recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Голдспур** — навъи себ. Аслан аз шаҳри Лувиломи иёлати Вашингтон (ИМА) аст.

Дар ИМА, Канада, баъзе давлатҳои Аврупои Ғарбӣ дучор меояд. Дарахташ сершохубарги аҳромшакл, сустсабз. Навдаҳояш ғафси дорчинранг. Баргаш калони ғафс, дарозрӯя, нӯгаш хамидаи заврақчашакл. Гулаш миёнаҳаҷми хушбӯй, 5-6-тоӣ дар тӯдагул ҷой гирифтааст; гулбаргҳояш дарозрӯя, сафеди гулобӣ, охири апрел мешукуфад. Бо гарди гули навъҳои себи Голден делишес, Корей, Ҷонатан, Ред делишес гардолуд мешавад. Мевааш миёна ё калон (130—160 г), дарози махрутшакл, пӯсташ андак ғафс, дурушт, ҷилодори зард, мағзаш зарди кушод, нарми сероб, нордони хушбӯй; мевадумчааш дарози борик. Меваашро то моҳи май нигоҳ доштан мумкин; барои ба ҷойҳои дур кашондан мувофиқ аст. Ниҳолашро аз рӯи тартиби 6х4-5 м дар заминҳои ҳосилхези обшор мешинонанд. Ҳангоми норасоии об мевааш майдаи бесифат мешавад. Соли 3-4-уми шинондан самар медиҳад. Аз ҳар га себзораш 280—320 сентнер ҳосил мегиранд. Дарахташ сармобардор нест; аз касалии тосак ва гарда зарар мебинад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Урунов Ф. У. Спуровые сорта яблони//Сельское хозяйство Таджикистана № 5. Д. 1979;
* Помология Узбекистана. Ташкент, 1983; Рекомендации по возделыванию садов в Таджикской ССР. Д. 1984;
* Каталог районированных сортов плодовых, ягодных культур и винограда. М. 1985.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Голдспур / Р. Юнусов, Ф. Урунов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Сонатина** (ит. sonatina - сонатаи хурд) — сонатаест бо андозааш аз соната фарқкунанда бо мазмуну мундариҷаи сода, коркарди начандон калон ё вуҷуд надоштани он. Мисол - Сонатинаҳои барои фортепианои М.Клементи, Ф.Кулау, Д.Кабалевский, барои скрипка ва фортепианои Ф.Шуберт.

Нигаред
-------

* Соната

Эзоҳ
----

1. ↑    Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.366. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* NKC: ph321711

 |
**Гозур**, **гозар**, **либосшӯй**, **ҷомашӯй**, **шустагар** — шахсе, ки ба шустагарӣ машғул аст. Истилоҳи гозур дар осори классикӣ хеле машҳур буда, номи шуғли шустагариро ифода мекард. Устод Рӯдакӣ чунин нигоштааст:

> Ҷомаи пурсурати даҳр, эй ҷавон,  
> 
> Чирк шуду шуд ба кафи гозурон.
> 
> 

Гоур маъмулан, дар гозургоҳ ба шустагарӣ машғул шуда, баъзан матоъи навбофтаро шуста сафед мекард. Баъди ихтирои мошинҳои кимиёии шустагарӣ равнақи касби озурӣ коҳида, ба ҷои он шустагархонаҳои замонавӣ пайдо шуданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гозур // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Хайриннисо Юсуфӣ** (30 марти 1964, Панҷакент) — ходими давлатӣ, муъовини нахуствазири Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

30 марти соли 1964 дар шаҳри Панҷакент таваллуд шудааст. Миллаташ тоҷик, маълумоташ олӣ, соли 1986 Донишкадаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро бо ихтисоси байтор, соли 2003 Донишгоҳи давлатии Хуҷандро бо ихтисоси забоншинос ва соли 2005 Окодемии хидмати давлатии тобеъи Раисҷумҳури Федеросиюни Русияро хатм намудааст.
Фаъолияти кориашро соли 1986 ба ҳайси байтори аршади Истгоҳи байтории шаҳри Панҷакент оғоз кардааст. Солҳои 1987—1996 дар вазифаҳои дабирии якуми кумитаи комсомол ва раиси созмони ҷавонони Тоҷикистон дар шаҳри Панҷакент фаъолият дошт. Солҳои 1996 −2004 аввал ҳамчун муовини шаҳрдори Панҷканд ва баъд муовини раиси вилояти Суғд адои вазифа намудааст.
Соли 2004—2006 дар вазифаи муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият кардааст.
Соли 2004 бо ордени Шараф дараҷаи 1 сарфароз гардонда шудааст.
Издивоҷ карда, соҳиби 4 фарзанд.
Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 1 декабри соли 2006 аз нав муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардид

Эзоҳ
----

1. ↑   Бойгонӣ шудааст 5 ноябри 2007  сол. ФАРМОНИ
ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН 1 декабри соли 2006 № 41
**Годавари** — дуввумин дарёи бузург дар нимҷазираи Ҳиндустон.

Дарозиаш 1465 км, ҳавзааш 313 ҳазор км2. Аз нишебии шарқии Гҳати Ғарбӣ (иёлати Маҳараштра) дар баландии 1067 м сар шуда, паҳнкӯҳи Даканро убур карда, ба самти шарқ ҷорӣ мешавад ва ба халиҷи Бангола мерезад. Манбааш борон. Тобистон пуроб мешавад. Ҷараёни болоии Годавари остонадор буда, миёна ва резишгоҳаш киштигард аст. Барои обёрӣ истифода мешавад. Ба воситаи наҳр бо резишгоҳи дарёи Кришна мепайвандад. Шохобҳои асосиаш — Пранаҳита, Индравати, Манҷира, Ваинганга, Киннерасани, Силеру, Сабари. Дар шохоби Пранаҳита НБО-и пуриқтидор ва шабакаҳои обёрӣ сохта шудаанд. Дар соҳилҳои Годавари шаҳрҳои Копаргаон, Паитан, Тримбакешвар, Нашик, Нандед (иёлати Маҳараштра), Раҷамандри, Баҳадрачалам, Коввур, Нарсапур (иёлати Андҳра-Прадеш) воқеанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Годавари // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
| **Ислом** **·** **Масҷид** **·** **Ҳаҷ** |
| --- |
|  |
| Ҷузъҳои таркибӣ: |
| 1. Ҳаҷаруласвад 2. Дар 3. Новдон
4. Шозарвон 5. Ҳиҷри Исмоил 6. Мултазам
7. Мақоми Иброҳим 8. Рукни Ҳаҷаруласвад
9. Рукни Ямонӣ 10. Рукни Шомӣ 11. Рукни Ироқӣ
12. Чодари Каъба 13. Ҷойи истодани Иброҳим |
| Ҳамчунин ниг. |
| Бани Шайба • Замзам • Қибла • Тавоф • Умра • Ҳарам |
| Викианбор
 |

**Ҳиҷри Исмоил** (ар. حجر إسماعيل‎) — ҷое, ки дар байни девори нимдоира ва де­вори шимолии хонаи Каъба қарор дорад.

Таърих
------

Пас аз бинои хонаи Каъба Иброҳим (ъ) барои гӯсфандони фарзандаш Исмоил (ъ) дар шимоли он ҳиёти нимдоирае сохт, ки дар таърих ба Ҳиҷр Исмоил (ъ) маъруф аст. Он ба Ҳатим пайвастааст ва ҳарду ном бар онҳо итлоқ мегардад.

Миқдори шаш зироъу як ваҷаби Ҳиҷр имтидоди хонаи Каъба аст, ки дар бинои Қурайш аз девори аслӣ берун монда ва ба даври он девори нимдоирае баландтар аз нисфи қомати инсон кашидаанд. Касе дар дохили он девори нимдоира — Ҳиҷр дар масоҳати шаш зироъу як ваҷаб=3,16 см-и он аз Каъба намоз гузорад, маънои он­ро дорад, ки дар дохили хонаи Каъба намоз гузоштааст. Касе тавофро аз миёнаи девори аслии хонаи Каъба ва он девори нимдоира анҷом диҳад, тавофаш дуруст намегардад.

Дар бештари ривоятҳои таърих тасреҳ шуда, ки Ис­моил (ъ) ва модараш Ҳоҷар дар Ҳиҷр мадфунанд.

