recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Саидхон Аҳмадов** (*Аҳмадов Саидхон Шарифович*; тав. 18 сентябри 1937, Бухоро - ваф. 2 декабри 2021, Душанбе) — физикдони тоҷик, доктори илмҳои физикаву математика (2004)

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти электротехникии алоқаи шаҳри Маскав (1960). Муддате дар маркази техникии радиошунавонӣ кор карда, солҳои 1962-1965 дар аспирантураи Институти физикаи АИ ИҶШС таҳсил намудааст. Аз соли 1966 то 2020 дар Институти физика ва техникаи ба номи С. Умарови АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон чун ходими хурди илмӣ, ходими пешбари илмӣ, мудири лаборатория, мудири шуъба, ходими пешбари илмӣ кор мекард. Мутахассиси соҳаи физикаи ҳароратҳои паст ва техникаи криогенӣ буданд. Саидхон Аҳмадов 2 декабри 2021, дар ш. Душанбе даргузаштааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Дар Осиёи Марказӣ аввалин лаб. криогенӣ таъсис дода, доир ба хусусиятҳои спектри энергетикии барандаҳои ҷараён дар нимфилиззот ва нимноқилҳои майдони энергетикиашон танг таҳқиқот анҷом додааст. Кашфиётҳои илмии ӯ дар саноат, кишоварзӣ, чорводорӣ ва тиб истифода мешаванд. Дар соҳаҳои гуногуни тиб абзори гуногуни криотиббӣ сохтааст, ки ҳоло мавриди истифода қарор доранд. Аҳмадов узви Шӯрои илмии Маркази илмии онкологӣ, раиси Шӯрои илмии Ассосиатсияи тибби анъанавӣ ва узви Академия Илмии Ню-Йорк буд.

Осор
----

* Влияние диэлектрического покрытия на свойства пленок и сплава. — Д. 1992;
* Особенности энергетического спектра носителей висмута и сплавов висмут — сурьма. — Д. 1994.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Аҳмадов Саидхон // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

Пайвандҳо
---------

* Влияние диэлектрического покрытия на свойства пленок и сплава
**Устод Аҳмади Лоҳурӣ** (форсӣ: استاد احمد لاهوری‎, 1580, хонигарии Бадахшон — 1649, Ҳиндустон, шоҳигарии Муғул) — меъмори форс-тоҷик, сармеъмори Тоҷмаҳал.

Зиндагинома
-----------

Дар бораи тарроҳи аслӣ ва меъмори бинои Тоҷмаҳал ақволи мухталифе аст ва номҳои Устод Исои эронӣ аҳли Шероз, Устод Аҳмад меъмори Лоҳурӣ ва бародараш устод Ҳамиди Лоҳурӣ ва билохира як нафар венетсиягӣ ба чашм ми‏хурад. 

Аммо меъмори Лоҳурӣ ба номи Лутфуллоҳ ибни Аҳмад, ки зоҳиран писари ҳамин устод Аҳмад буда, дар ашъор сохти ин ду бино ва низ Тоҷмаҳалро ба падараш Аҳмади Лоҳурӣ нисбат дода аст.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑  *دایرة المعارف اسلامی.* تاج محل.
**Аҳмáд ибни Марвóни Сарахсӣ** (форсӣ: أحمد ابن مروان سرخسی‎; ? — 899) — яке аз олимон ва мусиқидонони маъруфи форс-тоҷик, ки дар таҳқиқ ва омӯзиши илми мусиқӣ ва ташаккули он дар давраи Сомониён саҳми арзанда гузоштааст.

Таълифот
--------

Машҳуртарин китобҳои Аҳмад «Китобу мусиқӣ аср-ас-Сосония», «Китоб-ул-мадхал илм-ал-мусиқӣ», «Китоб-ул-мусиқӣ ас-сағир», «Китоб-ул-мусиқӣ ал-кабир» ном дошта, ба таърихи асарҳои овозӣ (суруду таронаҳо), созҳои мусиқӣ, назарияи илми мусиқии мардумони Шарқ бахшида шудаанд. Аҳмад назария ва амалияи мусиқии аҳди Сомониёнро баррасӣ намуда, дар бораи асарҳои мусиқии Мовароуннаҳру Хуросон, аз ҷумла жанри созии «равошин», сурудҳои Бухоро ва ғайра санадҳои зиёд овардааст. Аҳмад теъдоди зиёди китобҳои паҳлавӣ ва ҳиндиро роҷеъ ба санъати мусиқӣ ба забони арабӣ баргардондааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Раджабов А. К истории таджикской музыкальной культуры в IX –X вв. // Абу Али ибн Сино и его эпоха. Д. 1989.

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Сайдӣ** ( туркм. Seýdi) (собиқ — Нефтезаво́дск) — шаҳр, дар этрапи Данев, вилояти Лебапи Туркманистон аст.

Таърих
------

Нефтезаводск соли 1973 дар робита ба сохтмони корхонаи коркарди нафт таъсис ёфтааст. Он аввало, як  шаҳрак дар ноҳияи Деҳнави вилояти Чорҷӯйи ҶШС Туркманистон буд.

23 августи  соли 1990 Нефтезаводск мақоми шаҳрро гирифт ва ба ифтихори шоир ва ватандӯсти туркман Сайитназар Сайдӣ бо номи "Сайдӣ" номгузорӣ шуд.

25 ноябри  соли 2017, дар парлумони Туркманистон мақоми Сайдӣ аз шаҳрак бо ҳуқуқи этрапи вилояти Лебапи Туркманистон ба шаҳри доираи этрапи Деҳнав табдил ёфт .

Ҷуғрофия
--------

Он дар канори биёбони Заунгузи Қарокум, дар 70 км шимолу ғарби Туркманобод (собиқ Чорҷӯй), дар соҳили чапи Амударё  ҷойгир аст.

Дар наздикии шаҳр теппаи калон ва кӯли сунъӣ вуҷуд дорад, роҳи Сейдӣ - Репетек мегузарад ва истгоҳи роҳи оҳан мавҷуд аст.

Аҳолӣ
-----

Аҳолии Сейдӣ 21.160 нафарро ташкил медиҳад (баҳодиҳиии 2010  ).

Тағйирёбии аҳолии Сейдӣ| Соли | 1979 | 1989 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- |
| **Аҳолӣ** | 4410 | 11,059 | 21160 |

Саноат
------

Дар шаҳр заводҳои равғани Сейдӣ, заводи конструксияи оҳану бетонӣ ва фабрикаи ресандагии пахта ҷойгиранд. Инчунин маҷмааи меҳмонхонаи ба ҳамин ном номбаршуда низ мавҷуд аст.

Вазорати саноати бофандагии Туркманистон барои тарҳрезӣ ва сохтмони як корхонаи "калид" барои истеҳсоли риштаи пахта дар шаҳри Сейдӣ озмуни байналмилалӣ эълон кард.

Тавре рӯзномаи "Туркманистони бетараф" хабар медиҳад, ширкатҳои маҳаллӣ ва хориҷӣ, ки дар сохтмони корхонаҳои ресандагии пахта таҷриба доранд, барои иштирок дар тендер даъват шудаанд. Иштирокчиёни тендер метавонистанд пешниҳодҳои худро ба идораи сармояи вазорат то 30 сентябри  соли 2011 фиристанд.

Ҷойҳои тамошобоб
----------------

* Харобаҳои қалъаи қадимӣ.
* Осорхонаи мамнӯъгоҳи давлатии Амударё.

