recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ҳолати тиббӣШаблон:SHORTDESC:Ҳолати тиббӣ

**Базалиома**, **карсиноид** — омоси пӯст, ки аз эпидермис ва изофаҳои ғадуди пӯст ташаккул меёбад. 

Асосан дар одамони солхӯрда ба вуҷуд омада, бештар дар рӯй ҷой мегирад. Омос, одатан, танҳо буда, хеле суст (дар давоми солҳо) инкишоф меёбад. Базалиома дар ибтидо мисли гиреҳчаи сахти бедард аст; баъд тадриҷан калон шуда, ба захм табдил меёбад. Қаъри захм бо хадша (карахш)-и хокистарранг фаро гирифта мешавад. Базалиомаро бо роҳи ҷарроҳӣ табобат мекунанд. Аз шуоъшифоӣ низ истифода карда мешавад. Хусусан усули бо сармо вайрон кардани сохтори ҳуҷайраҳои омосро бештар кор мефармоянд (криохирургия). Дар мавриди саривақт муолиҷа кардани базалиома омос ба зудӣ сиҳҳат меёбад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Базалиома // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — С. 261. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Базмӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик (асри 17).

Зиндагинома
-----------

Дар зодгоҳаш Қундуз таҳсил кардаву ба камол расидааст. Муддате дар Бадахшону Балх зиста, сипас ба Бухоро омад ва аз он ҷо ба Ҳиндустон рафт. Бо шоирони машҳури давр Толиби Омулӣ, Калими Кошонӣ, Муҳаммади Суфӣ ва дигарон суҳбату мушоираҳо доштааст. Ба ҳунару маҳорати шоирии Базмӣ муаллифи «Баҳру-л-асрор» Маҳмуди Китобдор баҳои баланд додааст. Базмӣ дар татаббуи «Юсуфу Зулайхо»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ достони ҳамноме таълиф кардааст. Ба баъзе қасидаҳои Салмони Соваҷӣ ҷавоб гуфтааст.

Абёти зерин аз ӯст:

> Гар афтодам зи по, дар ишқ ошӯби ҷунунам ҳаст,   
> 
> Ҳамон доғи ҷаҳонафрӯзу ашки лолагунам ҳаст.   
> 
> Зи майдони шаҳодат захми теғе бурдаам берун,   
> 
> Ки домони кафе то ҳашр дар гирдоби хунам ҳаст.   
> 
> Ду чашм андар раҳаш дорам, ба як нақши қадам, Базмӣ,   
> 
> Ки ҷазби ишқ бо сад дил ба кӯяш раҳнамунам ҳаст.
> 
>

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Базмӣ / У. Назиров // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — С. 264. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Баз**, **базз** (ар. بز‎) — навъе аз матоъ, катон, қумош, шоҳӣ, газвор ва дигар анвои матоъҳои ғайриабрешимӣ аст, ки аз қадим дар фурӯши баззозон будааст. Решаи калимаи баззоз низ аз баз аст. Баз дар осори адибон ба маънии матоъ ё порча фаровон ба кор рафтааст:

> Ба бозоргонӣ бирафтам зи Ҷаз,  
> 
> Яке корвон дорам аз қаззу баз.   
> 
>   Фирдавсӣ
> 
> 

Дар китоби «Ҷомеъу-т-тамсил» матоъ ва қумошро ба маънии баз ба кор бурдаанд. Дар фарҳангҳо баз ба маъниҳои диг. низ омадааст: рабудан ва гирифтани чизе; ғолиб шудан, гирифтани чизе ба ситаму зӯр ва қаҳру ғазаб; расм, ойин, қоида, қонун, тарз, равиш. Дар «Фарҳанги Онандроҷ» дар бораи баз чунин ишорате аст: «Рашидӣ гуфта маънии ойин ва равишро аз баз, ки маънии қумоши арабӣ аст, гирифтаанд». Ҳамчунин баз ба таври мухтасар ба маънии базм, яъне маҷлиси айшу меҳмонӣ низ омадааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Фарҳанги Онандроҷ. Лакҳнав, 1880.

Сарчашма
--------

* Баз // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Гардҳорӣ Лаъли Фаррухободӣ** (форсӣ: گردهاری لعل فرخآبادی‎) — дабир (муншӣ), фарҳангнигори форсизабони Ҳиндустон.

Зиндагинома
-----------

Аз осораш — «Ганҷу-л-луғот» (1762), «Фарҳанги дастуру-с-сибён» бармеояд, ки ба тадриси ҷавонон машғул будааст. Асарҳои дигараш: «Ганҷу-л-луғот» (фарҳанги тафсирии форсӣ ба форсист дар тафсири вожаҳои мушкили «Гулистон»-и Саъдӣ), «Баҳори дониш»-и Канбу, «Искандарнома»-и Низомии Ганҷавӣ, китобҳо барои омӯзиши забон – «Иншои Юсуфӣ», «Ни­собу-с-сибён» ва ғайра. Нусхаи дастнависаш маҳфуз дар китобхонаи Осафияи Ҳай­дарободи Дакан (№ 510). Дар «Фар­ҳанги дастуру-с-сибён» вожаҳои китоби дарсӣ – «Нисобу-с-сибён» тафсир шудаанд. Ба Гардҳорӣ Лаъли Фаррухободӣ инчунин асаре бо номи «Нодиру-л-иншо» дар фанни номанигорӣ нис­бат до­да мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* دانشنامۀ ادب فارسی. ادب فارسی در شبه قاره (هند، پاکستان، بنگلادش). جلد چهارم، بخش سوم. تهران،۱۳۸٠ ش.ر

Сарчашма
--------

* Гардҳорӣ Лаъли Фаррухободӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Кордбозӣ** — як навъи рақси мардонаи ҷанговоронаи тоҷикӣ мебошад.

Тавсифи мухтасар
----------------

Кордбозӣ рақси қадимаи ҷанговаронаи мардони тоҷик мебошад. Онро одатан як нафар таҳти навозиши доира ё дастаи мутрибон дар тӯю маъракаҳои хурсандӣ иҷро
менамояд. Раққос ду кордро ба дастонаш гирифта, бо онҳо чолокона ҳаракатҳои гуногуни рақсироанҷом медиҳад. Иҷрокунанда дар ҷараёни рақс нӯги кордро гоҳ ба чашмонаш,
гоҳ ба рухсораҳояш, гоҳ ба миёнаш ва дигар ҷойҳояшназдик мебарад. Ҳаракатҳо чунон чолокона иҷро мегарданд, ки гӯё корд ба ҷойҳои гуногуни рухсора ва баданаш халида
истодаанд. Раққос кордҳо дар даст давраро чарх мезанад. Дар маъракаҳои мардумӣ баъди чархзанӣ ӯ дар як ҷо истода, кордҳоро ба нишони муайян мепартофт. Дар саҳнаи санъати касбӣ рақси
«Кордбозӣ»-ро дар солҳои 30-40 асри ХХ раққоси мумтози тоҷик, Артисти Халқии Иттиҳоди Шӯравӣ Ғаффор Валаматзода иҷро кардааст. Рақси ӯ ҳаракатҳои гуногуни кордбозиро дар бар гирифта, илова ба унсурҳои анъанавӣ, баъзе навовариҳо дошт. Валаматзода бо ҷаҳиш ба саҳна ворид мешуд ва чанд ҳаракати рақсии ҷанговаронаро иҷро намуда, ду кордро аз рӯймоли миён берун мекашид. Ӯ рақсида, саҳнаро давр мегашт, кордҳоро ба якдигар мезад, нӯги тези кордро дар пеши рӯй нигоҳ медошт, ду дастҳоро кушода, чарх мерафт, кордҳоро ба нишон мепартофт ва
ғайра. Дар ин рақс иҷрокунанда нафақат бо корд бозӣ мекард, балки тамоми баданро ба ҳаракат медаровард. Ӯ бо маҳорати баланд ҳаракатҳои китфҳо, сару пайкар, зарби пой ва дастҳоро
ҷасурона бо суръати тез иҷро мекард.