Нақшаи Каъба, намуд аз боло

Ҳатим
-----

Ҳатим (ар. الحطيم‎) — девори қавсмонандест, ки дар шимоли хонаи Каъба ба андозаи пасттар аз қомати инсон бардошта шудааст. Хонаи Каъба бар он асосе, ки Иброҳим (ъ) онро сохта буд, қисмате аз масоҳати он девори нимдоираро низ дар бар мегирифт. Пеш аз Ислом бар асари оташсӯзӣ ва пас аз он селе хонаи Каъба хароб гардид ва Қурайшиҳо онро аз нав бино намуданд.

Онҳо барои сохтани хонаи Каъба аз молҳои покашон маблағи муайяне ҷамъ ва аз молҳое, ки ба рибо, ҳаром ва ғайра олуда буданд, сарфи назар намуданд. Вақте бинои хонаро бардоштанд, моли покашон барои бинои Каъба бар асоси бинои иброҳимӣ кифоят накард ва қисмате аз Хонаро аз девор берун ва он девори қавс­монандро перомуни он бардоштанд, то масоҳати хонаи Каъба бар асоси бинои иброҳимӣ муайян бошад.

Дарозии Ҳатим аз девори шимолии Хона бештар аз ҳашт метр (8,16 см) аст, ки каме бештар аз шаш зироъ=­3,16 см-и он аз Хона ва панҷ метри боқимондааш аз Ҳиҷри Исмоил (ъ) ба шумор меравад.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Достоинство хиджру Исмаила (мир ему) / Ислам.Ру
* Словарь Каабы(пайванди дастнорас) / Ислам и Семья. Ком

| ⚙️ Ҳаҷ ва умра |
| --- |
| Аркон | Эҳром • Тавоф • Саъй • Вуқуф дар Арафот • Сангзанӣ ба шайтон |  |
| Топонимҳо | Макка • Мадина • Ҷидда • Сафо ва Марва • Арафот (кӯҳ, водӣ) • Муздалифа • Мино • Миқот |
| Шахсиятҳо | Иброҳим • Исмоил • Ҳоҷар • Муҳаммад • Амиру-л-ҳаҷ • Ҳоҷӣ |
| Масҷидҳо | Масҷидулҳаром (замзам) • Каъба (кисва • ҳаҷаруласвад) • Масҷиди Набавӣ |
| Рӯзҳо | Иди Қурбон • Рӯзи Арафа • Айёми Ташриқ |
| Ниг. | Ҷамарот • Пешомадҳо • Аркони ислом • Талбия • Вазорати Ҳаҷи Арабистони Саудӣ
 |
**Бадрӣ ибни Аҳмади Ғазнавӣ** (форсӣ: بدرئ غزنوی‎, соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форс-тоҷик (асри 11). Ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш маълум нест. Дар сарчашмаҳои адабӣ (мас. «Лубобу-л-албоб»-и Авфӣ) аз зумраи шоирони замони Ғазнавиён зикр шудааст. Рубоии зерин аз ӯст:

> З-ин мартабату ҷалолу з-ин бардобард  
> 
> Эмин манишин зи давлати гардогард.   
> 
> Имрӯз ғамони хеш хӯр мардомард,   
> 
> З-он пеш, ки з-ин ҷо биравӣ дардодард.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* محمد عوفی. لباب الالباب. تهران، ۱۳۳۳ هـ. ش

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ҳобилҷон Ҳайиталиевич Зикиров** (тав. 07.02.1981, деҳаи Шоҳони ноҳияи Ҳисор), файласуф, номзади илмҳои фалсафа (2009).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1998– 2002 дар бакалаврият, 2002–2004 дар магистратураи факултети филологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ таҳсил намудааст. Аз соли 2004 то ба имрӯз ассистенти кафедраи фалсафаи донишгоҳи омӯзгорӣ мебошад. Солҳои 2005–2008 дар аспирантураи донишгоҳ таҳсил кардааст. Инчунин солҳои 2001–2005 ҳамчун мутахассиси шуъбаи кор бо ҷавонони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият намудааст. Аз соли 2005 то ба имрӯз раиси Кумитаи иттифоқҳои касабаи донишҷӯёни донишгоҳи омӯзгорӣ мебошад. Муаллифи 7 мақолаи илмӣ ва илмию оммавӣ аст, ки дар онҳо ақидаҳои иҷтимоӣ-сиёсии Ибни Халдун баррасӣ шудаанд.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
Нутқи мо, ки силсилаи муттасили овозист, метавонад аз чанд ҷиҳат таҷзия шавад. Дар таҷзияи лингвистӣ (забонӣ) воҳиди хурдтарин овози алоҳида - фонема мебошад. Аммо аз нуқтаи назари талаффуз ҳадди охирини тақтеъ **ҳиҷо** аст. Аз ҳамин сабаб ҳиҷоро воҳиди хурдтарини талаффуз меноманд. Ҳиҷоҳо аз ҳамнишиниҳои гуногуни овозҳои садонок ва ҳамсадо ташкил мешаванд ва дар ҳама гуна шароиту муҳити нутқ яклухтӣ ва тақсимнопазирии худро нигоҳ медоранд: **Суб-ҳи со-диқ да-мид.**Вобаста ба овозҳои охир ҳиҷоҳо **кушода** ва **баста** мешаванд. Агар ҳиҷо бо садонок тамом шуда бошад (***бо-бо, зо-ну, Со-ро, са-да*)**, **кушода** ва агар бо ҳамсадо ба охир расад (***боғ-бон, сад-барг, нар-гис, шоҳ-мот***), **баста** меноманд.

Адабиёт
-------

* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик.- Душанбе:Дониш,1985.- с.48
**«Адабиёти даҳанакӣ»** — аввалин маҷмӯаест, ки дар он намунаҳои эҷодиёти даҳанакии мардуми тоҷик фароҳам омадаанд. Мураттиби он Обид Исматӣ мебошад. Соли 1934 ба ҳуруфоти лотинӣ чоп шудааст.

Муҳтаво
-------

Пешгуфтори маҷмӯа «Фолклор чист ва барои чӣ онро мо меомӯзем?» ном дошта, дар он роҷеъ ба моҳияти омӯзиш ва пажӯҳиши фолклори тоҷик сухан рафтааст. Бахши аввали китоб «Адабиёт» ном дорад, ки дар он асосан шеърҳои шоирони халқии Бадахшон, аз ҷумла сурудаҳои шоирон Шофутур, Муҳаммад Сайидзодаи Мағмуми Дарвозӣ, Авлиё Ҳусайни Мағмуми Дарвозӣ сабт шудаанд. Мавзӯи ашъори дар «Адабиёти даҳанакӣ» ҷойгирифта мутобиқи талаботи ҳамон давра – васфи Инқилоби Октябр, ифодаи хушиву хурсандӣ аз ташкили мактабҳо, муассисаҳои фарҳангию маърифатӣ, ба озодӣ ва баробарҳуқуқӣ расидани занҳо ва ғайра мебошад. Инчунин дар ин бахши китоб шеъру ғазалҳои ошиқона, сурудҳои маросимӣ ва ғайра ҷой гирифтаанд. Дар бахши дуюми «Адабиёти даҳанакӣ» «Чистонҳо»-и манзуму мансури гуногунмавзӯъ фароҳам омадаанд. Ҳафт чистони сурудаи Абулқосими Лоҳутӣ дар ин бахш ҷой гирифтаанд. Дар бахши сеюми «Адабиёти даҳанакӣ» мураттиб зарбулмасалҳоро ҷой додааст. «Адабиёти даҳанакӣ» чун нахустин маҷмӯаи эҷодиёти даҳанакии халқи тоҷик, ки омӯзишаш охири солҳои 20 – ибтидои солҳои 30 садаи XX оғоз ёфтааст, аҳамияти арзанда дорад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Адабиёти даҳанакӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ҳифзи иҷтимоӣ аз бекорӣ** -яке аз ҳуқуқҳои асосии конститутсионии шаҳрвандон ба ҳисоб меравад (м. 35 Конститутсияи ҶТ). Давлат барои ҳифзи иҷтимоии бекорон чорабиниҳои гуногунро меандешад, ки дар
ҶТ Қонун «Дар бораи мусоидат ба шуғли аҳолй» аз 16 июли соли 2003 муқаррар шудаанд. Тибқи он шаҳрвандоне, ки хоҳиши кор карданро доранд ва дар ҷустуҷӯи он мебошанд, аз тарафи мақомоти шуғли аҳолй ҳамчун бекор ба қайд гирифта шуда, барои онҳо кори муносиб пешниҳод мешавад.

