recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Бӯрё**ро — устоҳои бурёбоф ё ҳасирбоф аз чӯби шикастаи най мебофанд. Дар замонҳои пеш бурё яке аз ашёи муҳим рӯзгор буд, ки онро ба фарши хона барои нам накашидани гилем, қолину палос аз таги онҳо паҳн мекарданд.

Дар гузашта бурёкӯбон дар шакли ҳашари бӯрёкӯбӣ барпо мешуд. Соҳиби хона якчанд дӯстон ва наздиконро дар рӯзи муайян ба хонаи нав даъват мекард. Онҳо ба фарши хонаҳо бурё андохта, аз болояш гилему палосро паҳн карда, аз болояш бо пой мекӯфтаанд, то ки ҳама ҷойи гилему бӯрё ҳамвор шавад. Аз хонаи куҳна ба нав асбобу анҷоми рӯзгорро мекашониданд, дар тартибу ҷобаҷогузории онҳо кумак мерасониданд ва пас итмоми ин корҳо ба сари дастурхони зиёфат менишастанд. Тибқи боварҳои мардум, бурёкӯбон дар рӯзҳои душанбе, панҷшанбе ва махсусан, ҷумъа бахосият шумурда мешуд.

Дар Мастчоҳи кӯҳӣ бӯрёкӯбонро "устоҷавобтиён" низ меноманд. Дар ин рӯз соҳибхона устоеро, ки ҳамон хонаро сохтааст, махсус даъват карда, зиёфат медиҳад. Пас аз зиёфат соҳибхона музди кори усторо пардохт намуда, аз мӯйсафедон дуо мегирад. Рӯзи бурёкӯбон хешу ҳамсояҳо ҳама бо худ туҳфа, ё ягон хел таом меоварданд ва навхонадоронро табрик менамуданд. Ҳатто шахсоне, ки бо соҳибхона қаҳрию ногап буданд, дар ин рӯз бо миёнравии калонсолон ба маърака омада, соҳибхонаро муборакбод мегуфтанд. Чунин анъанаи табрик намудан барои ҳама ҳатмӣ буд.

Нигаред низ
-----------

Заргарӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Д. Раҳимов. Касбу ҳунарҳои анъанавии тоҷикон. – Душанбе, 2014. – С. 75 - 76
**Чормағзбозӣ**

Бозии маъмулу машҳури бачагон, ки бештар дар фасли тирамоҳ, дар айёми пухтани чормағз ва пас аз он баргузор мешавад. Онро писарони аз 7 то 18-сола, баъзан ҷавонони калонтар низ бозӣ мекунанд. Навъҳои гуногуни чормағзбозӣ вуҷуд дорад, масалан, "қуббабозӣ", "чорпай", "зангул" ва ғ. Тибқи қоидаҳои бозӣ, шахсони ғолиб чормағзҳои бозигари мағлубро аз худ мекунанд. Дар саросари кишвар фаъол аст.

Адабиёт
-------

1. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д. 1976. 2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Д. Ҷ.2, 2016.

Нигаред
-------

* Яклинга

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 203


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Бҳимбетка** — маҷмӯи тасвироти рӯйисангии аҳди мезолит дар ғори доманакӯҳи маъбади Виндхя, дар атрофи шаҳри Бҳопал (иёлати Мадҳя Прадеш, Ҳиндустон). Соли 1950 кашф шуд. Қисми зиёди тасвирот ба ҳазорсолаи 8–5 то м. тааллуқ дорад. Инҳо манзараҳои шикор, муҳорибаҳо, маросими дафн, бозиҳои варзишӣ, аслиҳаи гуногун; тасвироти ҳайвонот – бизонҳо, хукҳо, ғизолон, оҳувон, палангҳо, филҳо; ашхоси бо ниқоб рақскунанда, занҳои ҳомила ва ғ. мебошанд. Аз соли 2003 ба Феҳристи Мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дохил шудааст.

Сарчашма
--------

* Бҳимбетка // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
Манна яке аз вилоятҳои қадими ориёи дар шимолу-шарқи Эрон буд. Шоҳони Ассирия дар асри IX п.м. чандин маротиба ба ин вилоят ҳуҷум карда, онро ғорат мекунанд, аммо ишғол карда наметавонанд. Мана дар асри VIII п.м. як қатор вилоятҳои ҳамсояро ишғол карда, ба подшоҳии нисбатан калон табдил меёбад. Дар назди шоҳ шӯро амал мекард, ки аз хешовандони ӯ ва ашрофон иборат буд. Дар идораи давлат авлодони шоҳ, ашрофон, сарлашкарон, сардорони қалъаҳо мавқеи асосиро ишғол мекарданд. Соҳаи асосии иқтисодиёт зироаткорӣ ва чорводорӣ, аз ҷумла асппарварӣ буд. Ғуломон буданд, аммо дар иқтисодиёт мавқеи асосиро истеҳсолкунандагони озод ишғол мекарданд. Маданият ва санъат тараққӣ карда буданд, хат ва дабирони касбӣ вуҷуд доштанд.[1]

Адабиёт
-------

1. ↑  Ҳотамов Н.Б. Довуди Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 29.

Нигаред
-------

* Ориёи
**Бҳамаҳа** — донишманди ҳиндӣ. Дар нимаи дуюми садаи VII зиндагӣ кардааст. Асари манзуме бо номи «Зеби сухан» иншо намуда, ки аз шаш қисм иборат аст. Дар ин китоб санъатҳои гуногуни бадеии шеър, аз қабили «упама» – ташбеҳ, анураса – танофури ҳуруф ва ғ. фазоили сухани (нутқи) бадеа (гуна), сабк (рити) ва ғ. тавсифу ташреҳ карда шудаанд. Бҳамаҳа яке аз шахсиятҳои маъруфи мактаби аланкара (зебу ороиши сухан, санъатҳои бадеӣ) дар адабиётшиносии ҳиндӣ ба шумор меравад. Ӯ ва муътақидонаш санъатҳои бадеиро рӯҳу равони осори бадеъ медонистанд.

Адабиёт
-------

* De S. K. History of Sanskrit poetics. Calkutta, 1960.

Сарчашма
--------

* Бҳамаҳа // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**«Баҳори Аҷам»** — нашрияи фарҳангӣ ва иҷтимоии Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон Январи 1998 таъсис ёфтааст.

25 декабр 2008 ба муассисаи давлатӣ табдил дода шуд ва ба сохтори Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон дохил гардид. Дар «Баҳори аҷам» роҷеъ ба вазъи имрӯзаи фарҳанг дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳаёт ва эҷодиёти адибону ҳунарпешагон, тарзи ташкили кори муассисаҳои фарҳангии тобеи вазорат хабару мақолаҳо ба табъ мерасанд.

Адади нашраш 1000 нусха (2012).

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Бҳарат** — унвони расмии Ҳиндустон ба забони ҳиндуӣ. Дар аҳди бостон Ҳиндустонро кишвари бҳаратҳо – «Бҳаратаварша» меномидаанд, ки дертар ҳамчун номи дуюми ин кишвар пазируфта шудааст. Баъди истилои англисҳо ба ҷойи Б. номи Ҳиндустон маъмул гардида бошад ҳам, дар Конститутсияи нахустини аҳди истиқлол ибораи «Ҳиндустон-Бҳарат» сабт шудааст. Б. ба шарафи сардори яке аз қабилаҳои Ҳинд – Бҳарата писари Маҳараҷ Ришабҳа чунин унвон гирифтааст. Истилоҳи «Бҳарат» дар забони ҳиндуии бостон маънои «тарбия ва парвариш»-ро дорад. Мувофиқи ривояти достонҳои аҳди бостони ҳиндуии «Вишну-пурана» ва «Бҳагвата-пурана» шоҳ Бҳарат аз тоҷу тахт даст кашида, зиндагии порсоёнаву гӯшанишиниро ихтиёр кардааст. Бҳаратҳо дар асри 2 ва аввали садаи I то м. дар ноҳияҳои мобайни д-ҳои Ҷамна ва Сатлеҷ ҳукмронӣ кардаанд. Қаҳрамонони достони «Маҳабҳарата» низ бҳаратҳоанд. Ин минтақа то имрӯз барои ҳиндуён кишвари муқаддас дониста мешавад. Бҳарат мутобиқи тасаввуроти анъанавии ҳиндуён тамаддуни бузурги поку беолоиши аҳди куҳан ва мероси гаронбаҳои аҷдодии шоҳони сулолаи Бҳаратҳоро таҷассум намуда, аз дастовардҳои технологияи навин ва тамаддуни ҷадиди асрҳои баъдӣ орию барканор аст.

