**ILOVEYOU** (инчунин бо номи **LoveLetter** маълум аст) — як вируси компютерӣ аст, ки дар соли 2000 ба миллионҳо компютерҳои Windows бомуваффақият ҳамла кардааст.

Вирус шаби 4 май ба 5 майи соли 2000 аз Филиппин ба қуттиҳои почта фиристода шуд; Мавзӯи почтаи электронӣ дорои сатри «IloveYou» ва скрипти «ИШҚ-НОМА-БАРОИ ТУ» буд. txt.vbs". Дар аксари ҳолатҳо, корбар замимаро кушод. Вақте ки кушода шуд, вирус нусхаи худро ба ҳамаи мухотибон дар китоби суроғаҳои Microsoft Outlook фиристод. Он инчунин намудҳои муайяни файлҳоро аз нав навишт ва тавассути каналҳои IRC паҳн шуда, файли LOVE-METTER-FOOR-TU-ро эҷод кард. HTM дар феҳристи системаи Windows. Дар маҷмӯъ, ин вирус дар саросари ҷаҳон беш аз 5 миллион компютерро фаро гирифтааст. Зараре, ки ин кирм ба иқтисоди ҷаҳонӣ расонидааст, то 15 миллиард доллар арзёбӣ мешавад, ки барои ин ба китоби рекордҳои Гиннес ҳамчун вируси компютерии харобиовар дар ҷаҳон ворид шудааст.

Тавсифи
-------

Дар сатҳи системаи мошин, ILOVEYOU ба танзимоти системаи фаъоли муҳаррики скрипт (ки файлҳои забони скриптиро ба мисли файлҳои .vbs кор мекунад) такя кард ва аз хусусияти Windows истифода бурд, ки васеъшавии файлҳоро ба таври нобаёнӣ пинҳон мекунад, ки муаллифони нармафзори зараровар аз он истифода мекарданд. ҳамчун истисмор. Windows номҳои файлҳоро аз рост ба чап таҳлил мекунад ва дар аломати давраи аввал таваққуф мекунад ва танҳо он элементҳоро дар тарафи чапи он нишон медиҳад. Ҳамин тариқ, замимаи дорои ду нуқта метавонад васеъшавии дохилии файли қалбакии «.txt» -ро нишон диҳад. Файлҳои матнии ҳақиқӣ безарар ҳисобида мешаванд, зеро онҳо наметавонанд кодро иҷро кунанд. Кирм муҳандисии иҷтимоиро истифода бурд, то корбаронро ба кушодани замима (хоҳ аз хоҳиши воқеии пайвастшавӣ ё аз кунҷковӣ) бовар кунонад, то паҳнкунии минбаъдаро таъмин кунад. Заъфҳои система дар тарҳрезии Microsoft Outlook ва Microsoft Windows истифода шуда, ба коди зараровар имкони дастрасии пурра ба системаи оператсионӣ, нигаҳдории дуюмдараҷа, система ва маълумоти корбарро тавассути клик кардани нишона ба даст овардаанд.

Дар бораи офаридгор
-------------------

Пас аз 20 соли офариниши вирус муаллифи худро ёфт. Ин шахсест, ки номаш Онел де Гузман аст ва ҳоло 44 сол дорад. Вай иддао дорад, ки аслан нақша надошт, ки миллиардҳо доллар хисорот расонад, балки танҳо мехост, ки ба интернет дастрасӣ пайдо кунад ва корбарони минтақаи худро ҳадаф қарор диҳад.

Барномасоз гуфт, ки вай ILOVEYOU-ро дар асоси таҳияи қаблии худ офаридааст, аммо қобилияти фиристодани худро ба тамосҳои корбари Outlook илова кардааст. Вакили мудофеъи ӯ гуфтааст, ки зерҳимоя ҳатто аз оқибатҳои ин амалаш огоҳ нест.

Ин мард иқрор шуд, ки вай дар аввал вирусро ба касе дар Сингапур фиристодааст ва сипас бо як дӯсташ барои нӯшидани нӯшидан баромад. Вай дарк кард, ки вай аз модараш дар бораи як ҳакер, ки полиси Маниларо меҷӯяд, шунид, бесарусомонии ҷаҳониро оғоз кард.