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 509
**Амир Пӯлодхоҷа ибни Девонахоҷаи Бадрӣ**; соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷики садаи 16.

Дар шаҳри Самарқанд илмҳои мутадовили замонро аз худ кардааст. Ӯ мувофиқи маълумоти «Тазкират-уш-шуаро»-и Мутрибии Самарқандӣ соли 1605 ҳокими яке аз вилоятҳои тобеи Насаф будааст. Аз осораш ғазалҳо, рубоиҳо ва абёти пароканда боқист. Рубоии зерин аз ӯст:

> Он лоларухи суманбари мушкинхол  
> 
> Чидаст зи ман ба ноз домони висол.  
> 
> Маҳрум зи васли ӯ чунонам, ки дигарон,  
> 
> Бовар накунам умеди васлаш ба хаёл.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Каримов У. Адабиёти тоҷик дар асри XVI. Д. 1985.

Сарчашма
--------

* Бадрӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
|  |
| --- |
| Унсури холии Викидода |

«**Бадъу-л-амолӣ**» (ар. بدء الامالی‎) — қасидаи Сироҷуддин Алӣ ибни Усмон ал-Ӯшӣ-ал-Фарғонӣ (вафот 1179) роҷеъ ба асосҳои эътиқодоти дини ислом дар баёни ақидаи аҳли суннат ва ҷамоат. Он ба забони арабӣ ва бо қофияи «лом» аз 67 байт иборат буда, соли 1174 ба риштаи назм кашида шудааст. «Бадъу-л-амолӣ» ҳамчунин бо номҳои «Қасидату-л-амолӣ», «Қасидату яқулу-л-абд» ва «Ал-қасидату-л-ломия» машҳур аст. Қасида ба услуби бисёр сода, равон ва хеле мухтасар таълиф шуда, бо тавҳиди илоҳӣ оғоз ва бо охиратпарастӣ анҷом меёбад. Ба он шарҳи бисёре навишта шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* کشف الظنون عن اسامی الکتب و الفنون. ج.۱. بیروت، ۲۰۰۷

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Адабиёти Осиёи Миёна**, газетае буд, ки баъди ташкили Комитети ташкилии ин Итиҳоди Шӯрави ҳамчун органи бюрои ташкилии Осиёи Миёна-гии ин Итиҳоди Шӯрави аз 7 ноябри соли 1933 то сентябри соли 1934 дар Тошкент мебаромад. Ба ҳайати таҳририяи «Адабиёти Осиёи Миёна» М. Алексеев (муҳаррири масъул),С.Трегуб (ҷонишини муҳаррир), Ашӯров, Лоҳутӣ, Мачидӣ, Тукумбоев, Чориев, Семёнов, Круковский, Моначинков, ки намояндагони адабиёти рус, тоҷик, ӯзбек, кирғиз ва туркман буданд, дохил мешуданд. Дар сахифаҳои «Адабиёти Осиёи Миёна» тарҷумаи чандин асарҳои бадеии адибони тоҷик, хабару макола ва хулосаву материалҳои гуногун доир ба ин адабиёт ҷой гирифтаанд. Дар газета табрики Садриддин Айнӣ ба муносибати интишори «Адабиёти Осиёи Миёна» ва достони у «Октябри 16-сола» чоп гардидааст. Дар «Адабиёти Осиёи Миёна» оид ба Садриддин Айнӣ, А. Лохутӣ, Рабиӣ, Саидалӣ,Вализода, Муллодуст Қандзодаи ёгедӣ ва дигарҳо мақолахо чоп шудаанд. Газета рочеъ ба рафти Съезди I-уми нависандагони Тоҷикистон (10—15 май 1934) маълумот дода, қисми маърузаю нутқдои раисн фахрии Комитети ташкилии ин Тоҷикистон А. Лохутӣ, раиси Комитет Носиров, С. Айнӣ, Фитрат, Поль Низан (Франция), Обид Исматӣ, Ғанӣ Абдулло, Алихуш, Р. Налил, Юртаев, Мирзо Турсунзода Рабиӣ, Бектош, Расулӣ, Музаффара, Дайламӣ, Хаким Карим ва дигарҳо адибонро дастраси хонандагон намудааст.
**Ҳодӣ Баккуш** ( ар. الهادي البكوش‎ ‎ фр. Hédi Baccouche ; 15 январи 1930 , Ҳаммом Сусс  - 21 январи 2020) - сиёсатмадори Тунис, сарвазири Тунис аз 7 ноябри 1987 то 27 сентябри 1989 .

Фаъолияти сиёсӣ
---------------

Баккуш раҳбарии Ҳизби сотсиалисти Дустуровро бар дӯш дошт, то соли 1988 номи худро ба Иттиҳоди конститутсионии демократӣ иваз кард. Баккуш дар солҳои 1950 дар Фаронса таҳсил кардааст. Дар баробари ин дар иттифоқи донишҷӯён фаъолияти сиёсии худро давом медод. Дар як вақт, ӯ дар Фаронса боздошт шуд, ки аз ҷониби Ҳабиб Бурқиба, ки шахсан ӯро пас аз озод шудан истиқбол кард. Дар солҳои 60-ум губернатор ва котиби комитети координатсионии Бизерта таъин карда шуд. Баъд вай пай дар пай губернатори Сфакс ва Габес мешавад. Вай инчунин аз соли 1960 то 1964 шаҳрдори Ҳаммом Сусс буд.

7 ноябри соли 1987 вай ба ҷои Зайналобуддин бин Алӣ, ки навакак президент Ҳабиб Бурқибаро аз вазифаи сарвазир ва котиби генералии Ҳизби сотсиалисти Дустуров барканор карда буд. 27 сентябри соли 1989 ба ҷои вай Ҳамид Қаруӣ таъин шуд.

Бакушро президент Зайналобуддин бин Алӣ ба ҳайси узви Палатаи Шӯро ҳангоми таъсиси он дар соли 2005 таъин мекунад. Вай инчунин то замони пароканда шудани ин ҳизб дар 20 январи соли 2011 дар ҷараёни инқилоби Тунис узви Кумитаи марказии Ассотсиатсияи конститутсионии ҳоким буд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (хорв.) — 2009.
2. ↑  Munzinger Personen (нем.)
3. ↑  Décès de l’ancien premier ministre Hédi Baccouche
4. ↑  Décès de l'ancien Premier ministre Hédi Baccouche
5. ↑  حركة تحيا تونس تنعى الفقيد الهادي البكوش وتقدم تعازيها للعائلة الدستورية
6. ↑  Décès de l’’ex-Premier ministre, Hédi Baccouche
7. ↑  Profile of Hédi Baccouche
8. ↑  *who, M.W.* Who'S Who in the World: 199l-1992. — Marquis Who's Who, 1990. — ISBN 9780837911106.
9. ↑  *Nohlen, Dieter; Krennerich, Michael; Thibaut, Bernhard.* Elections in Africa: a data handbook. — Oxford University Press, 1999. — С. 921. — ISBN 978-0-19-829645-4.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода | 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 148718182
* EGAXA: vtls001624216
* GND: 1203218680
* ISNI: 0000 0001 2210 9961
* J9U: 987007309698405171
* LCCN: n2007228513
* SUDOC: 193564734, 228895596
* VIAF: 51153718
* WorldCat VIAF: 51153718

 |

 |

| ⚙️ Сарвазирони Тунис |
| --- |
|  | 
* Ҳабиб Бурқиба
* Боҳӣ Адғам
* Ҳодӣ Нуира
* Муҳаммад Мзалӣ
* Рашид Сафар
* Зайналобуддин бин Алӣ
* Ҳодӣ Баккуш
* Ҳамид Қаруӣ
* Муҳаммад Ғаннушӣ
* Қоид Сибсӣ
* Ҳамодӣ Ҷаболӣ
* Алӣ Ариз
* Маҳдӣ Ҷамаа
* Ҳабиб Эссид
* Юсуф Шаҳид
* Илёс Фахфох
* Ҳишам Машишӣ
* Наҷло Будин

