recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
‘’’ **Мантиқии Розӣ** ‘’’ (форсӣ: منطقی رازی ‎) Абӯмуҳаммад Мансур бинни Алӣ машҳур ба Мантиқии Розӣ — шоири садаи чаҳоруми ҳиҷрӣ аз шоирони номдори Ироқи Аҷам ба ҳисоб меравад.

Зиндагинома
-----------

Абӯмуҳаммад Мансур бинни Алӣ Мантиқии Розӣ аз муосирони Соҳиб бинни Аббод. Вай дар шеъри дарӣ устод будааст ва шояд битвон ӯро қадимтарин шоири порсигӯи Ироқ донист. Вай зоҳиран дар байни солҳои 367 (ибтидои вазорати Соҳиб) ва 380 яъне соле, ки Бадеъуззамон Ҳамадонӣ ба хидмати Соҳиб пайваста буд фавт кардааст. Авфӣ гӯяд: «Соҳиби Аббод пайваста мутолиаи ашъори ӯ кардӣ ва дар он вақт, ки устод Бадеъуззамон Ҳамадонӣ ба хидмати ӯ пайваст дувоздаҳсола буд ва шеъри тозӣ сахт хуб мегуфт ва табъи файёз дошт.Чун ба хидмати Соҳиб даромад ӯро гуфт шеъре бигӯй! Гуфт имтиҳон фармой ва ин се байти Мантиқӣ бихонд ва гуфт инро ба тозӣ тарҷума кун, гуфт бифармой, ки ба кадом қофия, гуфт то, гуфт баҳр таъйин кун, гуфт: асраъ ё бадеъ фи албаҳр алсареҳ! 
Тарҷумаи Бадеъуззамон аз ин қитъаи Мантиқӣ аст:

Як мӯй бидуздидам аз ду зулфат,
Чун зулф зади эй санам башона.
Чунонаш ба сахти ҳаме кашидам,
Чун мур, ки гандум кашад ба хона,
Бо мӯй бахона шудам падар гуфт,
Мансур кадом аст аз ин дугона.

Намунаи осор
------------

Як лафз н-ояд аз дили ман в-аз даҳони ту,
Як муй н-ояд аз тани ман в-аз миёни ту.
Шояд бадан, ки ояд жуфти камони хуб,
З-ин хам гирифта пушти ману абрувони ту.
Шизу шабеҳ надидам, мушки сиёҳу қир,
Монанди рӯзгори ману зулфакони ту.
Моно ақиқ н-орад ҳаргиз кас аз Яман,
Ҳамранги ин сиришки ману ду лабони ту.
Маҳи гардун магар бемор гаштаст,
Бинолиду танаш бигрифт нуқсон.
Сипар кирдори симин буду акнун,
Баромад бар фалак чун нӯки чавгон.
Ту гуфти хинги соҳиб тохтан кард,
Фиканд ин наъли заррин дар биёбон.
Дирам гар жуди ӯ дониста буди,
Зи конаш н-омади берун ба паймон.
Б-адин маънӣ пушаймонаст динор,
Набини зард рӯяш чун пушаймон? (1,433)

Адабиёт
-------

• 1. Забебуллоҳ Сафо.- Таърихи адабиёт дар Эрон.-ҷ.1.-Теҳрон, 1389.- с.431-433
• 
•
**Апеллятсия** (аз лот. appellatio — муроҷиат) — дар ҳуқуқ шикоят, аризаи шикоят, муроҷиат ба афкори умум.

Яке аз намудҳои шикоят аз болои қарори ба қувваи қонун надаромадаи суд дар мурофиаи ҷиноятӣ ва гражданӣ. Суди болоӣ ба тариқи апеллятсия моҳияти қарори суди поёниро тафтиш карда, бори дуюм далелҳои исботкунандаи дар кор мавҷудбуда ва нав иловашударо санҷида, қарори судротасдиқ мекунад ё онро бекор намуда, қарори нав мебарорад. Апеллятсия аз кассатсия бо он фарқ мекунад, ки суди болоӣ ҳангоми кассатсия қарори нав бароварда наметавонад, балки корро барои аз нав дидан ба суди поёнӣ мефиристонад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Апеллятсия // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Маърупов Носирҷон Котибович** (зодаи деҳаи Варзики ноҳияи Чусти ҶШС Ӯзбекистон) — физикдон, номзади илмҳои физика-математика (1971).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1959–1964 донишҷӯи факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1964–1966 афсари Артиши Шӯравӣ, 1966–1969 аспирант, 1970–1979 ассистент ва муаллими калони кафедраи физикаи умумии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Оид ба масъалаҳои физикӣ дар асарҳои Ибни Сино ва Берунӣ корҳои илмӣ бурдааст. Муаллифи якчанд мақолаҳои илмӣ аст. Соли 1974 шунавандаи факултети такмили ихтисоси назди Донишгоҳи давлатии ш. Москва буд. Бо раҳматномаҳои донишкадаи омӯзгорӣ сарфароз шудааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Аорсҳо** (юн.-қад. Aorsoi) — иттифоқи қабилаҳои сармат.

Дар бораи Аорсҳо Страбон, Птоломей, Плиний, Тасит маълумот додаанд.

Таърих
======

Дар солномаҳои хитойӣ чун янсай маълуманд. Аввал дар шимолӣ Баҳри Арал ё Хазар маскан доштаанд. Ибтидои садаи II то м. дар биёбони соҳили шимолӣ Баҳри Хазар ва дарёи Дон, дар ҷануб то Кавказ паҳн шуданд. Аорсҳо чорводорони бодиянишин ва ҷанговар буда, дар тиҷорати байни халққҳои Моварои Кавказ, давлати Босфор ва Осиёи Марказӣ, дар ҷангҳои дохилии Босфор иштироки фаъол доштанд. Аорсҳо садаи II мелоди ба иттифоқи қабилаҳои сармат, ки аланҳо сарвари онҳо буданд, дохил гаштанд. Қабристонҳои асрҳои 4 – 2 то м-и биёбони Оренбург ва Поволжиеи Поёнро ба Аорсҳо нисбат медиҳанд

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аорсҳо // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Конус
Конус 3Д
**Конус** — (аз калимаи юн.  - маънояш ) мебошад. Ҷисми геометриро, ки бо сатҳи конусӣ ва доираи давраашон D маҳдуд аст, *конус* меноманд. Порчаҳое, ки нуқтаи S-ро бо давраи D пайваст мекунанд, *ташкилдиҳандаҳои* сатҳи конусӣ мебошанд. Конусро дар дучарха ва ғайраҳо дидан мумкин аст.

Адабиёт
-------

* Саҳифа «Конус»(пайванди дастнорас) дар Энсиклопедияи математикӣ.
* Корн Г. Корн Т. Справочник по математике для научных работников и инженеров М.:Наука, 1973.

Эзоҳ
----

Нигаред низ
-----------

* Биконус

Адабиёт
-------

* \* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.

* Википедиаи русӣ
**Мусиқии вокалӣ** — жанри мусиқиест, ки барои сурудан эҷод мешавад. 

Нақши асосиро дар ҳама навъҳои мусиқии вокалӣ овози инсон мебозад. Мусиқии вокалӣ асарҳое дохил мешаванд, ки барои яккахонӣ ё хониши бисёровоза, ансамбл, хор, каппела офарида шуда, бо ҳамовозии созҳои мусиқӣ ва бе иштироки он иҷро мегардад. Мусиқии вокалиро ба жанрҳои зерин ҷудо мекунанд: камеравӣ (романс, суруд, ансамблҳои вокалӣ бо ҷӯршавии фортепиано ва якчанд сози мусиқӣ); кантатавӣ, ораториявӣ, вокалӣ-симфонӣ ва операвӣ. Ғайр аз ин қисми таркиби онро мусиқии анъанавии халқиву классикӣ ташкил медиҳад ва бо шеър алоқаи мустаҳкам дорад (ғайри вокализ – суруди бематн). 

Инчунин ба мусиқии вокалӣ суруду таронаҳои классикии «Шашмақом», «Дувоздаҳмақом», «Фалакӣ» ва аксар сурудҳои халқӣ дохил мешаванд.

Нигаред
-------

* Мусиқӣ
* Мусиқии бачагона

Эзоҳ
----

1. ↑    Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 243 – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)
**Норхоҷа Чоризода** (тахаллуси адабиаш — *Хоҷа*; тав. 28 октябри 1972; Қашқадарё, Ӯзбекистон) — шоир ва файласуфи тоҷикзабони Ӯзбекистон. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2005).