Маҳалли густариш
----------------

Бадахшон, Вилояти Суғд

Нигаред
-------

* Чӯббозӣ
* «Ҷум ҷаҳе, ҷум ҷаҳала» (рақс)

Пайвандҳо
---------

* Феҳристи миллии мероси фарҳанги ғайримоддӣ. *www.pitfi.tj*. 19 феврали 2019 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)

Эзоҳ
----

1. ↑  Мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар Тоҷикистон / Мураттиб: Д. Раҳимов; муҳаррир Ш.Комилзода. – Душанбе: Эр-Граф, 2017. – С. 56. – 280 с.
**Гарданаи Суэс** (ар. برزخ السويس‎) — минтақаи хушкӣ, ки Африқо ва Осиёро ба ҳам пайваст ва баҳри Миёназамину баҳри Сурхро аз ҳам ҷудо кардааст. Бараш 112 км. 

Гарданаи Суэс минтақаи фурӯхамидаи тектоникӣ буда, бо ҷинсҳои гилӣ пур шудааст. Релефаш ҳамвор, дар қисми ғарбӣ хомаю регтеппа дорад. Дар пастиҳо ҷо-ҷо шӯрзамин ва кӯлҳои шӯр (бузургтаринаш Кӯли Калони талх) вомехӯранд. Иқлимаш субтропикии биёбонӣ. Аз Гарданаи Суэс Канали Суэс мегузарад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гарданаи Суэс // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гарданаи Ҳисор** — харобаҳои деҳаи асрҳои 7-8 дар деҳаи Мадми ноҳияи Айнӣ.

Дар ҳуҷҷатҳои Қалъаи Муғ бо номи Мадм зикр шудааст. Харобаҳо аз сабаби дар паҳлуи қалъаи Ҳисори Мадм ҷойгир будан, Гарданаи Ҳисор ном гирифтаанд. Гарданаи Ҳисор аз ду бахш — қаср ва хонаҳои иқоматии аҳли деҳа иборат аст. Қаср дар болои бунёди дузинадор сохта шуда, аз биноҳои дуқабата иборат буд. Дар қабати якум қаср (64 м2), маъбади оташ ва хонаҳои иқоматӣ ҷой доштанд. Қабати болои қаср хароб шуда, утоқҳои он боқӣ намондаанд. Деворҳои қаср ва хонаҳои иқоматӣ аз похса ва хишти хом сохта шудаанд. Толор чор сутун ва пӯшиши ҳамвор дошт. Деворҳои толор ва маъбад бо нақшҳо оро ёфта буданд. Атрофи девори толор бо суфаҳо иҳота шуда буд. Дар суфаи марказии Гарданаи Ҳисор тахти кадхудо боқӣ мондааст. Дар зинаи поёнии ҳавлӣ ва утоқҳои хоҷагӣ, ҳаммом ва ҷойи зисти хизматгорон вуҷуд дошт. Дар зинаи боло дари даромади толор ва утоқҳои пешайвони сутундор ҷой доштанд. Қасрро девор ва дарвоза аз хонаҳои иқоматӣ ҷудо мекард. Кулбаҳои кишоварзон дар Гарданаи Ҳисор аз як хонаи калон иборат буда, ба қисмҳо тақсим мешуд. Дар байни хонаҳои истиқоматӣ суфа барои зиндагӣ ва хоб вуҷуд дошт. Як бахши Гарданаи Ҳисор ба ҷарӣ фурӯ рафтааст. Дар Гарданаи Ҳисор ду маъбади оташ вуҷуд дошт. Хонаҳои деҳа аз санг ва хишти хом сохта шуда, дар ибтидои садаи VIII тақр. 30-35 оила дар он зиндагӣ мекарданд. Гарданаи Ҳисор аз самти шарқу шимол бо ҷарӣ ва аз ҷанубу ғарб бо девори ҳимоявии дорои тиркашҳо иҳота мешуд. Гарданаи Ҳисор дарвоза дошт, ки он аз ду қабат иборат буд. Сокинони Гарданаи Ҳисор ба кишоварзӣ, чорводорӣ, ҳунармандӣ, кулолӣ, бофандагӣ ва оҳангарӣ машғул буданд. Гарданаи Ҳисор аз садаи VIII маркази Бутамон, солҳои 716—722 қароргоҳи Утт — валиаҳди Деваштич буд. Соли 722 ҳангоми задухӯрд бо арабҳо хароб шуд. Дар натиҷаи ҳафриётҳои бостоншиносӣ (1964-66 ва 1971) аз Гарданаи Ҳисор деги биринҷӣ, зарфҳои сафолӣ, корд, пайконҳо, тангаҳо, асбобҳои ороишӣ, чӯбҳои кандакории нимсӯхта ва ғ. ёфт шудаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Якубов Ю. Паргар в VII—VIII вв н. э. Д. 1979.

Сарчашма
--------

* Гарданаи Ҳисор / Ю. Яъқубшоҳ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Базаи Тоҷикистонии АИ ИҶШС** — якумин муассисаи илмии маҷмӯии Тоҷикистон.

Таърих
------

Баҳори соли 1932 ташкил шуд, 2 шуъба – геологию биологӣ ва комиссияи таҳқиқоти экспедитсионӣ дошт. Ноябри 1940 шумораи муассисаҳои илмии он ба 13 расид, аз ҷумла институтҳои ботаника, геология, зоология ва паразитология, таърих, забон ва адабиёт, озмоишгоҳи хокшиносию мелиоративии Вахш, озмоишгоҳи биологии Помир, Пойгоҳи озмоишии зилзиласанҷӣ, расадхона, озмоишгоҳи кимиёвии Суғд (Хуҷанд), шуъбаҳои хокшиносию гелиотехникӣ, ду боғи ботаникӣ дар Сталинобод (Душанбе) ва Ленинобод (Хуҷанд). Ба кори Б. олимони машҳури шӯравӣ – академикҳо С. Ф. Олденбург (1932–33), А. А. Рихтер, А. Е. Ферсман, Н. П. Горбунов (1934), Е. Н. Павловский (1935–40) роҳбарӣ мекарданд.

Фаъолияти илмии база ба таҳқиқи минбаъдаи қувваҳои истеҳсолкунанда, тақвияти алоқаи илм бо талаботи сохтмони сотсиалистӣ равона гардида буд. Мас. геоботаникҳо дар бобати беҳтар кардани базаи хӯроки чорво ва боз ҳам хубтар истифода намудани чарогоҳҳо корҳои илмӣ анҷом медоданд, дар пойгоҳи биологии Помир масъалаҳои ба иқлими баландкӯҳ мутобиқ кардани зироат ва физиологияи рустаниҳои баландкӯҳ таҳқиқ карда мешуд. Дар соҳаи тиббу паразитологияи байторӣ ва ҳашаротшиноси (энтомология)-и кишоварзӣ таҳқиқоти бисёре зери роҳбарии акад. Е. Н. Павловский анҷом дода шуданд. Таҳқиқоти геологҳо ба ташкили бунгоҳи ашёи хом барои тараққиёти саноати маъдан ва сӯзишворӣ, истеҳсоли масолеҳи маҳаллии сохтмон равона мегардид.

Ба туфайли фаъолияти база таҳқиқоти таърихӣ низ ривоҷ ёфт. Алалхусус бозёфтҳои кӯҳи Муғ дар пешравии илми таърих аҳаммияти зиёд доштанд. Адабиётшиносону забоншиносон дар тартиб додани алифбои нави тоҷикӣ, луғатҳои русӣ-тоҷикӣ ва тоҷикию русӣ, дар таҳқиқи грамматика, адабиёт ва фолклори тоҷик кори бисёреро ба анҷом расонданд. Охири солҳои 30 садаи XX Б. маркази асосии илмии Тоҷикистон шуд. Дар муассисаҳои он 127 ходими илмӣ, аз ҷумла 5 доктори илмҳои ва 22 н. и. кор мекарданд. База соли 1941 ба филиали АИ ИҶШС, соли 1951 ба АИ ҶШС Тоҷикистон табдил ёфт.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Раджабов З. Ш. Развитие науки в Таджикской ССР. Д. 1964;
* Асимов М. С. Советский Таджикистан и его наука // Наука Союза ССР. М. 1972.

Сарчашма
--------

* Базаи Тоҷикистонии АИ ИҶШС // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — С. 261. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Гардун** - *Гардуния, Гардония,* фалак, осмон, тақдир. Овозаи саввум дар таркиби Дувоздаҳмақом.