Адабиёт
-------

* Бонгард-Левин Г. М. Ильин Г. Ф. Индия в древности. М. 1985.

Сарчашма
--------

* Бҳарат // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Гагаузҳо** (гаг. Gagauzlar) — мардуми туркнажод, ки аксаран дар Молдова, Украина, Русия ва қисман дар Узбакистон, Туркманистон, Гурҷистон, Белорус, Булғористон, Руминия, Юнон, Латвия, Эстония, Конодо ва Бразилия умр ба сар мебаранд.

Теъдоди умумии гагаузҳо 250 ҳазор буда (дар ибтидои садаи XXI), аз ин миқдор 147,7 ҳазор дар Молдавия, 32 ҳазор дар Украина ва 12 ҳазор дар Русия зиндагӣ мекунанд. Забонашон гагаузӣ, яке аз шохаҳои ҷанубу ғарбии (оғузӣ) зергурӯҳи туркии оилаи забони олтойӣ мебошад. Хатташон аз соли 1957 кириллӣ ва ҳоло лотиниасос (аз соли 1993) аст. Аксарияташон пайрави равияи православии дини масеҳӣ мебошанд. Дар мавриди ташаккули гагаузҳо якчанд фарзия мавҷуд аст: 1. Ниёгони гагаузҳо туркҳои бодиянишин (оғузҳо, печенегҳо ва половесҳо) буданд, ки дар асрҳои 10-13 аз соҳилҳои шимолии баҳри Сиёҳ ба Балкан кӯчида, мазҳаби православӣ ва фарҳанги қабилаҳои славяниро қабул карданд. 2. Мувофиқи фарзияи таърихнигорони аврупоӣ гагаузҳо қабилаҳои туркзабон буда, соли 670 аз Поволже ба Балкан муҳоҷират ва дини масеҳиро қабул карданд. 3. Мувофиқи назарияи «салҷуқӣ» (дар Туркия маъмул аст) гузаштагони гагаузҳо туркони Осиёи Хурд буданд, ки бо роҳбарии султон Иззуддин Кайковус (1211-20) ба Добруҷа рафтанд. Дар ҷангҳои русу туркии охири садаи XVIII ва ибтидои садаи XX гагаузҳо-и масеҳӣ Русияро пуштибонӣ карда, ба ҷануби Бессарабия кӯчиданд. Як қисми гагаузҳо дар замони ислоҳоти А. П. Столипин ба Қазоқистон кӯчонида шуданд (солҳои 1912-14). Дар солҳои коллективонии хоҷагии деҳот як қисми гагаузҳо ба Ӯзбекистон муҳоҷир карда шуданд. Аз охири солҳои 80 садаи XX дар байни гагаузҳо ҳаракатҳои худшиносӣ ва эҳёи фарҳанги миллӣ оғоз шуд: дар ҳайати ҶШС Молдавия Ҷумҳурии Гагаузия (ноябри 1989) ташкил ёфт; соли 1994 Гагаузия дар ҳайати Молдавия мухторият ба даст овард ва забони гагаузӣ дар баробари забонҳои молдавӣ ва русӣ расмият ёфт. Машғулияти асосии гагаузҳо чорводорӣ, сабзавоткорӣ ва ангурпарварӣ мебошад. Қолинбофӣ яке аз ҳунарҳои маъмулии гагаузҳо маҳсуб мешавад. гагаузҳо дорои фолклори ғанӣ мебошанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Народы Европейской части СССР. Т. 2. М. 1964;
* Квилинкова Е. А. Гагаузы Молдовы и Болгарии. Кишинёв, 2005.

Сарчашма
--------

* Гагаузҳо // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гадик** — як навъи гӯсфанд, ки дунбаи думмонанд дорад.

Вазнаш 30-36 кг, баландиаш аз 55 (меш) то 60 см (қучқор). Дарозии думи гадик 8-15 см, вазнаш 1,5-5 кг аст. Гадикҳо думдароз ва думкӯтоҳ мешаванд. Ба гадикҳои думкӯтоҳ гӯсфандони бурятӣ ва муғулӣ мансубанд. Гадикҳои думдароз чанд навъ (ростдум, каҷакдум ва ғайра) мешаванд. Гадикҳо хурдҷусса, каммаҳсул ва дуруштпашм буда, ба шароити иқлими номусоид мутобиқ гаштаанд. Дарозии пашмашон 15-17 см; соле аз ҳар сар гӯсфанд 1-1,2 кг пашм метарошанд. Гӯсфандони зоти дарвозӣ, помирӣ ва баъзе гӯсфандони қарокӯлӣ аз ҷумлаи гадик мебошанд. Дар Тоҷикистон Г.-ро дар ВМКБ ва минтақаи Рашт парвариш мекунанд. Гадик дар Афғонистон бо номи «ҳазорагӣ» машҳур аст.

Нигаред низ
-----------

* Гӯсфанд
* Гӯсфанди дунбадор

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Животноводство Таджикистана. Д. 1975;
* Джапаридзе В. С. Овцеводство. М. 2002.

Сарчашма
--------

* Гадик / Ф. Икромов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Газлӣ** — кони нафту газ дар Ҷумҳурии Узбакистон, дар 120 км шимолу ғарбтари шаҳри Бухоро.

Ба минтақаи нафту газдори Ому тааллуқ дорад. Соли 1956 кашф гардида, коркардаш соли 1961 оғоз ёфтааст. Захираи ибтидоии нафт ‒ 5,3 млн т, газ — 476, 8 млрд м3, конденсат — 1,3 млн т. Кон дар канори шимолу шарқии синеклизи Ому воқеъ аст. Нафту гази кон ба қабатҳои поёнӣ ва болоии таҳшини бӯр дар умқи аз 330 то 930 м воқеъ мебошад. Гази он 95 % метан, 0,9-4,5 % нитроген, 0,1-0,4 % СО2 дорад. Зичии нафт — 795—820 кг/м3. Қисми зиёди кон коркард шудааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Газлӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
«Баҳори афғонӣ» (форсӣ: بهار افغانی‎) — тазкираест аз нигоштаи адиби афғон Абдулҳакими Рустоқӣ, ки соли 1932 дар Деҳлӣ ба табъ расидааст.

«Баҳори афғонӣ» бо номи «Сакинату-л-фузало» низ машҳур аст. Аз сарсухан, муқаддима, матни асосӣ, ки ба ду фасл тақсим шудааст ва хулоса иборат мебошад. Дар сарсухан муаллиф оид ба зиндагию осори худ ва сабаби таълифи тазкира маълумоти муфассал додааст. Дар муқаддимаи тазкира оид ба шаҳрҳои Афғонистон ва осори таърихию фарҳангии онҳо (бештар дар бораи ш. Кобул) сухан меравад. Дар фасли аввали «Баҳори афғонӣ» дар бораи 27 нафар шайх ва уламои машҳури гузаштаи форс-тоҷик ва афғон, ки дар ҳудуди Афғонистон зиндагӣ ва эҷод кардаанд, маълумот дода шудааст. Фасли дуюми «Баҳори афғонӣ» шарҳи ҳол ва тавсифи осори 65 шоирро дар бар мегирад. Дар охири тазкира феҳристи комили сарчашмаҳои адабие омадааст, ки муаллиф аз онҳо истифода кардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Баҳори афғонӣ / С. Ализода // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Иттиҳодияи давлатии гурӯҳҳои эҷодию консертӣ** – яке аз муассисаҳои консертии тобеи Вазорати фарҳанги Тоҷикистон мебошад. Муассисаи консертӣ дар пойтахти Тоҷикистон – шаҳри Душанбе ҷойгир аст.

