В.* Стратиграфическая классификация, терминология и номенклатура. — Л. 1965.
* *Степанов Д. Л.* Принципы и методы биостратиграфических исследований. — Л. 1958.

Сарчашма
--------

* Биостратиграфия // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.