recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Кастри**, *Castries* ( англ. Castries Касастҳо ) — пойтахти кишвари ҷазиравии Сент-Люсия ва маркази асосии иқтисодии он. Дар соҳили шимолу ғарби ҷазира, дар сарҳади Порт Кастри Бэй ва нимҷазираи Вигей ҷойгир шудааст. Тақрибан сеяки аҳолии ҷазира дар ин ҷо зиндагӣ мекунанд, ва 80% савдои хориҷии кишвар дар инҷо мегузаранд ичунин корхонаҳои калонтарин ва ташкилотҳо ҷойгиранд .

Аз ҷониби фаронсавиҳо дар асри XVIII таъсис ёфта, шаҳр се маротиба аз сӯхторҳо хароб шуд - солҳои 1785, 1812 ва соли 1948, бинобар ин аксари биноҳои таърихии он гум шуданд.

Аҳолӣ
-----

Аҳолӣ - 60,200 наф. ( 2003 ).

Сайёҳӣ
------

Кастри яке аз минтақаҳои асосии сайёҳии Сент-Люсия мебошад, зеро он бандари даъват барои киштиҳои ҷаҳонгардӣ мебошад. Киштиҳо дар Пойнте Серафина, дар шимоли бандар меистанд, инчунин маркази савдои бебоҷ мебошанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Кастри

  



| Пойтахтҳои Амрикои Шимолӣ |
| --- |
| Бастер | Белмопан | Бриҷтаун |  Вашингтон | Гавана | Гватемала | Кастрис | Кингстаун | Кингстон | Манагуа | Мехико | Нассау | Оттава | Панама | Порт-о-Пренс | Порт-оф-Спейн | Розо | Сан-Салвадор | Санто Доминго | Сан-Хосе | Сент-Ҷонс | Сент-Ҷоржес | Тегусигалпа |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Хорватская
* Britannica (онлайн)
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 12072891q
* GND: 7543968-2
* J9U: 987007553073105171
* LCCN: n83227629
* VIAF: 123801175
* WorldCat VIAF: 123801175

 |

 |
**Дороут-Қӯрғон**, **Дороут** (қирғ. *Дароот Коргон*) — маҳалли аҳолинишин, деҳа дар ғарби водии Олой, маркази ноҳияи Чон-Олойи вилояти Ӯши Қирғизистон  .

Деҳа дар наздикии қаторкӯҳҳои Олой дар баромади дараи Тенғиз-бой ҷойгир буда, қад-қади он роҳ ба самти шимол тавассути ағбаи Тенғиз-бойи қаторкӯҳи Олой рафта, ба Уч-Қӯрғон ва минбаъд ба Қӯқанд мебарад.

Аввалин аврупоие, ки соли 1871 ба воситаи ағбаи Тенғиз ба ин ҷойҳо ворид шуда буд, сайёҳон ва олими машҳури рус А. П. Федченко буд. Аъзоёни экспедитсия аз хони Қӯқанд иҷозат гирифта, ба қаторкӯҳҳои Олой баромаданд. Корвон аз ағба гузашта, ба Дороут-Қӯрғон фуромад. Дар ин ҷо олимро коменданти қалъаи Дороут-Қӯрғон қабул карда, ба экспедитсия ҳаракати минбаъдаро бо роҳи масир манъ кард   .

Далелхои зиёде мавҷуданд, ки одамон дар Дороут-Қӯрғон муддати дароз истиқомат доранд. Тақрибан 300 сол пеш, дар замони хонии Қӯқанд (тибқи маълумоти дигар, дар асри 19) дар ин ҷо барои муҳофизат аз ҳуҷумҳои бодиянишин қалъа сохта шуда буд, ки дар ниҳоят хароб шуд   .

Илова бар ин, дар қисмати ғарбии Дороут-Қӯрғон бостоншиносон як шаҳраки пурраи миёнаи ҳазораи якуми пеш аз милодро кашф кардаанд  .

Деҳа дар чорроҳаи роҳҳое воқеъ аст, ки аз қисми ғарбии водии Олой мегузарад.

Як қисми роҳи Рохи бузурги абрешим аз Дороут-Қӯрғон мегузашт.

Аз тарафи шимол роҳ аз қаторкӯҳҳои Олой ва ағбаи Тенғиз-бой ба Ӯч-Қӯрғон ва аз шимол ба тарафи Қӯқанд мегузарад.

Роҳ ба ҷануб ба сӯи Олтин-Мазор меравад.

Тавассути водии Олой аз ғарб аз Лахш тавассути Дороут-Қӯрғон ба самти шарқ роҳи Сари-Тош кашида шуд, ки як қисми масири аврупоии E60 буда, Тоҷикистон ва Қирғизистонро бо Чин мепайвандад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аильные округа и сёла Ошской области(пайванди дастнорас — *таърих*). 2 октябри 2011 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 3 августи 2013.
2. ↑  *Н.Леонов.* Впервые в Алай. Путешествие А.П.Федченко в 1871 году(рус.).  М: Детгиз, 1951. 4 октябри 2011 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 16 май 2012.
3. 1 2 3  Высокий Алай. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 19 январи 2008.
4. ↑  Ромм М. Д. Штурм пика Сталина(пайванди дастнорас — *таърих*).

Адабиёт
-------

* Юрий Фадеев. Русские на Востоке, или Мы среди киргизов. Записки мигранта (рус.) // Дружба народов : журнал. — 2009. — № 7.
*
**Мурғобиҳо** (лот. Anatidae) — як оилаи паррандаҳои обиро гӯянд, ки ба қатори қозшаклҳо мансубанд.

Дарозии танаашон 29—150 сантиметр. Панҷаҳои пояшон бо парда пайваст шудаанд. Парҳояшон зичи сафед, ҷигарӣ, бӯр ва сиёҳ аст. Аксари мурғобиҳо хеле хуб парвоз карда ва ба об ғута за­да метавонанд. Ба мурғобиҳо қу, қоз, мур­ғобӣ ва казарка мансубанд. 147 намуди Мурғобиҳо (аз 43 ҷинс) дар ҳама ҷо зиндагӣ мекунанд. Дар собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ 58 намудаш, аз ҷумла 8 намуди ғайримуқимӣ (аз 15 ҷинс) ва дар Тоҷикистон қариб 15 намуди мурғобиҳо (масалан, рози кӯҳӣ, мурғобӣ ва ғайра) дучор мешаванд. Мурғобиҳо дар замин, харсангҳо, ковокиҳои дарахт лона сохта, 2—16 тухми якранг (сафед, сабача ё зардча) мегузоранд. Хӯрокашон рустанӣ ва хайвонҳои обии бемуҳра мебошанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абдусалямов И. А. Фау­на Таджикской Советской Социалистической Республики, том 19, ҷилди 1. Птицы, Душанбе. 1971.
* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Манораҳои саргаҳи Зарафшон** - ёдгориҳои меъмории асрҳои XI -XII дар болоби Зарафшон.

Таърих
------

Ин сисила манораҳо аз рӯи ривояти мардуми маҳал 7 - то буда, ҳар яке дар наздикии масҷид калон бунёд гардидаанд. То замони мо фақат се манора - яке дар Варзиманор (маркази ноҳияи Айнӣ), дигаре дар деҳаи Рарз ва сеюм дар деҳаи Фатмев боқӣ мондаанд. Масҷидҳо то давраи мо нарисидаанд, вале ҳафриёту бозёфтҳои бостоншиносон (сутунҳои мунаққашу кандакоришуда, меҳробҳо, наълинҳо) шаҳодат медиҳанд, ки чунин масҷидҳо замоне вуҷуд доштаанд.

Манораи Варзиманор
------------------

**Манораи деҳаи Варзиманор** дар болои бунлоди мураббаъшакли сангин (баландиаш 1,7 м) бунёд гардида, 13 м баландӣ дорад. Аз дохил аз сатҳи пойдевор поғундаи морпече давродаври сутуни суфтаро боло мебарад. Дар қиррраҳои поғунда чӯбҳои чортароши арча насб гардидаанд. Манора махрутшакл буда, қутри он дар пойдевор 3,7 м ва дар қисми боло 2,5 м мебошад. Аз 10 м баланди то ҳол боқимонда олимон ҳисоб карданд, ки он 15 – 16 м баланд буда, дар иртифоъ гумбазу қаторравоқҳо доштааст. Манора похсагист, аз се ҷой миёнбанди хишти дорад. Ин хиштҳои ороишӣ дар се қабат, ба таври амудӣ чинда шудаанд. Ниг. Манораи Варз.

