recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Абреза Юсуббековна Ниятбекова** (тав. 05.03.1972, д. Сучон, н. Шуғнони ВМКБ ҶТ) — омўзгори забони русӣ, номзади илмҳои педагогика (2019). «Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2020)

Зиндагинома
-----------

Абреза Ниятбекова хатмкардаи факултети забон ва адабиёти руси (шуъбаи рўзона) Донишкадаи давлатии забонҳои ба номи Сотим Улуғзода (2002). Фаъолияти кории педагогиашро соли 2002 дар мактаби миёнаи №19-и н. Шуғнон оғоз намудааст. Солҳои 2005-2006 лаборанти калони кафедраи забони муосири рус ва забоншиносии умумии факултети забон ва адабиёти руси Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ кору фаъолият намудааст. Солҳои 2006-2008 ба ҳайси ассистенти кафедраи забони муосири рус ва забоншиносии умумии факултети забон ва адабиёти руси ДДОТ ба номи С. Айнӣ кор намудааст. Солҳои 2008-2013 ҳамчун методисти шуъбаи ғоибонаи факултети забон ва адабиёти руси ДДОТ ба номи С. Айнӣ кор кардааст. Солҳои 2013-2017 дар вазифаи ҷонишини декан оид ба илми факултети забон ва адабиёти руси ДДОТ ба номи С. Айнӣ фаъолият намудааст. Аз сентябри соли 2018 муаллими калони кафедраи забони муосири рус ва забоншиносии умумии факултети забон ва адабиёти руси Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ кор намудааст. Аз 28. 12. 2019 то 27. 03. 2019 номзади илми педагогикаи кафедраи забони муосири рус ва забоншиносии умумӣ ДДОТ ба номи С. Айнӣ ҳимоя намудааст. Аз 27. 03. 2019 то ин ҷониб декани факултети забон ва адабиёти руси Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ кор менамояд. Муаллифи 20 мақолаҳои илмӣ, илмию методи мебошад. Бо нишони «Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2020) сарфароз гардидааст.

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Оятбегим Сабзалиева** – сарояндаи Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2000), профессори Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Т. Сатторов

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе ва Консерваторияи давлатии Москва ба номи П.И.Чайковскиӣро (1969) хатм карда аз соли 1969 овозхони (сарояндаи) Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ аст.
Сабзалиева овози пурқуввату дилнишин дошта, дар саҳна симоҳои ҷолиб, нақшҳои табиӣ меофарад. Дар иҷрои ӯ, махсусан нақшҳо аз намоишномаҳои классикии ҷаҳон хеле барҷаста ва таъсирбахш таҷассум ёфтаанд: Татяна («Евгений Онегин»-и П. Чайковский), Микоэла («Кармен»-и Ж. Бизе), Леонора («Трубадур»-и Ҷ. Верди), Тамара («Азозил»-и Н. Рубинатейн), Серлина («Дон Жуан»-и В. Мотсарт), Земфира («Алеко»-и С.Рахманинов), Сюзанна («Шоҳдухтари сирк»-и И.Калман) ва ғ. Дар операҳои офаридаи композиторони тоҷик-«Айнӣ» ва «Рӯдакӣ»-и Ш.Сайфиддинов, «Қишлоқи тилоӣ», «Дугонаҳо»-и Д. Дӯстмуҳаммадов, «Комде ва Мадан»-и З.Шаҳидӣ, «Шоҳ Исмоил»-и Т.Шаҳидӣ, «Рустам ва Суҳроб»-и Т.Сатторов яке аз аз партияҳои асосиро иҷро кардааст. Озмуни ҳофизони ҷавони ҷумҳуриҳои Осиёи Миёна ва Қазокистон (1969, ҷоизаи аввал). Иштирокчии Фестивали умумииттифоқии ҳофизони опера дар ш.Минск (1976) буд. Ба якчанд кишвари хориҷӣ сафари ҳунарӣ кардааст. Аз соли 1990 дар Донишкадаи санъати Тоҷикистон ба номи М.Турсунзода ва 2003 дар Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Т.Сатторов ба таълиму тарбияи шогирдон мащғул буда, қариб 30 нафар шогирдро тарбия намуда ба воя расондааст (аз ҷумла 10 нафар шогирдаш дар Театри опера ва балети тоҷик, чанд нафарашон дар ансамблҳои «Дарё», «Гулшан» ва ғайра) кору фаъолият доранд.

Эҷодиёт
-------

Ӯ овози форам ва дорои маҳорати сарояндагӣ ва маданияти баланд дошта дар саҳнаи театр якчанд нақшҳои (образ) ҷолиб офаридааст. Махсусан маҳорати сарояндагиаш дар овозхонии операвии асарҳои классикии миллӣ, рус ва хориҷӣ хеле хуб садо медиҳад. 

### Қаҳрамонҳои спектаклҳо

* Татяна (« Евгений Онегин» П. И. Чайковский) ,
* Леонора («Трубадур» Ҷ. Верди),
* Микаэла («Кармен» Ж. Бизе),
* Тамара («Демон» Н. Рубинштейн),
* Селина («Дон Жуан») Ж. Мотсарт),
* Земфира («Алеко» С, Рахманинова),
* Сюзанна («Королева цирка « И. Кальман) ва диг.

### Спектаклҳои операвии композиторони тоҷик

* «Айнӣ» ва «Рӯдакӣ» Шарофиддин Сайфиддинов,
* «Дугонаҳо», «Қишлоқи тилои» Дамир Дӯстмуҳаммадов,
* «Комде ва Мадан» Зиёдулло Шаҳидӣ ,
* «Амир Исмоил» Толиб Шаҳидӣ,
* «Рустам ва Суҳроб» Талабхӯҷа Сатторов нақшҳои асосиро иҷро намудааст.

Мукофот
-------

* Ҷоизаи аввали озмуни байналмилалии навозандагон ва сарояндагони Осиёи Миёна ва Қазоқистон (1969) дар Алмаато ва умумииттифоқи дар Минск (1976),
* Ордени "Шараф",
* Ифтихорномаҳои Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон ва соҳавӣ қадр карда шудааст.

Пайвандҳо
---------

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 330. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)
2. ↑  Cомонаи театр Оятбегим Сабзалиева(пайванди дастнорас)
**Саломи Нуриёни Баравнӣ** (*Саломатшо Нилобеков*) (тав. 19.05.1939, деҳаи Баравни ноҳияи Ванҷ), адабиётшинос, номзади илмҳои филологӣ (1989), дотсент.

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1961– 1966 дар факултети таъриху филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1967–1970 аспиранти кафедраи адабиёти тоҷики донишкадаи номбурда, 1970–1973 муаллими кафедраи адабиёти тоҷики Донишкадаи омӯзгории шаҳри Кӯлоб, 1973–1989 муаллими кафедраи филологияи  Донишкадаи санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода буд. Аз соли 1990 то рузи фавт дар вазифаи дотсенти кафедраи адабиёти тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор мекард. Муаллифи зиёда аз 300 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ, илмиву оммавӣ ва беш аз 10 рисолаву асарҳои илмӣ аст. Оид ба анъанаи «Гулистон»-и Саъдӣ дар адабиёти асрҳои ХIV-ХVII-и форсу тоҷик кори илмӣ мебарад. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон», ифтихорномаҳои Донишкадаи давлатии омӯзгори шаҳри Кӯлоб, Донишкадаи санъати Тоҷикистон ва ҷамъияти «Дониш» сарфароз карда шудааст.