Сабабҳои паҳншавии вирус
------------------------

Паҳншавии босуръати вирус ба хусусиятҳои зерин вобаста буд:

* Истифодабарандагоне, ки файлро кушоданд, барномаро ба он интиқол доданд, яъне механизми интиқол ба усулҳои муҳандисии иҷтимоӣ асос ёфтааст.
* Тавсеаи файл дар системаҳои Windows бо нобаёнӣ пинҳон карда шудааст. Ҳамин тариқ, файл бо васеъшавии дукаратаи `.txt.vbs` аз ҷониби корбарон ҳамчун файли матнии бехатар қабул карда шуда, аз ҷониби система ҳамчун скрипт бо забони VBScript тафсир карда шуд.
* Коркарди скрипт низ ба таври нобаёнӣ фаъол карда шудааст. Дар он вақт ягон барномае вуҷуд надошт, ки забонҳои скриптро фаъолона истифода баранд, аз ин рӯ чунин осебпазирии ҷиддӣ ба вуҷуд омад.
* Кушодани файле, ки ба мактуб замима шудааст, боиси фавран иҷро шудани барнома гардид ва вирус ба система ва феҳристи система дастрасии мустақим пайдо кард.

Таъсири фарҳангӣ
----------------

29 апрели соли 2011 дар ҷашнвораи филмҳои амрикоӣ дар Нюпорт Бич намоиши нахустнамоиши филми «Ман туро дӯст медорам», ки ба вирус бахшида шудааст .

Оқибатҳо
--------

Азбаски он вақт дар Филиппин қонунҳои зидди навиштани нармафзори зараровар вуҷуд надоштанд, Рамонес ва де Гузман аз ҷониби адвокатҳои иёлот озод карда шуданд ва ҳама иттиҳомоти зидди онҳоро тоза карданд. Барои бартараф кардани ин камбуди қонунгузорӣ, дар моҳи июли соли 2000, чанд моҳ пас аз хуруҷи кирм, Конгресси Филиппин Санади Ҷумҳурии 8792, ки бо номи Санади тиҷорати электронӣ маъруф аст, қабул кард.

Дар соли 2012 Институти Смитсон ILOVEYOU-ро даҳумин вируси компютерии заҳролудтарин дар таърих номид.

Де Гусман диккати ахли чамъиятро намехохад. Охирин баромади ӯ дар як нишасти матбуотӣ дар соли 2000 буд, ки рӯяшро пӯшонд ва ба адвокаташ иҷозат дод, ки ба аксари суолҳо посух диҳад; 20 сол боз дар куҷо будубоши ӯ номаълум буд. Дар моҳи майи соли 2020, рӯзноманигори муфаттиш Ҷефф Уайт ошкор кард, ки ҳангоми кор дар китоби киберҷиноятҳои худ Crime Dot Com, вай Онел де Гузманро дар як дӯкони таъмири телефонҳои мобилӣ дар Манила пайдо кардааст. Де Гузман иқрор шуд, ки вирусро эҷод ва паҳн кардааст. Вай изҳор дошт, ки вай аслан онро барои дуздидани паролҳои дастрасӣ ба Интернет таҳия кардааст, зеро ӯ имкони пардохти ҳаққи дастрасӣ надошт. Вай инчунин изҳор дошт, ки вай онро танҳо офаридааст, ба истиснои ду нафари дигар, ки ба якҷо навиштани кирм айбдор мешаванд.

Инчунин нигаред
---------------

* Таърихи пайдоиши вирусҳои компютерӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  *Torres A. Torres A.* Hackearán tu mente (исп.) — 2017. — P. 30. — ISBN 978-950-49-5984-7
2. ↑  Сценарий использования(рус.) // Википедия. — 2022-01-12.
3. ↑  Microsoft Outlook(рус.) // Википедия. — 2022-01-28.
4. ↑  Microsoft Windows(рус.) // Википедия. — 2022-02-13.
5. ↑  Фильм, посвящённый компьютерному вирусу, выходит на широкие экраны(пайванди дастнорас — *таърих*). 30 апрели 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 1 июни 2016.
6. ↑  Филиппины(рус.) // Википедия. — 2022-01-28.
7. ↑  Вредоносная программа(рус.) // Википедия. — 2021-10-07.
8. ↑  Смитсоновский институт(рус.) // Википедия. — 2022-01-25.
9. ↑  Компьютерный вирус(рус.) // Википедия. — 2021-12-01.
10. ↑  Преступления в сфере информационных технологий(рус.) // Википедия. — 2021-10-12.

Пайвандҳо
---------

* Рамзи сарчашмаи ILOVEYOU дар GitHub