recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Бобоҷон Ҷамолзода** (22 майи соли 1976, ноҳияи Данғара) — арбоби низомии тоҷик, Фармондеҳи гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 20 ноябри соли 2013).

Зиндагинома
-----------

Бобоҷон Ҷамолзода 22 майи соли 1976 дар ноҳияи Данғараи вилояти Хатлон ба дунё омадаст.

Оиладор соҳиби чор фарзанд.

Фаъолияти хизматӣ
-----------------

Бобоҷон Ҷамолзода то моҳи ноябри соли 2013 — командири қисми ҳарбии 051057-и қувваҳои махсуси (спецназ) Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон адоӣ вазифа карда ва аз 20 ноябри соли 2013 бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон фармондеҳи Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардид

Эзоҳ
----

1. ↑   Фармондеҳи ГМҶТ таъин гардид

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Пайвандҳо
---------

* сомонаи ГМҶТ
* Биография\_Бободжон\_Джамолзода
* Национальную\_гвардию\_Таджикистана возглавил\_полковник\_Бободжон\_Джамолзода Бойгонӣ шудааст 21 июни 2018  сол.
**Ғуриён** — сулолаи суннимазҳаби тоҷикон. Сарсулолаи хонадон Сури ибни Муҳаммад, сарвари қабилаи вилояти Мандеши кишвари Ғур) буд. Шонасбониён (Ғуриён) шоҳони давлати Ғуриён — давлати дуюми таърихии тоҷикон дар Хуросон буданд. Давлати Ғуриён солҳои 1150—1215 арзи ҳастӣ намудааст.

### Сари қудрат омадани Ғуриён

Охири асри ХI дар Ғур айёми барқароршавии муносибати феодалӣ буд. Дар нимаи дувуми асри ХI ва нимаи аввали асри ХII доираи ҳокимияти маликҳои вилояти Мандеш хеле вусъат пайдо намуда, ба тамоми Ғур паҳн гардид. Дар миёнаҳои асри ХII давлати феодалии Ғуриён таъсис ёфт. Ҳокимони Ғур баъзе вақтҳо исман ба шинохтани ҳокимияти олии Ғазнавиён маҷбур шуда бошанд ҳам, вале дар зарфи чандин даҳсолаҳо бар зидди ин сулола мубориза бурдаанд. Ниҳоят, онҳо заиф шудани давлати ғазнавиро фурсати мусоид дарёфта, истиқлоли худро аз нав ба даст оварданд ва дар аҳди ҳукмронии Қутбиддин Маҳмуди Ғурӣ ба rувваи бузурге соҳиб гардиданд.

Ин буд, ки Баҳромшоҳ (яке аз охирин султонони ғазнавӣ) аз афзудани иқтидори Ғуриён ва шуҳрат ёфтани Қутбиддин Маҳмуди Ғурӣ тарсида, вайро бо роҳи фиреб ба Ғазна биёвард ва ба ҳабс гирифта, пас аз чанде заҳр дода ҳалок намуд.
Бо вуҷуди ин, дигарбора тасарруф кардани давлати Ғур ба Баҳромшоҳ муяссар нагардид. Баҳромшоҳи Ғазнавӣ дар чанд муҳорибаи шадиде, ки байни ӯ ва бародарони Қутбиддин ба амал омаданд, якзайл шикаст хӯрд. Асосгузори давлати Ғуриён Алоуддин Ҳусейн (Ҷаҳонсӯз) соли 1150 ба Баҳромшоҳи Ғазнавӣ шикасти ҳалкунанда расонида шаҳри Ғазнаро забт намуд ва оташ зад (аз инҷо лақаби Алоуддин Ҳусейн- Ҷаҳонсӯз пайдо щудааст). Вале муборизаи Ғазнавиён ва Ғуриён бо ин ҳама ба итмом нарасид. Дар соли 1186-87 бародарзодаи Алоуддин Ҳусейн — Ғиёсуддин Муҳаммади Ғурӣ дар яке аз ҷангҳо охирин хонадони ғазнавӣ, Ҳокими Лоҳур — Хисравмаликро асир карда, ба пойтахти давлати Ғур — Фирӯзкӯҳ фиристод. Бо ҳамин салтанати Ғазнавиён тамоман аз миён бардошта шуд. Ғуриён ҳокимияти Ғазнавиёнро барҳам дода, ҳукмрони давлати бузурге гардиданд, ки дере нагузашта ҳудуди он дар натиҷаи футуҳоти минбаъдаи онҳо хеле вусъат пайдо намуд. Маркази ин давлат ҳамоно Ғур буд.

### Нашъу намои давлат

Султонони Ғур қувваи зиёдеро ташкил мекарданд. Дар ихтиёри онҳо қӯшуни пуршуморе буд, ки дастаҳои низомии қабилаҳоро низ дар бар мегирифт. Ғайр аз ин, онҳоро ашрофи феодалии тоҷик дар кӯҳистони Бадахшон ва ҳавзаи дарёи Аму пуштибонӣ менамуданд. Дар охири асри ХII маҳалҳои ҷанубии Тоҷикистон) ва Ӯзбекистони кунунӣ, аз ҷумла, ноҳияи Вахш, Чағониён, Шуғнон ва Вахон ба ҳайъати давлати Ғуриҳо дохил карда шуданд.
Солҳои 1152—1206 дурахшонтарин давраи таърихи мамлакати Ғуриҳо ҳисоб мешавад. Пешрафти бузурги иrтисодӣ ва мадании давлати Ғуриҳо низ ба ҳамин давра алоқаманд аст. Лекин азбаски мамлакати Ғуриҳо нисбат ба дигар маҳалҳои Осиёи Миёна хеле ақибмонда буд, ин пешравӣ дер давом накард.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Б.Ғ. Ғафуров Тоҷикон. Китоби дуюм. — Душанбе, 2008. — с. 414

| ⚙️ Давлатҳои сулолаҳои форисзабон (тоҷикон) |
| --- |
| 
Сосониён
 • Саффориён
 • Тоҳириён 
 • Сомониён
 • Ғуршоҳон
 • Куртҳои Ҳирот
 • Сарбадорон
 • Бовандиён
 |
**Раҷаб Мирзо** (*Мараимов Раҷабалӣ Мирзоевич*; 10 августи 1973, деҳаи Ангурбоғи ноҳияи Восеъ, вилояти Кӯлоб) — рӯзноманигори тоҷик, муассис ва сармуҳаррири рӯзномаи «Рӯзи нав».

Зиндагинома
-----------

Раҷаб Мирзо 10 августи соли 1973 дар хоҷагии ба номи Ленин (ҳоло ба номи Рӯдакӣ, дар ин охир шаҳраки Заҳматобод)-и ноҳияи Восеъ ба дунё омадааст.  Мактаби миёнаи рақами 7 ноҳияро бо медали нуқра хатм кардааст.

### Оила

Оиладор ва соҳиби як писар  аст.

Фаъолияти меҳнатӣ
-----------------

Фаъолияти кориашро соли 1997 баъди анҷоми таҳсил дар факултаи журналистика ва тарҷумонии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон  аз нашрияи «Сурӯш» оғоз намуда, баъдан дар нашрияҳои   «Восточный экспресс» (солҳои  1998-1999) ба сифати хабарнигор, «Ҷумҳурият» (солҳои 1999-2002, хабарнигор, мухбири махсус ва мудири шўъба), директори Маркази хабарии «Чархи гардун» (2002-2003), нашрияи «Нерўи сухан» (соли 2003, мудири шўъбаи итилоот ва сиёсат) кор кардааст.

Муассиси ҳафтаномаи "Рӯзи нав" аст, ки каме бештар аз як сол, аз 7 августи соли 2003 то 25 августи соли 2004  ба нашр расид.

Баъди "Рӯзи нав" Раҷаби Мирзо муддате (солҳои 2008-2009) сармуҳаррири радиои "Имрӯз" ва соли 2010 сардабири  рўзномаи ҳаррўзаи Тоҷикистони мустақил - «Имрӯз-news» буд. Ва ду соли дигар устоди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буд ва ба донишҷӯёни факултаи журналистика  дарси  «Журналистикаи сиёсӣ» гуфт.

