recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Абдусалом мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Абдуллоев мебошанд.

**Абдусалом Абдуллоев** 15 декабр, 1951 — рассоми боистеъдод Тоҷикфилм. Дар Москав таҳсил кардааст. Бисёр эҷодиёташ дар маҷаллаҳои ба монанди Машъал ба нашр расидаанд.

Зиндагинома
-----------

Дар мактаби санъат таҳсил карда соли 1970 онро хатм кардааст. Баъд ба факултаи санъати ВГИК дар шаҳри Москва дохил мешавад. Аз соли соли 1976 то 1992 дар киностудияи "Тоҷикфилм" ба ҳайси рассом фаъолият кардааст. Дар аввал рассом ороишгар буд, баъд тарроҳи саҳнаву либос ва коргардони ҳунарӣ дар 18 филмҳои ҳунарӣ ва телевизионӣ буд.

Соли 1992 ӯ ба унвони ороишгар наққош ба редаксияи маҷаллаи ҷавонон "Истиқбол" ба кор омад, ки дар он то имрӯз фаъолият мекунад. Дар соли 2002, намоишгоҳи инфиродии ӯ баргузор шуд. Абдуллоев иштирокчии бисёр намоишгоҳҳои миллӣ ва байналмилалӣ аст, ва беш аз 35 китобҳои кӯдакона ва ҷавононро оро додааст.

Эзоҳ
----

1. ↑   Бойгонӣ шудааст 11 январи 2012  сол. Истиқбол (дастраси 12 июли 2011)

Пайвандҳо
---------

* Абдусалом Абдуллоев(англ.) дар вебгоҳи Internet Movie Database
**Ромиз Абутолиб оғлӣ Абутолибов** (озарбойҷонӣ: Ramiz Abutalıbov; 27 октябри 1937, Кировобод — 1 январи 2022, Москва , Федератсияи Русия) — дипломати шӯравӣ ва озарбойҷонӣ, ходими ҷамъиятӣ, муҳаққиқи таърихи муҳоҷирати Озарбойҷон.

Зиндагинома
-----------

27 октябри соли 1937 дар Кировобод таваллуд шудааст. Падараш аз Ордубод, модараш аз Боку буданд. Соли 1960 факултаи геологияи Донишгоҳи давлатии Озарбойҷонро хатм кардааст. Дар сохтмони истгоҳҳои метрои Баксовет (ҳоло Ичери Шаҳр) ва Соҳил ширкат кардааст. Дар Комитети давлатии Совети Вазирони РСС Озарбойҷон оид ба илм ва техника кор мекард. Соли 1968 ба факултаи созмонҳои байналмилалии Академияи умумииттифоқии савдои хориҷӣ дар Маскав дохил шуд. Баъди се соли таҳсил дар академия чанд моҳ дар Вазорати корҳои хориҷии СССР кор кард. Дар охири соли 1971 дар асоси озмун ба ЮНЕСКО ба кор қабул карда шуда, аз соли 1972 то 1979 ва аз соли 1985 то 1993 кор кардааст. Вай дар Париж бо намояндаи намоёни муҳоҷирони Озарбойҷон — Банин вохӯрд. Соли 1974 бо супориши махсуси Ҳайдар Алиев ба дидори Алекпери Топчибашӣ, писари Алимардон Топчибашев ва набераи Ҳасан-бек Зардобӣ рафт.

Бо иштироки бевоситаи ӯ дар ЮНЕСКО намоишгоҳҳои қолинҳои озарбойҷонӣ, дастнависҳои бостонӣ, консертҳои ансамбли давлатии рақс, дар Лондон намоишгоҳи "Меъмории Озарбойҷон ", дар Страсбург нахустин конфронси илмӣ оид ба озарбойҷонӣ баргузор гардид. Дар Боку симпозиуми байналхалқии санъати гилемҳои шарқ баргузор шуд. 

Пас аз бозгашт аз Париж дар соли 1993 дар корҳои омодагӣ барои ворид кардани ёдгориҳои фарҳангии Озарбойҷон ба Феҳристи мероси ҷаҳонӣ (Ичерӣ - 2000) ва муғом ба Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддӣ, дастнависҳои озарбойҷонӣ ба Хотираи Каталоги Ҷаҳонӣ саҳм гузошт.

Эзоҳ
----

1. ↑  Умер известный общественный деятель Рамиз Абуталыбов | Report.az
**Акварел** (фаронсавӣ agurello, аз agua – об) — рангест, ки дар об ҳал мешавад. Инчунин мусавварае, ки ба воситаи ин ранг меофаранд. Расмкашӣ бо акварели ғализ (бо омехтаи ранги сафед) ҳанӯз дар Мисри Қадим, дунёи атиқа ва Европаю Осиёи асрҳои миёна маъмул буд. Ба истифодаи акварели мусаффо бе омехтаи ранги сафед, ки сифати асосии он шаффофии рангҳо буд, дар аввали садаи XV шурӯъ карданд. Дар асрҳои 16 – 17 акварелро барои кандакорию наққошӣ ва ангораю суратҳои рӯидеворӣ истифода мекарданд. Аз нимаи дуюми садаи XVIII акварелро барои наққошии манзара ба кор бурданд. Дар ин давра дар Англия як зумра рассомон – акварелистҳои касбӣ ба майдон омаданд (А. ва Ҷ. Р. Козенс, Т. Гёртин ва дигарон). Дар садаи XVIII Акварел инчунин ба Франсия (О. Фрагонар, Ю. Робер) ва Россия (Ф. А. Алексеев, М. М. Иванов) роҳ ёфт. Дар садаи XIX рассомони машҳури мамлакатҳои гуногун – Э. Делакруа, О. Доме, П. Гаварни, А. Менсел, И. Е. Репин, В. И. Суриков, М. А. Врубел ба акварел рӯй оварданд. Дар охири асри 19 ва асри 20 акварелро бештар дар омехтагӣ бо ранги сафед, гунаш, ранги нуқрагӣ ва ғайра истифода мебурданд. Дар санъати рассомии тоҷик мусаввараҳои акварелӣ дар эҷодиёти Г. Кузмин, В. Боборикин, А. Ашӯров, Р. Хошмуҳаммедов ва дигарон мавқеи намоён доранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Муассисаи таълимии таҳсилоти умумии ғайридавлатии «Академияи умумиҷаҳонии Кембриҷ»** таърихи 20.09.2018 дар шаҳри Душанбе ба кор оғоз кард.

