recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Қуқнӯс**, **қақнӯс** (форсӣ: ققنوس‎), **анқо́** (ар. عنقاء‎), **фе́никс** (юн. Φοῖνιξ, лот. phoenix; шояд аз юн. φοίνιξ, «арғувонӣ, сурхи баланд») — парандаи муқаддаси афсонаӣ, ки дар асотири Эрон, асотири Юнон, асотири Миср ва асотири Чин аз он ном бурда шудаааст. 

Дар бораи ин мавҷуди афсонаӣ гуфта мешавад, ки вай мурғе нодир ва танҳост ва ҷуфтӣ ва зоишӣ надорад. Аммо ҳазор сол як бор, бар тӯдае бузург аз ҳезум бол мекушояд ва овоз мехонд ва чун аз овози хеш ба ваҷд ва иштиёқ омад, ба минқори хеш оташи меафрӯзад ва бо сӯхтан дар оташ тухме аз вай падид меояд, ки билофосила оташ мегирад ва месӯзад ва аз хокистари он қуқнӯсе дигар мутаваллид мешавад. Қуқнӯс дар бисёре фарҳангҳо намоди ҷовидонагӣ ва умри дигарбор талаққӣ шудааст. Аммо бархе фарҳангҳо вежагиҳои дигар ҳам ба ӯ нисбат додаанд.

Гарчӣ қуқнӯс дар асотири милали осиёӣ ҳамчун Чин ва Эрон ҷойгоҳи вежае дорад, аммо бархе муътақиданд, ки устураи қуқнӯс аз Мисри Бостон бархоста, ба Юнон ва Рум рафта, ва ҳам су бо боварҳои масеҳият шох ва барг бештаре ёфтааст. 

Аллома Деҳхудо дар тавсифи қуқнӯс навиштааст: Гӯянд қуқнӯс ҳазор сол умр кунад ва чун ҳазор сол бигузарад ва умраш ба охир ояд ҳезуми бисёре ҷамъ созад ва бар болои он нишинад ва сурудан оғоз кунад ва маст гардад ва бол барҳам занад чунонки оташе аз бол ӯ биҷаҳад ва дар ҳезум афтад ва худ бо ҳезум бисӯзад ва аз хокистараш байзае падид ояд ва ӯро ҷуфт намебошад ва мусиқиро аз овоз ӯ дарёфтаанд.

Вожашиносӣ
----------

Вожаи «қуқнӯс» арабишудаи «*kuknos*»-и юнонӣ (ба хатти юнонӣ: *Κύκνος* аст). Ин ном дар забони лотин ба сурати *Cycnus* ва *Cygnus* даромадааст. Дар устураҳои юнонӣ кукнус номи чанд тан, аз он миён номи писари Опулун (эзади ҳунар ва хуршед) аст. Кукнус бисёр зебо будааст ва пас аз моҷароҳое худкушӣ мекунад ва Опулун ӯро ба шакли қӯ дармеоварад. Дарвоқеъ, дар забони юнонӣ вожаи қуқнӯс ба маънои «қӯ» аст ва дар тавҷеҳи офариниши ин паранда достони писари Опулунро сохтаанд. Дар ахтаршиносӣ яке аз суратҳои фалакӣ (ҳамахтарон)-ро ба забони инглисӣ *Cygnus* мегӯянд ва дуктур Ҳайдарии Малоирӣ баробари «мокиён»-ро барои он ниҳодааст (ва дар арабӣ онро «дуҷоҷа» ба ҳамин маънои мокиён мегӯянд).

Гӯё вожаи *Kuknos*-и юнонӣ аз вожаи пурво-ҳиндуурупоии *\*keuk* ба маънои «сапед будан» аст. Номи ин паранда дар инглисӣ swan аст, ки бо вожаи sing ба маънои овоз хондан ҳамреша аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Қақнӯс чист? Маънои вожаи қақнӯс(тоҷ.). *vazhaju.com*.  - Вожаҷӯ. 17 августи 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 30 сентябри 2020.
2. ↑  *Луғатномаи Деҳхудо.* Маънои қуқнӯс(форсӣ). *www.vajehyab.com*.  Вожаёб. 17 августи 2018 санҷида шуд.
3. ↑  Вожашиносӣ: қақнӯсу анқо ва қӯ(тоҷ.), *Порсӣ анҷуман* (8 май 2014). Проверено 17 августи 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Қуқнӯс дар Викианбор |
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Ҳуқуқэҷодкунӣ (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Ҳуқуқ ба ахбор** — тибқи ин ҳуқуқ ва меъёри конститусионӣ ба ҳар кас озодии сухан, нашр, ҳуқуқи истифодаи воситаҳои ахбор кафолат дода мешавад. Ин ҳуқуқ дар Муоҳидаи байналмилалӣ дар бораи ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ ва сиёсӣ муфассал нишон дода шудааст. Мувофиқи он ҳар кас ҳуқуқи доштани акида ва озодона ҷустуҷӯ, дарёфт ва паҳн кардани ҳар гуна ахбор ва ғояҳоро новобаста ба сарҳади давлатӣ, дар шаклҳои шифоҳӣ, хаттӣ ё ба воситаи матбуот ё шаклҳои бадеӣ дорад.

Татбиқи ин ҳуқуқ ба уҳдаи кас вазифа ва масъулияти махсус мегузорад. Вобаста ба ин ҳуқуқ ба иттилоот бо баъзе маҳдудиятҳо алоқаманд аст, ки қонун муайян кардааст ва барои эҳтироми ҳуқуқ ва номи неки шахсони дигар, барои ҳифзи бехатарии давлатӣ, тартиботи ҷамъиятӣ, саломатӣ ё ахлоқи аҳолӣ зарур аст..

Нигаред
-------

* Ҳуқуқҳои инсон

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Канадская
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX525035
* BNF: 119617902
* GND: 4127674-7
* J9U: 987007550754405171
* LCCN: sh85051702
* NDL: 00571234

 |

 |

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - С. 515
**Ҳуқуқ ба истироҳат** – Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқи шаҳрвандонро ба истироҳат пешбинӣ менамояд. Ин ҳуқуқ бо роҳи муқаррар кардани ҳафта ва рӯзи корӣ, рухсатии ҳарсолаи пулӣ, рӯзҳои ҳарҳафтаинаи истироҳат ва шароитҳои дигаре таъмин карда мешавад, ки қонун муайян кардааст (моддаи 37). Таъмини ин ҳуқуқ бо роҳҳои гуногун амалӣ гардонда мешавад, ки дар он худи шахс, корхонаю муассиса, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ва давлат ҳиссагузор шуда метавонанд.
Вазифаи давлат аз он иборат аст, ки ба воситаи қонун давомнокии вақти кор, рӯзҳои истироҳат ва ид, рухсатии ҳарсолаи пулакӣ ва дигар чораҳои амалӣ гардондани ин ҳуқуқро муайян намояд. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои татбиқи ин ҳуқуқ муассисаҳои истироҳатию тандурустӣ, муассисаҳои муолиҷавӣ ва осоишгоҳҳо, базаҳои сайёҳӣ, лагерҳои тандурустӣ ва ғайра фаъолият мекунанд..

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 515
**Гуаш** (фр. Gouache, итол. *guazzo* — ранги обӣ) — рангҳое, ки аз омезиши пигментҳо, ширеш ва ранги сафеди минералӣ ҳосил мешаванд. 