Эзоҳ
----

1. ↑  Парламент Туркменистана внёс изменения в административно-территориальное деление Лебапского велаята(рус.). *Информационный портал Туркменистана «Turkmenportal»* (28 ноябри 2017). 14 апрели 2018 санҷида шуд.
2. ↑  World Gazetteer.(пайванди дастнорас)

| ⚙️ Парчами Туркманистон Шаҳрҳои Туркманистон |
| --- |
| Бо мақоми вилоят | Ашқобод |  |
| Марказҳои маъмурии вилоятҳо | 
* Аннау
* Балканобод
* Дашоғуз
* Марӣ
* Туркманобод

 |
| шаҳрҳои дигар | 
* Байрамалӣ
* Баҳарден
* Баракат
* Болдумсоз
* Газаҷак
* Гӯруғлӣ
* Губадаг
* Дӯстлук
* Ёлётен
* Шаҳр ба номи Сафармурод Туркманбошӣ
* Кӯктеппа (Гёктеппа)
* Қумдоғ (Гумдаг)
* Қаҳқаҳа (Кака)
* Қурбонсултон-Эҷе
* Кӯҳнаурганҷ
* Керкӣ
* Маъданлӣ
* Махтумқулӣ
* Мурғоб
* Ниёзов
* Оқтеппа
* Саёд
* Сайдӣ
* Сардор
* Сарҳадобод
* Теҷен
* Туркманбошӣ
* Фороб
* Хазар

 |
**Недзветский Антон Петрович** (1902-1992) - Академик АИ ҶШС Тоҷикистон (1953). Геологи шоистаи ҶШС Тоҷикистон (1972).

Зиндагинома
-----------

Институти кӯҳии Ленинградро хатм кардааст (1934), ихтисос – «геология»).
Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: геологияи Помир, Тоҷикистони Марказӣ, Қаромазор.
Саргеологи Садорати геологии Тоҷикистон (1947-1953), ноиби президенти АИ ҶШС Тоҷикистон (1953-1957), муовини Раиси Кумитаи давлатии ҳамоҳангсози корҳои илмиву тадқиқотии Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон (1957-1972), мушовири Институти геологияи АИ ҶШС Тоҷикистон (1972-1992).

Ҷоизаҳо
-------

Бо орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат, «Нишони Фахрӣ», Дӯстии халҳҳо, медалҳои «Барои меҳнати аъло», «Барои меҳнати шоиста», «Барои меҳнати шоиста дар Ҷанги Бузурги Ватании солҳои 1941-1945).

Эзоҳ
----

1. ↑  Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳайати шахсӣ. – Душанбе: Дониш, 2011. - 216 с

Пайвандҳои беруна
-----------------

* АЪЗОИ ПАЙВАСТАИ АИ ҶТ АЗ СОЛИ 1951 Бойгонӣ шудааст 18 сентябри 2017  сол.
**Бедилӣ** (форсӣ: بدیلئ‎, с. тав. ваф. номаълум) — шоираи форс-тоҷик (а. 15).

Ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш маълум нест. Дар тазкираҳои Алишери Навоӣ («Маҷолис-ун-нафоис»), Алиқулихони Доғистонӣ («Риёз-уш-шуаро») ва диг. аз ӯ чун шоираи номии давр ёдовар шудаанд. Аз девонаш иттилое нест. Намунаҳои ашъораш дар тазкираҳову баёзҳо сабт гардидаанд. Абёти зерин аз ӯянд:

> Мани мискин ба сари кӯи ту ҳарчанд давидам,  
> 
> Ғайри оҳею сиришке зи дилу дида надидам.   
> 
>   \*\*\*  
> 
> Мебарад ҳар кас ба пеши ёр аз ҷон туҳфае,  
> 
> Мо ба Ҳинд ин бедилӣ аз шармсорӣ мебарем. 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бедилӣ / У. Назиров // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Мухторов А. Мероси ниёгон. Д. 1999;
* شعر زنان افغانستان. پاریس، ۱۳۷۹ هـ. ش
**Рақиб** — тарафи шартнома дар муносибатҳои гражданӣ.

**Рақобат** — мусобиқаи озоди субъектҳои хоҷагидор, ки амалиёти мустақилонаи онҳо имконияти таъсиррасонии яктарафаи ҳар кадоми онҳоро ба шароити умумии муомилоти мол дар бозори моли дахлдор ба таври самарабахш маҳдуд менамояд (б.1 зербанди 5 моддаи 3 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рақобат ва маҳдудкунии фаъолияти инҳисорӣ дар бозорҳои мол» аз 29 ноябри соли 2000). Дар бозор ду намуди рақобат амал менамояд: нархӣ ва ғайринархӣ. Ба воситаи рақобати нархӣ фурӯшандаҳои молҳо ва хидмат ба истеъмолкунандагон бо роҳи пасту баланд намудани нарх таъсир мерасонанд. Рақобати ғайринархӣ ҳамчун омили талаботи истеъмолӣ ба молҳо ё хидмат боиси паст гардидани нарх мешавад ва қувваро барои кашонидан, бастан, бурдани мол, хидматрасонӣ ва ғайра равона менамояд. Рақобат мубориза барои сазовор шудан ба натиҷаҳои беҳтарин аст; мубориза байни молҳо барои шароити беҳтаринро сазовор шудан дар соҳаи хариду фурӯши мол, барои гирифтани фоидаи аз ҳама зиёд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 393
**Рақобати бевиҷдонона** - амали субъектҳои хоҷагидор, ки барои ба даст овардани афзалият дар фаъолияти соҳибкорӣ равона шудааст ва хилофи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, ба дигар субъектҳои хоҷагидор - рақибон зарар мерасонад ва обрӯи кории онҳоро паст мегардонад (6.1 зербанди 6 моддаи 3 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рақобат ва маҳдудкунии фаъолияти инҳисорӣ дар бозорҳои мол» аз 29 ноябри соли 2000). Чунин амал имкон дорад бо роҳҳои гуногун сурат гирад, аз ҷумла паҳн намудани маълумоти бардурӯғ, носаҳеҳ, таҳрифшуда, ки боиси зарар ба дигар субъектҳои хоҷагидор мегардад ё ба обрӯи кориашон зиён мерасонад, ба иштибоҳ андохтани истеъмолкунандагон оид ба хусусият, тарз, ҷойи истеҳсол ва хосиятҳои истеъмолию сифати мол, муқоисаи беназокатонаи молҳои истеҳсолшаванда ва фурӯхташавандаи як субъекти хоҷагидор бо субъекти хоҷагидори дигар (аз ҷумла дар ҷараёни тарғибу ташвиқ), дастрас кардан, истифода бурдан, ошкор намудани ахбори илмию техникӣ, истеҳсолӣ ва тиҷоратӣ, аз ҷумла сирри тиҷоратӣ бе иҷозати соҳиби он, истифодаи худсаронаи аломатҳои мол, номи фирмавӣ ё нишонгузорӣ, инчунин нусхабардории борҷома ва намуди моли субъекти хоҷагидории дигар, ки имкон дорад рақибонро аз фаъолияти соҳибкориашон ҷудо кунад, дахолат кардан ба фаъолияти соҳибкорӣ, пешниҳоди имтиёзҳои мухталифи моддӣ ба коркунони ташкилотҳои рақиб бо мақсади ба тарафи худ кашидану моил сохтани онҳо барои иҷро накардани уҳдадориҳои меҳнатӣ.

Нигаред низ
-----------

Рақобат

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 393
Рақси мардона
Акс:Ракси тоҷики.jpgРақси занонаи тоҷикӣ
**Рақс**, арғушт ё фарха (дар забони паҳлаве пой вожик, муъодили форсӣ даре: Пой бозе) маъмулан ба ҳаракатҳои инсон, ки барои баёни як ҳолат анҷом мегирад гуфта мешавад. Рақс метавонад дар як муҳити иҷроӣ, руҳонӣ ё иҷтимоӣ иҷро шавад. Вожаи рақс ҳамчунин барои нишон додани ҷунбишҳои мавзун ва тирозманд ҷондорон ва ашъёи дигар ба кор меравад, монанди рақси баргҳо, рақсҳои ҷонварон ва ё рақси бод.

Рақс яки аз ҳунарҳои ҳафтгона ба шумор меояд.

Раксхои халкхои чахон
---------------------

Мисри қадим  
Тақрибан 1400 пеш аз милод
Юнони қадим   
Тақрибан 570 пеш аз милод
Олмон, 1320
Дар қаср рақс кунед  
Фаронса, асри XV
 Итолиё, асри XV
Олмон, асри XVI
Дар деҳа рақс кунед  
Ҳоланд, асри XVI
Дар қаср рақс кунед  
Ҳоланд, асри XVII
Дар деҳа рақс кунед  
Русия, асри XVIII
Лаҳистон, асри XIX
Мардуми маори  
Дар деҳа рақс кунед  
Зеландияи Нав, асри XIX. 