Таърих
------

Иттиҳодияи давлатии гурӯҳҳои эҷодию консертӣ дар асоси Қарори ҳайати мушовараи Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон 21 июли соли 2000 таъсис ёфтааст.

Дар ҳайати Иттиҳодияи давлатии гурӯҳҳои эҷодию консертӣ дастаҳои ҳунарии:

**Ансамбли рақсии «Зебо»** (роҳбараш Имоми Раҳмониён),

**Ансамбли рақсии «Ҷаҳоноро»** (то соли 2005),

**Ансамбли рақсии «Гулрез»** (роҳбараш И.Раҳониён),

**Оркестри эстрадии «Гулшан»**(роҳбараш Б. Тошев) шомиланд.

Ҳунармандони Иттиҳодия дар саҳнаҳои малакатҳои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил баромад кардаанд. Солҳои 2000-2002 иштироки ансамбли давлатии рақсии «Зебо» дар фестивали «Баҳори апрел» дар Ҷумҳурии халқӣ-демократии Корея ва Туркия, ҳунармандони ансамбли рақсии «Ҷаҳоноро» дар консерти бозиҳои Олимпии Осиёи Марказӣ дар шаҳри Бишкеки Ҷумҳурии Қирғизистон, иштироки ансамбли давлатии рақсии «Зебо» дар намоишгоҳи «ЭКСПО-2000» дар шаҳри Гановери Олмон намунаи баланди ин комёбиҳо буд.
Ансамбли рақсии «Ҷаҳоноро» дар намоишномаи «Ишқи духтари ҳамсоя» соли 2002 дар шаҳри Москва баромад кард. Овозхонҳои оркестри эстрадии «Гулшан», Ҳунармандони шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон Баҳодур Неъматов ва Кимиё Ҷӯраева дар Чумҳурии Халқии Демократии Корея соли 2002 дар фестивали «Баҳори апрел» ҳунарнамоӣ намуда сазовори ҷоизаҳои Фестивал шуданд.

Ҳунарпешагон
------------

4 н. Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон

1 н. Арбоби ҳунари Тоҷикистон

1 н. дорандаи ордени «Шараф» 

2 н. Дорандаи «Ифтихорнома»-и Президенти ҶТ

Манобеъ
-------

Роҳнамо (маълумотнома). Маълумотномаи омории Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон. – Душанбе, 2010

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 2 май 2012  сол.
**Гази электронӣ** — модели назариявиест, ки ҳолати электронҳои ноқилиятро дар ноқилҳои электронӣ шарҳ медиҳад.

Дар модели гази электронӣ таъсири мутақобилаи кулонии байни электронҳоро ба назар намегиранд. Электронҳо дар майдони даврии панҷараи кристаллӣ ҳаракат мекунанд, аз ин сабаб вазъи электрони алоҳидаро ба тавассути квазиимпулси он р ва рақами соҳаи энергетикӣ s муайян кардан мумкин аст. гази электронӣ гази фермионҳо мебошад. Зарраҳои гази электронӣ дар фононҳо ва баъди бо ҳам бархӯрдан (пошхӯрии байниэлектронӣ), инчунин дар ҳар гуна нақси панҷараи кристаллӣ пароканда мешаванд. Аз ин рӯ, онҳо дарозии ниҳоии дави озод l ва давраи ниҳоии зист т=l/и (суръати гармоии электрон) доранд. Бисёр нишондодҳои термодинамикӣ ва кинетикии ноқилҳои электронӣ аз рӯйи модели гази электронӣ муайян карда мешаванд. Дар баъзе мавридҳо (дар нимноқилҳо) ҳарорати гази электронӣ метавонад аз ҳарорати панҷара фарқ дошта бошад. Газҳои электронии филиз ва нимноқилҳо (хусусан дар майдони магнитии доимӣ) аз таъсири майдонҳои электромагнитии баландбасомад чун плазмаи электронӣ ё электронию ҷавфӣ амал мекунанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гази электронӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Хатои Lua: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'ноябр 2018'.**



«БАҲОРИ ДОНЍШ» (порсӣ: بهار دانش), асари Иноятуллоҳи Канбу, ки с. 1670 навишта шудааст.

Яке аз беҳтарин намунаҳои насри бадеии форсизабони асрҳои миёна ба шумор меравад. Ба тарзи «қисса андар қисса» ва ё «ҳикоят андар ҳикоят» аз ҳикоятҳо, афсонаҳо, масалҳои сершумори аз ҷиҳати мавзӯъ, мазмун ва ғоя гуногун мураттаб гардидааст, ки ба тавассути ҳикояти васила ба ҳам алоқаманд шудаанд. Мавзӯи ҳикояти василаи асар ишқ аст. Асоси сужети онро ғоибона ба ҳамдигар дил бастани шоҳзодаи Ҳиндустон Ҷаҳондорсултон ва духтари подшоҳи мулки Минусавод Баҳраварбону ва ба висоли якдигар расидани онҳо ташкил медиҳад. Ба таъкиди Иноятуллоҳи Канбу, мазмуни ин китобро бараҳмане нақл карда, зарурати ба забони форсӣ-тоҷикии фасеҳ ба риштаи таҳрир кашидани онро хоҳиш намудааст. Дар «Баҳори дониш» ба ғайр аз афсонаҳои ҳиндӣ баъзе ҳикоятҳои нав ҷой гирифтаанд, ки эҷоди Иноятуллоҳи Канбу мебошанд.

«Баҳори дониш» ба насри маснӯъ ва муншиёнаи пуробуранг таълиф шудааст. Нависанда аз санъатҳои бадеӣ, воситаҳои тасвир ба таври фаровон истифода бурдааст. Ин ҷиҳати кор то андозае боиси душворфаҳм шудани забони асар гардидааст. Дар дохили асар, дар баъзе ҳикояту қиссаҳо барои тақвияти мақсаду андеша пораҳои шеър оварда шудаанд. «Баҳори дониш» баъд аз таълифаш ба зудӣ мавриди таваҷҷуҳи аҳли адаб қарор гирифта, шуҳрати зиёд пайдо кард. Аз ин асар нусхаҳои дастнависи бисёре мондааст, ки дар китобхонаҳои гуногуни ҷаҳон нигоҳ дошта мешаванд. Аз охири садаи 18 сар карда дар мактабҳо аз ин китоб чун китоби хониш истифода мекарданд. Дар асрҳои 17–19 «Баҳори дониш» борҳо ба назму наср таҳриру такмил ёфт. Аз ҷумла, Ҳасаналии Иззат ном шахсе (а. 18) «Баҳори дониш»-ро ба навъи маснавӣ манзум сохт. Муҳаммад Исмоили Мирзоҷон онро ба забони ҳиндӣ ба назм даровардааст. «Баҳори дониш» дар кишварҳои гуногуни дунё ба табъ расидааст. Соли 1768 пораҳое аз «Баҳори дониш», с. 1799 бори дуюм – комилтар (бидуни 6 ҳикояти дохилаш) ба забони англисӣ тарҷума шуда, ба табъ расид. Ҳамин тарҷумаи англисии асар дар ибтидои садаи 19 асос барои тарҷумаҳои олмонӣ ва фаронсавии он гардид. Аз забони асл «Баҳори дониш»-ро пурра М. Усмонов ба забони русӣ тарҷума кард, ки соли 1964 ба табъ расид.

Адабиёт
-------

Иноятуллах Канбу. Книга о верных и неверных женах или Бехаре данеш. М. 1964. А. Алимардонов.

Манбаъ
------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Га́гра** (абх. Гагра) — шаҳр дар Гурҷистон, дар соҳили баҳри Сиёҳ, дар ҳудуди Ҷумҳурии худэълонкардаи Абхозистон, 80 км дуртар аз қисми шимолу ғарбии Сухуми. Аҳолиаш 15 ҳазор нафар (2014). Бандар дар баҳри Сиёҳ, маркази истгоҳи роҳи оҳан. Аз Гагра роҳи автомобилгарди Сочи — Сухуми мегузарад.