Расмҳои бо ин ранг кашидашударо низ гуаш меноманд. Гуаш ғализ буда, дар об ҳал мешавад. Хусусияти асосии гуаш тирагӣ ва мустаҳкамӣ буда, ҳангоми хушкшавӣ махмалини беҷило мешавад. Гуаш барои кашидани расмҳо дар рӯи коғаз, картон, фанер, матоъ, устухон ва ғ. истифода мегардад. Сатҳи асарҳои бо гуаш кашидашуда сафедтобу махмалист. Гуаш дар асрҳои миёна дар санъати тасвирии мамлакатҳои Осиё ва Аврупо паҳн гашта, бештар дар минётурнигории давраи Эҳё барои таҳияи расмҳои рӯи картонҳо, ангораҳо, минётураҳои портретӣ истифода мешуд. Гуаш аз миёнаҳои асри 19 сар карда ба як усули мустақили расмкашӣ табдил ёфт. Ҳоло гуаш дар плакаткашӣ, ороиши китоб, ангораи ороиши саҳна ва ғ. истифода мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гуаш // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая китайская
* Большая российская (старая версия)
* Кругосвет
* Universalis

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4071972-8
* J9U: 987007536024105171
* LCCN: sh85056013
* NKC: ph122060, ph413858

 |
**«Лалаик»** - суруди суннатии мардуми Бадахшон.

Яке аз одатҳои анъанавии мардуми Бадахшон ин аст, ки аз ҷониби занону духтарон болои сари ҷасад суруди суннатии «лалаик» бо оҳанги нарм суруда мешавад. 
Лалаик як навъ сурудест, ки ба монанди суруди аллаи модар сароида мешавад ва гӯё онҳо бо ин суруд майитро ба хоби абадӣ равона менамоянд. Дар ин хусус муҳаққиқ М. Шоҳҷамолов чунин овардааст: «Баъди ҷон додан болои мурда муддате матоъи сурх мепӯшонанд ва хешовандони наздик, аз ҷумлаи занону духтарон болои он навҷа мекунанд ва бо суруди ғамангезии «Лалайик» ӯро чун кӯдак алла мегӯянд»

Нигаред низ
-----------

* «Бист»
* «Чил»
* Чароғравшан

Эзоҳ
----

1. ↑  Аминов А. Маросимҳои дафну азодории мардуми Бадахшон//Фарҳанги ғайримоддии халқи тоҷик: Натиҷаҳои экспедитсияҳои мардумшиносӣ ва санъатшиносии кормандони ПИТФИ аз навоҳии ВМКБ. – Душанбе: «Ирфон», 2016. – С. 51-52
2. ↑  Шоҳҷамолов М. Чароғравшан // Шуғнон. – Душанбе, Ирфон. – 2014. – 704 с. - С 352.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Ҳуқуқи байналмилалии хусусӣ** — маҷмӯи меъёрҳои ҳуқуқие мебошад, ки муносибатҳои молумулкӣ ва шахсии ғайри молумулкӣ бо унсури хориҷӣ дошта, бо методҳои ба худ хос танзим мешавад. Элементҳои асосии хориҷие, ки ҳуқуқи байналмилалии хусусӣ танзим менамояд, чунин муносибатҳоро ташкил медиҳад: агар онҳо байни субъектҳои давлатҳои гуногун ба вуҷуд оянд, ё объекти муносибат дар хориҷа қарор дорад ва ё далели юридикӣ ки бо он пайдо шудан, тағйир ёфтан ва қатъ гаштани муносибатҳои хусусӣ- ҳуқуқии гражданӣ дар хориҷа ба вуҷуд омадааст, алоқаманд бошад.

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқи байналмилалӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 522
**Лама** (Lama) - ҷинси ҳайвонҳои ҷуфтсуми оилаи шутурҳо. Баландиаш 70 - 155 см, вазнаш 30 - 110 кг. Кухон надорад. Сапали пояш суст инкишоф ёфтааст, пашмаш борику дароз. Дар ноҳияҳои беҷангали паҳнкуҳҳои Амрикои Ҷанубӣ вомехӯрад. Ду намуди ваҳшӣ (гуанако ва викуня) ва ду намуди хонагӣ (худи Лама ва Алпака) дорад. Дар 2,5 - 3 солагӣ болиғ мешавад, давраи хомилагӣ 11 моҳ аст. Баъзан 2 то бача мекунад. Дар Перу ва Боливия ҳайвони боркашу пашмдеҳ мебошад.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Ҳуқуқ ба муроҷиат** — шаҳрванди Тоҷикистон ҳуқуқ дорад шахсан ва е
якҷоя бо дигарон ба мақомоти давлатӣ муроҷиат намояд (модцаи 31).
Ҳуқуқи мазкур ба шаҳрвандони ҶТ нигаронида шудааст, вале аз он хориҷиён ва шахсони шаҳрвандӣ надошта низ истифода мебаранд, зеро дар моддаи мазкур меъёри манъкунанда ҷой надорад. Ғайр аз ин, ҳамин ҳуқуқ ба ноболигон низ тааллуқ дорад.
Ҳуқуқи шаҳрванд ба муроҷиати хаттӣ ва ё шифоҳй, аз номи худ ва ё дастҷамъона ба мақомоти давлатӣ ва худидораи маҳаллӣ имкон медиҳад, ки
ба кори мақомоти давлатӣ ва худидораи маҳаллии интихобии худ таъсири
муайян расонида шавад. Маҳз бо ҳамин роҳ алоқаи байни давлат ва
шаҳрванд таъмин гардида, он ба ҳокимият имкон медиҳад, ки ба эҳтиёҷоти
иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва сиёсии иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, коллективҳои меҳнатӣ ва шаҳрвандони ҷудогона саривақт эътибор диҳад.

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 517
**Обхезӣ** — натиҷаи бо сабабҳои гуногун зиёд шудани оби рӯдхона, дарёча ё дарё ва зери об мондани маҳал.

Обхезии рӯдхона дар натиҷаи об шудани барфу яхҳо ва инчунин боршоти зиёд ба вуҷуд меояд. Обхезӣ беҳтар ҳангоми дар маҷрои рӯдхона ҷамъ шуда мондани ях ё пеши роҳи обро гирифтани яхпораи калон ва ғайра ба амал меояд.

Обхезӣ бисёр вақт дар натиҷаи тӯфон, ки оби баҳрро ба тарафи соҳил меоварад ва аз ҳисоби нигоҳ дошта шудани оби резишгоҳи дарё низ ба амал мео­яд. Ин гуна Обхезӣ дар Ленинград (1824, 1924), Ҳолланд (1952) ба вуҷуд омада буд. Дар соҳилҳои баҳр ва ҷазираҳо Обхезӣ дар натиҷаи заминҷунбӣ ё оташфишонии вулқонҳо дар уьёнус рӯй медиҳад.

Чунин Обхезӣ бештар дар соҳилҳои Япония ва дигар ҷазираҳои уқёнуси Ором зуд-зуд ба амал меояд. Ғайр аз ин. Обхезӣ ҳангоми канда шудани дарғот, дамбаҳои муҳофиз ҳам ба вуҷуд меояд. Обхезӣ дар дарёҳои Европаи Ғарбӣ (Дунай, Сена, По ва ғайра) ва инчунин дар дарёҳои Янс­зи ва Хуанхеи Хитой, Миссисипӣ ва Огайои ШМА дида мешавад. Дар СССР Обхезӣ дар дарёҳои Днепр (1931) ва Волга (1908, 1926) мушоҳида шуда­аст.

Усули беҳтарини муборизаи зидди обхезӣ танзими ҷараёни оби рӯдхонаҳо бо роҳи сохтани обанборҳост.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Обхезӣ // Муҳит — Плеханов. — Д. : СИЭСТ, 1984. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 5).
**Сӯҳбатхон Каримович Атоев** (тав. 15. 01. 1970, ноҳияи Шуробод), сиёсатшинос, номзади илмҳои сиёсӣ (2001).