Осор
----

* Носеҳи Хатлонӣ ва «Ҳадиқатуррасул»-и ӯ, Д. 2000;
* Насри ахлоқии адабиёти форсу тоҷик дар асрҳои Х-ХIII, Д. 2003;
* Маҷди Хофӣ – Хористон, Д. 2004;
* Носеҳи Хатлонӣ. Ҳадиқатуррасул, Д. 2005;
* Даме бо «Гулистон», Д. 2005;
* Амир Ҳусайни Ҳиравӣ. Нузҳатуарвоҳ, Д. 2007;
* Наҷвои зиндагӣ (маҷмӯаи ашъор), Д. 1997;
* Меҳробод (маҷмӯаи ашъор), Д. 2009.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Абулфатҳи Бустӣ Алӣ ибни Муҳаммад ибни Юсуф ибни Муҳаммад ибни Абдулазиз** (971, Буст – 1009/10, Бухоро), шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Мувофиқи маълумоти сарчашмаҳои адабӣ Абулфатҳи Бустӣ дар зодгоҳаш илмҳои расмии даврашро омӯхта, дар синни камолот чун шоир ва донишманд дар байни аҳли илму адаби замонаш шуҳратманд гардидааст.

Ашъор
-----

Мувофиқи маълумоти тазкиранигор Муҳаммад Авфӣ («Лубоб-ул-албоб») Абулфатҳи Бустӣ дудевони ашъор – яке ба форсии тоҷикӣ ва дигаре ба арабӣ доштааст. Аз ашъори форсии тоҷикиаш то замони мо намунаҳои кам боқӣ мондаанд. Шеърҳои зиёди арабиаш дар сарчашмаҳои ба забони арабӣ таълифшуда маҳфузанд. Қасидаи арабии ӯ «Нуния» хеле машҳур буд. Онро шоири форс-тоҷик Бадри Ҷоҷармӣ (вафот 1287) ба забони тоҷикӣ гардондааст. Шоирони зиёде дар тақлиди «Нуния» қасидаҳо навиштаанд. Манучеҳрии Домғонӣ дар яке аз қасидаҳояш Абулфатҳи Бустиро дар радифи Рӯдакӣ, Шаҳиди Балхӣ, Абушакури Балхӣ ва дигарон ном бурдааст. Абулфатҳи Бустӣ «Офариннома»-и Абушакури Балхӣ ва як шеъри Дақиқиро ба забони арабӣ гардондааст. Абёти зерин намунае аз навиштаҳои Абулфатҳи Бустӣ мебошанд:

Яке насиҳати ман гӯш дору фармон кун,
Ки аз насиҳат суд он кунад, ки фармон кард.
Агарчи қувват дорию иддати бисёр,
Ба гирди сулҳ гирою ба гирди ҷанг магард.
На ҳар кӣ дорад шамшер ҷанг бояд рафт,
На ҳар кӣ дорад позаҳр заҳр бояд х(в)ард.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ, Сталинобод, 1958;
* Бертельс Е. Э. История персидско-таджикской литературы, М. 1960;
* Мардони Т. Н. Арабско-таджикское двуязычие в поэзии IX–X веков, Д. 1993.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Шуҳрат Мавлонзода** (18 майии соли 1983, шаҳри Панҷакент) – номзади илмҳои филология, дотсенти кафедраи забони адабии муосири тоҷикии факултети филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Шуҳрат Мавлонзода 18 майи соли 1983 дар шаҳри Панҷакенти вилояти Суғд таваллуд шуда, соли 2001 мактаби миёна, соли 2006 факултети филологияи тоҷик, соли 2010 шуъбаи ғоибонаи аспирантураи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро хатм карда, рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Хусусиятҳои морфологии забони ҳуҷҷатҳои меъёрию ҳуқуқии соҳаи маориф» соли 2011 дифоъ намудааст.
Барои хидматҳои бенуқсон дар соҳаи илму маориф бо"Ифтихорнома"-и Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ва "Ифтихонома"-и Пажӯҳишгоҳи рушди маорифи Академияи таҳсилоти Тоҷикистон қадрдонӣ шудааст.
Фаъолияти ҷамъиятию роҳбарӣ: солҳои 2008-2014 котиби илмии кафедраи забони адабии муосири тоҷики факултети филологияи ДМТ;
Аз соли 2011 раиси Шӯрои олимон ва муҳаққиқони ҷавони факултети филологияи ДМТ; аз соли 2016 то ҳол муовини декан оид ба илми факултети филологияи ДМТ.

Эзоҳ
----

1. ↑  Роҳбарияти факултаи филологияи ДМТ(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 24 май 2020 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
«**Сазои вафо**» — филми драмаи тоҷикӣ бо коргардонии Муҳаммадрабӣ Исмоилов. Нахустнамоиши филм 13 феврали 2011 дар кохи «Тоҷикистон».

Достони филм
------------

Қаҳрамонони аслии ин филм, ки Гулбаҳор ва Баҳром ном доранд, тасодуфан дар хиёбон бо ҳам вомехӯранд. Баҳром, ки дар ин филм нақши аккосро иҷро мекунад, акси духтареро мегирад ва дар рафти филм ба ин духтар ошиқ мешавад.

Нақшҳо
------

Нақшҳои асосии филмро Неъматулло Акбаров ва бозидаанд. Дар баробари ҷавонон ҳунарпешаҳои ҳирфаӣ, мисли Раҷаб Ҳусейн, Лутфулло Давлатов, Раҳмондӯсти Қурбониён, Ғолиб Исломов, Ширинмо Ниҳолова ва чанде дигар дар ин филм нақш офаридаанд.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Нахустнамоиши филми Сазои вафо(тоҷ.).  BBC Тоҷикӣ. 17 сентябри 2018 санҷида шуд.
**Исмоил Назрӣ** (*Назриев Исмоил Абдуллоевич*; 22 феврали 1951, деҳаи Рузвайи ноҳияи Дарвоз, ВАКБ, ҶШС Тоҷикистон) — овозхон ва оҳангсози тоҷик. Ҳофизи халқии Тоҷикистон (2021). Фарзанди бузурги Абдуллоҳ Назрӣ.

Зиндагинома
-----------

Фориғуттаҳсили факултаи филологияи тоҷики Институти давлатии педагогии Душанбе (1973) аст. Баъди анҷоми таҳсил дар ҳамин ҷо ба таълими шогирдон шуғл варзида, инчунин роҳбарии дастаи ҳаваскорони донишкадаро ба зимма гирифт. Бо ибтикораш дар ин боргоҳи маърифат клуби ҳунарии «Наргис» таъсис ёфт, ки миёни дастаҳои ҳунарии макотиби олии ҷумҳурӣ соҳиби мақом гардид, баъзе аз дастпарваронаш ба саҳнаи баланди касбӣ баромадаанд. Дар ин миён лаҳзае аз суруд канор наҷустааст. Асосан аз осори классикон суруд интихоб карда, пайрави равия, усул ва мактаби падараш Абдулло Назриев мебошад. Бо таъсиси Консерваторияи миллии Тоҷикистон (соли 2004) номрафта дар ин ҷо ба сифати устоди кафедраи овозхонии анъанавӣ фаъолияташро шурӯъ намуд, чанд соли охир муовини ректори ҳамин боргоҳи ҳунар аст.

Сафарҳо
-------

Борҳо ҳамроҳи дигар ҳунармандон ба ҷамоҳири собиқ шӯравӣ, инчунин Афғонистон, Ҳонконг ва дигар давлатҳо сафар кардааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо медали «Хидмати шоиста» қадр шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Исмоил Назрӣ, фарзанди аршади Абдулло Назрӣ(тоҷ.). *Радиои Озодӣ*. 22 феврали 2021 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Бародар (ибҳомзудоӣ)-ро бубинед.