Моҳи октябри соли  2011 Маркази таҳқиқоти сотсиологии «Бозтоб» -ро таъсис дода, роҳбари он буд.

### Фаъолияти сиёсӣ

Раҷаб Мирзо танҳо журналист нест, ки бештар таҳлилҳои ҷолиби сиёсиро матраҳ карда бошад, балки худ вориди майдони сиёсат буд. Ду маротиба – бори аввал феврали соли 2005 аз ҳавзаи Шоҳмансури шаҳри Душанбе ва бори дуюм дар интихоботи миёндаврии ҳавзаи Восеъ №39 ба сифати номзад иштирок кардааст, вале дар ду маврид ҳам ба номзади ҳизби ҳоким интихоботро бохтааст.

Аз октябри соли 2005 то октябри соли 2013 аъзо, раиси ҲДТ дар шаҳри Душанбе буд. 4 ноябри соли 2006 барои баргузории як пикет ба нишони эътироз аз мавқеъгирии нодурусти вазорати адлия  Раҷаб Мирзо дар қатори се узви фаъоли ҲДТ барои 15 рӯз зиндонӣ гардид. Дар анҷумани ахири ин ҳизб (октябри соли 2013 – пешопеши интихоботи президентӣ) узвияти худро қатъ кард.

Ҷоизаҳо
-------

Барандаи Ҷоизаи Кумитаи кор бо ҷавонони назди Ҳукумати ҶТ, «Журналисти сол – 2004», барандаи Ҷоизаи "Эътимод" -и Шӯрои ВАО (соли 2021) мебошад.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Раҷаби Мирзо(тоҷ.). *odob.tj*. 27 сентябри 2018 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
**Шаҳркадаи Золи Зар** — яке аз ёдгориҳои таърихии ибтидои асри миёна буда, 17 км шимолтари Фархор ҷойгир мебошад.

Ҳудуди шаҳрак 120 гектарро ташкил дода, дар ин ҳудуд дуқабати маданӣ — шаҳраки антиқа ва шаҳраки ибтидоии асри миёна ҷойгир мебошанд. Бахши қадима дар қисмати шимолии ёдгорӣ ҷой гирифта, то имрӯз ба қабристон табдил ёфтааст. Бахши асримиёнагӣ дар қисмати шарқии ҳудуди ёдгорӣ ҷойгир буда, аз қалъа ва шаҳр таркиб ёфтааст. Қалъа дар тарафи шимолу ғарбии ёдгорӣ ҷой дошта, шаклаш чоркунҷа ва андозааш ба 70×70 м баробар мебошад. Атрофашро девор иҳота намудааст, ки дар чор кунҷ манора сохта шудааст. Шаҳрак низ шакли росткунҷаро дошта, аз тарафи ғарбиаш девори лойии бараш 4 метра ва баландиаш 2 метра иҳота кардааст, ки дар ҳар як кунҷи девор манораи баландиаш 5 метра сохта шудааст.

Пажӯҳиш
-------

Шаҳрак то охир пурра омӯхта нашуда, вобаста ба маводҳо ва осори пайдошуда, онро мансуб ба асрҳои II—III ва VII—VIII милодӣ медонанд. Ёдгорӣ бори нахуст соли 1964 аз тарафи корманди Шуъбаи бостоншиносии ИТБМ ба номи А.Дониш Х. Муҳиддинов мавриди таҳқиқ қарор гирифтааст. Доир ба ёдгории мазкур якчанд мақола ва гузоришҳои илмӣ низ ба чоп расидаанд. Дар солҳои 2008—2009 бостоншиносон М. Азизов ва Ю. Яъқубов дар ин ёдгорӣ ҳафриёт гузаронида, натиҷаи таҳқиқ дар мақолаҳои илмии Яқубов Ю. Хуҷагелдиев Т. Қурбонов Ш. дарҷ гардидаанд. Ҳамзамон солҳои 2015—2017 бо мақсади анҷом додани харитаи бостоншиносии Тоҷикистон, бостоншиносон дар ноҳияи Фархор такроран таҳқиқот гузаронида, якчанд ёдгориҳои навро ба қайд гирифтанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ёдгории таърихию фарҳангии «Золи-Зар»-и ноҳияи Фархор. *www.vfarhang.tj*. 24 январи 2023 санҷида шуд.
**Конститутсияи ҶШС Тоҷикистон** - Қонуни асосии ҶШС Тоҷикистон, ки сохти чамъиятию давлатии онро инъикос менамуд, принсипҳои ташкилёбию фаьолияти органҳои ҳокимият ва идоракунии давлатӣ, ҳуқуқу вазифаҳои гражданҳо ва системаи интихоботи советиро ба тариқи қонунӣ мустаҳкам мекард ва барои қонунгузории чумҳурӣ базаи ҳуқуқӣ мебуд.

Нахустин Конститутсияи Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон 25 феврали соли 1931 дар Анҷумани 4-уми Шӯроҳои ҶШС Тоҷикистон қабул гардид, ки он аз лиҳози қонунӣ раванди таъсисёбии давлати соҳибистиқлоли тоҷиконро дар ҳайати ИҶШС таҳким бахшид.

Мутобиқ ба мафкураи марксистӣ-ленинӣ, нимаи солҳои 30-юми қарни ХХ сотсиализм дар ИҶШС бо пуррагӣ дар доираи як мамлакат ғалаба намуд. Ин маънои онро дошт, ки нақшаи ленинии сохтмони сотсиализм, яъне индустриякунонии сотсиалистӣ, коллективонии сотсиалистии хоҷагии қишлоқ ва инқилоби маданӣ амалӣ гардида, зарурияти қабули Конститутсияи нав ба миён омад.

Аз ин лиҳоз, мувофиқ ба Конститутсияи соли 1936-уми ИҶШС, 1 марти соли 1937 Конститутсияи нави ҶШС Тоҷикистон қабул карда шуд. Ин Конститутсияи Тоҷикистони шӯравӣ (Конститутсияи ҶШС Тоҷикистон) 41 сол амал намуд.

Конститутсияи охирини ҶШС Тоҷикистон мутобиқ ба Конститутсияи соли 1977-уми ИҶШС, апрели соли 1978 таҳия ва қабул шуда, бо ворид карда шудани якчанд тағйиру иловаҳо 16 сол ҳамчун Қонуни Асосии Тоҷикистон амал намуд.

Нигаред
-------

* Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон

Эзоҳ
----

1. ↑  Сомонаи Вазорати адлияии ҶТ/Таърих(пайванди дастнорас)
2. ↑  Сомонаи рӯзномаи Ҳақиқати Суғд/Чароғи раҳнамои ҷомеа(пайванди дастнорас)

|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Фридрих Вилҳелм Август Аргеландер** (олмонӣ: *Friedrich Wilhelm August Argelander*; Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — ахтаршиноси олмонӣ. Узви вобастаи АИ Петербург (1826).

Зиндагинома
-----------

Донишгоҳи Кёнигсбергро хатм кардааст (1822). Солҳои 1823—1832 директори расадхонаи астрономӣ дар Або, 1832−1836 сарвари расадхона дар Гелсингфорс, аз соли 1836 сарвари расадхонаи Бонн. Раиси Ҷамъияти астрономҳои Германия (1864—1867). Асарҳои илмиаш асосан ба астрономияи мушоҳидавӣ ва фотометрия бахшида шудаанд. Дар тадқиқотҳои Ф. В. Бессел ҷиҳати муайян кардани мавқеи саҳеҳи ситораҳо иштирок кардааст. Ба омӯзиши ҳаракатҳои хусусии ситораҳо машғул шуда, аз рӯи ин мушоҳидаҳо феҳрасти 560 ситораро таҳия кард (1835). Аргеландер яке аз асосгузорони омӯзиши муназзами ситораҳои тағйирёбанда буд. Усули содаи бо чашм баҳодиҳии тобиши ситораи таҳқиқшавандаро таҳия кард (усули дараҷаҳо). Мафҳуми муосири «ситораҳои тағйирёбанда»-ро ба илм дохил намуд. Аз соли 1938 то соли 1870 ба тобиши 40 ситораи тағйирёбанда бо 12000 тавсифот баҳо дод. Ҳаракати хусусии 390 ситораро таҳлил намуда, ҳаракати Офтобро нисбати дигар ситораҳо собит ва ҷойи апексро, ки пештар В. Гершел муайян карда буд, аз рӯи ҳаракати ҳамагӣ ҳафт ситора тасдиқ намуд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аргеландер // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абулмузаффари Писанҷадӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форс-тоҷик (асри 11).