Таърих
------

Дар охири ҳазорсолаи 1 пеш аз м. дар ҳудуди Гагра бошишгоҳи Триглифи Юнони Қадим вуҷуд дошт. Ибтидои асрҳои миёна Қалъаи Абхоз эъмор шуд. Аз ибтидои садаи XX, баъди маркази фароғат гардиданаш, тараққӣ кард. Аз соли 1919 маркази уезд ва аз соли 1930 маркази ноҳияи ҳамном. Соли 1933 мақоми шаҳрро гирифт. Соли 1992 зимни ошӯбҳои байни Гурҷистону Абхозистон дар Гагра задухӯрдҳои низомӣ ба амал омаданд.

Иқлим
-----

Иқлими Гагра субтропикӣ буда, рустаниҳои фаровон, пляж ва оби маъдании шифобахши сулфиддор дорад. Дар соҳили баҳри Сиёҳ осоишгоҳи иқлимӣ мавҷуд аст, ки дар он бемориҳои роҳи нафас, рагу пайванди дил ва асаб табобат карда мешаванд. Саноати хӯрокворӣ ривоҷ ёфта, асосан талаботи осоишгоҳҳоро таъмин месозад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гагра // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

Пайвандҳо
---------

* Официальный сайт города Гагра. Администрация Гагрского района
* Вебкамера в городе Гагра Бойгонӣ шудааст 19 май 2010  сол.
* Прогноз погоды в Гагра Бойгонӣ шудааст 20 июли 2011  сол.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Военная Сытина
* Малый Брокгауза и Ефрона

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* J9U: 987007562535805171
* LCCN: n88160848
* VIAF: 130292406
* WorldCat VIAF: 130292406

 |
**Ҳурус**, **Ҳор** — яке аз худоёни Мисри бостон, ки ба сурати уқоб, бо сари уқоб ва ё офтоби болдор тасвир ёфтааст. Г. дар ибтидо як худои қабилавии шикорчиёни ҷанговар буд ва баъдан таҷассуми ҳокимияти шоҳӣ гашт. Г. фарзанди Осирис ва Изис шумурда шуда, ин се бо ҳам чун худоёни сегона дар матни боварҳои асотириву динии Мисри Қадим маъруфияти зиёд доштаанд.

Тасаввурот дар бораи худои Осирис (ё Озирус) — падари Г. аз Шом, ки дар он ҷо ҳамчун худои зироату кишт парастида мешуд, ба Миср омадааст. Вале баъдан мисриён онро худои мустақил дониста, эътиқод доштаанд, ки Осирис аз омезиши худои нарина Геб бо илоҳаи замин Нут зоида шуд ва пас аз он бо хоҳари худ Изис издивоҷ кард. Бародараш Сет пас аз як силсила ҳилаву найрангҳо ӯро кушта, ҷасадашро дар тобути чӯбӣ дар рӯди Нил афканд. Изис ба ҷустуҷӯи ҷасади шавҳараш баромад ва тобутро дар соҳилҳои Шом пайдо намуда, ба Миср бозгардонд ва ҷасади шавҳарашро пинҳон кард. Дар ҳамин муддат аз вай писаре таваллуд шуд бо номи Г. Сет бори дигар ҷасади бародараш Осирисро пайдо намуда, онро пора-пора кард; ҳар пораро дар яке аз навоҳии Миср мадфун карданд. Мисриён аз ин ҷиҳат муътақид буданд, ки сабаби рӯидани донаҳои ғалла аз хок ва борвар шудани онҳо дар асари ҳамин қитъаҳо мебошад.

Ҳамин ки Г. бузург шуд, ба талаби хуни падар ва интиқоми вай баромада, бо амаки худ биҷангид; дар як муҳорибаи ҳамосӣ ӯро мағлуб сохт ва дастбаста назди модараш овард. Модари Г. аз хуни шавҳараш гузашт ва Сетро бахшид. Пас аз ин Г. дар фикри ҷамъ овардани қитъаҳои ҷасади падараш ва зинда кардани ӯ шуд; дар ин кор ба вай худои ҳикмат Тот кумак кард. Г. ҳарчанд дар қатори нуҳ худо (эннэада)-и маъруф ном бурда нашудааст, яке аз худоёни Шаҳри офтоб (Гелиопол) ба шумор меравад. Ибодати Офтоб дар Мисри бостон хеле ривоҷ дошт ва Г. ягона худои Офтоб набуд. Баъдтар Ра (ё Ре) аз худоёни маъруфи Офтоб назди мисриёни бостон гардид. Дар устураи дигари мисрӣ писари Худои Офтоб Ра бо номи Гори Беҳдети ёд мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гор / Ш. Абдуллозода // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Giant Bomb

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Православная
* Реальный словарь классических древностей
* Britannica (онлайн)
* Pauly-Wissowa
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 118707205
* J9U: 987007428525505171
* LCCN: no2015152881
* SUDOC: 02757508X
* VIAF: 69724039
* WorldCat VIAF: 69724039

 |

 |
**Гач** — масолеҳи бинокорӣ, ки дар натиҷаи зери ҳарорати баланд сӯзондани гипс ҳосил мекунанд.

Маҳлули гачи кӯфтаро ба осонӣ ба шакли дилхоҳ даровардан мумкин аст, ки он фаврӣ сахту хушк мешавад. гачи хушкшуда ранги сафеди мақбул мегирад. Беҳтарин навъи гачро «гулгач» мегӯянд. Дар санъати меъморӣ гач аз ибтидои м. ба сифати масолеҳи гилкорӣ, андова ва ороиш (гачкорӣ, кандакории рӯйи гач, панҷарасозӣ, воситаҳои дигари меъморӣ чун арақа, нижвон, шурфа) ва ҳунари ҳайкалтарошию муҷассамасозӣ истифода мешавад. Гачро дар меъмории муосир (сохтмони биноҳои фарҳангӣ, маъмурӣ, иқоматӣ) низ васеъ истифода мекунанд. Гач дар санъати бинокории имрӯзаи Тоҷикистон низ маҳсулоти муҳимми ороишии серистифода буда, дар ҷумҳурӣ чандин корхонаи коркарди гач (дар Душанбе, Исфара, Ёвон ва ғайра) фаъолият доранд. гачро, ҳамчунин, дар ҳунари чинисозӣ ва шишасозӣ ба ҳайси унсури ёрирасон ба кор мебаранд. Дар тиб аз гач бандинаҳои махсуси шикастабандӣ тайёр мекунанд. Дар стоматология барои тайёр кардани қолаб, узвҳои сунъӣ (ориятӣ) ва ғ. истифода мешавад.

Нигаред низ
-----------

* Гачбандӣ
* Гачбурӣ
* Гачкорӣ

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Веймарн Б. В. Искусство Средней Азии. М. 1940.
* Ремпель Л. И. Архитектурный орнамент Узбекистана. Т. 1961;
* Искусство таджикского народа. Т. 4. Д. 1979;
* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д. 1988.
* Луғати русӣ-тоҷикии истилоҳоти санъат. Д. 2003;
* Рузиев М. Декоративно-прикладное искусство таджиков. Д. 2003.

Сарчашма
--------

* Гач // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гаҳвораҷунбон** (лот. Mantis religiosa) — як навъ ҳашараи даранда.

Дар Аврупои Ҷанубӣ, Осиёи Пеш, Осиёи Марказӣ, Африқо, қисман дар Осиёи Ҷанубу Шарқӣ ва Австралия дучор меояд. Ба Амрико низ бурда шудааст.