Зиндагинома
-----------

Соли 1995 факултети забонҳои хориҷии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраевро хатм намудааст. Солҳои 1995–1996 ассисенти кафедраи тарҷума ва услубшиносии забони англисии донишгоҳи мазкур буд. Солҳои 1997–1998 дар Донишкадаи рушди илму маориф дар назди Донишгоҳи Оғохон (Тоҷикистон) ба ҳайси коромӯз оид ба омӯзиши методологияи забони англисӣ таҳсил намудааст. Солҳои 1999–2000 дар кишварҳои Англия ва Олмон дар сафари хизматӣ буд. Солҳои 2000–2005 ба ҳайси декани факултети забони англисии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев адои вазифа намудааст. Айни ҳол мутахассиси пешбари Идораи робитаҳои байналмилалии Вазорати маорифи Тоҷикистон мебошад. Муаллифи 2 китоб ва 8 мақолаи илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Дар конференсияҳои бунёди Оғохон, Сорос ва созмони ТАСИС бо маърӯзаҳо баромад кардааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Андоз аз фурӯш (нахи пахта ва алюминийи аввалия)** — пардохти ҳатмӣ ба буҷети умумиҷумҳуриявӣ ба ҳисоб меравад. Дар асоси Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон (2011) супорандагони андоз аз фурӯши нахи пахта ва алюминийи аввалия шахсони ҳуқуқӣ ва воқеие мебошанд, ки ин молҳои истеҳсолшударо ба бозорҳои дохилӣ ва хориҷӣ таҳвил медиҳанд. Объекти андозбандӣ арзиши молҳои таҳвилшудаи андозбандишаванда, ба гарав монда, тибқи муомилоти фючерсӣ фурӯхташуда, ба сифати ашёи хоми молик додашаванда, содир кардани молҳои мазкур ба хориҷи Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Меъёрҳои андоз аз фурӯш барои ҳисобкунии маблағи андоз бо фоиз нисбати нархҳои биржавии андозбандишаванда барои нахи пахта 10 фоиз ва барои алюминийи аввалия 3 фоиз муайян карда шудааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Андоз / С. Ҳабибов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Венера** — дар асотири Руми Бостон илоҳаи баҳор, сарсабзӣ ва боғу шукуфоӣ, аз ҷумлаи илоҳаҳои қадимтарини сокинони Итолиё.

Венера дертар чун илоҳаи ишқу муҳаббат ва ҳусну зебоӣ шуҳрат ёфта, ба сифати саромади хонадони сулолаи императорони Рум — Юлийҳо дар аҳди Юлий Сезар ва Август расман мавриди парастиш қарор гирифт. Дар асотири юнонӣ Венера ба илоҳаи Афродита ва дар асотири ниёгони мо ба Аноҳита ва Нана айният дорад. Яшти панҷуми Авесто ба илоҳаи зебо Аноҳита бахшида шудааст, ки тимсоли он савори гардунаи тилоӣ дар осори Хазинаи Амударё ёфт шудааст. Рассомон ва ҳайкалтарошони Руми Қадим Венераро ба сурати илоҳаи ишқу муҳаббат ва тимсоли зебоии занона меофариданд. Аноҳита ба образҳои асотирии Венера, Артемида ва Афродита айният дошта, дар тангаҳои аҳди подшоҳи Юнону Бохтарӣ Деметрий (тақр. 189—167 то м.) сабт шудааст. Нанаи асотири суғдиён низ аз рӯйи мазмуну моҳият ба Венера шабоҳат дошта, тимсоли он дар деворнигораҳои Панҷакенти Қадим маҳфуз мондааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *English Wikipedia community* Wikipedia (ингл.) — 2001.

Адабиёт
-------

* Венера / Б. АбдураҳмоноВенера // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Тасвир, видео ва садо | 
* TCDb

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона
* Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Реальный словарь классических древностей
* Britannica (онлайн)
* Universalis
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 11956554n
* GND: 11876800X
* J9U: 987007329039405171
* LCCN: no2014047547
* NDL: 00956904
* NKC: jo2016908862
* SUDOC: 027548708
* VIAF: 30332680, 308237106
* WorldCat VIAF: 30332680, 308237106

 |

 |
**Ворожейкина Зинаида Николаевна** (тав. 19 январи 1925, Болшие Березники, Мордова) — шарқшиноси рус, доктори илмҳои филология (1980). Ширкаткунандаи ҶБВ (1941-45).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултаи шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Ленинград (1949). Аз соли 1954 дар Шуъбаи ленинградии Пажӯҳишгоҳи шарқшиносии АИ ИҶШС (ҳоло Русия) кор мекунад. Муаллифи беш аз 100 таълифоти илмӣ, аз қабили «Эраҷ Мирзо. Ҳаёт ва фаъолияти ӯ» (1961), «Адабиёти навини форсӣ» (1972), «Феҳристи дастнависҳои форсӣ-тоҷикии Пажӯҳишгоҳи шарқшиносии АИ ИҶШС» (1980), «Шоирони муҳити адабии Исфаҳон ва масоили рушди ҳаёти адабии Эрон пеш аз тохтутози муғул (асри 12 — ибтидои садаи XIII)» (1984) ва ғ. Дар рисолаву мақолаҳои Зинаида Ворожейкина масъалаҳои адабиёти форс-тоҷик, ташаккул ва моҳияти доираҳои адабӣ, равияҳои асосии инкишофи назму намояндагони он таҳқиқ шудаанд. Зинаида Ворожейкина ба воситаи барқарор кардани тарҷумаи ҳоли илмӣ, фаъолияти адабӣ ва матни осори намояндагони алоҳидаи мактаби адабии Исфаҳон (Ҷалолуддини Исфаҳонӣ, Камолуддин Исмоили Исфаҳонӣ, Шарафуддини Шафарва, Рафеъуддини Ланбонӣ ва дигарон) мазмуну мундариҷа, бадеиёт, зебошиносии шоирони ин ҳавзаи адабиро таҳқиқ намудааст. Ҷанбаву паҳлуҳои гуногуни адабиёти навини Эронро мавриди таҳқиқ қарор дода, эҷодиёти намояндагони алоҳидаи он (мас. Эраҷ Мирзо)-ро бо эҷодиёти С. Айнӣ муқоиса кардааст, хусусиятҳо ва умумияти ин адибонро ба таври муътамад нишон додааст. Зинаида Ворожейкина дар таҳия, тарҷума ва нашри осори адибони форс-тоҷик, тарҷумаҳои русии рубоиёти Умари Хайём, тарҷумаи русии «Чаҳор мақола»-и Низомии Арӯзии Самарқандӣ (ҳамроҳи С. Баевский), шоиру нависандагони муосири эронӣ ва тоҷик (тарҷума ва тавзеҳоти шеъру достонҳои Эраҷ Мирзо ва Абулқосими Лоҳутӣ) саҳми басазо дорад. Дар пайравии Умари Хайём ба забони русӣ рубоиҳо навиштааст, ки дар матбуоти Санкт-Петербург ба табъ расидаанд. Бо роҳбарӣ ва мушовирии Зинаида Ворожейкина чанде аз адабиётшиносони тоҷик (А. Абдуллоев, У. Каримов ва дигарон) рисолаҳои илмӣ дифоъ кардаанд. Иштирокчии Симпозиуми шеъри форсӣ (Душанбе, 1967) буд.

Осор
----

* Еще несколько бейтов приписываемых Рудаки // Письменные памятники Востока / Историко-филологические исследования. Ежегодник 1972. М. 1977;
* «Тухфат-ал-мулук» — средневековый свод нравственных заповедей // Письменные памятники Востока / Историко-филологические исследования. Ежегодник 1973. М. 1979;
* Исфаханская школа поэтов и литературная жизнь Ирана в предмонгольское время (XII — начало XIII в.). М. 1984.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Милибанд С. Д. Востоковеды России. М. 2008.

Сарчашма
--------

* Ворожейкина Зинаида Николаевна / А. Абдуллоев, У. Каримов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Веноӣ** , ё **Веннаӣ** , ё **Ваннаӣи** , ё **Vannā’ī** ( форсӣ: ونايي‎ ) - як шаҳраки хурд дар ғарби Эрон, дар Устони Луристон. Он қисмате аз Шаҳристони Бурӯҷирд аст. Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар соли 2006 шумораи аҳолӣ 4,649 нафар буд.

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар шимоли Луристон, дар баландкӯҳи Загрос, дар баландии 1984 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Веноӣ дар масофаи тақрибан 50-километрии шимолу шарқи шимоли шарқи маркази маъмурии шаҳристон, Хуррамобод, ва дар масофаи 315 километр дар ҷанубу ғарби пойтахти кишвар, Теҳрон, воқеъ аст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Физико-географические данные (англ.)
2. ↑  GeoNames (англ.)
3. ↑  World Gazetteer (англ.)