Эҷодиёт
-------

Дар манбаъҳое, ки дар бораи ин шоир маълумот додаанд, масоли, «Лубоб-ул-албоб»-и Авфӣ, ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш наомадааст. Дар ҳамин манбаъ баробари тавсифи ӯ чун шоири моҳиру тавоно се қитъа (12 байт) аз эҷоди ӯ оварда шудааст. Абулмузаффари Писанҷадӣ дар ин байтҳояш оташ (оташи миёни хокистар), гули ёсуманро васф намудааст. Шеърҳои ӯ нафосат ва зебоӣ, муқоисаи бемонанд ва ташхиси ҷолиб доранд, ки гувоҳи шоири ширинкалому мушоҳидакор будани ӯянд. Дар васфи оташ гуфтааст: 

Ҳаме бибинӣ оташ миёни хокистар,
Чу офтоб, ки гирад зи меғ тири ҳиҷоб.
Чу рӯи духтари дӯшиза, к-ӯ хиҷил гардад,
Ниқобро ба рух андар кашад ба вақти итоб.
Ёсумани шукуфтаро ба ҳолати ғамангези қаҳрамони лирикӣ монанд кардааст:

Нигоҳ кун ту ба-д-он ёсумани шукуфта ба боғ,
Сараш ба пеш дарафканда рост чун сари ман.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абдуллоев А. Адабиёти форсу тоҷик дар нимаи аввали асри XI, Д. 1979.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Фаррух  мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Ҷураев мебошанд.

**Фаррух Маъруфҷонович Ҷураев** (тав. 03.10.1981)  шаҳри Хуҷанд , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои иқтисодӣ (2010), дотсент.

Зиндагинома
-----------

Фаррух Ҷураев Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон-ро бо ихтисоси иқтисодчӣ дар корхонаҳо хатм кардааст. 
Солҳои 2004-2011 – ассистенти кафедраи Иқтисодиёти корхонаҳо ва соҳибкории Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон. 
Солҳои 2011 – то ҳол – дотсенти кафедраи Иқтисодиёти корхонаҳо ва соҳибкории Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.

Эзоҳ
----

1. ↑  ДДҲБСТ, кафедраи иқтисодиёти корхонаҳо ва минтақа Фаррух Маъруфҷонович Ҷураев(тоҷ.). *www. tsulbp.tj*. 29 феврали 2024 санҷида шуд.
Солеҳ ал-Арурӣ 2 январи соли 2024 кушта шуд. Солеҳ ал-Арурӣ, муовини раҳбари Ҳамос дар як бомбгузорӣ дар Бейрут кушта шуд. Дар ин таркиш ҳамчунин шаш нафари дигар, аз ҷумла чанд тан аз ҷангҷӯёни Ҳамос кушта шуданд.

Солеҳ ал-Арурӣ муовини раиси Бюрои (дафтарӣ) сиёсии Ҳамос ва яке аз стратегҳои ҳамлаи Ҳамос ба Исроил дар соли 2023 буд. Ӯ ҳамчунин масъули тавсеаи фаъолиятҳои Ҳамос дар соҳили Ғарб, аз ҷумла ҳамлаҳо алайҳи исроилиён буд. Эҳтимол меравад, ки ҳамларо Исроил, душмани аслии Ҳамос анҷом додааст. Аммо Исроил даст доштани худро дар ин ҳодиса на тасдиқ кард ва на рад кард.

Ин куштор як рӯз пеш аз он рух дод, ки Ҳизбуллоҳ 4-умин солгарди куштори фармондеҳи аршади Эрон Қосим Сулаймониро таҷлил кунад.
**Оромгоҳи Султон Увайси Қаранӣ** - дар масофаи 18 км дар қисмати шимолии ноҳияи Ховалинг дар деҳаи Мазори Ҳазрати Султон воқеъ гардидааст.
Ин мавзеи таърихӣ бо табиати зебо, чашмаҳои зулол, гулу гиёҳҳои шифобахш ва парандагони нодир машҳур мебошад. Мақбари Султон Увайси Қаранӣ бо иқдом ва дастгирии бевоситаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон соли 2006 пурра азнавсозӣ карда шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Осорхона-мамнуъгоҳи ҷумҳуриявии ба номи Восеъ. 27 августи 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 23 августи 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Осорхона | *Ин мақолаи нопурра дар бораи осорхонаҳо мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Усмоналӣ Камолиён** (*Камолов Усмоналӣ Нусратович,* тахаллуси шоирӣ **Беҳини Меҳрободӣ**; 12 январи 1971, деҳаи Меҳробод, ноҳияи Ленин, ҶШС Тоҷикистон) — файласуф, донишноманигор ва шоири тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Камолов Усмоналӣ Нусратович 12 январи соли 1971 дар деҳаи Меҳрободи ноҳияи Ленин ба дунё омадааст. Соли 1988 мактаби миёнаи № 71-и ҳамин ноҳияро бо баҳои аъло хатм кардаст. Соли 1989 курси яксолаи муҳосиби (Учкомбинат)-ро хатм менамояд. Соли 1997 Донишгоҳи Давлатии Миллии Тоҷикистонро хатм кардааст. Аз соли 1997 то соли 1999 дар Донишгоҳи Миллии Тоҷикистон (кафедраи фалсафа) ба ҳайси устоди фанни фалсафа кор кардааст. Соли 2003 аспирантураи шуъбаи «Таърихи фалсафа»-и Пажӯҳишгоҳи фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи академик А. М. Баҳоуддинови Академияи Илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистонро хатм карда, аввал ба ҳайси ходими хурди илмӣ (1999—2003), сипас ходими илмӣ (2003—2010) ва баъдтар ходими калони илмии шуъбаи «Таърихи фалсафа»-и Пажӯҳишгоҳи фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи АИ ҶТ кору фаъолият мекунад. Ҳамзамон муаллими калон (2008—2010), иҷрокунандаи вазифаи дотсент (2010—2012) ва дотсенти кафедраи Донишгоҳи Давлатии Тиҷорати Тоҷикистон (2012—2015) буд.

Соли 2010 рисолаи номзадиашро таҳти унвони «Таълимоти Наҷмуддини Розӣ дар бораи ҳастӣ ва маърифат» дифоъ менамояд. Соли 2016 ёвари Президенти Академияи Илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин мегардад. Аз январи соли 2015 токунун дар Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик ба ҳайси муҳаррири редаксияи Фалсафа, дин ва ҳуқуқ кору фаъолият дорад.

Шоирӣ
-----

Усмоналӣ Камолиён шоир низ буда, бо тахаллуси Беҳини Меҳрободӣ шеър эҷод мекунад:

> Гули зебову хубу беназирам,  
> 
> Ба доми ҳалқаи зулфат асирам.  
> 
> Зи сар то пои ту нур асту нур аст,  
> 
> Бути номеҳрубону дилпазирам.  
> 
> Зи хӯи шӯху рафторам маяндеш,  
> 
> Ки ҷуз ту ман касе дар бар нагирам.  
> 
> Ба ҷон андар ниҳон аст меҳри покат,  
> 
> Ба мағзи устухону дар замирам.  
> 
> «Сарамро гар буранд бо ханҷари тез»,  
> 
> Зи домони ту ҳаргиз даст нагирам.  
> 
> Ба оғӯшам шабонгаҳ танг мегир,  
> 
> Ҷавон гардам саҳаргаҳ, гарчи пирам.  
> 
> Агар сад ҷон ҳаме дорам ба дунё,  
> 
> Ба пеши пои ту ҳар шаб бимирам.  
> 
> Гадои даргаҳат Беҳин ҳамеша,  
> 
> Ба тахти шоҳиям ё худ вазирам.
> 
>

Ҷоизаҳо
-------

Бо нишони «Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва ифтихорномаҳо қадрдонӣ шудааст.