Ҳиндустон, XIX
Испания, 1840
Русия, 1913

Инҷоро ҳам бингаред
-------------------

* Мусиқии рақсӣ
* Рақс дар Чин

Сарчашмаҳо
----------

* Мушоракаткунадагони Википедия, «رقص (Рақс)», Википедияи форсӣ, донишномаи озод (Мушоҳида дар 02 Июн 2011).
**Раънохон Ваҳобова** (тав. 30 августи 1937, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — кимиёшинос, номзади илмҳои кимиё (1967), узви вобастаи академияи муҳандисии байналхалқии Федератсияи Русия ва Ҷумҳурии Тоҷикистон (1997), дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абуалӣ ибни Сино дар соҳаи илм ва техника (1987).

Зиндагинома
-----------

Раънохон Ваҳҳобова 30 августи 1937 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Хатмкардаи Донишгоҳи далатии Маскав (1959) ва аспирантураи Донишкадаи геохимия ва химияи таҳлилии Маскав (1964).

Кор ва фаъолияти илмӣ
---------------------

Ходим, котиби илмии Иниститути кимёи Академияи Илмҳои ҶШС Тоҷикистон (1959-70). Аз соли 1970 дар Донишгоҳи Давлатии Тоҷикистон (ҳозира ДМТ) дар вазифаҳои дотсент, мудири кафедраи кимиёи таҳлилӣ кор кардааст. Аз соли 2008 дотсенти кафедраи номбурда. Раънохон Ваҳобова дар бахши кимёи таҳлилӣ оид ба усулҳои таҳлили физикавию кимёии маводди табиӣ ва техникӣ, тариқаҳои электрокимёии таҳлил таҳқиқот анҷом додааст. Таҳти роҳбарии Ваҳҳобова 4 нафар рисолаи номзади ҳимоя кардаанд. Муаллифи 220 мақола, 5 ихтироъ.

Мукофоту медалҳо
----------------

Бо медалҳои «Хидмати шоиста», «Собиқадори меҳнат» ва Ифтихорномаи Иниститути муҳандисии Покистон қадр карда шудааст.

Осор
----

* Высокочистый Al и его сплавый. Часть 1 (ҳаммуалиф). Душанбе, 1994—1999.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Ваҳҳобова Раънохон // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Акимов Николай Павлович** (16 апрели 1901, Петроград — 6 сентиябри 1968, Ленинград) — коргардон, рассом, Артисти халқии Тоҷикистон (1944), Артисти халқии СССР (1960), професор (1960).

Солҳои фаъолият
---------------

Дар устохонаи нави бадеии Петроград хонда, солҳои 1918 — 20 дар устохонаи плакатбарории Пролеткулт кор кардааст. Солҳои 1920 — 32 рассоми театрҳои Ленинград, Харков ва Москва, 1932—1935 коргардони Театри ба номи Вахтангов, 1935—1947 (бо танаффус) роҳбари бадеии Театри мазҳакаи шаҳри Ленинград (ҳозор Санкт-Петербург) буд. Дар давраи ҶБВ (1941—1945) бо ҳайати театр дар пойтахти Тоҷикистон кору фаъолият намудааст. Солҳои 1947—1955 саркоргардони Театри ба номи Ленсовети Ленинград, аз 1955 то поёни умр роҳбари бадеии Театри мазҳакаи шаҳри Ленинград буд. Бештар асарҳои классикон У. Шекспир, Лопе де Вега, Ҷ. Байрон, А. Чехов, М. Салтиков-Шедринро ба саҳна гузошта, дар ороиши намоишномаҳо чун рассом иштирок намудааст ва симои бисёр арбоби барҷастаи санъатро офаридааст.

Осор
----

* О театре, М. 1962; Театральное наследие, т. 1, 2, Л. 1978.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Этнинд М. Н. Акимов, М. 1980

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**График** (юн. graphikos — расм, тарҳ) — тасвири вобастагии ду тағйирёбанда.

Табдилёбандаи новобаста дар хатти уфуқӣ, тағйирёбандаи вобаста дар хатти амудӣ ҷой дода мешавад, лекин ин қоида на ҳамеша риоя мегардад. Вақте ки бузургии ҳар ду ивазшаванда ба як тараф ва ҳамон самт тағйир меёбанд, дар байни онҳо вобастагии мусбат ё мустақим вуҷуд дорад. Он дар график ба намуди хатти болораванда тасвир меёбад. Нишебии хатти болораванда мусбат буда, хатти ба поён майлдошта манфӣ мебошад. Агар бо дигаргуншавии бузургии табдилёбандаи новобаста, бузургии вобаста тағйир наёбад, хат нишебии сифриро дорад. Агар ба ҳамон як бузургии табдилёбандаи новобаста шумораи беохири бузургии тағйирёбандаи вобаста мувофиқат намояд, нишебии хат ба аломати беохир баробар мешавад. Дар расмҳои мазкур вобастагиҳои одитарин, ки бо хатти рост тасвир ёфтаанд, нишон дода шудаанд. Дар амал вобастагиҳо бештар хусусияти мураккаб дошта, бо хатти каҷ инъикос мегарданд. Нишебии функсия метавонад аз ҳолати мусбат ба манфӣ ва баръакс табдил ёбад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* График / М. Юнусова // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Бегалӣ Аҳмадалиев** (*Бегали Расулович Аҳмадалиев*; (16 майи 1929, ноҳияи Нов, ҶМШС Тоҷикистон — 13 апрели 1999, Хуҷанд, Тоҷикистон) — ходими давлатӣ ва сиёсии даврони Иттиҳоди Шӯравӣ дар ҶШС Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Соли 1929 дар деҳаи Қуштегирмони ноҳияи Нов таваллуд шудааст. Узви ҲКИШ аз соли 1949.

Аз соли 1947 — дар корҳои хоҷагидорӣ, иҷтимоӣ ва сиёсӣ. Солҳои 1947 — 1990 — муаллими мактаби миёна, тарғибгари кумитаи ҳизбии ноҳияви дар Артиши Шӯравӣ, мудири шуъбаи рӯзномаи ноҳиявӣ, котиби дуюми кумитаи ҳизбии ноҳияи Нов, раиси кумитаи иҷроияи ноҳияи Нов, Котиби якуми кумитаҳои ҳизбии ноҳияи Пролетар, Зафаробод, муовини раис, раиси Кумитаи иҷроияи вилояти Ленинобод, Вазири таъминоти иҷтимоии ҶШС Тоҷикистон.

Ӯ вакили Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон даъвати 7-11 интихоб шуда буд.

Бегали Расулович Аҳмадалиев соли 1999 дар Хуҷанд даргузаштааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ахмадалиев Бегали Расулович // Хуҷанд. Энсиклопедия — Душанбе, 1999.-- С. 44-45.
**Графометрия** (аз графо ва metreo — чен мекунам) — дар илми хатшиносӣ яке аз тарзҳои маъмули таҳқиқи ҳуҷҷатҳои дастнавис.

Графометрияро криминалисти франсавӣ Э. Локар (1877—1966) пешниҳод намуда, онро усули ошкор кардани тақаллуб дар ҳуҷҷатҳо тавассути тағйир додани ҳусни хатти худ ва иншои шабеҳи ҳусни хатти дигарон арзёбӣ кардааст. Тарзи анҷом додани графометрия бо усули мазкур: якчанд бузургии маълум дар ҳуҷҷати асл чен намуда, натиҷаҳои андозагирӣ ба шакли хатти каҷ тасвир карда мешаванд. Айнан ҳамин гуна хатти каҷ дар асоси матни ҳуҷҷати таҳқиқшаванда кашида мешавад. Сипас ҳар ду хатти каҷ болои ҳам гузошта мешаванд. Ба ҳам мувофиқ ё мувозӣ омадани хатҳои каҷ, ҳарчанд онҳо аз ҳамдигар зоҳиран тафовут дошта бошанд ҳам, ба он далолат мекунад, ки ҳар ду матн навиштаи як нафар аст; аз ҳамдигар тафовут доштани хатҳои каҷ аз он гувоҳӣ медиҳад, ки матнҳои мазкурро, ҳарчанд ба ҳамдигар шабоҳати зоҳирӣ дошта бошанд ҳам, шахсони гуногун навиштаанд.