  



| Шаҳрҳои устони Луристон |
| --- |
| Азно | Алегӯдарз | Бурӯҷирд | Пули Духтар | Хуррамобод | Дурӯд | Мосур | Нуробод | Кӯҳдашт |
**Тереске́н**, ё **Крашениннико́вия** (лот. Krascheninnikovia) — як ҷинси буттаву нимбуттаҳост аз оилаи шураҳо.

Густариш
--------

Дар СССР (ҷануби Қисми аврупоӣ, Сибир, Кавказ, Осиёи Миёна, аз он ҷумла ҶШС Тоҷикистон) 2 намуди терескен — С. latens ва С. еvercmanianna дар маҳалҳои санглоху регзор, дашт, нимбиёбону биёбон месабзад. Июл — август, гул карда, август— сентябр тухм мебандад.

Корбурдҳо
---------

Терескен рустании хуби хӯроки чорвост. Дар Помир беш аз 1 млн га терескензор ҳаст. Терескензор чарогоҳи хуб ба ҳисоб меравад. Баргу пояи терескенро бузу гӯсфанд, аслу шутур нағз мехурад. Хошоки терескен 14,7— 18,1 % протеин, 11,8—25,1 % сафеда,I, 5—4,8 % равған, 0,2—1,3 % оҳар (крахмал), 0,6—6,1 % қанд, 29,5— 42,6 % моддаҳои киёмии бенитроген, 11, 9—14,9 % моддаҳои минералӣ дорад. Терескени хушкро чун ҳезум ҳам истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Флора Таджикской ССР. том 3, Л. 1968;
* Юсуфбеков X. Ю. Касач А. Е. Терескен на Памире, Душанбе. 1972.

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Мумиёкунӣ** — маҷмӯи чорабиниҳост барои муддати дароз аз нобудшавӣ эмин доштани мурда (майит).

Барои аз пӯсиш ва вайроншавӣ нигоҳ доштан тамоми бофтаҳои ҷасадро бо маҳлулҳои антисептикӣ ва консервасиякунанда тар мекунанд. Мумиёкуниро ба мақсади таълимӣ, илмӣ, инчунин барои нигоҳ доштани ҷасади ашхоси барҷаста истифо­да мебаранд. Ин кор бо ду усул ба ҷо оварда мешавад. Яке аз онҳо ҷасадро барои муваққатан, дигаре ба­рои дуру дароз нигоҳ доштан имконият медиҳад. Дар замонҳои қа­дим бо ёрии моеи рустаниҳои гуногуне, ки дорои хосияти аз пӯсиш нигоҳдорандаанд, ба ҷо оварда мешуд.

Таърих
------

### Мумиёкунии мисрӣ

Мумиёи фиръавни Миср дар музейи Қоҳира
Асосгузори мумиёкунӣ мисриёни қадим буданд, ки мувофиқи одати динӣ майитро нагуронида, мумиё мекарданд. Тарзи аниқи мумиёкунии мисрӣ то замони мо омада нарасидааст, фақат маълум аст, ки баъди тоза кардани узвҳои дарунӣ ва майнаи май­ит онро тар карда, ба матоъи махсус печонида, ширеш, санг молида, мехушконидаанд. Ин усул ранг ва ҳаҷми майитро зуд тағйир медод, вале ҷасад садҳо сол нобуд нашуда боқӣ мемонд.

### Асрҳои миёна

Дар асрҳои миёна мумиёкуниро танҳо бо мақсади дар дахма ни­гоҳ доштан ё ба ҷои дур бурда гӯронидани майит истифода мебурданд. Барои мумиёкунӣ намаки симоб, пайвастҳои маргимуш, намаки руҳ, маҳлули глисерин, асетати калий, спирт ва дигар моддаҳои антисептикиро ба воситаи найчаҳои хунгузар ба организми майит мефиристоданд.

Ҳангоми тармими мақбараи Ҳазрати Шоҳ (шаҳри Истравшан) якчанд ҷасади мумиёӣ ёфт шуд, ки онҳо аз вуҷуд дошгани одати мумиёкунӣ дар Осиёи Миёнаи асримиёнагӣ шаҳодат медиҳанд.

### Мумиёкунӣ дар ибтидои садаи XX

Дар садаи XIX моеъҳои гуногун истифода мешуданд. Охири садаи XIX аз формалин истифода мебурдагӣ шуданд. Махсусан усули Н. Ф. Мелников-Разведенков (1893) диққати олимонро ба худ ҷалб намуд, ки мувофиқи он бофтаҳои майитро бо маҳлули фор­алин фиксасия намуда, бо спирти 96°, маҳлули глисерин, асетати ка­лий тар карда, ҷасадро муддати да­роз бетағйир нигоҳ доштан мумкин аст. Соли 1924 олимони советӣ В. П. Воробёв ва Б. И. Збарский усули нави мумиёкуниро кор карда баромаданд (минбаъд С. Р. Мардашев такмил дод), ки он барои мумиёкунии ҷасади Владимир Илич Ленин ва Г. Димитров бомуваффақият истифода шуд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Давид Георгиевич Гурамишвили** (гурҷӣ: დავით გიორგის ძე გურამიშვილი; 1705, Saguramo[d], Kingdom of Kartli[d] — 21 июл [1 август] 1792, Myrhorod[d], Poltava Governorate[d]) — шоири гурҷӣ.

Зиндагинома
-----------

Бинобар ашъораш, ӯ дониши хуби динию дунявӣ дарёфт кардааст. Дар ҷавонӣ ба асорати лазгиҳо афтода, ба Руссия фирор кард. Солҳои 1729-30 дар Маскав аз надимони шоҳ Вахтанги IV буд. Соли 1738, пас аз он ки табаияти Руссияро пазируфт, ҳамчун сарбози қаторӣ дар як полки саворанизоми гурҷӣ ба лашкари Руссия пайваста, дар Ҷанги ҳафтсола 1756-63 ширкат кард ва асири пруссиягиҳо шуд (1758). Аз хидмати сарбозӣ истеъфо дода, соли 1760 дар Миргород ба кишоварзӣ машғул шуд. Маҷмӯаи ҳасбиҳолии «Давидиани» (1787, ки ду достон — «Бадбахтиҳои Гурҷистон», «Чӯпон Катсивая» ва ашъори лирикашро дар бар гирифтааст), рисолаи таълимии «Дастуре барои донишомӯзон» аз осори маъруфи ӯ ба шумор мераванд. «Давидиани» санади муҳиммест, ки рӯзгори сиёсии Гурҷистонро дар асри 18 бозтоб мекунад. Дар достони «Бадбахтиҳои Гурҷистон», ки аз фоҷиаи таҷовузи аҷнабиён ба Гурҷистон ривоят мекунад, Г. аз мавқеи як шаҳрванди ватанпараст ихтилофҳои байниҳамдигарӣ ва ҷангҳои хонумонсӯзи дохилиро маҳкум карда, ба якпорчагию ваҳдати миллӣ даъват кардааст. Ӯ баробари тараннуми рӯзгори кишоварзон, суннатҳои неку самимияту зиндадилии ононро ситоиш мекард. Назми Г. бо сабки зариф эҷод шуда, аз алфози мардумию ҳазлу шӯхӣ шодоб аст. Осораш ба назми асрҳои 18-19-и Гурҷистон таъсири бузург расонидааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Faceted Application of Subject Terminology
2. 1 2  NUKAT — 2002.
3. 1 2   (лаҳ.)

Адабиёт
-------

* Гурамишвили Давид // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Гурамишвили Давид // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Биографический Грузии
* Большая китайская
* Большая российская (старая версия)
* Литовская универсальная
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 90857465
* CONOR: 117605475
* GND: 119113066
* ISNI: 0000 0001 0960 5311
* LCCN: n83000531
* NKC: xx0064576
* NLP: A35450514
* NTA: 162651724
* NUKAT: n2003040464
* SUDOC: 194523055
* VIAF: 25405646
* WorldCat VIAF: 25405646

 |

 |
**Генератсияи минералҳо** — маҷмӯи минералҳое, ки таркиби кимиёии мураккаб дошта, дар фосилаи тӯлонӣ ҳосил мешаванд.