**Бародар** — филми соли 1991. Якумин филми калонҳаҷмаи Бахтиёр Худойназаров

Сужа
----

Дар як шаҳр дар як хона ду бародар зиндагӣ мекунанд. Калонӣ Фарух ва хурдӣ Азамат. Падарашон аз оилаашон рафт, модарашон ба наздикӣ фавтид ва онҳо бо бибиашон бозӣ мекунанд. Калонӣ фикри ба хонаи падар рафтанро бо бародараш фикр мекунад. Аммо нақшааш дар он ки Азаматро дар хонаи падараш монад. Онҳо бо поезде мераванд, ки як дусташон онро идора мекунад. Саёҳат қисми асосии сужаи филмро мегирад. Поезд дар чандин ҷойҳо остановка мекунад, машинист ягон чизро мегирад ё мефурӯшад. Бо онҳо боз мусофирони нав ҳамроҳ мешаванд. Дар хона падарашон зани ношиносеро вомехӯранд. Писари калон ба падар мегӯяд, ки хурдиро дар наздаш монад, албатта мегӯяд ки Азамат инро гуфтааст. Ба Азамат бошад мегӯяд, ки ӯ маҷбур аст бо падараш истад, гуфта илова мекунад, ки инро падар мехоҳад. Фарух баъд аз чанд рӯз ба поезд мешинад. Дар вақти остановка дар ҷойи чомадон Азамати гиря кунонро мебинад, ки намехоҳад бо бародараш ҷудо шавад…

Дар нақшҳо
----------

* Тимур Турсунов — *Азамат*
* Фируз Сабзалиев — *Фарух*
* Наби Бекмуродов — *Наби, машинист*
* Н. Арифова — *Лиля*
* И. Табарова — *бибӣ*
* Р. Курбонов — *падар*
* Мастура Ортикова
* Батир Қурбонов — *эпизод*
* Аловуддин Абдуллоев — *эпизод*
* Абдуғафор Каримов — *эпизод*

Ҷоизаҳо
-------

* 1991 — Киноестивали байналмилалии кинои ҷавон дар Турин. Приз барои п/м филм.
* 1991 — Кинофестивали байналмлалӣ дар Мангейм. Гран-при.
* 1992 — Кинофестивали «Дебют» дар Москва. Призи президенти Маркази кино ва телевизион барои кудакону наврасон.

Эзоҳ
----

1. ↑  Internet Movie Database (ингл.) — 1990.
2. ↑  Братан // Фильмы // Энциклопедия отечественного кино. 25 Декабри 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 марти 2017.

| ⚙️ Филмҳои Бахтиёр Худойназаров |
| --- |
| 
Бародар • Қош-ба-қош • Падари моҳтобӣ • Шик • Танкер «Танго» • Дар интизории баҳр • Маъшуқаҳои майёр Соколов
 |
**Деҳоти Турдиев** — ҷамоати деҳот дар ноҳияи Ҳамадони, вилояти Хатлон, Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Ҷамоати деҳоти ба номи Саидқул Турдиев яке аз Ҷамоатҳои наздисарҳадии ноҳияи Мир Сайид алии Ҳамадонӣ ба шумор рафта аз ҷануб ба масофаи 4500 метр ба давлати исломии Афғонистон, аз тарафи ҷанубу ғарб ба масофаи 4000 метр бо ноҳияи Фархор, аз тарафи шимол ба масофаи 4800 метр бо деҳоти Даштигуло, аз тарафи шарқ ба масофаи 4600 метр бо деҳоти Панҷрӯд ва аз тарафи ҷанубу шарқ ба масофаи 3000 метр бо деҳоти Панҷоб ҳамсарҳад мебошад. Масоҳати умумии деҳоти ба номи С. Турдиев 24520 километри мураббаъро ташкил медиҳад.

Таърих
------

Дар гузаштаҳои дур дар мавзеи имрӯзаи деҳоти ба номи С. Турдиев шаҳристоне бо номи Сайёд ҷойгир будааст. Шаҳристони Сайёд дар натиҷаи тадқиқоти бостоншиносон ошкор гардида, яке аз ёдгориҳои бузурги таърихи гузаштагони халқи тоҷик дониста шудааст. Ёдгории Сайёд ба аҳди Сомониён (асрҳои IХ-Х) шомил буда, бозгукунандаи тамаддуни баланди мардуми Хатлонзамин мебошад. Таҳқиқотҳои бостоншиносӣ собит намудаанд, ки шаҳристони Сайёд дар асрҳои IХ-Х ба ҳокимияти Банҷуриҳои Хатлон дохил буда, бозёфтҳои археологии Сайёд дорои аҳамияти бузурги таърихӣ мебошанд.

Иқтисодиёт
----------

Заминҳои умумии марзию маъмурии Ҷамоат 2452 гектарро ташкил медиҳанд.

Дар қаламрави деҳот аслан пахтакорӣ, шолипарвари ва обчакорӣ ба роҳ монда шудааст.

Ёдгориҳо
--------

Номи ин мавзеъ ба шарафи Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ, Саидқул Турдиев ҳанӯз дар замони шӯравӣ гузошта шудааст ва ин ҷо, дар маркази деҳаи Сомониён нимпайкараи ин қаҳрамон бунёд шуда аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  нусхаи бойгонӣ. 25 ноябри 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 20 сентябри 2020.

Сарчашма
--------

* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — Д.: СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2


|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |


| ⚙️ Flag of Tajikistan Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Ҳамадонӣ |
| --- |
| Марказ | **Москва** |  |
| Деҳоти Даштигуло | Даштигуло • Пахтаобод • Тагноб • Файзобод |
| Деҳоти Қаҳрамон | Боғи буз • Гулистон • Дараикалот • Қаҳрамон • Марғоб • Пахтакор • Пушкин • Садбаргҳо • Тагинамак |
| Деҳоти Меҳнатобод | Гулистон • Гулобод • Гулрез • Дӯстӣ • Меҳнатобод • Навобод • Ҳуснобод |
| Деҳоти Панҷоб | Зафаробод • Панҷоб • Сайроб • Токистон • Чорбоғ |
| Деҳоти Панҷрӯд | Анҷиркон • Кодара • Сафаров Гадоӣ • Сафедоб |
| Деҳоти Турдиев | Боғистон • Иқбол • Обшорон • Сайёд • Сомониён |
| Деҳоти Чубек | Бӯзахона • Ғараб • Даҳана • Қайрағоч • Қиёнчашма • Марғоб • Маслуқ • Меҳрвар • Нуғай • Ориён • Саркокӯл • Туғул • Тутбулоқ • Тӯдабоён • Ҳаёти нав • Чойлобкамар • Чордара • Чубек • Янгийӯл |
**Ҳоҷибоева Меҳринисо Ғанибоевна** (17 июни 1959, Конибодом) — ҳунарпешаи театр ва овозхони тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон (1988), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2009).

Ҳунарпешаи театри вилоятии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи Ато Муҳаммадҷонови шаҳри Қӯрғонтеппа. Хатмкардаи риштаи актёри драма ва кинои Донишкадаи давлатии санъати ҶТ, ба номи Мирзо Турсунзода (1980);
Ҳунарпешаи шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1988); Барандаи дипломи актёрҳои овозхони Тоҷикистон, ҷойи аввал (соли 2002); Ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон (2009).

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Асъади Самарқандӣ** (арабӣ: **اسعد سمرقندی** Саъдуддин Асъади Наҷҷор, соли таваллуд ва вафот номаълум), шоири форс-тоҷик (охири садаи XII – ибтидои садаи XIII). Наҷҷор (дуредгар) буд. Мувофиқи маълумоти манбаъҳои адабӣ, масалан, «Лубоб-ул-албоб»-и Авфӣ, Асъади Самарқандӣ аз шоирони Мовароуннаҳр будааст, ки баъд аз Султон Санҷар (ҳукмронӣ 1118–1158) зиндагӣ ва эҷод кардаанд. Авфӣ ӯро чун шоири боистеъдод ва дар рубоисароӣ шуҳратманд муаррифӣ намудааст. Аз 8 рубоии дар «Лубоб-ул-албоб» омада бармеояд, ки Асъади Самарқандӣ ба мавзӯъҳои ишқ, ҳаҷв, мадҳ ва ғайра таваҷҷуҳ доштааст. Абёти зерин аз ӯянд: 

Эй зулфи ту ранг бурдаву бӯй аз мушк,
Чавгон шудаву бурда басе гӯй аз мушк.
Як мӯй, ки аз фарқи ту афтад ба замин,
Фарқаш накунад касе ба як мӯй аз мушк.