Манораи Рарз
------------

**Манораи деҳаи Рарз** ҷузви ансамбли бузуги масҷид буда. Мувофиқи баландии то ҳол боқимонда (9 м) ва қутри асос (5 м) аз манораҳои калонтарин ин сиссила аст ва баландии умумии он тақрибан 20 м будааст. Бунлоди он низ сангин аст. Ин манора ҳам аз похса бунёд гардида, камарбанди хиштӣ дорад. Хиштҳо ба тарзи амудию завиявӣ (дандонашакл) чинда шудаанд. Манораба ҷуз поғунда аз дигар ҷиҳатҳо ба Варзиманор шабоҳат дорад. Манора поғунда надорад.

Манораи Фатмев
--------------

**Манораи деҳаи Фатмев** аз ин ду манора хурдтар буда, қутраш 3 м ва баландии боқимондааш 5 м мебошад. Ин манора бештар осеб дида, бунлод надорад ва поғундаи он аз сатҳи замин сар мешавад. Даромадгоҳаш нисбатан балантар ҷой гирифта зинаи морпечи долилаш валангор гардида, танҳо чанд то он боқӣ мондаанд. Муофиқи тадқиқоти илмӣ манора нафақат таъйиноти динӣ, балки вазифаи мудофиавиро низ иҷро менамудааст. Қадимтарин манораҳои Осиёи Миёна дар давраи аввали фиодализм ба вуҷуд омадаанд, ки дар қалъабандиҳо ва истеҳкомҳои дифоӣ бунёд гардидаанд. Манора таҳти муҳофизати давлат мебошад.

Пайвандҳо
---------

* Таърихи Тоҷикистон Бойгонӣ шудааст 28 сентябри 2007  сол.
*

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑  Муқимов Р. Манораҳои Саргаҳи Зарафшон. Шаҳри мухтасар.//Энсиклопедияи адбиёт ва санъати тоҷик. – Душанбе, 1989. Ҷ. 2. С. 152.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
Нишони вилояти Новосибирск
**Нишони вилояти Новосибирск** рамзи вилояти Новосибирск мебошад, 29 майи соли 2003 қабул гаштааст.

Тавсиф
------

Нишони вилояти Новосибирск шакли сипари гералдикӣ дорад, рӯи нишон ранги сафед ва дар мобайн сутуни кабуд бо ду самури забонсурх, ки ба якдигар рӯ овардаанд ва бо пойҳои пеш кӯмочи тиллоиро бо намакдон бардошта истодаанд, тасвир ёфтаанд. Дар қисми поёнии сипар хати сиёҳи борик гузаштааст, ки дар сутуни кабуд ба ранги сафед мубаддал мегардад.

Ба ин ҷо ҳам нигаред
--------------------

* Парчами вилояти Новосибирск

Пайвандҳо
---------

* «Қонун дар бораи нишони вилояти Новосибирск»
**"Манифести Ҳизби Коммунистӣ"** (олмонӣ: *Manifest der Kommunistischen Partei*) — асари Карл Маркс ва Фридрих Энгелс аст, ки муаллифон дар он ҳадафҳо, вазифаҳо ва усулҳои муборизаи ташкилотҳо ва ҳизбҳои ба вуҷуд омадаистодаро эълон ва асоснок мекунанд.

Ин асари муҳими марксистӣ мегӯяд, ки тамоми таърихи пешинаи инсоният таърихи муборизаи синфҳост. Муаллифон ногузирии марги капитализмро аз дасти пролетариат эълон мекунанд, ки он бояд ҷомеаи бесинфии коммунистиро бо моликияти ҷамъиятӣ ба воситаҳои истеҳсолот бунёд кунад.

Дар "Манифести Ҳизби Коммунистӣ" Маркс ва Энгелс диди худро дар бораи қонунҳои рушди иҷтимоӣ ва ногузирии тағирёбии шеваҳои истеҳсолот баён кардаанд. Ҷойи муҳимро дар "Манифест" баррасии интиқодии назарияҳои гуногуни ғайримарксистии сотсиализм ва таълимотҳои реаксионии "псевдо-сотсиалистӣ" ишғол мекунанд. Ҳамин тариқ, «коммунизми хом ва бад фикркардашуда» -и утопикии онҳое, ки принсипи моликияти хусусиро ба ҳама васеъ паҳн кардаанд («моликияти хусусии умумӣ») сахт интиқод карда мешаванд. Илова бар ин, дар "Манифест" гуфта мешавад, ки коммунистон, ҳамчун қисми ҳалкунандаи пролетариат, "як ҳизби махсуси мухолифи дигар партияҳои коргарӣ нестанд" ва инчунин "дар ҳама ҷо онҳо ҳар як ҳаракати инқилобиро, ки бар зидди системаи мавҷудаи иҷтимоӣ ва сиёсӣ равона карда шудааст, дастгирӣ мекунанд» ва «муттаҳидсозӣ ва созишномаҳои байни ҳизбҳои демократии ҳамаи кишварҳоро ҷустуҷӯ доранд».

Манифест бо суханони зерин оғоз мешавад: "Рӯҳ дар Аврупо мегардад - рӯҳи коммунизм. Ҳама нерӯҳои Аврупои куҳна барои таъқиби муқаддаси ин шабаҳ (рӯҳ) муттаҳид шуданд: попу подшоҳ, Меттерних ва Гизо, радикалҳои фаронсавӣ ва полисҳои Олмон." Он бо ҷумлаҳои зерин ба поён мерасад: «Бигзор синфҳои ҳукмрон пеш аз Инқилоби Коммунистӣ ба ларза оянд. Пролетарҳо дар он ҷуз занҷирҳои худ чизи дигаре аз даст нахоҳанд дод. Онҳо тамоми ҷаҳонро соҳиб хоҳанд шуд" ва пас аз он шиори маъруфи таърихӣ:" Меҳнаткашон (Пролетарон)-и ҳамаи кишварҳо, як шавед!" меояд

Бори аввал 21 феврали 1848 дар Лондон нашр шудааст. Он борҳо, аз ҷумла дар давраи зиндагии муаллифон дубора чоп шудааст, аммо тағироте ба амал наомадааст. Дар пешгуфтори нашри олмонии соли 1872 Энгелс қайд кардааст: "Бо вуҷуди ин, Манифест ҳуҷҷати таърихист, ки мо дигар худ соҳиби ҳуқуқи тағир доданаш надорем."

Эзоҳ
----
**Уест Спрингфилд** (англисӣ : West Springfield ) — шаҳрест дар Ҳампден, иёлоти Массачусетси ИМА. Ҳангоми барӯйхатгирии соли 2010 он дорои 28,391 нафар аҳолӣ ва зичии аҳолӣ 625,6 нафар дар як km² буд.

Ҷуғрофия
--------

Уэст Спрингфилд дар координатҳои 42°06′25″ с. ш. 72°37′15″ з. д.HGЯO ҷойгир аст. Мувофиқи маълумоти Бюрои барӯйхатгирии Иёлоти Муттаҳида, Уэст Спрингфилд масоҳати умумии 45,38 км² дорад, ки аз он 43,29 км² замин ва (4,62%) 2,1 км² об аст.

Демография
----------

Тибқи барӯйхатгирии соли 2010, дар Уэст Спрингфилд 28,391 нафар зиндагӣ мекарданд. Зичии аҳолӣ 625,6 нафар/км² буд. Аз 28,391 аҳолӣ, Уэст Спрингфилд 86,32% сафедпӯстон, 3,31% афроамрикоиҳо, 0,23% амрикоиҳои бумӣ, 4,41% осиёиҳо, 0,05% ҷазирагиҳои Уқёнуси Ором, 3,38% аз дигар нажодҳо ва 2,3% аз ду ва ё зиёда нажодҳо буданд. Аз шумораи умумии аҳолӣ, 8,7% испанӣ ё лотинии ҳама гуна нажод буданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *United States. Bureau of the Census* 2010 U.S. Gazetteer Files (ингл.) — Washington, D.C.: U.S. Census Bureau, 2010.
2. ↑  Перепись населения США 2020 года / зери таҳрири Бюрои барӯйхатгирии аҳолии ИМА
**Уқоби ҳорпӣ** (лот. Harpia harpyja) — навъе уқоб аст, ки нерӯмандтарин ва бузургтарин парандаи шикории қораи Амрико ба шумор меравад.

Ном
---

Номи ҳорпӣ барои ин уқоб баргирифта аз номи як махлуқи аҳриманӣ дар афсонаҳои Юнони Бостон аст, ки ниме зан ва ниме парандаи шикорӣ буд. Дар Бразилия уқобҳои ҳорпӣ бо номи «шоҳини салтанатӣ» шинохта мешаванд.

