recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Андозанокии бузургии физикӣ** — ифодае, ки алоқаи бузургиҳои физикиро бо бузургиҳои асосии системаи воҳидҳо нишон медиҳад.

Системаи бузургиҳои физикӣ ва системаи воҳидҳо
----------------------------------------------

Комитети байналхалқии ченаку вазнҳо системаи воҳидҳоеро қабул кард, ки аз ҳафт бузургии асосии новобаста иборат аст. Чунончи, дар Системаи байналхалқии воҳидҳо (СИ) ба сифати бузургиҳои асосӣ дарозӣ (L), масса (М), вақт (T), қувваи ҷараёни электрикӣ (I), ҳарорати термодинамикӣ (Θ), миқдори модда (N) ва қувваи рӯшноӣ (J) қабул шудааст. Воҳиди бузургиҳои дигар (суръат, кор, гармиғунҷоиш, ноқилияти электрикӣ ва ғайра) бузургиҳои ҳосилавӣ мебошанд. Вобастагии байни бузургиҳои асосӣ ва ҳосилавиро ин тавр муайян мекунанд:

[Р] = Lα Mβ Tγ Θ δ I τ…

Нишондиҳандаи дараҷаҳо (α, β, γ, δ, τ, …) қиматҳои бутун, каср, мусбат, манфӣ ва сифр шуда метавонанд. Масалан, формулаҳои андозанокии суръат, кор, ғунҷоиш ва ноқилияти электрикӣ чунин аст: 

[υ] = L M0 T–1; [A] = L2 M T–2;

[c] = L2 M T–2Θ–1 ва 

[G] = L–2 M–1 T3 I2.

Дар сурати α=β=γ=δ=τ=0 будан андозаи ин бузургиҳо нисбат ба бузургиҳои асосӣ ба сифр баробар мегардад. Формулаи андозанокии бузургии физикӣ дар системаи воҳидҳои гуногун якхела буда, қимати бузургиҳо танҳо ба воҳиди ченкунӣ вобаста аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Андозанокии бузургии физикӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**«Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон»** — дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳар сол дар 23 феврал ҷашн гирифта мешавад.

Таърих
------

Дар замони шуравӣ 23 феврал ҳамчун иди Қувваҳои Мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ ҷашн гирифта мешуд. Баъд аз эълон гардидани Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон қисмҳои низомии собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ миллӣ гардонида нашудаанд. Пешниҳоди идкунии «Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» дар ибтидои Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон ба миён омадааст. 23 феврали соли 1993 аз ҷумлаи ихтиёриёни «Фронти халқии Тоҷикистон», ки ҳамчун ҳимоятгарони низомии Хукумати Тоҷикистон ташкил ёфта буданд, дар майдони марказии пойтахт ш. Душанбе паради низомӣ баргузор гардид. Дар он намоиш аз «Фронти халқии Тоҷикистон» ҷониби кумондони «Фронти халқии Тоҷикистон» дархост карда шуд, ки 23 феврал ҳамчун иди Артиши миллӣ эътироф карда шавад.

Баргузории ид
-------------

23 феврал тибқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид», ҳамчун Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба иди расмии давлатӣ табдил ёфтаст ва ҳар сол ҷашн гирифта мешавад..

Ба муносибати рӯзи ид бо ташаббуси мақомоти давлатӣ, ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва ҷузъу томҳои низомӣ чорабиниҳои ҷамъиятию сиёсӣ андешида мешаванд. Бонувон ва духтарон дар арафаи ид мардону ҷавононро табрик мекунанд.

Парадҳои ҳарбӣ, салюти артиллерӣ ва оташбозӣ дар рӯзҳои ид мувофиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ва бо тартиби муайянкардаи Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҷо оварда мешаванд.

20-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи ҶТ
--------------------------------

23 феврали соли 2013 дар Тоҷикистон — 20-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷашн гирифта шуд. Паради ҳарбӣ, салюти артиллерӣ ва оташбозӣ дар рӯзи ид, дар Душанбе баргузор гардид. Ба муносибати рӯзи ид бо ташаббуси мақомоти давлатӣ, ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва ҷузъу томҳои низомӣ чорабиниҳои ҷамъиятию сиёсӣ шуда гузаштаанд. Парад бо фармони вазири мудофиаи генерал Шералӣ Хайруллоев ва фармондеҳи қувваҳои замин генерал Латиф Файзиев фармон дод.

Пайвандҳо
---------

* Рӯзҳои Ид(пайванди дастнорас)
* Бойгонӣ шудааст 20 Декабри 2014  сол.
* Бойгонӣ шудааст 28 апрели 2015  сол.

Эзоҳ
----

1. ↑  Қонунҳо ва Қарорҳо.Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Бойгонӣ шудааст 1 августи 2021  сол.
2. ↑  нусхаи бойгонӣ. 21 феврали 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 20 Декабри 2014.
**Алӣ Абдул Тарҳунӣ** ( ар. علي الترهوني‎ б. 1951 (1951) ) — иктисоддон ва сиёсатмадори Либиё мебошад. Аз 23 марти соли 2011 вазири нафт ва молияи Шӯрои миллии муваққатии Ҷумҳурии Либиё (PNS), аз 23 то 31 октябри соли 2011 ва аз 27 апрели соли 2012 иҷрокунандаи вазифаи сарвазири Либиё.

Пеш аз ҷанги шаҳрвандӣ
----------------------

Тарҳунӣ дар Либиё ба дунё омада, дар Донишгоҳи Либиё таҳсил кардааст, то соли 1973 аз кишвар фирор кард. Ӯро аз шаҳрвандӣ маҳрум карда, ғоибона ба қатл ҳукм карданд. Пас аз муҳоҷират ба Иёлоти Муттаҳида, Тарҳунӣ таҳсили худро идома дода, дараҷаи магистр (1978) ва доктори (1983) дар Донишгоҳи Мичиган гирифт. Аз соли 1985 инҷониб муаллими калони иқтисод дар Донишгоҳи Вашингтон буд.

Сиёсат
------

23 марти соли 2011 Тарҳунӣ вазири молия ва саноати нафти Шӯрои миллии муваққатии Ҷумҳурии Либиё шуд. Вай инчунин ҳамчун котиб-сухангӯи Шӯро зуд-зуд дар шӯро баромад мекард ва ҳамчун озодандеши маъруф дар байни мухолифин нуфузи назаррас дошт. Вай 25 августи соли 2011 расман кӯчидани Шӯрои миллии муваққатиро аз Бенғозӣ ба Триполиро эълон кард.

3 сентябри соли 2011 Тарҳунӣ раиси Кумитаи олии амният шуд ва масъули амният дар Триполи буд.
2 октябрь вай ҷонишини якуми сарвазири Шӯрои миллии муваққатии Ҷумҳурии Либиё (PNS) таъин шуд. Аллакай 23 октябр, ӯ иҷрокунандаи вазифаи Сарвазири Либиё. Тархунй 31 октябри соли 2011 вазифаи сарвазирро ба Абдураҳмон Кеиб супорид.

22 ноябри соли 2011 Алӣ Тархунӣ аз вазифаи вазири молия ва саноати нафт барканор шуд. Ба ҷои ӯ Абдураҳмон Лаиз таъин шуд.
8 августи соли 2012 вай аз вазифаи муовини аввали сарвазири Либиё озод карда шуд, зеро Шӯрои миллии муваққатии Ҷумҳурии Либиё (PNS) барҳам дода шуд.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* ISNI: 0000 0000 3042 098X
* LCCN: n87808936
* VIAF: 16284954
* WorldCat VIAF: 16284954

 |

| ⚙️ Парчами Либиё Сарвазирони Либиё (1969–2012) |
| --- |
| Либиё дар даврони Муаммар Қаззофӣ (1969–2011) | 
* Маҳмуд Сулаймон Мағрибӣ
* Муаммар Қаззофӣ
* Абдуссалом Ҷалоуд

 |
| Ҷамоҳири Сотсиалистии Арабии Либиё (1977–2011) | 
* Абдулотӣ Убайдӣ
* Муҳаммад Заруқ Раҷаб
* Мифтоҳ Усто Умар
* Абдулраззоқ ас-Савсаҳ
* Муҳаммад аз-Зенатӣ
* Мифтоҳ Муҳаммад Кеиба
* Мифтоҳ Муҳаммад Кеиба
* Муҳаммад Абдулқосим Зуаӣ