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

```
/ Ҳ. Қаландаров.
```

* محمدعوفی. لبابالالباب. جلد۲. لیدن،۱۹۰۳


  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Мақолаи мазкур дар бораи шоир нопурра аст. Шумо ба Википедиа бо пурракардани он ёрӣ расонед*. |
**Зарпеша** (лот. Hypericum elongatum) – гули зарпоша, чойкаҳак, як навъ рустании бисёрсола. Аз 30 то 90 см қад мекашад. Серпоя, сабзи кабудтоб, бӯрранг. Баргаш дарозрӯя (дарозиаш 1–3 см, бараш 0,2–0,8 см), нештаршакл. Хӯшагулаш ҷорубак, сергул. Гулаш сафедтоб ё зарди тилоранг (моҳҳои май – июл мешукуфад). Ғӯзааш дорчинӣ. З. дар Марокаш, Испания, Эрон, Туркия, Қрим, Арманистон, Озарбойҷон ва Осиёи Марказӣ мерӯяд. Дар Тоҷикистон дар мавзеъҳои ҷангалзори гармсер ва паҳнбарг, марғзор, нишебии қ-кӯҳҳои Қурама, Туркистон, Ҳисору Дарвоз, навоҳии Сирдарё (дар баландии 1400–2700 м аз с.б.) мерӯяд. З. гиёҳи доруист. Дар давраи гулшукуфт баргу шохчаҳои тарраки онро ғундошта даста мебанданд ва дар ҷои соя ва шамолрас мехушконанд. Баргу пояи тари он бӯи баласон карда, андаке талхмазза аст. Онро то 3 сол нигоҳ доштан мумкин аст. Дар таркиби баргу пояи З. 8–18% моддаҳои даббоғӣ, 1,5–2% флавоноидҳо, 0,15– 0,17 мг% витамини С, 5–7,5 мг% каротин, 0,1–0,3% Зарпарда. Мизроби «Рост». Зарпарда. Мизроби «Бузург». Зарпечак. Зарпечак Зарпечак, ки тамоми рустаниро печидааст. 143 замин – зебо равғани эфир, 7–9% қанд, 6–8% луоб, 15–16,5% сапонин, зифт ва асидҳои органикӣ мавҷуд аст. Табибони мардумӣ нақеи З.-ро барои муолиҷаи газак ва захми меъда, исҳол, дарунравӣ, бавосир, бемориҳои гурдаву ҷигар, тарбод ва ғ. ба кор мебаранд. Чойи гули он барои рафъи зардпарвин ва ҷӯшоби баргу пояаш барои табобати реши ҷигар муфид аст. Дар ҳолати хуншории милки дандонҳо бо З. даҳонро обгардон мекунанд

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Зарпеша // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — С. 142-143. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Сангимаҳмад Одинаевич Сатторов** (тав. 14.12.1970, ҷамоати С. Турдиев, н. Ҳамадонӣ) — омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ (2013).

Зиндагинома
-----------

Сангимаҳмад Сатторов хатмкардаи СПТУ 46-и вилояти Волгоград ФР (1989), таҳсил дар Донишкадаи тарбияи ҷисмонии ба номи С. Раҳимов (1993-1997), омӯзгори кафедраи ҳарбии Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон (1997-2006), афсари калони шуъбаи илмӣ-тадқиқотии Донишкадаи ҳарбии ВМҶТ (2006-2010), омӯзгори кафедраи ҳарбии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (2010-2016) ва Донишгоҳи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи С. Улуғзода (2016-2019). Аз 2019 то ҳол дар кафедраи педагогика ва психологияи факултети таҳсилоти томактабӣ ва ибтидоии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият дорад. 
Дар мавзуи "Ташаккули сифатҳои ахлоқию касбии курсантҳои муассисаҳои олии касбии ҳарбии Тоҷикистон дар раванди таълиму тарбия" рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Ломиса** — яке аз қувваҳои ҳисси панҷгона.

Тавсиф
------

Ломиса барои роҳ ёфтан дар торикӣ ёрӣ мерасонад, имкон медиҳад, ки нафақат мавҷудияти предмет, балки андоза, ҳарорат, намӣ, сатҳи он (ҳамвор, шахшӯл ва ғайра) муайян карда шавад. Ҳисси ломиса аз маҷмӯи хабарҳое, ки ба мағзи сар аз торҳои асаб (ретсепторҳо) меоянд, таркиб меёбад. Ретсепторҳо асосан дар пӯст ва луобпардаҳое ҷойгиранд, ки бевосита ба муҳити берун алоқа доранд (мас. ҷавфи даҳон, бинӣ, ҳалқ ва ғайра).

Ломисаи атрофи даҳон ва луобпардаи лаб (хусусан дар кӯдакон) ниҳоят ҳассосанд. Баробари беш аз пеш калонсолтар шудан ва вобаста ба фаъолияти меҳнатӣ ҳассосии Ломисаи ангуштон афзуда, дар натиҷа қобилияти палмосида дарк кардани сифати предметҳо пайдо мешавад. Ҳарор. муҳити атрофро нӯги торҳои асаб (терморетсепторҳо) дарк мекунанд. 
Расидани сигналҳо (дар бораи вазъи бадан дар фазо ва дараҷаи кашишхӯрии мушак) барои фаъолияти мӯътадили мушакҳо шарти зарурист. Одам ин қабил сигналҳоро ҳамчун «ҳисси мушак» дарк менамояд, ки онро ретсепторҳои мушакҳою бандҳо интиқол мекунанд. Одам ба чунин ҳиссиёт «такя» карда, дар муҳити муқаррарӣ аниқ ва дилпурона ҳаракат мекунад. Вале дар муайян кардани масофаи предметҳо нафақат «ҳисси мушак», балки босира ҳам иштирок менамояд.

Ломиса барои шахсони нобино дар дарки муҳит аҳамияти калон дорад. Нобиноён бо истифода аз ломиса метавонанд кори басо нозук ва мураккабро иҷро кунанд. Махсусан ломисаи шахсони ҳам нобино ва ҳам кар ба дараҷаи баланд инкишоф ёфтааст. Таълими махсуси чунин одамон (таълими нутқ, хат ва малакаҳои меҳнатӣ) бар такмили ломисаи онҳо вобаста мебошад.

Ихтилоли ҳисси ломиса дар қисман ё пурра гум кардани он ифода мегардад, ки ин ба иллатёбии силсилаи асабҳои марказӣ вобаста аст. Пӯсти ҷойҳои муайяни баъзе шахсон ниҳоят ҳассосанд. Аз ҳад зиёд ҳассос будани пӯст мумкин аст оқибати бемории баъзе узвҳои дарунӣ бошад. Чунин вобастагӣ дар ташхис ва табобати як қатор амрози узвҳои дарун (мас. ба ҷойҳои ҳассоси пӯст бо масҳ ва диг. усулҳои табобат таъсир расондан) ба духтурон ёрӣ мерасонад.

Сарчашма
--------
**Бобоҷон Ҳасанов** (тав. 10 марти 1947) — деҳаи Саризиндон, ноҳияи Балҷувон) — ҳунарпеша ва овозхони тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1987), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2011).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Омӯзишгоҳи мусиқии ш. Душанбе (1967) ва факултаи санъати Институти давлатии педагогии ш. Душанбе (ҳоло ДДОТ ба номи С. Айнӣ) (1972) мебошад. Солҳои 1972—2001 актёр, коргардон ва сарояндаи Театри мусиқӣ-мазҳакаи ш. Кӯлоб буд, аз соли 2001 дар Театри давлатии академӣ- драмавии ба номи Лоҳутӣ кор мекунад.

Театр
-----

Беш аз 100 нақш дар спектаклҳо бозидааст, ки аксаран асосӣ ва ҳамагӣ табиӣ, самимию ҷаззобанд. «Ҳуррият», «Робияи Балхӣ», «Табиби зӯракӣ», «Айбномаи хотимавӣ», «Карим-Девона», «Восеъ», «Дар чорсӯ», «Мири Кабир», «Заволи Чамбули Мастон», «Офарин Шерак», «Шамшер ва рангинкамон», «Раиси 13-ум», «Зани оҳанин», «Сафар Амиршоев», «Фишор» аз зумраи намоишномаҳоанд, ки ҳунари номрафта дар онҳо бештар зуҳур намудааст.