Осор
----

* Камолов У. Н. Учение Наджмуддина Рази о бытии и познании. — Душанбе: «Ирфон», 2013, 192 с. — ISBN 978-99947-61-69-2

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Суханварони водии Ҳисор. — Душанбе: «ЭР-граф», 2021. — С. 47. — 400 с. — ISBN 978-99985-59-15-8
**Ғиёсуддин иб­ни Ҳумомуддини Ҳусайнӣ** (форсӣ: محمد بن خاوندشاه بن محمود‎, маъруф ба **Мирхонд**, форсӣ: میرخواند‎; Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — таърихнигори форс-тоҷик, набераи Мирхонд.

Зиндагинома
-----------

Аввалҳо дар дарбори Темуриён — Ҳирот хизмат кардааст. Баъди сарнагун шудани сулолаи Темуриён дар Ҳирот, Xондамир муддате дар дарбори Исмоили Сафавӣ хидмат карда, соли 1528 ба маркази Империяи Темуриёни Ҳинд — шаҳри Деҳлӣ рафт. Дар замони ҳукмронии Бобур ва писари ў — Ҳумоюн зиндагӣ ва хизмат кардааст. Xондамир дар юришҳои Ҳумоюн иштирок карда, шоҳиди бисёр воқеаҳои таърихӣ буд. Дар Ҳиндустон асари сеҷилдаи худ «Ҳабибу-с-сияр»-ро навиштааст, ки он таърихи Эрон, Осиёи Миёна ва дигар мамлакатҳои Шарқи охири қарни 15 — аввали қарни 16-ро дар бар мегирад. Xондамир инчунин муаллифи асарҳои «Дастуру-л-вузаро», «Ҳумоюннома» ё «Қонуни Ҳумоюн» буда, ҷилди 7-ум ва хотимаи «Равзату-с-сафо»-и Мирхондро низ навиштааст.

Нигаред низ
-----------

* Равзату-с-сафо

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Хондамир / Л. Валиев // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
**Ҳенри Файол** (29 июли 1841 19 ноябри 1925) муҳандиси кӯҳии фаронсавӣ, роҳбари кори кӯҳӣ, муаллиф ва директори шахтаҳо буд, ки назарияи умумии идоракунии тиҷоратро таҳия кардааст, ки онро аксар вақт файолизм меноманд .Ӯ ва ҳамкасбонаш новобаста аз менеҷменти илмӣ ин назарияро  тақрибан ҳамзамон таҳия кардаанд. Мисли ҳамзамонаш Фредерик Винслоу Тейлор. вай ҳамчун асосгузори усулҳои муосири мудирият маъруф аст.

Зиндагинома
-----------

Файол соли 1841 дар авҷи инқилоби бузурги санъатӣ дар наздишаҳр Константинопол (ҳоло Истамбул) таваллуд шудааст. Падари ӯ, муҳандиси ҳарбӣ, сардори корҳои сохтмонии Пули Галата тавассути Шохи Тиллоӣ таъин карда шуд.Оила онҳо соли 1847 ба Фаронса баргашт, Ки Дар Он Ҷо Файол Соли 1860 академияи мактаби олии миллии конканҳоро"дар Сент-Этйен хатм кард .
**Заминларза дар Кашмир** - 8 октябри соли 2005, соати 8:50 ба вақти Покистон ба амал омад. Эписентраш дар Кашмири Покистон ҷойгир буд, бо қувваи 7.6, ки бо қувваи заминларза дар Сан-Франсиско дар соли 1906 ба амал омада буд баробар буд.

Райони зарардида дар 95 км аз Исломобод воқеъ буд. Бо қаъри 10 км. 84 ҳаз. нафар дар натиҷаи заминларза вафот карданд, дар ҳиндустон бошад 1300 нафар.

Заминларза дар ҷанубу шимоли Покистон бисёр ҷойҳои аҳолинишинро хароб кард.

Заминларза дар Кашмир яке аз заминларзаҳои сахттарин дар давоми 100 соли охир дар Осиёи Ҷанубӣ ба ҳисоб меравад.

Бисёр давлатҳо ва организатсияқҳои ҷаҳон ба Покистон дар масалаи сару либос, хӯрока, пулӣ ва тиббӣ кумак мерасонданд. Яквақта ба регион аз тамоми сайёра командаҳои наҷотдиҳӣ бо сагҳои кобанда фиристода шуда буданд.

СММ 272 миллион доллари ИМАро ба зарардидагон ҷамъ карда, расонд.

Яке аз давлатҳои бисёркумаккунанда ин Куба буд, ки 729 духтурро расонд. Онҳо баъд аз панҷ рӯзи офат расиданд.

Нигаред низ
-----------

* Заминларза дар Покистон (2008)

Сарчашма
--------

* Аз Википедиаи Русӣ
**Ариқтоғ** қабристон дар ноҳияи Шаҳритӯс, дар доманаи қаторкӯҳи Ариқтоғ, дар қисми шимоли водии Бешкент.

А. М. Манделштам солҳои 1955—1959 дар он ҳафриёт гузаронд. Қабрҳои давраи охири асри биринҷӣ ва ибт. асри оҳан (ох. ҳазорсолаи 2 то м. ва ибт. м.) ёфт шудаанд. Қабрҳои кӯҳна доирашакл ва росткунҷа канда шуда, иҳотаи сангӣ доранд ва як ҷасад дар чуқурии одӣ гӯронда шудааст. Дар қабрҳо досу дастпонаҳои биринҷӣ ва зарфҳои сафолӣ пайдо шуданд. Қабрҳои арафаи асрҳои милод лаҳад доранд. Аз ин қабрҳо зарфҳои сафолӣ ва се пайкони найза пайдо шуданд. Давраи охири қабристон ба замони ҳуҷуми гурӯҳҳои калони бодиянишин ва инқирози давлати Юнону Бохтар рост меояд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ариқтоғ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдулази́зи Мароғаӣ Нуриддин ибни Абдураҳмон** (соли тавллуд ва вафот номаълум) — оҳангсоз, сароянда, навозанда ва мусиқишиноси форсу тоҷик (нимаи дуюми садаи XV – аввали садаи XVI).

Зиндагинома
-----------

Дар деҳаи Нойини вилояти Исфаҳон таваллуд шуда, дар Исфаҳон фавтидааст. Набераи устоди бузурги мусиқӣ Абдулқодири Гӯянда. Асосҳои илмию амалии мусиқиро аз падараш омӯхтааст. Аз ҷавонӣ дар сурудхонӣ, сознавозӣ (барбат, най, қонун ва ғайра) маҳорати хуб пайдо намуда, сабки бобояшро идома медиҳад. ӯ муддате дар Шероз, Мароға, Исфаҳон, Ҳирот зиста, таркиботи мусиқии назариявӣ ва амалиро омӯхтааст. Поёни умр ба Рум рафта дар боргоҳи сулолаи Оли Усмон аввал чун котибу китобдор, баъд чун созандаву сароянда хидмат кардааст.