 |  |
**Ҳифзи қонуният** – фаъолияти субъектони ҳуқуқ оид ба истифодаи
низоми чораҳои заруру фаврӣ бо мақсади ошкор сохтан ва пешгирй
намудани ҳама гуна вайронкунии Ҳуқуқ ва қонун дар ҷараёни
Ҳуқуқэҷодкунӣ, амалисозӣ ва Ҳуқуқтатбиқсозӣ, истифодан воснтаҳои дигари дар қонун пешбинишудаи ҳифзнамой, барқарор намудани
ҳуқуқ ва тартиботи ҳуқуқӣ, ба ҷавобгарӣ ҷалб намудани ашхоси дар поймол гардидани нишондодҳои ҳуқуқӣ гунаҳкор. Мақсади ҳифзи қонуният
пешгирӣ сохтани вайронку нии талаботи ҳуқуқ, ба ҷавобгарӣ ҷалб намудани шахсони гунаҳкор, барқарор намудани ҳуқуқҳои поймолшуда, дигар ишондодҳои ҳуқуқӣ ва умуман таъмини низоми тартиботи ҳуқуқӣ аст. Ҳифзи қонуният вазифаи аввалиндараҷаи мақомоти ҳифзи ҳуқуқ мебошад.

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 509
Агуштпона
Агуштпона
**Агуштпона́**, **ангуштвона́**, **ангуштбона́** — афзорест, ки ҳангоми дарздӯзӣ ба сари ангушт мепӯшонанд.

Таърих
------

Агуштпонаро дар садаи XVII заргари амстердамӣ Николай Бентонен ихтироъ кардааст (мувофиқи ривояте заргаре агуштпонаро барои озор наёфтани ангуштони маҳбубаашон, ки гулдӯз буд, сохтааст). Дар байни халқҳои Осиёи Миёна анъана шудааст, ки дар бисоти духтар (арӯс) ҳатман ангуштпона мегузоранд. Инчунин ба хайёте, ки сару либоси арӯсро медӯзад, ангуштпона туҳфа мекунанд. Агуштпонаро аввалҳо аз тило месохтанд. Ҳоло аз филизоти арзонбаҳо месозанд.

Сохт
----

Агуштпона махрутшакл буда, барои налағжидани сӯзан сатҳи берунааш чуқурак дорад. Агуштпонаро, одатан, ба ангушти миёна мепӯшанд ва ҳангоми дӯхтани кӯрпа, тоқӣ, либос ва матоъи дурушт истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Агуштпона // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои [[Гурӯҳ:{{{тип издания множественный}}} ба {{{забон}}}]]]]

**«Адаб»** — маҷаллаи илмию маърифатӣ ва таълимию методии Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ки бо мақсади амалӣ намудани Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатӣ» (22-юми июли 1989 қабул шуда буд) ва кумак расондан ба омӯзгорони забон ва адабиёти тоҷикӣ 73 шумора (аз моҳи июли 1991 то феврали 2006) чоп шуд.

Вазифаи сардабирии «адаб»-ро Ш. Исломов (1991 — 95) ва Ш. Шокирзода (1995—2006) ба уҳда доштанд. Дар саҳифаҳои «адаб» нигоштаҳои донишмандон, адибон, омӯзгорони Тоҷикистон ва хориҷи кишвар оид ба адабиёт, таърих, фалсафа, ахлоқ, динҳо, омӯзишу парвариш, омӯзиши алифбои ниёгон, забонҳои хориҷӣ, инчунин асарҳои донишмандону адибони гузаштаву муосири тоҷик ва ҷаҳон ба табъ расиданд. Яке аз самтҳои асосии кори «адаб» инъикоси шеваи таълиму тадрис дар кӯдакистон, мактабҳои миёнаву олӣ буд. Сарлавҳаи фаслҳои асосии «адаб» «Пешинаи тоҷикон ва қавми тоҷик», «Пажӯҳиш», «Аз Рӯдакӣ то имрӯз», «Қонуни забон», «Роҳнамои хирад», «Минбари омӯзгор», «Дурнамои мактаби миллӣ», «Шеваи омӯзиш» ва ғайра буданд. Солҳои 1997 — 99 маҷалла замимаеро бо номи «Ганҷи адаб» бо ҳуруфи арабиасоси форсии тоҷикӣ нашр намуд. Ба ифтихори ҳазораи «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ (1994), 120-солагии Иқбол (1997), 1100-солагии давлатдории Сомониён (1999), 960- солагии Умари Хайём (2000), 1000-солагии Носири Хусрав (2003), 80-солагии шаҳри Душанбе (2004), соли тамаддуни ориёӣ (2006) ва ғайра шумораҳои махсуси «адаб» ба табъ расиданд. Бо мақсади васеътар намудани доираи фаъолияти нашрия, бо қарори ҳайати мушовараи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон (12. 1. 2006, № 1/1) номи маҷалла ба «Маорифи Тоҷикистон» табдил ёфт. Маҷаллаи «адаб» соли 2001 ба гирифтани Дипломи Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон мушарраф гардид.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Адаб // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ҳистрио́н** (аз лот. histrio — ҳунарпеша, бозигар) — ҳунарпешагоне дар Руми Қадим, ки аксарияташон аз ғуломон ё ғуломони озодшуда буданд.

Инҳо дастаҳо таъсис медоданд ва саркардаҳошон аз миёни худашон интихоб мешуд. Дар ҷашнҳои солонаи расмӣ, ҳангоми бозиҳои пуршукӯҳи нусрат, ё маросимҳои дафн ва ё дар интихоботи мақомоти рутбаҳои баланд ва ғ. ҳунарнамоӣ мекарданд. Дар ибтидо бе ниқоб нақш мебозиданд (ниқоб бо таъсири театри Юнон дар асри 1 то м. маъмул гашт). Барои намоишҳои саҳнавиашон бинои доимӣ надоштанд. Ба ҳистрион, маъмулан, одамони табақаи поёни ҷамъият ва ғуломон, ки ҳеч ҳуқуқи шаҳрвандӣ надоштанд ва онҳоро ҷисман ҷазо додан мумкин буд, ҷалб карда мешуданд. Танҳо баъзе ҳистрионҳои шуҳратманд сазовори эҳтиром буданд.

Ҳунарпешагони кӯчагии асрҳои 9–13, онҳо ҳамзамон ҳамчун ровиёни достонҳо, навозанда, раққос, хонанда, ромгари ҳайвонот ва ғ. саҳнаороӣ мекарданд. Ҳистрионҳо иттиҳоди «бародарӣ»-е доштанд, ки бар пояи он мудом маҳфилҳои ҳунармандони ғайрикасбии саҳна таъсис меёфт. Ҳунари ҳистрион навъҳои гуногун дошта, дар ҳунарнамоиҳои сирк, эҷодиёти гӯяндагону шоирон ва ғ. рушд меёфт.

Бо мурури замон ҳистрионҳоро дар Фаронса жонглёр, Олмон шпилман, Лаҳистон франт, Итолиё мим, Испания хугляр, Русия скоморох (масхарабоз ё худ ширинкор) меномиданд. Охири асри 13 ҳистрион аз таъқиби диндорон ва табақаи аъёну ашроф ба кори плеатрҳои ҳаваскори шаҳр гузаштанд. Ин қабил ҳунарпешагон дар байни мардуми тоҷик бо номҳои шуъбадабоз, масхарабоз, ширинкор ва амсоли инҳо маъруф буданд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гистрион // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д. 1988;
* Дживилегов А. Бояджиев Г. История западноевропейскою театра. М. 1991;
* Новая российская энциклопедия. Т. IV(2). М. 2008.
**Ҳобилҷон Ҳайиталиевич Зикирзода**  (тав. 07.02.1981, д. Шоҳони н. Ҳисор) — файласуф, номзади илмҳои фалсафа (2009).