Тавсифоти умумӣ
---------------

Уқоби ҳорпӣ яке аз бузургтарин навъҳои уқоб аст, ки ҷинси модаи он 6 то 10 килограмм ва ҷинси нари он 5 то 8 килограмм вазн ва 95,5 сантиметр тӯл дорад.

Ин паранда гоҳе **уқоби ҳорпии амрикоӣ** номида мешавад то аз уқоби попуоӣ шинохта шавад, ки он ҳам гоҳе уқоби ҳорпии попуоӣ (гвинавӣ) номида мешавад. Ин ду уқоб аз назари зоҳирӣ ва навъи зиндагӣ шабоҳати зиёде ба уқоби филиппинӣ доранд.

Тарзи ҳаёт
----------

Ин уқоби нерӯманд, ки тоҷе аз парҳои сафед бар рӯйи сар дорад, дар ҷангалҳои боронӣ ва гармсерии Амрикои Ҷанубӣ ва Марказӣ аз ҷануби Мексика гирифта то Бразилия зиндагӣ мекунад ва дар баландтарин нуқтаи муртафеътарин дарахтон ошёна мекунад ва ҷонвароне чун тӯтиҳои мокоъу, маймунҳо ва танбалҳоро туъмаи худ месозад. Нимаи болои бадани уқоби ҳорпӣ сиёҳ ва нимаи поини баданаш сафед аст ва як хатти сиёҳ рӯйи синааш дида мешавад.

Уқоби ҳорпӣ ҳангоми парвоз

Шумора
------

Ҷамъияти ин парандаи шикорӣ ба суръат дар ҳоли коҳиш аст ва ин коҳиш ба вежа дар Мексика ва Амрикои Марказӣ чашмгиртар аст. Камтар аз 50 000 адад (бар пояи омори соли 2008) аз ин паранда дар саросари ҷаҳон боқӣ мондааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Мушорикаткунандагони Википедияи Форсӣ.* عقاب هارپی. *Википедияи Форсӣ*.
2. ↑  *publisher1.* عقاب هارپی | نیرومندترین و بزرگترین پرندهٔ شکاری قارهٔ آمریکا + عکس | خبرگزاری بین المللی شفقنا(форсӣ). 25 феврали 2020 санҷида шуд.
3. ↑  eagle | Characteristics, Habitat, & Facts(англ.). *Encyclopedia Britannica*. 25 феврали 2020 санҷида шуд.
4. ↑  Species factsheet: Harpy Eagle Harpia harpyja.  BirdLife International.(пайванди дастнорас)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Литовская универсальная
* Хорватская
* Britannica (11-th)
* Britannica (онлайн)
* Britannica (онлайн)

 |
| Орояшиносӣ | 
* Avibase
* eBird
* Fossilworks
* GBIF
* iNaturalist
* NCBI
* Neotropical Birds
* IRMNG
* ITIS TSN

 |
**Греков Митрофон Борисович** (то 1911 Мартишенко Митрофан Павлович; 15.6.1882, хутори Шарпаевкаи ҳозира вилояти Ростов — 27.11.1934, Севастопол) — рассоми рус, асосгузори санъати тасвирии размнигории шӯравӣ, узви Академияи рассомии Русия (1925-29). Дар хонаводаи казакҳои рус ба дунё омадааст. Дар Омӯзишгоҳи рассомии Одесса (1899-19) ва Академияи рассомии Петербург (1903-11) таҳсил кардааст. Аз таърихи полкҳои Гренадерский, Кирасирский ва Павловский силсилаи асарҳо офарид (1913). Ҳамчун сарбози одӣ дар Ҷанги якуми ҷаҳонӣ (1914-18) ширкат карда, чандин лавҳаи ҷангӣ эҷод кард. Г. аз аввалин рассомонест, ки солҳои 1918-22 ба воқеаҳои Ҷанги граждании Русия рӯ оварда, дар асарҳояш роҳи бузурги Артиши 1-уми савораи С. М. Будённий ва симои халқи муборизро ба таври муътамаду воқеӣ таҷассум кардааст. Муаллифи асарҳои «Ба отряди Будённий» (1923), «Ароба» (1925), «Шайпурнавозони Артиши якуми савора» (1934) ва ғ. Г. таъсискунандаи диорама ва панорамаҳои размӣ дар санъати шӯравӣ буд. Студияи рассомони ҳарбӣ (таъсисаш 1935) бо номи ӯ гузошта шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Архив изобразительного искусства — 2003.
2. ↑  *Sokolov M. N.* Grekov, Mitrofan (ингл.) // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2018. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T034845

Сарчашма
--------

* Греков Митрофон Борисович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Муҳр** — василаест бо интиқоли ҷавҳар ё барҷаста кардани коғаз бар рӯйи он асар мегузорад бо ин ҳадаф, ки битавон ҳувийяти як санадро мушаххас кард. Аммо дар ҳар давра дастгоҳҳо ва абзорҳои сохти инчунин муҳрҳо ё барҷастакориҳо барои муҳр мутафовит аст. Асосан будани ин навъ қолабҳо ва абзорҳо ҳамчун тасвире дар ойина ҳастанд.

Анвоъ
-----

Муҳрҳо анвоъи мухталифе доранд, монанди *муҳри желотинӣ, муҳри барҷаста, лок ва муҳр, муҳри лазерӣ* ва *муҳри биринҷӣ* ва ғайра.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Библейская
* Брокгауза и Ефрона
* Еврейская Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона
* В. Даля
* Настольный

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4183099-4
* NKC: ph234815

 |
**Зиллур Раҳмон** ( бенг. জিল্লুর রহমান, 9 марти 1929 - 20 марти 2013  ) — сиёсатмадор ва арбоби давлатии Банглодеш буд.

Зиндагинома
-----------

Дар оилаи ҳуқуқшинос таваллуд шудааст. Ӯ дар факултаи таърих ва ҳуқуқи Донишгоҳи Дака таҳсил кардааст. Дар соли 1952 вай ба ҳаракати озодихоҳии Бангола ҳамроҳ шуд. Соли 1970 вай вакили парлумони Покистон интихоб шуд, ки он вақт Банглодеш ҷузъи он буд. Вай дар ҳукумати миллии эътирофнашудаи Банглодеш фаъол буд.

Пас аз ба даст овардани истиқлолияти кишвар, ӯ дар сиёсат ширкат дошт, котиби генералии «Лигаи Авомӣ» буд. Аз соли 1973 узви парлумони Банглодеш. Баъди кушта шудани президент Шайх Муҷибур Раҳмон ба таъқиби роҳбарияти нави ҳарбии кишвар дучор гардид.

Ӯ солҳои 1996-2001 дар ҳукумати «Лигаи Авомӣ» таҳти раҳбарии Шайх Ҳасина Воҷид дар мақоми вазирӣ кор кардааст. Пас аз бозгашти ӯ ба қудрат дар соли 2009, ӯ президенти Бангладеш шуд (азбаски ӯ ягона номзади ба қайд гирифташуда дар интихобот буд, 12 феврали соли 2009 бидуни овоздиҳӣ президент эълон шуд).

Ӯ бо як фаъоли «Лигаи Авомӣ» издивоҷ карда буд, ки соли 2004 аз ҷониби террористон кушта шуд. Ӯ 20 марти соли 2013 дар яке аз бемористонҳои Сингапур даргузашт . Чанде пеш аз маргаш бо сабаби мушкилоти нафаскашӣ дар беморхона бистарӣ шуда буд.

