**Жан-Бати́ст Био́** (фр. Jean-Baptiste Biot; 21 апрели 1774, Порис — 3 феврали 1862, *Порис*) — физикдон, заминсанҷ ва мунаҷҷими фаронсавӣ. Узви АИ Париж (1803).

Зиндагинома
-----------

Жан-Батист Био пас аз хатми Мактаби политехникии Париж дар вазифаи профессор мактаби Марказии шаҳри Бове кор мекунад. Сипас мудири кафедраи физикаи математикӣ дар Коллеҷ де Франс (1800), профессор Университет Париж (1809) буд.

Ахтаршиносӣ, заминсанҷӣ, риёзиёт
--------------------------------

*Essai de géométrie analytique*, 1826
Жан-Батист Био соли 1804 бо Гей-Люссак дар кураи ҳавоӣ то баландии 3400 м парвоз карда, хосиятҳои ҳаворо дар баландиҳои гуногун омӯхт. Дар соҳаи геодезия ченкунии камони меридианро, ки аз Фаронса ва ҷазираҳои Балеар мегузарад, анҷом дод.

Солҳои 1808—1809 дарозии раққосаки сониявиро дар Бордо ва Дюнкирхен чен кард. Ӯ муайян кард, ки таъсири қувваи ҷозибаи Замин дар як параллел гуногун буда, қад-қади як меридиан ғайримунтазам тағйир меёбад. Жан-Батист Био дар соҳаи математика ва механика низ таҳқиқот гузаронида, асарҳо эҷод кардааст.

Дар соҳаи физика яке аз таҳқиқоти муҳимми Жан-Батист Био ба омӯзиши қисман алоқаи байни сохтори ҷисм аз хосиятҳои рӯшноии аз он гузаранда (қутбнокшавии рӯшноӣ) бахшида шудааст. Ӯ ҳодисаи ба ду шуоъ тақсим шудани рӯшноӣ, фурӯбурд ва қутбнокшавии онро дар булӯри турмалин; қонуни чархзании ҳамвории қутбнокшавии кварс ва моеъҳоро кашф кард. Ин кашфиёт ба кашфи моддаҳои қанддор дар шарбати рустаниҳо ва тақсимоти қанд аз рӯйи хосиятҳои оптикӣ ба ду навъ оварда расонд. Ҳодисаи чархзании ҳамвории қутбнокшавӣ дар тиб барои ташхиси диабети қанд истифода мешавад. Жан-Батист Био ҳамроҳи Ф. Савар қонуни таъсири ноқили ҷараёндор ба ақрабаки магнитиро кашф кард (қонуни Био-Савар). Ӯ дар соҳаи магнетизм ва гармигузаронӣ таҳқиқоти бисёре анҷом додааст. Натиҷаи корҳо оид ба гарминақлкунии байни ҷисмҳои гарму сард ва муҳит ба муайянкунии қонуниятҳои онҳо ва кашфи адади тавсифкунандаи он (адади Био) оварда расонд. Жан-Батист Био тарғибгари илмҳои дақиқ буда, дар соҳаи таърихи илм тарҷумаи ҳоли олимони барҷаста — Галилей, Декарт, Лаплас, Нютон, Флемстед, Франклин ва дигаронро навиштааст. Ӯ инчунин оид ба илми нуҷуми ҳиндуҳо ва хитойиҳо асар эҷод кардааст (1861).

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2  Архив по истории математики Мактьютор
3. ↑  база данных Léonore (фр.) — ministère de la Culture.
4. 1 2   (итол.)
5. ↑  Encyclopædia Britannica (ингл.)
6. ↑  RKDartists (нидерл.)
7. ↑  Список профессоров Коллеж де Франс

Сарчашма
--------

* Био Жан-Батист / Н. Салимов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Mathematics Genealogy Project
* zbMATH Open
* MacTutor History of Mathematics archive
* RKDartists

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона
* Кругосвет
* Литовская универсальная
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Хорватская
* Britannica (онлайн)
* Catholic (1997—…)
* Notable Names Database
* Universalis

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 1042466
* BNC: a1086281x
* BNF: 12150160s
* CiNii: DA01807431
* CONOR: 294464867
* GND: 11618860X
* ICCU: SBLV201359
* ISNI: 0000 0001 2096 3902
* J9U: 987007258733805171
* LCCN: n86822669
* NKC: ola2002153231
* NLA: 35853470
* NLG: 138264
* NLP: A11368238
* NTA: 07024930X
* NUKAT: n2005132037
* PTBNP: 46169
* LIBRIS: b8nrxk1v1ncfpjw
* SUDOC: 029993806
* VcBA: 495/98898
* VIAF: 71428323
* WorldCat VIAF: 71428323

 |

 |