Овозхонӣ
--------

Дар ҷодаи сарояндагӣ низ пештоз мебошад, як силсила таронаҳои дилкаш — «Бишкан», «Бӯса ба дарё задам», «Суруди сулҳ», «Ҳадиси лаб», «Тоҷикистон», «Падар», «Чароғи назар», «Кӣ хоҳад шуд», «Шохи гул», «Ватан» ва ғайра ба мусиқии тоҷик ҳадя намудааст. Ровии хубест, хонишҳои бадеиаш таъсирбахш, буррою самимианд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Вивона** — яке аз давлатмардон ва волиёни аҳди ҳахоманишӣ.

Дар замони лашкаркашии Камбуҷия ба Миср (526—522 то м.) ва ҳукмронии Гаумата (марти 522 — сентябри 522 то м.) волии Арахосия (Рухаҷ) буд. Вивона сарлашкар, ҳамсаф ва волии Дорои I (522—468 то м.) буд. Ҳангоми ба тахт нишастани Дорои I (сентябри 522 то м.) ва сар задани ошӯбҳо дар мамлакат барои саркӯбсозии рақибони шоҳаншоҳ мубориза бурд. Дорои I дар Катибаи Бесутун номи Вивонаро ҳамчун шаҳрдори Арахосия ва сарлашкар 6 бор ёд намуда, хидматҳои ӯро дар саркӯбсозии Ваҳяздата ситоиш кардааст. Мутобиқи маълумоти Катибаи Бесутун, Вивона дастаҳои ошӯбгарони Ваҳяздатаро се бор саркӯб намуд. Вивона дар лашкаркашиҳои Доро ба муқобили сакоиҳои тиграхауд (519—518 то м.) ширкат варзида, то охири умр волии Арахосия буд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вивона // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Алгол** (англ. Algol аз **algo**rithmic) — забони алгоритмие, ки дар барномасозӣ истифода мешавад.

Алгоритмҳое, ки бо ин забон навишта шудаанд, ба забони (ё аниқтараш барномаи) компютерҳои гуногун ба воситаи транслятор (тарҷумони)-и махсус ворид карда мешаванд.

Таърихи забони алгоритмӣ
------------------------

Корҳои марбут ба сохтани забони алгоритмӣ солҳои 1955 – 1956 дар ШМА аз ҷониби Ассотсиатсия оид ба техникаи ҳисоббарорӣ (АСМ) ва дар Аврупо аз ҷониби Ҷамъияти германиявӣ оид ба математикаи амалӣ ва механика (GAMM) оғоз гардида буданд. Соли 1958 ACM ва GAMM гузориши муштараки худ ро оид ба забони алгоритмӣ омода сохта, онро АЛГОЛ-58 ном гузоштанд. Моҳи январи 1960 дар Конференсияи байналмилалии Париж пас аз муҳокимаи васеъ намояндагони ҳафт давлат – ШМА, Ҷумҳурии Федералии Германия, Англия, Франсия, Дания, Нидерландия ва Швейтсария лоиҳаи такмилдодашудаи забонро қабул карда, онро АЛГОЛ-60 номиданд.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Забони барномасозӣ

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Гобеле́н** (фр. gobelin) — як навъи ҳунари ороиши амалӣ; қолин — мусаввараи дастибофти бепат, ки барои ороиши девор, дару тиреза, пӯшидани рӯи асосия (мебел)-и хона истифода мешавад. 

Соли 1662 дар ноҳияи Сен-Марсели Фаронса бо мадади Людовики XIV Мануфактураи шоҳонаи қолинҳои суратдори бародарон Гобеленҳо (рангмолони авлодӣ) ташкил карда шуд ва қолинҳое, ки ин корхона истеҳсол мекард, гобелен ном гирифтанд. Корхонаи мазкур ҳоло ҳам вуҷуд дорад. Гобеленро бо нахҳои абрешимӣ ва пашмини рангоранг, инчунин, риштаҳои зарандуд ё нуқрагӣ дар дастгоҳҳои махсус мебофтанд. Гобелен баъзан аз рӯи мусаввараҳои рассомони маъруф таҳия мегардид. Бофанда пуди матоъро аз тариқи асоси он бо бар ҳам печидан, ҳамзамон тасвир ва худи матоъро низ мебофт. Арзиши бадеии гобелен дар асрҳои 17-18 то дараҷае баланд гардид, ки корхонаҳои қолинбофии Фаронса, чандин мамлакатҳои Аврупои Ғарбӣ қолинҳояшонро гобелен номиданд. Дар асри 19 шуҳрати гобелен паст шуд, вале аз соли 1930 боз рӯ ба тараққӣ овард. Ҳоло гобелен бо усули механикӣ истеҳсол карда мешавад. Дар айни замон барои дастӣ тайёр кардани гобелен маводди гуногун истифода мешавад: нахҳои сунъӣ, синтетикӣ ва камтар нахҳои табиӣ. Техникаи бофти гобелен хеле заҳматталаб аст, як усто метавонад дар як сол тақр. 1-1,5 м2 гобелен тайёр намояд. Дар Тоҷикистон низ санъати гобелен роиҷ аст. М. Қурбонов, Д. Абдусамадов, М. Носирова аввалин устодони ин навъи ҳунар дар Тоҷикистон буда, дар ташкил намудани шуъбаи гобелен дар Коллеҷи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимов ва тайёр кардани шогирдон дар ин соҳа саҳм гузоштаанд. Асарҳои офаридаи дастпарварони ин шӯъба пайваста дар намоишгоҳҳои рассомӣ ба намоиш гузошта мешаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д. 1988;
* Луғати русӣ-тоҷикии истилоҳоти санъат. Д. 2003;
* Новая Российская Энциклопедия. Т. IV (2). М. 2008.

Сарчашма
--------

* Гобелен // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Giant Bomb

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Брокгауза и Ефрона
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (11-th)
* Britannica (онлайн)
* Catholic (1997—…)
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX524932
* BNF: 119336376
* GND: 4006648-4
* J9U: 987007560962705171
* LCCN: sh85132407
* NDL: 00572710
* NKC: ph126449

 |

 |
**Арбоб** (аз ар. рабб — соҳиб) — мансаб дар Аморати Бухоро.

Таърих
------

Дар матнҳои таърихӣ дар шакли танҳо ба маънии «соҳиби мулк», «шахси пулдор» ва «сарватманд» ба кор рафтааст. Арбоб дар аксар шаҳрҳои Осиёи Марказӣ то Инқилоби Кабири Сотсиалистии Октябр ба маънии заминдорони калон ва соҳиби мулк (деҳот) ба кор мерафт. Дар аморати Бухоро сардори миробҳо ва амлокдорҳоро низ арбоб мегуфтанд. Дар деҳаҳо пирони маҳалларо арбоб меномиданд. Андозе, ки барои таъмини арбоб аз мардум ситонда мешуд (мувофиқи салоҳдиди арбоб) «арбобона» ном дошт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбоб / Л. Бойматов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Рӯзи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон** — яке аз ҷашнҳои асосии миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад ва он ҳамасола 6 ноябр таҷлил мешавад.

Парчам ва нишони Тоҷикистон
6 ноябри соли 1994 дар натиҷаи раъйпурсии умумихалқӣ Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид. Баъдтар, вобаста ба тағйир ёфтани вазъи сиёсиву ҷамъиятии мамлакат дар натиҷаи райпурсии умумихалқӣ — 26 сентябри соли 1999 ва 22 июни соли 2003 ба Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон (соли 1994) тағийроту иловаҳо ворид карда шудаанд.

22 майи соли 2016 дар Тоҷикистон раъйпурсии умумихалқӣ оид ба ворид кардани тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Дар натиҷаи ворид кардани тағйирот, калимаи Сарқонун аз байн гирифта шуда, минбаъд Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон боқӣ монда шуд.