Бисёр муносибатҳои шаҳрвандӣ, амалҳои хилофи қонун, аз ҷумла, содир кардани ҷиноятҳо, бо сохтакорона навиштани хат ё гузоштани имзо дар ҳуҷҷатҳо алоқаманд аст. Аз ин рӯ, ҳангоми ба миён омадани зарурати муайян намудани мактуб ё дигар ҳуҷҷатҳо, қатъи назар аз тарзи навишта шудани онҳо (дастнавис, чопи мошинка ё компютерӣ ва ғ.), шахсе, ки ин ё он хатро навиштааст ё ба ин ё он ҳуҷҷат имзо гузоштааст, дар ҷараёни пешбурди тафтишоти парвандаҳои ҷиноятӣ, дар мавриди дида баромадани ин парвандаҳо дар суд, инчунин дар рафти баррасии парвандаҳои шаҳрвандӣ, оилавӣ, иқтисодӣ ва маъмурӣ аз графометрия истифода бурда мешавад. Гузаронидани графометрия хислати ташхисӣ низ дорад, яъне аз рӯи ҳусни хат ҷинс, касбу кор, ҳолати равонӣ ва ҷисмонии иҷрокунандаи онро ҳам муайян кардан имконпазир аст.
Аз графометрия дар шуъбаи хатшиносии Маркази ҷумҳуриявии экспертизаҳои судӣ ва криминалистии Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон истифода бурда мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Криминалистика. Д. 2008;
* Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ. Д. 2009;
* Криминалистическая энциклопедия. М. 2000.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Графометрия / Д. Абдуллоев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Николай Балакин** (русӣ: Николай Пименович Балакин; 1922, деҳаи Самодуровка, ноҳияи Черкасс, Саратов —1953, Сталинобод, ҶШС Тоҷикистон) — лейтенанти калони горд (гвардия), иштирокчии Ҷанги бузурги Ватанӣ, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1946).

Зиндагинома
-----------

Николай Балакин 20-уми августи соли 1922 дар деҳаи Самодуровкаи ноҳияи Черкасси вилояти Саратов дар оилаи коргар таваллуд шудааст. Соли 1932 ба ҶШС Тоҷикистон мекӯчанд. Аз соли 1932 дар ноҳияи Колхозободи ҶШС Тоҷикистон зиндагӣ мекард. Хатмкардаи мактаби миёнаи ба номи Горкий. Дар ноҳияи Ворошиловобод, баъдан дар МТС-и Ленингради ноҳияи Панҷ ба ҳайси муҳосиб кор кардааст. Соли 1942 ба сафи Артиши Сурх даъват шуда, ҳамчун командири ротаи дивизияи 39-уми тирандози гвардия зидди фашистон ҷангидааст. Апрели 1945, ҳангоми убури дарёи Шпрее, бо гурӯҳи худ аввалин шуда ба соҳили рост мегузарад ва гарнизони фашистонро, ки пулро посбонӣ мекарданд, торумор мекунад. Дар натиҷаи ин амалиёт қисмҳои Артиши Шӯравӣ ба канори Берлин мебароянд. Бо мақсади нест кардани сангарҳо ба ақибгоҳи душман гузашта, бо ҳамлаи ногаҳонӣ онҳоро маҳв мекунад. 30 гитлерӣ нест шуда, 68 нафар асир меафтанд. Баъди хидмат ҷонишини директори Заводи чармгарии Душанбе буд.

Ҷоизаҳо ва унвонҳо
------------------

* Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ.
* Орденини Ленин,
* Медали «Золотая Star».
* Ордени Александр Невский.
* Ордени Ҷанги Ватанӣ дараҷаи II.
* Медали «Барои мудофиаи Сталинград».
* Медалҳои ИҶШС.

Хотира
------

Ҳайкал дар болои қабри Н. П. Балакин дар шаҳраки Колхозобод.

Эзоҳ
----

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР от 15 мая 1946 г.
2. ↑  Приказ Военного совета 8 гвардейской армии № 485/н от 17 февраля 1945 г.
3. ↑  Приказ командира 28 гвардейского стрелкового корпуса № 031/н от 25 февраля 1944 г.
4. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР от 22 декабря 1942 г.

Адабиёт
-------

 *Игорь Сердюков.* Николай Балакин.  Сайти «Герои Страны». 5 феврали 2015 санҷида шуд.

* Сечкина Л. П. Фарзандони шарафманди Тоҷикистон. Д. 1968.
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. Шаблон:Книга:Герои Советского Союза
* *Сечкина Л. П.* Твои герои, Таджикистан. — Душанбе, 1985. — С. 64-65.
* *Морозов А. В.* 39-я Барвенковская. — М.: Воениздат, 1981.

Сарчашма
--------

* Балакин, Николай Пименович // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Беварасп** (форсӣ: بیوراسب‎) — лақаби Заҳҳок дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ ва дигар осори адабию таърихӣ.

Вожашиносӣ
----------

Беварасп калимаи мураккаб буда, аз ду ҷузъ: бевар ва асп иборат аст. Бевар дар забони паҳлавӣ-форсии миёна шумораи «даҳ ҳазор» аст; асп – ҷонвари маъруф. Дар маҷмӯъ маънии Беварасп «дорандаи даҳ ҳазор асп» мебошад. 

Фирдавсӣ мегӯяд: 

> Ҷаҳонҷӯйро ном Заҳҳок буд,   
> 
> Далеру сабуксору чолок буд,   
> 
> Ҳамон Бевараспаш ҳамехонданд,   
> 
> Чунин ном бар паҳлавӣ ронданд.   
> 
> Куҷо бевар аз паҳлавонӣ шумор   
> 
> Бувад дар забони дарӣ даҳ ҳазор.   
> 
> Аз аспони тозӣ ба зарринситом  
> 
> Варо буд бевар, ки бурданд ном. 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Беварасп / Г. Саъдиева // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Абулқосими Фирдавсӣ. Шоҳнома. Ҷ. 1. Д. 2007.
**Бедаки сиёҳ**, **Бедаки сиёҳи ҷаъфарӣ**, **Сиёҳи катта** — навъе аз ангурҳои маҳаллии дерпаз; селексияи халқист.

Бештар дар деҳаи Дегрези вилояти Хатлон паҳн гардидааст. Токаш зудсабз буда, ниҳолаш баъди соли сеюми шинондан самар меоварад. Навдаҳояш нисбатан ғафси кӯтоҳбуғум (фосилаи байни буғумҳояш 7-9 см), пӯсташ сурхи ҷигарӣ (32-35 дарсади навдаҳояш самаровар). Баргаш калон (дарозиаш 17,5 см, бараш 16,5 см), 5-парраи чокдор, рӯяш суфта, рангаш сабзи баланд, думчааш дароз (9-11 см), сурхтоб; гулаш дуҷинса. Хӯшааш миёнаҳаҷм, махрутшакл (дарозиаш 19-21 см, бараш 14-15 см, вазнаш 450—500 г); шингилҳои болоияш нағз инкишоф ёфтаанд; ғужбаш зич, калони лӯнда (вазни 100-тоаш 476 г), рангаш сиёҳи ҷигарӣ; ғужмаш ғафс. Дилааш хамираки сероб, хуштаъм ва хушбӯй.

Тухмаш (3-4 дона) каҳваранг. Ҳангоми комилан пухтан, мевааш 21-22 % қанд ва 6-8 г/л туршӣ дорад. Б. с. навъи серҳосил буда, ҳангоми 5-8 буғум монда буридан аз ҳар га то 150—200 сентнер самар медиҳад. Навъи хеле сармобардор аст, нартҳояш ба хунукии 16-170С тоб меоваранд. Дар ҳар гуна хок, аз ҷумла заҳзамин ва шӯрзамин низ месабзад. Ҳосилашро тар мехӯранд, дар шаробкашӣ ва истеҳсоли шампан истифода мебаранд. Токаш ба касалиҳои қарасон ва гарда тобовар аст.

Адабиёт
-------

* Ампелография СССР. Малораспространённые сорта винограда. Т. 1. М. 1963;
* Рубан Н. Г. Сорта винограда Средней Азии,. Ташкент, 1972.

Сарчашма
--------

* Бедаки сиёҳ / Ҳ. Маҳмадқулов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Фақир Қодирбахши Бедил** (форсӣ: فقير قادر بخش بيدل‎, 1815, Панҷоб— 1872, ҳамон ҷо) — шоири форсизабони Ҳиндустон.