Зиндагинома
-----------

Норхоҷа Чоризода — мутахаллис ба «Хоҷа» дар 28 октябри соли 1972 дар ноҳияи Деҳқонободи вилояти Қашқадарё дида ба ҷаҳон кушод. Вай баъди хатми мактаби деҳа дар факултети филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Самарқанд таҳсил намудааст. Баъди хатми донишгоҳ дар аспирантураи Донишкадаи давлатии забонҳои хориҷии Самарқанд идомаи таҳсил намудааст. Алъон омӯзгори Донишкадаи тиббии шаҳри Самарқанд аст.

Эҷодиёт
-------

Хоҷа аз солҳои донишҷӯӣ машқи шеър намуда, асарҳояш дар саҳифаҳои матбуот чоп шудаанд. Нахустин маҷмӯаи ашъораш бо унвони «Паёме аз жарфои сукут» соли 1997 аз нашр баромадааст.
Дар шеърҳои Хоҷа афкори фалсафӣ бо нақшҳои ҳаётӣ омезиш ёфтаанд.

### Китобҳо

* Паёме аз жарфои сукут (1997)
* Муҷассамаи ишқ (2003)

Инчунин нигаред
---------------

* Меҳроин: Муҷассамаи ишқ
* Шоир Хоҷа дар Facebook

Эзоҳ
----

1. ↑  Веблоги Шаҳзодаи Самарқандӣ. 1 Декабри 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 ноябри 2016.
**Шавкат Халилзода** (то соли 2020 *Халилов Шавкат Муҳаммадович*; 26 декабри 1956, Душанбе — 15 майи 2023, Душанбе) — ҳунарпеша ва коргардони театр, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1990). Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2020).

Зиндагинома
-----------

Шавкат Халилзода 26 декабри 1956 дар шаҳри Душанбе дар хонадони Муҳаммад Халилов ба дунё омадааст. Соли 1974 мактаби миёнаи № 53-и пойтахт, дар соли соли 1978 Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода ва Институти давлатии театр, мусиқӣ ва кинематографияи Ленинградро дар соли 1985 хатм кардааст. Солҳои 1984—1985 коргардони Театри давлатии академӣ-драмавиии ба номи Лоҳутӣ, 1985—1989 саркоргардони Театри мусиқӣ-мазҳакаи Қурғонтеппа, 1989—1995 коргардони Театри мусиқӣ-мазҳакаи Хуҷанд, 1995—1997 саркоргардони Театри мусиқӣ-мазҳакаи Самарқанд, 1998—2002 коргардони Театри лӯхтаки Душанбе, 2002—2003 ва ахиран 2014—2019 коргардони Театри давлатии ҷавонони ба номи М. Воҳидов, аз соли 2019 то поёни умр саркоргардони Театри опера ва балети Айнӣ буд.

Театр
-----

Аз маъруфтарин намоишгоҳҳои Шавкат Халилзода ба рӯи саҳнаи театр оварда, «Лайлатулқадр» -и Ю.Акбаров, «Авлиё ва осӣ»-и А.Варфоломеев, «Моҷарои обфурӯш»-и Мастон Шералӣ ва Шодон Ҳаниф, «Тӯйи бедомод»-и Ҷумъа Қуддус, «Фарёди ишқ»-и Ғанӣ Абдулло, «Хидматгори ду хоҷа»-и К. Голдони ва даҳҳои дигар ном бурда мешавад.

Соли 2000 дар Маркази продюсерии «Кент» (Қазоқистон" нахустин рок-опера ва балети қазоқӣ «Такир»-ро пешкаши бинандагон гардондааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе,2013, С.134.
2. ↑  Халилзода Шавкат Мухаммад. Главный режиссёр театра, Народный артист РТ. *www.operabalet.tj*. 16 май 2023 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
Апертураи калон (1) ва хурд (2).
**Апертура** (лот. apertura — равзан) — равзани кории системаи оптикӣ, ки бо андозаҳои линзаҳо ё диафрагмаҳо муайян карда мешавад.

**Апертураи кунҷӣ** — кунҷи α байни шуоъҳои канории дастаи махрутии рӯшноии ба системаи оптикӣ воридшаванда.

**Апертураи ададӣ** — бузургии nsin α/2 (n — нишондиҳандаи шикасти муҳит).

Дараҷаи равшании тасвир ба квадрати апертураи ададӣ ва қобилияти тафриқаи асбобҳои оптикӣ ба апертураи мутаносибанд. Азбаски апертураи ададӣ ба n мутаносиб аст, ашёи муоинашавандаро аксар дар моеи нишондиҳандаи шикасташ калон ҷой медиҳанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ҳалқа** – ороиши серистеъмоли занон ва духтарони ин диёр ба шумор меравад. Аммо то охирҳои асри ХIХ ба гӯши яккаписарон, яъне аз оилаҳое, ки фақат як фарзанди писар доштанд, якто ҳалқаи нуқрагин меандохтанд. То замони оиладоршавиаш писар онро овехта мегашт ва ақидае буд, ки гӯё ин ҳамчун тилисме буд ӯро аз бадиҳо нигоҳ медошт. Гӯшворҳое, ки то охирҳои асри ХIХ дар Ҳисор истифода шудаанд, инҳоянд: гӯшвори Муҳаммадӣ, ки он аз Бухоро оварда мешуд; гӯшвори сеғузагаи аз нуқра, ё тило сохташуда, ки почакҳои он бо марҷон оро дода мешуданд; гӯшвори зирак, ки аз фулузи нуқра сохта мешуд; гӯшвори саригӯшии аз нуқра сохташуда, ки ба гӯшвори одӣ хеле монанд буда, бо он фарқ мекард, ки бо занҷираи зебо ва сангҳои гуногун ороиш меёфт. Инчунин бисёр гӯшворҳо ба монанди якадур, гӯшворҳои қафасин, қубадор, сепочина, панҷпочина ва балдоқ аз тило сохта мешудаанд.[1]

Адабиёт
-------

* Умарова З. История исследований ювелирного искусства таджиков // Очерки истории и теории культуры таджикского народа. – Душанбе: 2006. – С. 277-302.

Нигаред низ
-----------

* Заргарӣ
* Ангуштарин

Манбаъ
------

1. ↑  Д. Раҳимов. Касбу ҳунарҳои анъанавии тоҷикон. – Душанбе, 2014. – С. 35 - 40.
**Ҳалима Эркаева** (28 феврали 1948, Душанбе) — раққоса
, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1973), дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Рӯдакӣ (1974).

Зиндагинома
-----------

Соли 1965 узви ансамбли рақсии «Лола» гардид ва ба зудӣ чун санъаткори боистеъдод ном ёфт. Дар ҳайати ансамбл «Офтоб», «Сайри гул», «Гулбозӣ», «Танаввор», «Муноҷот», «Ҷавонӣ», «Дӯстӣ» барин рақсҳоро хуб адо карда, як силсила рақси яккаро ба хидмат овардааст. Баробари рақси тоҷикӣ арғушти дигар халқҳоро(ҳиндӣ, арабӣ, туркӣ, узбекӣ, озарӣ, русӣ) бо маҳорати баланд иҷро намудааст. Аз соли 1987 роҳбари бадеии ансамбли рақсии «Фирӯза»-и Қасри иттифоқҳои касабаи ш. Душанбе буд, рақсҳои «Лайло», «Дилбарҷон», «Духтари Фархор», «Ширин», «Хатлон», «Гулҳои Мастчоҳ», сюитаҳои рақсии «Эй дилбари ман», «Гулҳои Тоҷикистон», «Ту ҷонони манӣ» ва ғайраро рӯи саҳна овард. Ба Афғонистон, Эрон, Покистон, Ҳиндустон, Таиланд, Ангола, Фаронса, Муғулистон, Лаос, Ветнам, Олмон ва дигар кишварҳо сафарҳои ҳунарӣ анҷом додааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Ҳамадон** (порсӣ:  همدان , курдӣ: Ekbetan) — шаҳрест дар устони Ҳамадон, Эрон аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 401,281 тан будааст ва дар соли 2006, 528,261 тан баровард мешавад.