Тартиби қаторовозҳои Гардун дар табақоти адвор ва усули истихроӣи онҳо дар пардаҳои сози уд дар таълифоти назарии мусиқӣ сабт гардидаанд.
Усули доира ва дар ин усулиро намуди бахши сози мақомҳои (Шашмақом); шохаи созӣ дар мақомҳо буда ва бо номи мақомҳо маъруфият касб карда: Гардуни Бузург, Гардуни Рост, Гардуни Наво ва Гардуни танҳо дар мақоми Ироқ амал надорад.

Нигаред низ
-----------

* Шашмақом

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 51 ISBN 978-99947-49-13-3
**Мишел Мартеллу** (номи саҳнавӣ «Sweet Micky»  — "Миккии ширин"; фр. Michel Martelly; тавваллуд шудааст 12 феврали 1961 ) — навозанда, соҳибкор ва сиёсатмадори Гаитӣ. Президенти Гаитӣ аз 14 майи соли 2011 то 7 феврали соли 2016

Зиндагинома
-----------

Дар оилаи оддӣ ба дунё омада, аз кӯдакӣ навохтани фортепианоро омӯхтааст. Вай мактаби миёнаро тамом кард, вале ба гирифтани маълумоти олӣ муяссар нашуд. Ӯ ба ИМА муҳоҷират кард ва ду сол дар иёлати Колорадо зиндагӣ кард. Пас аз ихроҷи диктатор Жан-Клод Дювалйе ба Гаитӣ баргашт ва дар он ҷо яке аз пешравони самти мусиқии "компа" дар асоси мусиқии суннатии Гаитӣ шуд. Солҳои 1989–2008 14 албом баровард.

Аз ибтидои солҳои 90-ум дар ҳаёти сиёсии кишвар фаъолона ширкат меварзад. Соли 2010 номзадии худро ба интихоботи президентӣ пешбарӣ кард; Ӯро иҷрокунандаи маъруфи хип-хоп Уиклф Жан дастгирӣ кард, ки Комиссияи марказии интихобот ба ӯ иҷозат надод, ки дар интихобот ширкат кунад. Дар даври аввали овоздиҳӣ Мартеллу мақоми севумро ишғол кард, аммо таҳти фишори Созмони кишварҳои Амрико номзади чапгарои ҷонибдори ҳукумат Ҷуд Селестин ба далели иттиҳоми тақаллуб аз ширкат дар даври дуввум маҳрум шуд. Дар ниҳоят, Мартеллу дар даври дуюм собиқ бонуи аввал Мирланд Манигароро дар интихобот мағлуб кард.
Дар мансаби Президенти Гаитӣ аз 14 майи соли 2011 то 7 феврали соли 2016 буд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Discogs (ингл.) — 2000.
2. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑   — 1997.
4. ↑
5. ↑  У Гаїті обрали нового президента. 4 січня 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 січня 2017.
6. ↑  Новим президентом Гаїті став Жовенель Моїз.. 4 січня 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 січня 2017.

Пайвандҳо
---------

* Сайти маъракаи интихоботии Мартеллу [Бойгонӣ 24 ноябри соли 2012 дар Wayback Machine.]

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Фейсбук

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Discogs
* MusicBrainz
* MusicBrainz

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 140024636
* GND: 135318696
* GTAA: 227796
* LCCN: no2012054271
* SUDOC: 165286385
* VIAF: 232908544
* WorldCat VIAF: 232908544

 |

 |
**Базми меҳмонхонагӣ** - дар гузашта пас аз ба поён расидани тӯй, баъди рафтани мардум хешовандон ва наздикони соҳиби маърака дар меҳмонхона базм ороста, аз сарояндагон сурудҳо мешуниданд, рақсу бозию шухӣ мекарданд. Ҳофизон бештар сурудҳои маъмули «Яккақарс», «Чорчиллик», «Баҳри тавил», «Ироқ», «Ҳусайнӣ» ва ғайраро месуруданд. Сурудхонӣ 2 – 3 соат давом мекард. Сипас навозандаи дар миёна нишаста зарберо бо дойра баланд зада, ба қисми рақсӣ ибтидо мегузошт. Раққос аз ҷой бархеста ба рақс медаромад. Ин гуна Базмҳо гоҳо то дамидани субҳ идома доштаанд. Дар шаҳрҳои калон ба монанди Душанбе, Кӯлоб, Хуҷанд, Исфара, Бухоро, Самарқанд ва ғ. то ба имрӯз Базмҳо дар меҳмонхонаҳо баргузор мешавад, ки он чун анъана аз замонҳои пеш боқӣ мондааст.

Нигаред низ
-----------

* Базм
* Базми дойрахабар
* Базми хоса
* Базми карнаю сурнай

Адабиёт
-------

* Амонов Р. Очерки эҷодиёти даҳанакии Кӯлоб (Дар асоси материалҳои фолклори Сари Хосор). - Д. 1963;
* Зеҳниева Ф. Сурудҳои маросими тӯи тоҷикон. - Д. 1978;
* Андреев М. С. По этнологии Афганистана. Долина Панджшир (Материалы из поездки в Афганистан в 1926 году). - Ташкент, 1927;
* Рахмони Р. Простонародная литература современного Афганистана (Устная авторская поэзия на языке дари), част 1 – 2. - М. 1994;
* Нурджанов Н. Театральная и музыкальная жизнь столици государства Саманидов. - Д. 2001; ҳамон муалл.
* Традиционный театр таджиков. Т. 1 – 2. - Д. 2002.

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Абулвафои Бузҷонӣ** (ар. ابوالوفا البوزجانی‎, *Муҳаммад ибни Муҳаммад ибни Яҳё ибни Исмоил ибни Аббос*; 10 июни 940, Бузҷон, Хуросон — 1 июли 998, Бағдод) — риёзидон, муҳандис ва ҳайатшиноси маъруфи форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Абулвафои Бузҷонӣ яке аз шахсиятҳои машҳур дар илмҳои ҳандаса, ҳайат, риёзиёт маҳсуб ёфта, ба натиҷаҳое расидааст, ки пеш аз ӯ касе бар онҳо даст наёфта буд. Дар синни 19-солагӣ ба Бағдод меояд ва дере нагузашта дар соҳаи риёзиёт ва нуҷум машҳур мегардад. Абулвафои Бузҷонӣ дар корҳои илмӣ гоҳе бо муосирони худ, аз ҷумла бо Абурайҳони Берунӣ мукотибаи илмӣ доштааст. Берунӣ дар китоби «Таҳдид ниҳоят-ул-амокин» навиштааст, ки дар соли 997 ӯ дар Хоразм ва Бузҷонӣ дар Бағдод кусуфи Моҳро бо қарордоди қаблӣ бо ҳам мушоҳида карда, натиҷаи онро муқоиса намудаанд. Доир ба илмҳои алҷабру ҳандаса ва ҳайат асарҳои бисёре дорад. Ба асарҳои Уқлидус (Евклид), Дийуфантус (Диофант), Ибархус (Гиппарх) ва Муҳаммад ибни Мусои Хоразмӣ шарҳ навиштааст.

Осор
----

Аз Абулвафои Бузҷонӣ 13 рисолаи риёзӣ, 3 рисолаи ҳайатшиносӣ, 2 рисолаи мусиқӣ ва 1 рисолаи табиӣ дар китобхонаҳои ҷаҳон маҳфузанд, ки қисме аз онҳоро таърихшиносон К. Броккелман, Ф. Вёпке, Х. Зутер, А. П. Юшкевич, Г. П. Матвиевская, Б. А. Розенфелд, А. Қурбонӣ ва дигарон таҳқиқ кардаанд. Истилоҳи «қутри зилл» (secants) нахустин бор дар таърихи илм дар «Китоб-ал-Маҷастӣ»-и Абулвафои Бузҷонӣ таъриф шуда, дар шакли зайл ба кор рафтааст:

Рисолаҳои зерин аз намунаи осори ӯянд: «Ал-мадхал ал-ҳифзи ило синаъа ал-арисмотиқа» («Муқаддимаи шоиста дар санъати арифметика»), «Рисола фи-н-нисоб ва-т-таърифот» («Рисола дар бораи таносуб ва таърифот»), «Рисолаи қавси қузаҳ» («Рисола дар бораи рангинкамон») ва ғайра

Эзоҳ
----

1. ↑  Encyclopædia Britannica (ингл.)
2. ↑  *Dold-Samplonius Y.* Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures (ингл.): 2nd Edition // *Springer Reference* / H. Selin — 2 — Springer Science+Business Media, 2008. — P. 10. — ISBN 978-1-4020-4559-2
3. ↑  *Berry A.* A Short History of Astronomy (ингл.брит) — London: John Murray, 1898.