Зиндагинома
-----------

Аз суфиёни машҳури тариқаи қодирияи асри худ будааст. Ба забонҳои арабӣ (бо тахаллуси Қодир), синдӣ ва урду (бо тахаллуси Толиб) ва форсӣ (бо тахаллуси Бедил) осори манзуму мансур эҷод кардааст. Бедил шоири сермаҳсулу маъруфи давр ба шумор мерафт, ки ба ин осори форсиаш — ду девони ашъор, маснавиҳои «Наҳр-ул-баҳр», «Румуз-ул-орифин», «Шарҳи манзуми қасидаи Ғавсия» ва маснавии «Ҳир ва Ронҷҳо» гувоҳӣ медиҳанд. «Ҳир ва Ронҷҳо» қиссаи машҳури ишқии панҷобист, ки Бедил баъзе лаҳзаҳои (эпизодҳои) онро ба риштаи назм кашидааст.

Намунаи абёт
------------

Абёти зерин аз оғози ин достонанд:

> Зи ҳар чӣ хома нависад ба номаи даврон,   
> 
> Саводи ҳарфи ғами ишқ хуштар аст, бидон.   
> 
> Навиштаанд чунон достони Ронҷаву Ҳир,   
> 
> Ба хомаи гуҳарафшон муаррихони замон...
> 
> 

Намунае аз ғазалиёти Бедил:

> Эй ишқ, биёву сафдарӣ кун,   
> 
> Шамшер бикаш, сикандарӣ кун.   
> 
> Бо рӯй, ки рашки офтоб аст,   
> 
> Аз машриқи сина ховарӣ кун.   
> 
> Аз рӯй ниқобро барафкан,   
> 
> Пирояи шарми дилбарӣ кун.   
> 
> Охир кӣ туро бигуфт, эй ҷон,   
> 
> Бо аҳли назар ситамгарӣ кун? 
> 
>

Эзоҳ
----

1. ↑  Faceted Application of Subject Terminology

Адабиёт
-------

* Бедил / Б. Раҳимӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Ғаффоров А. Назми форсизабони Ҳинду Покистон дар нимаи дуюми асри XIX ва асри XX. Д. 1975;
* Раҳимӣ Б. Ошноӣ бо Бедил. Д. 2009;
* هرومن سدارنگانی. پارسیگویان هند و سند. تهران، ۲۴۳۵ شاهنشاهی
**Графоло́гия** (аз юн.-қад. γράφω — «менависам» ва λόγος — «илм») — таълимот дар бораи мавҷудияти робитаи бевосита ва устувор байни хислати инсон ва ҳусни хат, зоҳир гардидани сифатҳои инфиродӣ-равонии шахс дар ҳусни хатти ӯ; як соҳаи илми криминалистика, ки хислати шахсро аз рӯйи ҳусни хатташ муайян менамояд.

Мувофиқи назарияи графология, шахс ҳарчанд саъю кӯшиш намояд, ҳам яку якбора ҳусни хатти худро дигаргун карда наметавонад. Ҳамзамон монанди ҳусни хатти каси дигар навиштан, шабеҳи имзои каси дигар имзо гузоштан мумкин аст, лекин айнан ҳусни хат ё имзои дигар шахсро такрор кардан имконнопазир аст; ҳусни хатти ҳар як шахс танҳо ба худи ӯ тааллуқ дорад. Тарзи навишти калимаву ибора ва ҷумлаҳо, рақамҳо, гузоштани имзоҳо, кашидани расму нақшаҳо ва дигар навиштаҷот хеле мураккаб, нотакрор ва фақат ба ҳар шахси алоҳида хос аст. Аз ин рӯ, ҳусни хат инфиродӣ буда, асоси фардияти онро фардӣ будани мағзи сар, мафкура, хусусиятҳои анатомию физиологӣ ва рӯҳию равонии ҳар як шахс ташкил медиҳад.

Дар графология ба имло, андоза, тӯлу арзи ҳарфҳо, ба ҳам пайвастани онҳо, шакли калима диққати махсус дода мешавад. Мас. хатти рези зич хосси инсони сарфакоре, ки аз исрофкорӣ дурӣ меҷӯяд ва дар баъзе мавридҳо одами хасис ба шумор меравад. Хатти калони кушоду фарох бошад, баръакс, баёнгари фарохдастӣ ва саховати инсон дониста мешавад. Аз рӯи баъзе аломатҳо мутахассисон (аз ҷумла, дар соҳаи ташхиси криминологӣ) муайян менамоянд, ки матнро кӣ навиштааст: маҳз ҳамон касе, ки намунаи ҳусни хатташ барояшон маълум аст, ё каси дигар. Аз рӯи ҳусни хат метавон аниқ кард, ки соҳиби он аснои китобат дар кадом ҳолати равонӣ қарор дошт. Азбаски алҳол илм далелҳои қотеи таносуби аниқи байни ҳусни хат ва шахсро дар ихтиёр надорад, аз ин рӯ, баҳодиҳиҳои графологии шахс наметавонанд ба таври мутлақ яқин ва сирф илмӣ эътироф шаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Криминалистика. Д. 2008;
* Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ. Д. 2009.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Графология / Д. Абдуллоев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 11936595t
* J9U: 987007538428305171
* LCCN: sh85056495
* LNB: 000133698
* NDL: 00563272
* NKC: ph114641

 |

 |
**Хоҷамуҳаммад Бедилии Самарқандӣ** (форсӣ: بیدلئ سمرقندی‎, с. тав. ва ваф. номаълум) — шоири тоҷик.

Мувофиқи маълумоти «Тазкират-уш-шуаро»-и Мутрибии Самарқандӣ шоире будааст, ки бештар ашъори ҳаҷвӣ месурудааст. Мас. ҳаҷвияи дар бораи Мирафзали Афзалӣ сурудааш машҳур буд, ки байти зерин аз он аст: 

> Туро, ки бори китоби бағал басанда бувад,   
> 
> Қаламтарошу қалам бар сари ту сарбор аст. 
> 
> 

Ашъори ғайриҳаҷвии хубу марғуб доштааст ба мисли ин байт:

> Дар майкада хумҳо чу пур аз бодаи ноб аст,   
> 
> Дар даҳр дили Хизр чаро толиби об аст? 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бедилии Самарқандӣ / Б. Раҳимӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Раҳимӣ Б. Ошноӣ бо Бедил. Д. 2009.
**Аҳмáд ибни Рабеҳӣ** (форсӣ: أحمد أبن ربیحی‎) — олими маъруф, мусиқишиноси машҳур, намояндаи мактаби мусиқии Бағдод.

Зиндагинома
-----------

Дар имтидоди солҳои 860—940 ба сар бурдааст. Ба Бухоро омада, дар соҳаҳои гуногуни илми мусиқӣ чандин китоб таълиф намудааст. Асарҳои ба амалия ва назарияи мусиқӣ бахшидаи ӯ «Ки­тоб-ул-иқоот-ут-таға­ния», «Китоб-ул-маърифат-ул-мусиқӣ аш-шеър», «Китоб-ул-му­си­қӣ», «Китоб-ут-та­ран­нум-ул-ғино» беҳтарин рисолаҳо оид ба назарияи санъати мусиқӣ будаанд. Аҳмад ибни Рабеҳӣ дар асарҳои худ ғайр аз таҳқиқи масъалаҳои назариявии илми мусиқӣ маводди арзишмандро роҷеъ ба санъати мусиқии мардумони Бухоро ва дигар манотиқи Мовароуннаҳр овардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Раджабов А. К истории таджикской музыкальной культуры в IХ-Х вв. // Абу Али ибни Сино и его эпоха Д. 1989.

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Гранулёма** (аз лот. granulum — донача, гиреҳча) — илтиҳобест, ки ба шакли гиреҳчаҳо падид меояд.