Эзоҳ
----

1. ↑  President Zillur Rahman dies after illness|bbc.co.uk/news
2. ↑  Скончался президент Бангладеш | РИА Новости, ria.ru Шаблон:Проверено
3. ↑  Скончался президент Бангладеш Зиллур Рахман Бойгонӣ шудааст 22 марти 2013  сол..

| ⚙️ Парчами Банглодеш Президентҳои Банглодеш |
| --- |
| Нишони Банглодеш | 
* Шайх Муҷибурраҳмон
* Саид Назрулислом (и. в.)
* Абусайид Чоудҳурӣ
* Муҳаммад Муҳаммадуллоҳ
* Шайх Муҷибурраҳмон
* Хундакар Муштак Аҳмад
* Абусодот Муҳаммад Сайим
* Зиё Раҳмон
* Абдуссаттор
* Аҳсануддин Чоудҳурӣ
* Ҳусейн Муҳаммад Иршод
* Шаҳобуддин Аҳмад (и. в.)
* Абдурраҳмон Бисвас
* Шаҳобуддин Аҳмад
* Бадруддоза Чоудҳурӣ
* Ҷамируддин Сиркар (и. в.)
* Яҷуддин Аҳмад
* Зиллур Раҳмон
* Муҳаммад Абдулҳамид

 | Парчами Банглодеш |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* ISNI: 0000 0004 4625 7178
* LCCN: n2015230167
* NUKAT: n2018284803
* VIAF: 41145304914678610844
* WorldCat VIAF: 41145304914678610844

 |
**Муҳриддин Ашӯров** (22 марти 1950, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон — 26 июли 2007, Маскав, Русия) — арбоби низомии тоҷик, генерал-лейтенант (1999), Қаҳрамони Россия (2000).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Омӯзишгоҳи олии фармондеҳии танкии шаҳри Тошканд (1972), Академияи ҳарбии қӯшунҳои зиреҳпӯши танкии ИҶШС (1984), Академияи ҳарбии Ситоди кулли Федератсияи Россия (1995). Солҳои 1972-79 фармондеҳи қисмҳои танкӣ ва мототирандозӣ, 1979-81 хидмати ҳарбӣ дар Афғонистон, 1984-89 сардори ситод ва фармондеҳи полки танкӣ дар гурӯҳи Қувваҳои шӯравӣ дар Олмон, 1989-90 фармондеҳи полки танкӣ дар Округи ҳарбии Белоруссия, 1991-93 фармондеҳи двизияи мототирандозии 201 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1995-98 муовини аввали командири Корпуси 8-уми гвардиявӣ (шаҳри Волгоград), 1998—2002 муовини фармондеҳи лашкарҳои Округи ҳарбии Қафқози Шимолӣ, 2002-04 сармушовири ҳарбӣ, мушовири Вазири мудофиа ва сардори Ситоди кулли Қувваҳои Мусаллаҳи Россия дар Ҷумҳурии Арабии Сурия. Соли 2005 бинобар беморӣ ба истеъфо баромад.

Мукофотҳо
---------

Бо орденҳои «Ситораи Сурх», «Барои ҷасорати шахсӣ», «Ҷасорат» (Россия), медалу ифтихорномаҳо сазовор гардидааст.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

 Муҳриддин Ашӯров.  Сайти «Герои Страны».

* Некролог и биография в газете «Солдат России» Бойгонӣ шудааст 20 августи 2016  сол.

Сарчашма
--------

* Ашӯров Муҳридин // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Муҳсин Аҳмад ал-Айнӣ** (ар. محسن أحمد العيني‎ 20 октябри 1932 — 25 августи 2021) — сиёсатмадор ва дипломати Ямани Шимолӣ.

Ал-Айнӣ панҷ маротиба (1967, 1969, 1970—1971, 1971—1972, 1974—1975) дар аҳди ду президент Абдурраҳмон Ориёнӣ ва Иброҳим Муҳаммад Ҳамдӣ сарвазири Ҷумҳурии Ямани Араб шуд. Вай инчунин (солхои 1962, 1965, 1970—1971, 1971—1972, 1974) вазири корҳои хориҷӣ буд.

Солҳои 1962—1965, 1965—1966, 1967—1969 ва 1979—1981 намояндаи доимии Ҷумҳурии Ямани Араб дар СММ ва ҳамзамон солҳои 1962—1965 сафир дар Иёлоти Муттаҳида буд. Вай инчунин сафири Ҷумҳурии Ямани Араб дар Иттиҳоди Шӯравӣ (1968—1969), Фаронса (август-сентябри 1971, 1975—1976), Бритониёи Кабир (1973—1974) ва Олмон (1981—1984) буд. То соли 1997 сафири Яман дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико буд.

Эзоҳ
----

1. ↑  وفاة رئيس الوزراء اليمني الأسبق محسن العيني
2. ↑  Obituary(пайванди дастнорас — *таърих*). 25 августи 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 августи 2021.

Адабиёт
-------

* Луғати дипломатӣ / ред. А. А. Громыко, А. Г. Ковалева, П. П. Севостьянов, С. Л. Тихвинский дар 3 чилд. — М.: Наука, 1985—1986. — Т. 1. — С. 26.

Эзоҳ
----



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода | 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 130202711
* ISNI: 0000 0000 8162 3752
* LCCN: n2002053717
* NTA: 258146915
* SUDOC: 199202478
* VIAF: 88347976
* WorldCat VIAF: 88347976

 |

 |
**Муҳтарама Хонсуварова** (*Хонсуварова Муҳтарама Ҷалиловна*; 1917, ноҳияи Панҷакент, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 7 апрели 1990, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — муаррих, номзади илмҳои таърих (1952), дотсент (1960).

Зиндагинома
-----------

Соли 1940 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1940—1941 лаборанти калон, 1941—1943 аспиранти кафедраи таърихи ИҶШС-и донишкадаи номбурда, 1944—1947 мудири кафедраи таърихи ИҶШС-и мактаби ҳизби коммунистии Тоҷикистон, 1947—1949 муаллими калони кафедраи таърихи ИҶШС, 1949—1952 декани факултети таърих, 1953 дотсенти кафедраи таърихи ИҶШС, 1954 декани факултети таъриху география, 1955—1957 декани факултети таърих, 1957—1963 мудири кафедраи таърихи ИҶШС, 1963—1990 дотсенти кафедраи таърихи ИҶШС-и Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Муаллифи як силсила мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои иштироки занони Тоҷикистонро дар иҷрои нақшаи панҷсолаи якум (1928—1933) баррасӣ кардааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо унвони фахрии «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон» (1967), нишонҳои сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» ва «Аълочии мактаби олии ИҶШС» қадр карда шудааст.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Моҳманд** ( урду: مہمند ایجنسی‎ ( англ. Mohmand Моҳманд ) — яке аз ҳафт маъмурияти Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашавандаи Ҷумҳурии Исломии Покистон аст. Маркази маъмурӣ — шаҳри Галанай аст. Масоҳат — 2296 км². Аҳолӣ — 334,453 (1998). 

Дар Моҳманд асосан паштунҳои гурӯҳи Моманд сукунат доранд .

Сатҳи саводнокӣ
---------------

Сатҳи саводнокӣ дар Моҳманд 15,8% -ро ташкил медиҳад. Саводнокӣ: 27.1% мардон ва 4.2% занон.

Нигаред
-------

* Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашаванда

Эзоҳ
----

1. ↑  Архивированная копия(пайванди дастнорас — *таърих*). 3 сентябри 2010 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 16 августи 2011.
*Мақолаи асосӣ*: *Ҳиҷрати Муҳаммад*
**Муҳоҷирин (муҳоҷирҳо)** - ҷамъи мусулмононе, ки соли 622 ҳамроҳи Муҳаммад (с) шаҳри Маккаро тарк намуда ба шаҳри Ясриб сафар, яъне ҳиҷрат кардаанд.

Таърих
------

Ин амал бинобар, аз ҷониби ашрофи қабилаҳои араб ба иқдоми Муҳаммад (с) пайғамбар оид ба эътиқод овардан ба Оллоҳ ба назари нобоварона ва ҳатто душманона нигаристан ва аз дину худоҳои сершумори авлодию қабилавии хеш (бутпарастӣ) даст накашидани бани қурайш руй додааст. Қурайшиҳои бутпараст, ҳатто Муҳаммад (с) пайғамбар ва пайравони ӯро куштанӣ ҳам буданд. Барои ҳамин ӯ соли 622 маҷбур шуд, ки аз Макка ба шаҳри дигари арабии Ясриб сафар, яъне ҳиҷрат кунад, ки ин сафар дар таърихи дини ислом ҳамчун "ҳиҷрат"-и Муҳаммад (с) пайғамбар аз Макка ба Мадина машҳур аст. Мусулмонони Макка, минбаъд - **муҳоҷир**, **муҳоҷирин** номида мешудаанд. Муҳоҷирин ва ансорҳо такягоҳи асосии Муҳаммад (с) дар муборизаи задди бани қурайш дар солҳои Ҳиҷрат (622 - 630) буданд ва ғалаба кардаанд.

Пайвандҳои беруна
-----------------

1. ↑  Пайдо шудани дини Ислом
**Моҳҷон Назардодова** (18 майи 1918, деҳаи Баррӯшон, ноҳияи Рӯшон, ВМКБ — 2009, ҳамон ҷо) — овозхон ва навозандаи тоҷик. Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон (1967), иҷрокунандаи маълуми сурудҳои базмии Бадахшон.