Бародаршаҳрӣ
------------

Шаҳри Кӯлоби Тоҷикистон бо шаҳри Ҳамадони Ҷумҳурии Исломии Эрон бародаршаҳранд. Тафоҳумномаи бародаршаҳрӣ 20 Марти соли 2001 дар чаҳорчуби ҳамкориҳои ин ду шаҳр ба имзо расида аст. Дар доираи ин тафоҳумнома як зумраи корҳо ба анҷом расиданд. Чунончи як гуруҳи мутахассисини кӯлоби моҳи сентябр-октябри соли 2001 ба шаҳри Ҳамадон сафар карданд. Дар ин сафар онҳо бо вазьи иқтисодӣ-иҷтимоии сокинони шаҳри Ҳамадон ошно гашта, аз амкони таьрихӣ ва муқаддаси ин шаҳри бостонӣ зиёрат карданд. Моҳи Марти соли 2002 гуруҳи варзишгарони Ҳамадони ба Кӯлоб ташриф оварда дар чанд риштаҳои варзиш қувваозмоӣ карданд. Дар моҳи апрели соли 2003 бошад ташрифи ҷавобии варзишгарони Кӯлоби ба шаҳри Ҳамадон сурат гирифт. Ба хотири бародаршаҳри дар шаҳри Кӯлоб яке аз хиёбонҳои шаҳр ба номи Ҳамадон номгузорӣ гашта, Хонаи Ҳамадон бунёд ёфт. Дар Ҳамадони Эрон бошад чунин як хиёбон номи Кӯлобро гирифта ва низ Хонаи Кӯлоб таъсис ёфт.

Сарчашмаҳо
----------

* Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон

  



| Шаҳрҳои устони Ҳамадон |
| --- |
| Асадобод |  Баҳор | Кабудроҳанг | Малойир | Наҳованд | Разан | Туйсиркон | Ҳамадон |
**Ҳамид бин Ҷосим бин Ҷобир Оли Танӣ** ( ар. حمد بن جاسم بن جبر ال ثاني‎ таваллуд 10 январи 1958 ) — арбоби давлатии Қатар, вазири корҳои хориҷӣ, чорумин сарвазири Қатар.

Зиндагинома
-----------

Ӯ писари панҷуми Ҷосим бин Ҷобир Оли Танӣ аст.

Аз соли 1982 инҷониб дар вазифаҳои гуногуни давлатӣ кор кардааст. Аз соли 1992 то соли 2013 раёсати Вазорати корҳои хориҷиро бар ӯҳда дошт. Моҳи апрели соли 2007 низ сарвазири Қатар шуд.

Тобистони соли 2013 дар Қатар амири нав Тамим бин Ҳамад Оли Танӣ ба тахт нишаст. Вай дарҳол тағйири девони вазиронро ба амал овард, ки дар натиҷа Ҳамад бин Ҳомид бин Ҷосимро аз вазифаҳояш барканор кард.

30 ноябри соли 2012 бо фармони президенти Украина ба ӯ силоҳи оташфишони шахсӣ дода шуд.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3  Munzinger Personen (нем.)
2. ↑  Указ Президента України № 669/2012 від 30 листопада 2012
3. ↑  Оружие от президента. Полный список владельцев именных пистолетов

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* WeRelate

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 1198309253
* LCCN: n93041304
* VIAF: 68139191
* WorldCat VIAF: 68139191

 |
|  |
| --- |
| Унсури холии Викидода |

**«Ахлóқи Ҷамолӣ»** (форсӣ: اخلاق جمالی‎) — асар шайх Ҷамолуддин Муҳаммад ибни Муҳаммади Оқсаройӣ (вафот 1370 ё 1388) дар ахлоқ. Таълифаш ба забони арабист.

Муҳтаво
-------

«Ахлоқи Ҷамолӣ» барои султон Боязид (1347–1402) навишта шудааст. Он аз се мақола иборат аст: мақолаи аввал дар баёни ахлоқи шахс ба ҳасби худаш; мақолаи дувум дар баёни ахлоқи шахс ба ҳасби касони дар хона бо ӯ мутааллиқ; мақолаи севум дар баёни ахлоқи шахс ба ҳасби муомилаи ӯ бо оммаи мардум. Муаллиф аз наберагони имом Фахруддини Розӣ ва аз уламои маъруфи замони султон Муроди Усмонӣ мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

*. حاجی خلیفة. کشف الظنون عن اسامی الکتب و الفنون. ج.۱. بیروت، ۲۰۰۷
* طاشکبری زاده. الشقائق النعمانیة فی علماء الدولة العثمانیة. بیروت، ۱۹۷۵

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ахмедҷон Додоҷонов** (15 июни 1919, Исфара — 29 сентябри 1990, Душанбе) — ходими давлатӣ ва муаррихи тоҷик, номзади илми таърих (1967), дотсент (1972), иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ.

Зиндагинома
-----------

Соли 1948 мактаби дусолаи ҳизби коммунистии назди КМ ҲК Тоҷикистон ва соли 1949 Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм намудааст. Солҳои 1936—1939 муаллими мактаби ибтидоии ноҳияи Исфара буд. Солҳои 1941—1945 дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ иштирок намудааст. Солҳои 1950—1951 ба ҳайси мудири сектори мактабҳои ҳизбии КМ ҲК Тоҷикистон, 1951—1956 муовини вазири маорифи ҶШС Тоҷикистон кор кардааст. Солҳои 1956—1980 муовини ректори Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко оид ба шуъбаи ғоибона, 1980—1990 дотсенти кафедраи таърихи ҲКИШ-и донишкадаи номбурда буд. Муаллифи зиёда аз 30 мақолаи илмӣ аст, ки дар онҳо масъалаҳои тайёр намудани мутахассисони соҳаи омӯзгориро дар солҳои 1945—1961 баррасӣ кардааст. Бо ордени «Байрақи Сурх», унвони фахрии «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон» (1961), якчанд ифтихорномаҳои фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
Мардум **Ачуми** (форсӣ: مردم اَچُمی‎) ё **Худмунӣ** (ар. خودمونية‎) як гурӯҳи этникии нажоди форсӣ мебошанд, ки дар ҷануб Эрон, яъне ҷануби музофотҳо Форс ва Кирмон, қисмати шарқии музофот Бушаҳр ва қариб тамоми вилоят Ҳурмузгон.

Илова бар ин, аксари онҳо солҳои зиёд дар кишварҳои Халиҷи Форс, ба монанди Амороти Муттаҳидаи Араб, Баҳрайн, Кувайт, Қатар ва Уммон зиндагӣ мекарданд ва таҳҷоӣ ҳисобида мешаванд.

  Аксари онҳо Суннӣ ҳастанд ва ақаллиятҳо шиаҳо низ дар байни онҳо дида мешаванд, ин мардум бо ин забон ҳарф мезананд Ачуми (ки ин ба форсии қадим нисбат ба форсии нав наздиктар аст).
**«Абсурдистон»** (англ. Absurdistan) — филми коргардон ва филмноманависи олмонӣ Вейт Ҳелмер, ки аз ҷониби MIFF дар соли 2008 наворгирӣ шудааст .

Филм аз ҳодисаҳои маҳаллае дар Қафқоз ҳикоят мекунад. Коргардон забони русиро ба ҳайси забони аслии филм интихоб кардаст. Филм дар Озарбойҷон ба навор гирифта шудааст.

Вожаи «абсурдистон» номи ҳаҷвӣ барои кишварест, ки дар он чизҳои бемаъниву музахраф маъмул шудааст (аз русии абсурд — бемаънӣ, музахраф ва пасванди тоҷикии -истон — макон), бахусус дар сиёсату ҳукумат.

Дар аввал, ин истилоҳ дар байни дигарандешон маъмул буд, ки ба кишварҳои сотсиалистии Аврупои Шарқӣ муроҷиат мекарданд. Онро Ватслав Гавел аксар вақт нисбат ба Чехословакияи сотсиалистӣ истифода мебурд. Вақтҳои охир истифодаи ин истилоҳ дар доираи кишварҳои Ховари Миёна ва кишварҳои фазои пасошӯравӣ васеъ гардид.

Сужа
----

Аҳолии деҳаи Абсурдистон аз чордаҳ оила иборатанд. Мушкилоти муҳимтарини сокинони он қатъ шудани хатти об мебошад. Аммо занон танбалии мардонро мушкилоти асосӣ меҳисобанд. Қаҳрамонони филм Темелко ва Ая ба якдигар ошиқ мешаванд. Аммо пеш аз он ки байни онҳо ягон робита барқарор шавад, Темелко бояд дар ҳалли мушкилоти оби деҳа кумак кунад. Занҳо аз тамбаливу куҳнапарастии мардон дилгир шуда, деҳаро ду қисм карда, бо мардон тамоман алоқаро қатъ мекунанд. Темелеко барои таҳсил ба шаҳр меравад. Баъди баргашт, мехоҳад дар ҳаёти иҷтимоии деҳаро тағйир диҳад. Аммо мардони куҳнагарои деҳа монеъ мешаванд. Онҳо Темелкоро бо худ ба корҳое барқасди занони деҳа вомедоранд. Темелко барои расидан ба ишқаш ба танҳоӣ барои таъмири хатти харобшудаи об ба «дараи марг» (аҳолии деҳа онро чунин меномиданд) меравад. Дар охир, ба ӯ муяссар мешавад, ки хатти обро барқарор карда, ба ишқаш расад ва ҳаёти осоиштаву хубро ба мардуми деҳа баргардонад.