Санаи 20.09.2018 Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси шаҳри Душанбе Рустами Эмомалӣ дар ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе Муассисаи таълимии таҳсилоти умумии ғайридавлатии «Академияи умумиҷаҳонии Кембриҷ»—ро дар вазъияти тантанавӣ ифтитоҳ карданд. Эмомалӣ Раҳмон барои сохтмони ин муассисаи байналмилалии Тоҷикистону Бритониё 28 апрели соли 2017 санги асос гузошта, ҳамон вақт сохтмончиёнро ба иҷрои босифати корҳо ҳидоят карда буданд. Бинои мактаби муосир дар давоми яку ним сол бо тарҳи замонавӣ ва сифати баланди меъморӣ бунёд ва бо иштироки Пешвои миллат мавриди баҳрабардорӣ қарор дода шуд. Масоҳати умумии қитъаи замини муассисаи таълимии мазкур 6847 метри мураббаъ ва масоҳати умумии сохтмонии он 2345 метри мураббаъро ташкил медиҳад. Муассиса аз ду бинои 3-ошёна бо таҳхонаю болохона ва як бинои 2- ошёна иборат мебошад. Дар мактаби мазкур 500 ҷой барои таълиму тарбияи томактабӣ ва таҳсилоти умумӣ фароҳам оварда шудааст.Дар ин ҷо ошхона бо 150 ҷойи нишаст, нуқтаи тиббӣ, китобхона ва синфхонаҳо барои таълиму тарбияи томактабӣ ва синфҳои болоӣ мавҷуд аст. Дар муассиса синфхонаҳо барои омӯзиши фанни таълими меҳнат, аз ҷумла, азхудкунии пухту паз, синфхонаи муҳандисӣ барои омӯзиши технологияи муосир, ҳавзи оббозӣ, синфхонаи махсус барои омӯзиши рақсҳои гимнастика ва балет, толори варзишӣ, ҳуҷраи ивази сару либос ва толори маҷлис барои 90 ҷойи нишаст ҷойгир мебошанд.Таълим дар ин муассиса тибқи барномаҳои таълимии зинаҳои таҳсилоти томактабӣ ва таҳсилоти умумӣ дар асоси стандартҳои давлатии таҳсилоти Британияи Кабир ва мутобиқ ба стандартҳои давлатии таҳсилоти Ҷумҳурии Тоҷикистон сурат гирифта, забони таълим забони англисӣ мебошад. Таълиму тарбияи томактабӣ дар маркази инкишофи кӯдакон ва таҳсилоти умумӣ бошад, дар се зина: ибтидоӣ, умумии асосӣ ва миёнаи умумӣ амалӣ мегардад. Пас аз хатми ин муассиса ба хатмкунандагон ҳуҷҷатҳои таҳсилоти намунаи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Британияи Кабир дода шуда, онҳо метавонанд таҳсили худро дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти олии касбӣ ва илмии кишварҳои Аврупо,Амрико, Япония ва ғайра идома диҳанд. Омӯзгорону устодон дар ин муассиса аздоираи беҳтарин муаллимони соҳибкасбу соҳибтаҷрибаи Британияи Кабир ва Ҷумҳурии Тоҷикистон даъват гардида, машғулиятҳову дарсҳо ба хонандагон бо истифода аз усулҳои муосири таълим ба роҳ монда мешаванд.Ба ғайр аз ин, муассисон ба нақша гирифтаанд, ки то соли 2020 баъди аз ҷониби мақомоти дахлдори давлатӣ ҷудо гардидани қитъаи замин барои хонандагони аз 18 то 23- сола коллеҷ бунёд намоянд.

Пайвандҳо
---------

* 
* Бойгонӣ шудааст 22 сентябри 2018  сол.

Коллеҷи тиббии ҷумҳуриявӣ
**Акаде́мияи шеъри ҷаҳо́н**, Фарҳангистони шеъри ҷаҳон — иттиҳодияи ҷамъиятии байналмилалии адабӣ, фарҳангии ғайридавлатӣ, ки дар асоси принсипҳои демократӣ, озодии сухан, баробарҳуқуқии ҳамаи аъзояш амал мекунад.

Таъсис
------

Соли 1998 бо ибтикори Шоири халқии Тоҷикистон Гулрухсор таъсис дода шудааст (18. 9. 2008 дар Вазорати адлияи ҶТ муҷаддадан сабти ном гардид). Самтҳои фаъолияти Академияи шеъри ҷаҳон: омӯзиши шеъри ҷаҳон, ҷараёнҳои нави адабӣ, тарҷума ва нашри осори адибони машҳури дунё, таҳкими равобит ва дӯстии байни эҷодкорони кишварҳои гуногун, дастгирии ҷавонони соҳибистеъдод, ташкили сафарҳои илмӣ-адабӣ барои омӯзиш ва гирдоварии эҷодиёти шифоҳии халқ, баргузор кардани анҷуманҳо, конференсияҳои илмию адабӣ, симпозиумҳо, ҳамоишҳо, маҳфилҳо ва ғ. (дар ҳамкорӣ бо иттиҳодияҳои эҷодии дохили ҷумҳурӣ ва хориҷ аз кишвар). Ба узвияти шахсони машҳури ҷаҳон, новобаста аз шаҳрванди кадом кишвар буданашон ва ё корхонаҳову муассисаҳо, соз-мону иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, эҷодӣ дар асоси ариза ва қарори раёсати Академияи шеъри ҷаҳон пазируфта мешаванд. Академияи шеъри ҷаҳон дар вилоятҳои Суғд, Хатлон, ВМКБ шӯъбаҳо дорад.

Аъзои академия
--------------

Аввалин аъзои академия аз Тоҷикистон Муъмин Қаноат, Лоиқ Шералӣ, Бозор Собир ва дигарон мебошанд. Ба узвияти А. Казакова Р. А. Вознесенский (Россия), Б. Олейник, И. Драч (Украина), О. Сулаймонов (Қазоқистон), В. Некляев (Белоруссия), Зарринкӯб, Муҳаммадшафеи Кадканӣ, Қайсари Аминпур (Эрон), Валиуллоҳи Ансорӣ (Ҳиндустон) ва дигар адибон интихоб шудаанд.

Аз ҷониби Академияи шеъри ҷаҳон якчанд CD – албомҳои «китоби гӯё» – «Тӯфони ишқ» (шеърҳои Ҷалолуддини Румӣ, ровӣ Гулрухсор; сурудҳо бар матни ашъори Мавлоно дар иҷрои ҳофизони тоҷик), «Машриқи пиёла», (ашъори Ҳофиз, ровӣ Гулрухсор), «Соғари хамёза» (Бедил, ровӣ Гулрухсор), «Ориёно» (мунтахаби ашъори Гулрухсор, ровӣ худи шоира, бо таронаҳои қадимии суғдӣ, шуғнӣ, классикӣ ва ғ. дар иҷрои сарояндагони тоҷик) сабт гардидаанд. Академияи шеъри ҷаҳон инчунин маҷмӯаҳои ашъори Ҷалолуддини Румӣ, Симини Беҳбаҳонӣ, Қайсари Аминпур, Рустами Ваҳҳоб, Сиёвуш ва дигаронро ба табъ расондааст. Академияи шеъри ҷаҳон дар ҷумҳуриҳои ИДМ, кишварҳои Шарқ, Европа, ШМА ҳамоишҳои адабию фарҳангӣ, базми шеъру тарона баргузор кардааст ва ин фаъолияташ идома дорад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аждардаҳон**, **гулимаймун**, **гулихандон**, **сагдаҳон** (лот. Antirrhínum — як навъ рустании як, ду ва бисёрсолаи ороишӣ.

Тавсифоти билогӣ
----------------

Баландиаш аз 15 то 100 см. Пояаш сершоху барг, баргҳояш нештаршакл ё байзашакл, рӯ ба рӯ ё пай дар пай ҷой гирифтаанд. Гулаш дуҷинса, гулбаргҳояш сафед, зард, гулобӣ, норанҷӣ, сурх (мисли «даҳони аждар»). Ғӯзааш байзашакл (дарозиаш 12 – 17 мм), сертухм ва сермӯяк, тухмаш майда.

Намудҳо
-------

Қариб 50 намудаш дар минтақаҳои гарми иқлими ҷаҳон паҳн гардидааст. Соли 1940 ба Боғи ботаникии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон як намуди аждардаҳон – аждардаҳони бӯстонӣ (A. majus) оварда шуд. Алҳол онро дар боғу гулбоғ, хиёбону растаҳо парвариш мекунанд. Аждардаҳони бӯстонӣ гули равшанипарвард ва сармобардор аст. Аз тухм ва қаламча зиёд мешавад. Пояаш рост ва сершоху барг, то 1 м қад мекашад. Аз моҳи май – июн то фарорасии сармо шукуфта, тухм мебандад. Гултӯдааш хӯшамонанд, гулҳои алоҳидааш нисбатан калони мӯякдор (дарозиаш 3,5 см, бараш 3 см) ва хушбӯй, рангаш арғувонӣ, зард, сафед, сурх ва ғайра Алҳол 7 навъи он ба шароити иқлими Тоҷикистон мутобиқ гардонда шудааст. Тақрибан 3 – 4 рӯз пеш аз кишти тухмӣ ё шинондани кӯчати аждардаҳон, барои нест кардани алафҳои бегона ба ҳар га замин 4 л маҳлули трефлан мепошанд. Тухми аждардаҳонро ба замини нарму ҳосилхез дар чуқурии то 2 см (охири тирамоҳ; дар бӯстонҳо – зимистон) коштан беҳтар аст. Тухмиро баробари гарм шудани хок моҳи апрели ҳам коштан мумкин. Он баъди 12 – 14 рӯз неш зада мебарояд. Навъҳои зудраси аждардаҳон баъди 70 – 80 рӯз, деррасаш баъди 90 – 100 рӯзи коштани тухмӣ мешукуфанд. Кӯчаташро аввалҳои моҳи май мешинонанд. Аз навъҳои дурагаи гетерозисӣ навъи гултӯдааш калони камбаргу камшохи «Мадам Баттерфляй» рӯёнда шудааст; он дар ҳама гуна шароити обу ҳаво нағз месабзад. Аждардаҳон аз тортанаккана, трипс, ширинча, зиреҳаку нематодаҳо осеб дида, ба касалиҳои фузариоз, занбӯруғҳои гарда, занга, септориози барг, пӯсиши реша ва ғайра гирифтор мешавад. Тухми аждардаҳонро дар халтаҳои латтагин нигоҳ медоранд. Қобилияти сабзиши тухмӣ чанд сол маҳфуз мемонад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Глебова A. А. Травянистые растения, дар кит.:
* Растения для декоративного садоводство, М. 1986;
* Дрягина И. В. Кудрявцев Д. Б. Селекция и семеноводство цветочных культур, М. 1986;
* Головкин Б. Н. Декоративные растения СССР, М. 1986;
* Юнусов С. Ю. Семейство норичниковые, дар кит.:
* Флора Таджикской ССР, т. 8, Л. 1986.