6 ноябр тибқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид», рӯзи истироҳат муқарар шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. 8 августи 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 1 августи 2021.
2. ↑  Раъйпурсии умумихалқӣ баргузоргардида ҳисобида шуд. 16 феврали 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 31 марти 2017.

Пайвандҳо
---------

* Рӯзҳои Ид(пайванди дастнорас)
**Ғуфрон Раҳимбоев**  (27.05.1949, ш. Хуҷанд) - дойранавоз, Ҳу­нар­­пешаи шоистаи Тоҷикистон (1990), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2009).

Зиндагинома
-----------

Дар мактаби махсуси ҳунарӣ нахондааст, фақат аз баракати истеъдоду заҳмат ба дараҷаи устоди дойранавоз расидааст. Солҳои 1965-1966 дар Театри ҷумҳуриявии  лӯхтаки ш. Чкаловск кор карда, аз соли 1967 мутриби Театри мусиқӣ-мазҳакаи ш. Хуҷанд буд. Ҳар чӣ дар ҳунар ёфтааст, аз баракати истеъдод ва заҳмати бардавом даст додааст. Сирру асрори дойранавозиро ба ҷавонони навкор омӯзондаю меомӯзонад. Ба Афғонистон, Австрия, Швейсария, Эфиопия ва дигар давлатҳо  сафари ҳунарӣ анҷом додааст.
Паҳншавии дини Зардуштия дар замони муосир
Зардуштия — яке аз қадимтарин динҳои тавҳидӣ дар ҷаҳон аст. Таърихи зардуштия (маздоия) аз соли 600 пеш аз милод сарчашма мегирад. ва эҳтимолан зиёда аз 1000 пеш аз милод бошад. Шумораи умумии пайравони Зардуштия ҳоло маълум нест, аммо тибқи арзёбиҳои мухталиф, шумораи онҳо аз тақрибан 125 000 - то беш аз 300 000 пайравони дин аст. Аксари зардуштиён дар ҷойҳои маскуни анъанавии худ зиндагӣ мекунанд: Ҳиндустон, Покистон, Эрон, Афғонистон ва Озарбойҷон. Дар ҳоли ҳозир, бинобар муҳоҷират, ки аксар вақт аз таҳаммулнопазирии мазҳабӣ дар ватанашон сар мезанад, қисми зиёди аҳолии дини зардуштия дар ҷойҳое мисли Амрикои Шимолӣ, Британиё, кишварҳои Халиҷи Форс, Уқёнусия ва Сингапур зиндагӣ мекунанд. Порсҳо ва зардуштиёни эронӣ аз маъруфтарин ва сершумортарин гурӯҳҳое ҳастанд, ки то ҳол дини худро пайравӣ мекунанд. Таърихан дини Зардуштия дар қисми зиёди кишварҳои Осиёи Марказӣ, Осиёи Хурд, Бобил ва дар ватани худ — Эрон маскунананд.

Демография аз рӯи кишвар
------------------------

Рақамҳои дар поён овардашуда дар асоси пажӯҳиши Федератсияи Ассотсиатсияҳои зардуштиёни Амрикои Шимолӣ ва инчунин тадқиқоти этнографӣ оид ба порсишиносӣ ва дигар ҷамоаҳои қамиву-динии Зардуштия асос ёфтаанд.

| Кишвар | Шумораи имондорон  |
| --- | --- |
| Ҳиндустон Ҳиндустон | 61.000 |
| Эрон Эрон | 25.271 |
| Иёлоти Муттаҳидаи АмрикоИМА | 14.405 |
| Канада Канада | 10.000 |
| Осиёи Марказӣ | 10.000 |
| Подшоҳии МуттаҳидаИнглистон | 5.500  |
| СингапурСингапур | 4.500 |
| Покистон Покистон | 4.235  |
| АвстралияАвстралия | 2.577 |
| АфғонистонАфғонистон | 2.000 |
|  Кишварҳои арабии халиҷи Форс | 1. 900 |
| Зеландияи НавЗеландияи Нав | 1.232 |
| Аврупо | 1.000 |
| **Ҷамъ** | Тақрибан 200,000 |

Инчунин нигаред
---------------

* Зардуштиён
* Зардуштиён дар Эрон
* Зардуштия дар Озарбойҷон
* Шумораи пайравони динҳои асосӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Zoroastrians Keep the Faith, and Keep Dwindling - NYTimes.com(пайванди дастнорас — *таърих*). 18 феврали 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 14 ноябри 2018.
2. ↑  Census 2011: how many Jedi Knights are there in England & Wales? | UK news | guardian.co.uk(пайванди дастнорас — *таърих*). 17 феврали 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 17 марти 2013.
3. ↑  Over 35,000 Buddhists, Baha'is call Pakistan home. *The Express Tribune* (September 2, 2012). 24 марти 2020 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------
Карикатураи ҳуқуқшиноси воломақоми амрикоӣ Ворд МакАллистер (1855-1908) ба амаки Сэм "фахрфурӯшии англисии асри 19" ишора мекунад ва ба ӯ мегӯяд, ки чӣ гуна бояд ба ӯ тақлид кунад вагарна "шумо ҷентелмен нахоҳед шуд". Амаки Сэм маълум аст, ки самимона механдад.
**Фахрфурӯшӣ** (англ. snob ) — фахрфурӯш дар истилоҳ ба касе гуфта мешавад, ки дӯст дорад худро ҷузъи табақаи хоссе, монанди ашроф, равшанфикрон, машоҳир ё ҳар табақаи хоссе ҷо бизанад; Фарди фахрфурӯш талоши зиёд барои ҳузур дар ҷамъшавии гурӯҳҳои фавқ дорад, то бо шарҳи гирдиҳамоиҳои онҳо худро узви шохисе аз онҳо ва фаротар аз омма муаррифӣ кунад.

Таърих
------

Мутародифҳои дигари ин вожа мутакаббир, пурнухувват, бодсар, пурифода, ганддимоғ ва зоҳирписанд аст. Баробари аврупоии ин вожа snob аст. Решаи таърихии вожаи snob бад-ин гуна аст: ин калима дар асл дар англисии қарни ҳаҷдаҳум, маънии пинадӯзро доштааст, аммо аз нимаи қарни нуздаҳум ба воситаи инқилоби саноатӣ ва тағйиру таҳаввулоти бисёр дар миёни табақоти ашроф ва шаклгирии табақаи мутавассит, маънои он ба «тарзи фикри касе итлоқ шавад, ки мардуми омиро таҳқир мекунад ва аҳли тафохур аст, монанди тағйире мушобеҳи ончи дар форсӣ бар сари калимаи алоф омад, ки аз исми як шуғл табдил ба сифати барои ашхос шуд».

Фахрфурӯшӣ дар адабиёт
----------------------

* Журден аз пьесаи « Буржуазия дар дворянхо »-и Мольер.
* "Китоби Снобҳо, ки аз ҷониби яке аз онҳо навишта шудааст ", Вилям Такерей .
* "Дар канори Разор ", Сомерсет Моэм. Муаллиф яке аз сатрхои сюжети ин асарро дар атрофи персонажи Эллиот Темплтон, ки «мисли снёх зиндагй мекард ва мисли снёх мурд» гардонд.