Ҷоизаҳо
-------

* Фестивали кинои Бавария 2008 — Ҷоизаи махсус
* Фестивали «Fantasporto» 2009 — Беҳтарин филми хаёлии хориҷӣ

Нигаред низ
-----------

* китоби Гари Стингарт «Абсурдистон» (англ. Absurdistan)
* филми кӯтоҳи Евгений Моргунов аз рӯи ҳикояҳои Михаил Шолохов "Вақте ки казакҳо гиря мекунанд "дар мавзӯи шабеҳ.

Эзоҳ
----

1. ↑  filmportal.de — 2005.
2. ↑  ČSFD (чеш.) — 2001.
3. ↑
4. ↑  Absurdistan (2008) — Awards

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи расмии филми Абсурдистон (ба забони англисӣ) Бойгонӣ шудааст 10 феврали 2021  сол.
* Абсурдистон дар IMDb
**Аброрӣ** — навъи пиёз. Дар Институти боғдорӣ ва сабзавоткории АИК Тоҷикистон (дар стансияи навъсанҷии Вахш) рӯёнда шудааст (С. Шамсуллоев, Т. Аҳмадов, Б. Сангинов). Дар Тоҷикистон аз соли 2009 мепарваранд. Навъи зудрас буда, ҳосилашро дар шароити иқлими водии Вахш 10 – 15 апрели ҷамъоварӣ мекунанд. Давраи нашви аброрӣ 217 рӯз аст. Даҳаи якуми сентябр кишт карда мешавад (меъёри кишти тухмӣ 14 – 16 кг/га). Аз ҳар га 280 – 300 сентнер ҳосил медиҳад. Дар таркиби аброрӣ 9,3% моддаҳои хушк, 5,6% қанд, 9,9 мг% витамини С мавҷуданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ров**, **рова**, **ровак**, **роба**, **реба** (лот. Ferula tadshikorum) — гиёҳест бисёрсола мансуби ҷинси камол.

Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
---------------------

Решааш ғафси турбмонанд. Пояаш ғафси бунафш, то 1,8 м қад мекашад. Баргаш нарми бепашмак, пармонанди чок-чок, зуд хазон мешавад. Хӯшагулаш чатршакл, гулаш зард, мевааш байзашакл (дарозиаш 1,5 — 2 см, бараш то 1 см). Дар шароити табиӣ як бор гул (апрел — май) ва мева (июн — июл) медиҳад. Асосан дар Тоҷикистони Марказӣ ва ҷанубӣ (кӯҳҳои Рангинтоғ, ғозималик, Боботоғ, Сарсарак, қаротоғ, Санглох, Хоҷамӯъмин ва ғайра) мерӯяд. Бештар дар минтақаи алафзори нимсаванна, шиблақ, пиставу бодомзор, шулашзор, ҷойҳои регу санглох, камари кӯҳҳо, соҳили дарёҳо (то баландии 1800 м аз сатҳи баҳр) месабзад.

Корбурдҳо
---------

Ров хусусияти хуби ғизоӣ ва доруӣ дорад. Дар гузашта решаи ровро майда карда, ба он каме орди гандум, ҷав ё боқило илова намуда нони рова мепухтанд. Аз решаи он талқон ва бо тут тутпӯсти ровагӣ тайёр мекарданд. Ҳоло пояи наврустаи онро чун сабзавот мехӯранд. Пояи ров бӯи тез дорад. Бӯй ва талхии он дар ҳарорати баланд нест мешавад.

Хосиятҳои шифоӣ
---------------

Дар тибби халқӣ ровро барои табобати иллати ҷигару меъда ва паст нишондани ғалаёни хун тавсия медиҳанд. Рустании иштиҳоовар, тақвиятбахши узв-ҳои ҳозима ва киҷҷарон аст, бехи онро дар оташ пухта, ба дунбал ва ҳафтпӯст мебанданд. Пояи наврустаи он 52,9 — 86,5 мг% витамини С, 9, 37 — 19,88 % қандҳои ҳалшаванда (аз он ҷумла 2,58 — 3,83 % сахароза), 13,60 — 21,01 % протеин, 0,70 — 4,37 % равған, 8,17 — 14,20 % хокистар дорад. Баргаш (22,75 % протеин, 18,25 % сафеда, 1,1 % қандҳои ҳалшаванда, 12,81 % селлюлоза, 3,3 % равған дорад) хӯроки хуби чорвост. Онро буз, гӯсфанд, гов нағз мехӯранд. Дар мевааш моддаҳои фаъоли биологӣ ва 0,6 % равғани эфир ҳаст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Об условности указания класса двудольных в качестве вышестоящего таксона для описываемой в данной статье группы растений см. раздел «Системы APG» статьи «Двудольные».
2. ↑  Энсиклопедияи мухтасари тиб. Ҷилди IV. — Душанбе: СИЭМТ, 2012. — C. 91. — 504 с. — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Мусобиҳи Абдӣ** ё **Мусо Биҳи Абдӣ** ( сумол. Muuse Biixi Cabdi ; ар. موسى بيحي عبدي‎‎ 1948 ) — сиёсатмадори сумалӣ, афсари собиқи низомӣ, панҷумин президенти давлати эътирофнашудаи Сумалиланд аст, ки дар интихоботи 13 ноябри соли 2017 интихоб шудааст.

Зиндагинома
-----------

Мусо Биҳи соли 1948 дар як деҳаи хурди ғарби Ҳаргейса таваллуд шудааст. Дар кӯдакӣ ба ин шаҳр кӯчид ва дар он ҷо таҳсилро дар мактаби Шайх Баравӣ оғоз кард. Маълумоти ибтидоиро дар мактаби Биё-Дхакай соли 1959 гирифта, таҳсилро дар Амуде тамом кардааст.

### Фаъолияти ҳарбӣ

Дар солҳои 1970-ум ӯ яке аз донишҷӯёне буд, ки барои омодагии ҳарбӣ дар Академияи Нерӯҳои Ҳавоии Шӯравӣ ба номи Ю.А.Гагарин  даъват шуда буд. Пас аз бозгашт, ӯ яке аз маъруфтарин аъзои нерӯҳои ҳавоии Сомалӣ дар ҷанги соли 1977 байни Сумалӣ ва Эфиопия шуд.

Полковник Мусо Биҳи Абдӣ аз соли 1983 то 1985 дар Форт Ли, Вирҷиния низ таълим гирифтааст. Дар соли 1985, ӯ ба як гурӯҳи шӯришиён, Ҷунбиши миллии Сумалӣ, ки барои ҷудо шудан аз Сумалӣ мубориза мебурд, ҳамроҳ шуд .

Аз соли 1985 то соли 1988 Биҳи дар амалиёти пуршиддати ҷанги партизанӣ, ки ҳаракати Сумалӣ ба муқобили режими Сиад Барре мебурд, иштирок дошт. То соли 1990, Биҳи ба ҳайси фармондеҳи шӯришиён хидмат мекард .

### Фаъолияти сиёсӣ

Пас аз истиқлоли Сумалиланд дар соли 1991, Мусо Биҳи дар раванди оштӣ кардани қабилаҳои Сумалӣ дар Бурао, Бербера, ва Борама нақши муҳим бозид.

Дар соли 1993, пас аз суқути ҳукумати собиқи низомии Сумалӣ, Мусо Биҳи дар ҳукумати президент Муҳаммад Ҳоҷӣ Иброҳим Эгал вазири корҳои дохилӣ ва амнияти миллиро бар ӯҳда гирифт.

Соли 2002 узви Кумитаи иҷроияи ҳизби сиёсии «Кулмия» шуд. Дар соли 2015, Биҳи аз ҷониби анҷумани ҳизб ҳамчун номзади «Кулмия» дар интихоботи ояндаи президентии соли 2017 интихоб шуд, ки дар он бо 55,1% овозҳои мардум ғолиб омад .