Сарчашма
--------

* Аждардаҳон // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аздод** (арабӣ ҷамъи муқобил) — дар фалсафа таъсири мутақобили ҷиҳатҳои мухолифи ашёю ҳодиса ва ваҳдати ботинии онҳо. Дар фалсафаи бостонии Юнону Эрон ва асрҳои миёнаи Шарқ дар шаклу намудҳои гуногун зоҳир шудааст. Муборизаи нуру зулмат, хайру шар, покию зиштӣ ва ғайра дар Зардуштия, муқобилгузории ваҳдату касрат, собиту мутағаййир, ҳодису қидам, улвию сифлӣ, имкону воҷиб ва ваҳдати ботинии онҳо ба мавҷудияти аздод дар афкори ақлии мутафаккирон шаҳодат медиҳанд. Ин нукта хусусан дар афкори натурфалсафаи онҳо бараъло мушоҳида мешавад ва масъалаи нуқсу камол, шиддату заъф ва ғайра ба мадди аввал мебарояд. Нигар низ Зиддият.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Адуляр** — минерал, як намуди ортоглази шаффофу беранг, санги қамарӣ. Ба ифтихори маҳали Адуляри Швейтсария, ки бори аввал кристаллҳои он дар он ҷо ёфт шуда буданд, номгузорӣ шудааст. Адуляр аз ҷинсҳои магмавии кӯҳӣ иборат буда, алкомисилакатори калий К[AlSi3O8] мебошад. Дар табиат дар шакли кристалл ё ғурӯша вомехӯрад. Сахтиаш аз рӯи шкалаи Моос – 6. Адуляр санги нимгаронбаҳо маҳсуб ёфта, як намуди шаффоф ва ё нимшаффофи шпати даштӣ аст. Ҷилои шишагуни нилобӣ дорад. Адуляр барои сохтани маснуоти заргарӣ истифода мешавад. Адулярро баъзан «сангӣ яхмонанд» ё «чашми моҳӣ» низ меноманд. Конҳои адуляр дар Швейтсария, Шри-Ланка, Бирма, Танзания, Ҳиндустони Ҷанубӣ, ИМА ва Тоҷикистон мавҷуданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
|  |
| --- |
| Унсури холии Викидода |

**«Аз Робиа то Парвин»** — асари адабиётшиноси Эрон Кашоварзи Садр, ки соли 1955 дар Теҳрон ба табъ расидааст.

Муаррифӣ
--------

«Аз Робиа то Парвин» ҳаёт ва фаъолияти 105 шоираи форсизабонро, ки дар асрҳои 9 – 20 зистаанд, фаро мегирад. Муаллиф дар муқаддима роҷеъ ба мавқеи зан дар ҳаёти иҷтимоиву сиёсӣ ва маданиву адабии Шарқ, аз ҷумла дар хусуси занони маъруфе, ки дар идораи давлат ширкат доштанд, мухтасар маълумот додааст. Қисми дуюми муқаддима «Таъсири занон дар шеъри форсӣ» ном дорад. Дар ин қисм муаллиф роҷеъ ба Робиаи Балхӣ сухан ронда, аввалин шоираи форсизабон будани ӯро исбот кардааст. Дар асар мавқеи Маҳастии Хуҷандӣ ва Парвини Эътисомӣ дар таърихи адабиёт муайян шудааст. Қисми «Зан ва ирфон» ба Фотимаи Нишопурӣ ва Зубайдаи Фаришта ва қисми «Зан ва ҳунарҳои дигар» ба занони ҳунарманд – Ҳоҷиямоҳ, Рухсорхонум ва Мутриба бахшида шудааст. Дар қисми асосии китоб ному насаби шоираҳо (ба тартиби алифбои форсӣ), зиндагинома ва намунаҳои ашъорашон омадааст. Дар охири асар номгӯи «Маъхазе, ки дар муқаддима ва матни ҳавошӣ мавриди истифода қарор гирифтаанд», «Феҳристи муқаддима», «Феҳристи матни китоб ва ғалатнома» ҷой гирифтаанд. «Аз робиа то парвин» барои тадқиқи эҷодиёти шоираҳои форс-тоҷик аҳамияти бузург дорад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Адронҳо** (юнонӣ αδρος – бузург) — синфи зарраҳои бунёдие, ки таъсири мутақобилаи бузург доранд.Ба ду гурӯҳи калон: барионҳо (бо зар­яди барионии В=1) ва мезонҳо (бо заряди барионии В=0) ҷудо мешаванд. Истилоҳи адронҳоро физики советӣ Л. Б. Окун соли 1962 ҳангоми гузаштан аз тамсилаи зарраҳои таъсири мута­қобилаашон бузурги Саката ба назарияи кваркӣ пешниҳод кардааст. Адронҳо ба ададҳои квантӣ (аҷобат, малоҳат, фаттоният) моликанд, ки дар раванди таъсири мутақобилаи бузург боқӣ мемонанд. Аксари моддаҳои муоинашавандаи табиат аз барионҳо ташаккул ёфтаанд (нуклонҳо), ки ядрои атомро ташкил медиҳанд. Нигар Барионҳо, Мезонҳо, Зарраҳои бунёдӣ.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Шаблон:Current

Рейс 162 дар парвоз
**Рейс 612** — ҳавопаймои ТУ-154 компанияи Пулковские авиалинии аз Анапа ба Санкт-Петербург 22 августи соли 2006 парвоз мекард.

Аз болои Украина парвоз карда истода, ҳавопаймо дар наздикии Донетск авария шуд. Дар ҳавопаймо 159 сарнишин - пассажирон ва 10 аъзоёни экипаж будаанд.  Ҳамаи шахсони дар ҳавопаймобуда вафот карданд.

Расонаҳо хабар медиҳанд ки ба ҳавопаймо раъдубарқ задааст. Версияҳо дар бораи теракт ё бархӯрдани рокетҳо асоснок нест (ба 23 август).

Аз гуфтҳои компания, пилот таҷрибаи беш аз 12 ҳазор соат дошт, аз инҳо қариб 6 ҳазор бо ҳавопаймои ТУ-154.

Президенти Русия В. В. Путин рӯзи 24 августи соли 2006 рӯзи азодори эълон кард. Президенти Украина Виктор Юшенко рӯзи 23 август рӯзи азодори эълон кард.

Пайвандҳо
---------

1. Феҳристи пассажирон
2. 
3. 
4.