Зиндагинома
-----------

Ҳобилҷон Зикирзода солҳои 1998–2002 дар бакалаврият, 2002–2004 дар магистратураи факултети филологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ таҳсил намудааст. Солҳои 2001 то 2005 мутахассиси шуъбаи кор бо ҷавонон, 2005 мудири шуъбаи кор бо ҷавонон, солҳои 2005-2013 раиси Кумитаи иттифоқи касабаи донишҷӯён, 2013- 2014 мудири кафедраи фалсафа, 2014-2015 декани факултети география, 2016 мудири кафедраи фалсафа, 2016- 2018 декани факултети забонҳои романӣ-германӣ, 2018 -2021 ҳамчун мудири кафедраи фалсафаи фарҳанги Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ ва аз соли 2021 раиси Кумитаи иттифоқи касабаи устодону кормандони донишгоҳ фаъолият дорад. Бо қарори комиссияи Академияи илмҳои табиатшиносии Руссия бо унвони профессори академияи мазкур мушарраф гардидааст 249 (2016). Муаллифи 2 монография ва зиёда 30 мақолаи илмӣ-тадқиқотӣ ва дастурҳои методӣ аст, ки дар меҳвари онҳо ақидаҳои иҷтимоӣ-сиёсии Ибни Халдун баррасӣ шудаанд.

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Script error: The function "infobox" does not exist.**
Шаблон:Шиъа
**Абу ҷаъфар, Муҳамади ибни Алиа ҷавода Тақи** (Арабӣ:ابوجعفر، محمد بن علی الجواد التقی) нуҳумини имоми шиъӣон ки аз вай бо унвони **имоми Муҳамади тақии** ё **имоми ҷавод** ёд мекунанд. кунӣҳо «Абу ҷаъфар» ва лақаби ӯ «ҷавод» ва «Тақи» мебошад.

ваии фарзанди Алии ибни Муса Ризо ва Сабике буда ки дар 10 раҷаби соли 195 ҳиҷрӣ дар мадӣна ба дунёи омад.

Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа
-------------------------------------------


Тузйҳот
* ин Шаблон бар мабнои андеша шиъа мебошад.

* давраи имомати Али ибни абии толиб аз даргузашти паёмбари ислом оғоз шудааст.

* оғози имомат ҳар имоми мусодиф бо даргузашти имом пешин аст.
* давраи имомати ҳуҷҷат ибни ҳасан аз лаҳзаи даргузашти имоми пешини худ оғоз шуда аст ва чун ба ақидаи шиъӣони давоздаҳ имомии вай зинда аст ва аз назари ҳо пинҳон мебошад , лизои имомати ҳуҷҷати буни ҳасан то замони зуҳӯри вай ва пайрави он то рӯзи қиёмат идома дорад.

██ (۱) Али Мӯртазо 632 то 661 (29 сол)
██ (۲) Ҳасани Муҷтабо 661 то670 (9 сол)
██ (۳) Ҳусайни шаҳид 670 то 680 (10 сол)
██ (۴) Али Саҷҷод 680 то 712 (32 сол)
██ (۵) Муҳаммад Боқир 712то 732 (20 сол)
██ (۶)Ҷаъфари Содиқ 732 то 765 (33 сол)
██ (۷) Мусои Козим 765то 799 (34 сол)
██ (۸) Алии Ризо 799 то 817 (18 сол)
██ (۹) Муҳаммади Тақи 817 то 835 (18 сол)
██ (۱۰) Али Нақи 835 то 868 (33 сол)
██ (۱۱) Ҳасан Аскарӣ 867 то 874 (7 сол) 
██ (۱۲) Муҳаммад Ал-Маҳди аз 874то замон ҳол (токунун 1140 сол)
**Сопрано** (ит. sopra – боло, берун аз ҳудуд) — 1) овози регистри баландтарини сурудхонии занона. Диапазони сопрано октаваи I ва II, ҳамчунин, як қисми овозҳои октаваи III -ро фаро мегирад. 
Дар таҷрибаи мусиқӣ 3 навъи асосии сопраноро аз ҳамдигар фарқ мекунанд: драмавӣ, лирикӣ ва колоратурӣ. Дар сопранои драмавӣ хислати зичӣ, тембри якхела, баробар садобарорӣ дар ҳама диапазон ҳис карда мешавад; барои чунин овоз партияи Лиза дар операи «Пиковая дама»-и П. Чайковский, Аида дар операи ҳамноми Ҷ. Верди ва ғ. навишта шудаанд. Ба сопранои лирикӣ тембри мулоим хос дорад. сопранои колоратурӣ-овози озодест, ки дар регистри баланд (нотаҳои фа ва баъзан сол-и октаваи III) суруда мешавад. Ҳамчунин, навъҳои омехтаи ин овоз – сопранои лирикӣ – драмавӣ ва лирикӣ – колоратурӣ низ мавҷуд аст.

2) Аз ҳама овози баландтарини бачагона (дисконтистҳо) ва духтарон дар диапазони до-и октаваи I-ля-и октаваи II. 

3) Баландтарин партияи овоз дар хор. 4) Навъҳои ҳархелаи баъзе созҳои му-сиқӣ бо регистри баланд (мас. трубаи сопрановӣ, саксофон ва ғ).

Овозхонони сопранои лирикӣ дар театри касбии тоҷик Раъно Ғолибова, Тӯҳфа Фозилова дар ҷумҳурӣ номбардоранд.

Нигаред
-------

* Овоз
* Овози сурудхонӣ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Итальянская
* Музыкальный Римана
* Britannica (онлайн)
* Treccani
* Universalis

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNE: XX556832
* GND: 4392005-6
* NKC: ph979187

 |

Эзоҳ
----

1. ↑   Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 367. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)
**Алавӣ Муҳаммадносир** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форс-тоҷик (асри 12).

Ашъор
-----

Дар «Лубоб-ул-албоб»-и Муҳаммад Авфии Бухороӣ аз ӯ бо унвони акмалушшуаро ёд шудааст. Дар дарбори Баҳромшоҳи Ғазнавӣ (ҳукмронӣ 1117 – 1152) хидмат мекард. Ба қавли Муҳаммад Авфӣ Алавия ашъорашро тадвин накарда буд. Аз Алавия инчунин шоири мутасаввиф Саноӣ дар маснавии «Корномаи Балх» ёд кардааст. Аз намунаҳои боқимондаи ашъораш бармеояд, ки Алавия дар истифода аз санъатҳои тарсеъ, таҷнис, муроотунназир ва ғайра моҳир будааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Муҳаммад Авфӣ, Лубоб-ул-албоб, Т. 1335, ҳ. ш.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Соната** — (ит.sonare-дар ягон соз навохтан) — жанри мусиқии камеравӣ. Ба фаҳмиши ҳозира (аз миёнаи а.XVIII), асарест барои 1 ё 2 сози мусиқӣ, ки дар шакли Сонатаи силсилавӣ (одатан аз 4-3, камтар 2 қисма) навишта мешавад. Сонатаи якқисма низ ба назар месарад, ки танҳо қисми асосии силсила-сонатаи allegro-ро маҳфӯз медорад.

Таърих
------

Дар аввал (а.-ҳои XVI-XVII) Соната асари созӣ номида мешуд, дар фарқият аз кантата–асари вокалӣ. Сонатаи классикии силсилавӣ дар эҷодиёти Мотсарт ва Ҳайдн (нимаи 3-юми а XVIII) эҷод шудаанд ва дар эҷодиёти Бетховен ривоҷ ёфт (чоряки 1-ми а XIX). Дар миёнаи а. XIX навъи нави коркарди Сонатаи якқисма ба вуҷуд омад. 
Дар охири а. XVIII дар жанри сонатавӣ, Сонатаи фортепианӣ афзалият пайдо кард, пасон Соната барои скрипка ва фортепиано, барои виолончел ва фортепиано ва ҳ.к. ба вуҷуд омаданд. Сонатаҳои фортепиании Ҳайдн, Мотсарт, Бетховен (32 Соната), Шуберт, Шуман, Шопен, Лист, Скрябин, Прокофйев, Сонатаҳо барои скрипка ва фортепианои Мотсарт, Бетховен, Брамс, Григ, Прокофев, Сонатаҳо барои виолончел ва фортепианои Бетховен, Шопен, Рахманинов, Шостакович маъмулу машҳуранд. Композиторони тоҷик низ дар ин жанр асарҳои зиёде барои созҳои гуногун эҷод намудаанд, ки Соната барои фортепиано (1966) ва Соната барои скрипка ва фортепианои Ф.Баҳор (1969), Соната барои фортепианои Ю.Мамедов (1971), Соната барои скрипка ва фортепианои Ш.Ашуров, Соната барои виолончел ва фортепианои З. Нишонов (1975), Соната барои скрипка ва фортепианои Т. Сатторов (1980) ва Соната барои виолончел ва фортепианои А.Одинаев (1975) аз ҷумлаи онҳоянд. Инчунин композиторон Р.Баротов, А.Ёдгоров, Ю.Пиговат, Ш.Пӯлодӣ, М.Светаев ва А.Тошматов дар ин жанр асар офаридаанд.