Сарчашма
--------

* Абулвафои Бузҷонӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* zbMATH Open
* MacTutor History of Mathematics archive

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая советская (1 изд.)
* Britannica (онлайн)
* Britannica (онлайн)
* De Agostini
* Гранат

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 165594485
* CiNii: DA14526719
* EGAXA: vtls001266984
* GND: 102419213
* ICCU: VEAV466002
* ISNI: 0000 0000 8454 3125
* J9U: 987007372504405171
* LCCN: n89120201
* NTA: 090837932
* SUDOC: 118702882
* VIAF: 90065177
* WorldCat VIAF: 90065177

 |

 |
**Абузакариёи Мантиқӣ** (*Яҳъё ибни Удӣ*); 974,) — мантиқшиноси машҳури асрҳои миёна.

Зиндагинома
-----------

Дар Бағдод илмҳои замонаро аз Ибни Юнус ва Форобӣ омӯхтааст. Бино ба маълумоти Масъудӣ Абузакариёи Мантиқӣ донишманди машҳури замонаш дар мантиқу фалсафа буд. Шеваи тафаккури эҷодии Абузакариёи Мантиқӣ ба усули эҷодии Закариёи Розӣ шабеҳ буда, тамоюли зиддиарастуӣ доштааст. Дар яке аз рисолаҳояш «Қиёс»-и Арастуро рад намудааст. Абузакариёи Мантиқиро ҳамчун мутарҷими осори фалсафию фарҳангии ҳакимони Юнон низ мешиносанд.

Осор
----

Мувофиқи маълумоти сарчашмаҳо ӯ «Мақулот», «Мобаъд-ут-табиа», «Рисолаҳои софистӣ», «Саноати шеър»-и Арасту, «Аннавомис» ва «Тимей»-и Афлотунро тарҷума кардааст. «Тафсири Табарӣ» ва диг. осори аҳли каломро низ нусхабардорӣ кардааст. Абузакариёи Мантиқӣ дар мантиқу фалсафаю тиб таълифоти бисёр дорад, ки муҳимтаринашон «Мақола фи-л-мавҷудот», «Мақола фӣ сиёсат-ин-нафс», «Рисола фи-рад-ал-настурия», «Идда масоил фӣ китоби Исоғуҷӣ» ва ғайра мебошанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абулбаракоти Бағдодӣ** (*Ҳуббатулло ибни Алӣ ибни Мулко*; ? - 1132, Балх) — файласуф ва табиби машҳури яҳудитабори мусулмон.

Зиндагинома
-----------

Дар овони ҷавонӣ аз Мавсил ба Бағдод омада, дар он ҷо монд. Абулбаракоти Бағдодӣ илми тибро дар назди Абулҳасани Саид омӯхт. Баъди касби маҳорати табибӣ ба хидмати дарбори хулафои Аббосӣ даромад ва дар муолиҷаи беморон чунон шуҳрат ёфт, ки ӯро ба дигар шаҳрҳо барои муолиҷаи аъён даъват менамуданд. Султони Салҷуқӣ ӯро барои муолиҷа ба Ҳамадон хонда буд ва ин ҳодисаи ягона набуд. Абулбаракоти Бағдодӣ дар пиронсолӣ ба бемории ҷузом гирифтор шуд ва муҳимтарин асари фалсафии худ – «Ал-муътабар фи-л-ҳикма»-ро бо имлои шогирдонаш дар бистари беморӣ таълиф кард. «Ал-муътабар фи-л-ҳикма» ягона асари муҳими фалсафии Абулбаракоти Бағдодӣ мебошад, ки аз се қисмат – мантиқ, табииёт ва илоҳиёт иборат аст.

Осор
----

Ба ҷуз ин асари фалсафӣ дар соҳаи илми тиб ва ҳайъат Абулбаракоти Бағдодӣ осори бисёре таълиф намуда, дар онҳо дастурҳои таҳияи доруҳои мураккаб ва ҷузъҳои таркибии онҳо, тарзи муолиҷаи беморон, сабаби зуҳури кавокиб ва дигар масоили илми ҳайъатро тадқиқу баррасӣ намудааст. Рисолае низ бо номи «Фи моҳият-ил-ақл» дорад. Абулбаракоти Бағдодӣ яке аз мунаққидони фалсафаи машшоъ низ буд. Дар бахши илоҳиёт дар бораи чигунагии падид омадани касрат аз ваҳдат ба назари машшоиён таъкид менамояд, ки назари машшоиён роҷеъ ба ақли фаъол мушавваш ва дарҳам барҳам аст. Абулбаракоти Бағдодӣ дар бораи таносуби ақли фаъол, ақли фалаки қамар ва вуҷуди нуфуси арзӣ ба машшоиён эрод гирифта, миқдори ақли даҳгонаи машшоиёнро низ намепазирад ва бо истинод ба фариштаву малоикаҳо шумораи ин ақлҳо ё худ фариштагонро беҳудуд мешуморад, ки ҳар яке навъе аз мавҷудоти олами моддиро ҳофизу нигаҳбон мебошад.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Internet Philosophy Ontology project (ингл.)

Адабиёт
-------

* Ғуломҳусайн Иброҳими Динонӣ, Моҷарои динии фалсафӣ дар ҷаҳони ислом, ҷ. 1, Т. 1379, ҳ. ш;
* Доират-ул-маорифи бузурги исломӣ, ҷ. 5, Т. 1383.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Қонуни федералӣ** - қонун дар давлатҳои федеративӣ, ки амалашон дар ҳама ҳудуди давлат паҳн мегардад. Дар қонунгузории чунин давлатҳо ҳамеша салоҳиятҳои федератсия ва субъектҳои он фарқ кунонида мешавад. Масалан, дар Конститутсияи ИМА соли 1787 номгӯи масъалаҳои қонунгузории федеративӣ дар фасли 8 моддаи 1; дар Қонуни Асосии Олмон соли 1949 салоҳияти хоси қонунгузории федератсия дар моддаи 73; дар Конститутсияи Русия соли 1993 дар моддаҳои 102-108 нишон дода шудаанд. Баробари қонуни федеративӣ баъзе давлатҳои федеративй инчунин қонунҳои конститутсионии федеративӣ қабул мекунанд, ки аз қонунҳои ҷории федеративй боло меистанд. Қонунҳои конститутсионии федеративӣ оид ба масъалаҳои ба ихтиёри федератсия додашуда қабул карда мешаванд. Оид ба кадом масъалаҳо қабул кардани чунин қонунро Конститутсия нишон
медиҳад.

Нигаред низ
-----------

* Қонунҳои маҳаллӣ
* Қонун

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 255
|  |
| --- |
| Унсури холии Викидода |

«**Базморой**» (ар. بزم آرای‎) — тазкираи адиби форсизабони Ҳиндустон Саййидалӣ ибни Маҳмуди Ҳусайнист, ки таълифаш соли 1591—1592 ба итмом расидааст. Муаллиф асарашро ба Абдурраҳими Хони Хонон ибни Байрамхон — яке аз ашхоси бонуфузи дарбори ҳокими Ҳиндустон Акбар бахшидааст.

Сохтор
------

«Базморой» аз муқаддима, ҳафт фасл ва хотима иборат аст. Дар муқаддима, дар силсилаи масоили гуногуни марбути тазкирааш, муаллиф аз «Тазкират-уш-шуаро»-и Давлатшоҳи Самарқандӣ ва «Туҳфаи Сомӣ»-и Соммирзои Сафавӣ ёд карда, онҳоро маъхази асари худ шумурдааст.