Эзоҳ
----

1. 1 2 3  Taariikh nololeedka Muse Biixi Cabdi (so). *BBC News Somali*(пайванди дастнорас — *таърих*) (9 ноябри 2017). 9 сентябри 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 10 июли 2021.
2. 1 2  Somaliland Ruling Party Candidate Bihi Wins Election | Voice of America - English(англ.). *www.voanews.com*(пайванди дастнорас — *таърих*). 9 сентябри 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 12 июни 2018.
3. ↑  *Murrashax Muuse Biixi: Waraysi 24 Sanno ka hor lagaga qaaday Boorama iyo damaciisii Somaliland*, archived from the original on 2020-07-04, retrieved 2022-12-20

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* VIAF: 4809155226713884490007
* WorldCat VIAF: 4809155226713884490007

 |
Мусиқии нафасӣ
**Мусиқии нафасӣ**, як навъ асари мусиқиест, ки барои оркестри нафасӣ эҷод мешавад. Истилоҳи Мусикии нафасӣ асосан хоси асарҳои бо оркестри нафасӣ иҷрошаванда буда, ба маънои васеъаш асарҳои камеравиро,ки махсус барои созҳои мусиқии нафасӣ (квартет, квинтет ва ғайра тасниф мегарданд, дар бар мегирад. 

Мусиқии нафасӣ одатан номи асарест, ки онро оркестрҳои нафасӣ иҷро мекунанд. Бо фаҳмиши васеъ Мусиқии нафасӣ ҳамчунин асарҳои барои ҳайати камеравӣ-нафасӣ (квартетҳо, квинтетҳо ва ҳ. к.) ва асарҳои барои созҳои алоҳидаи нафасиро низ дар бар мегирад.

Нигаред
-------

* Мусиқии барномавӣ
* Мусиқии вокалӣ

  

* Асбобҳои чӯбии нафасӣ
* Флейта
* Кларнет
* Гобой
* Фагот

* Асбобҳои мисии нафасӣ
* Труба
* Валторна
* Тромбон
* Туба

Эзоҳ
----

1. ↑    Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 243. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)
**Шавкат Аҳадович Воҳидов** (11 октябр 1932, Самарқанд — 11 март 2008, Самарқанд) — физикдон дар соҳаи физикаи ҳастаӣ ва техникаи кайҳонӣ, доктори илмҳои физикаю математика (1973), профессор (1977), академики Академияи илмҳои Ҷумҳурии Узбакистон.

Зиндагинома
-----------

Дар Самарканд таваллуд шудааст, писари химик-биолог Ахад Вохидов.
Мактаби рақами 22 (1950, бо баҳои аъло), Донишгоҳи давлатии Узбакистон (1955) ва аспирантураи Институти физикаю техникии АИ ҶШС Узбекистонро (1959) хатм кардааст. Соли 1962 дар мавзуи «Люминесценцияи кварци кристаллии бо шуоъхои гамма шуоьёфта» рисолаи номзадӣ ҳимоя кард.

Корнома
-------

Дар солхои 1959—1965. Муҳаққиқ, солҳои 1965—1995 мудири лабораторияи процессхои радиационии материалхои диэлектрикии Институти физикаи ядроии Академияи фанхои РСС Узбекистон. Аз соли 1995 мушовири илмӣ.

Солхои 1980—1998. Директори генералй ва конструктори генералии бюрои конструктории машинасозии Тошкент, баъдтар НПО Коинот. Дар давраи рохбарии у ба лоихаи «Вега» барои омухтани структура ва таркиби физикию химиявии хоки Зухра аппаратхои махсуси намунагирии хок «Венера-13», «Венера-14», «Венера-15», «Венера-16», инчунин хамрохи сунъии «Фобос» сохта шуданд. аз сайёраи Миррих.
Солхои 1982—1990. мудири кафедраи «Асбобсозӣ»-и Институти политехникии Тошкент.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи 6 монография, зиёда аз 300 мақолаи илмӣ, 64 ихтироот (аз ҷумла ихтироот дар хориҷи кишвар).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Краткий очерк научной, педагогической и общественной деятельности академика Ш. А. Вахидова. Ташкент, 2002 г.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Пойга-ро бубинед.
Мусобиқаи аспдавонӣ
**Мусобиқаи аспдавонӣ** (форсӣ: مسابقه اسب‌دوانی‎) ба масофаҳои гуногун, ки қувват ва давандии аспро месанҷанд. Дар Осиёи Миёна, аз ҷумла Тоҷикистон, пойга аз қадимулайём маълум ва машҳур аст. Чобуксавороне, ки дар пойга иштирок мекунанд, бо ишора ба сӯи марра асп медавонанд. Ғолибон мукофотонида мешаванд. Пойга асосан дар рӯзҳои ид ва тӯй, дар ҷойҳои ҳамвор гузаронида мешавад, дар теппа ва бораҳои атроф хайма ва чодарҳои рангоранг зада, таомҳои ҳархела мепазанд. Дар пойга асосан ҷавононе иштирок мекунанд, ки аз хурдсоли аспсавориро омӯхтаанд.

Пойга чанд хел мешавад:

1. Пойгаи ҳамворӣ дар ҷойҳои ҳамвор, дар пайраҳаҳои ипподром ба масофаи 1000 - 4000 метр;
2. Пойгаи маҳдуд аз рӯи қоида дар пайраҳаҳое, ки садҳои осонгузар доранд, ба масофаи 2000 - 3000 метр; дар пайраҳаҳое, ки садҳои мушкилгузар доранд, ба масофаи 4000-7000 метр;
3. Пойга-кроссҳо дар ҷойҳои пасту баланд ба масофаи 3000-8000 метр ва ишораи аспакӣ (шикор бо саг) ба масофаи то 35 км гузаронида мешавад.

Пойга ба барномаҳои варзишии Тоҷикистон ва дигар кишварҳои Осиёи Миёна дохил карда шудааст.

Нигаред низ
-----------

* Пойга
* Саворапойгаҳ

Эзоҳ
----

1. ↑  Пойга, Энциклопедияи советии тоҷик. Ҷилди 6. - Душанбе, 1986, с. 15,
Муҷассамаи Аполлон дар осорхонаи Пушкинск.
**Аполлон** — юн.-қад. Ἀπόλλων), бо тахалусӣ **Феб** (юн.-қад. Φοῖβος *Фе́бос* ё,кӣ *Фо́йбос* «дурахшон,ҷиллодиҳанда» — дар асотири Юнон ва Руми Бостон яке аз худоён (писари Зевс ва Лето) аст, ки нишемангоҳашон кӯҳи Олимп буд; чун симои асотирӣ дорои хислатҳои неку бад мебошад. Зодгоҳаш ҷазираи Астерия.

Асотир
------

Дар хислату рафтори ӯ нишонаҳои эзидони Осиёи Хурд, давраҳои пеш аз пайдоиши Юнони Қадим ба назар мерасад. Мувофиқи ривоятҳо Аполлон ва Артемида дугониканд. Дар синни камолот Аполлон мори Пифонро кушта, ҷазираи зодгоҳашро обод намуд. Ҳамроҳи хоҳараш Артемида дар набардҳо бар зидди душманон иштирок кард. Дар асотири Юнони Қадим тасаввурот дар бораи Аполлон борҳо тағйир ва такмил ёфтааст. Ӯро эзиди рӯшноӣ ва Офтоб, ҳимоятгари мардум (аз бемориҳо) ва ғайра донистаанд. Асклепий – Худои пизишкӣ писари Аполлон мебошад. Кори дигари неки Аполлон ҳимояи кишоварзию чӯпонӣ ва нигаҳдории галаву рамаи чорпоён, раҳнамоӣ дар шаҳрсозӣ ва ғайра мебошад. Аполлон Мойрагет – пешгӯикунандаи тақдиру қисмат буд; ояндаро пешгӯӣ мекард ва метавонист ба мардум низ ин амалро биомӯзонад. Аполлон беш аз ҳама чун Эзиди санъат, суруду мусиқӣ маълуму машҳур аст. Вай дорои лақаби Музагет – сарвари музаҳо (ҳунарҳо) мебошад. Ғор – дарахти муқаддасест, ки бо номи Аполлон марбут аст. Дар муҷассамаҳо ва осори санъати рассомӣ Аполлон бо асбобҳои мусиқии лира, кифара ва ғайра тасвир ёфтааст.

Дар болои боми Болшой Театри (Театри Калон) Россия (шаҳри Москва) муҷассамаи Аполлон бо лира ва савори гардунаи чораспа сохта шудааст. Дар асоси сужети устураи Аполлон осори муҷассамасозӣ, рассомӣ, мусиқӣ ва адабӣ офарида шудаанд. Бо баъзе хислатҳо – тирандози моҳир, Худои Офтоб ва рушноӣ, ҳимоятгари галаву рама буданаш Аполлон бо эзиди асотири ориёиён Меҳр (Митра) айният дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Лосев А. Ф. Мифология греков и римлян, М. 1996.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ноил Шерзода** - шоири инқилобии тоҷик, ки солҳои бистум дар байни хонандагони тоҷик машҳур гардида буд.