Тавсифот
--------

Тани дароз (наринааш 42-52 мм, модинааш 48-75 мм), сари секунҷа, чашмони калон ва пойҳои буғумнок дорад. Пойҳои пеши гавҳораҷунбон тараққӣ кардаанд, ки ба воситаи онҳо туъмаро дошта мегирад ва ҳангоми таҳдиди хатар ба пешу ақиб мисли «гаҳвора» алвонҷ мехӯрад. Гавҳораҷунбонҳо боли заиф доранд. Ранги гавҳораҷунбон вобаста ба маҳалли сукунат тағйир меёбад (сабз, зард, бӯр). Гавҳораҷунбонҳои дар рӯйи алаф ё бутта нишастаро аз барг ё шохча фарқ кардан душвор аст. Гавҳораҷунбон ҳаёти муқимӣ ба сар мебарад. Ҳаёти онҳо то ду моҳ давом меёбад. Дар сурати расидани ғизо муддати дароз метавонад дар як шохи рустанӣ ҷой гирад; гоҳе наринаи он парвоз мекунад. Ғизои гавҳораҷунбон ҳашарот ва кирминаи онҳост; ба калтакалосҳои хурд ва парандаҳо ҳам ҳамла мекунад. Модинаи баъзе навъи гавҳораҷунбонҳо дар вақти ҷуфт шудан ё баъд аз он сари наринаро канда, танашро мехӯрад. Гавҳораҷунбонҳои модина зери санг, дарахт, чӯб ва дигар ҷойҳо пила танида, то 300 дона тухм мегузоранд. Тухмҳои гавҳораҷунбон дар дохили пила (оотека) буда, ба сармои то −18°С тоб меоранд. Тани кирминаҳои гавҳораҷунбон бо хорчаҳои тез пӯшида шудааст; онҳо оотекаро фақат баъди тулаки якум тарк мекунанд. Кирминаҳо баъд аз 4 бор тулак кардан болиғ ва ба гавҳораҷунбон монанд мешаванд. Дар дунё зиёда аз 2000 навъи гавҳораҷунбон (Mantodea) маълум аст, ки асосан дар минтақаҳои тропикӣ ва субтропикӣ зиндагӣ мекунанд. Дар Тоҷикистон 70 навъи гавҳораҷунбон дучор меояд, мас. Hierodula tenuidentata, Rivetina crossa, Armene robusta ва ғ. Баъзе гавҳораҷунбонҳо (гавҳораҷунбони дарахтгард, Риветинаи калон, Риветинаи Бей-Биенко, Риветинаи кондарагӣ, Амблитесписи Мишенко, Мантиси саркалон, Эмпузии шохбол ва ғайра) ба «Китоби сурхи Тоҷикистон» дохил карда шудаанд. Гарчанде гавҳораҷунбонҳо барои одам зараровар нестанд, вале баъзе навъи онҳо занбӯри асал, саворак ва дигар ҳашаротро хӯрда, ба табиат зиён мерасонанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бей-Биенко гавҳораҷунбон Я. Общая энтомология. М. 1966;
* Акимушкин И. И. Занимательная биология. Смоленск, 1999;
* Муҳиддинов С. М. Энтомологияи умумӣ. Д. 2000;
* Захваткин Ю. А. Курс общей энтомологии. М. 2001.

Сарчашма
--------

* Гаҳвораҷунбон / С. Муҳиддинов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.



|  |  |
| --- | --- |
| Панда Ҷонваршиносӣ | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Боқирия** (форсӣ: باقریه‎) — як фирқаи имомии шиъа, ки пайравонаш имоматро аз Алӣ ибни Абутолиб то имом Боқир расонда, ӯро Маҳдӣ эълон карданд ва муътақиданд, ки бо барқарор шудани адолат ӯ боз муроҷиат хоҳад кард. Онҳо барои тасдиқ ва тақвияти ин ақидаи худ ривоятеро созмон доданд, ки тибқи он гӯё Пайғамбар (с) ба тавассути охирин саҳобааш Ҷобир ибни Абдуллоҳи Ансорӣ ба Боқир пайғом фиристодааст. Боқириён пайғоми мазкурро далел барои маҳдавияти Муҳаммад Боқир медонанд. Шаҳристонӣ дар «ал-Милал ва-н-ниҳал» ин ақидаро рад намуда, ба тавассути шахси севвум (ё худ восит) пайғом фиристодани Муҳаммад (с)-ро далели маҳдавият намедонад ва аз ин рӯ, боз ба олами моддӣ баргаштани Муҳаммад Боқирро рад мекунад. Ӯ инчунин пайравони ҷаъфарияро низ асҳоби Муҳаммад Боқир ва фарзанди ӯ Ҷаъфари Содиқ (фавт 765) медонад. Бино ба қавли Муҳаммади Шаҳристонӣ, пайравони ҷаъфария имомати ҳар дуро эътироф карда, баъзеашон ба имомати Муҳаммад Боқир ва баъзеи дигарашон ба имомати фарзанди ӯ имом Ҷаъфари Содиқ қоиланд. Баъдтар дар баъзе адабиёти динӣ ва маорифи исломӣ ҷаъфариёнро пайравони мазҳаби панҷуми рошидӣ хонда, бо чаҳор мазҳаби суннӣ баробарҳуқуқ арзёбӣ намудаанд. Ҳоло Боқирия ҳамчун фирқаи мустақили динӣ фаъолият намекунад, вале баъзе нуқтаҳои таълимоташ дар ақоиду орои аҳли шиа мушоҳида мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Боқирия / М. Ҳазратқулов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Боқимуҳаммад** форсӣ: باقی‌محمد‎; 1579, Бухоро — 1605, Бухоро) — хони Бухоро, аз сулолаи Аштархониён (1601—1605), писари Султон Ҷонибек.

Ҳукумат
-------

Вакили Шайбониён Пирмуҳаммадхон (1598−1601) Боқимуҳаммадро барои хидматҳои шоёнаш ҳокими Самарқанд таъйин кардааст (1599). Боқимуҳаммад баъди мавқеи худро мустаҳкам намудан ҳатто аз итоат ба Пирмуҳаммадхон саркашӣ карда, ба муқобили ӯ мешӯрид. Моҳи июни 1601 дар Боғи Шамоли Самарқанд бо Пирмуҳаммадхон ҷангида, ӯро мағлуб кардааст. Баъдан, соли 1601 соҳиби тахти Бухоро шуда, дар Бухоро сулолаи нави Аштархониён ё худ «Ҷониён»-ро бунёд ниҳодааст. Баъди қатли Абдулмуъмин ҳукмронии хонадони Шайбониён ба охир расида, Боқимуҳаммад сиёсати дохилию берунии худро ба манфиати феодалҳое, ки ба тахт нишастани ӯро тарафдорӣ карданд, равона дошт. Дар солҳои аввали ҳукмрониаш барои ба зӯр гирифтани замин аз душманонаш сахт мубориза бурда, исёни шоҳзодаҳои аштархонӣ Аббосу Раҳмонқулиро (1601−1602) фурӯ нишонд. Ба муқобили лашкари Шоҳ Аббоси I баромада, артиши эрониёнро дар ноҳияи соҳилии Пули Хатабаи Омударё торумор намуд ва Қундузро аз дасти Темуриён гирифт. Барои ба тартиб овардани корҳои идораи давлатӣ, аз нав ташкил кардани лашкар ва таҷдиди умури андозситонӣ тадбирҳо андешида, ислоҳот анҷом дод. Дар давраи ҳукмронии Боқимуҳаммад халқҳои қазоқу қарақалпоқ ва ғ. бар зидди зулму истибдодаш борҳо шӯриш бардоштанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Боқимуҳаммад // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Гачсорон**номи маъмули дигар **Дугонбедан** ( форсӣ: دوگنبدان‎), ҳамчунин **Догонбадан**  ё **Дугунбедан** инчунин чун **Гечсаран** ё **Гачсаран** маълум аст - шаҳр дар ҷануби Эрон, дар Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад аст. Маркази маъмурии Шаҳристони Гачсорон. Дуюмин шаҳри сераҳолии шаҳристон.

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар қисми ҷанубии Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад, дар ғарби баландкӯҳи Загрос дар баландии 736 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст . Дар наздикии шаҳр кони назарраси нафту гази Гачсаран ҷойгир шудааст .

Аҳолӣ
-----

То соли 2006, шумораи аҳолӣ 81 902 нафар буд . Дар таркиби миллӣ Лурҳо ва Қашқайҳо бартарият доранд. 