Дар фаслҳои 1-4 оид ба ҳусни шеър, маънии он, оғози шеър ва нахустин шоири форсигӯй сухан меравад. Дар фасли 5-ум шарҳи ҳоли подшоҳонуҳокимон, аз замони Сосониён то давраи Салҷуқиён, ки табъи шоирӣ доштанд ё шеъре гуфтаанд, оварда шудааст. Дар фасли 6-ум вазирону шайхон ва диг. бузургоне, ки табъи шоирӣ доштанд, зикр гардидаанд. Фасли 7-ум бузургтарин ва муҳимтарин бахши «Базморой» буда, шарҳи ҳол ва намунаи ашъори шоиронро дар бар мегирад. Дар ин фасл аз Шаҳиди Балхӣ, Рӯдакӣ, Кисоии Марвазӣ, Унсурӣ, Фаррухӣ ва дигар саромадони назми форс-тоҷик то ба Қосими Гунободӣ сухан меравад. Дар хотимаи «Базморой» муаллиф шарҳи ҳолу намунаи осори султонҳову умаро ва фозилону шоирони замони Акбарро овардааст, ки бо аксари онҳо шиносоӣ дошт. Муаллиф ба «Лубобу-л-албоб»-и Муҳаммад Авфии Бухороӣ ишорае накарда бошад ҳам, аён аст, ки аксари маводду маълумотро оид ба шоирон аз ҳамин тазкира гирифтааст. Сабки нигориш ва сохтори «Базморой» аз бисёр ҷиҳатҳо ба «Лубобу-л-албоб» монанд аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* «Базморой» / А. Алимардонов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — С. 264. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Қонунгузорӣ (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Қонунгузорӣ** — мафҳуми ҳуқуқӣ, ки ҳам ба мазмуни васеъ ва ҳам маҳдуд истифода мешавад. Ба мазмуни маҳдуд қонунгузорӣ фақат маҷмӯи қонунҳо мебошад.

Ба мазмуни бештар истифодашаванда **қонунгузорӣ** — маҷмӯи на фақат қонунҳо, балки дигар санадҳои меъёрию ҳуқуқие, ки парлумон, сардори давлат ва Ҳукумат, вазоратҳо ва идораҳое, ки барои қабули онҳо ваколатдор шудаанд, қабул менамоянд.

Ба мазмуни васеъ **қонунгузорӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон** ҳама манбаъҳои меъёрӣ-ҳуқуқии давлат, аз ҷумла қарори Суди конститутсионӣ, қарорҳои раёсати Суди Олӣ ва Суди Олии иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар бар мегирад.

Нигаред низ
-----------

* Қонун
* Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Современной Украины

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNE: XX548810
* BNF: 13319331k
* J9U: 987007560400605171
* LCCN: sh85075801
* NDL: 00569544

 |

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - С. 252
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Базалт (мазмунҳо)-ро бубинед.
Характерная столбчатая отдельность базальта
**База́лт** (эфиопӣ basal — санги оҳандор) — ҷинси кӯҳии оташсӯз.

Сохтор
------

Зичиаш аз 2520 кг/м3 (бо ғашҳо) то 3300 кг/м3 (тоза). Рангаш сиёҳтоб. Асосан аз плагиоклаз (лабрадор) иборат буда, ба миқдори кам авгит, оливин, магнетит, илменит дорад. Базалти пурра кристаллбастаро долерит мегӯянд. Гудохтаи базалтӣ аз тарқишҳои бузурги тектоникӣ ба рӯйи замин рехта, майдонҳои хеле васеъ (садҳо ва ҳазорҳо км²)-ро фаро мегирад, ки онро пуштакӯҳи базалтӣ — трапп меноманд. Базалти сардшудаи кафида шакли сутунҳои панҷ ё шашпаҳлуро мегирад. Базалт вобаста ба таркиби кимиёӣ тасниф карда мешавад. Вобаста ба миқдори SiO2 базалтҳо ба се гурӯҳ тақсим мешаванд: асосӣ (миқдори SiO2 то 42 %; базалтҳои аз Моҳ овардашуда ба ҳамин гурӯҳ дохил мешаванд), нейтралӣ (миқдори SiO2 аз 43 то 46 %; шпати даштӣ ба ҳамин гурӯҳ дохил мешаванд) ва турш (миқдори SiO2 аз 46 % зиёд), базалт дар раванди ҳидротермалӣ зуд тағйир меёбад. Зери оби баҳр базалт тез тағйир меёбад, чунки об бисёр аносир (элементҳо)-и онро мешӯяд. Ин раванд барои тавозуни геокимиёии баъзе аносир аҳаммияти фаровон дорад. Мас. миқдори зиёди манган бо ҳамин роҳ ба оби уқёнус ворид мешавад. Базалт дар табақаҳои ҷинсҳои вулкании давраҳои гуногунбисёр дучор меояд.

Аз вулканҳои ҳозира ҳам базалти гудохта ҷорӣ мегардад (Россия, ҷазираҳои Гавай, Исландия ва ғайра). Базалт масолеҳи хуби бинокорӣ буда, аз гудохтаи он изолятори барқӣ, асбобҳои кимиёии ба кислота тобовар ва ғ. тайёр мекунанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Иодер Г. С. Тилли К. Э. Происхождение базальтовых магм. М. 1955;
* Заворицкий А. Н. Изверженные горные породы. М. 1955.

Сарчашма
--------

* Базалт // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — С. 261—262. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Базми чавкӣ** - Ин базми калони кӯчагӣ маъмулан бегоҳиҳо дар кӯчаҳо, боғҳо ва майдони васеи Бухоро, Самарқанд, Хуҷанд ва дигар шаҳрҳои калони тоҷикнишин барпо мешуд.

Одатан дар чанд ҷойи майдон ҳезум ё кунҷора оташ мегиронданд, ё дар даруни деги калон (ё даври ӯғур) каме равғани зағир рехта, дар лаби дег пилтаҳои ғафси карбосӣ гузошта оташро рӯшан мекарданд ва дар равшании он шодию сурур барпо менамуданд. Дар Бухоро базми чавкӣ ё худ «даври ӯғур» асосан дар ҷашни Наврӯз барпо мегардид. Дар он гурӯҳи калони ҳофизон, раққосон, масхарабозон ва зарофатгӯён ҳунарнамоӣ мекарданд.

Дар байни тоҷикони Бадахшони Афғонистон ***«базми қарсакӣ»*** низ шуҳрат дорад, ки дар баробари навохтану сароидану рақсидан ҳамагон қарс мезананд. Дар аксари минтақаи Тоҷикистон пеш аз ҷашни арӯсӣ базми духтарон низ баргузор мешавад, ки дар он фақат духтарон ва занони хешованди арӯс иштирок намуда, дар партави сурудҳо рақсу шодӣ мекунанд.

Зарфи чанд соли охир Ҳукумати Тоҷикистон ба баргузории ҷашнҳои милливу мардумӣ таваҷҷуҳи хоса зоҳир кард ва маҳз ҳамин таваҷҷуҳ буд, ки аз сол ба соли дигар Наврӯз барин ҷашни миллӣ шаҳомати ба худ хос касб мекунанд. Ҳукумати кишвар бо назардошти аҳамияти вижаи Наврӯз ва густарда будани ҷуғрофиёи он талош дорад барои бошукуҳтар баргузор кардани он тадбирҳои иловагӣ андешад.
Бо ташаббуси шахсии Президенти Тоҷикистон, Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон анъанаи миллии доштани Наврӯзгоҳ эҳё шуд ва ҳоло як майдони ба масоҳат бузурге, ки пештар мавзеъи аспдавонӣ буд, ба Наврӯзгоҳ табдил дода шуд. Акнун ҳар сол сокинони Душанбе ҷашни асосиро дар ҳамин Наврӯзгоҳ бо ширкати ҳама ақшори ҷомеа таҷлил мекунанд.

Нигаред низ
-----------

* Базми дойрахабар
* Базми меҳмонхонагӣ
* Базми хоса
* Базми карнаю сурнай

Адабиёт
-------

* Нурджанов Н. Театральная и музыкальная жизнь столицы государства Саманидов. - Душанбе,, 2001;
* Нурджанов Н. Традиционный театр таджиков. Т. 1 – 2. - - Душанбе, 2002.