Зиндагинома
-----------

Мухтор Шерзода, ки тахаллуси Ноилро гирифтааст, соли 1895 дар ноҳияи Уротеппа таваллуд ёфта, соли 1935 вафот намудааст. Падараш мударрисӣ мекард. Ноил соли 1915 ба Бухоро рафта баъди револютсияи Октябр ба зодгоҳаш баргашт ва ба кори мактабу маориф машғул гардид.

Эҷодиёт
-------

Шеърҳои аввалаашро «Аҷаб бепарда мебинам», «Мунаввар аз чароғи оразат дидам шабистонро», «Дидам маҳе, ки дидаи олам надидааст» дар мавзӯҳои анъанавии адабиёти тоҷик, ишқу ошиқӣ гуфтааст. Шоир баъдан мувофиқи тақозои ҳаёт ба мавзӯҳои дигар, аз қабили танқиди дину хурофот ва одатҳои нанговар «Нест бод Хурофот», «Дил хун шуд аз Хурофот», «Доги ҳиҷрон» ва ғайра даст мезанад. Сипас ба тарғиби мактабу маориф ва падидаҳои ҳаёти нав («Хитоб ба духтарони Шарқ», «Интихоби Шӯро», «Ба иди Октябр» ва ғайраҳо) рӯ меоварад. Баъзе шеърҳояш дар пайравии В. Маяковекий, А. Лоҳутӣ ва дигарон гуфта шудаанд. («Агар хоҳӣ равӣ бар истироҳат, бигир дафтарчаи аккредитив» ва ғайраҳо). Шерзода гӯё девоне доштааст, аммо нопайдост.

Мавзӯҳои ашъори Ноил ташвиқу тарғиби мактабу маориф, ситоиши баҳор, табиат, даъват ба ободии мамлакат, мубориза баҳри саводнокӣ, ишқи поки инсонӣ, сиёсӣ-иқтисодӣ ва ҳаҷвӣ буданд. Ноил соҳиби табъи баланди шоирӣ дошт. Дар ин ё он мавзӯъ бадоҳатан шеър мегуфт. Вай ноинсофӣ, виҷдонфурӯшӣ, бадандешии шахсро фош менамуд. Шоир поймолкунандаи ҳаққу ҳуқуқи занонро зери тозиёнаи танқид мегирифт. Ноил умри кӯтоҳ дида бошад ҳам, аз худаш мероси бой боқӣ гузоштааст. Шоир девоне доштааст, аммо он дастраст нагардидааст. Намунаҳои ашъораш аз рӯзномаю маҷалла, дастнавис ва ҳошияи китобҳо ҷамъ оварда шудаанд.

**МАОРИФ**
Гул гашта хиҷил аз гули рухсори маориф,
Булбул шуда дилбастаи гулзори маориф.
Осон ба каф ин гавҳари якто нарасад ҳеч,
Соед рухи хеш ба девори маориф.
Нодон ба ҷаҳолаткадаи хеш фурӯ монд,
Доно биравад аз паи асрори маориф.
Бар нисбати ҳиммат ҳама кас мева бичинад,
Аз нахли самаровару пурбори маориф.
Ҳушу хираду маърифату илм диҳад бар,
Ҳар дона, ки бигрифт зи анбори маориф.
Дар роҳи маориф бикунад қуввати худ сарф
Даъват кунад он кас, ки манам ёри маориф.
**НАРГИСИ ШАҲЛО**
Мекунад махмури мино наргиси шаҳло маро,
Мекашад аз кунҷи хилватхона савдоҳо маро.
Сарв борс гар ба гулзори назокат сар занад,
Суръате дорад ба дил фикри қади боло маро.
То раҳо созӣ паи қатлам камони ҷонситон,
Тири мижгонат фитонад бар замин аз по маро
Қисмати васлат муяссар нест ҷуз ҳаҷру гудоз,
Қатраҳои ашки хунин мешавад дарё маро.
Ёди айёми ҷудоиро наёбам чорае,
Як даме биншин, набошад тоқати фардо маро.
Муддате шуд баҳри васфи даргаҳат сар мезанам,
Муждаи хубе нашуд з-он лаъли шаккархо маро.
Аз тагофул чашми ҷодуят кунад тороҷи дил,
Гар табассум ғунчаи лаълат кунад имо маро.
Нуктае чун гул ба унвони ғазал созам, раҳам
Накҳате, Ноил, шавад з-он гулруҳи барно маро.

Эзоҳ
----

Баёзи адибони Истаравшан - Душанбе: "Эҷод", 2009.- 288 саҳ.
Апатит
**Апатит** (юнонӣ apátē – фиреб, аксар вақт ба ҷойи минерали дигар қабул мешуд) — минералест аз гурӯҳи намакҳои фосфати калсий, ки дар таркибаш ҳамеша як миқдор фтор ва хлор низ дорад.

Хусусият
--------

Формулаи химиявиаш 3Ca3(PO4)2•Ca(F,Cl)2. Системаи кристаллбандиаш гексагоналӣ; кристаллҳояш дарози призмашакл, баъзан бисёркунҷа.

Сохт
====

Рангаш сабзи кабудча, хокистарӣ, сиёҳтоб ва ғайра мешавад. Сахтиаш 5; зичиаш 3160 – 3200 кг/м3. Апатит аз рӯи таркиби химиявӣ ба фторапатит, хлорапатит, гидроксилапатит ва ғайра тақсим мешавад.

Истифодабарӣ
============

Апатит дар таркиби ҷинсҳои магмавӣ бештар буда, дар ҷинсҳои таҳшин асосан дар шакли фосфоритҳо вомехӯрад. Апатитро барои истеҳсоли нуриҳои фосфатдор, фосфордор ва пайвастҳои он, дар металлургияи сиёҳ ва ранга, кулолгарӣ ва истеҳсоли шиша истифода мекунанд. Дар ҷаҳон кони калонтарини апатит дар Россия (нимҷазираи Кола) воқеъ аст. Захираи калони он дар конҳои маъдани оҳани Шветсия, Норвегия, Африқои Марказӣ ва Шарқӣ ва Тоҷикистон низ мавҷуд аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Апатит // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Нишони барнома.
**«Аполлон»** — номи киштиҳои кайҳонии ИМА барои парвози кайҳоннавардон ба Моҳ, инчунин барномаи парвози онҳо, ки охири соли 1967 оғоз ёфтааст.

Сохт
----

Барои парвози «Аполлон» мушаки барандаи «Сатурн-5» истифода шудааст. «Аполлон»-ро ду киштии кайҳонии қӯша (ду модул) ташкил медиҳанд, ки бо мушаки баранда ба мадори атрофи Замин бароварда, баъд якҷоя сӯи Моҳ фиристода мешаванд. Дар яке аз ин киштиҳо, ки киштии мадорӣ ном дорад, 3 астронавт ҷой мегиранд ва ҳангоми ба мадори назди Моҳ расидан ду нафари онҳо дар киштии дуюм (киштии фурудоӣ) ба сатҳи Моҳ фуруд меоянд. Массаи умумии «Аполлон» бо муҳаррику захираи сӯзишворӣ то 47 т («Аполлон-17») мерасад.

Таърих
------

Бо ёрии «Аполлон» инсон бори аввал ба сатҳи Моҳ 21 июли 1969 қадам ниҳодааст (Н. Армстронг ва Э. Олдрин дар «Аполлон-11»). Баъди парвози «Аполлон-17» (7 – 19 декабр 1972) барномаи «Аполлон» анҷом ёфт. Нигар «Союз-Аполлон».

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ёсиҳо** (маҷорӣ: jászok) — гурӯҳи қавмӣ дар Маҷористон, аслан яке аз қабилаҳои аланӣ , ки дар асри XIII ба Маҷористон омадаанд. Онҳо дар дашти шарқии Дунай маскан гирифтанд. Ин минтақа, дар 70 км шарқи Будапешт, дар пастхамии Дунайи Миёна бо номи Ёсшог ( маҷорӣ: Jászság) буд ва дар тӯли якчанд аср аз имтиёзҳои махсус бархурдор буд.

 Ёсшог

Таърих
------

1028 пеш аз милод - Шоҳзода Ярослави Ҳаким *"ба назди ҳо биравед ва онҳоро бигиред*."