 |
| Шӯрои миллии муваққатии Ҷумҳурии Либиё (2012–) | 
* Маҳмуд Ҷибрил
* Алӣ Тарҳунӣ (и.в)
* Абдураҳим Кеиб

 |
**Рӯзи ҷаҳонии варзиш барои сулҳ ва тавсеъа** (ба забонҳои расмии СММ: англ. International Day of Sport for Development and Peace, ар. االيوم الدولي للرياضة من أجل التنمية والسلام, ‎исп. *Día Internacional del Deporte para el Desarrollo y la Paz,* русӣ: Международный день спорта на благо развития и мира, фр. Journée internationale du sport au service du développement et de la paix) — дар рӯзи 6 апрел тавассути Созмони Милали Муттаҳид номгузорӣ шуд. Рӯз шашуми апрел дар воқеъ оғозгари нахустин давраи Бозиҳои олимпии тобистонии мудерн дар соли 1896 ба мизбонии Юнон буда ва ба ҳамин иллат ин рӯз ба унвони Рӯзи варзиш дар хидмати сулҳ ва тавсеъа номгузорӣ шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Рӯзи ҷаҳонии варзиш барои сулҳ ва тавсеъа(форсӣ). *news.jamiatdefaa.org*. 5 апрели 2021 санҷида шуд.
**Расонидан ба киштӣ** (ДЕС) - аз рӯйи қоидаҳои ИНКОТЕРМС шарте мебошад, ки мувофиқи он фурӯшанда уҳдадор аст, ки молро ба бандари таъйинотӣ дар шартномаи харидуфурӯш расонад ва онро ба харидор аз болои киштӣ барои воридот пешниҳод намояд, тамоми хароҷот ва таваккали вобаста ба расонидани молро ба уҳда гирад. Харидор молро дар бандари таъйиншуда қабул мекунад, воридоти молро анҷом медиҳад, тамоми хароҷот ва таваккалро аз лаҳзаи қабули мол аз фурӯшанда 
ба зимма мегирад, ба фурӯшанда хароҷоти онро вобаста ба расмиятдарории ҳуҷҷатҳо дар бораи пайдоиши 
(тавлиди) мол ва фактураҳои консулӣ пардохт менамояд. Чунин шартҳо танҳо ҳангоми ҳамлу нақли баҳрӣ ва дарёӣ истифода мешаванд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 393
**Рӯзи байналмилалии ёдбуди қурбониёни фашизм** — рӯзи ёдбуди даҳҳо миллион одамоне мебошад, ки дар натиҷаи озмоиши азим ва ғайриинсонӣ фавтидаанд. Инҳо миллионҳо сарбозоне мебошанд, ки пешвоёни фашист онҳоро ба якдигар ҷанг андохтанд, аммо ҳатто бештар - шаҳрвандоне, ки дар зери бомбаҳо, дар лагерҳои консентратсионӣ, аз беморӣ ва гуруснагӣ ҳалок шудаанд. Дар соли 1962 қарор шуд, ки ҳар як рӯзи дуюми моҳи сентябр ҳамчун *Рӯзи байналмилалии ёдбуди қурбониёни фашизм* ҳисобида шавад, ки ҳадафи асосии он мубориза бо идеологияи эҳёи фашизм мебошад.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Ҷанги дуюми ҷаҳон
* Фашизм

Эзоҳ
----

1. ↑  День памяти жертв фашизма
**Водии Ҳисор** — водиест, ки дар Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ, қисмати марказии Тоҷикистон ҷойгир аст.

Дар ҳудуди водии Ҳисор чунин воҳидҳои маъмурӣ ҷойгиранд: 

* шаҳрҳои Душанбе,
* ноҳияи Турсунзода,
* ноҳияи Ҳисор,
* ноҳияи Файзобод,
* ноҳияи Шаҳринав,
* ноҳияи Ваҳдат,
* ноҳияи Ваҳдат
* ноҳияи Ҳисор,
* ноҳияи Рӯдакӣ,
* ноҳияи Варзоб,
* ноҳияи Файзобод (қисман)

Водии Ҳисор дорои чунин маскану мамнӯъгоҳҳои тарихиву табии мисли – дараи Варзоб, базаи лижаронии Сафеддара, Осоишгоҳи Хоҷа Оби Гарм, мавзеъҳои табии дараи Варзоб, Қалъаи Ҳисор, дараи Қаратоғ, Париён (кӯл), Ширкент, Қаратоғ, Осоишгоҳи Шоҳамбарӣ, дараи Ромит, Истироҳатгоҳи Зайрон мебошад.

Адабиёт
-------

1. ↑  Қодиров Ф.С. Захираҳои туристӣ: ёдгориҳои фарҳангӣ - таърихӣ ва табии. - Душанбе, 2012, с. 32.


|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Водии мӯрчагон**, **водии мӯрон**, **водиюннамл** (ар. وادي‌النمل‎) — номи водие, ки гӯё вақте Сулаймони пайғамбар бо лашкари анбуҳи худ, иборат аз ҷинну одамиёну мурғон аз он гузар мекард, мӯрчае ба дигар мӯрчагон гуфт, ба хонаҳои худ дароянд, то Сулаймону лашкари ӯ онҳоро надониста поймол накунанд. Сулаймон гуфтори мӯрчаро шунид ва табассум намуд. Номи сураи «Намл» баргирифта аз ҳамин моҷаро аст (Қуръон: 27: 17–19). 

Дар достони «Сулаймон ва мӯр» («Қасасу-л-анбиё») гуфтугӯ ва саволу ҷавоби ибратомӯзе байни онҳо, Сулаймонро меҳмондорӣ кардани мӯр ва пойи малах дар пеши ӯ монданаш (армуғони мӯр) батафсил баён ёфтааст. Ба ин достон дар адабиёти форс-тоҷик низ ишора рафтааст:

> Баст мӯреро камар чун мӯйи сар,  
> 
> Кард ӯро бо Сулаймон дар камар.
> 
> 
> «Мантиқу-т-тайр»
> 
> 

> Ҳаме шарм дорам, ки пойи малахро  
> 
> Суйи боргоҳи Сулаймон фиристам.
> 
> 
> «Мирсоду-л-ибод»
> 
> 

Мавҷудияти водиро дар сарзамини Шом (Қатода ва Муқотил), дар Тоиф (Каъб), байни Ҷибрин ва Асқалон («Муъҷаму-л-булдон»), инчунин дар ақсо (канорҳо)-и Яман ва ғ. тахмин карда, сабаби чунин номгузорӣ шуданашро зиёд будани мӯрча дар он мавзеъ маънидод кардаанд.

Водӣ дар тасаввуф ба маънои ҳирс ва нафси ҳарис бар дунёву шаҳватҳои он, мӯрча нафси лаввома ва мӯрчагон сифатҳои нафсонӣ таъбир шудааст: «Пас, чун ба водии мӯрчагон бирасӣ (яъне: ҳирс) доманро бияфшон!» (Шиҳобуддини Суҳравардӣ. «Ҳикмату-л-ишроқ»).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* دهخدا علی اکبر. لغتنامه. جلد ۱۵. تهران، ۱۹۹۸؛
* محمد رضا راشد محصَل. پرتوهایی از قرآن و حدیث در ادب فارسی. مشهد، ۱۳۸۰ ش.؛
* عثماني محمد شفيع ديوبندي. تفسير معارف القرآن. جلد ۱۴. تهران، ۱۳۸۹ ش.ر

Сарчашма
--------

* Водии мӯрчагон / С. Маҳмадуллоҳ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Алӣ Алиевич Аҳмадов** (16 [29] январ 1911, Хуҷанд, генерал-губернатории Туркистон — 11 феврал 1971, Душанбе) — арбоби давлатии шӯравӣ ва тоҷик, Комиссари халқии корҳои хориҷии ҶШС Тоҷикистон (1944—1946).

Зиндагинома
-----------

Алӣ Аҳмадов 16 январи соли 1911 дар шаҳри Хуҷанд, дар хонаводаи мӯзадӯз таваллуд шудааст. Дар шаҳри Самарқанд мактаби дусолаи русии маҳаллӣ ва сипас техникумро бомуваффақият хатм кард. Соли 1935 бошад дар Донишкадаи ирригатсия ва механизатсияи хоҷагии қишлоқи шаҳри Тошкант таҳсилро ба анҷом расонд. Алӣ Аҳмадов забонҳои инглисӣ ва арабиро хуб медонист.