Баъзе гранулёмаҳо ба чашм базӯр намоёнанд. Гранулёмаҳои дигар хеле калон (чанд см) мешаванд. Гранулёмаҳо дар бофтаю узвҳо ҳангоми баъзе бемориҳои сироятӣ ва сироятиву аллергӣ (сил, сифилис, листериоз, махав, манқа, домана, тарбод ва ғайра), ҳамчунин дар атрофи ҷисмҳои бегона ташаккул меёбанд. Баъзе гранулёмаҳо номи хос доранд, масалан, гранулёмаи сифилис — гумма, гранулёмаи махав — лепрома ва ғайра гранулёмаҳо баъди ба охир расидани даври рушдашон хадша (карахш) мебанданд. Зуҳуроти гранулёмаҳо ба ҷойгирӣ, миқдор, ҳаҷм, инчунин дараҷаи таҷзия ва хадша бастани онҳо вобаста аст. Масалан, гранулёмаҳои сершумори тарбодии миокард боиси пайдоиши кардиосклерози тарбодӣ ва нақси дил мешаванд.

Сарчашма
--------

* Гранулёма // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Бегим** (с. тав. номаълум — ваф. 1789, ш. Қуми Эрон) — шоираи эронӣ.

Аз хонадони аҳли қалам — шоирон. Бо тахаллуси *«Рашҳа»* шеър гуфтааст. Аҷдодаш аз Урдубоди Озарбойҷон буда, дар аҳди Сафавиён аввал ба Исфаҳон, баъдан ба Кошон рафта, муқимӣ шудаанд. Дар тазкираҳои бисёре аз қабили «Нуқли маҷлис», «Тазкират- ул-хавотин», «Нигористони сухан» ва ғ. аз Б. чун шоираи бомаҳорату соҳибтабъ маълумот дода шудааст. Девоне шомили 3 ҳазор байт дар замони барҳаёт буданаш таҳия карда будааст.

Байти зерин аз ӯст:

> Изтиробам зери теғаш не зи бими куштан аст.   
> 
> Шавқи теғи ӯст, тоб аз ҷони ширин мебарад. 
> 
>

Адабиёт
-------

، کشاورز صدر. زنان که به فارسی شعر گفته اند. چاپ کاویان بدون جای نشر
۱۳۴۱ ه. ش.

Сарчашма
--------

* Бегим / У. Назиров // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Аҳмади Муаййидулмулк** (форсӣ: أحمد مؤیدالملک‎, номи комил *Мирзо Аҳмадхон Муаййидулмулк фарзанди Мирзо Муҳаммадхони Бегларбекӣ ибни Иброҳимхон Эътимодуддавла, ҳокими Шероз*; 1837 – ?) — хаттот ва хушнависи эронӣ.

Зиндагинома
-----------

Маълумоти ибтидоӣ, хатти настаълиқ ва тартиби навиштани онро дар Шероз фаро гирифт. Настаълиқро хуб менавишт. Соли 1855/56 аз Шероз ба Теҳрон омад ва таҳти тарбияти амаки худ Мирзо Фатҳалии соҳибдевон тараққӣ карда, ба мансаби хироҷғундори давлатӣ ноил шуд. Вақте ки бародараш – ҳокими Шероз даргузашт, ба Шероз бозгашта, лақаби бегларбегӣ гирифт ва ҳокими Шероз шуд. Соли 1871/72 ба сифати ҳисобдори ҳарбии Озарбойҷон ба дарбори валиаҳди Музафариддиншоҳ ба Табрез рафт. Соли 1880/81 ба Шероз бозгашта, дар вазифаи котиби иёлати Форс ба кор машғул шуд. То замони таълифи «Форсномаи Носирӣ» (1886/87) ҳанӯз дар ҳамин вазифа буд. Аз осори хаттии ӯ чизе дастрас нест.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* حاج میرزا حسن فسائی. فارسنامۀ ناصری. تهران، ۱۳۱۳ ق؛
* مهدی بيانی. احوال و اثار خوشنويسان. تهران، ۱۳۴۵

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Аҳмáд ибни Абдáи Заббии Басрӣ** (форсӣ: احمد ابن عبدۀ زبئ بصری‎; ? - 859) — яке аз ровиёни маъруфи ҳадис. Нисбаи Заббӣ доштанаш аз номи қабилаи банӣ Забба – яке аз қабилаҳои арабҳои Басра будааст. Аҳмад дар ривоят сиқа будааст. Баъзеҳо ӯро аз аҳли хавориҷ медонанд. Заҳабӣ ӯро на ҳамчун муҳаддис, балки аз шахсиятҳои маъруфе медонад, ки дар миёнаҳои садаи IX вафот кардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Муҳаммад ибни Исо ат-Тирмизӣ. Шамоилу-н-набӣ. Д. 2010
* .المناوی عبدالرئوف المصری. شرح الشمائل (در هاشیۀ شرح علی القاری). جلد، ۱-۲، المصر، ۱۳۱۷، هـ

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Сайид Аҳмадхон** (англ. Syed Ahmad Khan; урду: سید احمد خان‎; *Аҳмадхон ибни Сайидмуҳаммади Муътақидхон*; 17 октябри 1817, Деҳлӣ — 27 марти 1898, Алигарх) — ислоҳотгари машҳури олами ислом.

Зиндагинома
-----------

Аслу насабаш араб буда, аввал дар Ҳирот мезист ва дар аҳди Акбархон ба Ҳиндустон ҳиҷрат кардааст. Соли 1837 Аҳмадхон дар Деҳлӣ вазифаи котиби девони ҷиноии ҳукуматдорони англисро ба уҳда дошт. Соли 1869 ба Англия сафар карда, ҳангоми мусофираташ бо фарҳанги Ғарб аз наздик шинос шуд. Баъди бозгашт дар ноҳияи Ғозипур коллеҷ таъсис намуд. Дар барномаи коллеҷи исломии шарқиаш бар хилофи тадриси илмҳои динию расмии замонаш, омӯзиши илмҳои дунявӣ ва фанҳои маъмули мамолики Ғарбро дохил кард. Ин амали ӯ дар низоми маорифи исломӣ муносибати ислоҳталабонаашро ифода мекард, ки боиси таҳдиду туҳмати бисёре гардид.

Таълифот
--------

Аҳмадхон дар давоми фаъолияти худ асари бисёреро таълиф намуд, ки муҳимтаринашон «Осори санодид» ва «Сабабҳои инқилоби Ҳинд» мебошанд. Ӯ ба Қуръон шарҳ навишта, роҷеъ ба ҳаёти Муҳаммад (с) рисолае низ иншо намудааст. Инчунин дар масъалаҳои дин, таълиму тарбия, сиёсату ахлоқ, мақолаҳои сершумор ба табъ расонда, назарияи ислоҳотхоҳии худро дар онҳо баён намудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2  Encyclopædia Britannica (ингл.)
3. 1 2  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag

Сарчашма
--------

* Аҳмадхон Сайид // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Бедили Кирмоншоҳӣ** (форсӣ: بیدل کرمانشاهی‎; **Мирзо Ҳоҷимуҳаммад ибни Мирзо Алимуҳаммад**, ? — 1872) — шоири эронӣ.

Зиндагинома
-----------

Мувофиқи маълумоти манбаъҳо Бедили Кирмоншоҳӣ шахси таҳсилдида, огоҳ аз улуми мутадовили давр, инчунин аз арӯзу мусиқӣ ва ғ. будааст. Дар миёни шуаро ва удабои давр обрӯю эътибори баланд доштааст. Шоири маъруф Қоонии Шерозӣ ӯро устод мехондааст. Дар сурудани ашъори ҷавобия (ба қасидаҳои гузаштагон бо риояи сабкашон), моддаҳои таърих ва ғ. маҳорат доштааст. Аз осори Бедили Кирмоншоҳӣ девони бузурге шомили қасоиду ғазалиёт, рубоиҳову қитъаҳо, осори мансури «Туҳфат-уз-зокирин», «Достони мотам», маснавии «Усру юср», рисолае дар арӯз, рисолае дар илми сарф бо номи «Рабеия» ва ғ. маълуманд. Абёти зерин аз нигоштаҳои ӯянд:

> Дӯшина, ки шуд чида басе шамъ дигар бор,   
> 
> Дар маҳфили меҳроҷи шаб аз собиту сайёр.   
> 
> Бо ҷони фигорам ғами маҳҷурии ҷонон,   
> 
> Бо ҷисми низорам алами дурии дилдор.   
> 
> Кард, он чи кунад барқи фурӯзанда ба хирман,   
> 
> Кард, он чи кунад оташи сӯзанда ба гулзор.   
> 
> Чашмам ба раҳи дилбару рӯям ба фироқаш,   
> 
> Чун ҳалқа ба дар будию чун коҳ ба девор.   
> 
> Ногоҳ даромад зи дарам он маҳу гуфтӣ,   
> 
> Хуршеди ҷаҳонтоб аён шуд ба шаби тор... 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бедили Кирмоншоҳӣ / Б. Раҳимӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Раҳимӣ Б. Ошноӣ бо Бедил. Д. 2009.
**Бег Сабур** (пештар *Зуҳуров Бег Сабурович*; тав. 1 октябри 1962, ноҳияи Восеъ, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — ходими давлатӣ, Сардори Хадамоти алоқаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз соли 2011). Номзади илмҳои педагогика (2002).