Ҳангоми ҳуҷуми муғул-тоторон, як қисми ёсиҳр ба юғ афтоданд, қисми дигар ба Маҷористон (Паннония) рафтанд.

Хабаре ҳаст, ки мушовирони Мамай дар арафаи ҷанги Куликово ба ӯ гуфтаанд: *«Ордаҳои шумо фақир шуданд, қуввати шумо фарсуда шуд; аммо шумо сарвати зиёд доред, рафта генуэиҳо, черкесҳо, ёсиҳо ва дигар халқҳоро киро гиред»* .

Вазъияти кунунӣ
---------------

Ёсиҳо бо маҷориҳо ассимилятсия шуданд: аллакай дар асри 17, онҳо комилан забони худро аз даст доданд ва фаъолона ба маҷорӣ гап мезаданд. Аммо, ахиран, дар байни ёсисҳо худшиносии миллӣ боло рафт: фестивалҳои фарҳанги ёсиҳр мунтазам баргузор мешаванд, таваҷҷуҳ ба таърихи шахсии онҳо меафзояд ва байни Ёсшог ва Осетия робита барқарор мешавад .

Дар соли 2008 киностудияи "Nart-Art Studio" -и Владикавказ филми мустанади "Аланияи Маҷористон" -и Темина Туаеваро баровард .

Моҳи майи соли 2009 ҳайати ёсҳои Маҷористон аз Осетияи Шимолӣ дидан карданд. Аъзоёни ҳайати вакилон баъди ба Маҷористон баргаштан ба намояндаи мухтори Осетияи Шимол-А Александр Тотоонов мактуби миннатдорй фиристоданд.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Ёссӣ (шаҳр)

Эзоҳ
----

1. ↑  Ясы // Большая Советская Энциклопедия / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Советская Энциклопедия, 1957. — Т. 49. — С. 668.
2. ↑  Ясы // Советская Историческая Энциклопедия / Гл. ред. Е. М. Жуков. — М.: Советская Энциклопедия, 1976. — Т. 16. — Стб. 998.
3. ↑  Алемань А. Аланы в древних и средневековых письменных источниках. — М.: Менеджер, 2003. — С. 33, 224, 487.
4. ↑  Сулимирский Т. Сарматы. Древний народ юга России. — М.: ЗАО Центрполиграф, 2008. — С. 148.
5. ↑  *Соловьёв, С. М.* История России с древнейших времён. Т. 3 // История России с древнейших времён / С. М. Соловьёв. — 2-е изд. — СПб. : Общественная польза, [1896]. — Кн. 1. — С. 977.
6. ↑  Дорогами предков -Венгерская Алания (видео) "Информационное агентство ОСинформ. 9 октябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 апрели 2009.
7. ↑  «Венгерская Алания»
8. ↑  «На земле предков мы, венгерские осетины, чувствовали себя комфортно» "Информационное агентство ОСинформ. 9 октябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 марти 2014.

Адабиёт
-------

* *Абаев В. И.* О венгерских ясах// Осетинская филология, №1. — Орджоникидзе, 1977.
* *Гадло А. В.* Этническая история Кавказа IV-X вв. — Л. 1979.
* *Кузнецов В. А.* Ясы и куны Венгрии. — Владикавказ: Проект-Пресс, 2015. — 96 с.
* *Nёmeth J.* Eine Worterliste der Jassen, der ungariandischen Alanen // Abhandlungen der Deutschen Akademie der Wissenschaften zu Berlin. Klasse fiir Sprachen, Literatur und Kunst. — Berlin, 1958.

Пайвандҳо
---------

* Венгерская Алания
* Ясы
* Alán Testvériség (венг.)
**БАХОТИРГИРӢ**, мустаҳкам намудани образ, таассурот ва мафҳумҳое, ки дар натиҷаи таъсири ашё ва ҳодисаҳои рухдода дар ҷараёни эҳсос, идрок ва тафаккур пайдо мешаванд. Вобаста ба хусусият ва воситаҳо Бахотиргирӣ ихтиёрӣ ва беихтиёр мешавад. Бахотиргириӣ ихтиёрӣ мақсаднок аст, чунки шахс, одатан, пешакӣ дар назди худ барои ба хотир гирифтани ин ё он образ вазифа мегузорад, роҳу воситаҳои ба хотир гирифтани ашё ва воқеаҳои идрокшавандаро истифода мебарад.   

Бахотиргириӣ ихтиёрӣ фаъолияти фикрии махсус ва мураккабро талаб мекунад. Барои тамоми фаъолияти Бахотиргириӣ ихтиёрӣ гузоштани мақсаду вазифаи муайян дар назди худ аҳаммияти зиёд дорад. Бахотиргириӣ беихтиёр равандест, ки бе ҳеч мақсади пешакӣ, бе интихоби қаблӣ, бидуни корбасти ин ё он усулу воситаҳои Бахотиргирӣ рӯй медиҳад. Вобаста ба хусусияти алоқаҳое, ки байни қисмҳои мавод ва донишҳои пеш андӯхта ба вуҷуд меояд, ду усули Бахотиргириро фарқ мекунанд: механикӣ ва маъноӣ. Бахотиргириӣ механикӣ дар ҳолате ба вуҷуд меояд, ки одам байни қисмҳои алоҳидаи мавод алоқаҳои мантиқиро пайдо карда натавонад. Бахотиргириӣ механикӣ асосан ба алоқаҳои муваққатии ҷудогонаву алоҳидае такя мекунад, ки бештар пайдарпайии зоҳирии ҳодисаҳоро инъикос менамоянд. Бахотиргириӣ маъноӣ фаҳмидани маъноро авло мешуморад. Он ба ассотсиатсияҳои (алоқа) умумии ҷамъбаст ва ба тартиб даровардашудае такя мекунад, ки ҷиҳатҳои муҳимми алоқаи ашёву ҳодисаҳоро инъикос менамоянд.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

```
/ М. Давлатов.
```

* Блонский П. П. Память и мышление. Москва, 1979;
* Қодиров Б. Давлатов М. Расулов С. Вожаномаи тафсирии истилоҳоти психологӣ ва педагогӣ. Душанбе, 2009;
* Психология, Душанбе. 2010.
**Абӯ Зайд Муҳаммад Ҷазоирии Розӣ** дар садаи XI ҷараён ёфта, зодгоҳи ӯ шаҳри Рай аст.

Зиндагинома
-----------

Ҳаёти Абӯ Зайд Муҳаммад Ҷазоирии Розӣ дар садаи XI ҷараён ёфта, зодгоҳи ӯ шаҳри Рай аст. Ҷазоирӣ таҳсили илмро низ дар Рай гузаронидааст.мутаассифона доир ба рӯзгор ва эҷодиёти шоир дар ҳеч яке аз сарчашмаҳо маълумоти муфассал ҷой надорад. Шоир соли 1034 вафот кардааст.

Аз ашъори Ҷазоирӣ ба ғайр аз чанд қасида, қитъа ва рубоӣ чизи дигаре боқӣ намондааст, ҳол он ки ӯро дар тазкираҳо чун шоири тавоно ёд мекунанд.

Аз қасоид
---------

Зи диноргун беду абри сапед,
Замин гашта зарину симин само.
Чаро н-ояд оҳуи симини ман,
Ки бар чашм кардамш ҷое чаро?
Насими ду зулфайни ӯ бигзарад,
Баромехта бо насими сабо.
Чи гӯямш, гӯямш чун бигзарад,
Ало, эй насимассабо, марҳабо.
Кунам хидмати подшо, то кунад –
Маро бар ту бар подшо, подшо.
Саҳаргоҳон яке амдан ба саҳро баргузар, бингар,
Ду гардан осмон гӯӣ яке зеру дигар аз бар.
Чу барқ аз меғ бидрахшад, ту пиндорӣ яке зангӣ
Зи хиргоҳе ба хиргоҳе давонад пораи ахгар.
В-аз он ахгар бисӯзад дасташ аз гармиву бетобӣ
Аз он осеб бихрӯшад равоне бифканад озар.

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Мақолаи мазкур дар бораи шоир нопурра аст. Шумо ба Википедиа бо пурракардани он ёрӣ расонед*. |
**Ҷайпур** (ҳиндӣ: जयपुर, англ. Jaipur) — шаҳрест дар Ҳиндустон, бо номи шаҳри Пинк маъруф аст, яке аз шаҳрҳои таърихии Ҳиндустон ва пойтахти иёлати Роҷистон мебошад. Ҷайпур дар шимолу ғарби Ҳиндустон ҷойгир аст. Ҷайпур 2,5 миллион аҳолӣ дорад. Ҷайпур аввалин нақшаи шаҳр дар Ҳиндустон буд.