Нигаред
-------

* Сонатина

Эзоҳ
----

1. ↑    Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.364. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Австрийская музыкальная
* Большая датская
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Брокгауза и Ефрона
* Итальянская
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Музыкальный Римана
* В. Даля
* Britannica (онлайн)
* Treccani
* Universalis
* Гранат

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX536895
* BNF: 123243512
* GND: 4131190-5
* J9U: 987007556074605171
* LCCN: sh85124818
* NKC: ph321712

 |

 |
**Муҳаммадрафи Кароматулло** (14 январи 1986, Душанбе) — овозхон ва оҳангсози тоҷик. Ҳунарманди шоистаи Тоҷикистон (2021).

Зиндагинома
-----------

Муҳаммадрафи Кароматулло 14 январи соли 1986 дар оилаи овозхони номдори тоҷик Кароматуллои Қурбон ба дунё омадааст. Шӯҳрати Муҳаммадрафи Кароматулло аз солҳои 2006 дар байни мардуми суруддӯст баланд шудааст. Ҳунарнамоиҳои Муҳаммадрафи Кароматулло дар телевизиону радиоҳои ватанӣ бисёр намоён шуд ва мардум сурудҳои ин ҳунармандро бо ишқу муҳаббат гӯш мекунанд. Ҳоло Муҳаммадрафи роҳбари бадеии ансамбли эстрадии «Ориё»-и Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва хоҳараш Нозияи Кароматуллоҳ узви ин ансамбл мебошанд.

Муҳаммадрафии Кароматулло аз соли 2006 инҷониб бо муҳандиси садо Олим Ширинов («JC Records Studio») ҳамкорӣ дорад, ки беш аз 100 таронаи ӯро сабт кардааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 23 июл 2021 №213, Муҳаммадрафи Кароматулло бо унвони фаҳрии «Ҳунарманди шоистаи Тоҷикистон» сарфароз шудаст..

Пайвандҳо
---------

* Муҳаммадрофеъ: Дуэти ману Юлдуз Усмонова аз дигарон фарқ дорад
* 
* Ба истиқболи 55-солагии сарояндаи нотакрор Кароматулло Қурбонов
* Хайрбод. Гузориш аз маҳалли қатли Кароматуллоҳи Қурбон баъди 25 сол.

Эзоҳ
----

1. ↑  Зодрӯзи ҳунёгари нотакрор(тоҷ.). *tajikistantimes.com* (29 ноябри 2018). 29 ноябри 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 30 ноябри 2018.
2. ↑  «JC Records Studio» ISNI ID
3. ↑  Писари Кароматулло Қурбонов Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон шуд(рус.). *sputniknews.ru* (18 августи 2021). 18 августи 2021 санҷида шуд.
**Муҳаммадҷон Мадалиевич Масаидов** (1901, Хуҷанд — 20 октябри 1938) — рӯшанфикри тоҷик, арбоби давлатӣ, собиқадори маориф ва фарҳанги Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Муҳаммадҷон Масаидов дар соли 1901 дар хонаводаи тоҷик ба дунё омадааст. Фориғуттаҳсили мадрасаи сесолаи русӣ-бумии Хуҷанд (1917). Аз соли 1919 узви ҲК буд.

Корнома
-------

Муҳаммадҷон Масаидов кори худро дар сол 1917 ба унвони нигаҳбон дар Хуҷанд оғоз кард. Дар соли 1922—1926 ба унвони котиби Угоркоми комсомол, Угоркоми ҳизб дар Хуҷанд, дар 1926—1928 котиби иҷроияи кумитаи минтақаии ҳизб дар Сурхондарёи ҶШС Узбакистон, муовини раиси шуъбаи сиёсии бригадаи узбакистонии Артиши Сурх дар Самарқанд, 1929—1930 комиссари халқии маорифи ҶШС Тоҷикистон, 1930 котиби масъули кумитаи минтақии ҳизбии Кӯлоб, 1931 раиси Шӯрои олии иқтисоди миллии ҶШС Тоҷикистон ва дар солҳои 1931—1934 донишҷӯи Промакадемияи Маскав, 1934—1936 комиссари қалқии саноати маҳаллии ҶШС Тоҷикистон 1936—1937 комиссари халқии саноати сабуки ҶШС Тоҷикистон буд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Сталинские расстрельные списки по Таджикской ССР.(рус.). *pomnirod.ru*.  Мое Семейное Древо. 21 июни 2022 санҷида шуд.
2. 1 2  МАСАИДОВ Мухамеджан Мадалиевич. *centrasia.org*.  ЦентрАзия. 22 июли 2022 санҷида шуд.
**Сомӣ Юсуф** (озарбойҷонӣ: Sami Yusuf, форсӣ: سامی یوسف‎; тав. 21 июли 1980, Теҳрон) — сарояндаи британӣ, композитор, инструменталист, дипломат.

Зиндагинома
-----------

Сомӣ Юсуф соли 1980 дар Теҳрон дар оилаи озарбойҷониёни эронӣ таваллуд шудааст. Дар синни 3 солагӣ ӯ ҳамроҳи волидонаш ба Британия кӯч баст ва то ҳол дар он ҷо зиндагӣ мекунад. Аз айёми кӯдакӣ бо лавозимотҳои гуногун мусиқӣ менавохт ва дар Академияи Шоҳии Мусиқинавозон таҳсил мекард. Дар интервюи рӯзноманигорони Озорбайҷон соли 2009 гуфта буд, ки падару модараш озорбайҷонӣ, вале бобо ва бибиаш аз Эрон буданд.

Нахустин албоми худро бо номи *Al-Mu’allim* соли 2003 бароварда буд, ки баъди он соҳиби бисёр мухлис аз ҳар кунҷи дунё гашт. Дуввумин албоми ӯ *Мy Ummah* соли 2005 баромада буд. Нахустин ду албоми ӯ бо шумораи 1,5 млн нусха фурӯхта шуда, дар хит-парадҳои давлатҳои араб ва Туркия ҷойҳои болотаринро гирифтанд. Суруди маъруфи ӯ «Ҳасби Рабби» аз ҳама суруди бо теъдоди зиёди бафурӯшбаромада аст, ки онро дар телефонҳои мобилӣ, мошинҳо, қаҳвахонаҳо ҳаррӯза аз Қоҳира то Димишқ метавон шунид.

Дискография
-----------

* Al-Mu’allim — июли 2003
* My Ummah — сентябри 2005
* Without You — январи 2009
* Wherever You Are — ноябри 2010
* Salaam — декабри 2012
* The Centre — сентябри 2014
* Songs of the Way — январи 2015
* Barakah — феврали 2016

Эзоҳ
----

1. ↑  Muslim superstar

Пайвандҳо
---------

* Торномаи Сами Юсуф / Sami Yusuf Official
* Интервюи Сами Юсуф ба маҷаллаи therevival.co.uk Бойгонӣ шудааст 18 феврали 2012  сол.
**Муҳаммад Салим Басиндва** ( ар. محمد سالم باسندوة‎ 4 апрели 1935 таваллуд шудааст) — сиёсатмадори яманӣ аст, ки аз 10 декабри 2011 то 24 сентябри 2014 сарвазири Яман буд.

Зиндагинома
-----------

Дар Адан таваллуд шудааст, Басиндва аз соли 1993 то 1994 вазири корҳои хориҷӣ буд.  Вай узви ҳизби ҳокими Яман буд, аммо дар авоили солҳои 2000-ум истеъфо дод, то ба мухолифини президент Алӣ Абдуллоҳ Солеҳ ҳамчун як шахси мустақил пайваст. 