Генератсияи минералҳо якчанд ассотсиатсияи минералогиро дар бар гирифта, дар шароити физикию кимиёии бо мурури вақт тағйирёбанда минералҳои навро тавлид мекунанд. Як минерал дар марҳалаву ассотсиатсияҳои гуногун дар умқи пасту баланд ва шароити тағйирёбандаи ҳарорат метавонад пайдо шавад. Дар ин маврид хусусиятҳои физикии минерал дигар шуда, таркибаш бетағйир мемонад. Мас. сфарелит (ZnS) дар кони Кончоч бо ду генератсия (марҳала) алоқаи пайдоиш дорад. Мармарит (ZnS-1) минерали сиёҳтоби ҷигарранг буда, дар таркибаш оҳан дорад, дар умқи зиёд ва ҳарорати миёна пайдо мешавад. Клеёфан (ZnS-2) бо таъсири шароитҳои физикию кимиёӣ, ҳарорат ва таркиби маҳлулҳои минералпайдокунанда тағйир ёфта, генератсияи нави минералҳоро ҳосил мекунад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Генератсияи минералҳо / К. Вазиров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Кафсан**, кафсанг ё ҳаққуллоҳ — як навъ бахшиши анъанавии солона аз маҳсулоти кишоварзон.

Дар гузашта дар миёни мардуми кӯҳистон одате буд, ки деҳқонон пас аз ғалларо дар хирман бод дода шудан, як миқдори ками онро ба мардум дар роҳи Худо садақа мекарданд. Асосан, кафсан ба устоҳои оҳангар ва сартарош дода мешуд. Зеро онҳо дар тамоми сол бепул ба деҳқонон хидмат мекарданд ва кафсан аз сари хирман ба ивази хидмати устоҳо пардохта мешуд. Ҳар як деҳқон мувофиқи имконият ва даромадаш дар вақти ҷамъоварии ҳосил ба устоҳо як табақ ғалла (1-2 кг), як табақ тутмавиз ва як табақ ғӯзаи пахтадор инъом мекард. Дар баъзе деҳаҳои водии Рашту Дарвоз онро «ҳақи усто» ё «музди усто» меномиданд. Баъд аз устоҳо ба имом, оқсақоли деҳа ва шахсони наздик кам-кам кафсан медоданд.
Дар деҳоти водии Зарафшон пеш додани аз кафсан аввал «ҳаққулло» («ҳаққи Аллоҳ»)-ро ҷудо карда, як тараф мемонданд ва пас аз анҷоми кафсандиҳӣ ё кафсанбаророн онро ба мардуми фақиру бенаво тақсим карда медоданд. Миқдори ҳаққуллоҳ аз 2 то 8 кг буда, ба арвоҳи «Бобои Деҳқон» – пири кишоварзон хайр карда мешуд. Ҳаққуллоҳ ва кафсан додан кори савоб ба ҳисоб рафта, пас аз анҷоми он ғалла барои деҳқон «ҳалол» мешуд. Кишоварзон муътақид буданд, ки бадбахтӣ бо садақа кардани кафсан баромада меравад.

Нигаред низ
-----------

* «Бобои Деҳқон»

Эзоҳ
----

1. ↑  Д. Раҳимов. Касбу ҳунарҳои анъанавии тоҷикон. – Душанбе, 2014. – С. 80 - 81

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Генератори бухор** (**генератори буғ**) — дастгоҳ ё таҷҳизот барои ҳосил кардани бухори оби фишораш аз фишори атмосферӣ баланд. 

Пештар дегҳои буғиро низ генератори бухор меномиданд, вале баъди пайдо шудани неругоҳҳои барқи ҳастаӣ истилоҳи «генератори бухор» барои он буғофарон (буғҳосилкунандаҳо)-е истифода мешавад, ки ба тавассути гармибар (ноқили гармӣ)-и реактори ҳастаӣ гарм шуда, барои ҳосил кардани буғи такрории ба турбина дохилшаванда корбаст мегарданд. Дар баъзе соҳаҳои илм дегҳои электрӣ ва партовсӯзро низ генератори бухор меноманд. генератори бухор дар неругоҳҳои барқи ҳастаии ду ва сеғилофадор истифода мешаванд. Дар неругоҳи ҳастаии якғилофадор худи реактори ҳастаӣ чун генератори бухор амал мекунад. Генератори бухор аз экономайзер, бухорофар, бухоргармкунак, бухоргармкунаки мобайнӣ иборат аст. Дар генератори бухор ба сифати гармибар аз об, филиззоти моеъ (нитрати моеъ), газ ва ғ. истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Генератори бухор // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Генератори Ван де Грааф
**Генератори Ван Де Грааф** — генератори баландшиддат, ки дар асоси амали электриконии навори диэлектрикии ҳаракаткунанда кор мекунад.

Генератори аввалинро физики амрикоӣ Роберт Ван де Грааф соли 1929 сохта буд, ки бо он фарқи потенсиали то 80 киловолт ҳосил гардид. То соли 1933 генераторҳои нисбатан тавонои шиддаташон то 7 млн волт ихтироъ шуданд. Дар генераторҳои муосир ба ҷойи навор занҷирҳо истифода мешаванд, ки аз қисмҳои филиззӣ ва пластикӣ (пеллетронҳо) иборатанд. Дар оғоз Генератори Ван Де Грааф барои таҳқиқоти ҳаста бо мақсади шитобдиҳӣ ба зарраҳои барқанок истифода мешуд. Ҳоло барои шитобдиҳии зарраҳои барқанок усулҳои дигар истифода гардида, Генератори Ван Де Грааф барои тамсиласозии равандҳое, ки ҳангоми раъду барқ ба амал меоянд, инчунин барои ба вуҷуд овардани тахлияи раъд дар рӯйи Замин истифода мегардад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Генератори Ван Де Грааф / М. Сафаров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.



|  |  |
| --- | --- |
| Физика | *Ин мақолаи нопурра аз физика мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая китайская
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 11981925k
* J9U: 987007531849305171
* LCCN: sh85141969

 |
**Иброҳим Обидович Обидов** (20 июни 1923, деҳаи Пулодони ноҳияи Конибодом — 2015) — педагоги маъруфи тоҷик, академики Академияи илмҳои педагогии ИҶШС (1968), доктори илмҳои педагогӣ (1974), профессор (1977), иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ.

Зиндагинома
-----------

Соли 1941 Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Конибодом, 1951 Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинободро хатм намудааст. Соли 1939 дар курсҳои маҳви бесаводӣ муаллимӣ кардааст. Солҳои 1946—1954 муаллим, инспектор, мудири кабинети педагогии шуъбаи маорифи халқи ноҳияи Конибодом, 1954—1957 аспиранти АИ ҶШС Тоҷикистон, 1957—1960 ходими калони илмии Институти таърихи АИ ҶШС Тоҷикистон, 1960—1961 ҷонишини директор, 1961—1969 директори Институти илмҳои педагогии ҶШС Тоҷикистон, 1969—1975 дотсенти Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1975—1978 мудири кафедраи педагогика ва психологияи Институти марказии такмили ихтисоси муаллимони ҶШС Тоҷикистон буд. Солҳои 1978—1980 ҳамчун декани факултети такмили ихтисоси директорони мактабҳои миёна дар назди Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1980—2008 мудири кафедраи педагогикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор кардааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи зиёда аз 300 асару мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Таълифотҳояш масъалаҳои таърихи инкишофи маорифи халқи Тоҷикистон, илми педагогика, мактабҳои олӣ ва миёнаи махсус, омӯзишгоҳҳои касбию техникиро дар бар мегиранд. Оид ба инкишофи маданияти тоҷик, методикаи таълими фанни таърих, ҳаёти педагогҳои намоён, нахустин муаллимони ҷумҳурӣ, масъалаҳои соҳаи маориф ва маданият як қатор мақола ва рисолаҳо навиштааст. Муҳаррир ва муаллифи бисёр асарҳои коллективӣ мебошад. Бо роҳбарии ӯ даҳҳо нафар рисолаҳои докториву номзадӣ ҳимоя кардаанд.