Пайвандҳо
---------

* Ту-154 RA-85185 22.08.2006 Бойгонӣ шудааст 20 июли 2011  сол. - Кумитаи Байнидавлатии Ҳавопаймоӣ (RU)
**Авизо** (италявӣ avviso) – дар амалияи бонкӣ, тиҷоратӣ ва бозоргонӣ – ёддошт, огоҳномаи расмӣ оид ба интиқоли пул, мол ва ғайра барои амалиёти ҳисоббаробаркунӣ; пардохт кардан ё рад намудани пардохт. Бонкҳо ба тавассути авизо муштариёни худро оид ба қарзи дебиторӣ, амалиёти дахлу харҷ дар ҳисобдорӣ, бақияи маблағ дар суратҳисобҳо, пардохти интиқолҳо, кушодани аккредитивҳо ва ғайра огоҳ мекунанд. Авизо дар шакли варақаҳои махсус, ки дар онҳо рақам, сана, намуди амалиёти гузаронидашуда, маблағ ва рақами суратҳисоб, ном ва суроғаи ташкилоти интиқолдиҳанда ва ғайра сабт гардидааст, тартиб дода мешавад. Нусхаи супоришномаи пардохт, хазинабарги ёддоштӣ ва дигар ҳуҷҷатҳои ҳисобдорӣ ба сифати авизо хидмат карда метавонанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Камол**, **кумот** (лот. Ferula)  — номи умумии чанд навъ гиёҳи бисёрсола.

Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
---------------------

Аз 2 то 3 м қад мекашанд. Решааи ғафси сергӯшт, пояаи дарунковок, баргҳои бурришнок, тӯдагули чатршакл, гулҳои майдаи зард ё сафедча доранд, тухмашое байзашакл буда, аз ду нима иборат аст.

Дар Тоҷикистон қариб 40 намуди он мерӯяд. Камолро метавон дар маҳалҳои кӯҳсор дучор омад.

Рошак (*Ferula primaeva* ), касруф (*Ferula Eugenii*), ров (*Ferula foetidissima*) мансуби ҷинси камол мебошанд.

Корбурдҳо
---------

Аз камол зифт, самғ, эфир, дору ва ғайра мегиранд, масалан, ассафетида, галбан, сапаген, аммониакум ва ғайра. Ассафетида, ки аз *Ferula assa-foetida* ҳосил мекунанд, барои муолиҷаи бемориҳои асаб истифода мешавад.

Хосиятҳои шифоӣ
---------------

Дар тиб доруҳои аз камол ҳосилшударо барои табобати бемориҳои дил, меъда, истерия, неврозҳо, сил, илтиҳоби ғадудҳои лимфагузар истифода мебарнд. Аз рӯи мушоҳидаҳои чорводорон, аз истемоли рустании камол дар аввали фасли баҳор аз бадани чорво тамоми кирму паразитҳо дур мешавад.

Мақоми ҳифз
-----------

Мутаасифона солҳои охир новобаста аз манъ намудани ҷамъоварии он, ба таври ғайриқонунӣ ва ғоратгарона шираи камол ҷамъоварӣ карда шуда истодааст. Ин амали номатлуб метавонад рустании камолро пурра дар Тоҷикистон ба нестӣ расонад ва наслҳои ояндаро аз фоидаи ин рустанӣ маҳрум созад. Растании камол эҳтиёҷ ба муҳофизат дорад. Аз ин рӯ ба нестшавии он роҳ додан лозим нест.

Эзоҳ
----

1. ↑  Об условности указания класса двудольных в качестве вышестоящего таксона для описываемой в данной статье группы растений см. раздел «Системы APG» статьи «Двудольные».
2. ↑  Энсиклопедияи Мухтасари Тиб. Ҷилди II. Д.: СИ ЭМТ, 2011. — С. 341. — 512 с. — ISBN 978-99947-33-44-6
3. ↑  Камол(тоҷ.). *Инсон ва табиат*. 19 июни 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 сентябри 2020.
Модели самолёти C-130.
**Авиамоделизм** (аз авиа… ва модел) — навъи эҷодиёти техникӣ, сохтану идора намудани аппаратҳои париши идорашаванда ё худ мустақил парвозкунанда ва нусхаҳои хурди (модел) парвознакунандаи онҳо бо мақсадҳои техникӣ ё варзишӣ. 

* Авиамоделизми техникӣ имконият медиҳад, ки масъалаҳои муҳими таҷрибаҳои илмию техникии сохтани аппаратҳои париш ҳал гардад.
* Авиамоделизми варзишӣ як намуди техникии варзиш буда, иштирокчиёни он дар тарҳрезӣ ва сохтани нусхаҳои планерҳо, самолётҳо, вертолётҳо ва ғайра, идора намудани онҳо бо суръати баланд, масофаи дароз ва давомоти парвоз, инчунин дар санъати ҳавонавардии олӣ мусобиқа мекунанд.

Авиамоделизм ҷавононро ба омӯзиши намудҳои гуногуни техника ҷалб намуда, донишашонро мукаммал, сатҳи омодагии онҳоро барои хидмат дар сафҳои қувваҳои мусаллаҳ баланд мебардорад. Ҳоло дар ҷаҳон саноати Авиамоделизм хуб ба роҳ монда шуда, ширкатҳои махсус нусхаҳои бо радио идорашаванда, муҳаррикҳо, макетҳо, сӯзишворӣ, маводи сохтмонӣ, қисмҳои эҳтиётӣ, маҷаллаҳои махсус ва ғайраро ба фурӯш мебароранд. Авиамоделизм ҳамчун намуди варзиш дорои федератсияи байналхалқӣ (FAI) буда, мусобиқаҳои худро аз рӯи авиамоделизми варзишӣ мегузаронад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Камолиддин Ашурович Баротов** (тав. 27.04.1959, деҳаи Саричашмаи ноҳияи Москва (имрӯза ноҳияи Ҳамадонӣ) — биологи тоҷик, номзади илмҳои педагогика (2007), дотсент (2008).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1976–1981 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т.Г.Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1981–1991 муаллими биология ва химияи мактаб-интернати №13-и ноҳияи Москва, 1991–2001 муаллими биология ва химияи мактаб-интернати ноҳияи Шӯробод, 2001–2003 ассистенти кафедраи зоология, 2003–2008 муаллими калони кафедраи методикаи таълими биологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ буд. Аз соли 2008 дотсенти кафедраи биологияи умумӣ ва методикаи таълими биологияи донишгоҳи номбурда мебошад. Ҳамчунон солҳои 2003–2010 вазифаи муовини декани факултети биология оид ба таълимро ба уҳда дошт. Айни ҳол вазифаи мудири кафедраи биологияи умумӣ ва методикаи таълими биологияро дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ ба уҳда дорад. Муаллифи якчанд дастурҳои таълимиву методӣ, зиёда аз 42 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ ва оммавӣ мебошад. Дар таълифотҳояш масъалаҳои алоқамандии байнифаннии таълими биологияро бо дигар фанҳо мавриди баррасӣ ва омӯзиш қарор додааст. Бо ифтихорномаҳои Вазорати маорифи ИҶШС ва Ҷумҳурии Тоҷикистон, нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1992) ва ордени «Шараф» (1999) сарфароз гардонида шудааст.

Осор
----

* Тарбияи эстетикӣ дар дарсҳои биология, Кӯлоб,1992;
* Ҳалли масъалаҳои генетикӣ, Кӯлоб, 1993;
* Корҳои беруназсинфӣ аз биология, Д. 2003;
* Ҳалли масъалаҳои биологӣ, Д. 2006;
* Ҳалли масъалаҳои экологӣ ва биологӣ, Д. 2008;
* Генетика, Д. 2009.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Гарави воситаҳои ғайриманқул** (Ипотека) — навъи гараваст, ки молу милки ба гарав гузошташуда дар истифодаи гаравдеҳ ва ё шахси сеюм боқӣ мемонад. 