Осор
----

Абдулазизи Мароғаӣ баробари такмили санъати мусиқии амалӣ, инчунин оид ба қоида, масъалаҳои муҳими иҷрокунандагӣ, тартиботи мақомҳо асари назариявие бо унвони «Нақавот-ул-адвор» иншо намуда, онро ба Султон Сулаймон (Оли Усмон) бахшидааст. Ӯ дар асараш нуқтаю андешаҳои таҳқиқии бобо ва падарашро идома дода, аз ҷумла дар таснифоти созҳо, фосилаю зарб, тартиби мақомҳо, инчунин баъзе гуфтаҳои носаҳеҳи Абулмуъмини Сафиуддинро пурра кардааст. Масалан ӯ дар асоси асарҳои бобояш Абдулқодири Гӯянда «Мақосид-ул-алҳон», «Ҷомеъ-ул-алҳон», «Лаҳния», «Канз-ул-алҳон» ва рисолаи падараш «Мақосид-ул-адвор» сохт, тартиби пурраи 84 доираи Абулмуъмини Сафиуддин ва 7 доираи афзудаи бобояшро тафсир дода, нуҳ доираи дигар илова кард ва адади онро ба сад расонид. Абдулазизи Мароғаӣ дар сохти торию пардавии созҳои тории мизробӣ низ тағйироте дароварда, онро дар мисоли уд таҳқиқ намуд ва ба теъдоди торҳои он тори иловагиеро бо номи «мукаммал» афзуд. «Нақавот-ул-адвор»-и Абдулазизи Мароғаӣ дар китобхонаҳои Туркия ва Британияи Кабир маҳфуз аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Раҷабов А. Афкори мусиқии тоҷик дар асрҳои XII – XV, Д. 1989;
* Донишномаи Шашмақом, Д. 2009.

сарчашма
--------

Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир  А. Қурбонов. — Д. : СИЭМТ, 2011—2020.
**Комилбек Амид Ёрбек** (*Комилбеков Амид Ёрбекович*; 8 августи 1985, ноҳияи Шуғнон) — омӯзгор ва сиёсатшиноси тоҷик, доктори илмҳои сиёсӣ (2023).

Зиндагинома
-----------

Комилбек Амид Ёрбек 8 августи соли 1985 дар ноҳияи Шуғнон ба дунё омадааст. Соли 2009 Донишгоҳи давлатии Хоруғро хатм кардааст. Аспиранти Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (2010—2013), соли 2014 рисолаи номзадии «Идоракунии сиёсӣ дар раванди сиёсии муосир» (дар мисоли Ҷумҳурии Тоҷикистон) дифоъ кардааст. Докторанти кафедраи сиёсатшиносӣ ва робита бо ҷомеаи Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2017—2022). Соли 2023 дар мавзӯи «Системаи идоракунии сиёсӣ: ҷанбаҳои назариявӣ, методологӣ ва амалӣ дар шароити Тоҷикистон» рисолаи докторӣ дифоъ кардааст.

Фаъолияти корӣ
--------------

Асисстенти кафедраи Таърихи умумии Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи М. Назаршоев (2010—2011), омӯзгор-коромӯзи кафедраи педагогикаи таҳсилоти олӣ ва фанҳои гуманитарии Донишгоҳи технологии Тоҷикистон (2011—2012), муаллими калони кафедраи фанҳои гуманитарӣ ва рушди шахсияти Донишгоҳи технологии Тоҷикистон (2014—2016), мудири кафедраи муносибатҳои байналмилалӣ ва равандҳои сиёсии Донишкадаи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2016—2019), мудири кафедраи дипломатия ва муносибатҳои байналмилалии Донишкадаи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2019—2020), декани факултети таҳсилоти фосилавӣ ва таҳсилоти дуюми олии касбии Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (апрел-август 2020), ноиби ректор оид ба илм ва инноватсияи Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2020—2022).

Комилбек Амид Ёрбек аз 25 июли 2022 ректори Донишгоҳи давлатии Хоруғ таъйин шудаааст.

Таълифот
--------

Муаллифи 3 монография, 38 мақолаи илмӣ, китоби дарсӣ барои мактабҳои олӣ, воситахои таълим ва барномаҳо мебошад.

Монография
----------

* Комилбек, A. Ё. Идоракунии сиёсӣ дар раванди сиёсии муосир. — Д. 2019. — 176 с.
* Комилбек, A. Ё. Низоми идоракунии сиёсӣ дар Тоҷикистон: таҳлили назариявӣ-амалӣ. — Д. 2022. — 187 с.

Эзоҳ
----

1. ↑  Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи ректори Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи Моёншо Назаршоев таъин намудани Комилбек А. Ё.. *www.president.tj*.  Президенти Тоҷикистон. 9 Январ 2024 санҷида шуд.
2. ↑  Ректор. *khogu.tj*.  Донишгоҳи давлатии Хоруғ. 9 Январ 2024 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 15 Декабри 2023.
**Роберто Марсело Левингстон Лаборда** (дар Сан Луис, 19 январи соли 1920) таваллуд шудааст.  ) як сарбози аргентинӣ аст, ки аз ҷониби хунтаи фармондеҳони се бахши низоми ( Замин, баҳр ва ҳаво) таъин шудааст, пас аз табаддулоти давлатӣ "Инқилоби Аргентина "ба ҷои диктатор Хуан Карлос Онгания, ки аз соли 1966 инҷониб кишварро идора мекард, .

Сардори разведка дар назди штаби генералй, вакили Аргентина дар назди Junte interaméricaine de défense (дар)</link> ва шарики ҳарбӣ дар Вашингтон он вақт барои ҷомеа номаълум буд. Вай дар Мактаби Ҳарбии Амрико таълим гирифта, дар тӯли камтар аз як сол вазифаи президентии худро дар амал дошт ва дар навбати худ аз ҷониби Алехандро Агустин Ланусе, фармондеҳи артиши замин ва дар он вакт одами тавонои мамлакат.

ҳокими бераҳм ва бераҳм буд , ки сиёсати зиддихалқӣ ва саркӯбгари пешгузаштаи худ Онганияро идома медод , дар ҳоле ки кӯшиши нарм кардани муносибатҳо бо ҳизбҳои сиёсӣ, аз ҷумла пас аз Hora del Pueblo (es) созишномаи бисьёрпартиявй, ки дар бораи фавран гузарондани интихобот талаб карда мешавад. Виборазо ё дуюм Кордобазо, ки дар натиҷаи саркӯбкунии ҳаракати иттифоқҳо ва донишҷӯён аз ҷониби губернатор Camilo Uriburu ба вуҷуд омадааст</link> вазифаҳои Левингстонро қатъ кард  .

Эзоҳ
----

1. 1 2 3
2. ↑
3. ↑  Munzinger Personen (нем.)
4. ↑  Murió Roberto Marcelo Levingston. *com.ar* (18-06-2015). 18 августи 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 18 июни 2015.
5. ↑  Felipe Pigna, Cámpora al gobierno, Perón al poder Бойгонӣ шудааст 27 апрели 2009  сол. *El Clarín*, 9 mars 2008

Пайвандҳо
---------

* Lo Social Бойгонӣ шудааст 13 июни 2006  сол. (José Luis Di Lorenzo)
* *Britannica*
* *Dizionario di Storia*
* Munzinger

  