Панорама города Догонбадан (Гечсаран)
Панорама города Догонбадан (Гечсаран)

Аксҳои шаҳр
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Сарчашмаҳо
----------

* Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон

| Шаҳрҳои устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад |
| --- |
| Бошт | Ликак | Ёсӯҷ | Гачсорон | Деҳдашт | Ланде | Сисехт | Чаром |

Эзоҳ
----

1. 1 2  Физико-географические данные (англ.)
2. ↑  World Gazetteer(англ.)(пайванди дастнорас — *таърих*).(пайванди дастнорас)
**Ами́ни Наҷҷор** (*Абусарроқа Абдурраҳмон ибни Аҳмади Балхӣ*; с. тав. ва ваф. номаълум) — шоири форс-тоҷик (а. 11).

Зиндагинома
-----------

Дар зодгоҳаш – Балх таҳсил карда ба камол расидааст. Ба касби наҷҷорӣ (чӯбтарошӣ) низ машғул буд, аз ин рӯ, «Наҷҷор» ба номи ӯ илова гардидааст. Дар сарчашмаҳои адабӣ чун шоири доираи адабии Ғазнин ёд шудааст. Ба қавли Авфӣ «шеъри ӯ завқи айёми ҷавонӣ ва таровати самои ағонӣ дорад». Авфӣ дар «Лубоб-ул-албоб» як қасидаи ӯро намуна овардааст. Аз мазмуни қасида бармеояд, ки монанди Унсурию Фаррухӣ дар сафарҳои ҷангии Маҳмуди Ғазнавӣ иштирок кардааст ва ё онҳоро васф намудааст.

Намунае аз осор
---------------

Аз осори Амини Наҷҷор намунаҳо ба тавассути тазкираҳо боқӣ мондаанд. Абёти зер аз ӯст: 

Зиреҳпӯш, турки ман – он моҳпайкар,
Зиреҳ дорад аз мушк бар моҳи анвар.
Кӣ дидаст мушки мусалсал зиреҳсой?
Кӣ дидаст моҳи мунаввар зиреҳвар?
Ба мушк андараш Тиру Баҳрому Зӯҳра,
Ба моҳ андараш савсану мушку абҳар…

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абдуллоев А. Адабиёти форсу тоҷик дар нимаи аввали асри XI, Д. 1979.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Ордени дараҷаи 3 - медали «Барои мудофиаи Инқилоб»
**«Барóи мудофиáи Инқилóб»** — аввалин медали Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро (ҶХСБ), ки 3 июли соли 1922 Президиуми Умумибухороӣ бо қарори худ таъсис дод.

Таърих
------

3 июли соли 1922 Президиуми Умумибухороӣ бо қарори худ таъсис дода шудааст. Дар қарори мазкур дар бораи таъсиси ду медали нуқрагӣ: «Барои мудофиаи Инқилоб» ва «Барои ишғол намудани Душанбе» низ сухан меравад. Дертар фақат яке аз ин медалҳо бо номи «Барои мудофиаи Инқилоб» тайёр карда шуд. Дар бисёр ҳуҷҷатҳои давраи шӯравӣ медали «Барои мудофиаи Инқилоб» чун дараҷаи III-и ордени Ситораи Сурхи ҶХШБ маҳсуб мешавад.

Сохт
----

Медал аз нуқра сохта шуда, шаклаш мудаввар аст. Дар рӯйи он ситораи сурхи панҷгӯша тасвир ёфтааст. Гирдогирди он ҳарфҳои арабии «ҶХШБ» ва «МОҚ», таҳти он «Барои мудофиаи Инқилоб» (Инқилоб мудофиасӣ учун) ва ба забони русӣ «Защитнику революции» навишта шудаанд.

Мукофотшавандаҳо
----------------

Бо медали «Барои мудофиаи Инқилоб» иштирокчиёни фаъоли барқарорсозии сохти шӯравӣ ва муборизаи зидди босмачиҳо мукофотонида мешуданд. Ба мукофотонидашудагон ҳамроҳи медал ифтихорномаи (грамота) махсус супурда мешуд, ки дар матбааи давлатии Бухорои нав (Когон) чоп мегашт.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Барои мудофиаи инқилоб / М. Холов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

Пайвандҳо
---------

* 
* 
* Сомона оид ба таърихи аввалин ҷумҳуриҳои шӯравии Шарқ
* Сомона дар бораи таърихи ҶХШБ (БНСР) ва таърихи нишонаҳои сарисинагии ҶХШБ (БНСР)
Маҷмааи таърихӣ — меъмории Шайх Муслиҳиддин
Маҷмааи таърихӣ — меъмории Шайх Муслиҳиддин
**Маҷмаъаи таърихӣ-меъмории Шайх Муслиҳиддин** — ёдгории таърихӣ-меъмориест, ки дар маркази шаҳри Хуҷанд ҷойгир аст.
Маҷма-аи таърихӣ-меъмории Шайх Муслиҳиддин аз мақбара-хонақо, масҷид аз зиёратхона, гӯрхона ва ҳуҷраҳои зиёде иборат аст.
Мақбараи Шайх Муслиҳиддин ба шарафи Муслиҳиддини Хуҷандӣ — шоир, ҳокими шаҳр номгузорӣ шудааст. Мақбараи асри XII аз гӯрхонае, ки бо хишти пухта сохта шудааст иборат аст. Дар асри XIV дар ҷойи мақбара бинои наве сохта шуд, ки аз тарҳи пешина фарқ мекунад. Ин бино ба мақбара-хонақо, яъне ҷойи намозу маросим табдил ёфта буд.
Баъдтар ин ёдгорӣ боз чандин маротиба таъмир шуда аз нав сохта шудааст. Дар асри XIX дар шафати ин мақбара масҷиди бошукӯҳе бино ёфт. Ҷойи марказиро дар маҷмааи таърихӣ мақбараи Шайх Муслиҳиддин ишғол менамояд. Мақбара аз зиёратхона, гӯрхона ва ҳуҷраҳои зиёде иборат аст.

Даромад ба маҷмаъаи таърихӣ-меъмории Шайх Муслиҳиддин озод аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Қодиров Ф. С. Захираҳои туристӣ: ёдгориҳои фарҳангӣ — таърихӣ ва табии. — Душанбе, 2012, с. 66 — 67.

Пайвандҳо
---------

* Таърихи Тоҷикистон Бойгонӣ шудааст 28 сентябри 2007  сол.


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Аминии Хиёбонӣ** (с. тав. ва ваф. номаълум) — шоири тоҷик (охири садаи 16 – ибт. садаи 17).

Зиндагинома
-----------

Дар Бухоро зиндагӣ ва эҷод кардааст. Ба қавли тазкиранигор Хоҷа Ҳасани Нисорӣ («Музаккир-ул-аҳбоб») Аминии Хиёбонӣ аз шоирони боистеъдод буда, муаммо мегуфтааст, дар кушодани муаммо маҳорат доштааст. Аз девонаш иттилое нест.

Намунаи ашъор
-------------

Абёти зерин аз ӯст:

Чунонки хатти лабат тоза мекунад ҷонро,
Касе дигар чӣ кунад Хизру Оби ҳайвонро.
Агар ба хатти ту зад лоф мушки Чин,ту маранҷ,
Ки аз камоли хато гуфт ин парешонро.
Ба даври ҳусни ту шуд дидаҳо чу абри баҳор,
Ки ҳаст хосияти мавсими баҳоронро.
Аминиё, зи Бухоро марав ба ҷойи дигар,
Мадеҳ ба равзаи ҷаннат сари хиёбонро.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Бодинҷон**, **боимҷон** (лот. Solánum melongéna) — зироатест бисёрсола.

Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
---------------------

Пояаш рост, сершох, то 1 м қад мекашад. Баргу гулаш бунафш; мевааш дарозрӯя, нокмонанд, сафед, сабз, бунафш. Бодинҷонро дар саноати консерв барои тайёр кардани икра, инчунин пухта ё хушконда истифода мебаранд. Дар таркиби он моддаҳои хушк, қанд, сафеда, равған, витаминҳои С, В1,В2, В6, каротин (провитамини А), микроэлементҳо (калсий, калий, магний, фосфор, оҳан ва ғайра) мавҷуданд.