Предмети гарави воситаҳои ғайриманқул корхонаҳо, иморатҳо, бино, иншоот, манзили иқоматӣ (квартираҳо) дар биноҳои бисёрҳуҷра, воситаҳои нақлиёт ва дигар молу милке, ки аз муомилоти гражданӣ гирифта нашудааст, буда метавонад (моддаи 362 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон). Молу милке, ки таҳти гарави воситаҳои ғайриманқул қарор дорад, ба гаравгир дода намешавад (моддаи 367 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон). Шартномаи гарави воситаҳои ғайриманқул бояд дар шакли хаттӣ баста ва аз ҷониби идораи нотариалӣ тасдиқ карда шавад (моддаи 368 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон). Ҳангоми гарави воситаҳои ғайриманқул, мас. корхона ҳуқуқи гарав ба тамоми молу милки манқул ва ғайриманқули ба он дохилшаванда, мас. ҳуқуқи талаб кардан ва ҳуқуқи истисно, аз ҷумла ҳуқуқе, ки дар давраи гарави воситаҳои ғайриманқул ба даст оварда шудааст, агар дар қонун ва ё шартнома тартиби дигаре пешбинӣ нашуда бошад, пайдо мекунад (моддаи 369 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон). гарави воситаҳои ғайриманқул дар фаъолияти бонкҳо васеъ истифода мешавад. Дар аксари кишварҳо мақомоти ҳукуматӣ моликияти шаҳрвандонро ба қайд гирифта, масъалаҳои ба гарав мондани онҳоро назорат ва идора менамоянд. Мас. ҳангоми ба гарав қабул кардани хонаи шаҳрванд ё бинои корхона бонк ба сохтори дахлдори ҳукумати маҳаллӣ муроҷиат мекунад. Агар ин моликият ба гарав гузошта шуда бошад ё онро ҳабс карда бошанд, сохтори ҳукуматӣ барои дубора ба гарав гузоштани он иҷозат намедиҳад. Дар сурати аз тарафи соҳиби воситаҳои ғайриманқул (шахси воқеӣ ва ё ҳуқуқӣ) иҷро накардани уҳдадориҳои ба зимма гирифташуда амволи ғайриманқул дар музояда ба фурӯш бароварда шуда, баргардонидани қарз таъмин карда мешавад.

Нигаред
-------

* Риелтор

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон. Қисми II (Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1999, № 12; 2002, № 4, қисми 1; 2006, № 4; 2009, № 12; 2010, № 7;
* Раҳимзода Ш. Муомилоти пулӣ ва қарз. Д. 2009.

Сарчашма
--------

* Гарави воситаҳои ғайриманқул // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Камол Нуралиев** — меъмор, муҳандис, академики Академияи муҳандисии Тоҷикистон, академики Академияи байналмилалии муҳандисӣ дар бахши "хоҷагии об ва гидротехника" (2015), Корманди шоистаи Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Камол Нуралиев Институти политехникии Тоҷикистон-ро соли 1969 бо ихтисоси муҳандис – сохтмончӣ хатм намуд. Баъди таҳсил ва анҷоми хидмати ҳарбӣ зиёда аз 45 сол дар вазифаҳои гуногун — ассистенти кафедраи оҳану бетони Институти политехникии Тоҷикистон, устои сохтмон, меъмор, сармуҳандис, сардори идораи сохтмонӣ, сардори трести «Данғараводстрой», муовини якуми вазири мелиоратсия ва захираҳои оби ҷумҳурӣ фаъолият намуд. Саҳми ӯ дар сохтмонҳои Нақби ирригатсионии Данғара, шаҳраки Себистон, ободонии хоҷагиҳо, наҳри обгузари ВД — 2 ва ВД — 3, аз худ кардани заминҳои нав ва дигар иншооти муҳим калон аст. Камол Нуралиев солҳои 2006-2009 дар мақоми муовини аввали вазири хоҷагии об ва обёрии Тоҷикистон ва қабл аз он ҳамчун муовини вазири об кор кардааст. Дар моҳи январи соли 2009 Камол Нуралиев ба нафақа баромад ва ба гуфтаи наздиконаш, асосан ба корҳои илмӣ машғул буд. Нуралиев рӯзи 22 июни соли 2017 дар як садамаи нақлиётӣ дар ҳудуди деҳаи Сайёди ноҳияи Данғара ба ҳалокат расид.

Эзоҳ
----

1. ↑  Камол Нуралиев, қудои Эмомалӣ Раҳмон академик шуд(тоҷ.). *www.www.ozodi.*.  www.ozodi.. 24 июли 2021 санҷида шуд.
2. ↑  Камол Нуралиев дар Данғара ба хок супурда шуд. ВИДЕО, АКС(тоҷ.). *www.ozodi.*.  www.ozodi.. 24 июли 2021 санҷида шуд.
**Вячеслав Аксёнов Сергеевич** ( 28 автусти 1944, шаҳри Зубакино, вилояти Кос-тромаи Федератсияи Россия) — химик, доктори илми химия (1995).

Солҳои фаъолият
---------------

Хатмкардаи Донишгоҳи давлатии Ленинград (ҳоз. Санкт-Петербург; 1967). Солҳои 1970 –1981 ходими илмӣ ва ходими калони илмии Донишкадаи химияи нефти шаҳри Томск, 1981 – 1997 ходими калони илмӣ ва мудири лабораторияи Институти химияи АИ ҶТ буд. Фаъолияти минбаъдааш дар муассисаҳои илмии Россия ҷараён гирифтааст. Роҷеъ ба химияи пайвастҳои гетеросиклӣ, синтез ва истифодаи амалии феромонҳои зидди ҳашароти зараррасони зироат, хусусан пахта пажӯҳиш анҷом додааст.

Осор
----

* Гетероатомные компоненты нефти, М. 1981;
* Синтез и свойство ароматических гетероциклических соединений, Д. 1996.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Lua error in Модул:Wikidata at line 301: Функция для отображения значения не найдена..**

**Актиномисетҳо** (Actinomicetes), стрептомисетҳо, занбӯруғҳои шуоъшакл — навъе аз микроорганизмҳост.

Сохт
----

Сохти актиномисетҳо ба бактерия ва занбӯруғҳо шабоҳат дорад. Актиномисетҳоро соли 1877 олими немис К. О. Ҳартс дар ғуддаҳои актиномикози гов ошкор кардааст. Актиномисетҳо аз торҳои борики шохаронда иборатанд, ки печ хӯрда тана (митселия)-ро ба вуҷуд меоранд. Актиномисетҳо. аз спора (дар узви спораовар ҳосил мешавад) ва порчаи танаи нашвӣ афзоиш мекунанд. Спораҳо вобаста ба намуди актиномисетҳо мудаввар, тухмшакл, дарозрӯя ва қаламчашакл мешаванд. Ба актиномисетҳо проактиномисетҳо, микобактерияҳо, микококкҳо, микромоноспораҳо мансуб мебошанд. Бисёр намудҳои актиномисетҳо пигмент ҳосил мекунанд. Вобаста ба пигмент ранги актиномисетҳо кабуд, бунафш, сурх, норанҷӣ, зард, сабз ва ғайра мешавад. Актиномисетҳо хусусан дар хок, лойқаи обанбор, ҳаво ва боқимондаи рустаниҳо бисёранд. Баъзе намудҳои актиномисетҳо барангезандаи касалиҳои актиномикоз, сил, хуноқ мебошанд. Актиномисетҳо бештар сапрофитанд, яъне аз ҳисоби моддаҳои органикии тайёр нумӯ мекунанд. Дар байни онҳо аэробҳо ва анаэробҳо низ вомехӯранд. Бисёр актиномисетҳо барои истеҳсоли антибиотикҳо (стрептомитсин, биомитсин, террамитсин), витаминҳо (масалан, витамини В), баъзе аминокислотаҳо, пигментҳо, моддаҳои рушди рустанӣ, гормонҳо ва ғайра истифода мешаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Зенова Г. М. Почвенные актиномицеты, М. 1992;
* Определитель бактерий Берджи, М. 1997.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Аквамирин аз Покистон
**Аквамари́н** (лот. aqua marina — оби баҳр) — навъе аз гурӯҳи минералҳои берилл, бериллосиликати алюминий.

Таърих
------

Бори аввал Беотиус де Боот соли 1609 бинобар ба ранги оби баҳр монанд буданаш номгузорӣ кардааст.