Ҷоизаҳо
-------

Барои хидматҳояш бо ордени «Ситораи Сурх», ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон ва якчанд медалҳо сарфароз гаштааст.

Осор
----

* Очерки мухтасари таърихи маорифи халқи Тоҷикистон, Д. 1965;
* Развитие народного образования и педагогической мысли в Таджикистане за годы Советской власти, Д. 1967;
* История развития народного образования в Таджикской ССР, Д. 1968;
* Маорифи халқ дар Тоҷикистони шӯравӣ, Д. 1985;
* Аз таълимоти ибтидоӣ ба маълумоти миёнаи умумӣ, Д. 1986;
* Расцвет народного образования в советском Таджикистане, Д. 1987;
* Теоритические основы коммунистического воспитания школьников, Д. 1988;
* Луғати тафсири истилоҳоти педагогика, Д. 1988;
* Педагогикаи мактаб, Д. 1977;
* Развитие народного образования в Таджикской ССР(1917-1931 гг. 1941-1967 гг.), Д. 1968;
* Таърихи ҶШС Тоҷикистон (барои синфҳои VII—X), Д. 1959, 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1965 (бо забониҳои тоҷикӣ, ӯзбекӣ, русӣ);
* Таърихи ҶШС Тоҷикистон (барои синфҳои VII—VIII), Д. 1963, 1964, 1965 (бо забониҳои тоҷикӣ, ӯзбекӣ, русӣ);
* Оиди дарсдиҳии таърихи ҶШС Тоҷикистон дар курси таърихи СССР (маводи методӣ бо забони тоҷикӣ), Д. 1963;
* Таърихи ҶШС Тоҷикистон (барои синфи IV-ум), Д. 1964, 1965, 1966, 1967 (бо забонҳои тоҷикӣ, ӯзбекӣ, русӣ).

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Иброҳим Ҳасанов** (*Ҳасанов Иброҳим Ризоевич*; 9 ноябри 1937, Душанбе — 2 марти 2010, Теҳрон) — варзишгар-мураббӣ (заврақронӣ), Устоди шоистаи варзиши ИҶШС (1963), Мураббии шоистаи варзиши ИҶШС (1972), номзади илмҳои тиб (1974), профессор (1986), дорандаи Мукофоти комсомоли Тоҷикистон (1977).

Таҳсил
------

Иброҳим Ҳасанов аввал Донишкадаи омӯзгории Душанбе ва сипас Донишгоҳи тиббии Тоҷикистонро хатм намуда, номзади илми тиб ва профессор аст.

Ӯ 11 карат қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ дар заврақронӣ (дар заврақи навъи байдарка) буда, аввалин варзишгари тоҷик аст, ки дар ҳайати дастаи мунтахаби ИҶШС оид ба заврақронӣ дар Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 1960 дар Рим ва соли 1964 дар Токио ҳунарнамоӣ кардааст. Иброҳим Ҳасанов, унвонҳои баланди Устоди шоистаи варзиш ва Мураббии шоистаи Итиҳоди Шӯравиро дошт. Вай барандаи медалҳои нуқраи мусобиқоти заврақронии ҷаҳонӣ ва аврупоӣ буд.

Иброҳим Ҳасанов солҳои 1984—1985 раиси Донишкадаи тарбияи ҷисмонӣ, солҳои 1985—1991 раиси Кумитаи давлатии тарбияи ҷисмонӣ ва варзиши Тоҷикистон ва аввалин раиси Кумитаи миллии олимпии Тоҷикистон буд. Вай ду маротиба депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон интихоб шудааст.

Иброҳим Ҳасанов, ки дар тарбияи шогирдон саҳми арзанда гузоштааст, мураббии барҷастаи Тоҷикистон дар асри ХХ эътироф шудааст. Аз ҷумлаи шогирдонаш Юрий Лобанов, қаҳрамон ва барандаи медали биринҷии олимпӣ, қаҳрамони 8-каратаи ҷаҳон ва Михаил Лобанов қаҳрамони дукаратаи ҷаҳон мебошанд.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени «Нишони фахрӣ», Устоди шоистаи варзиши ИҶШС, Мураббии шоистаи варзиши ИҶШС, Корманди шоистаи фарҳанги Тоҷикистон, Мукофоти комсомоли Тоҷикистон ва дигар ҷоизаҳои давлатӣ сарфароз шудааст.

Беморӣ ва марг
--------------

Иброҳим Ҳасанов, ки чанд соли ахир тими мунтахаби қаиқронии Эронро машқ медод, 2 марти соли 2010 бар асари ҳамлаи қалбӣ дар синни 73 солагӣ дар Теҳрон аз олам даргузашт.

Ҷасади Иброҳим Ҳасанов аз Теҳрон ба Душанбе интиқол шуда, рӯзи 7 марти соли 2010 дар оромгоҳи Лучоби Душанбе ба хок супурда шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Иброҳим Ҳасанов, мураббии варзидаи тоҷик даргузашт.  Радиои Озодӣ. 17 октябри 2017 санҷида шуд.
2. ↑  Аввалин олимпичии тоҷик ба хок супурда шуд.  Радиои Озодӣ. 17 октябри 2017 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* — сомона дар бораи Иброҳим Ҳасанов
**Аллотропия** (аз юнонӣ alios — дигар ва tropos — гардиш, хосият) — мавҷуд будани баъзе элементҳои химиявӣ дар ду ё чанд шакли моддаҳои содаи сохту хосияташон гуногун.

Macалан, фосфор; он моддаи нимшаффофи сафед буда, ҳарор. гудозишаш 42,2°С аст; моддаи заҳрнок, дар торикӣ нур меафканад, худ аз худ аланга мегирад. Фосфор чанд шакли аллотропӣ ҳосил мекунад: Фосфори сафед, дар ҳолати сахт ҳангоми зуд хунук кардани буғи фосфор ҳосил мегардад; берангу шаффоф, дар ҳаво зуд оксид мешавад, заҳри қотил аст. Фосфори сурх, ҳангоми бе иштироки ҳаво дар ҳарораташ 250—300°С дуру дароз гарм кардани фосфори сафед ба даст меояд; дар ҳаво суст оксид шуда, дар торикӣ рӯшноӣ надорад, дар ҳарораташ 260°С дармегирад. Фосфори сиёҳ дар натиҷаи то 200—220°С таҳти фишори баланд гарм кардани фосфори сафед ҳосил мешавад.

Бисёр элементҳои дигар низ дар ҳолати озод метавонанд чун фосфор вуҷуд дошта бошанд. Macалан, карбон дар ҳолати озод дар намуди алмос ва графит маълум аст. Дигар шаклҳои аллотропияи карбон ангишти чӯб, кокс, дуда, карбин ва поликумулен мебошанд. Аллотропия дар натиҷаи аз шумораи гуногуни атомҳо ҳосил шудани молекула (масалан, О2 — оксиген, О3 — озон) ё шаклҳои гуногуни кристаллӣ (масалан, графит ва алмос) ба вуҷуд меояд. Алҳол зиёда аз 400 Аллотропияи элементҳои химиявӣ маълуманд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Аллотропия // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдулҳалим Муҳаммад** ( ар. عبد الحليم محمد‎ 10 апрел 1910 (1910-04-10), Омдурман, Судони Англия-Миср - 16 апрели 2009, Хартум, Судон ) — ходими ҷамъиятию сиёсӣ ва давлатии Судон. Раиси Совети Олии давлатии Судон (3 декабри 1964 — 10 июни 1965). Духтур, ходими варзиш.

Зиндагинома
-----------

Узви ташкили Конгресси генералии Судон, ки лоиҳаи аввалини меморандумро тартиб дод, ки истиқлолият аз истилои Англияю Мисрро талаб мекард. Узви Кумитаи соҳибихтиёрии Судон.