Зиндагинома
-----------

Моҳҷон Назардодова соли 1952 омӯзишгоҳи педагогии Хоруғро хатм кардааст. Солҳои 1936—1943 муаллимаи мактаби деҳаи Баррушон, 1943—1945 инструктори комиҷрояи ноҳияи Рӯшон, 1945-50 мураббияи интернати давлатии бачагона, 1950—1955 мактаби миёнаи Советӣ қишлоқи Баррӯшон, 1955—1957 мудири шуъбаи занони Кумитаи тарбиявии ноҳияи Рӯшон ва солҳои 1965—1971 раиси Совети қишлоқи Баррӯшон буд. Назардодова аз хурдсолӣ ба касби сарояндагӣ шуғл дошта, пайваста дар маҳфилҳои ҳаваскорони санъат иштирок мекард. Ӯ истеъдоди хуб ва овози хуши дилнишин дошт. Репертуари Назардодоваро бештар суруду таронаҳои лирикии мардуми Бадахшон дар бар мегирад: «Эй парӣ», «Сабзак», «Муборак бод», (халқӣ), «Тоҷикистон», «Ватан» (Т. Пӯлодӣ) ва ғ.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени Ленин, медалҳо ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. — Душанбе: Аржанг, 2019. — С. 204—205. — 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
**Контент** ё **муҳтавои (тавлидшудаи) корбар** (англ. User-generated content (UGC), русӣ: Пользовательский контент) — муҳтавои иттилоотие, ки онро создаваемое корбар месозад. Яке аз мафҳумҳои асосии «Веб 2.0».

Мафҳуми «маводи иттилоотии корбар» аз он вақт инҷониб дар нашрияҳои интернетӣ аз соли 2005 васеъ истифода мешавад, қаблан он асосан дар муошират байни маъмурияти манбаъҳои интернет ҳангоми кор бо маълумоти дорои аҳамияти иттилоотӣ истифода мешуд.
Контенти корбар — ин сомона ё саҳифаҳои суолу ҷавобҳо (рус. ЧаВо), рӯзмараҳои интернетӣ (блогҳо), подкастҳо, хостингҳои акс- ва видеомаводҳо, Вики-лоиҳаҳо ва монанди онҳоянд.

Маълумоте, ки корбарон тавлид мекунанд, танҳо як қисми мундариҷаи манбаъро ташкил дода метавонанд. Масалан, қисми зиёди мундариҷа дар Amazon.com аз ҷониби соҳибони амвол сохта шудааст ё иҷозат дода шудааст, аммо баррасиҳо ва рейтингҳои маҳсулотро корбарони мустақил нашр мекунанд.

Эзоҳ
----

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* J9U: 987007532978105171
* LCCN: sh2007005697
* NDL: 01164180

 |
**Муҳри Нубувват ё муҳри Муҳаммад (с)** (ар. ختم الرسول‎ ‎ яке аз осори Муҳаммад (с) аст.

Дар Қасри Топкапӣ ба султонҳои Усмонӣ тааллуқ дошт нигоҳ дошта мешавад, дар доираи маҷмӯи осорҳо нигоҳ дошта мешавад. Гумон меравад, ки ин як нусхаи мӯҳри Муҳаммад дар чанд номае, ки ба шахсони мансабдори хориҷӣ фиристодааст, истифода кардааст.

Жан-Батист Таверне дар соли 1675 хабар дод, ки мӯҳр дар қуттии хурди сиёҳ дар чароғи девори пои диван дар утоқи реликӣ дар Топкапӣ канда шуда буд, нигоҳ дошта мешуд. Худи мӯҳр дар кристали тақрибан 7,5 × 10 см бо сарҳади устухони фил гузошта шудааст. Он ҳанӯз дар асри 17 барои мустаҳкам кардани ҳуҷҷатҳо истифода мешуд.

 Мӯҳри паёмбари ислом Муҳаммад бо навиштаҷоти محمد رسول الله (Муҳаммад расул Аллоҳ), ки дар арабӣ маънои "Муҳаммад паёмбари Худост" аст.

Дар айни замон
--------------

Дар парчами созмони террористии "Давлати исломӣ" тасвири мӯҳри нубувват нишон дода шудааст.

Эзоҳ
----
**Номи фирмавӣ** - номи ташкилотҳои тиҷоратӣ мебошад. Шахси юридикие, ки номи ба қайд гирифташудаи фирмавии шахси дигарро ғайриқонунӣ истифода мебарад, бо талаби соҳиби ҳуқуқдори номи фирмавӣ вазифадор аст истифодаи онро қатъ карда, зиёни расондаашро ҷуброн намояд (6.4 м. 55 КГ). Номи фирмавӣ - номи шахси ҳуқуқии тиҷоратӣ, ки тавассуташ фардикунонии чунин шахсони ҳуқуқӣ таъмин карда мешавад. Дар номи фирмавӣ бояд шакли ташкилӣ-ҳуқуқии ташкилотҳои тиҷоратӣ инъикос шавад. Номи фирмавӣ ҳамчун объекти ҳуқуқи моликияти зеҳнӣ маҳсуб мешавад. Ҳуқуқ ба номи фирмавии мушаххас аз лаҳзаи бақайдгирии он ба вуҷуд меояд. Бақайдгирии номи фирмавӣ ҳамзамон бо бақайдгирии давлатии шахси ҳуқуқӣ сурат мегирад. Ҳуқуқ ба номи фирмавӣ аз қабили ҳуқуқи мустаснои ташкилоти тиҷоратӣ ба ҳисоб рафта, аз ҷониби шахси сеюм мавриди истифода қарор додани он танҳо бо ризояти дорандаи ин ҳуқуқ имкон дорад.

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 352
**Раҳбар Қосимов** (*Қосимов Раҳбар Раҳматович*; 4 март 1930, Хуҷанд — 27 январ 1974, Кӯлоб) — арбоби ҳизбӣ ва давлатӣ дар замони ҶШС Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Раҳбар Қосимов соли 1930 дар шаҳри Ленинободи ҶШС Тоҷикистон, дар оилаи хизматчӣ дида ба дунё кушод, аъзои Ҳизби Коммунист (ҲК) аз соли 1956.

Фаъолияти корӣ
--------------

* 1953—1958 агрономи асосии МТСи н. Ленинобод;
* соли 1958 ҷонишини раиси кумитаи иҷрояи н. Ленинобод;
* 1958—1960 раиси кумитаи иҷрояи н. Ленинобод;
* 1960—1961 раиси кумитаи иҷрояи ш. Хуҷанд;
* соли 1961 ҷонишини вазири хоҷагии қишлоқи ҶШС Тоҷикистон;
* 1961—1962 котиби аввали кумитаи ҳизбии ноҳияи Масчо;
* 1962—1963 сардори раёсати истеҳсолӣ-ҳудудии колхозӣ-совхозии ш. Конободом;
* 1963—1965 котиби кумитаи ҳизбии раёсати истеҳсолӣ-ҳудудии колхозӣ-совхозии ш. Конободом;
* 1965—1970 котиби аввали кумитаи ҳизбии ш. Конибодом;
* 1970—1972 шунавандаи Мактаби Олии Ҳизбӣ дар назди КМ ҲКИШ дар Маскав;
* 1972—1974 котиби аввали кумитаи ноҳиявии Хуҷандии ҲК Тоҷикистон;

аз моҳи феврали соли 1974 роҳбари бюрои ташкилотии КМ ҲК Тоҷикистон дар вил. Кӯлоб буд. Субҳи 26 феврали соли 1974 ҷасади беҷони Роҳбар Қосимовро аз меҳмонхонаи шаҳри Кӯлоб пайдо карданд. Роҳбар Қосимов ҳамагӣ 44 сол дошт ва пеш аз маргаш умури ташкили вилояти Кӯлобро дар даст дошт ва мебоист котиби якуми кумитаи вилоятии ҳизби коммунист мешуд. Хулосаи тафтишот ин буд, ки ин мансабдори баландпоя худкушӣ кардааст, вале фарзияҳои дигар, аз ҷумла куштор низ вуҷуд дошт.