* VIAF
* ISNI
* IdRef
* LCCN
* GND
* Israël
* Norvège
* Argentine
* WorldCat

* Lo Social Бойгонӣ шудааст 13 июни 2006  сол. (José Luis Di Lorenzo)
**Авантитул** (аз фаронсавӣ avant – пеш аз ва лотинӣ titulus – навиштаҷот, унвони фахрӣ), саҳифаи китоб, ки аз варақи унвон пеш меояд. Дар авантитул, одатан, як қисми маълумоти варақи унвон, аксаран номи нашриёт ё логотипи он, номгӯи силсила ё дигар маълумоти болои сарлавҳа дарҷ мешавад. Китобҳое, ки тарҷума шудаанд дар авантитул варақи унвони забони аслро меоранд. Ҳамчунин метавон (*frontispice*) акси муаллиф, шахсеро ки китоб ба ӯ бахшидашудааст ва ё акс ё расмеро, ки муҳтавои китобро баён мекунад гузошт. Барои ороиши беҳтар ва гузоштани соядасти муаллиф дар шакли чоппӣ ва ё бо гузоштани чанд хат барои навиштан, аз саҳифаи аввали авантитул метавон истифода бурд. Саҳифаи аввали Авантитул озод аст. муаллиф ва ё тарроҳи китоб ин саҳифаро метавонад самаранок истифода барад.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аксбардории гравиметрӣ** — маҷмӯи ченкунии бузургиҳое, ки майдони ҷозиба (гравитатсионӣ)-и ягон маҳалро тавсиф медиҳанд. Аксбардории гравиметрӣ бо мақсадҳои геологӣ асосан бо ёрии гравиметр, баъзан бо вариометр ва градиентометр сурат мегирад. Аз рӯи таъйинот аксбардории гравиметриро ба минтақавӣ (барои омӯзиши шакли Замин ва таҳқиқоти геологии митақавӣ истифода мешавад) ва ҷузъӣ (барои омӯзиши аномалияҳои начандон калон, ки сохторҳои геологии алоҳида ва ҷисми маъдан ба вуҷуд овардаанд) ҷудо мекунанд. Аз рӯи усули гузарондан аксбардории гравиметрӣ масоҳатӣ (нуқтаҳои мушоҳида дар масоҳат як хел ҷойгир мешаванд) ва соҳавӣ (сайрхатӣ, ки дар соҳа ва сайрхатҳои алоҳида ва дур воқеъгардида мегузаронанд) мешавад. Вобаста ба масъалаҳои геологии гузошташуда, шароитҳои гузарондани корҳои саҳроӣ ва усулҳои пешбинишудаи тафсир миқёси аксбардорӣ, зичӣ ва мавқеи мавзеи мушоҳида, муайян кардани хатоии аномалия ва ғайраро интихоб мекунанд. Барои таҳқиқоти геологию геофизикавии минтақавӣ аксбардории гравиметрӣ бо миқёси 1 : 200000 – 500000 дар ҳолати ±2мГал (1 мГал=10–5мс–2) будани хатоии миёнаи квадратӣ ба амал оварда мешавад. Ҳангоми ҷустуҷӯи газу нефт ва омӯзиши ҷойгиршавии ангишт миқёси аксбардорӣ 1 : 50000, саҳв ±0,2 мГал-ро ташкил медиҳад. Қисми муҳими аксбардории гравиметрӣ корҳои топографию геодезӣ мебошад. Дар натиҷаи он дар бораи баландӣ, арзу тӯли нуқтаҳои гравиметрӣ ва релйефи маҳал маълумот ба даст оварда мешаванд, ки барои ворид намудани ислоҳҳои мувофиқ ба шитоби қувваи вазнинии мушоҳидашаванда имкон медиҳанд. Дар асоси маълумоти аксбардории гравиметрӣ гравиметрия, тарҳҳо ва харитаҳое таҳия карда мешаванд, ки қисми аномалии майдони ҷозибаи Заминро инъикос мекунанд.

Нигаред
-------

* Аксбардорӣ

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
«**Арӯзи Сайфӣ**» — рисолаи илмию таълимиест оид ба арӯз, ки онро с. 1491 Сайфии Бухороӣ таълиф намудааст.

Бо номҳои «Рисолаи арӯз», «Илм-ул-арӯз», «Мизон-ул-ашъор» ва «Рисолаи Сайфӣ» низ машҳур буда, аз муқаддима ва 112 фасл иборат аст. Дар муқаддима оид ба сабабҳои таълифи рисола, дар фаслҳои 1 — 13 аз таърифи шеър ва моҳияти шоирӣ, нахустин шоирони форс-тоҷик, нахустшоирони қасидасарои форс-тоҷик, эҳтиёҷ ба илми арӯз ва сабаби чунин ном гирифтани ин илм, мавзун ва номавзунии каломи бадеъ, маънии луғавӣ ва истилоҳии тақтеи байт ва кайфияти он; баёни ҳарфҳое, ки навишта мешаванду талаффуз намешаванд, «алиф»-у «вов»-у «ҳо»-ю «ё», «нун»-и сокин ва баъзе ҳарфҳое, ки ҳангоми тақтеи шеър ба эътибор гирифта намешаванд, баёни аҷзои байт (ватад, сабаб, фосила), сабаби байт номидани ду мисраи шеър, рукнҳои солими баҳрҳои арӯз, миқдори баҳрҳо, рукнҳои солим ва фаръӣ сухан меравад. Дар фаслҳои баъдина оид ба баҳрҳои арӯз, доираҳои арӯз, ваҷҳи тасмияи баҳрҳо ва ғ. маълумот дода шудааст. Муаллиф дар боби 112 аз авзони рубоӣ, шаҷараҳои ахрабу ахрам (муханнақ) баҳс оростааст. Забон ва услуби иншои «Арӯзи Сайфӣ» хеле содаю равон аст. Матни "А. "с. 1867 ва 1872 бо тарҷумаи англисӣ дар ш. Калкатта (Ҳиндустон) ба табъ расидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арӯзи Сайфӣ / У. Тоиров // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Хоҷа Аҳмади Ясавӣ** (ар. أحمد يسوي‎, қаз.: *Қожа Ахмет Ясауи*, дар байни мардум маъруф ба **Ҳазрати Султон**, қаз.: *Әзірет Сұлтан*; 1103, Сайрам — 1166, Туркистон) — мутафаккири мутасаввиф, муассиси тариқаи ясавия (асри 12).

Зиндагинома
-----------

Дар овони ҷавонӣ муддате хидмат ва мулозимати яке аз шайхони маъруфи турк Бобо Арслонро ба ҷо оварда, баъд ба ҳалқаи шогирдони Юсуфи Ҳамадонӣ пайваст. Баъди вафоти пираш муддате ба ҷойи ӯ сарварии тариқатро ба уҳда дошт, сипас ба шаҳри Яс (дар Туркистон) омад. Дар он ҷо ба таълиму тарбияи муридон машғул шуд ва тариқаи ясавияро таъсис дод. Аҳмади Ясавӣ сарҳалқаи машоихи турк ба ҳисоб меравад. Ақоиди суфиёнаи ӯ мисли таълимоти дигар намояндагони мактаби Юсуфи Ҳамадонӣ ба аркони шаръӣ комилан мутобиқат мекунанд. Аҳмади Ясавӣ бар хилофи Абдулхолиқи Ғиҷдувонӣ, ки зикри хуфяро талқин мекард, тарафдори зикри ҷаҳрӣ буд. Онро зикри арра низ мегӯянд. Мувофиқи он толибони роҳи ҳақиқат ба овози баланд зикр карда, аз самои он ба ваҷд омада, сармаст мешуданд ва дар онҳо ваҷду шавқу мастӣ ҳувайдо мегардид. Ривоҷу равнақи фаъолияти дарвешони ҷаҳрӣ дар Осиёи Миёна ва берун аз он ба тариқаи ясавия робитаи мустақим дорад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Islam in the Soviet Union: From the Second World War to Perestroika

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

Шаблон:Тасаввуф

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 13321412v
* GND: 119043882
* ISNI: 0000 0001 1079 0841
* J9U: 987007270284305171
* LCCN: n82233569
* NKC: jn20020122008
* NTA: 132851954
* NUKAT: n2004089529
* SUDOC: 128057181, 115054170
* VIAF: 98317185
* WorldCat VIAF: 98317185

 |

 |
**Лазиз Шавкатович Қудратов** — арбоби давлатии Ӯзбекистон.

**Тарҷумаи ҳол**
----------------

Соли 1981 дар Тошканд таваллуд шудааст.

**Маълумот:** олӣ, Донишгоҳи давлатии шарқшиносии Тошканд ва Донишгоҳи Хосеяи Ҷопон.

### **Фаъолияти меҳнатӣ**

2003-2010 — дар Вазорати равобити иқтисодии хориҷӣ, сармоягузорӣ ва савдо дар вазифаҳои гуногун кор кардааст.

2010-2014 — Мушовири Сафорати Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико оид ба масъалаҳои савдо ва иқтисодӣ.

2014-2016 — Директори Агентии «Узинфоинвест» оид ба дастгирии иттилоотӣ ва пешбурди сармоягузории хориҷӣ. 

2017-2019 — Ёвари аввали раиси Кумитаи давлатии сармоягузории Ҷумҳурии Ӯзбекистон.

2019-2022 — Ёвари аввали Вазири сармоягузорӣ ва савдои хориҷии Ҷумҳурии Ӯзбекистон.

2022 — то ҳозир — Вазири сармоя, саноат ва савдои Ӯзбакистон.