Моҳи ноябри соли 2011, пас аз чанд моҳи нооромиҳо дар Яман, Басиндва аз ҷониби мухолифони яманӣ ба раҳбарии нахустин ҳукумат пас аз барканории президент Солеҳ пешбарӣ шуд.  27 ноябри соли 2011 ӯро муовини президент Абд Раббо Мансур Ҳодӣ сарвазир таъин кард. Ӯ ва аъзои кобинаи вазирон 10 декабри соли 2011 савганд ёд карданд 

31 августи соли 2013, Басиндва аз як сӯиқасд, вақте ки афроди мусаллаҳ ба сӯи корвони ӯ оташ кушоданд, ба тангӣ раҳоӣ ёфт.
21 сентябри соли 2014 Басиндва дар ҳамон рӯзе, ки шӯришиёни Ҳусӣ шаҳри Санъо, пойтахти Яманро ишғол карданд, аз мақоми сарвазир истеъфо дод.   24 сентябри 2014 Абдуллоҳ Муҳсин Аква ба иҷрои вазифаи сарвазир шуруъ кард.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑  Foreign ministers S-Z. *Rulers*. 18 сентябри 2012 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 14 июли 2017.
3. ↑  Yemeni opposition names a former member of Saleh's party as candidate to government, *Al Arabiya* (26 November 2011). Бойгонӣ шудааст 1 январи 2012  сол. Проверено 18 сентябри 2012.
4. ↑  Yemen opposition names candidate to government, *Emirates 24/7* (26 November 2011). Бойгонӣ шудааст 4 марти 2016  сол. Проверено 18 сентябри 2012.
5. ↑  December 2011. *Rulers*. 14 апрели 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 3 июни 2013.
6. ↑  Yemen PM quits amid rebel clashes. *BBC News* (21 September 2014). 21 сентябри 2014 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 сентябри 2014.
7. ↑  Houthis dictate state spending after seizing Sanaa. *Al Arabia* (3 October 2014). 3 октябри 2014 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 6 октябри 2014.
8. ↑  Archived copy. 8 Декабри 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 20 Декабри 2016.
**Муҳаммадҷон Мирзошоев** — нависанда, тарҷумон, рӯзноманигор, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1996)

Зиндагинома
-----------

**Муҳаммадҷон Мирзошоев** 21 феврали соли 1948 дар деҳаи Кӯли ҷамоати деҳоти Лангари Шоҳи ноҳияи Тоҷикобод (собиқ Қалъаи Лаби Об)-и вилояти Ғарм (Рашти ҳозира) ба ҷаҳон омадааст. Дар мактаби ибтидоии зодгоҳаш таҳсил карда, сипас мактаби миёнаи №1 ба номи Абдураҳмони Ҷомии шаҳраки Тоҷикободро хатм кардааст. Солҳои 1964-1966 даҳмарда будааст. Баъди хатми мактаби миёна, солҳои 1967-1969, дар Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии маданӣ-маърифатии ноҳияи Ленин таҳсил кардааст. Солҳои 1969-1977 дар Китобхонаи илмии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба сифати китобдор, ҳамзамон, дар рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» ба сифати мусаҳҳеҳ кор кардааст. Яке аз аввалин офаридаҳои илмӣ-оммавии ӯ очерки «Лутфулло Бузургзода» мебошад, ки қисман дар рӯзномаи «Қаротегини Советӣ» (1970) чоп шудааст. Соли 1970 «Раҳнамои хонанда» ном дастуре таълиф намудааст, ки ба масъалаи эҳтирому истифодаи босамари китоб бахшида шудааст. Чанд очерки ӯ ба тасвири кору пайкор ва рӯзгори муҳоҷирони водии Вахш, ҳифзи табиати зебову гуворои Тоҷикистон бахшида шудаанд. Солҳои 1971-1977 донишҷӯи факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ва узви Шӯрои илмии факултаи номбурда, солҳои 1985-1991 ҷонишини муҳаррири рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон», солҳои 1986-1990 узви Шӯрои этика ва ҳуқуқи Иттифоқи журналистони Иттиҳоди Шӯравӣ будааст. Солҳои 1989-1991 аввал дар Мактаби олии ҳизбӣ, сипас Институти сиёсатшиносии шаҳри Тошканд таҳсил кардааст. Аз соли 1991 то ҳол сармуҳаррири ҳафтаномаи «Наврӯзи Ватан» мебошад. Аз соли 1996 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

Эҷодиёт
-------

Як силсила мақолаву очерки ӯ ба тасвири ҳаёт ва фаъолияти олимони тоҷик Бобоҷон Ғафуров, Аҳрор Мухторов, Баҳодур Искандаров, Мансур Бобохонов, Темур Муҳиддинов ва диг. бахшида шудааст, ки дар рӯзнома ва маҷаллаҳои гуногуни ҷумҳурӣ ба табъ расидаанд. Китобҳои ӯ «Баҳодури Бағалак» (1984, ба забони русӣ), «Лолаҳои аз хун дамида» (1987), «Дилпора» (1989), «Аз санг нола хезад» (1992), «Фарзонамард» (1998), «Зинаҳои қуллаҳо» (2001), «Сипаҳсолори кошифони асрори ниҳон» (2004), «Манзар-о-о-о, Манзар!» (2004) ва ғ. аз офаридаҳои ӯстанд. Намунаҳои эҷодаш ба забонҳои русӣ ва ӯзбекӣ тарҷума ва чоп шудаанд. Бархе аз очеркҳои проблемавии В. Распутин (Русия), А.Шугай (Украина), Э. Генри (Олмон)-ро тарҷума ва чоп кардааст.

Ҷоизаҳо
-------

* Корманди шоистаи фарҳанги Тоҷикистон;
* Ҷоизаи ба номи Абулқосим Лоҳутӣ.

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 131-132 ISBN 978-99947-2-379-9
**Муҳаммадшариф Ҳимматзода** (*Муҳаммадшариф Ҳимматов*; 6 июли 1951, Тавилдара, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 17 марти 2010, Душанбе, Тоҷикистон) — сиёсатмадор, яке аз муассисон ва нахустин раиси Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон. Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2000—2009).

Зиндагинома
-----------

Ҳимматзода Муҳаммадшариф 6 июли соли 1951 дар деҳаи Ғундараи ноҳияи Тавилдара таваллуд шудааст. Соли 1966 мактаби миёнаро хатм намуда, муддате дар назди олимони сарфу наҳв, таъриху фалсафаи исломӣ машғули дарс шудааст. Улуми исломиро ба пуррагӣ хатм намудааст. Ҳамзамон дар муассисаҳои гуногуни хоҷагии халқи ноҳияи Кофарниҳон бо меҳнати фоиданоки ҷамъиятӣ машғул будааст. Аз соли 1990 то соли 1999 масъулияти раисии ҲНИТ-ро бар уҳда дошт.

Фаъолият
--------

Соли 1992 бар асари ҷанги шаҳрвандӣ иҷборан ба Ҷумҳурии Исломии Покистон муҳоҷират карда, дар сохторҳои раҳбарикунандаи Ҳаракати НИТ ва ИНОТ фаъолияти сиёсӣ кардааст. Ҳамчунин аз соли 1993 то соли 1997 донишҷӯи Донишгоҳи Байналмиллалии Покистон буда, онро соли 1997 бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм намудааст. Аз соли 1994 то соли 1997 иштирокчии фаъоли музокироти сулҳи байни тоҷикон буд. Аз моҳи июли соли 1997 то моҳи октябри соли 1998 узви зеркомиссияи сиёсии Комиссияи Оштии Миллӣ ва аз моҳи октябри соли 1998 то 1 апрели соли 2000 раиси зеркомиссияи ҳуқуқии КОМ-ро бар уҳда дошт.

Аз 19 январи соли 2000 то 20 марти соли 2000 сафир оид ба супоришҳои махсуси вазорати корҳои хориҷаи Ҷумҳурии Тоҷикистон шуда кор кардааст. Аз 27 феврали соли 2000 вакили Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, узви Кумитаи оид ба корҳои байналхалқӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ва иттилоот мебошад.