Корнома
-------

* 1930—1935 — донишҷӯи Донишкадаи ирригатсия ва механизатсияи хоҷагии қишлоқи шаҳри Тошкант;
* 1935—1940 — кор дар вазифаҳои мухталиф дар соҳаи хоҷагии оби вилояти Ленинобод, то вазифаи сардори хоҷагии оби вилоят, сипас роҳбари қисми тоҷикистонии сохтмони Канали калони Фарғона;
* 1940—1944 — Комиссари халқии хоҷагии оби ҶСШ Тоҷикистон;
* 1944—1946 — Комиссари халқии корҳои хориҷии ҶСШ Тоҷикистон.

Сипас дар вазифаҳои муовини вазири хоҷагии оби ҷумҳурӣ, омӯзгори Донишкадаи ирригатсия ва механизатсияи хоҷагии қишлоқи Тошканд, сарвари Институти масъалаҳои оби Тоҷикистон кор кард.

Дар оғози солҳои 60-ум мушовири масъалаҳои обёрӣ дар Афғонистон буд. Баъди бозгашт аз Афғонистон дар вазифаи сардори шуъбаи равобити берунии «Средазсовнархоз» дар шаҳри Тошканд кор кард.

То бознишастагӣ муовини роҳбари иттиҳодияи «Тоҷикирсовхозстрой» буд.

Ҷоизаҳо
-------

Рутбаи дипломатиаш — Сафири Фавқулода ва Мухтор, бо унвони «Ирригатори хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон» мушарраф гардида буд.

Таълифот
--------

Роҷеъ ба масъалаҳои обёрӣ ва хоҷагии об беш аз 60 асари илмӣ ба чоп расонидааст.

Даргузашт
---------

Алӣ Аҳмадов 11 феврали соли 1971 даргузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑  Вазирони корҳои хориҷӣ.  Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
**Нависандаи халқии Тоҷикистон** ва **Шоири халқии Тоҷикистон** — унвони фахрии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки бо он нависандагон ва шоирон барои хидматҳои махсус дар рушди адабиёти тоҷик ва адабиёти дигар миллатҳо, офаридани асарҳои барҷастаи пурмазмуни бадеии сазовори эътирофи умумгардида, ки чун қоида мукофоти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дорад, қадрдонӣ мешавад.

Нигаред низ
-----------

* Нависандагони халқии Тоҷикистон
* Шоирони халқии Тоҷикистон

Эзоҳ
----

1. ↑  Моддаи 22. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17.12.2020 № 1732 «Дар бораи мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон». *mmk.tj*.  Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. 25 августи 2022 санҷида шуд.
**Васи́лий Про́хорович Горя́чкин** (17 [29] январ 1868, Викса — 21 сентябр 1935, Маскав, ҶШФСР[d], ИҶШС) — олими рус дар соҳаи илмҳои мошинҳои кишоварзӣ, узви фахрии АИ ИҶШС (1932), академики ВАСХНИЛ (1932).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултаи физикаю математикаи Донишгоҳи давлатии ба номи М. В. Ломоносови Маскав (1890) ва Омӯзишгоҳи техникии императории Маскав (1894). Аз соли 1896 омӯзгори Институти кишоварзии Маскав (ҳоло Академияи кишоварзии ба номи К. А. Тимирязев), адъюнкт-профессор (1899) ва профессор (1913), аз соли 1913 мудири стансияи мошинсанҷии назди ҳамин ин-т (минбаъд ба коргоҳи таҷрибавии пажӯҳишҳои илмӣ табдил ёфт), солҳои 1919—1920 ректори Академияи кишоварзӣ, аз 1929 директор ва мушовири Институти механикаи кишоварзӣ (минбаъд Институти мошинсозии кишоварзӣ) буд. Соли 1931 бо пешниҳоди Василий Горячкин Институти умумииттифоқии таҳқиқоти илмии механикаи кишоварзӣ таъсис ёфт ва ӯ то охири умр раиси Шӯрои илмии он буд. Асарҳои илмии Василий Горячкин ба соҳаи мошинҳои кишоварзӣ бахшида шудаанд. Бештар аз 30 асбоби андозагирӣ (мас. динамометрҳо, микромонометрҳо, профилограф, динамограф, зичисанҷҳои хок ва ғ.)-ро, ки дар кишоварзӣ ва коркарди филиззот истифода мешаванд, ихтироъ карда, усулҳои нави истифодабарии мошинҳои соҳаи кишоварзиро таҳия намудааст. Институти илмию тадқиқотии мошинсозии кишоварзии Русия ба номи Василий Горячкин гузошта шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4 5 6  Горячкин Василий Прохорович // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Сарчашма
--------

* Горячкин Василий Прохорович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Аҳмадҷон Қурбонов** (10 октябри 1921, ноҳияи Ҷомбо, вилояти Самарқанд —1945, Лаҳистон) — иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1945).

Зиндагинома
-----------

Аҳмадҷон Қурбонов 10 октябри соли 1921 дар маҳаллаи Шерқурғони ноҳияи Ҷомбои вилояти Самарқанд таваллуд шудааст. Падари ӯ Қурбон Бурҳонов иштирокчии фаъоли сохти колхозӣ буд ва соли 1929 аз дасти унсурони синфӣ ба ҳалокат расид. Баъди фавти қиблагоҳ дар деҳаи Шерқурғон подабон шуд.

Соли 1933 дар деҳаи Ғазира мактаби ҷавонони колхозӣ дари худро ба рӯи бачаҳо боз намуд. Аҳмадҷону тағояш Абдулло Беков низ ба ин дабистон дохил шуданд.

Соли 1937 ба Сталинобод омад. Дар ин ҷо курси кӯтоҳмуддати муаллимтайёркуниро ба итмом расонд. Ӯро бо роҳхат ба мактаби ҳафтсолаи деҳаи Арали ноҳияи Колхозобод (ҳозира ноҳияи Восеъ)-и вилояти Кӯлоб фиристоданд. Аҳмадҷон аз риёзиёт ва тарбияи ҷисмонӣ дарс мегуфт.

Соли 1938 ба мактаби деҳаи Арал бо роҳхати комсомолӣ ҷавондухтари рус, донишомӯхтаи Донишкадаи педагогии ба номи Некрасови шаҳри Ленинград Мария Алексеевна Смирнова ба кор омад. Аз рӯзҳои аввал Аҳмадҷон ба Мария дил бохт ва онҳо хонадор шуданд.

Хидмати ҳарбӣ
-------------

Тобистони соли 1940 Аҳмадҷонро ба аскарӣ даъват намуданд. Комиссариати ҳарбии ноҳия ӯро ба Омӯзишгоҳи ҳарбии Қӯшунҳои пиёдагарди шаҳри Тамбов фиристод.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Умари Шерхон.* Бикуш оташи хурд пеш аз газанд. *jumhuriyat.tj*.  Нашрияи расмии Тоҷикистон - "Ҷумҳурият" (2019-0-09). 9 апрели 2021 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* Герои огненных лет. Ярославль: Верхне-Волжское кн. изд. 1985.
* Герои Советского Союза — узбекистанцы. Ташкент, 1984.

Пайвандҳо
---------

* Аҳмадҷон Қурбонов.  Сайти «Герои Страны».
**Иржи Бечка** — олим, ховаршинос, тарҷумон, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон

Зиндагинома
-----------

**Иржи Бечка** ховаршиноси маъруфи чех, доктори илмҳои адлия ва фалсафа 16 октябри соли 1915 дар Прага ба ҷаҳон омадааст. Соли 1945 Донишгоҳи Карли шаҳри Прагаро хатм карда, корманди Пажӯҳишгоҳи ховаршиносии АИ Чехословакия шудааст. Ҳамчун шогирди сазовори ховаршиноси машҳур Ян Рипка дар таҳқиқу тарғибу омӯзиши адабиёти классикӣ ва муосири тоҷик саҳми арзанда гузоштааст. Соли 1985 70-солагии зодрӯзи ӯ бо ширкати худаш дар Душанбе мутантан ҷашн гирифта шуд. Пас аз бознишастагӣ ( 1992) ба корҳои илмиву эҷодӣ шуғл меварзид; дар муддати панҷ-шаш соли охири умраш раиси Ҷамъияти равобити дӯстии Чехия ва Эрон, Тоҷикистону Афғонистон, сардабири маҷаллаи» Бӯстон» буд.