Эзоҳ
----

1. ↑  Министерство инвестиций, промышленности и торговли Республики Узбекистан. *miit.uz*(пайванди дастнорас — *таърих*). 28 марти 2023 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 29 марти 2023.
**Бадеъуззамон Алӣ ибни Аҳмад Сайфии Нишопурӣ** (? — қарни XII) — шоир, нависанда ва донишманд и форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Маълумоти тарҷумаиҳолӣ дар бораи Сайфии Нишопурӣ хеле кам аст. Вале дар аксари тазкираҳо (аз «Лубобу-л-албоб» то «Маҷмаъу-л-фусаҳо») исми Сайфии Нишопурӣ ҳамчун шоири бомаҳорат ва насрнависи тавоно зикр гардидааст. Аз таълифоти Сайфии Нишопурӣ то замони мо 1 қасидаи нопурра, 4 ғазал ва 1 рубоӣ тавассути тазкираҳо расидаанд. Қасидаи Сайфии Нишопурӣ ишқӣ буда, дар он калимаҳои «сим» ва «санг» илтизом шудаанд:

> Эй нигори сангдил, зи луъбати симинузор,  
> 
> Дар дили ман меҳри ту чун сим дар санг устувор.
> 
> 

Якчанд байти ин қасидаро Шамси Қайси Розӣ дар «ал-Муъҷам» барои санъати эъҷот далел овардааст. Ғазалҳои Сайфии Нишопурӣ дар мавзӯи ишқ, баҳор, зебоиҳои табиат ва хушиҳот зиндагӣ суруда шудаанд. Ба қавли Мудаммади Авфӣ Сайфии Нишопурӣ китобе доштааст иборат аз сад номаи ошиқона «дар маънию аҳвол, ки миёна ошиқу маъшуқ уфтад». Китоби мазкур бо лутфу таровати махсусе таълиф шуда, писанди аҳли фазлу адаб гардида буд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Сайфии Нишопурӣ / С. Имронов // Плешко — Сақил. — Д. : СИЭСТ, 1986. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 6).
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Акбар мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Абдулло мебошанд.

**Акбар Абдулло** — шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1993)

Зиндагинома
-----------

**Акбар Абдулло** 9 июни соли 1950 дар деҳаи Даштиҷуми ноҳияи Шӯроободи вилояти Хатлон ба ҷаҳон омадааст.

Маълумоти миёнаро дар мактаби миёнаи ба номи Т. Г. Шевченкои ноҳияи Восеъ гирифта, солҳои 1965—1969 дар Техникуми индустриалӣ-педагогии Душанбе таҳсил кардааст. Солҳои 1969—1971 хидмати ҳарбиро адо намудааст. Солҳои 1972—1976 шунавандаи Мактаби олии Вазорати умури дохилаи Иттиҳоди Шӯравӣ (дар Тошканд) будааст. Курсҳои махсуси касбиро баъдтар дар шаҳрҳои Маскав, Ленинград ва Қоҳира анҷом додааст.

Эҷодиёт
-------

Нахустин чакидаҳои хомааш аз солҳои ҳаштодуми асри гузашта дар рӯзномаву маҷаллаҳои Туркманистон ва Русияву Қазоқистон ба табъ расидаанд. Муаллифи маҷмӯаҳои шеърии «Розҳои танҳоӣ» (1991), «Фарёди дур» (1993), «Фарёди ёри дур» (1995, ба ҳуруфи арабӣ), «Кошонаи сӯхта» (1997) «Созҳо аз розҳо»(2001), «Ниёзи дил» (2008), «Шоири дардҳо» (2011) ва ғ. мебошад.

Дорандаи чандин мукофоти давлатию хидматӣ.

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 18 ISBN 978-99947-2-379-9
**Фариди Котиб** (? — қарни XII) — шоири қасидасаро ва зарофатгӯи форс-тоҷики даврони Салҷуқиён.

Зиндагинома
-----------

Дар шеър шогирди Анварӣ будааст. Аз осораш қасоиди мадҳия, як тарҷеъбанд (23 байт дар «Лубоб-ул-албоб»-и Авфӣ) ва якчанд шеъру қитъаҳои дигар дар тазкираҳо омадааст. Вай ба мавзӯъҳои панду ахлоқ, тарғиби адолатпарварӣ, ишқу ошиқи ва ғайра дахл кардааст. Ин абёт аз ӯст:

> Гуфтам бад-он нигор, ки: «Хуршеди анварӣ».  
> 
> Гуфто: «Зи вай накӯтарам, ар нек бингарй».  
> 
> Гуфтам: «Маҳи чаҳордаҳӣ ба сипеҳри ҳусн».  
> 
> Гуфто: «Маҳи марост ҳазор аз ту муштарӣ».  
> 
> Гуфтам: «Ба бандагии ту иқрор мекунам».  
> 
> Гуфто: «Чу ту басест кунунам ба чокарӣ».
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Фариди Котиб / С. Имронов // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
**Хӯшабандӣ**, **саркашӣ** - як давраи рушди рустаниҳои хӯшадорро гӯянд.

Дар ин давра аз остинаки барги болоии растанӣ хўшагул мебарояд. Хӯшагули растаниҳои хӯшадор гуногун аст: хўша (дар гандум, ҷав,ҷдавдор ва ғ.); туғ ё ҷорубак (сулӣ, арзан, шолӣ ва ғ.); дар ҷуворимакка аввал хӯшагули нарина — туғ (дар нуги поя), сонитар (баъди 2—4 шабонарўз) хӯшагули модина — сӯтагул (дар ҷафви баргҳо) пайдо мешав ад. Растанӣ дар давраи IX. моддаҳои ғизоӣ ва намиро бештар мегирад. Ғизо, намӣ, ва рӯшноии мувофиқ барои инкишофи хуби хўшагул ва саросар хӯша бастани растанӣ мусоидат мекунад. Дар натиҷаи Хўшабандии дуру дарози растанӣ нобаробар мепазад, ки ин ҳосилғундориро мушкил мегардонад ва боиси талаф шудани ҳосил мегардад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Хӯшабандӣ // Ховалинг — Ҷӯяк. — Д. : СИЭСТ, 1988. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 8).
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Акбар мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Маъруфов мебошанд.

**Акбар Маъруфов** — (Тав. 16 октябри соли 1959, ноҳияи Истаравшан) — шоир, омӯзгор, роҳбар ва фаъоли ҷамоати деҳоти ноҳияи Истаравшан.

Зиндагинома
-----------

Маъруфов Акбар 16 октябри соли 1959 дар деҳаи Ругунди ноҳияи Истаравшан таваллуд шудааст.

Мактаби миёнаи деҳаро соли 1977 хатм намуда, ҳамон сол ба Донишкадаи омӯзгории шаҳри Душанбе, ба факултаи таъриху филология, шуъбаи таърих дохил шудааст. Соли 1981 Донишкадаи мазкурро хатм намуда, то соли 1983 ба сафи Қувваҳои Мусаллаҳи собиқ ИҶШС хидмат намудааст.
Аз соли 1983 то соли 1987 дар мактаби миёнаи №12-и деҳаи Ругунд дар ҳайси омӯзгор ва ҷонишини директор оид ба таълим кор кардааст.

Аз соли 1987 то соли 2002 дар вазифаи раиси ҷамоати деҳоти ба номи Фрунзе, аз соли 2002 то марти соли 2003 дар вазифаи роҳбари хоҷагии ҷамоатии Ругунд, аз моҳи марти соли 2003 то декабри соли 2006 дар вазифаи роҳбари дастгоҳи раиси  ш. Истаравшан, аз августи соли 2007 то декабри соли 2008 дар вазифаи мудири бахши танзими анъана ва ҷашну маросимҳои дастгоҳи раиси шаҳри Истаравшан кор кардааст.
Аз декабри соли 2008 дар вазифаи Раиси ҷамоати деҳоти ба номи Фрунзе кор мекунад.

Эҷодиёт
-------

* «Ситораи хуфта» (1997)
* «Варкада» (2000)

Эзоҳ
----

1. ↑  Баёзи адибони Истаравшан - Душанбе: "Эҷод", 2009.- 288 с.
**Шарл Арле** (Harles; 1832, Лйеж — 1899, Лувен) — шарқшиноси фаронсавизабони белжикӣ.