Аз 3 декабри соли 1964 то 10 июни соли 1965 — Раиси Шӯрои Олии давлатии Судон. Сарварии ҳукумати муваққати эътилофӣ, ки роҳро барои интихоботи умумӣ дар Судон боз кард.

Вай баъди истиқлолияти кишвар аввалин раиси Шӯрои университети Хартум буд.

Абдулҳалим Муҳаммад як ходими барҷастаи варзиш, яке аз муассисони Конфедератсияи футболи Африқо дар соли 1957 мебошад. Узви фахрии ФИФА, яке аз пешравони футболи Африқо. Як шахсияти калидӣ дар рушди Конфедератсияи футболи Африқо (CAF) ва умуман футболи Африқо.

Президенти 1-уми Ассотсиатсияи футболи Судон, Ассотсиатсияи аспдавонии Судон, Ассотсиатсияи баскетболи Судон.

Солҳои 1968-1982 президенти Кумитаи олимпии Судон, узви Кумитаи байналмилалии олимпӣ, узви фахрии Кумитаи олимпии Судон.

Довари футболи дараҷаи байналмилалӣ. Ҳамчун довар дар Ҷоми ҷаҳонии футбол дар соли 1974  иштирок кардааст.

Пайвандҳо
---------

* Президент аз талафоти Судон мотам дорадБойгонӣ шудааст 12 апрели 2021  сол.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑  WM 1974 in Deutschland — Assistenten

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Olympedia

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* VIAF: 120412018
* WorldCat VIAF: 120412018

 |

| ⚙️ Парчами СудонПрезидентҳои Судон |
| --- |
| 
* Иброҳим Аббуд 1958—1964
* Хотим Халифа 1964
* Абдулҳалим Муҳаммад 1964—1965
* Исмоил Азҳарӣ 1965—1969
* Ҷаъфар Нимейрӣ 1969—1985
* Абдурраҳмон Сивор Даҳаб 1985—1986
* Аҳмад Алӣ Мирғонӣ 1986—1989
* Умар ал-Башир 1989—2019
* Аҳмад Авад ибни Авф 11-12 апрели 2019
* Абдулфаттоҳ ал-Бурҳон аз 12 апрели 2019

 | Парчами Судон |
**Барамиков Иброҳим Иззатуллоевич** (русӣ: Ибрагим Изетуллович Барамыков; 3 августи 1909, Симферопол — 16 сентябри 1978, Душанбе) — филмбардор. Артисти халқии ҶШС Тоҷикистон (1969), Ходими хизматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон (1946).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултети оператории Институти умумииттифоқии давлатии кинематография (1935).

Фаъолияти эҷодӣ
---------------

Аз соли 1935 дар «Тоҷиккино» (баъдтар «Тоҷикфилм») ба фаъолияти эҷодӣ шурӯъ кардааст. Иброҳим Барамиков аз филмбардорони намоёни кинои ҳуҷҷатии тоҷик буд.

Филмшиносӣ
----------

Филмҳои ҳуҷҷатӣ
---------------

Муаллиф ва оператори филмҳои ҳуҷҷатии «Сарҳадбонон» (1935), «Аспҳои лақайӣ» (1937), «Иродаи халқ», «Канали Калони Фарғона», «Эҷодиёти халқ» (1939), «Канали Ҳисор» (1940), «Тантанаи санъати тоҷик» (1941); «Водии дарёи Вахш» (1947), «Чаҳоркунҷаҳои мазраъҳои пахта» (1954), «Роҳи пуршараф» (1958), «Ба Тоҷикистон омадани К. Е. Ворошилов» (1958) ва ғайра; филмбардори филмҳои ҳуҷҷатии «Душанбе — Сталинобод» (1936), «Тоҷикистони офтобрӯя» (1937), «Ҷавонони ворошиловӣ» (1940) ва ғайра; сароператори филмҳои пурраметражи ҳуҷҷатии публитсистии «Тоҷикистон» (медали биринҷӣ дар кинофестивали 6-уми байналхалқӣ дар Венетсия, 1946), «Замини ҷавонӣ» (1950), «Тоҷикистони Советӣ» (филми ранга, Мукофоти давлатии СССР, 1952), «Иди халқи тоҷик» (1955) ва ғайра; муаллиф ва реж. филмҳои ҳуҷҷатӣ ва илмию омавии «40-солагии ҶШС Тоҷикистон» (1964), «Дӯстии барқсозон» (1967), «Пахтаи маҳиннах» (1971). Ҳамчун реж. филмҳои «Гаҳвораи шеъри ман» (1971, бо ҳамкории И. Лиситский), «Зардолуи Тоҷикистон» (1973) ва ғ-ро офаридааст.

### Филмҳои бадеӣ

Иброҳим Барамиков дар кинои бадеӣ қувваозмоӣ кардааст: оператори таҳиягар дар филмҳои бадеии «Боғ» (1939), «Водии баланд» (1940). Дар солҳои ҶБВ (1941—1945) дар студияи муттаҳидаи Сталинобод ва «Союздетфилм» филмҳои бадеии «Фарзандони Тоҷикистон» (1942) ва «Март-апрел» (1943)-ро ба навор гирифтааст.

Ордену ҷоизаҳо
--------------

Бо ду ордени «Нишони Фахрӣ», медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст. Аз соли 1957 узви ИК. ИҶШС.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Барамиков Иброҳим Иззатуллоевич / Н. Шарипов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Андезит** (аз исп. *Andes* — номи кӯҳҳои Анди Амрикои Ҷанубӣ) — ҷинси кӯҳии эффузивии сохташ порфирӣ. Таркиби муътадили кимиёӣ: SiO2 56-64 %, TiO2 0.5-0.7 %, Al2O3 16-21 %, Fe2O3 3-4 %, FeO 3-5 %, MgO 3-4 %, CaO 6-7 %, Na2O 2-4 %, K2O 1-2 %

Намунаи андезит (ранги торик). Диаметр — 6 см
Асосан аз шпатҳои даштӣ таркиб ёфта, ба миқдори кам биотит, авгит, амфибол, сироксен, баъзан оливин ё кварс дорад. Рангаш сиёҳ, сиёҳтоби хокистарӣ, бӯр ва ғайра. Дар натиҷаи хунук ва шах шудани гудозаи вулқонҳо ба вуҷуд меояд. Қисми зиёди гудозаҳои вулқонҳои қадима ва ҳозира аз базалту андезит иборатанд. Онҳо дар ноҳияҳои вулқонҳои қадима – Урал, Қазоқистони Марказӣ ва Ӯзбекистону Тоҷикистон (қаторкӯҳҳои Чатқал, Қурама, Ҳисор, Паси Олой, Дарвоз ва ғайра) ва Камчатка майдонҳои васеъро ишғол мекунанд. Андезит чун масолеҳи бинокорӣ ва ашёи кислотатобовар ба кор меравад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Петрографический кодекс России. — СПб.: ВСЕГЕИ, 2008. — С. 104. — 200 с. — 1 500 экз. — ISBN 978-5-93761-106-2

Сарчашма
--------

* Андезит // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Дар иборасозӣ исм мавқеи махсус дорад.Дар таркиби ибора исм бисёр ҳиссаҳои нутқро тобеъ мекунад:**исм + исм:**дари хона , ҳавлии падар, шохи дарахт, шиносоӣ бо нависандагон ва ғайра;**исм + сифат:**бечора модар,куртаи занона,осмони соф, мижгонгонҳои дароз-дароз; **исм+шумора**: шаби чорум,ҳафтаи сеюм,ошёнаи нуҳум,чор донишҷӯ;**исм + ҷонишин**:китоби ту,хонаи вай,ин қишлоқ,ҳамон ақида; **исм +сифати** **феьлӣ**: китоби хондагӣ,одами рафтагӣ,зани дар тан куртаи сафед дошта;**исм + масдар**: рӯзи омадан,ҳаваси хондан,қасди ранҷонидан,ҷойи рафтан.