Эҷодиёт
-------

Доир ба ҷанбаҳои гуногуни осори Садриддин Айнӣ, Мирзо Турсунзода, Пайрав Сулаймонӣ, Муҳаммадҷон Раҳимӣ, Ҷалол Икромӣ ва дигарон асарҳои пурарзиш офаридааст. Шеъру ҳикоя ва қиссаҳои бисёр адибони тоҷикро ба чехӣ тарҷума кардааст. «Фарҳанги форсӣ ба чехӣ ва чехӣ ба форсӣ»-и мураттабнамудаи ӯ соли 2004 дар Теҳрон интишор ёфтааст. Иржи Бечка бо донишмандони тоҷик Б. Ғафуров, А. Мирзоев, М. Шакурӣ, С. Табаров, А. Афсаҳзод, А. Турсон робитаҳои илмӣ дошт. Пас аз вохурӣ ва суҳбат бо Б.Гафуров Бечка ба Тоҷикистон даъват шуд ва ба пажӯҳиши адабиёти тоҷик ҷиддан машғул гардид.
Иржи Бечка бо Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон низ дар Прага вохӯрда, суҳбат карда буд. Дар асари ҷомеаи шарқшиносони Чехословакия – «Таърихи адабиёти форсӣ ва тоҷикӣ» фаслҳои «Адабиёти тоҷик дар асрҳои 16-20» ва «Адабиёти шӯравии тоҷик» ҷой гирифтаанд.

И. Бечка повести «Марги судхӯр»-и С. Айнӣ,» достони "Муш ва гурбаи»-и Убайди Зоконӣ, маҷмӯаи шеърҳои Мирзо Турсунзодаро бо номи «Салому алайкум» баёзе бо унвони «Ситораҳои наздик» (намунаҳо аз эҷодиёти адибони муосири тоҷик – А.Деҳотӣ, С.Улуғзода, М.Миршакар,Ғ.Мирзо, У.Раҷаб, Лоиқ, Кӯҳзод ва диг.), намунаҳоро аз эҷодиёти Рӯдакӣ, рубоёти Умари Хайём, осори Ҷалолуддини Балхӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ, Мушфиқӣ, Сайидо, Шамсиддини Шоҳин ба забон и чехӣ тарҷума кардааст. Соли 1985 70-солагии зодрӯзи ӯ бо ширкати худаш дар Душанбе мутантан ҷашн гирифта шуд. Соли 2002-юм Иржи Бечка барои охирин бор ба Тоҷикистон сафар карда, дар ҷашни истиқлол ширкат кард. Дӯсти Бечка, ховаршиноси олмонӣ аз Донишгоҳи Ҳумболдти Берлин, Манфред Лорентс дар бораи он сафар гуфта буд: 

> "Ман дидам, ки чӣ тавр мардуми тоҷик ӯро дӯст медорад ва эҳтиром мекунад. Дар Кохи Борбад президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон аз наздики мо рад шуд ва ногоҳ ақиб омада, Бечкаро ба оғӯш кашид. Дӯстони тоҷик медонистанд, ки Бечка чӣ қадар барояшон инсони азиз ва муҳим аст.— Манфред Лорентс
> 
>

Ҷоизаҳо
-------

* Барандаи Ҷоизаи адабии ба номи Садриддин Айнӣ.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4 5 6
2. 1 2  Доктор ИРЖИ БЕЧКА: - Муҳаққиқи маъруфи адабиёти тоҷик(рус.). *www.kmt.tj*. 25 январи 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 29 июли 2018.
3. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 57 ISBN 978-99947-2-379-9
**Василий Алексеевич Небензя** (таваллуд 26 феврали 1962, Волгоград, РСФСР, СССР) — дипломати шӯравӣ ва рус. Намояндаи доимии Федератсияи Русия дар Созмони Милали Муттаҳид ва Шӯрои Амнияти СММ аз 27 июли соли 2017 . Сафири Фавқулода ва Мухтор ( 2014 ).

Муовини вазири корҳои хориҷии Федератсияи Русия (1 июни 2013 - 27 июли 2017).

Зиндагинома
-----------

Василий Алексеевич Небензя 26 феврали соли 1962 дар Волгоград таваллуд шудааст. 

Аз соли 1988 то соли 1990 — атташеи Сафорати СССР дар Таиланд .

Аз соли 1990 то соли 1991 — котиби сейуми Шуъбаи муносибатхои байналхалқии иқтисодии Вазорати корҳои хориҷии СССР.

Аз соли 1991 то соли 1992 котиби дуюми Раёсати созмонҳои байналмилалии Вазорати корҳои хориҷии СССР, баъдан Вазорати корҳои хориҷии Русия буд.

Аз соли 1993 то соли 1996 сардори шӯъбаи созмонҳои байналмилалии Вазорати корҳои хориҷии Русия буд.

Аз соли 1996 то 2000 мушовир, мушовири калон, Намояндагии доимии Русия дар СММ дар Ню-Йорк буд.

Аз соли 2000 то 2006 — мудири шӯъба, муовини директори департаменти созмонҳои байналмилалии Вазорати корҳои хориҷии Русия.

Аз ноябри соли 2006 то ноябри соли 2011 — Муовини Намояндаи доимӣ дар СҶТ дар Женева.

Аз соли 2011 то 2012 — муовини Намояндаи доимии Русия дар Дафтари СММ ва дигар созмонҳои байналмилалӣ дар Женева.

Аз марти соли 2012 то июни соли 2013 — директори департаменти ҳамкориҳои башардӯстона ва ҳуқуқи башари Вазорати корҳои хориҷии Русия.

Аз 1 июни соли 2013 то 26 июли соли 2017 — муовини вазири корҳои хориҷии Федератсияи Русия  .

Рӯзи 21 апрели соли 2017 Вазорати корҳои хориҷии Русия номзадии Василий Небензяро ба мақоми намояндаи доимии Федератсияи Русия дар Созмони Милали Муттаҳид пешбарӣ кард. Номзадӣ 25 майи соли 2017 аз ҷониби кумитаи профилии Думаи давлатӣ ва 29 майи соли 2017 аз ҷониби кумитаи профилии Шӯрои Федератсия тасдиқ карда шуд. Бо фармони Президенти Русия Владимир Путин 27 июли соли 2017 ба вазифаи Намояндаи доимии Федератсияи Русия дар Созмони Милали Муттаҳид ва Шӯрои Амнияти СММ таъин гардид  .

Эзоҳ
----

1. 1 2  Постоянным представителем России при ООН и Представителем России в Совбезе ООН назначен Василий Небензя(рус.). *Kremlin.ru* (27 июли 2017). — Указ Президента Российской Федерации №340 от 26 июля 2017 года «О Постоянном представителе Российской Федерации при Организации Объединенных Наций в Нью-Йорке, США, и Представителе Российской Федерации в Совете Безопасности Организации Объединенных Наций. 27 июли 2017 санҷида шуд.
2. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 01.06.2013 № 536 «О заместителе Министра иностранных дел Российской Федерации»
**Ирина Зарубина** (*Ирина Петровна Зарубина*; 9 [22] апрел 1907, Қазон — 20 май 1976, Санкт-Петербург) — ҳунарпешаи театр ва синамо, Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1944), Ҳунарпешаи халқии РСФСР (1951).

Зиндагинома
-----------

Соли 1929 Инстиутути театрии Ленинград (ҳоло Санкт-Петербург)-ро ба охир расонда, дар Театри мазҳакаи ҳамин шаҳр як умр фаъолият дошта, қариб 90 нақш бозидааст. Ҳамзамон дар «Ленфилм» ва «Мосфилм» образҳои зиёд офарида, худро чун киноактрисаи моҳир муаррифӣ намудааст. «Пётр 1», «Дугонаҳо», «Байни мардум», «Садама», «Детективи деҳотӣ», «Ду табассум», «Умед», «Шаҳрвандон» намунае аз филмҳоанд, ки бо иштироки ӯ ба навор бардошта шудаанд. Солҳои 1941—1945 бо ҳайати Театри мазҳакаи шаҳри Ленинград дар пойтахти Тоҷикистон кору зиндагӣ карда, дар намоишномаҳои театри номбурда образҳои марказӣ офаридааст. Ҳамзамон тариқи Радиои тоҷик дар барномаҳои гуногуни замонавӣ, ки асосан мардумро ба муборизаи зидди фашизм ва меҳнати фидокорона дар ақибгоҳ талқин менамуданд, иштирок менамуд.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Internet Movie Database (ингл.) — 1990.