Хосият
------

Кристаллҳои Аквамарин шаффофи осмонранг ё сабзранганд. Баъди то 400°С тафсондани он рангаш баландтар мешавад. Минерали хеле мӯрт мебошад. Формулаи химиявиаш Be3Al2Si6O18. Сингонияаш гексагоналӣ. Ҷилояш шишагун буда, шаффофу ношаффоф мешавад. Сахтиаш аз рӯи ҷадвали Моос 7,5 — 8. Зичиаш 2670—2710
кг/м3, нишондиҳандаи шикасташ 1,577 — 1,583. Аквамарин санги қиматбаҳои дараҷаи 2-юм буда, дар заргарӣ истифода мешавад. Калонтарин кристалли сифаташ барои заргарӣ мувофиқ соли 1910 дар Бразилия ёфта шудааст (вазнаш 110,5 кг, бараш 42 см). Дар заргарӣ асосан Аквамарини вазнаш аз 10 карат (қирот) калонро истифода мебаранд. Бо Аквамарин тоҷи шоҳонро зеб медоданд ва онро ба сифати линзаи айнак истифода мебурданд (линзаи нахустин соли 1300 сохта шудааст). Конҳои калонтарини пегматитӣ ва грейзении баландсифат дар Россия, Бразилия, ШМА, Ҳиндустон ва ҷаз. Мадагаскар мавҷуданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Акти ҳуқуқи истифодаи замин** — ҳуҷҷати ҳуқуқии истифодаи замин.

Замин моликияти истисноии давлат мебошад ва истифодаи он дар асоси иҷозатгирӣ сурат мегирад. Мувофиқи моддаи 17-и Кодекси замини Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқи истифодаи замин бо ҳуҷҷатҳои зерин тасдиқ карда мешавад: а) ҳуқуқи бемӯҳлату мӯҳлатноки истифодаи замин ва ҳуқуқи истифодаи меросии якумраи қитъаи замин дар асоси Сертификати ҳуқуқи истифодаи замин; б) ҳуқуқи иҷораи қитъаи замин – бо шартномаи иҷора; в) миқдори саҳми замин – бо Шаҳодатномаи саҳми замин. Бақайдгирии давлатии ҳуқуқи истифодаи замин аз тарафи Комитети давлатии заминсозии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва мақомоти он дар маҳалҳо нисбат ба тамоми шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ, ки дар истифодаашон қитъаҳои замин доранд, амалӣ мегардад.

Асосҳои бақайдгирӣ
------------------

Мувофиқи қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон № 29 аз 4 феврали 1999 «Дар бораи тартиби содакардашудаи ташаккул додан ва бақайдгирии ҳуқуқи истифодабарии замин» Сертификати ҳуқуқи истифодаи замин дар мақомоти давлатии заминсозии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар маҳалҳо ба қайди давлатӣ гирифта, ба заминистифодабаранда дода мешавад. Қароре, ки ҳуқуқ оид ба заминро муқаррар мекунад, барои аз тарафи мақоми давлатии заминсозии Ҷумҳурии Тоҷикистон дода шудани ҳуҷҷати тасдиқкунандаи ҳуқуқ оид ба замин асоси ҳуқуқӣ мебошад.

Асосҳои рад кардани бақайдгирӣ
------------------------------

Асосҳои рад кардани бақайдгирии давлатии истифодаи замин чунинанд: а) набудани қарори мақомоти дахлдори ҳокимияти иҷроия дар бораи додани замин; б) дар мақомоти бақайдгирандаи давлатии ҳуқуқи истифодаи замин мавҷуд будани ҳуҷҷатҳое, ки аз ҷой доштани баҳсу мунозира оид ба мансубияти ҳамин қитъаи замин шаҳодат медиҳанд; в) худсарона тағйир додани таъйиноти мақсадноки қитъаи замин. Шартномаҳои иҷораи замин фақат дар Китоби давлатии бақайдгирии замин ба қайд гирифта мешаванд.

Ҳуқуқи истифодабари замин
-------------------------

Ҳуқуқи истифодаи қитъаи замин аз ҷониби шахсони воқеию ҳуқуқӣ аз вақти гирифтани ҳуҷҷатҳои тасдиқкунандаи ҳуқуқи истифодаи замин, ки аз қайди давлатӣ гузаштааст, оғоз меёбад. Барои истифодаи замин бе ҳуҷҷати тасдиқкунандаи ҳуқуқи истифодаи он ҷавобгарии маъмурӣ пешбинӣ шудааст (моддаи 148 Кодекси ҳуқуқвайронкуниҳои маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон). Ҳамчунин барои бақайдгирии ғайриқонунии замин ҷавобгарии ҷиноятӣ муқаррар шудааст (моддаи 261 Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон). Асоси пайдоиши ҳуқуқи заминистифодабарӣ шартнома, васиятнома ва қарори суд низ шуда метавонад. Тамоми заминҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон фонди ягонаи давлатии заминро ташкил медиҳанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ҳaмид Ҳacaнӣ** (форсӣ: حمید حسنی‎; зод. 23 ноябри 1968, Саққиз, устони Курдистон, Эрон) — олим ва муҳаққиқи эронӣ.

Зиндагинома
-----------

Аз соли 1987 ӯ дар Теҳрон зиндагӣ мекунад.
Вай аз соли 1991, 7 китоб ва беш аз 120 мақола бa забонҳои форсӣ ва англисӣ дар бораи мавзӯҳои адабӣ, ва низ забоншиносӣ, фонетикаи форсӣ, арабӣ ва курдӣ, бa махсус дар бораи вазни назми форсӣ, арабӣ ва курдӣ навишта ё тарҷума нимудa ва нашр кaрдaact.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Hamid Hassani дар The Linguist List Бойгонӣ шудааст 23 августи 2004  сол.
* Hamid Hassani дар The LinkedIn
* Hamid Hassani дар Academia(пайванди дастнорас)
* Бойгонӣ шудааст 21 октябри 2013  сол. (*فَرهَنگِ زَبان‌آموزِ فارسی*, бo Behruz Safarzadeh)
**Ҳабиб Аҳрорӣ** (15 августи 1913, Самарқанд, ҶШС Ӯзбекистон — 30 ноябри 1983, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — нависанда, тарҷумон. Коркуни хизматнишондодаи маданияти ҶШС Тоҷикистон (1973), Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1954).

Зиндагинома
-----------

Ҳабиб Аҳрорӣ 15 августи соли 1913 дар шаҳри Самарқанди Ҷумҳурии Ӯзбекистон дида ба олам кушодааст. Соли 1941 Факултети забон ва адабиёти русии Институти педагогии Тошкандро хатм намудааст. Фаъолияти кории худро аз Корманди Нашриёти давлатии Тоҷикистон оғоз намудааст. Солҳои 1942—1948 дар Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст, ширкаткунандаи Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941—1945).
Сармуҳаррири редаксияи барномаҳои тоҷикии Кумитаи радиошунавонии Ӯзбекистон (1948—1950), баъдан тарҷумон ва сармуҳаррири Нашриёти давлатии Тоҷикистон (1950—1955), муаллими факултети филологияи Универститети Давлатии Тоҷикистон (1952—1953), ходими каломи илмӣ, мудири шуъбаи тарҷумаи Институти таърихи партияи назди КМ ПК Тоҷикистон (1955—1957; 1977—1983).

Эҷодиёт
-------

Аҳрорӣ яке аз муҳаққиқони амалия ва назарияи тарҷумаи бадеӣ буд ва дар ин бобат мақолаҳои ҷолибе таълиф намудааст. Барои театрҳои Тоҷикистон пйесаҳои «Муфаттиш»-и Н. В. Гогол ва «Шаби гирифтани моҳ»-и М. Каримро тарҷума кардааст. Аҳрорӣ инчунин тарҷумони осори классикони марксизм-ленинизм буд. Дар мураттабсозӣ ва таҳрири «Луғати русӣ-тоҷикӣ» (1985) ширкат дошт. Аз соли 1954 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон.
Нахустин китоби тарҷумакардааш «Гулливер дар байни лилипутҳо»-и Ҷ. Свифт (1936) мебошад. Асарҳои адибони рус Н. В. Гогол («Моҷарои Иван Иванович ва Иван Никифорович», 1940; «Шинел», 1952), А. Фадеев («Торумор», 1949; «Гвардияи ҷавон», ҷилди 1, 1954), ҳикояҳои И. Тургенев, А. Чехов, Максим Горкий, Алексадр Толстой (1964—1968), «Қисмати одам»-и М. Шолохов (1958), «Ҷанг ва сулҳ»-и Л. Н. Толстой (1952—1962) ва ғ-ро ба тоҷикӣ тарҷума кардааст. Баъзе асарҳоро аз адибони Ғарб — Оноре де Балзак, Волтер, Алфред де Мюссе, Виктор Ҳюго, Ги де Мопассан, Стендал ва дигарҳоро ба тоҷикӣ гардондааст. Аҳрорӣ дар тарҷумаҳояш хусусиятҳои услубии асарҳои тарҷумашавандаро риоя кардааст. Забони тарҷумаҳояш фасеҳ аст. Дар нигоҳ доштани балоғати гуфтори нависанда, тасвири ҳолати рӯҳии қаҳрамонон, истифода аз санъатҳои бадеии ташбеҳ, таҷнис, таъбир­ҳои халқӣ, зарбулмасалу мақолҳо ва ғайра маҳорати фавқул­ода нишон додааст. Аҳрорӣ муаллифи маҷмуаи ҳикояҳои «Тӯйхӯрии мӯйса­федон» (1984) мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

* Орденҳои Ҷанги Ватанӣ (дараҷаҳои 1,2);
* «Ситораи Сурх»;
* Нависандаи халқии Тоҷикистон (1998).