Зиндагинома
-----------

Дар Донишгоҳи Лувен баъзе забонҳои шарқиро дарс медод. Узви Академияи шоҳии Белгия буд. Шарл Арле яке аз муҳаққиқони маъруф дар соҳаи Авестошиносӣ мебошад. Нахустин тадқиқи ӯ дар ин бобат «Қайдҳо оид ба маънои вожаҳои авестоӣ» аст («Журнал Азиатик», 1876—1877). Шарл Арле дар кори омӯзиши Авесто 30 сол заҳмат кашида, солҳои 1875—1977 тарҷумаи пурраи Авесторо ба забони франсавӣ ба анҷом расонд. Оид ба ин китоби муқаддас, пайдоиши он дар мақолаи «Сарчашмаҳои зардуштия» («Журнал Азиатик», 1878—1980) баҳс оростааст. Ба қалами Шарл Арле инчунин «Дастур оид ба забони авестоӣ» (1982) тааллуқ дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арле Шарл / Ш. Мухтор // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Рустамҷон  мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Мавлонов мебошанд.

**Рустамҷон Абдуғафурович Мавлонов**(тав. 03.04.1949 )  ноҳияи Спитамен , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои иқтисодӣ, дотсент.

Зиндагинома
-----------

Соли 1971 Донишгоҳи Миллии Тоҷикистонро хатм кардааст. Ихтисос, иқтисодчӣ.
Солҳои 1973 – 1979 сарлаборанти НИИЭММП бо МҲ госплани Тоҷикистон.
Солҳои 1979 – 1981 аспиранти кафедраи кибернетикаи Донишгоҳи Милли Тоҷикистон.
Солҳои 1981-1987 ходими калони илмии НИИЭММП бо МҲ госплани Тоҷикистон.
Солҳои 1987-1994 мудири лабораторияи коркарди математикии ахбори санҷиш (стансияи мошинсанҷии Тоҷикистон).
Солҳои 1994-2016 Сармуаллими кафедраи Менеҷмент ва соҳибкорӣ.
Аз соли 2016 то ҳол Дотсенти кафедраи Идоракунии иқтисодиёт ва маркетинг.

1. ↑  ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. Кафедраи Идоракунии иқтисодиёт ва маркетинг Мавлонов Рустамҷон Абдуғафурович(тоҷ.). *www.hgu.tj*. 12 Январ 2024 санҷида шуд.
**Лола Исмоилова** (*Исмоилова Лоланисо Иброҳимовна*; 04. 10. 1929, ш. Душанбе) — зистшинос, доктори илми биология (1986), профессор (1987).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултаи биологияи ДДТ (1953). Ассистент (1953—1970), дотсенти кафедраи гистология (1970—1974) ва мудири кафедраи биология ва генетикаи умумии ДДТТ ба номи Абӯалӣ ибни Сино. Тадқиқоти асосии Лоланисо Исмоилова ба масъалаҳои тағйироти сохт ва вазифаи ғуддаҳои лимфавӣ дар мавриди бемориҳои сӯхтагӣ оиданд. Ба тадқиқи таҷдиди баъдиҷарроҳии сутунмӯҳра низ машғул шуда, тағйироти захомати талофӣ ва таҷдидии рагҳои хунгарди дохили гурдаро омӯхтааст. Як силсила пажӯҳишҳои Лоланисо Исмоилова ба масоили таҷдиди баъдиосебӣ дар ҷонварони мӯҳрадор ва тағйироти хунрагҳои дохили гурда ҳини гипертрофияи талофӣ ва таҷдидӣ бахшида шудаанд. Лоланисо Исмоилова исбот намуд, ки васеъ гаштани маҷрои хунгузар дар калон шудани андозаю ҳаҷми гурдаҳо нақши асосӣ намебозад. Лоланисо Исмоилова доир ба таҷдиди сипурз низ пажӯҳиш анҷом додааст, ки натиҷаи он дар илм бо номи «Феномени Браун-Исмоилова» маълум мебошад. Дар мавзӯи «Тағйироти рагҳои хунгарди гурда ҳангоми захомати талофӣ ва таҷдидӣ» рисолаи номзадӣ ва дар мавзӯи «Тағйироти сохт ва фаъолияти уқдаҳои лимфавӣ ҳангоми бемории сӯхтагӣ» рисолаи докторӣ дифоъ намудааст

Таълифот
--------

Муаллифи 180 асару мақолаҳо, аз ҷумла 16 навоварӣ, 24 дастурамали методӣ, 2 китоби дарсӣ.

Осор
----

* Муҳофизати муҳити атроф аз ифлосшавӣ ва саломатии инсон, Д. 1984;
* Краткий русско-таджикский-дари словарь по биологии, Д. 1973.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Исмоилова Лоланисо Иброҳимовна // Исҳоқ — Кашиш. — Д. : СИЭМТ, 2020. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 9). — ISBN 978-99975-68-17-5.
**Аҳмадшоҳ Азҳари Файзёр** (форсӣ: احمدشاه ازهر فیضیار‎; 27 декабри 1947, вилояти Ғазнӣ — 11 июли 1976, Кобул) — шоир, таронасаро, оҳангсоз ва намоишномависи аҳли Афғонистон.

Зиндагинома
-----------

Аҳмадшоҳ Азҳари Файзёр фарзанди ҳоҷӣ Абдулҳакимхон аст, ки ба торихи 27 декабри 1947 (6 ҷаддии 1326 хуршедӣ) дар қарияи Амирмуҳаммадхони вилояти Ғазнӣ чашм ба ҷаҳон гушӯд. Таҳсили ибтидоиро дар мактаби Сайидҷамолуддини Афғон, давраи мутавассита ва олиро дар Летсейи Нодирияи Кобул хондааст.

Азҳар дар соли 1968 шомили факултети адабиёти Донишгоҳи Кобул шуд ва дар соли 1973 аз онҷо фориғуттаҳсил гардид.

Эҷод
----

Азҳар ашъори бисёр дар қолабҳои гуногун суруда ва дар таронасароӣ ва сурудани ашъори ҳазломез шоире тавоно буд. Ашъораш дарунмояи иҷтимоъӣ дорад ва аз андешаҳои тараққихоҳона моя мегирад ва борҳо барандаи ҷавоизи олии матбуоти шудааст. Ӯ афзун бар таснифи ғазал, рубоӣ, дубайтӣ ва шеъри озод чандин намоишномаи манзум навишта буд бисёрии онҳо дар бойгонии родию мавҷуд аст.

Ҳамкории густурдае бо овозхонони саршинос чун Аҳмад Зоҳир, Маҳваш ва дигарон дошт.

Аз осораш маҷмӯъаи шеъри «Фарёди замони хуфта» дар Кобул мунташир шудааст.

Беморӣ ва даргузашт
-------------------

Ӯ дар авҷи шукуфоӣ ва ҳунарнамоӣ дар соли 1975 ба ҳамалоти сардарде ногаҳонӣ дучор шуд. Бемории ӯ саратони мағз пешбинӣ шуд, ҷиҳати дармон ба Ҳиндустон рафт. Пас аз баргашт, чанде дар Шифохонаи Алиободи Кобул бистар монд саранҷом дар 11 июли 1976 ба умри 28-солагӣ дар Қалъаи Ҷаводи шаҳри Кобул ҷон сипурд. Хонавода ва дӯстонаш пайкари ӯро ба Ғазнӣ бурданд ва дар зодгоҳаш ба хок сипурданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  ازهرفیضیارغزنوی»(форсӣ). *نوشته های پرتو نادری*. 14 ноябри 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 14 ноябри 2022.
2. ↑  احمدشاه ازهر (غزنه ۱۳۲۶ـ ۱۳۵۴ش) - ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی. *wikijoo.ir*. 14 ноябри 2022 санҷида шуд.
3. ↑  *Shekib Hamidi.* "دروازه کنک": احمد شاه ازهر فیضیار. *"دروازه کنک"* (۱۳۹۱ تیر ۲۰, سه‌شنبه). 14 ноябри 2022 санҷида шуд.