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* AllMovie
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 1201578051
* J9U: 987007395553505171
* LCCN: no96036207
* VIAF: 90144648412869636659
* WorldCat VIAF: 90144648412869636659

 |
**Вожаномаи тиббӣ** - иборат аз 2 ҷилд./Тартибдҳанда: У.Қурбон, А. Раҷабзод. -Душанбе:Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2014. - 808 с.

Вожаномаи тиббӣ зиёда аз 60 ҳазор истилоҳро дар бар мегирад. Дар китоб дар баробари вожаҳои тиббии муосир вожаҳои тибби қадимро низ ҷой дода, номҳои лотинӣ ва тарзи навиштани онҳоро бо ҳуруфи форсӣ қайд кардаанд.
Хусусияти асосии фарҳанг-муҷазбаёнӣ, осонфаҳмӣ ва дақиқии маводи он аст.
Вожанома дар кори аз худ кардану истифода бурдани истилоҳоти тиббӣ муҳим мебошад.
"Китоби Беназир" – ҳадя ба табибон ва кормандони тиббии соҳаҳои гуногун, донишҷӯёни макотиби тиббӣ, муҳаққиқону олимон ва умуман ҳаводорони илми тиб!

Эзоҳ
----

1. ↑  КИТОБИ БЕНАЗИР

* Энсиклопедияи мухтасари тиб [Матн]. – Душанбе, 2011. – Ҷ.1. – 504 с.
Оби анор
**Оби анор** — яке аз фаровардаҳои меваи анор аст. Оби анор дорои ранги гулобии равшан ё сурх ва таъми ширин ё турши дилпазир ва ботароват ва гоҳе то ҳадде турш аст.

Афзудан об, шакар, асидҳо ва рангҳо дар оби анори табиъӣ мамнӯъ аст. Дар ИҶШС, оби анори табиъӣ дар Гурҷистон, Арманистон, Озарбойҷон ва Осиёи марказӣ тавлид мешуд ва дар дараҷаи болотарину аввал ба фурӯш мерасид.

Хосиятҳо
--------

Оби анор барои пешгирӣ аз саратон муфид аст, саломати қалбро беҳбуд мебахшад ва ҳатто метавонад тавони ҷинсиро тақвият кунад. Ҳамчунин метавонад чарбиҳои атрофи меъда ва шикамро дар занону мардони фарбеҳ коҳиш диҳад.

Нӯшидани рӯзонаи оби анор метавонад бо пойин овардани фишори хун ва коҳиши мизони ҳурмуни истерес, танишҳо ва истересҳои кормандонро дар маҳалли кор камтар кунад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Гранатовый сок натуральный // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1957. — Т. II. — Стб. 385. — 567 с.
**Александр Иванович Вое́йков** (8 (20) май 1842 (1842-05-20), Маскав — 27 январ (9 феврал)-и 1916, Петроград) — ҳавошинос, иқлимшинос ва ҷуғрофиёдони рус, асосгузори иқлимшиносӣ дар Русия. Узви вобастаи АИ Петербург (1910), узви Ҷамъияти ҷуғрофиёии императории рус (1866).

Таҳқиқот
--------

Солҳои 1868 ва 1870 дар Қафқози Шарқӣ (Доғистон, Боку ва Ленкоран) таҳқиқот бурдааст. Солҳои 1869-70 бо супориши ҷамъият барои омӯхтани пойгоҳҳои обуҳавосанҷӣ ба Вена, Милан, Порис, Брюссел ва Лондон сафар кардааст. Солҳои 1872-76 ба Аврупои Ғарбӣ, Амрикои Шимолӣ, Марказӣ ва Ҷанубӣ, Ҳиндустон саёҳат карда, дар Осиёи Миёна, Хитой, Шри-Ланка, Ҷопон низ таҳқиқот кардааст. Соли 1884 «Иқлими кураи Замин, аз ҷумла Русия» ном асари Александр Воейков ба забони русӣ ба табъ расид. Александр Воейков аввалин бор дар омӯзиши ҳодисаҳои ҷуғрофиёӣ усули мизон (мизони яхбандӣ, намии ҳаво ва ғайра)-ро татбиқ кард. Ба бунёди соҳаҳои нави илм: метеорологияи кишоварзӣ, иқлимшиносӣ, фенология асос гузошт. Вобаста ба низоми ҳидрологӣ дарёҳои кураи заминро тасниф кард. Узви якчанд ҷамъияти илмии Русия ва хориҷӣ буд. Соли 1949 ба муносибати 100-солагиаш ба Расадхонаи асосии геофизикавии Ленинград (ҳоло Санкт-Петербург) номи Александр Воейков дода шуд. Солҳои 1948-57 «Асарҳои мунтахаб»-и ӯ иборат аз чор ҷилд ба забони русӣ нашр гардид.

Дар майдони марказии шаҳраки Воейковои (ба шарафи ӯ номгузорӣ шудааст) ноҳияи Всеволжски вилояти Ленинград нимпайкараи ӯ гузошта шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Воейков Александр Иванович // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Адабиёт
-------

* Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 Т. (82 т. и 4 доп.). СПб. 1890—1907;
* Новая российская энциклопедия. Т. IV (1). М. 2007.

Сарчашма
--------

* Воейков Александр Иванович / Б. Шарифов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Рассоми халқии Тоҷикистон**  - унвони фахрии Ҷумҳурии Тоҷикистон аст.

Унвони фахрии Рассоми халқии Тоҷикистон ба ходимони барҷастаи санъати тасвирӣ барои офаридани асарҳои баландмазмуни тасвирӣ, ҳайкалтарошӣ, графикӣ, монументалӣ, ороиши амалӣ, ороиши намоишномаҳои театрӣ, кино ва филмҳои телевизионӣ, инчунин ба онҳое, ки ба хазинаи санъати миллӣ саҳми бузург гузоштаанд ва рассомони ҷавонро тарбия кардаанд ва чун қоида, бо мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардонида шудаанд, дода мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон" Моддаи 20.. 26 июли 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 марти 2016.
**Расонидан бо ситонидани пардохт** - шартест, ки аз рӯйи он фурӯшанда уҳдадор аст, ки молро ба маҳалли (ҷойи) кишвари воридотӣ ва дар муҳлати қайду шартшудаи шартномаи харидуфурӯш расонад. Вай дар навбати худ тамоми хароҷот ва таваккал, аз ҷумла маблағи пардохти боҷ, андозҳо ва хироҷро аз рӯйи расонидани мол барои воридот ба зимма мегирад. Харидор тамоми хароҷот ва таваккали нисбати молро аз лаҳзаи ба ихтиёри ӯ пешниҳод кардани фурӯшанда дар маҳалли (ҷойи) таъйиноти мувофиқшуда ба уҳда мегирад.

Нигаред низ
-----------

Пардохт

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 393
**Аҳмадҷон Ҳаитов** (05.02.1947, ш. Бешарики Фарғонаи Узбекистон), доктори илми кишоварзӣ (1991), профессор (1998).

Зиндагинома
-----------

Факултаи зоотехникии Институти давлатии хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро (ҳоло ДАТ ба номи Ш. Шоҳтемур) соли 1970 ба охир расонда, дар аспирантураи он хондааст. Солҳои 1974-1990 ба сифати ходими хурд, ходими калон ва ходими пешбар, мудири лабораторияи Институти илмӣ-таҳқиқотии чорводории Тоҷикистон кор карда, аз соли 1991 дар ИДХҚТ (ҳоло ДАТ ба номи Ш. Шоҳтемур) дарс медиҳад. Вазифаҳои мудири кафедраи зотпарварӣ ва генетикаи чорво (1991-2004), профессори ҳамин кафедраро (2004-2007) адо намуда, аз соли 2008 профессори кафедраи зоотехникаи ҷузъӣ  Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур мебошад.
Аз мутахассисони хуби соҳаи чорводорӣ маҳсуб меёбад, хидматаш махсусан дар коркарди биологии асосҳои ташаккули маҳсулнокии гӯсфанди думбадор дар шароити водии Ҳисор калон аст, барои такмили зоти нави гӯсфанди ҳисорӣ корҳои илмию амалӣ анҷом додааст.