Эзоҳ
----

1. ↑  Сомонаи aslunasl.tj Рӯзҳои ёдбуд дар моҳи август/ Ҳабиб Аҳрорӣ(пайванди дастнорас)

Сарчашма
--------

* Аҳрорӣ Ҳабиб // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Актед** (ACTED) — агентии ҳамкориҳои техникӣ ва рушд, ташкилоти ҷамъиятии ғайриҳукуматию ғайритиҷоратии Франсия. Дар Тоҷикистон аз соли 1996 фаъолият дорад. Мақоми олии роҳбарикунандааш Маҷлиси умумии шӯрои директорон. Актед фаъолияти худро дар Тоҷикистон дар самтҳои зерин ба роҳ мондааст: ҳифзи саломатӣ — ҳалли масоили оби ошомиданӣ, беҳдошти муҳити зист, барҳам додани вараҷа, фарогирии аҳолӣ бо ситодҳои ҳифзи саломатӣ; бахши иқтисодӣ — дастгирӣ ва татбиқи лоиҳаҳои ба инкишофи хоҷагии қишлоқ ва беҳтар кардани вазъи соҳибкории хурд равонашуда; муҳоҷират — баланд бардоштани савияи ҳуқуқдониву вазифашиносии муҳоҷирони меҳнатӣ бо мақсади беҳтар кардани будубоши онон; тайёрӣ ва омодагии аҳолӣ ба ҳолатҳои фавқулода ба воситаи гузарондани семинарҳо, машқҳои махсус, нашри варақаву китобчаҳои ихторӣ; фарҳанг ва рушд — фаъолиятро дар ин самт маркази фарҳангии актед — «Бактрия» анҷом медиҳад. Маблағгузорони асосии актед: Комиссияи аврупоӣ, Бонки Рушди Осиё, SIDA, UNICEF.

Нигаред низ
-----------

* «Бактрия»

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Актед // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Акароз,** хоришак — касалии музмини ҳайвонот, ки бо хоришу илтиҳоби пӯст ҷараён мегирад.

Ангезандаҳои касалӣ хоришканаҳо мебошанд. Сироят ҳангоми тамос бо ҳайвони касал, ҳамчунин аз ашёи нигоҳубини чорво, ки дар онҳо канаҳо ҷой доранд, ба вуҷуд меояд. Акароз хусусан тирамоҳ ва зимистон хурӯҷ мекунад. Ба пайдоиши касалӣ дар ҷойи нам, ифлос ва сарду торик нигоҳ доштани ҳайвонот мусоидат менамояд. Ғизои бесифат низ муҷиби сар задани касалӣ мешавад. Ба акароз бештар ҷавонаҳо ва ҳайвоноти лоғар гирифтор мегарданд. Дар ҷисми ҳомил канаҳо 4 – 6 ҳафта зиндагӣ мекунанд. Онҳо ба қабати пӯст даромада, нӯги асабҳоро ангезиш медиҳанд. Ҳайвон тоқат накарда, ҷойи иллатёфтаро дар девору харсанг ва танаи дарахтон мехорад, дар натиҷа пӯст дағал ва ғафс гашта, пашм мерезад. Гову гӯсфандон хароб ва каммаҳсул мешаванд. Интихоби тарзу усули табобати акароз ба хусусияти касалӣ ва фасли сол вобаста аст. Аспҳоро, одатан, ба камераи махсус андохта, ангидриди сулфат дуд мекунонанд; ҳайвоноти дигарро бо марҳамҳои гуногун табобат менамоянд. Ҳангоми саросар сироят ёфтани чорво ё бо мақсади пешгирии касалӣ, ҳайвонотро дар ҳавзҳои дорудор (гексахлоран, креолин ва ғайра) оббозӣ медоранд. Ҳамзамон оғилхона ва ашёи нигоҳубини чорво дезинфексия карда мешавад. Азбаски доруҳои барои табобат пешбинишуда ба тухми канаҳо таъсир намекунанд, муолиҷа вобаста ба давраи инкишофи паразитҳо такрор хоҳад ёфт. Ҳангоми дар хоҷагӣ ба қайд гирифта шудани акароз чорворо ба 3 гурӯҳ ҷудо менамоянд: моли касал; моли гумонбар ба касалӣ; моли солим. Ҳар гурӯҳи ҳайвонот алоҳида нигоҳ дошта мешавад. Хоҷагӣ ҳамон вақт солим ҳисоб меёбад, ки агар дар тӯли 20 рӯзи баъди андешидани тадбирҳои зарурӣ ҳолатҳои нави ба касалӣ дучор омадани чорво ба қайд гирифта нашаванд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Акведу́к** (от лот. aqua — об ва duco — мегузаронам) — иншооти гидротехникӣ, новаи обгузар барои интиқоли об ба мавзеъҳои аҳолинишин, иншоотҳои обёрӣ ва гидроэнергетикӣ аз манбаъҳои дар баландӣ қарордошта.

Акведук аксар ба маънои пул (кӯпрук) аз болои дарё, роҳ ё ҷарӣ истифода мешавад. Сохтори акведук ба виадук монанд буда, он аз санг, хишт, оҳану бетон, пӯлод ва чӯбу тахта сохта мешавад. Акведук рӯи заминӣ ва зеризаминӣ мешавад. Акведукро дар давраҳои қадим дар Шарқи Наздик (Бобулистон, Миср) ихтироъ кардаанд. Яке аз акведукҳои машҳури Юнони Қадим дар ҷазира Самос сохта шуда буд, ки таърихнигор Ҳеродот онро ба рӯйхати аҷоиботи олам дохил кардааст. Дар Рум акведукҳо дар садаи VII то м. сохта шуда, об ба воситаи 11 акведук дода мешуд, ки дарозии онҳо 350 км-ро ташкил мекард. Танҳо 47 км-и он аз болои замин буда, боқимонда аз таги замин мегузашт. Ба воситаи акведуки дарозтарини румӣ (141 км) ба шаҳри Карфаген дар садаи II об дода мешуд. Дар Аврупои асри миёнагӣ то акведука 19 таҷрибаи бойи сохтмони акведук фаромӯш шуда, обро ба шаҳрҳо ба тавассути каналҳо мерасонданд. Дар асри 19 Инглистон яке аз давлатҳои пешқадам оид ба сохтмони акведукҳо шуда, шаҳрҳои бузурги Бирмингем, Манчестер ва Ливерпулро ба воситаи акведук бо об таъмин мекард. Акведукҳои калонтарин дар ИМА сохта шуда буданд. Ба шаҳри Нию Йорк аз масофаи 190 км, ба шаҳри Лос Анҷелес аз масофаи 400 км ба воситаи акведук об оварда мешуд.