Эзоҳ
----

1. ↑  Базм, Базми меҳмонхонагӣ, Базми чавкӣ
Ҳолати тиббӣШаблон:SHORTDESC:Ҳолати тиббӣ

**Гастроптоз** (аз гастро… ва юн. ptosis — афтидан) — фуромадани меъда.

Гастроптоз буниявӣ ва иктисобӣ (ғайримодарзодӣ) мешавад. Гастроптози буниявӣ асосан дар одами лоғару заиф вомехӯрад. Сабаби гастроптози иктисобӣ суст гаштани мушакҳои девораи пеши шикам аст. Дар ин ҳолат онҳо меъдаро устувор нигоҳ дошта наметавонанд. Дар натиҷа вазни меъда комилан ба дастгоҳи пайванд меафтад. Пайҳо тадриҷан васеъ мешаванд ва ҳамин тавр, гастроптоз падид меояд. Гастроптоз мумкин аст бар асари якбора лоғар шудани одам, дар як ҷо бисёр нишастану бисёр таваллуд кардан низ пайдо шавад. гастроптоз дар аксар ҳолатҳо бидуни ҳеч як нишонаи хос пайдо мешавад. Гоҳе бемор аз дарди дил, гурда ва миён шикоят мекунад. Ҳисси вазнинӣ дар сари дил, оруғ, дамиши шикам, дилбеҳузурӣ низ аз аломати Гастроптоз мебошанд. Гастроптозро бо роҳи рентгеноскопӣ ташхис мекунанд. Ба гастроптоз бештар занҳо (баъди 30-солагӣ) гирифтор мешаванд. Барои пешгирӣ ва муолиҷаи гастроптоз машқҳои ҷисмонии махсус, ки мушакҳои шикамро қавӣ мегардонанд, ҳамчунин обшифоӣ муфид аст. Одамони лоғару бетавон бояд хӯроки серғизо истеъмол намоянд, ба истироҳатгоҳу санаторияҳо раванд. Дар давраи ҳомилагӣ ва баъди таваллуд риояи қоидаҳои беҳдошт муҳим аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Рохлов В. С. Сивоглазов В. И. Практикум по анатомии и физиологии человека. М. 1999;
* Азимов А. Популярная анатомия. М. 2004.

Сарчашма
--------

* Гастроптоз / А. Носиров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Кордсозӣ дар Истаравшан, 2011
**Кордсозӣ** (порсӣ:  کاردسازی ) – навъе аз ҳунари анъанавии мардуми тоҷик аст, ки ба бахши оҳангарӣ марбут мебошад. Корд ҳамчун асбоби рӯзгор, асосан, аз пӯлод сохта мешавад. Корд аз қисмҳои зерин иборат аст: теғ, гулӯбанд, даста, сарбанд. Барои теғи корд, имрӯзҳо, баъзе қисмҳои пӯлодии мошину тракторҳои азкорбаромада истифода мешаванд. Дар гузашта пӯлодро дар шаҳрҳои калон мегудохтанд, ё аз кишварҳои дигар меоварданд. Кордсозон ду навъи пӯлод: пӯлоди сафедро барои кордҳои армуғонию рӯзгорӣ ва пӯлоди сиёҳро, ки сахту буротар аст, барои кордҳои шикорӣ ба кор мебаранд. Гулӯбанди кордро аз 3-4 хел маъдан тайёр мекунанд. Он бештар аз мис, сурб, қалъагӣ, нуқра сохта мешавад. Дастаи кордро аз шоху устухонҳои ҳайвонот (бузи кӯҳӣ, оҳу, гов), чӯб, баъзан аз фулуз, шиша ва маъданҳои дигар низ месозанд. Аз ҳама корди гаронбаҳо дастааш аз шохи каркадан ва оҷи фил ба шумор меравад. Сарбанди корд низ ба монанди гулӯбанди он аз мису сурб ва ё нуқра сохта мешавад.
Ҷараён ва усули сохтани корд чунин аст: тахтапӯлодро дар оташи қура сурх карда, болға кӯфта, ба шакли теғ медароранд. Ҳамин тавр, пӯлодро 3-4 бор дар оташ сурх намуда, бо болға кӯфта, дар об меандозанд, ки ин амалро «обутобдиҳӣ» меноманд. Тавассути обутобдиҳӣ зичии пӯлод сахт мешавад. Теғи ҳосилшударо нахуст дар чархи сангаш дағал, сипас дар санги маҳинтар, баъдан дар санги резинӣ (чармӣ) ва намадӣ (мӯйина) дошта, тунуктару ҳамвор мекунанд. Дастаи кордро аз устухон ва ё шохи ҳайвонот бурида, дар чарх ҷойҳои дағали онро ҳамвор намуда, мобайнашро барои гузаронидани дастаи теға мувофиқ мегардонанд. Дастаҳо ду хел мешаванд: яклухт (сухма), ки аз миёнаш сӯрох мекунанд ва дукафон (ёрма) – аздутарафи даста ду устухонро бо мехи мисин пайванд менамоянд. Дар қисми болои даста қолаберо омода карда, ба он нуқра, биринҷ, сурб ё маъдани дигареро гудохта, мерезанд. Онро бо сӯҳон соида, ба шакли гулӯбанд табдил медиҳанд. Сарбанди корд низ дар қолаб аз нуқра, сурб, биринҷ ва ғайра рехта мешавад. Баъзе сарбандҳо каҷ буда, барои аз даст наафтидани корд мувофиқ кунонда мешаванд. Гулӯбанду сарбанд аз дутарафи даста ҷой гирифта, дастаро аз ҷудошавӣ нигоҳ медоранд. 
Дар кордсозӣ нақшҳои ислимӣ, ҳандасавӣ, занҷира, тасвири офтобу моҳу ситора ва ғайра ба кор меравад. Нақшҳоро дар теғу даста ва гулӯбанду сарбанд ба тарзи ҳаккокӣ, насбнамоӣ ва рангубор додан анҷом медиҳанд. 
Ғилофи кордҳо аз чарм, чарми сунъӣ, чӯб, шохҳои оҳу ва буз сохта мешаванд. Дар даруни ғилофҳо чарми сахт ё картонро ба шакли хонаи теға ба девораҳои ғилоф пайванд мекунанд. Аз берун ғилофҳо бо нақшҳо, рангҳои гуногун ва чармпораҳо ороиш дода мешаванд. Ғилофи кордҳои армуғониро аз чӯби чормағз, устухон, шохҳои оҳу ва бузҳои хонагию кӯҳӣ сохта, бо нуқраву қалъагӣ, сурб ва рангҳо дар он нақшҳо тасвир мекунанд. Санъати кордсозӣ дар Истаравшан, Исфара, Ҳисор, Хистеварз маъмул аст.

Адабиёт
-------

* Турсунов Н. Из истории городского ремесла северного Таджикистана (Ткацкие промысли Ходжента и его пригородов в конце XIX – начале XX вв.). – Душанбе, 1974
*

Нигаред низ
-----------

* Кордбозӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Д. Раҳимов. Касбу ҳунарҳои анъанавии тоҷикон. – Душанбе, 2014. – С. 44 - 46.
Ҳолати тиббӣШаблон:SHORTDESC:Ҳолати тиббӣ

**Гастроэнтерит** (аз юн.-қад. γαστήρ, γαστρός — «меъда» ва ἔντερον — «рӯда») — илтиҳоби меъда ва рӯдаи борик.

Гастроэнтерит дар натиҷаи заҳролудӣ аз хӯрок, сирояти бактерияҳо, ошомидани оби бадсифат, бемориҳои грипп, пневмония, сурхакон ва уфунат, заҳролудӣ аз филиззоти вазнин, кислотаҳо, ишқорҳо, доруҳои руҳ ва ғ. рух менамояд. Гастроэнтерит шадид ва музмин мешавад. Беморӣ бисёр вақтҳо ҳамроҳи гастроэнтероколит пайдо мешавад. Гастроэнтеритро бо парҳезу дору табобат мекунанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гастроэнтерит // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Га́струла** (лот.нав: gastrula, аз юн.-қад. γαστήρ — меъда, батн) — яке аз давраҳои рушди ҷанинии мавҷудоти серҳуҷайра. 