Ҳамчунин
--------

* Сарвати нав
* Парвену
* Риёкорӣ
* Мағрурӣ
* Филистизм
* Риёкорӣ

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* *Ари Турунен.* Всемирная история высокомерия, спеси и снобизма = Ari Turunen. Ettekö te tiedä kuka minä olen: Ylimielisyyden historiaa. — М.: Альпина Паблишер, 2018. — 224 p. — ISBN 978-5-9614-6470-2.
**Банголиҳо** — халқият, аҳолии асосии Банглодеш ва иёлати Банголаи Ҷанубӣ дар Ҳиндустон (иёлоти Биҳор, Ҷарханд, Ариса ва Ассам). Ҳамчунин, дар Непал, Бутан, Сингапур ва Британияи Кабир зиндагӣ доранд. Шумораи умумии Б. – 250 млн нафар (2009). Дар Банглодеш тақр. 150 млн нафар, дар Ҳиндустон 100 млн нафар ҳаёт ба сар мебаранд. Забони Б. банголӣ буда, ба гурӯҳи забонҳои ҳиндуориёии оилаи забонҳои ҳиндуаврупоӣ мансуб аст. Дар Банглодеш шакли хосси забони банголӣ, ки аз лаҳҷаи даккӣ таркиб ёфтааст, маъмул аст. Ҳамчунин, Б. ба забонҳои урду, ҳиндӣ ва англисӣ такаллум мекунанд. Алифбои Б. – бонгаккхор намунае аз хутути қадимии Ҳинд мебошад. Мутобиқи тақсимоти антропологӣ, Б. ба шохаи нажоди сафедпӯстони ҷануб мансубанд; дар шим. шарқ зардпӯстон ва дар ҷан. ғарб дравидҳо бартарӣ доранд. Қисме аз Б.-и Банглодеш мусулмонони суннимазҳаб, қисме ҳиндумазҳабанд. Дар Ҳиндустон мусулмонон, ҳиндувон, ҷайниҳо ва масеҳиёнашон сукунат доранд. Асоси хоҷагидории Б. деҳқонист. Ҳамчунин, моҳидорӣ машғулияти хеле паҳнгардидаи Б. мебошад. Ҳунарҳои гуногуни мардумӣ дар байни Б. хеле ривоҷу равнақ ёфтаанд. Низоми оиладорӣ падаршоҳист.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Народы Южной Азии. М. 1963;
* Седловская А. А. Бенгалцы. Новая российская энциклопедия. Т. III (1), М. 2007.

Сарчашма
--------

* Бангола / Б. Раҳматов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 119431716
* J9U: 987007283274005171
* LCCN: sh85013168
* NKC: ph895114

 |
**Шерак** — марде сакоӣ, кақрамони афсонаӣ, ки муаллифони Юнони Бостон аз ӯ хабар додаанд.

Нависандаи юнонӣ Полиен ҳикоят мекунад, ки шоҳи Эрон — Дориюш азми юриши зидди сакоиҳо кард. Чупон Шерак қарор медиҳад, ки ҳамқабилагони худро аз бадбахтӣ раҳо кунад. Вай худро маъюбу маслуқ сохта ба урдугоҳи форсҳо меравад ва ба Дориюш арз мекунад, ки шоҳони сакоиҳо уро ба ин ҳол овардаанд ва у аз онҳо қасос гирифтанист. Шерак бо ин баҳона ба аскарони форс роҳбалад шуда, онҳоро (бо сардории Доро) ба биёбони регзоре меоварад, форсҳо дар он ҷо аз гуруснагию ташнагӣ кариб ҳалок шуда буданд. Форсҳо бо машаққати зиёде то ба рӯди Бохтар расиданд ва ҷон ба саломат бурданд. Шерак қаҳрамонона ҳалок шуд, вале халқи худро аз марг наҷот дод.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Шерак / И. В. Пьянков // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
**Сафарбегим Тошхӯҷаева** (3 марти 1947, Мурғоб, ноҳияи Мурғоб, ВМКБ) — овозхон ва ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи шоистаи ҷШС Тоҷикистон (1985), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (1996).

Зиндагинома
-----------

Аз ягон мактаби ҳунарӣ нагузаштааст, нозукиҳои сарояндагиро аз устодони маҳаллӣ омӯхта, маҳораташро такмил бахшидааст. Солҳои 1964—1991 дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Хоруғ ба ҳайси сароянда фаъолият доштааст. Бо овози хушу ширадор аксар сурудҳои лирикиро замзама менамуд, лаҳни хоси сарояндагӣ дошт, ба касе тақлид наменамуд. «Сулҳ мехоҳам», «Навои дил», «Бадахшон», «Водии Ҳисори ман», «Боз биё», «Ка¬бӯ-тари сафеди ман», «Табрик», «Ҷоми ёдгор», «Муҳаббат», «Тоҷи-кистон», «Рафтӣ», «Суруди дил», «Моҳи кӯҳистон», «Дӯстонро гум макун», «Дилбари Бадахшон» барин суруду таронаҳояш дар хазинаи Радиои тоҷик маҳфузанд. Дар якчанд спектаклҳои театр нақш бозидааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр гардидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Набиҷон Пирматов** (тав. 17 декабри 1989, Қӯрғонтеппа) — продюсер, ҳунарпешаи синамои тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Набиҷон 17-уми декабри соли 1989 дар шаҳри Қӯрғонтеппаи вилояти Хатлони Тоҷикистон ба дунё омада, бо вуҷуди хоҳиши волидонаш ӯро ҳамчун додситонӣ ё табиб дидан дӯстдори ашаддии синамо ва ҳунар шуд.

Фаъолият
--------

Набиҷон пас аз хатми литсейи рақами 1-и зодгоҳаш, ки ба насиҳати падару модараш гӯш дод ва барои дохил шудан ба факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ба Душанбе рафт, Набиҷон аз орзуи бахши синамо шудан даст накашид. Ҳангоми таҳсил дар як студияи истеҳсоли DVD-и филмҳо кор мекард ва ин ба ӯ имкон дод, ки ба олами синамо наздиктар шавад ва аз рушди он пайгирӣ кунад.

Синамо
------

Набиҷон пас аз бомуваффақият хатми донишгоҳ дар соли 2012 бо факултаи ҳуқуқшиносӣ ниҳоят тасмим гирифт, ки ба ҳаваси худ пайравӣ кунад ва зиндагиашро бо синамо пайваст кунад. Соли 2014 аз рӯи сенарияи худ комедияи Арӯсӣ замонавӣ-ро офарида, дар он нақши асосиро низ бозидааст. Филм яке аз маъруфтарин филмҳои синамои тоҷик гардид. 

Солҳои минбаъда Набиҷон Пирматов фаъолияти синамогарии худро идома дода, дар киностудияи «Тоҷикфилм» кор карда, идомаи филми мазҳакавии «Арӯсӣ замонавӣ» ва дигар лоиҳаҳоро таҳия кардааст.

Ширкати продюсерии Zamonavi Media ба як минбаре табдил ёфтааст, ки Набиҷон дар он андешаҳои худро дар соҳаи синамо амалӣ месозад ва лоиҳаҳои гуногун ва муваффақеро эҷод мекунад, ки дар байни тамошобинон садо медиҳад.

Унвону ҷоизаҳо
--------------

Пайвандҳо
---------

* Zamonavi Media

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4 5  Набиджон Пирматов - Биография(рус.). 25 ноябри 2023 санҷида шуд.
**iPhone 14 Pro** ва **iPhone 14 Pro Max** — смартфонҳои истеҳсоли ширкати Apple, ки дар асоси системомили iOS 16 ва протессори Apple A16 Bionic кор мекунанд. Ин таҷҳизот бо iPhone 14 ва iPhone 14 Plus санаи 7 сентябри соли 2022 дар ҷамъомади махсуси Apple ва Apple Park дар шаҳри Купертино пешниҳод гардид. Фармоишот аз 9 сентябри соли 2022 оғоз ёфт. Смартфонҳо аз 16 сентябри соли 2022 ба фурӯш бароварда шуданд.

Тарроҳи
-------

Смартфони iPhone 14 Pro Max бо ранги сиёҳ
Дар бартарият аз смартфонҳои пешинаи истеҳсолкардаи ширкати Apple, сар карда аз iPhone X, тарроҳии қисмати пеши ин таҷҳизот *Dynamic Island* — намои равзана коркард ва васеъ карда шудааст.

iPhone 14 Pro ва 14 Pro Max бо чор ранг пешниҳод гардидаанд: нуқрагин, сиёҳи кайҳонӣ, тилоранг ва бунафши сиёҳтоб. Ранги бунафши сиёҳтоб — ин ранги навест, ки ранги кабуди осмонрангро иваз мекунад ва ранги сиёҳи кайҳонӣ бошад — ин ивазнамоии номи ранги графити ба ҳисоб меравад.

| Ранг | Ном |
| --- | --- |
|  | Нуқрагин |
|  | Тилоранг |
|  | Сиёҳи кайҳонӣ |
|  | Бунафши сиёҳтоб |

Ранги бунафши сиёҳтоб чун навгони дар рангҳои Apple пайдо гардидааст. Пештар ширкати Apple смартфони iPhone 13-ро бо ранги сабз пешниҳод карда буд, ки аз ҷониби муштариёну истифодабарандагонаш сазовори таҳсин гардида буд.