Хосияти шифоӣ
-------------

Бодинҷон холестерини хунро кам карда, бемориҳои ҷигар, некрози рагҳоро пешгирӣ менамояд. Бинобар ин онро чун ғизои парҳезӣ барои муолиҷаи атеросклероз ва дарди санги гурдаву масона тавсия медиҳанд. Бодинҷон кори дилро тақвият мебахшад, пешобро меронад. Барои бемориҳои силсилаи дилу рагҳо, дил, гурда, ҷигар, ниқрис ва камхунӣ муфид аст. 
Агар бодинҷонро бихӯранд, меъдаро қувват мебахшад; агар онро бо равған бихӯранд, дардро мулоим месозад ва агар бо сирко бихӯранд, дарунро мебандад, пешобро меронад, дардҳоеро, ки сабабашон зиёд гаштани гармӣ бошад, таскин медиҳад, бадбӯии каши рон ва зери бағалро рафъ менамояд. Чун Бодинҷонро сӯхта, хокистарашро бо сирко хамир карда, ба озахҳо бимоланд, онҳоро хушк карда мерезонад. 
Духтурони парҳезшинос таомҳои аз бодинҷон таҳияшударо ба ашхоси гирифтори бемориҳои ҷигар ва гурда тавсия медиҳанд. Мис ва оҳани таркиби бодинҷон ба ҳосил шудани хун мусоидат менамояд, бинобар ин истеъмоли он барои кӯдакони камхун ва занҳои ҳомила муфид аст. Шираи меваи хом ё пухтаи он хосияти бактерисидӣ (фитонсидӣ) дорад. Истеъмоли бардавоми бодинҷон барои пешгирӣ ва муолиҷаи атеросклероз нофеъ аст. Ин гуна хусусияти пурбаҳои бодинҷон бо роҳи тадқиқоти лабораторӣ собит карда шудааст. Истифодаи бодинҷон хоса барои пиронсолон муфид мебошад (варами бинобар нуқси дил ба вуҷуд омадаро мегардонад). Бодинҷонро барои муолиҷаи ниқрис, полиартритҳо, спондилёзҳо, спондилоартритҳо, бемориҳои санги гурда ва санги талха низ кор мефармоянд. Бодинҷон бинобар мангани бисёр доштан, таъсири инсулинро афзун мегардонад; ба миқдори зиёд мавҷуд будани калий бошад ба бодинҷон хосияти пешобронӣ мебахшад.

Суратҳо
-------

* 
* 
* 
*

Эзоҳ
----

1. ↑  *Solanum melongena* на сайте The Plant List

Сарчашма
--------

* Бодинҷон / Х. Эмомов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Мирзоҳусайни Бадалипур** (*Элназаров Мирзоҳусайн Бадалиевич*; тав. 19 июли 1963; ноҳияи Дарвоз, ВАКБ, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — шоир, файласуф, номзади илмҳои фалсафа, дотсент. Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Мирзоҳусайн Бадалипур 19 июли соли 1963 дар деҳаи Хеки ноҳияи Дарвоз ба дунё омадааст. Мактаби миёнаи № 1-и ба номи Акашариф Ҷӯраеви ноҳияи Дарвозро соли 1980 хатм карда, дар соли 1981 ба факултети таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон дохил шуда, соли 1986 онро ба итмом расондааст.

Баъди хатми Донишгоҳ муддате дар мактаби миёнаи таҳсилоти умумии № 40 шаҳраки Лолагии ноҳияи Файзобод ба сифати омӯзгори таъриху ҷомеашиносӣ ва таълими ҳарбию алифбои ниёгон кор кардааст.

Соли 1993 таълим дар аспирантураи Шуъбаи таърих ва фалсафаи Пажуҳишгоҳи фалсафа ва ҳуқуқи Академияи илмҳоро оғоз карда, соли 1996 инҷоро хатм кардааст.

Баъд аз хатми аспирантура барои кор ба Донишгоҳи миллӣ омада, то ҳол ба ҳайси устоди кафедраи таърихи фалсафа, фарҳангшиносӣ ва таърихи фалсафа ва фалсафаи иҷтимоии факултаи фалсафаи ДМТ фаъолият дорад.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Мирзоҳусайн Бадалипур дар баробари устоди донишгоҳ будан, ҳамзамон дар ҷодаи илм ба қуръонпажуҳишӣ, таҳқиқу баррасии афкору осори фалсафӣ, тасаввуфӣ, ахлоқӣ ва фарҳангию динии мутафаккирони Шарқ машғул аст.

То кунун се китоб ва бештар аз 100 мақолаи илмӣ ва илмию оммавӣ дар мавзуоти мухталиф дар матбуоти даврӣ чоп намудааст.

Шеърнависӣ
----------

Мирзоҳусайн Бадалипур ба ҷуз омӯзиши фалсафа ва дин боз истеъдоди шоирӣ низ дорад. Ӯ бо тахаллуси «Меҳрварз» шеър менависад ва то ҳол 3 маҷмӯи ашъори худро бо номҳои «Чашмаи даво» (соли 2008) ва «Намози ишқ» (соли 2013) ва ба «Рангҳои зиндагӣ» (2017) табъ расондааст.

Сарояндаҳои маъруфи кишвар ба зиёда аз 15 шеъри ӯ оҳанг бастаанд. Бахусус шеъри навиштаи ӯ бо номи «Дар оғуши ту мемирам» дар иҷрои Нигина Амонқулова мухлисони зиёде пайдо кардааст. Навиштаи дигари ӯ «Диламро хун намудӣ, навиштам достони ту» низ аз ҷониби Нигина Амонқулова суруда шуда, соҳиби ҷоизаи «Суруди сол-2014» гардидааст.

Осор
----

1. Кашф-ул-асрор (Ҳаёт ва фаъолияти Шайх Абдурраҳими Давлат). — Душанбе: Ҳумо, 2000. — 122 с.
2. Зиндагиномаи Эшони Абдураҳмонҷон ибни Эшони Порсохоҷа. — Душанбе: Ҳумо,2003. — 100 с.
3. Муқаддимаи қуръоншиносӣ. — Душанбе: Эрграф, 2013. — 457 с.
4. Модарамро ёд кардам (Эссеи фалсафаӣ). — Душанбе: Паёми ошно, 2018. — 84 с.
5. Фалсафаи худшиносии миллӣ (ҳаммуалиф). — Душанбе: Матбааи ДМТ, 2019. — 196 с.
6. Мирзоҳусайни Бадалипур. Ҷилои оинаҳо (Тариқати нақшбандия ва пешвоёни он дар замони мо). — Душанбе, 2020. — 332 саҳ.

Эзоҳ
----

1. ↑  Китоби нав. Мирзоҳусайни Бадалипур: Ҷилои оинаҳо (Тариқати нақшбандия ва пешвоёни он дар замони мо). *www.kmt.tj*.  Китобхонаи миллии Тоҷикистон. 9 ноябри 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 9 ноябри 2020.
2. ↑  Мирзоҳусайн Бадалипур. *www.tojnews.org*.  TojNews. 9 ноябри 2020 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
**Грюндерӣ** (олм. grunder — муассис, асосгузор) — таъсиси корхонаҳо ва ширкатҳои саҳомии ғаразнок дар саноат, сохтмон ва тиҷорат, бонкҳо, ширкатҳои бима (суғуртавӣ) ва қарздиҳӣ. Ин гуна корхонаву ширкатҳо аз тарафи ҳаннотон бо мақсади найрангу фиреб созмон дода мешаванд. Солҳои 1868-1873 дар Русия 301 ва солҳои 1869-1870 дар Британияи Кабир дар 4241 ширкати саҳомӣ ташкил шуда буд. Дар охирҳои солҳои 80 асри 20 он дар кишварҳои муштаракулманофеъ, хусусан дар Федератсияи Русия ба як падидаи хос мубаддал гашт. Он бештар дар шакли ҳирами молӣ ва ширкатҳои якрӯза густариш ёфтааст. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шакли «муҳрабозӣ» зуҳур намуда буд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Грюндерӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Сурнайчӣ ва созҳои сурнай)
**Сурнай** — (аз сур - ҷашни шодӣ ва най), сози мусиқии нафасист. Дар байни халқҳои эронитабору турки Осиёи Марказӣ, сокинони Қафқоз ва ғ. паҳн гардидааст.