Қосимов бо ордени Ленин, 2 ордени Байрақи Сурхи меҳнат, 3 медал, Грамотаи фахрии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст. Марҳум чанд дафъа вакили Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон ва аъзои КМ ҲК Тоҷикистон интихоб шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  АСРОРИ МАРГИ РОҲБАР ҚОСИМОВ(пайванди дастнорас)
Роҳи оҳан.
**Роҳи оҳани Душанбе - Бохтар** - сохтмони роҳ бо мақсади пайваст намудани пойтахти Тоҷикистон, ш. Душанбе бо маркази вилояти Хатлон, ш.Бохтар соли 2009 шурӯъ шудааст. Ин амал баъд аз хотима ёфтани амалиёти нақлиётии роҳи оҳани Тирмиз - Бохтар аз ҷониби Узбекистон ба миён омада буд. Дар моҳи майи соли 2015 12 км роҳ пурра бунёд ёфта, дар масофаи қариб 30 километри дигар корҳои заминӣ барои оғози насби релсҳо ба поён расонда шудаанд. Ҳоло сохтмони қитъаи Ваҳдат - Ёвони роҳи оҳани Душанбе - Бохтар идома дорад. Масофаи умумии қитъаи Ваҳдат - Ёвони роҳи оҳани Душанбе - Бохтар 40,7 км буда, дар масири он 3 нақб бо дарозии 3755 м, 5 пул бо тӯли 681 м ва иншооти дигар, аз ҷумла 3 истгоҳ бунёд хоҳанд ёфт. Барои бунёди ин қитъаи роҳи оҳан, тибқи лоиҳа ҷудо намудани 800 миллион сомонӣ пешбинӣ шудааст.[1] 
Дар вилояти Хатлон иншоотҳои калонтарини Нерӯгоҳҳои барқии обии Тоҷикистон - Нерӯгоҳи барқии обии Норак, НБО Сангтӯда-1, НБО Сангтӯда-2 ва якчанд корхонаҳои саноатӣ фаъолият мекунанд, ки барои таъмини онҳо роҳи оҳан зарур аст. Инчунин, роҳи оҳани Душанбе - Бохтар барои мубодилаи тиҷоратии Тоҷикистон бо Афғонистон аз аҳамият холӣ нест.

Пайвандҳо
---------

1. ↑  ШИНОСОӢ БО РАФТИ СОХТМОНИ ҚИТЪАИ ВАҲДАТ - ЁВОНИ РОҲИ ОҲАНИ ДУШАНБЕ - ҚӮРҒОНТЕППА(тоҷ.). *jumhuriyat.tj*.  Сайти расмиии Ҷумҳурият jumhuriyat.tj. 8 октябри 2018 санҷида шуд.
**Роҳи автомобигарди Кӯлоб-Муъминобод**— Ин қитъаи роҳ дорои аҳамияти ҷумҳуриявӣ буда дар доираи марҳилаи сеюми "Таъмиру таҷдиди роҳҳои автомобилгард дар Ҷумҳурии Тоҷикистон" дар зарфи ду сол пурра таъмиру навсозӣ карда шуд. Дарозии умумии роҳи мазкур 41 километрро дар бар мегирад, ки 35 километри он бо харҷи 195,4 миллион сомонӣ пурра таъмиру навсозӣ карда шуд.

Корҳои сохтмону азнавсозӣ
-------------------------

Барои татбиқи Лоиҳаи "Таҷдиди роҳи автомобилгарди Кӯлоб-Муъминобод" Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон 10 сентябри соли 2019 оғоз бахшида буданд. Ба иттилои масъулон дар марҳилаи навсозии ин роҳи мошингард, ҳамзамон таъмиру навсозии 35 километр роҳ ва сохтмон ва таҷдиди 6 пул низ ба анҷом расидааст. Тибқи лоиҳа инфрасохтори зарурӣ дар роҳи автомобилгарди мазкур, аз қабили 50 қубури обгузар дар мавзеъҳои обҷамъшаванда бунёду таъмир карда шуда, зиёда аз 35 километр ҷуйборҳои бетонӣ, такядеворҳо, воситаҳои иҳотакунанда насб гардидааст.
Барои таъмини бехатарии ҳаракат дар роҳ хатҳои уфуқӣ кашида шуда, ҳудуди 15 деҳа бо сутунпояҳои 7 метра равшаннамоӣ гардидааст. Дар шафати роҳи мошингарди ҳудуди деҳаҳо роҳҳои пиёдагард низ сохта шуда, аломатҳои роҳ гузошта шудааст. Дар маҳаллаҳои аҳолинишин истгоҳҳо таъмиру навсозӣ ва бо системаи равшанидиҳӣ таъмин гардид. Дар ҷараёни корҳои роҳсозӣ аксари коргарон аз ҳисоби сокинони маҳаллӣ ба кор ҷалб карда шуданд.

Аҳамият
-------

Ноҳияи баландкӯҳи Муъминобод аз минтақаҳои муҳими сайёҳии ҷумҳурӣ ба ҳисоб меравад ва ба ин мавзеъ сайёҳони хориҷӣ бештар ташриф меоранд. Аз ин рӯ, ташкили инфрасохтори сайёҳӣ ва бунёди роҳҳои ҷавобгӯ ба меъёрҳои байналмилалӣ дар самти бештар ҷалб кардани сайёҳони дохиливу хориҷӣ аҳаммияти бузург дорад. Бунёди роҳ аҳаммияти иқтисодию иҷтимоӣ дошта, дар беҳтар гардидани сатҳи зиндагии аҳолӣ ва рушди иқтисодиёти мамалакат заминаи воқеъӣ мегузорад.

Нигаред низ
-----------

* Роҳи автомобилгарди Кӯлоб-Шамсиддин Шоҳин
* Нақби Озодӣ
* Нақби Хатлон

Эзоҳ
----

1. ↑  Ба истифода додани 35 километр роҳи мошингарди Кӯлоб - Муъминобод(тоҷ.). *www.president.tj* (2021). 10 июли 2023 санҷида шуд.
2. ↑  Ба истифода додани 35 километр роҳи мошингарди Кӯлоб - Муъминобод(тоҷ.). *www.president.tj* (2021). 10 июли 2023 санҷида шуд.
Макони пардохти роҳи пулакӣ дар Мексика
Hongkong
**Роҳи пулакӣ** — роҳест, ки барои гузаштан аз он маблағи муайян пардохта мешавад. Одатан роҳҳои босуръат, пулҳо ва нақбҳо пулакӣ мешаванд.

Сохтор
------

Се системи роҳҳои пулакӣ мавҷуданд: кушод (бо макони ҷамъоварии маблағ, ки нақлиёти асосиро мебандад), пӯшида (ҷамъоварӣ дар ҳоли воридшавӣ / хуруҷ) ва системи электронии пардохти маблағ (макони ҷамъоварии маблағ нест, танҳо пардохти электронӣ дар ҳолати воридшавӣ / хуруҷ ва дар маконҳои стратегии роҳи муҳим).

Дар *системи кушод* тамоми нақлиёт дар бархе аз нуқоти роҳ барои пардохти маблағ боздошта мешаванд. Гарчанде ин систем барои сохтани бунгоҳҳоро дар қисмҳои гуногуни роҳ талаб намекунад, ин систем проблемаҳои худро дорад, мошинҳо ба қатораҳо табдил меёбанд ё ронандагон аз пардохт дар ҳоли воридшавӣ ва хуруҷ саркашӣ мекунанд.

Дар *системи пӯшида* саёҳатчиён барои воридшавӣ чиптаҳоро харидорӣ мекунанд. Дар баъзе ҳолатҳо чиптаҳо миқдори пардохти маблағро нишон медиҳанд. Дар ҳоли воридшавӣ ронанда вазифадор аст маблағи ишорашударо пардохт намояд. Агар чипта гум шавад, ронанда бояд маблағи пурра максималиро пардохт намояд.

Дар роҳҳои кӯтоҳ бидуни ягон воридшавӣ ва хуруҷ танҳо як бунгоҳи пардох дар як охири роҳ гузошта мешавад. Ронандагони ба ягон самт рафта истлда маблағи тағйирдодашударо дар воридшавӣ ё хуруҷ пардохт менамояд. Дар ҳолати системи пӯшидаи роҳҳои пулакӣ, пешгир ё панҷараҳои дар ду охири роҳҳои пулакӣ вуҷуд доранд, ва ҳар яки он мубодилаи рампаи пулакиро дорад, ки дар воридшавӣ ё хуруҷ пардохт карда мешавад. Дар ин ҳолат ронанда маблағи тағйирдода шударо дар ворид шудан пардохт мекунад ва дар вақти хуруҷ қисми дуюми маблағро пардохт мекунад; чипта лозим нест.

*Системаи пурраи электронӣ* ба автомобил насб кардани махсус транспондери электрониро талаб менамояд. Транспондер ба оинаи пеши гузошта меравад ва дар бораи ронанда иттилооте дорад. Абзорҳои муосири ин намуд системҳои пардохти электронӣ имкон медиҳанд ки иттиллоот чун паёми электронӣ аз транспондер дар ҳолати суръати баланд низ фиристода шавад. Ҷамъ кардани пули роҳ бидуни нигоҳ доштани автомобил сурат мегирад, инчуни паст кардани суръат ронданро низ талаб наменамояд.