Нигаред низ
-----------

* Ибора (дастури забон)

Эзоҳ
----

1. ↑  забони адабии ҳозираи тоҷик.- Душанбе:Дониш,1989. - 224с.
Пошнакаш
**Пошнакаш** василаест, ки кумак мекунад роҳаттар кафшро бипушем. Агар аз пошнакаш истифода накунем, мумкин аст пушти кафш хам шавад ва осеб бубинад. Агар пошнакаш баланд бошад беҳтар аст зеро боис мешавад бадин камтар хам шавад ва албатта ба андозаи кофӣ турид низ бошад то дар асар фишор хам нашавад. Пошнакашҳо дар анвоъи фулузӣ, чӯбӣ, чармӣ ёфт мешаванд. Албатта навъ фулузӣ беҳтар аст чун ба роҳатӣ лез мехурад ва ба ҷӯроб осеб намезанад дар натиҷа истифода аз он роҳаттар аст. Пошнакаш набояд хеле хаёлӣ ё хеле гуд бошад балки бояд анҳнои он дақиқан монанд анҳнои пушти по бошад. 

Пошнакаш дар ҳоли истифодабарӣ
Дар қадим бархе аз пошнакаш ба унвони василае барои эҷоди ханда дар филм истифода мекарданд ва бархе низ ба ҷамъоварии он даст мезаданд.

Нигаред низ
-----------

* Пойафзол

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Пошнакаш***

Адабиёт
-------

* Аз Википедиаи Форсӣ 14 апрели 2012
**Иброҳимбек** пешвои ҳаракати Қаҳрамонҳои Туркистон озод кунанда аз ИҶШС дар қаламрави Тоҷикистон ва Ӯзбекистон буд.

Зиндагинома
-----------

Иброҳимбек лакай ва намояндаи қабилаи ӯзбекҳои наздик ба амири Бухоро буд.

Соли 1920 ба артиши амири Бухоро Саид Олимхон пайваст. Дере нагузашту баъд аз омадани шӯравӣ ҳама ба Афғонистон фирор карданд. Иброҳимбек хеле дар хидмати ҳарбӣ бо муттаҳид кардани қабилаҳо барои ҳифзи Ислом ва зидди болшевикон муваффақ шуда буд. Дар натиҷаи гуфтугӯ бл Усмон Хоҷаев ва бо консули кулли РСФСР Нагорний, Иброҳимбек тамоми Бухорои Шарқиро таҳти таъсири худ гирифта буд.

Тобистони соли 1921 ҳамроҳ бо қӯшини Бухоро дар Бухорои Шарқӣ мағлуб шуд ба Афғонистон ақибнишинӣ кард.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз Википедиаи русӣ
**Гурӯҳи манфиатҳо** — иттиҳодияи ихтиёрӣ, ки талаботу манфиатҳои одамонро дар алоқамандӣ бо ниҳодҳои дигари сиёсии ҷомеъа, бо гурӯҳҳои дигар ё умумиятҳои дигари ҷамъиятӣ ифода менамояд. Гурӯҳи манфиатҳо аз шаклҳои дигари иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ фарқ мекунад. Гурӯҳи манфиатҳо, бар хилофи ҳизбҳои сиёсӣ, ҳокимиятхоҳ набуда, интихоботро чун воситаи расидан ба сари қудрат ва ба даст овардани ҳокимият истифода намебарад. Вазифаи асосии гурӯҳи манфиатҳо мутталеъ гардондани аҳли ҷомеъа, пеш аз ҳама, ҳокимият, дар бораи манфиатҳо, дархостҳо ва андешаҳои ин ё он гурӯҳи иҷтимоӣ мебошад. Гурӯҳи манфиатҳо асосан тавассути боваркунонӣ, маслиҳатдиҳӣ, ташкили гирдиҳамоиҳо, роҳпаймоиҳо, корпартоиҳо ва ғайра баҳри ҳимояи манфиатҳо фаъолият менамояд.

Гурӯҳи манфиатҳо андешаҳо ва фикрҳои парешон, мавқеъ ва пешниҳоди одамонро таҳлил карда, бо мақсади таъсиррасонӣ ба раванди сиёсӣ талабҳои муайян пешниҳод менамояд. Ҷудо намудани талаби асосӣ низ ба зиммаи гурӯҳи манфиатҳо меафтад. Ин имконият медиҳад, ки дар охир тарафҳо ба созиш оянд.

Соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ, муносибатҳои мутақобилаи одамон ва ниҳодҳои сатҳи гуногун гурӯҳи манфиатҳои бешуморро ташаккул дода метавонанд. Масалан, дар иқтисодиёт — ассотсиатсияҳои соҳибкорӣ, иттиҳодияҳои фермерӣ, иттифоқҳои касаба ва ғайра; дар сиёсат — ҳаракатҳои экологӣ, ҳаракат баҳри сулҳ, ҳаракатҳои феминистӣ (нигар феминизм), ҷамоаи ақаллиятҳои миллӣ ва ғайра.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурӯҳи манфиатҳо / Г. Зокиров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Сайфиддин Абдулло́ев** (1908, Исфара — 1983, ҳамон ҷо) — Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1957). Устоди пахтаи ҶШС Тоҷикистон (1956).

Зиндагинома
-----------

Чоряккор (1924—1928), корманди шӯрои маҳаллӣ (1928 — 31), таҳсил дар курсҳои олии педагогии Тошканд (1932 — 33), котиби комитетҳои комсомолии ноҳияҳои Исфара ва Куйбишев (1933 — 37), муҳаррири рӯзномаи «Коммунисти Исфара» (1937 — 38), муовини директор ва сардори шуъбаи сиёсии Стансияҳои мошину тракторҳо (1938 — 45), муовин ва раиси хоҷагии ба номи Ленини ноҳияи Исфара (1946 — 65). Аз соли 1965 нафақагири шахсӣ.

Ордену медалҳо
--------------

Бо ордени Ленин, медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Абдуллоев Сайфиддин // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Гурӯҳи вакилӣ** — ниҳоди дохили палатаи халқӣ, ки вакилонро дар порлумон сарфи назар аз тааллуқ доштан ё надоштани онҳо ба ин ё он ҳизб муттаҳид мекунад.

Ҳуқуқи дохил ва хориҷ шудан аз гурӯҳи вакилӣ ихтиёрӣ мебошад. Ба гурӯҳи вакилӣ вакилоне дохил шуда метавонанд, ки ба фраксияҳои ҳизбӣ дохил набошанд. Дастури Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар кардааст, ки барои фаъолияти дастаҷамъона ва изҳори мавқеи ягонаву ақидаҳои сиёсӣ дар бораи масъалаҳое, ки Маҷлиси намояндагон баррасӣ менамояд, амалигардонии барномаҳо ва ҳадафҳои пешазинтихоботии худ вакилони Маҷлиси намояндагон метавонанд дар фраксия ва гурӯҳи вакилӣ муттаҳид шаванд. Гурӯҳи вакилӣ ҳамон вақт ба қайд гирифта мешавад, ки ҳайати он аз панҷ нафар вакил кам набошад. Дар хусуси ташкилёбӣ, ҳайат, ҳадафу вазифаҳои худ гурӯҳи вакилии Маҷлиси намояндагон ба Комиссия дар бораи назорати Дастур ва ташкили кори палата хаттӣ хабар дода, вакилони Маҷлиси намояндагон огоҳ гардонида мешаванд. Гурӯҳи вакилии Маҷлиси намояндагон мақомоти палата намебошад. Номнависии гурӯҳи вакилиро Котиботи иҷлосияи Маҷлиси намояндагон дар асоси ахбори Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи натиҷаҳои интихобот аз рӯи ҳавзаи ягонаи интихоботии умумиҷумҳуриявӣ, аризаҳои хаттии вакилони Маҷлиси намояндагон, ки аз ҳавзаҳои интихоботии якмандатӣ интихоб шудаанд, анҷом медиҳад.

Нигаред низ
-----------

* Фраксия

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурӯҳи вакилӣ / А. Имомов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Маҷмӯаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ доир ба фаъолияти Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д. 2011;
* Конституционное право. Энциклопедический словарь. М. 2001.