Сараш васеъи махрутӣ ва қисми поёнаш нисбатан борик мебошад. Дарозии сурнай 45-56 см буда, аз чӯби чормағз ё зардолу сохта мешавад. Рӯяш 7 сӯрох ва зераш як сӯрохи овозбарор дорад, ки бо он найчаи филиззӣ ва забонаки тунуки қамиши пайваст буда, барои навохтан хидмат мекунад.
Сурнайи садаи XIX (қарни пешина низ) дар ҳамон шакле буд, ки дар замони ҳозира ҳаст: диатоникӣ бада, дар ҳаҷми як октава ва бо роҳи сахт пуф кардан, якуним октаваро дар бар мегирад.
Сурнайи такмилёфта, дар рӯӣ 6 сурохӣ ва зераш як сурохӣ овозбарор дорад. Диапазони (фосилаи мобайни садои аз ҳама паст ва аз ҳама боло) он хроматикӣ буда, аз нотаи ре-и октаваи якум то ре-и октаваи сеюмро дар бар мегирад. Нотааш дар калиди скрипка сабт мешавад ва дар партитура овозҳои регистри миёна ва баландро фаро мегирад. Сурнай ба воситаи забонак ҷӯр карда мешавад.
Садои сурнай пурқувват ва ҷарангдор буда, дар тамошоҳои анъанавӣ- дорбозӣ, лухтакбозӣ, тантанаву тӯй ва маросимҳои халқӣ бо ҳамовозии доира, таблак, нағора дастаи хосро ташкил намуда, ҳамчун созӣ якканавозӣ низ ба кор меравад.
Дар сурнай бештар асарҳои кантиленӣ (лирикӣ-эпикӣ)-ро иҷро мекунанд. Ҳамчунин дар он иҷрои асарҳои техникӣ (рақсӣ) низ имконпазир аст. Алалхусус, роҳҳои навозиши сурнай дар ҳавои мақоми «Наво», «Шодиёна», «Муноҷоти сурнай», «Рақси калон», «Ашерон» ва ғ. хеле маъмул аст.
Сурнайнавозони моҳир бо роҳи бини нафас гирифта, бо даҳон садоро наканда беист менавозанд, ки ин тарзи иҷроиш мавриди сурнайнавозӣ то 30 дақиқа вақт давом меёбад. (Қорӣ Неъматуллои Кулобӣ). 
Базми карнаю сурнай имрӯз ҳам дар Тоҷикистон ҳангоми ҷашнҳои бузурги миллӣ, арӯсӣ ва хатнасур роиҷ аст, ки баробари баланд шудани садои карнаю сурнай ҳозирин чанд лаҳза хушҳолӣ, кафзанӣ ва рақсу шодмонӣ мекунанд.

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик Ҷ.3. - Душанбе,2004
* Вьзго Т.С. Музыкальные инструменты средней Азии // Исторические очерки.-М, «Музыка», 1980;
* Петросян А.И Инструментоведение // Узбекские народные инструменты.-Ташкент, 1980;

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.

Пайвандҳо
---------
**Агглютинатсия** (лотинӣ agglutinatio – ҳамроҳ сохтан, ба ҳам пайвастан) — дар биология, зери таъсири агглютинин ном моддаи махсус ба ҳам часпида дурда ва таҳшон шудани бактерияҳо, унсурҳои ҳуҷайраи хун ва ғайра. Агглютинатсия дар зардоби хун ҳангоми гирифторӣ ба бемориҳои сироятӣ ё иммунизатсия ҷамъ мешавад. Реаксияи агглютинатсия барои муайян кардани гурӯҳи хун, намуд ва навъи микробҳои бемориҳои сироятӣ истифода мегардад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Парчами Туркистони Шарқӣ** (*Уйғ.شەرقىي تۈركىستان بايرىقى)* — расман 12 ноябри соли 1933 аз ҷониби ҳукумати Ҷумҳурии Исломии Туркистони Шарқӣ ё Ҷумҳурии Уйғуристон қабул карда шуд ва парчами расмии Ҷумҳурии Туркистони Шарқӣ буд, ҳоло он аз ҷониби уйғурҳо ҳамчун намоди ҳаракати миллии озодихоҳӣ истифода мешавад.

Парчам ин Ҳилоли Аҳмар ва нишони Ислом мебошад. Ранги кабуди парчам намоди осмонро дорад. Ситораи сафеди панҷгӯша намоди панҷ ангушти даст ё «Ягонагӣ» аст.

Ҳоло Туркистони Шарқӣ як ҷузъи ҶХЧ бо номи Вилояти Худмухтори Синзян Уйғур аст ва худи ин парчам барои истифода аз ҷониби мақомоти Чин мамнӯъ аст, зеро ин як намоди ҷудоихоҳии миллӣ арзёбӣ мешавад.

Дар Қазоқистон
--------------

Он дар митингҳои уйғурҳои Қазоқистон алайҳи сиёсати ҶМЧ нисбати уйғурҳо дар Синтзян Уйғур истифода мешавад.

Ҳамчунин бинед
--------------

* Парчами Туркистон

Эзоҳ
----

1. ↑  Митинг уйгуров в Алматы прошел мирно, несмотря на предупреждения о провокациях
**Агнозия** (аз a – ҳиссачаи инкорӣ ва юнонӣ gnosis – дониш, маърифат) — дуруст тасаввур ва дарк карда натавонистани предмет ва ҳодисаҳо, ки дар натиҷаи осеб ёфтани маркази олии асаб (ҳангоми хуншоршавии майна, омос, садамаи мағзи сар ва ғайра) ба амал меояд. Вобаста ба осеби қисмҳои алоҳидаи қишри майна агнозия босиравӣ, сомеавӣ шоммавӣ, ломисавӣ мешавад. Дар мавриди агнозияи босиравӣ ё «нобиноии рӯҳӣ» бемор баъзе аломатҳо (масалан, ранг, шакл)-и ашёро дарк карда тавонад ҳам, худи онро намешиносад; ҷузъиёти барои ашё фаръиро мебинад, вале аломатҳои асосии онро ҷудо ва худи предметро номбар карда наметавонад. Ҳангоми осеб дидани пушт ва фарқи сар бемор наметавонад ҳолати худро дар фазо муайян созад, чапро аз рост фарқ бикунад, самти ҳаракатро ёбад. Дар мавриди агнозияи сомеавӣ ё «гӯшвазнинии рӯҳӣ» қувваи шунавоӣ боқӣ мемонад, вале лаёқати ҷисмҳоро аз рӯи овоз донистан, шинохтан ва фарқ карда тавонистан гум мешавад. Бемор обро аз шилдиросаш ё сагро аз аккос заданаш фарқ карда наметавонад. Ҳангоми агнозияи ломисавӣ бемор ашёеро, ки бо чашми кушода мешинохт, бо чашми пӯшида бо ламс фарқ намекунад. Яке аз шаклҳои махсуси агнозия надонистани ҷисми худ мебошад, ки дар натиҷаи осеби нимкураи рости майна ба мушоҳида мерасад. Бемор андомҳои худро намешиносад, эҳсос мекунад, ки чанд дасту пой дорад. Аз ин рӯ, агнозия ба ихтилоли ҷузъии ҳолати руҳӣ мансуб аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Агранулоситҳо** (юн.-қад. α — ҳиссачаи инкорӣ, лот. granulum — «дона» ва юн.-қад. κύτος — «ҳуҷайра») — ҳуҷайраҳои сафеди (лейкоситҳои) хуни ҳайвонот ва одам, ки ситоплазмаашон дона (гранулаҳо) надорад. Дар таркиби хуни бисёр ҷонварони бемуҳра як ва дар таркиби хуни ҳайвоноти муҳрадор ва одам ду навъ агранулоситҳо (лимфосит ва моносит) мавҷуд аст.

Нигаред низ
-----------

* Гранулоситҳо

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Агранулоситҳо // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* FMA

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)

 |