Дар давраи гаструла ҷанин девораи дуқабата (берунӣ — эктодерма, дохилӣ — эндодерма) ва ҷавф (гастротсел) дорад, ки ба тавассути сӯрохӣ — бластопор ба муҳити беруна алоқаманд аст. Сараввал ба таркиби энтодерма ва гоҳе эктодерма маводди баргаки васатӣ — мезодерма низ дохил мешавад. Дар интиҳои гаструлятсия мезодерма ба қабати мустақил ҷудо гашта, девораи ҷанин аз дуқабата ба сеқабата табдил меёбад. Гузариш аз бластула ба гаструла дар ҳайвонот ба тарзи гуногун сурат мегирад. Дар давраи гаструла дар баргакҳои ҷанинӣ баъзе дигаргуниҳо падид меоянд. Ҷанини бисёр ҳайвонот давраи гаструларо дар тухмпарда ё ҷисми модар паси сар мекунад; гаструлаи баъзе ҳидраҳо кирмина буда, ҳаёти озод ба сар мебарад. Баъзан аломатҳои нисбатан умумӣ низ аз ҳамдигар фарқ мекунанд, мас. гаструлаи моҳиҳои устухондор гастротсел ва гаструла-и баъзе рӯдаковокҳо бластопора надорад. Мавҷудияти давраи гаструла-ро дар рушди ҳамаи мавҷудоти серҳуҷайра олимони рус А. О. Ковалевский ва И. И. Мечников кашф карда, бо ҳамин ягонагии пайдоиши ҳайвонотро исбот намудаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гаструла // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Дойристҳо. Ансамбли "Навруз"
**Базми дойрахабар** (*Базми сафолак* дар Бухоро) - ҷамъомаде, ки бо садои баланди дойра барпо мегардид ва аз оғози ягон тантана дарак медод. Ин Базми умумӣ буда, ҳар кас метавонист дар он иштирок кунад. Базми дойрахабар дар асрҳои пешин дар тамоми минтақаи Осиёи Марказӣ маъмул буд. Ин Базм бо садои баланди дойра сурат мегирифт ва маъмулан дойранавозон бо навохтани дойра хабар медоданд, ки дар ҷое ҷашн, сур ё дигар навъи хурсандӣ, яъне Базм баргузор мешавад. Дар Бухоро Базми дойрахабарро *Базми сафолак* низ меноманд. Мардуми Бухоро истилоҳи «сафолак»-ро ба дойрадасти мумтоз Собири Сафолак (1845 – 1905) мансуб медонанд ва он ба иштироки 3 – 4 дойрадаст барпо мегардид. Онҳо дойраро баланд навохта, ҳунар нишон медоданд ва барои раққос лаҳзаи мусоиди пурхурӯш муҳайё менамуданд. Дар ин Базм танҳо мерақсиданд. Базми сафолакро охири асри XIX ва аввали асри XX бештар Собири Сафолак, эшони Набихўҷа ва Раҷаби Сиёҳ ташкил мекарданд.

Нигаред низ
-----------

* Базм
* Базми меҳмонхонагӣ
* Базми хоса
* Базми карнаю сурнай

Адабиёт
-------

* Амонов Р. Очерки эҷодиёти даҳанакии Кӯлоб (Дар асоси материалҳои фолклори Сари Хосор). - Д. 1963;
* Зеҳниева Ф. Сурудҳои маросими тӯи тоҷикон. - Д. 1978;
* Андреев М. С. По этнологии Афганистана. Долина Панджшир (Материалы из поездки в Афганистан в 1926 году). - Ташкент, 1927;
* Рахмони Р. Простонародная литература современного Афганистана (Устная авторская поэзия на языке дари), част 1 – 2. - М. 1994;
* Нурджанов Н. Театральная и музыкальная жизнь столици государства Саманидов. - Д. 2001; ҳамон муалл.
* Традиционный театр таджиков. Т. 1 – 2. - Д. 2002.

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Корвон** (қирғ. *Кербен*) — шаҳр дар вилояти Ҷалолободи Қирғизистон. Ба ноҳияи Оқсӣ дохил аст.

Таърих
------

Деҳа соли 1930 бо номи қирғ. **Караван** (Корвон) ташкил шудааст. 4 октябри соли 2004 ба деҳа мақоми шаҳри тобеи ноҳиявӣ бо номи қирғ. **Кербен** дода шуд.

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар самти шимолу ғарбии маркази вилоят – шаҳри Ҷалолобод дар масофаи 220 км, 60 км аз роҳи оҳани шаҳри Тошкумур ҷойгир аст.

Шаҳри **Корвон** дар маркази ноҳияи Оқсӣ воқеъ буда, дар баландии 1200 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.

Замин ҳамвор аст. Иқлим континенталӣ аст. Зимистон сахт, тобистон гарм аст. Ҳарорати миёнаи солона +12 дараҷа аст.

Аҳолӣ
-----

Дар ҳудуди ҳукумати шаҳри Корвон 7 маҳаллаи аҳолинишин мавҷуд аст: **Корвон**, Оқтеппа, Қулуқтеппа, Ҷетиген, Курулуш, Устухон ва Мамай.

То 1 январи соли 2004 аҳолии **шаҳри Корвон** якҷоя бо деҳаҳои ҳамсоя 22408 нафар ё 11,2% аҳолии ноҳияро ташкил медиҳад. Аҳолии шаҳр 13433 нафар, аҳолии деҳот 8975 нафар.

Дар шаҳр намояндагони тақрибан 19 миллат зиндагӣ мекунанд, аз ҷумла: қирғизҳо – 19943 нафар (89%), узбакҳо – 1994 нафар (8,9%), русҳо – 314 нафар (1,4%), дигарон – 157 нафар (0,7%).

Эзоҳ
----
«**Базморо**» (номи расмӣ: *Муассисаи давлатии сафарию ҳунарии «Базморо»*) — муассисаи давлатии ҳунарӣ, ки Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мақсади ҳалли саривақтии масъалаҳои созмондиҳию гузаронидани консертҳо, фестивалҳо, рӯзҳо ва даҳаҳои фарҳангӣ, ҳамчунин, танзими сафарҳои ҳунарӣ 4 июли 2002 таъсис додааст.

Сохтор
------

«Базморо» давомдиҳандаи кори «Тоҷикгосконсерт» буда, 5 шуъбаи идории марказӣ (консертӣ, фаъолияти сафарҳои ҳунарии хориҷӣ, реклама ва маркетинг, репертуар, ҳайати бадеию ҳунарпешагон), шуъбае дар вил. Суғд, намояндагиҳое дар вил. Хатлон, ВМКБ, оркестри симфонию ҷазӣ дорад. Дар «Базморо» аз ҳисоби мутахассисони варзидаи соҳаи санъат шӯрои экспертӣ ташкил ёфтааст, ки савияи бадеию ташкилии сафарҳои ҳунариро муайян мекунад.

«Базморо» бо ансамблҳои рақсии «Лола», «Ҷаҳоноро», «Зебо», «Чаманоро», «Мижгона», гурӯҳҳои мусиқии «Авесто», «Дуэти Форам», «Шабнам», Оркестри симфонию ҷазии «Базморо», «Садои Хуҷанд» ҳамкорӣ дорад. Дар ташкилу баргузории чорабиниҳои муҳимми давлативу фарҳангӣ саҳми калон мегузорад.

Самтҳои фаъолият
----------------

«Базморо» дар чор самт фаъолият мекунад:

* ташкилу баргузории фестивалҳо ва рӯзҳои фарҳангӣ
* ташкили сафарҳои ҳунарии гурӯҳҳо ва ҳунармандони хориҷӣ ба Тоҷикистон
* ташкили сафарҳои ҳунарии ҳунармандон ва гурӯҳҳои ҳунарии Тоҷикистон ба хориҷи кишвар
* тадорукоти ҳукуматӣ

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* «Базморо» / О. Акрамов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — С. 264. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Баззоз** (ар. بزاز‎) — тоҷири газворфурӯш (фурӯшандаи матоъи абрешимӣ, порчафурӯш, ҷомафурӯш ва ғайра). Яке аз касбҳои қадими тоҷирӣ.