Дисплейи iPhone 14 Pro

Таблиғоти iPhone 14
-------------------

Навори таблиғотии iPhone 14 бо суруди «Biggest» дар иҷрои овозхон Идрис Элбӣ, ки дар он баъзе шунавандагон ибораи нажодпарастонаро шунидаанд, сару садоҳоеро барангехт. Пас аз ду моҳи намоиши ин навори таблиғотӣ ширкати Apple маҷбур шуд ва онро ҳазф кард.

Нигаред
-------

* IPhone 12 Pro
* IPhone
* Телефони ҳушманд

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑  Представлены iPhone 14 Pro и iPhone 14 Pro Max с новым вырезом Dynamic Island, который заменил чёлку(рус.). *iXBT.com* (7 сентябри 2022).
3. ↑  Apple представила iPhone 14 Pro и 14 Pro Max — экраны без «чёлки», новый процессор и камеры, спутниковая связь(рус.). *3DNews* (7 сентябри 2022).
4. ↑  *Ahmad, Umair* iPhone 14 Pro Max Review: The Ultimate Upgrade (en-US). *theyouth.com.pk* (18 феврали 2023). 18 феврали 2023 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 18 феврали 2023.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Муқим  мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Ашӯров мебошанд.

**Муқим Ҷӯрабоевич Ашӯров** (тав. 30.05.1962)  шаҳри Хуҷанд, вилояти Суғд — олим, омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент.

Зиндагинома
-----------

Соли 1984 факултети Рассомӣ-графикии ДДОЛ ба номи С.М.Киров -ро хатм кардааст. Ихтисос, муаллими расм, нақшакашӣ ва таълими меҳнат

Солҳои 1988 - 1990- коромӯз-тадқиқотчии кафедраи Санъати тасвирии ДДОМ ба номи В. И Ленин

Солҳои 1990-1993 - аспиранти кафедраи Санъати тасвирии ДДОМ ба номи В. И Ленин. 
Солҳои 1993-1996 - сармуаллими кафедраи Расм ва мусавирии факултети Рассомӣ-графикӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.

Солҳои 1996 -2005 - дотсент, мудири кафедраи Санъати ороишӣ-амалии факултети Рассомӣ-графикӣ.Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.

Солҳои 2005- 2012 - мудири кафедраи Санъати тасвирӣ ва маҳорати актёрии факултети санъат.Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.

Солҳои 2012- 2017 - муовини декан оид ба таълими факултети Санъати Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

Аз 09.2017-11.2017 - и.в. мудири кафедраи санъати тасвирӣ ва маҳорати актёрии факултети санъати Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.

Аз 11.2017 то ҳол - мудири кафедраи санъати тасвирӣ ва маҳорати актёрии факултети санъати Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

Эзоҳ
----

1. ↑  ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. Кафедраи санъати тасвирӣ ва маҳорати актёрӣ Ашӯров Муқим Ҷӯрабоевич(тоҷ.). *www.hgu.tj*. 20 Январ 2024 санҷида шуд.
**Ҳалима-хотун**  (усм. حلیمه خاتون‎ 1281) — зани эҳтимолии Эртуғрул ва модари асосгузори Империяи Усмонӣ Усмон I.

Номи модари Усмонро касе аз солноманависон зикр накардааст. Дар мақолаи «Энсиклопедияи исломӣ» дар бораи Эртуғрул ва Усмон номи Ҳалима зикр нашудааст  . Энтони Олдерсон нишон медиҳад, ки модари Усмон I тахминан туркман будааст, бидуни зикри ном .

Дар бораи замони Усмон ягон сарчашмаи таърихӣ вуҷуд надошт, дар бораи ҳаёти ӯ амалан маълумоти воқеӣ мавҷуд нест. Қариб ҳамаи ҳуҷҷатҳо баъдан қалбакӣ шуданд . Тамоми маълумот дар бораи Усмон ва аҷдодони ӯ дар асоси ривоятҳои шифоҳӣ ва ривоятҳо дар бораи ӯ аст, ки хеле дертар аз ҳаёти ӯ пайдо ва инкишоф ёфтааст . Аз маъхазҳои усмонӣ, ки то мо расидааст, аввалинаш *«Солномаи хонаи усмонон» (Тева-рих-и ал-и Усмон* )-и Ашикпошозода мебошад, ки дар соли 1476 оғоз ёфтааст . Муҳаққиқон бар ин назаранд, ки ҷудо кардани воқеият аз афсона дар ҳикояҳо дар бораи давраи аввали таърихи Усмонӣ ниҳоят душвор ва  ғайриимкон аст  Колин Имбер навиштааст, ки қариб ҳамаи қиссаҳое, ки дар бораи Усмон дар солномаҳои асри XV пайдо шудаанд, сохтаанд: «Таҳлили ибтидоии матнӣ нишон медиҳад, ки қариб ҳамаи «фактҳо» дар бораи Усмон Ғозӣ ва пайравони ӯ дар ҳақиқат афсона мебошанд». Тарҷумаи ҳоли ҳатто падари Усмон Эртуғрул афсонавӣ аст. Дар ягон сарчашмаи муосир аз ӯ зикр нашудааст. Ягона далели шайъии мавҷудияти Эртуғрул ҳамчун шахсияти таърихӣ ду танга бо навиштаҷоти ***Усмон б.*** ***Эртуғрул б.*** ***Гундуз Алп*** ва ***Усмон б.*** ***Эртуғрул***, ки дар маҷмӯаҳои осорхонаи Топкапӣ     маҳфузанд.

Турби Эртуғрул, сарфи назар аз ҳама азнавсозӣ, ба бинои асри 13 монанд аст. Дар наздикии дафни Эртуғрул дар Согут қабристоне ҳаст, ки таърихи онро надорад ва ба "зани Эртуғрул Ҳалима" нисбат медиҳанд  .

Эзоҳ
----

1. ↑  Söğüt: I. Milletlerarası Osmanlı Sempozyumu. — Ertuğrul Gazi'yi Anma ve Söğüt Şenliği Vakfı, 1988. — P. 130. — 150 p.
2. ↑  *Sakaoğlu, Necdet.* Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. — Oğlak Yayıncılık, 2015. — С. 28. — ISBN 978-9-753-29623-6.
3. 1 2  {{{заглавие}}}.
4. 1 2  {{{заглавие}}}.
5. ↑  *Alderson, Anthony Dolphin.* The Structure of the Ottoman Dynasty. — Oxf.: Clarendon Press, 1956. — P. 83.
6. ↑  Еремеев, Мейер, 1992, Глава 10. От бейлика до султаната.
7. ↑  *Еремеев Д.Е. Мейер М.С.* История Турции в средние века и новое время. — Moskva: Izd-vo Moskovskogo universiteta, 1992. — 246 с. — ISBN 5211022017.
8. ↑  *Babinger F. Mayr J.* Die Geschichtsschreiber der Osmanen und ihre Werke. — Harrassowitz, 1927. — 477 p.(олмонӣ)
9. ↑  *Ихсаноглу Э.* История Османского государства, общества и цивилизации: В 2-х т. / Перевод с турецкого В. Б. Феоновой под ред. М. С. Мейера. — М.: Восточная литература, 2006. — Т. 1. — 603 с. — P. 5. — ISBN 5-02-018511-6.
10. ↑  *Финкель К.* История Османской империи: Видение Османа. — Москва: АСТ, 2017.
11. ↑  {{{заглавие}}}.
12. ↑  {{{заглавие}}}.
13. ↑  {{{заглавие}}}.