Зиндагинома
-----------

Бег Сабур 1 октябри соли 1962 дар ноҳияи Восеъи вилояти Кӯлоб ба дунё омадааст. Соли 1983 Донишгоҳи омӯзгории шаҳри Кӯлобро бо ихтисоси омӯзгори фанни физика ва астрономия хатм кардааст.

Соли 1988 Донишгоҳи омӯзгории шаҳри Маскавро ба итмом мерасонад.

Соли 2002 ба Академияи хидмати давлатии назди Президенти Федератсияи Русия дохил шуда, соли 2004 факултаи давлатӣ ва мунисипиалӣ-идоракуниро бо ихтисоси мененҷери идоракунии давлатӣ хатм кардааст.

### Оила

Оиладор, соҳиби 6 фарзанд мебошад.

Фаъолияти меҳнатӣ
-----------------

Фаъолияти кориашро соли 1988 аз Омӯзгори Донишгоҳи омӯзгории шаҳри Кӯлоб оғоз намуда, минбаъд омузгор, аспиранти Донишгоҳи давлатии педагогии шаҳри Маскав, ҳамчунин Раиси ҷамъияти тоҷикони «Осмон» дар шаҳри Москва ва баъдтар ба ҳайси Раиси тоҷикони Федератсияи Россия интихоб гардид.

Солҳои 2000—2005 дар мансаби Директори генералии Ширкати саҳҳомии «Восеъ», ҳамзамон Раиси Шӯрои ҳамоҳангсозӣ оид ба ташкили иттиҳодияи тоҷикони Русияи шаҳри Маскав кор кардааст.

Аз солҳои 2005—2006 Муовини Вазири алоқаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Муовини аввали онро ба уҳда дошт.

Солҳои 2006—2011 Муовини Вазири нақлиёт ва коммуникатсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.

Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 феврали соли 2011 то ҳол дар мансаби Сардори Хадамоти алоқаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардида фаъолият менамояд.

Президенти Федератсияи бокси Тоҷикистон (2015-2022).

Мукофоту медалҳо
----------------

Барои фаъолияти кориаш бо медали ҷашни «20-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Бег, Сабур — Глава Службы связи Бег Зухуров теперь зовется Бег Сабур. 26 сентябри 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 10 феврали 2018.

Пайвандҳо
---------

* Бег Сабур(тоҷ.). *khadamotialoqa.tj*.  Хадамоти алоқаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон. 26 сентябри 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 26 сентябри 2018.
**Бед**, **беди туронӣ** (лот. Salix turanica) — буттаи баланд ё дарахтест бутташакл. То 5-8 м қад мекашад.

Тавсифоти гиёҳшиносӣ
--------------------

Пӯстлохи тана ва шохҳояш суфта, хокистарранги кушод, баргаш нештаршакл. Бед дар Помиру Олой (дар баландии 1400-3800 м аз с. б.), дар болооби дарёи Яғноб, нишебҳои шим. қ-кӯҳи Қаротегин, қ-кӯҳҳои Дарвоз, Пётри I, Помири Ғарбию Шарқӣ (дар водии д-ҳои Гунд, Шохдара, Гармчашма, Панҷ, Ҷамантала, Мурғоб, атрофи кӯли Сарез) паҳн шудааст.

Хосияти шифоӣ
-------------

Бино ба маълумоти Абуалии Сино агар оби пӯстлохи тару тозаи бедро бо равғани гуле, ки бо пӯстлохи анор ҷӯшонда шудааст, омезанд ва ба гӯш чаконанд, дардро рафъ менамояд. Оби (шираи) бед барои қабзияти ҷигар ва зардпарвин муфид аст. Пӯстлох ва самари бед хунпартоиро бозмедорад. Ҷӯшоби пӯстлохи он сабӯсаки сарро нест мекунад. Нақеи Б. давои хубест барои ниқрис. Хокаи пӯстлох ва барги онро ба ҷароҳатҳои чуқур ва фасоднок мепошанд.

Дар тибби халқӣ ҷӯшидаи пӯстлохи бедро чун давои хунбанд, пешоброну талхарон, рафъи илтиҳоб (ҳангоми дарди даҳон, гингивит ва назлаи роҳҳои болои нафас), инчунин дар мавриди бемориҳои вараҷа, тарбод, халаи рӯдаву меъда тавсия медиҳанд. Бо ин гуна ҷӯшида дар мавриди хориш ва сабӯсак сарро мешӯянд, бо мақсади табобати бемориҳои пӯст кӯдаконро шустушӯ медиҳанд. Хокистари чӯби бедро бипошанд ё гузошта банданд, рафтани хунро манъ мекунад; агар онро ба сирка хамир карда, гузошта банданд, озахро хушк карда меафтонад, доначаҳо ва обилаҳоро дур месозад, варами пистонро таҳлил медиҳад, шаро (аллергия)-ро дафъ мекунад. Табибони мардумӣ бо равғани гули бед дарди сар, бехобӣ, варами майна, гӯшдард, дарди дандон, захми рӯдаҳо, сӯхтагии оташ, варами чашм, иллати ҷигар ва ғ-ро табобат менамоянд.

Дар тибби илмӣ нақеи пӯстлохи бед барои муолиҷаи тарбод, асабдард, ниқрис, сардард, шамолхӯрӣ тавсия шудааст. Бо ин мақсад 1 қошуқча пӯстлохи майдакардаро дар 2 истакон оби хунук андохта, 8 соат нигоҳ медоранд (дар муддати шаборӯз истеъмол карда мешавад).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бед // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Ковалёва Н. Г. Лечение растениями. М. 1972;
* Турова А. Д. Лекарственные растения СССР и их приминение. М. 1974;
* Гаммерман А. Ф. Гром И. И. Дикорастущие лекарственные растения СССР. М. 1976;
* Ходжиматов М. Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана. Д. 1989;
* Зоҳидов Ҳ. Канзи шифо. Д. 1998.
**Бедод** (форсӣ: بیداد‎) — суруд, оҳанги қадимии мавсимию маросимӣ, ки дар аҳди Сосониён (222—651) эҷод шудааст. Аз сурудҳои ҳамосавии Борбади Марвазӣ буда, ба силсилаи дуюми «Хусравонӣ» мансуб аст. Бедод дар мусиқии анъанавию касбии садаҳои 12-13 чун қисми махсуси мақоми «Ҳиҷозӣ» камол дошта, дар садаҳои 14-17 баъзан ба сифати гӯшаи овозӣ дар мақоми «Бузург» мавриди истифода будааст; 2) гӯшае дар таркиби дастгоҳи «Ҳумоюн» (Эрон), ки байни шуъбаҳои «Лайлию Маҷнун» ва «Нағмаи Баёти Исфаҳон» воқеъ шудааст. Бедод дар мусиқии анъанавии тоҷик низ роиҷ будааст.

Адабиёт
-------

* Раджабов А. Борбад: эпоха, традиция и новаторства. Д. 2010;
* Раҷабов А. Эҷод ва иҷрои мусиқӣ дар садаҳои 1V-V11. Д. 2011;
* نصرت الله حدادی. فرهنگ موسیقئ ایران. تهران، ۱۳۷۵ ه. ش؛ مهدئ ستایشگر. فرهنگنامۀ

موسیقئ ایران زمین. تهران، ۱۳۷۸ ه. ش؛ رضاقلی خان هدایت. فرهنگ انجمن آرای
ناصری. تهران، ۱۳۰۴ ه.ش؛ فرهنگ رشیدی. تهران، ۱۹۶۳ ؛ فرهنگ فارسی. تهران،
۱۹۶۳ ؛ فرهنگ عمید. تهران، ۱۹۶۶.