Муҳаммадшариф Ҳимматзода ҳамчун олими файласуф дар доираи уламо ва фузалои ҷаҳони ислом маълуму маъруф аст. Ба чандин кишварҳои дунё сафарҳо доштааст. Дар даҳҳо симпозиуму конферонсҳои байналмилалӣ ширкат варзида барои мавзӯи ислом ва сиёсат гузоришу суханрониҳои пурмазмун доштааст. Муаллифи даҳҳо рисолаҳои илмӣ-оммавӣ мебошад.

Осор
----

Муҳаммадшариф Ҳимматзода муаллифи китобҳои «Дар ҷустуҷӯи ҳақиқат», «Зиндагӣ ва осори Абуҳанифа», «Ақидаи Имом Абуҳанифа», «Дидгоҳ ва масоил», «Таассуби мазҳабӣ-амали номақбул» мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

Муҳаммадшариф Ҳимматзода бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои хидматҳои шоистааш дар роҳи истиқрори сулҳи тоҷикон бо ордени «Дӯстӣ» сарфароз гардонида шудааст.

Марг
----

Муҳаммадшариф Ҳимматзода 17 марти соли 2010 бар асари бемории тӯлонӣ аз олам даргузашт.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Даргузашти Муҳаммадшариф Ҳимматзода.  Радиои Озодӣ. 6 июли 2017 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* САЙИД АБДУЛЛОҲ НУРӢ, МУҲАММАДШАРИФ ҲИММАТЗОДА ВА ИСТИҚЛОЛИ ТОҶИКИСТОН.  ruzgor.tj. 6 июли 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 27 сентябри 2021.

Сарчашма
--------

* Сайид Абдуллоҳи Нурӣ: Оштинома Бойгонӣ шудааст 5 марти 2016  сол.
**Муҳаммадкарим** **Ламронӣ** (арб ар. محمد كريم العمراني‎ 1 майи соли 1919, Фес, Марокаш - 20 сентябри 2018, Касабланка, Марокаш ) - сиёсатмадори Марокаш, се маротиба сарвазири Марокаш дар охири асри XX.

Зиндагинома
-----------

Муҳаммадкарим Ламронӣ 1 майи соли 1919 дар шаҳри Фес таваллуд шудааст. Вай коллеҷро дар Фес хатм карда, соҳиби тахассуси иқтисодчӣ шудааст. Аз соли 1941 ба масъалахои хочагии кишлок, савдо ва саноат машгул буд. Пас аз ба даст овардани истиқлолияти кишвар дар соли 1956, ӯ вазифаи котиби генералии Ассотсиатсияи истеҳсолкунандагони равғани зайтун дар шимоли Марокашро гирифт. Солхои 1960—67 раиси банки кредитии Марокаш, солҳои 1967—71 директори генералии Управленияи давлатии истихрочи чинсхои фосфатй буд. Моҳи июли соли 1971, пас аз кӯшиши табаддулоти ҳарбӣ, ӯ вазири молия ва директори генералии Идораи тадқиқот ва омӯзиши иштироки давлат дар саноати маъдан таъин карда шуд  .

Дар замони шоҳ Ҳасани II борҳо ба ҳайси сарвазири Марокаш таъин шуда кор кардааст. Вай бори аввал ба ин мақом моҳи августи соли 1971 таъин шуда буд  ва баъд аз якуним сол аз вазифа озод карда шуд. Дар охири соли 1983 бори дуюм курсии сарвазирро ишғол кард. Ӯро 30 сентябри соли 1986 дар мақоми сарвазир Азедин Лароқӣ иваз кард ва дертар 11 августи соли 1992 боз Ламронӣ иваз намуд. Бори охир Ламронӣ 25 майи соли 1994 аз мақоми сарвазири ҳукумат рафт  .

Ӯ дар синни 100-солагӣ 20 сентябри соли 2018 дар Касабланка даргузашт  .

Фактҳои ҷолиб
-------------

* Кӯҳнатарин сарвари ҳукумати Марокаш дар таърих. Ба ӯ рекорд аз рӯи дорандагони умри дарозтарин, дар байни ҳамаи раҳбарони собиқи Марокаш мебошад.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Ламрани, Мохаммед Карим. Ежегодник БСЭ, 1972.
2. ↑  Moroccoembassyin.org(пайванди дастнорас — *таърих*). 5 марти 2014 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 20 апрели 2013.
3. ↑  Mohamed Karim Lamrani, Former Moroccan Prime Minister, Dies at 99.

| ⚙️ Сарвазирони Марокаш |
| --- |
|  | 
* Муборак Бикоӣ (1955—1958)
* Аҳмад Билофриҷ (1958)
* Абдуллоҳ Иброҳим (1958—1960)
* Аҳмад Баҳнинӣ (1963—1965)
* Муҳаммад Бенҳима (1967—1969)
* Аҳмад Лароқӣ (1969—1971)
* Муҳаммадкарим Ламронӣ (1971—1972)
* Аҳмад Усмон (1972—1979)
* Маътӣ Буабид (1979—1983)
* Муҳаммадкарим Ламронӣ (1983—1986)
* Азедин Лароқӣ (1986—1992)
* Муҳаммадкарим Ламронӣ (1992—1994)
* Абдулатифи Филалӣ (1994—1998)
* Абдурраҳмон Юсуфӣ (1998—2002)
* Идрис Ҷету (2002—2007)
* Аббос Фассӣ (2007—2011)
* Абдулилоҳ бин Киран (2012—2017)
* Саъдиддин Усмонӣ (2017—2021)
* Азиз Оҳаннуш (2021— т.ҳ.)

 |  |
**Гузариши электронию ҷавфӣ**, **p-n-гузариш** — соҳаи расиши ду нимноқили навъи ноқилияташон гуногун.

Дар нимноқили навъи n ҳомили асосии барқа (заряд)-и озод электронҳо мебошанд ва зичии онҳо аз зичии ҷавфҳо бузургтар аст (nn˃˃ np). Дар нимноқили навъи p ҳомилони асосӣ ҷавф (сӯрох)-ҳо мебошанд (np˃˃ nn). Дар ҳолати ба ҳам расидани ду навъи нимноқил (ҳам n ва ҳам p) раванди диффузия ба вуҷуд меояд: ҷавфҳо аз соҳаи p ба соҳаи n, электронҳо аз соҳаи n ба соҳаи p мегузаранд. Дар натиҷа дар соҳаи n назди минтақаи расиш миқдори электронҳо кам шуда, қабати мусбат барқанок (заряднок), дар соҳаи p миқдори ҷавфҳо кам шуда, қабати манфӣ барқанок ба вуҷуд меояд. Яъне, байни сарҳадди нимноқилҳо фарқи потенсиалҳои расишӣ ҳосил мешавад. Ин фарқи потенсиалҳо дар ҳудуди расиш қабати тунуки бараш якчанд микрометрӣ (қабати мамнӯъ) — тақрибан 10-6 м ҳосил мекунанд.

Дар ин қабат майдони электрии дохилии шадидияташ Ek вусъат меёбад ва ба диффузияи ояндаи электронҳову ҷавфҳо монеъ мешавад. Хусусияти муҳимми гузариши электронию ҷавфӣ ноқилияти яктарафа доштан аст: агар ба ноқили р-навъ қутби мусбати манбаи берунӣ ва ба нимноқили n-навъ қутби манфии он васл карда шавад, майдони берунӣ майдони қабати мамнӯъ Ek-ро суст карда, амалан барҳам медиҳад. Дар натиҷа аз р-n-гузариш ҷараёни қуввааш зиёд ҷорӣ мешавад. Баръакс, дар мавриди ба нимноқили р-навъ пайваст кардани қутби манфӣ ва ба нимноқили n-навъ пайвастани қутби мусбати манбаи берунӣ шадидияти майдони берунӣ ба Ek ҳамсамт мешавад, аз р-n-гузариш амалан ҷараён ҷорӣ намегардад. Ин хусусияти гузариши электронию ҷавфӣ дар бисёр асбобҳои нимноқилӣ, хусусан диодҳо, транзисторҳо васеъ истифода мегардад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гузариши электронию ҷавфӣ / Ҳ. Саъдуллоев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая китайская
* Большая китайская
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4174949-2
* J9U: 987007531628405171
* LCCN: sh85119913

 |