Осор
----

* Пути улучшения качества мяса в Таджикистане. – Д. 1988;
* Формирование мясности курдючных овец: Дисс… доктора сельскохоз. наук. – Д. 1991;
* Роҳҳои баланд бардоштани истеҳсоли гӯшт. – Д. 1992;
* Мясосальные овцы. Учебное пособие. – Д. 1996;
* Физиологияи ҳайвоноти хоҷагии қишлоқ. – Д. 2008 (ҳаммуаллиф).

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. – Душанбе, 2017. – С. 645.
**Аҳмад ибни Алии Рози Ҷассос** (ар. أحمد بن على الرازى الجصاص‎ ҳамчунин маъруф ба **Абубакри Ҷассос** ар. أبو بكر الجصاص‎; то 918, Рай— 981, Бағдод) — фақеҳ, муҳаддис ва муфассири бузурги ҳанафӣ.

Зиндагинома
-----------

То бистсолагӣ дар зодгоҳаш таҳсил карда, соли 936/37 барои идомаи таҳсил ба Бағдод омад ва дар маҳзари дарси фақеҳи машҳури ҳанафӣ Абулҳасани Кархӣ ба касби илм пардохт. Пас аз сафарҳо ба баъзе шаҳрҳо барои такмили илм дубора ба Бағдод баргашт ва раёсати ҳалқаи дарси устодаш Кархиро то поёни умраш ба уҳда дошт. Дар бораи мақоми илмии вай уламои шарҳиҳолнигор назарҳои мутафовите доштаанд.

Осор
----

Аз Аҳмади Ҷассос осори илмии зиёде бар ҷой мондааст, ки машҳуртарини онҳо китоби тафсире бо номи «Аҳком-ул-Қуръон» мебошад. Таълифоти фиқҳии вай ғолибан ранги шарҳӣ бар мухтасарҳои бузургони мазҳаб, бавижа имом Муҳаммад ва имом Таҳовиро доранд, ба монанди «Шарҳи Ҷомеъ-ул-кабир», «Шарҳи Ҷомеъ-ус-сағир», «Шарҳи маносик»-и имом Муҳаммад, «Шарҳи Мухтасар»-и Таҳовӣ ва ғайра Аҳмади Ҷассос илова бар фиқҳ, дар илми усул низ аз донишмандони барҷаста ва саромади замони худ ба шумор меравад. Ӯ бо китоби «Аҳком-ул-Қуръон» ва «Ал-фусул фӣ-л-усул»-и худ ҳам дар фиқҳи исломӣ ва ҳам дар риштаи усул таъсири амиқе гузоштааст. Китоби «Аҳком-ул-Қуръон»-и вай яке аз муътамадтарин тафсирҳои ҷаҳони ислом дар шарҳи оятҳои аҳком ба шумор меравад. Дар бораи Ҷассос номида шудани вай гӯянд, ки он нисбат ба амали ҷаскорӣ (гачкорӣ ва ё гачпазӣ) аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ислам: Энциклопедический словарь. М. 1991;
* Боқизода А. Тафсири навини Қуръони карим. Лоҳур, 2011.
* دانشنامۀ جهان اسلام. جلد ۳. تهران، ۲۰۰۴؛
* الموسوعة العربية العالمية. النسخة الالکترونية. الریاض، ۲۰۰۴؛
* خیرالدین الزرکلی. الاعلام. بیروت، ۲۰۰۵؛
* دائرة المعارف بزرگ اسلامی. تهران، ۲۰۰۶

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Аҳмадӣ** أحمدی Қорӣ Аҳмад (соли таваллуд номаълум — вафот 1896) — шоири тоҷик. Дар сарчашмаҳои адабии садаи XIX (масалан «Тазкират-уш-шуаро»-и Муҳтарам) аз ӯ чун шоири дорои табъи баланд, фасеҳбаён ёд шудааст. Қории Қуръон будааст. Абёти зерин аз ӯст:

Дӯш ман дар хоби худ дидам бути ҷононае,
Пеши шамъи рӯйи ӯ сад ҳамчу ман парвонае.
Ӯ ба чандин нозу истиғно ба чашмам нуктасанҷ,
Ман ба рӯяш гашта маҳв аз хештан бегонае.
Гуфтам: «Эй маҳрӯ, накардӣ як раҳе бар ман гузар»,
Гуфт: «Ҳастӣ ту магар девона, ман фарзонае».
Гуфтам: «Эй гул, Аҳмадиро дар бари худ бор деҳ»,
Гуфт: «Ҳаст аз чашму холам бо ту обу донае».

Эзоҳ
----

* Тазкират-уш-шуарои Муҳтарам. Д. 1975.

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Аҳмадинаҷот Сезар** ( тур. Ahmet Necdet Sezer; 13 сентябри 1941, Афюнқараҳисор ) — даҳумин президенти Туркия  аст. Маҷлиси бузурги миллии Туркия Сезарро дар соли 2000 баъд аз ба итмом расидани мӯҳлати ҳафтсолаи раҳбари пешини ӯ Сулаймон Демирел Президенти Туркия интихоб кард. 28 августи соли 2007 ба ҷои ӯ Абдулло Гул таъин шуд.

Зиндагинома
-----------

**Аҳмадинаҷот Сезар** 13 сентябри соли 1941 дар шаҳри Афюнқараҳисор таваллуд шудааст.

Пас аз хатми мактаби миёна дар соли 1958 дар факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Анқара таҳсил карда, фаъолияти худро ба ҳайси қозӣ дар Анқара оғоз кардааст. Ӯ пас аз адои хидмат дар Академияи ҳарбӣ аввал қозӣ ва баъдан ба ҳайси қозии назоратӣ дар Додгоҳи олии таҷдиди назар кор кардааст.

Дар моҳи марти соли 1983 ӯ ба Суди Олии Апеллятсия интихоб шуд. Азбаски Сезар узви Палатаи болоии Қонун буд, ӯ яке аз се номзаде шуд, ки аз ҷониби Ассамблеяи Суди Олии Апеллятсия барои узвият дар Суди конститутсионӣ тавсия шудааст. Моҳи январи соли 1998 Сезар раиси Додгоҳи конститутсионӣ интихоб шуд.

Соли 2000 дар даври сеюми интихобот раисиҷумҳур интихоб шуд, 330 овози вакилони парлумонро гирифт , 16 майи соли 2000 савганд ёд кард.

Ӯ дар соли 1964 бо Семре Курумоғлу издивоҷ кард ва соҳиби се фарзанд: Зейнеп (соли таваллудаш 1966), Эбру (соли таваллудаш 1973) ва Левент (соли таваллудаш 1973) мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. ↑  Munzinger Personen (нем.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Кругосвет

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 129794155
* GTAA: 153042
* ISNI: 0000 0000 1704 940X
* LCCN: n99050701
* VIAF: 60171927
* WorldCat VIAF: 60171927

 |

 |

| ⚙️ Туркия Президентҳои Туркия |
| --- |
| 
* Мустафо Камол Отатурк (1923—1938)
* Исмат Айнуну (1938—1950)
* Махмуд Ҷамол Баёр (1950—1960)
* табаддулоти ҳарбӣ (1960—1961)
* Ҷамол Гурсел (1961—1966)
* Ҷевдет Сунай (1966—1973)
* Фахри Қаротурк (1973—1980)
* Кенан Овран (1982—1989)
* Тургут Озал (1989—1993)
* Сулаймон Демирел (1993—2000)
* Аҳмадинаҷот Сезар (2000—2007)
* Абдуллоҳ Гул (2007—2014)
* Раҷаб Тайиб Ардуғон (аз с. 2014)

 |
**Аҳмадӣ Тоҷуддин Иброҳим ибни Хизр** (форсӣ: أحمدی‎, тур. Ahmedi; 1334—1413, Амася) — шоири турк. Яке аз асосгузорони адабиёти дарборӣ дар адабиёти турк. Дар дарбори амир Сулаймон хидмат мекард. Аҳмадӣ бо унвони «Искандарнома» (1400) дар пайравии Низомии Ганҷавӣ достоне навиштааст, ки дар адабиёти турк нахустин асар дар бораи Искандари Мақдунӣ мебошад. Аҳмадӣ сужети достонро тағйир додааст, мазмуну мундариҷаи асарро ба шакли энсиклопедӣ сохтааст, ки он кулли иттилоот (донишҳои)-и заруриро барои ашроф дар бар мегирифт. Мавзӯи достони дигар Аҳмадӣ — «Ҷамшед ва Хуршед» аз адабиёти форс-тоҷик, қиссаву ривоятҳои шарқӣ гирифта шудааст. Илова бар ин, Аҳмадӣ ба ин достон симоҳоеро аз афсонаҳои сеҳрноки туркӣ ворид намудааст. Аз Аҳмадӣ инчунин девони ашъор боқӣ мондааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2   (ингл.) — Consortium of European Research Libraries.
2. ↑  Gran Enciclopèdia Catalana (кат.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
3. ↑  AlKindi (онлайн-каталог Доминиканского института востоковедения)
4. ↑  Encyclopædia Britannica (ингл.)
5. ↑  NUKAT — 2002.
6. ↑  Ахмеди / А. В. Образцов // Анкилоз — Банка. — М. : Большая российская энциклопедия, 2005. — С. 576. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 2). — ISBN 5-85270-330-3.