Роҳҳои муосири пулакӣ одатан аз ҳар се системҳои ҷамъ оварадани маблағ истифода мебаранд.

Роҳҳои пулакӣ дар Русия
-----------------------

Дар Федератсияи Русия сохтумони роҳҳои пулакӣ аз соли 1998 шурӯъ шуд.

Эзоҳ
----

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Роҳи пулакии автомобилӣ дар Викианбор |

Пайвандҳо
---------

* «Золотые колдобины». А. Алексеев, Ю. Моисеенко. «Российская газета», № 212 (4769), 9.10.2008.
* «Список четырех платных дорог Псковской области с ценами Бойгонӣ шудааст 26 апрели 2010  сол.». Список всех четырех платных дорог Псковщины на официальном сайте Псковской области.
**Áҳли рафз** (ар. أهل الرفض‎) ё **равофиз** — мафҳуми динӣ-фирқашиносӣ, тоифаҳои мухталифи шиъа, ки пайравӣ аз ислом ба равиши аҳли суннат ва суннати манқул аз тариқи саҳобагони Паёмбар (с)-ро аслан қабул надоранд.

Аҳли рафз ба таърихи садри ислом бо диди дигаре нигариста, аксарияти мутлақи саҳобагони Паёмбар (с)-ро ситамкор, ғосиб ва берун аз дин медонанд, ки ҳаққи хонадони Расули Худо (с) – Алӣ ва фарзандонашро дар хилофат ва роҳбарии мусулмонон ба зӯр ғасб намудаанд. Бар ҳамин асос суннат ва ҳар мафҳуми диние, ки аз тариқи онҳо ба наслҳои баъдӣ интиқол ёфтааст, нодуруст, мағшуш ва аз эътибор соқит аст ва суннату дини дуруст танҳо ҳамон аст, ки аз тариқи имомони маъсум – аиммаи аҳли байт ривоят шуда бошад.

Решаҳои таърихии шаклгирии фикрӣ ва зуҳури фирқаи хавориҷу тоифаи рофиза – гурӯҳҳои мухталифи шиъа ба ҳайси гурӯҳи мухолиф ба охири замони хулафои рошидин рост меоянд. Ҳарчанд тамоюл ба шахсияти халифаи чаҳорум – Алӣ ибни Абитолиб ба ҳайси пешво ва халифаи мусулмонон пас аз вафоти Расул (с) ва ҳамзамон бо интихоби халифаи аввал ба вуҷуд омада буд, вале он то замони вафоти худи ӯ аз ҳавзаи гароиши фикрӣ ва андешаи сиёсӣ берун нарафт.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Рофизиён

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Аҳмад мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Абдуллоев мебошанд.

**Аҳмад Абдулло́ев** (тав. 15 марти 1936, деҳаи Бибиширини ноҳияи Бойсуни Ӯзбекистон) — адабиётшиноси тоҷик, доктори илмҳои филология (1984).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти давлатии педагогии Душанбе (1957). Муаллими мактаби миёна дар Бойсун (1957 – 59), аспиранти АИ ҶТ (1959 – 62), ходими илмии ИЗА ба номи Рӯдакии АИ ҶТ (1962 – 88), профессор УДТ (1988 – 90), мудири кафедраи забон ва адабиёти тоҷики ДАТ (1990 – 96). Аз соли 1996 профессор кафедраи филологияи Донишкадаи давлатии шаҳри Тирмизи Ҷумҳурии Ӯзбекистон.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Зиёда аз 10 монография ва 200 рисолаву мақолаи илмӣ, илмӣ-оммавӣ ва илмӣ-методӣ таълиф намудааст. Абдуллоев асосан ба адабиёти форс-тоҷики асрҳои 11 – 12 ва намояндагони он Адиб Собири Тирмизӣ, Заҳири Форёбӣ, Унсурӣ, Фаррухӣ, Манучеҳрӣ, Абулфараҷи Рунӣ ва дигар таваҷҷуҳи хосса дорад. Дар баробари омӯзиши ҳаёт ва эҷодиёти шоирону адибони мазкур дар навиштаҳои Абдуллоев ҷараёни адабии ин қарнҳо, масъалаҳои анвоъ ва услуби шеър, махсусан ашъори ғиноӣ, майлу равияҳои адабӣ, хусусиятҳои иҷтимоии адабиёт, оҳангҳои демократӣ ва оҳангҳои «деҳқонӣ»-и назм, хусусияти адабиёти дарборӣ ва ғайра таҳлилу баррасӣ шудаанд. Бозёфтҳои Абдуллоев дар омӯзиши осори Рӯдакӣ, кашфи абёти нав, қасидаи «Фиғония»-и Рӯдакӣ ҷолиби диққатанд. Абдуллоев дар баробари таҳқиқи ҳаёт ва эҷодиёти як зумра шоирону нависандагон осори онҳоро низ ба табъ расонидааст. Девони комили Адиб Собири Тирмизии омоданамудааш соли 2001 ба табъ расид ва барои ин кор ӯ ҷоизаи махсуси Президенти ҶИЭ Сайид Муҳаммади Хотамиро гирифт. Аз охири солҳои 90 садаи XX Абдуллоев ба омӯзиши масъалаи басо муҳимми адабиётшиносии тоҷику ӯзбек – равобити адабии ин ду халқ дар мисоли Абдурраҳмони Ҷомӣ ва Алишери Навоӣ, Навоӣ ва таваҷҷуҳаш ба ашъори Рӯдакӣ, Анварӣ, Навоӣ ва шоирони Бадахшон машғул аст. Абдуллоев натанҳо муҳаққиқи адабиёти классикии форс-тоҷик, балки муҳаққиқи адабиёти муосири тоҷик низ мебошад. Дар бораи С. Айнӣ, М. Турсунзода, С. Улуғзода, Лоиқ, М. Қаноат, Гулназар, Б. Собир ва диг. мақолаҳои пурмӯҳтаво нигоштааст. Китоби «Мирзо Турсунзодасри Шеър ва достонҳо» (бо ҳамкории П. Турсунзода, Д. 1991) намунае аз заҳмати Абдуллоев дар ин бобат аст. Таҳти роҳбарии Абдуллоев 10 нафар рисолаҳои номзади илмро дифоъ намудаанд. Абдуллоев дар конференсияҳои байналмилалӣ ва ҷумҳуриявӣ иштирок кардааст.

Осор
----

* Адабиёти форсу тоҷик дар нимаи дуюми асри XI ва аввали асри XII (ҳамроҳи С. Саъдиев), Д. 1986;
* Сабақи Рӯдакӣ, ҷилдҳои 1, 2, Д. 1984, 1991;
* Абулқосими Фирдавсӣ, Д. 1987;
* Адабиёти тоҷик (китоби дарсӣ барои синфи 9), Д. 1990;
* Тасаввуф ва намояндагони он, Тошкент, 2009.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Аҳли куфр** (ар. أهل کفر‎) — шахсоне, ки паёмҳои осмонӣ, ҳақоиқи динӣ ва ё яке аз аркон ва ҳатмиёти диниро ба гунае бовар ва қабул надоранд.

Гурӯҳҳо
-------

Аҳли куфр ба панҷ гурӯҳ тақсим мешаванд: 

* мушрик ва ё аҳли ширк
* китобӣ ва ё аҳли Китоб
* мунофиқ ва ё аҳли нифоқ,
* муртад ва ё аҳли ридда, ғайра,
* мулҳид, даҳрӣ ва ё аҳли илҳод