Дар Осиёи Миёна, аз ҷумла дар Тоҷикистон аз қадимулайём акведуки зеризаминиро, ки бо номи корез машҳур аст (Панҷакент), истифода мебурданд. Дар ноҳияҳои кӯҳии Тоҷикистон (Помири Ғарбӣ, Дарвоз, Қаротегин) акведукҳои рӯи заминӣ барои гузарондани об истифода мешуданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Акведук // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Хорватская
* De Agostini
* Pauly-Wissowa
* Universalis

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNE: XX524549
* GND: 4002509-3
* J9U: 987007294023405171
* LCCN: sh85006259
* NKC: ph546079

 |
**Камол Афзалӣ** - (14 июни 1926, гузари Қӯрғончаи (Лабиғори) шаҳри Самарқанд – 1 майи 2003, шаҳри Душанбе), рӯзноманигор, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон, Ходими хизматнишододаи маданияти Тоҷикистон (1976).

### Ҳолнома

Камол Афзалӣ 14 июни 1926, гузари Қӯрғончаи (Лабиғори) шаҳри Самарқанд ба дунё омадааст, фарзанди Яҳё Афзалӣ аст. Донишкадаи ҳуқуқшиносии Тошкентро хатм кардааст (1950). Нозири андози шуъбаи молияи Сиёби шаҳри Самарқанд, наттоқи шуъбаи тоҷикии Комитаи радиои Ӯзбекистон (1944 - 1950), ёвари прокурори Тоҷикистон оид ба корҳои махсус, аъзои суди вилояти Сталинобод, аъзои Суди Олии Тоҷикистон (1950-1952), наттоқи радиои Кумитаи давлатии телевизион ва радиои назди Ҳукумати Тоҷикистон (1952 -1953), муҳаррири масъул, сармуҳаррири Радиои тоҷик (1953 - 1963), ҷонишини сармуҳаррир (1963 - 1965), муҳарри шуъбаи адабӣ, иҷтимоию сиёсии нашриёти "Ирфон" (1965 -1969), муҳаррири масъули маҷаллаи "Хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон" (1969 -1986), мутарҷим ва ходими илмии Институти чорводории Тоҷикистон (1988-2003).

### Ҷоизаҳо ва ҷоизаҳо

* Бо ордени "Нишони Фахрӣ" (1978),
* медали «Барои меҳнати шоён»,
* «Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В.И.Ленин»,
* Ифтихорномаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон (1972, 1976) мукофотонида шудааст.

Нигаред
-------

* рӯзноманигор
* Яҳё Афзалӣ

Манобеъ
-------

Аслҳо ва наслҳо. – Душанбе, 2013, - с. 26
**Камол Раҳимович Раҳимов** (19.07.1933,
деҳаи Латабанди ноҳияи Ҳисор - 06.10.2001, д.Муъминобод, ноҳияи Ҳисор), баъд аз хатми ДДОТ соли 1956 фаъолияти омӯзгориро дар мактаби ба номи Ломоносови ноҳияи Қӯрғонтеппа оғоз намудааст. С. 1957-1963 директори мактаби ба номи Свердлови ноҳияи Ҳисор ва соли 1963-1970 директори мактаби нобиноёни ҳамин ноҳия буд. С. 1970-1982 дар шуъбаи маорифи ноҳия ба ҳайси нозири шуъба, мудири кабинети методӣ ва мушовир ифои вазифа намудааст. С. 1982-1989 директори мактаби миёнаи № 70, муаллими фанни таърих ва давлату ҳуқуқи ҳамин мактаб буд.
Р. барои хидмати шоистааш сазовори ордену
медалҳо, нишонҳои «Аълочии маорифи СССР»,
«Аълочии маорифи Тоҷикистон» ва ифтихорномаҳои
зиёд гардидааст.

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. - Душанбе: "Ирфон", 2015, - с. 463
**Ресепсияи ҳуқуқ** - эҳё ва мутобиқ гардонидани ҳуқуқ ба шароитҳои нави ҳаёт. Истилоҳи ресепсия, ки ба маънии пазириш, қабул, дарёфт, вусул мавриди истифода қарор мегирад, ба маънии васеи истилоҳ ҳамчун пазириши бошууронаи тамаддуни бегона ба манзури ғанӣ гардонидани тамаддуни хеш эътироф шудааст. Ресепсияи ҳуқуқ, ба мафҳуми маҳдуди истилоҳ, истифодаи низоми ҳуқуқи Римро дар як силсила кишварҳои Урупои Ғарбӣ, махсусан дар Олмон, ки ин раванд аз асри XII оғоз шуда, дар асрҳои ХУ-ХУ1 ба авҷи инкишофи худ расида буд, дар назар дорад. Императори Фаронса Наполеон Бонапарт дар натиҷаи амалӣ намудани ислоҳоти ҳуқуқӣ, ки дар кишвараш он моҳиятан аз пазируфтани низоми ҳуқуқи Рум дарак медод, ҳамзамон ба василаи яроқу аслиҳаи урдуяш ҳуқуқи нави Фаронсаро ба тамоми кишварҳои зери тасарруфаш паҳн намуд. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ресепсияи ҳуқуқ ба таври хоса сурат гирифтааст. Он мавзун ҷараён дорад, ки натиҷааш пазируфтани ниҳоди низоми ҳуқуқии румонию олмонии соф мебошад.

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 398
**Муҳаммадҷон Шарипов** — (1904-1977), ходими намоёни маорифи халқи Тоҷикистон, аввалин директори Донишкадаи олии омӯзгории Хуҷанд, иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ. Донишгоҳи коммунистии Осиёи Миёнаро дар шаҳри Тошканд хатм карда (1929), фаъолияти кориашро ба ҳайси коргузори иттифоқи «Қӯшчӣ» дар ш. Пржевалск (1924) оғоз намудааст. Муаллими техникуми омӯзгорӣ (1930-32), директори Донишкадаи олии омӯзгории Хуҷанд (1932-34), директори Донишкадаи шабонаи омӯзгории Сталинобод (1934-35), созмондиҳандаи Донишкадаи омӯзгории Тоҷикистон дар Тошканд (1935-36). Аз с.1936 то оғози ҶБВ дар системаи Комиссариати маорифи халқи Ӯзбекистон дар вазифаҳои директори мактаб, корманди илмии шуъбаи Шарқи китобхонаи давлатии оммавии ба номи Навоӣ кор кардааст. Баъди ҷанг дар системаи маорифи ш.Пржевалск ва ш.Тошканд хидмат карда, бо ордену медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑

Адабиёт
-------

А.Бобокалонов, Ҳ.Холҷӯраев, Ш.Шарипов. Роҳи пуршараф: Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров 80 сол. – Хуҷанд: Нури маърифат, 2012. – 500 с.
Рессораҳои варақаи нимбайзаӣ
**Рессо́ра** (фр. ressort — чандирӣ) — ҷиҳози чандире дар мошинҳои боркашон, ки таконҳои аз ноҳамвориҳои роҳ пайдошударо фурӯ менишонад ва таъсири борро ба узвҳои гашт (ғилдирак, тасмачарх ва ғайра) мегузаронад.

Навъҳои рессора
---------------

Рессораҳои металлӣ, гидравликӣ ва пневматикӣ мавҷуданд.

### Рессораҳои филлизӣ

Рессораҳои металлӣ маъмултаранд ва дар навбати худ ба рессораҳои варақа, торсионӣ ва пружинӣ ҷудо мешаванд. Рессораи варақа аз дастаи варақаҳои пӯлодии обутобёфтаи дарозиашон гуногун иборат аст, ки ҳангоми таъсири бор чун болори чандир хам мешаванд. Рессораи пружинӣ аз як ё чанд пружинаҳои винтии дарун ба дарун ё болоиҳам сохта шудааст.

Рессораи торсионӣ аз милаи пӯлодии чандири дароз иборат буда, асосан ба чархҳои пе-ши автомобил гузошта мешавад. Аксаран рессораҳои муштарак (варақа ва пружинӣ)-ро ба кор мебаранд.

### Рессораҳои гидравликӣ

Дар рессораҳои гидравликӣ моеъ аз комаи як силиндр ба қомаи силиндри дигар тавассути сӯрохҳои калибронидашуда мегузарад.

### Рессораҳои пневматикӣ

Дар рессораҳои пневматикӣ бошад, хусусиятҳои чандирии газ ё ҳаво истифода мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.