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Аҳмадшоҳ Улфатшоев** (30 сентябри 1945, деҳаи Кеврони ноҳияи Дарвоз, ВАКБ, ҶШС Тоҷикистон — 9 октябри 2020, Душанбе, Тоҷикистон) — ҳунарпешаи театр ва синамо, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1994), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2001).

Зиндагинома
-----------

Аҳмадшо Улфатшоев 30 сентябри соли 1945 дар ноҳияи Дарвоз ба дунё омадаст. Хатмкардаи Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Душанбе (1954) ва Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турс (1980).

Фаъолияти ҳунарӣ
----------------

Баъди хидмат дар сафи Артиши Шӯравӣ (1964—1967) ба сифати роҳбари мусиқии дастаи ҳаваскорони ноҳияи Орҷоникидеобод (1961—1971) заҳматунзода кашидааст. Аз соли 1975 то охири умр дар Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи А. Лоҳутӣ фаъолият кардааст.

Нақшҳо
------

### Театр

Дар саҳна бо маҳорати хосси ҳунарпешагӣ нақшҳои Дохунда («Дохунда»-и Ҷ. Икромӣ), Рӯдакӣ («Рӯдакӣ»-и С. Улуғзода), Рустам («Рустам ва Суҳроб»-и Ғ. Абдулло), Баҳроми Чӯбина («Баҳроми Чӯбина»-и Т. Аҳмадхонов), Сомонхудот («Сомонхудот»-и С. Айюбӣ), шоҳ Парвиз («Борбад»-и Ҷ. Қуддус), амир Абдулаҳад («Алломаи Адҳам ва дигарон»-и С. Улуғзода), шоҳ Егей («Медея»-и Софокл) ва ғайраро офаридааст.

### Синамо

Аҳмадшоҳ Улфатшоев ҳунарпешаи кино ҳам мебошад (нақши Остонақул дар филми «Восеъ», Кумир дар филми «Кумир»-и Е. Аролев ва ғайра).

Даргузашт
---------

Аҳмадшо Улфатшоев баъди зуҳри рӯзи 9 октябри соли 2020 дар бемористони Қарияи болои шаҳри Душанбе дар синни 75 солагӣ даргузашт.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Даргузашти Улфатшоев, ҳунарпешаи шинохтаи театру синамо-аксҳо(тоҷ.). *Sputnik Tajik*. 13 октябри 2020 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Донишномаи Душанбе. — Д.: СИЭМТ, 2016. — С. 620. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Аҳмадҷон Абӯбакрович Умаров** (12.01.1954 Душанбе) — пизишки терапевт, омӯзгор. Номзади илмҳои тиб. (1989), дотсент (1997). «Аълочии тандурустии ҶТ».

Зиндагинома
-----------

Аҳмадҷон Абӯбакрович Умаров факултаи муолиҷавии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро хатм кардааст (1977). Пизишк-интерни дармонгоҳи № 7 Душанбе, (1977-78). Пизишки бемориҳои дарунии Беморхонаи шаҳрии клиникии №2 (1978-82), аспирант (1982-85), ассистент (1985-97) ва аз соли 1997 – дотсенти кафедраи бемориҳои дарунии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино. Соли 1989 дар мавзӯи «Гардиши хуни калонсолон ҳангоми ғалаён кардан ва тағйир ёфтани он дар зери таъсири обзидан» рисолаи номз. ҳимоя кардааст. Муаллифи зиёда аз 40 таълифоти илмист, аз ҷумла « Влияние бета- адреноблокатора обзидана на состояние гемодинамики ӯ пожилых больных гипертонической болезни» дар маҷ. «Здравоохранение Таджикистана» (1987, №4); «Дифференциальная диагностика болевого синдрома в области сердца» (тавсияи методӣ, Д. 2007); «Особенности клинико-биохимических проявлений ишемической болезни сердца и артериальной гипертонии ӯ лиц старших возрастов и основные принципы их медикаментозной коррекции» (дастури таълимию методӣ, Д.2007); «Изолированная систологическая артериальная гипертония ӯ лиц старших возрастов: гемодинамические сдвиги при терапии атенололом» дар маҷ. «Здравоохранение Таджикистана» (2008, №2) ва ғ.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — 215 с. (тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6
**Аҳмадии Хуросонӣ** أحمدئ خراسانی (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик (охири садаи XV – ибтидои садаи XVI). Дар зодгоҳаш Ҳирот илмҳои расмии даврашро омӯхта, ба камол расид. Дар навъҳои гуногуни шеър асар меофарид. Бештар ба ҳазлу мутоиба майл доштааст. Намунаҳои ашъораш ба тавассути тазкираҳо боқӣ мондаанд. Ин байт аз ӯст: 
Огаҳ наӣ аз нолаи шабҳои асирон, 
Фарёд аз ин хоби гароне, ки ту дорӣ.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* ۱۳۸۹ ،نصارئ بخارای. مذکر الاحباب. حیدرآباد

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Алӣ Барот** - нависандаи муосири тоҷик, Узви Иттиҳоди рӯзноманигорони Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Алӣ Барот 2 Январи соли 1950 дар оилаи усто Бароти Ҷумъаи оҳангар дар гузари Масҷиди сафед ба дунё омадааст. Вақте, ки дар дабистони №3 (ҳоло Мирзо Бобоҷонов) таҳсил мекард, меҳру муҳаббаташ ба адабиёт афзун гашт. Баъди хатми дабистон соли 1970 ба шуъбаи ҳифзи иҷтимоии аҳолии ҳукумати шаҳр ба кор шурӯъ намуд. Ҳоло ба ҳайси мутахассис ифои вазифа дорад.

Эҷодиёт
-------

Нахустин эҷодиёташ соли 1982 дарҷ гардидааст. Сипас чакидаҳои хомааш дар рӯзномаҳои "Паёми Истаравшан", "Ҳақиқати Ленинобод", "Ҳақиқати Суғд", "Адабиёт ва санъат" , рӯзномаи баниноҳиявии "Заҳматкаш" ва ғайра чоп шудаанд.

Маҷмӯаҳояш бо номҳои "Наход нашнохтед? (с.1998), "Э, офарин!" (c.2000) ва "Омада истед!" (с.2007) тавассути нашриёти ба номи Раҳим Ҷалил нашр шудаанд.