Таърих
------

Дар замонҳои пеш дар бозорҳои Осиёи Марказӣ дуконҳои матоъфурӯшии баззозҳо хеле бисёр буданд. Баззозҳо матоъ ё порчаҳои газворро ба аспу ароба бор карда, ба деҳаҳои дурдаст мебурданд ва талаботи мардумро ба фурӯши чит, сатин ва дигар матоъҳои пахтагин қонеъ мекарданд. Тавассути баззозон матоъҳои мухталиф аз аз шарқ ба ғарби олам ва баръакс бурда мешуданд. Дар асрҳои гузашта баззоз ҳамчун савдогар дар ҳаёти иқтисодии мардум мавқеи хос дошт ва дорандагони ин пеша аз он ифтихор мекарданд.

Дар адабиёти классикӣ низ аз истилоҳи баззоз фаровон ёдовар шудаанд. Дар баъзе манбаъҳо калимаи баззозона истифода мегардад, ки ба баззоз нисбат дода шудааст. Бизозат пешаи баззозӣ, яъне шуғли баззоз буда, баззозистон бозори баззозҳо буд. Дар гузашта шахсиятҳои маъруфи адабие буданд, ки тахаллуси «Баззоз», ё «баззозӣ» доштанд, ин бар он маънӣ буд, ки эшон бад-ин ҳунар ё машғулӣ доштаанд ва ё аз аҳли чунин хонадонҳо буданд. Бо мурури замон ин маслак барҳам хӯрд. Ҳоло ба ҷойи дуконҳои баззозӣ мағозаҳо (давлатию, хусусӣ) фаъолият доранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Баззоз / Р. Раҳмонӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — С. 262. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Коргардони синамо (Режиссёри синамо, Режиссёри филмсозӣ)** яке аз касбҳои асосии санъати синамо мебошад , иштирокчии пешбари раванди эҷоди филм, масъули санъат, сужа ва ба саҳна гузорандаи филм аст. Се соҳаи филмсозӣ вуҷуд дорад: филми бадеӣ, ҳуҷҷатӣ ва аниматсионӣ. Аввалин филмсозӣ аз коргардон Жорж Мелис баромадааст. Филмҳои мустанад аз бародарон Лумер сарчашма мегиранд - аввалин намоиши оммавӣ 22 марти соли 1895 дар Париж баргузор шуд. Пеш аз пайдоиши синамои садодор, вазифаи асосии коргардон эҷоди пантомимаҳо буд. Интиқоли эҳсосот ва сухан бо истифодаи имову ишораҳо ва пластика. Коргардони машҳури замон: Чарли Чаплин, Бостер Китон мебошанд. Аввалин навори филмҳо ва намоиши филмҳои синамо дар Русия аллакай соли 1896 баргузор шуда буданд. Дар Иттиҳоди Шӯравӣ - коргардони машҳур Сергей Эйзенштейн буд. Бо пайдоиши синамои садодор, коргардон кори эҷоди саҳнаҳои муколама, тарроҳии мусиқӣ ва садо (садо додани амал: қадамҳо, садои кӯчаҳо ва ғайра) -ро илова намуд, ки онро бо иштироки оҳангсоз ва муҳандиси садо иҷро кардааст. Саундтрек алоҳида сабт шуда, таваҷҷуҳи махсуси коргардонро талаб мекард.

Одатан, ба вазифаҳои коргадони синамо инҳо дохил мешаванд:

* муайян кардани ғояи асосии асар - супоришҳо (он чизе ки ба тамошобин гуфтан мехоҳам, ки тамошобин бояд бифаҳмад);
* муайян кардани услуби умумии бадеии филм;
* амали намудани сенарияи филм;
* сарварӣ аз болои ҳунарпешаҳо ҳам аз нуқтаи назари саҳна ва ҳам аз нигоҳи тарзи бозӣ ва дигар воситаҳои саҳнавӣ;
* идоракунии кори наворгирандагони филм ;
* роҳбарӣ ба таҳриргарӣ ва банду басти филм.

Бубинед низ
-----------

* Филмноманавис
* Директор
* Коргардони дуюм
* Коргардони театр

Эзоҳ
----

1. ↑  The Average Film Director Salary Per Movie. 22 марти 2014 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 марти 2014.
2. ↑  Google Books
3. ↑  TV or film director. *National Careers Service*. United Kingdom:  British Government (April 2017). 10 май 2017 санҷида шуд.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Анадир (мазмунҳо)-ро бубинед.

**Анадир** (русӣ: Ана́дырь, чук. Кагыргын (чукчиҳои ҷанубӣ ва поёнӣ), *Въэӈын* (чукчиҳои шимолӣ)) — шаҳр дар Федератсияи Русия, маркази маъмурии Округи худмухтори Чукотка. Дар соҳили халиҷи Анадири Баҳри Беринг ҷойгир шудааст (бандари Анадир). Аҳолиаш 11777 нафар (2010).

Маъмурият
---------

Солҳои 1932-1980 маркази Округи миллии Чукотка, 1980–1991 маркази маъмурии Округи худмухтори Чукотка, аз соли 1992 – маркази маъмурӣ ва пойтахти Округи худмухтори Чукотка. Бо Петропавловски Камчатка, Владивосток, Магадан, Находка алоқаи баҳрӣ ва бо шаҳрҳои Москва, Владивосток, Хабаровск алоқаи ҳавоӣ дорад. Дар Анадир мақомоти намояндагӣ ва ҳокимияти иҷроия, Дастгоҳи нозироти федералии Намояндаи ваколатдори Президенти Федератсияи Русия дар Округи федералии Шарқи Дур, инчунин идораҳо, муассисаҳо ва ташкилотҳои тобеи округи маҳаллӣ ва федералӣ ҷойгиранд.

Иқтисод
-------

Анадир заводи коркарди моҳӣ, маркази гармидиҳӣ, қубури интиқоли газ дорад. Дар атрофи Анадир тило ва ангишт истихроҷ мекунанд, гавазнпарварӣ, моҳидорӣ ва шикор тараққӣ кардааст. Дорои Осорхонаи кишваршиносии округӣ мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Меновщиков Г. А.* Местные названия на карте Чукотки. Краткий топонимический словарь / Науч. ред. В. В. Леонтьев. — Магадан: Магаданское книжное издательство, 1972. — С. 80, 89. — 207 с. нусхаи бойгонӣ. 8 июни 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 августи 2016.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абулбаракат** (*Муҳаммад Вақоятуллоҳи Бухороӣ*; таваллуд ва вафот номаълум) — хаттот, заргар ва муҳркани тоҷик (нимаи дуюми садаи XIX – ибтидои садаи XX).

Зиндагинома
-----------

Дар хушнависӣ машҳури замонаш буда, тамоми анвои хати настаълиқро хеле зебо менавиштааст. Аз намунаи хати настаълиқ танҳо «Девони мунтахаб»-и Қорӣ Раҳматуллоҳи Возеҳ (китобаташ 1901) ба мо расида, ки дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти шарқшиносии Академияи Илмщои Ҷумҳурии Ӯзбекистон таҳти рақами 1670 маҳфуз аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абулаббоси Қассоб** (Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Абдулкарими Омулӣ (таваллуд ва вафот номаълум) — шоири мутасаввифи форс-тоҷик (асри 10).

Зиндагинома
-----------

Аз машоихи машҳури замонаш буд. Ба қассобӣ рӯз мегузаронид. Дар хонақоҳи ӯ, ки дар Омул ҷой гирифта буд, суфиёни машҳуре чун Абусаиди Абулхайр, Абулҳасани Харақонӣ рафтуомад доштаанд. Аз осори Абулаббоси Қассоб баъзе намунаҳо тавассути осори Айнулқуззоти Ҳамадонӣ («Номаҳо», «Тамҳидот») боқӣ мондаанд. Порчаи зерин аз навиштаҳои ӯст:

Дар дидаи дида дидае бинҳодем

В-онро зи раҳи дида ғизо медодем.

Ногоҳ зи сари кӯйи ҷамол афтодем,

Аз дидаву диданӣ кунун озодем.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Шарҳи аҳвол ва ашъори шоирони бедевони қарнҳои 3 – 4 – 5 ҳ. қ. Т. 1370 ҳ. ш.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.