Ҷозибаҳои гардишгарӣ
--------------------

Ин яке аз марказҳои бузурги сайёҳии Ҳиндустон аст ва бинобар биноҳои сершумори гулобӣ дар ин шаҳр ба номи "Pink Lick" боқӣ мондааст. Нуқтаҳои тамошобоб шомили хӯроки нисфирӯзӣ ва давидан, инчунин Қасри Қадими Амбр, Ҳава-Маҳал ва Расадхона ё Маҷмӯаи Астрономии Ҷантар-Мантар ҷойи тамошобоби сайёҳон мебошанд.

Иқлими шаҳр нима хушк аст ва борони муссон меборад.

Забонҳои бештар маъмули сокинони Ҷайпур инҳоянд: забони ҳиндӣ ва роҷистонӣ, аммо инчунин забонҳои англисӣ, панҷобӣ ва синдӣ низ маъмуланд.

Таърих
------

Дар соли 1727 тавассути маҳороҷа Сивоиҷой Синг, фармонравои дувуми Амбр, Ҷайпур бунёд шуд. Дар тӯли солҳои 1725 то 1767 ин шаҳр густариш ёфт. Авомиле аз ҷумла таъсиси марокизи омӯзиш ва ифтитоҳи роҳи оҳан ба Деҳлӣ дар соли 1882 маҷмӯан поя ва асоси рушди шаҳр шуд. Пас аз истиқлол, дар соли 1949 шаҳри Ҷайпур ба унвони маркази иёлати Роҷистон муаррифӣ шуд ва бад-ин тартиб нақши идорӣ ҳам ба он афзуда шуд. Метрои Ҷайпур дар сол 2015 таъсис шуда ва ҳамакунун дорои 1 хатт ва 9 истгоҳ мебошад.

Нигораҳо
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Адабиёт
-------

* "Provisional Population Totals, Census of India 2011; Cities having population 1 lakh and above" (PDF). Office of the Registrar General & Census Commissioner, India. Retrieved 26 March 2012.
* راناپ - ب - سینگ - راملوشان سینگ: تحولات و تغییرات شهرنشینی در هندوستان. مترجم: محمود سعیدی. در: نشریه: «تحقیقات جغرافیایی» پاییز ۱۳۶۹ - شماره ۱۸. ص۱۷۲.
* Wikipedia contributors، "Jaipur،" Wikipedia، The Free Encyclopedia،  (accessed May 13، 2008).
*

Эзоҳ
----

1. ↑  City profile — Jaipur Municipal Corporation.
2. ↑   (ингл.) — Office of Registrar General & Census Commissioner of India.
3. 1 2  Jaipur, Rajasthan, India — Харита.
4. ↑  Jaipur City Census 2011 data — Барӯйхатгирии аҳолӣ.
5. ↑  Jaipur Std Code — Харита.
6. ↑  Jaipur Pin Code — Харита.
7. ↑  Rajasthan RTO code

| ⚙️ Пойтахтҳои иёлатҳо ва қаламравҳои иттифоқии Ҳиндустон |
| --- |
| Пойтахтҳои иёлатҳо | Агартала · Аизул · Бангалор  · Бҳопал · Бхубанешвар · Гандинагар · Гангток · Диспур · Ҷайпур · Деҳродун · Имфал · Итанагар · Калкутта · Кохима · Лакхнау · Мумбай · Панаҷи · Патна · Райпур · Ранчи · Сринагар · Тривондрум · Ҳайдаробод · Чандигар · Ченнаи · Шиллонг · Шимла |  |
| Пойтахтҳои қаламравҳои иттифоқӣ | Домон · Ноҳияи миллии пойтахт Деҳлӣ · Коворотӣ · Пудучерӣ · Бандар Блэр · Силвосо |
**Амали Қонуни мурофиавии гражданӣ дар доираи шахсон** - меъёрҳои ҳуқуқи мурофиавии гражданӣ
барои ҳамаи шаҳрвандон, корхонаҳо, муассисаҳо, ташкилотҳо новобасга аз шакли моликияташон ҳатмӣ мебошад.
Қонуни мурофиавии граждании ҶТ инчунин ба хориҷиён, шахсони бешаҳрванд, корхонаҳои хориҷии дар қаламрави ҶТ буда паҳн мешавад. Шаҳрвандони хориҷӣ ва шахсони бешаҳрванд ҳуқуқ доранд ба судҳои ҶТ муроҷиат намоянд ва баробари шаҳрвандони ҶТ аз ҳуқуқҳои мурофиавии гражданӣ истифода баранд (м.453-454 КМГ ҶТ).

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с.39
**Амаду Жоржи** (порт. - бразилӣ Jorge Leal Amado de Fariа; 10 августи соли 1912, — 6 августи соли 2001) — нависандаи Бразилия, узви Академияи адабии Бразилия (1961).

Зиндагинома
-----------

Намояндаи насли нависандагоне, ки онҳоро мӯъҷизакорони Америкаи Лотинӣ меноманд. Чун ходими фаъоли ҷамъиятӣ маъруф буд. Барои иштирок дар муборизаи милли-озодихоҳӣ ба ҳабс гирифта шуда, якчанд сол берун аз кишвараш дар муҳоҷират зиндагӣ кардааст (дар Франсия, Чехословакия).

Фаъолияти эҷодӣ
---------------

Ба кори эҷодӣ аз 14-солагӣ шурӯъ, намуд. Дар романҳои нахустинаш «Кишвари карнавалҳо» (1932), «Жубиаба» (1935), «Баҳри мурда» (1936), «Капитанҳои регзор» (1937) аз зиндагӣ ва рӯзгори мардуми нодору камбизоат сухан меравад. Соли 1942 романи тарҷумаиҳолиаш «Ҳаёти Луис Карлос Престес» ба табъ расид.

Аз соли 1952 Амаду пурра ба эҷоди осори адаби-бадеӣ пардохт. Ин давраи эҷодиёти ӯро муҳаққиқон рӯ овардан ба «реализми сеҳрнок» номидаанд. Маҳсули ин давра романҳои «Габриэла, гул ва дорчин» (1958), «Дона Флор ва ду шавҳари ӯ» (1966), «Хазинаи мӯъҷизаҳо» (1963), «Муҳосира» (1984), повестҳои «Баҳрнавардони куҳан» (1961), «Рӯҳониёни шаб» (1964) ва ғайра мебошанд.

Амаду бо истифода аз унсурҳои эҷодиёти даҳанакии халқ, тахайюлоти бадеӣ тарзҳои хоси табиати озодидӯстии халқашро ифода кардааст. Китобҳои Амаду ба 50 забони гуногуни дунё тарҷума шудаанд.

Амаду узви Шӯрои Умумиҷахонии Сулҳ буд ва ба Ҷоизаи байналхалқии ленинии «Барои мустаҳкам намудани сулҳи байни халқҳо» мушарраф гардидааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Internet Movie Database (ингл.) — 1990.
2. 1 2 3  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
3. 1 2 3  *Roux P. d.* Nouveau Dictionnaire des œuvres de tous les temps et tous les pays (фр.) — 2 — Éditions Robert Laffont, 1994. — Vol. 1. — P. 73. — ISBN 978-2-221-06888-5
4. ↑  Encyclopædia Britannica (ингл.)

Адабиёт
-------

* Ж. Амаду: Биобиблиографический указатель, М. 1965.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Мансабҳои давлатии ҳокимияти давлатӣ** - мансабҳое, ки Конститутсия ва қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон барои амалӣ намудани ҳокимияти давлатӣ муқаррар намудаанд.

**Мансабҳои давлатии хидмати давлатӣ (мансабҳои сиёсӣ ва маъмурии хидмати давлатӣ)** - мансабҳое, ки бо тартиби қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон барои таъмини иҷрои ваколатҳои шахсони мансабдори давлатии ҳокимияти давлатӣ ва амалӣ намудани салоҳияти мақомоти давлатӣ муқаррар карда шудаанд..

Эзоҳ
----

1. ↑  Қонуни ҶТ Дар бораи хидмати давлатӣ. Б.1. Мод. 1. Мафҳумҳои асосӣ. 9 июли 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 ноябри 2016.

* Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, соли 2007, №3, мод. 166; соли 2007, №6, мод. 429; с.2010,№3,мод. 158; с.2011, №6, мод. 452; Қонуни ҶТ аз 01.08.2012с. №900, 28.12.2012с. №914, Қонуни ҶТ аз 22.02.2013 №1016с.