Эзоҳ
----

Баёзи адибони Истаравшан - Душанбе: "Эҷод", 2009.- 288 саҳ.
**Алғул** (арабӣ – дев) — дуюмин ситораи равшан (пас аз Мирфақ) дар бурҷи Ҳомили раъс-ул-ғул (Барсовуш). Тағйирёбии алғул аз қадим маълум буда, дар одамон ҳиссиёти ваҳмангезе ба вуҷуд меовард ва чунин номгузорӣ шуданаш аз ҳамин ҷост. Дар атласҳои бурҷҳои осмонии асримиёнагии европавӣ алғул ҳамчун чашми Медузаи Горгон, дар атласҳои исломӣ чун чашми дев тасвир ёфтааст. Алғӯл маҷмӯи се–чор ситора аст, ки дутои онҳо (Алғул А ва Алғул В) бо даври 2,87 шабонарӯз якдигарро мепӯшонанд ва дар ин ҳолат дурахши ситора аз 2,06 то 3,28 бузургии ситоравӣ кам мешавад. Ин ҳодисаро бори нахуст 8 нояб ри 1670 олими италиявӣ Ҷ. Монтанари мушоҳида намудааст. Массааш 1,67-и массаи Офтоб, радиусаш 0,9-и радиуси Офтоб, ҳарорат 8500 К, синнаш 3×108 сол ва масофааш то Замин 93±2 с. р. (28,5±0,7 пк) аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аляска**, **Халиҷи Аляска** (англ. Gulf of Alaska) — халиҷи кушоди Уқёнуси Ором дар назди соҳилҳои Америкаи Шимолӣ, байни нимҷазҷазираи Аляска ва ҷазираи Ванкувер. Масоҳаташ 384 ҳазор км2, чуқурии миёнааш 1193 м, амиқтаринаш – 4929 м. Дар Аляска ҷазираи Кадйак, галаҷазираҳои Александр, Малика Шарлота ва ғайра воқеанд. Ҳарорати қабати болоии об (рӯи об) дар тобистон 11 – 14°С, зимистон 3 – 6°С, намакнокиаш 32,0 – 32,5%. Маддаш нимшабонарӯзӣ ва ҳархела, баландиаш то 12 м мерасад. Сюард (дар Аляска) ва Принс-Руперт (дар Канада) бандарҳои калонтарини халиҷ мебошанд. Аляскаро соли 1741 Экспедитсияи дуюми Камчатка (таҳти роҳбарии А. И. Чириков ва В. Беринг) кашф кардааст. Географи рус Ф. П. Литке соли 1840 дар ҷазираи Баранови ин халиҷ нахустин дар Уқёнуси Ором расадхонаи баҳрӣ кушод. Дар Аляска моҳӣ сайд мекунанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Карта ИМА, ГУГК, 1988 год

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Алҳон** — (арабӣ — лаҳнҳо, оҳангҳо) — садоҳои хуши мусиқӣ, ки ба ҳам баробаранд. Хониши оҳангдори шеър, чаҳ-чаҳи булбул ва овозҳои хуш бо алҳон иртибот доранд. Дар алҳони мусиқӣ эҳсосоти нозуки инсонӣ — ғаму андӯҳ, шодию сурур, ҳаяҷон ва ғайра ифода меёбанд. Шаш навъи алҳон мавҷуд аст: 1) Алҳонибасита, ки аз савтҳои сода таркиб ёфта, бо вазн, зарб ва усули муайяни мусиқӣ иҷро мешаванд; 2) Алҳониинфиолия, асари мусиқие, ки дар оҳангу матни он ғаму андӯҳ, ҳаҷру фироқ инъикос меёбад. «Гиря», «Гирён-қазоқ», «Савти Гиря» аз ҷумлаи оҳангу таронаҳои халқию классикии тоҷик мебошанд, ки дар алҳони инфиолия эҷод шудаанд. 3) Алҳони мулазза, тарона ва сурудҳои дилнишин, ки дар матн ва оҳанги онҳо зебоиҳои олам бо ифодаҳои дилкаши мусиқӣ тасвир шуда, ба шунаванда лаззати эстетикӣ мебахшанд; 4) Алҳони муҳайила, таронаҳое, ки ба шунаванда таъсири амиқи рӯҳӣ мерасонанд. Дар ин гуна асарҳои мусиқӣ тасвири романтикии табиат, наботот, ҳайвонот ва ғайра ифода ёфтаанд. «Сувора», «Чӯпонӣ», «Зоғ», «Сорбон», «Ракаб», «Кӯҳистонӣ», «Сарахбори кӯҳистон», «Роки Дарвоз», «Дар чаман», «Мавҷи Сурхоб», «Хироми кабк» барин таронаву оҳангҳои классикию халқии тоҷикӣ намунаҳои алҳони муҳайила мебошанд; 5) Алҳонихаттия (таронавӣ), асари мусиқиест, ки дар қисмати овозии он оҳангнокӣ мавқеи асосӣ дорад; 6) Алҳониҷирмия, асари мусиқиест, ки нағма ва усули доиравии он (зарб, вазн, усул) бо матн мутаносибан иҷро мешаванд. Дар истилоҳоти мусиқии имрӯза алҳони ҷирмия ба мусиқии вокалӣ (овозӣ) наздик аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Дарвешалии Чангӣ, Тӯҳфат-ус-сурур, Р. 149, ИВАН Узб. ССР. Донишномаи Шашмақом, Д. 2009.

Сарчашма
--------

* Алҳон // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Обид Исматӣ** — шоир, драматург, фолклоршинос, ходими ҷамъиятӣ. Узви ИН СССР (аз соли 1934). Ветерани маорифи халқ. Иштирокдори Анҷумани 1-уми нависандагони СССР.
(1934).

Зиндагинома
-----------

Обид Исматӣ соли 1905, дар гузари Тошкандии шаҳри Самарқанд ба дунё омадааст. Яке аз бунёдгузорони театри тоҷик Дар мактаби куҳна ва мактаби усули ҷадид, курсҳои омӯзгории шаҳри Самарқанд таълим гирифта (1919), дар аввалин мактаби навтаъсиси шӯравӣ аз фанни забон ва адабиёти тоҷикӣ дарс гуфтааст (1920-27). Дорулмуаллимини тоҷикии Тошкандро хатм кардааст (1927). Муаллим, мудири курсҳои омӯзгории Институти педагогии Самарқанд (1927-1928). Соли 1928 бо даъвати Шӯрои Вазирон ба Тоҷикистон омадааст. Котиби масъул, мудири шуъбаи Ком. Луғат ва истилоҳоти назди Шӯрои Вазирони Тоҷикистон (1928-1932), ходими адабии ТДАДТ ба номи Лоҳутӣ, омӯзгор, мудири кафедраи забон ва адабиёти тоҷики ИПC ба номи Т. Г. Шевченко (ҳоло – ДДОТ ба номи С. Айнӣ, 1933-1934). Соли 1937 бо туҳмати ноҳақи аксулинқилоб ба муддати 10 сол аз озодӣ маҳрум гардида, минбаъд бегуноҳ дониста шудааст. Обид Исматӣ 15.03.1945 дар бадарғаи Сибир аз олам даргузашт.

Эҷодиёт
-------

Фаъолияти эҷодиаш аз охири солҳои 20-уми асри XX оғоз ёфтааст. Аввалин шеъру ҳаҷвиёт ва мақолаҳои танқидиаш дар рӯзномаҳои «Овози тоҷик», «Бедории тоҷик», маҷаллаҳои «Раҳбари дониш», «Мулло Мушфиқӣ», «Бигиз» ба табъ расидаанд. Муаллифи маҷмӯаҳои «Муғҷаҳо» (1930), «Баҳори колхозӣ» (1932), «Ашӯлаҳо» (1934), «Мо месозем» (1934), пйесаи «Танбал» (1934), ҳаҷвиёти «Алами эшон», «Хафа шуданд», «Муфтиамак», мақолаҳои адабии «Сифат дар адабиёт», «Устод Айнӣ – нависандаи халқ», «Дурдонаҳои халқро омӯзем», «Дар ҷустуҷӯи осори даҳонакии тоҷикони Самарқанд », «Самараи хуби алифбои нави тоҷик», «Як назар ба матбуоти инқилобии тоҷик ва забони он», «Мубориза барои санъати театр», «Дар бораи мусиқа», «Устод Айнӣ ва забони тоҷикӣ», «Тарҷума ва тарҷумонҳо», китобҳои дарсӣ ва васоити таълимии «Худомӯзи алифбои нави лотинӣ-тоҷикӣ» (1934), «Алифбои пешоҳанг» (1932, 1933), «Алифбои хурд» (1933), «Қоидаҳои имло» (1937), мурат. «Эҷодиёти даҳонакии халқи тоҷик» (1934). Бисёр асарҳои саҳнавии адибони халқҳои гуногуни ҷаҳон, аз ҷумла «Муфаттиш»-и Н. В. Гогол, «Воқеаи Иброҳимбек »-и С. Ҳусейнов, «Маликаи Турандот»-и Готси, «Месӯзонем»-и К. Яшин, «Оршин мололон»-и У. Ҳоҷибеков, «Ҳалима»-и Ғулом Зафариро ба тоҷикӣ гардонидааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Обид Исматӣ. 14 марти 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 10 май 2018.
2. ↑  Аслҳо ва наслҳо. – Душанбе, 2013, - С. 27 ISBN 978-99947-958-2-6

Эзоҳ
----