Агар касе ба бештар аз як Худо муътақид бошад, мушрик ва ё аҳли ширк, агар ба як Худо имон дошта ва аз яке аз динҳои дорои китоби осмонӣ, ғайр аз ислом, пайравӣ намояд, аҳли Китоб ва ё кофири китобӣ, агар ба зоҳир мусулмон, вале дар ботин кофир бошад, мунофиқ ва ё аҳли нифоқ, агар пас аз қабули ислом кофир шавад, муртад ва аз дин баргашта ва агар Худо ва офаридгореро куллан қабул надошта бошад, пас, даҳрӣ ва мулҳид аст. Аҳли куфр аз лиҳози бархӯрд бо даъвати дини илоҳӣ ва мавзеъгириҳои амалии худ дар баробари пайравони дини Худо ба ду гурӯҳи асосӣ ҷудо мешаванд. Яке кофирони одӣ мебошанд, ки бо вуҷуди напазируфтани даъвати дини Худо ва ихтиёр кардани куфр бар имон ба ҷараёни пешрафти даъвати дини Худо ва фаъолиятҳои динии пайравони он аз худ чандон ҳассосияте нишон намедиҳанд. Ин куфру худоношиносии онҳо дар наз­ди Худованд кори зишт ва нобахшуданӣ мебошад ва он, умуман, дар муқобили имон ва ислом меистад, аммо онҳо амалан дар муқобили дини Худо ва пайравони он аксуламал ва зиддияте нишон намедиҳанд. Ин як марҳалаи куфр аст. Гурӯҳи дуюм кофироне мебошанд, ки куфри онҳо бо саркашию ташаддуд, душмании ошкор бо арзишҳои дини Худо ва ҷабҳагирию мухолифат бо пайравони он ҳамроҳ гаштааст. Инҳо умуман ҷабҳаи куфрро дар муқобили имон ташкил дода, дар таъбироти қуръонӣ кофири муонид (анид) ва ё аимма (пешвоён)-и куфр номида мешаванд ва дар истилоҳи фиқҳӣ онҳоро кофирони ҳарбӣ мегӯянд. Бар пояи таълимоти ислом корҳое, ки Аҳли куфр дар ҳаёти дунё анҷом дода ва харҷу сарфе, ки дар он намудаанд, ба монанди боди сардест, ки ба ҳар киштзоре бивазад, онро нобуд месозад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Боқизода А. Тафсири навини Қуръони карим. Лоҳур, 2011;
* مسند الامام احمد. القاهرة، ۱۹۹۵؛
* ابو نعیم بن عبدالله الاصفهانی. صفة النفاق و نعت المنافقین. بیروت ۲۰۰۱؛
* المصباح المنيرفی تهذيب تفسير ابن کثير. الریاض،
* ۲۰۰۲؛ سنن الترمذی. بيروت، ۲۰۰۴؛
* صحیح مسلم. بیروت، ۲۰۰۵؛
* صحیح البخاری. بیروت، ۲۰۰۷

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.



|  |  |
| --- | --- |
| Аллоҳ | *Ин мақолаи ба Ислом алоқаманд нопурра аст. Шумо метавонед бо пурра кардани он ба Википедиа кӯмак кунед.* |
**Муллорозиқ Бобоҷонов** (тав. 1894, деҳаи Ёваи ноҳияи Хуҷанд — 1968, ҳамон ҷо) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948). Аъзои КПСС аз соли 1946.

Зиндагинома
-----------

Муллорозиқ Бобоҷонов то соли 1927 чоряккор, 1928—1965 колхозчӣ, сардори звено ва бригадаи пахтакорӣ, мудири участкаи колхози ба номи Сталин (ҳоло «40-солагии Октябр»)-и ноҳияи Хуҷанд буд. Аз соли 1960 нафақахӯри шахсӣ. Бригадаи Муллорозиқ Бобоҷонов солҳои 1946—1947 ҳосили баланди пахтаи маҳиннах рӯёнд.

Ордену медалҳо
--------------

Бо ордени Ленин, Байрақи Сурхи Меҳнат, медалҳо, Ифтихорномаҳои Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Моҳи ноябри соли 2019. 7 ноябри 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 14 ноябри 2020.

Сарчашма
--------

* Бобоҷонов Муллорозиқ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Аҳмад мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Баҳманёр мебошанд.

**Аҳмад Баҳманёр**(форсӣ: احمد بهمنیار‎; мутахаллис ба «**Деҳқон**»; 1883, Кирмон — 1956, Теҳрон, дар Карбало дафн шудааст) — адиб, шоир, рӯзноманигори эронӣ.

Зиндагинома
-----------

Забонҳои туркии усмонӣ, арабӣ, англисиро медонист. Пас аз вафоти падараш, ки мударрис буд, ба тадрис машғул шуд ва мадрасаҳои Иброҳимия, Исломияро бунёд ниҳода, таълиму тарбияро ба тарзи нав роҳандозӣ намуд. Дар замони инқилоби Машрутаи Эрон узви ҳизби демократ ва яке аз фаъолони он буд. Азбаски Баҳманёр дар ҳаракатҳои зидди англисҳо ва сиёсати онҳо дар Эрон ширкат мекард, ба зиндон афтод ва 16 моҳ дар ҳабс буд. Дар вазоратҳои молия, маориф ва адлияи Эрон кор кардааст.

Осор
----

Чун рӯзноманигор фаъолияти густарда дошт: сардабири рӯзномаи «Садои Эрон», муассиси ҳафтаномаву маҷаллаҳои «Деҳқон», «Фикри озод», «Кашкӯли деҳқон», «Теҳрон», «Занбили деҳқон». Ба ғайр аз мақолаҳои публитсистӣ Баҳманёр оид ба таърихи адабиёти форсӣ ва адабиёти араб мақолаҳои илмӣ нигоштааст, якчанд асари адибону шоирони гузашта, «Асроруттавҳид» (Т. 1313 ҳ. ш.), «Таърихи Байҳақ» (Т. 1317), «Ал-Абния ан ҳақоиқу-л-адвия» (Т. 1346 ҳ. ш.), «Дос-тонномаи Баҳманёрӣ» — дар амсолу ҳикам (Т. 1341 ҳ. ш.; ин асар маҳсули ҳамкории Баҳманёр бо Деҳхудо мебошад), «Соҳиб ибни Аббод» (Т. 1344 ҳ. ш.), «Сарфу наҳв» (Т. 1331 ҳ. ш.) ва ғ.-ро таълиф, тасҳеҳу тадвин кардааст.

Маҷмӯаи ашъораш бо номи «Ҳадяи Шарқ» (Т. 1320 ҳ. ш.) ба табъ расидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. ج. ۱۳. تهران، ۱۳۸۳ هـ. ش.

Сарчашма
--------

* Баҳманёр // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Бадахшӣ** بدخشی Мулло Камол (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форс-тоҷик (асри 15).

Дар Самарқанд зиндагӣ ва эҷод кардааст. Тибқи маълумоти Навоӣ дар «Маҷолис-ун-нафоис» ва Давлатшоҳи Самарқандӣ дар «Тазкират-уш-шуаро» дар суханварӣ мартабаи олӣ дошта, аз саромадони шуарои он рӯзгор ба шумор мерафт. Шоири соҳибдевон. Дар миёни анвои ашъори девонаш, ки то ҳол дастрас нагардидааст, махсусан қасидаҳояш некӯ будаанд. Намунаҳои ашъораш дар тазкираҳову баёзу ҷунгҳо ба назар мерасанд. Абёти зерин аз ӯст:

Машшотае, ки мӯи туро шона сохта,
Арбоби ақлро ҳама девона сохта.
Аз қиссаи Сикандару Доро магӯ, ки чарх
Бисёр аз ин ҳикояту афсона сохта…
Паймона гиру соғару саҳбо талаб, ки давр
Сарҳо шикаста, соғару паймона сохта…
Чашми Бадахшӣ аз пайи осори мақдамат
Ҳар дам ҳазор гавҳари якдона сохта.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ҳабибов А. Ганҷи Бадахшон. Д. 1972;
* Давлатшоҳи Самарқандӣ. Тазкират-уш-шуаро. Д. 1999.

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
Графики бета-функсия ҳангоми далели шайъӣ
**Бета-функсия** ({\displaystyle \mathrm {B} }-функсия, бета-функсияи Эйлер ё интеграли Эйлери I) — функсияи махсусе, ки бо формулаи зер муайян карда мешавад:

{\displaystyle \mathrm {\mathrm {B} } (x,y)=\int \limits \_{0}^{1}t^{x-1}(1-t)^{y-1}\,dt},
муқаррар шуд ҳангоми {\displaystyle \Re (x)>0}, {\displaystyle \Re (y)>0}. 

Бета-функсияро ба мисли гамма-функсия баъзан «интеграли Эйлер» низ меноманд, ки онҳо дар масъалаҳои назарияи функсияҳои махсус вомехӯранд. Қисми зиёди интегралҳое, ки ба воситаи функсияҳои элементарӣ ифода намешаванд, ба воситаи интегралҳои Эйлер ифода меёбанд. Бета-функсия нисбат ба аргументҳои худ — x ва b симметрӣ аст, яъне {\displaystyle \mathrm {\mathrm {B} } (x,y)=\mathrm {\mathrm {B} } (y,x)} ва бо гамма-функсия вобастагии зеринро дорад:

{\displaystyle \mathrm {\mathrm {B} } (x,\;y)={\frac {\Gamma (x)\Gamma (y)}{\Gamma (x+y)}}},
ин ҷо {\displaystyle \Gamma (x)} — Гамма-функсия;

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бета-функсия / М. Хоҷабекова // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.