Сарчашма
--------

* Бедод / А. Раҷабов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Гратс** (олмонӣ: *Graz* [ˈɡʁaːts], словенӣ: Gradec — Градетс) — шаҳр дар Австрия, маркази маъмурии музофоти Штирия. Аз ҷиҳати бузургӣ ва аҳаммияти иқтисодӣ дуввумин шаҳри мамлакат (баъди Вена) ба ҳисоб меравад. Дар соҳили дарёи Мур, дар қисми ҷанубу шарқии доманакӯҳҳои Алпҳои Штирия. Аҳолиаш 269,9 ҳазор нафар (2014). Маркази муҳимми роҳҳои нақлиётии мамлакат. Соли 1128 аввалин маротиба бо ин ном дар маъхазҳо ёдовар гардидааст. Дар замони салтанати сулолаи Бабенбергҳо (1192—1246) маркази ҳерсогии Штирия, дар охири асри 13 дар зери ҳокимияти сулолаи Габсбург буд. Соли 1281 ҳуқуқи худидоракуниро соҳиб шуд. Грас яке аз марказҳои фарҳангӣ, тиҷоратӣ ва сайёҳии Австрия ба ҳисоб меравад. Тақр. 70 дарсади аҳолии Грас дар соҳаи хидматрасонӣ фаъолият мекунанд. Саноати истеҳсоли воситаҳои нақлиёт, техникаи кишоварзӣ, мошинасозӣ (з-ди худравсозии «Steyr-Daimler-Puch», «Eurostar»), коркарди филиззот, истеҳсоли асбобҳои дақиқ ва оптикӣ, коғаз, кимиё, шишабарорӣ, чарм, хӯрокворӣ, нассоҷӣ, табъу нашр ва майкашӣ ривоҷ ёфтаанд. Донишгоҳи ба номи Карл Франсес, Донишгоҳҳои техникӣ, мусиқӣ ва ҳунарҳои саҳнавӣ дорад. Ёдгориҳои меъмории асрҳои 15-17 боқӣ мондаанд. Дар Г. осорхонаҳои Иоаннеум (1811), Кунстхаус (Осорхонаи санъати муосир); театрҳои опера (1899), драма (1776); Ҷамъияти байналмилалии таҳқиқи мусиқии ҷаз (1969) мавҷуданд. Фестивали байналмилалии театрии «Тирамоҳи Штирия», санъати муосири Австрия — «Форум штадтиарк театер», кинои Австрия (аз соли 1998), санъати тасвирӣ ва наққошии муосири «Тотенштирия», фестивали тобистонаи мусиқии классикии «Штириарте» (аз соли 1985) баргузор мешаванд.

Эзоҳ
----

1. ↑  archINFORM (нем.) — 1994.
2. ↑  Elke Kahr ist neue Grazer Bürgermeisterin — Österreichischer Rundfunk, 2021.

Сарчашма
--------

* Грас // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**График** — тасвири ҳандасии вобастагии функсионалӣ бо ёрии хатҳо дар ҳамворӣ.

Графикро барои айнияти вобастагии функсионалӣ, таҳқиқи он ва барои фаврӣ ёфтани қиматҳои функсия аз рӯи қиматҳои аргумент истифода мебаранд. Навъҳои график гуногун буда, ба системаи координатаҳои мунтахаб вобастаанд. Агар системаи координатаҳо интихоб шуда бошад, графики функсияи {\displaystyle f(x)} дар ҳамворӣ тасвири маҷмӯи нуқтаҳоеро медиҳад, ки координатаҳои онҳо муодилаи {\displaystyle y=f(x)}-ро қаноат мекунанд. Аксари графикҳо дар системаи координатаҳои декартӣ сохта мешаванд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* График / Г. Ҷангибеков // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Раҳим Тӯрақулов** - аъзои Конфедератсияи журналистони байналхалқӣ буд.

Зиндагинома
-----------

Раҳим Тӯрақулов соли 1933 дар шаҳри Ӯротеппа дар гузари Қассобӣ таваллуд шудааст. Дар соли 1954 мактаби миёнаи ба номи С. Айниро
хатм намуда, ба идораи савдои шаҳр ба кор меояд ва то ба нафақа баромадан дар ҳамин ҷо кор мекунад.
Ӯ дар соли 1957 дар техникуми савдои шаҳри Сталинобод (Душанбе) ғоибона таҳсил менамояд. Дар соли 1980-ум ба Институти савдои шаҳри
Самарқанд дохил шуда, соҳиби маълумоти олӣ мешавад.

Ӯ аъзои Конфедератсияи журналистони байналхалқӣ буд. Кӯчае, ки зиндагонӣ мекард ҳоло ба номи ӯ гузошта шудааст.
Раҳим Тӯрақулов 9 марти соли 1997 аз дунё чашм пӯшидааст.

Эҷодиёт
-------

Раҳим Тӯрақулов аз давраи мактабхониаш шеърнависиро машқ мекард. Ба омӯхтани асарҳои классикӣ ва муосир ҳаракат менамуд. Шеърҳои ӯ бо таҳриру маслиҳатҳои устодаш Разиюлло Абдуллозода дар рӯзномаҳои шаҳрӣ, вилоятӣ ва ҷумҳурйӣ пайваста чоп мешуд. Соли 1993 нахустин маҷмӯаи ӯ «Қассобниг тори» ва дар солҳои дигар китобҳояш «Тӯҳфаи умр» (1997), «Юлдӯз сенга йӯлдошми?» (1998), «Табаррук дамлар» ва дар нашриёти «Адиб»-и шаҳри Душанбе бо забони тоҷикӣ «Меҳроби дил» рӯи чопро дидааст.

**Ватан**
Ватанам, дар бари ту ман шодам,
Бо ҳама ҳастии ту ободам.
Гар шавам як нафасе аз ту ҷудо
Нарасад ҳеч касе бар додам.
Ту чу хуршед ба ман тобанда
Бахтам аз шодии ту ханданда.
Сангу кӯҳи ту азизанд ба ман
Меҳри афзуни ту кардам банда.
Эй Ватан, нури ду чашмони манӣ,
Пайки ҳар завқи хурӯшони манӣ.
**Бипурс**
Лаззати ишқу муҳаббат ту аз он ҷонон бипурс,
Нури чашмони маро ту аз маҳи тобон бипурс.
Қад кашида дар миёни гулшане зебопарӣ,
Қиссаи он қадду қомат аз мани ҳайрон бипурс.
Ҳар саҳар чун булбуле дар боғи дилҳо сайр кун,
Ҳусни рӯи ёрро аз он гули хандон бипурс.
Ман зи умри хеш шодам чунки бо халқам мудом
Зебиши ин мулкро аз лолаву райҳон бипурс.
Зиндагиям хуррам аст аз меҳнату эҷоди ман.
Сирри илҳоми маро ту аз бари Уммон бипурс
Эй Раҳим, бо ёри худ даврони худро васф кун.
Сеҳри шеъру шоирӣ з-устоди хушилҳон бипурс.
**Равад**
Он касе виҷдон надорад, кулли инсон з-ӯ равад,
Нури хуршедӣ нарафта гунча нохандон равад.
Қалби инсонро мадеҳ озор бо заҳри сухан
Гар сухан ночо бувад, аз заҳри он ҷонон равад.
Дӯст бошӣ бовафо шав дӯстонро доимо
Аз қудуми бевафоӣ дон, ки ҳам паймон равад.
Дар китоби одами донӣ, ки номардӣ бад аст
Ҳар кӣ бад шуд андар ин раҳ мардию майдон равад.
Ҳар киро бошад такаббур ҳафтаҳову рӯзҳо
Меравад аз ӯ фазилат гӯй ҳам имон равад.
Нақши умри хеш монӣ, эй Раҳим эҷод кун,
Чунки эҷодат бимонад дар ҷаҳон, инсон равад.

Эзоҳ
----

Баёзи адибони Истаравшан - Душанбе: "Эҷод", 2009.- 288 саҳ.