recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Маcҷиди ҷомеи Хонақоҳ** — ёдгории меъмори дар деҳаи Хонақоҳи дар Ноҳияи Ҳисор аст.

Таърих
------

Яке аз муридони Шайх Лутфуллоҳи Чустӣ (Хоҷаназар) пас аз қарор 
гирифтан дар деҳаи Хонақоҳи Кӯҳӣ барои пирашон 
масҷиде бино намуда будааст. Он шахс то охири 
умри хеш дар ин мавзеъ иқомат дошта, дар тарғибу 
ташаккули тариқати нақшбандия дар Ҳисори Шодмон 
саҳмгузорӣ мекунад. Шогирдони зиёдеро тарбия 
карда, дар ҳамин деҳа фавтидааст. Пас аз даргузашти ӯ 
масҷиди ба номи вай бино намудаи муридонаш дар 
қисми ҷан. бинои масҷиди ҷомеи имрӯза мавҷуд 
будааст, дар а.18 ва 19 шахси савобҷӯйе он масҷидро 
тармим ва ё аз нав сохта будааст, вале то ибт. а.20 
аз он бинои масҷид нишоне намонда, сақфу равоқ 
ва гумбазми он фӯру мерезад. Тахминан дар байни 
с.1912-1913 бори саввум аз тарафи устоҳои гулдаст-Асад 
Абдулҳазири Ҳаким ва Муҳаммади Солим маҷиди 
барҳаво ва бо усули меъмории шарқӣ бино карда 
мешавад, ки нақшу нигори он ва кошинкориҳояш хеле 
назаррабо мебошанд. Дар бунёди ин иморат устоҳо 
ва ҳунармандони моҳир аз дигар гӯшаҳои вилоят 
низ таклиф шуда будаанд. Масалан, устои гачкор- 
Ҳусайни Афғон (аз деҳаи Искич), наққош ва хаттот – 
Домулло Муҳаммад (аз деҳаи Ҳисор) ва дигарон дар 
сохтмони ин масҷид саҳм гузоштаанд.
Матнҳои сақфу девор ва сутунҳои он аз сабаби 
беназоратии ворисон ва ҳангоми ба анбори к-з табдил 
додани масҷид тӯли солҳои 1937-1971 дар таъсири обу 
ҳаво нисбатан хароб ва кӯр шудаанд. С.1994 тармими 
навбатии масҷид сурат гирифт. Пешдолон (айвон) 
бо девор маҳкам карда шуд. Сутунҳои онро аз самти 
шарқии он гузоштанд, пешдолон ва боми нав сохтанд. 
Тамоми дару девор ва сақфу меҳроби онро бо гаҷи 
кимиёвӣ (алибастер) рӯйкашу руйпӯш намуда, дар 
натиҷаи чунин «навсозӣ» ва «замонасозӣ» ба хотири 
ободонии асҷиди қадима «тешае бар решаи таърих» 
заданд. Дар сутуни байни хонақоҳ (саҳни дарунии 
масҷид) чунин навиштаҷоти тира ва ҷо-ҷо нохоно бо 
хатти настаълиқ ба чашм мерасанд: «Масҷиди Хонақоҳ 
аз дасти камина – усто Асад Абдулҳазири Ҳаким ва 
Муҳаммад Салим… соли 1333 (ҳиҷрӣ) буд, ки тамом 
ёфт. Тавре ки дида мешавад матнро устои аввала 
навиштааст. Қисми мобайнии ин навиштаҷот хароб 
гардидааст, ки хонданаш номумкин аст. Дар қисми 
ҷан. ш.–қӣ, дар саҳни масҷид як чанори куҳан мавҷуд 
аст. Биноҳои наве, ки дар сояи он сохта шудаанд, 
вазифаи таҳоратхона, амборхона, фароғатхона ва 
чойхонаро адо менамояд. Ҳамзамон бинои кумитаи 
маҳаллӣ ҳисобида мешавад.
Ҳоло дар ин масҷид намозҳои идайн ва ҷумъа хонда 
мешавад, ки имомхатиби он Мулло Муҳаммадраҷаби 
Муҳаммадраҳим (аз деҳаи Шол) мебошад. С.2014 аз 
сабаби аз нав сохтани бинои масҷиди замонавӣ бинои 
масҷиди қадимаро ба пуррагӣ аз миён бардоштанд.

Адабиёт
-------

* С.Эшзода. Масҷиди ҷомеи Хонақоҳ, Дурдонаи Алмосӣ, Душанбе,2001.

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Ҳисор.-Душанбе: "Ирфон", 2015, - с. 558ғ360

|  |  |
| --- | --- |
| Аллоҳ | *Ин мақолаи ба Ислом алоқаманд нопурра аст. Шумо метавонед бо пурра кардани он ба Википедиа кӯмак кунед.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақола дар бораи масҷид ва ё ҷойҳои Исломӣ нопурра мебошад. Шубо метавонед ба Википедиа бо пурра кардани он кӯмак расонед*. |
**Пӯлод Толис** (24 августи 1929, шаҳри Хуҷанд — 17 сентябри 1961, Душанбе) — нависандаи тоҷик, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1954).

Зиндагинома
-----------

Пӯлод Толис 24 августи 1929 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд ёфтааст. Баъди хатми мактаби миёна ҳуруфчини матбааи шаҳри Ленинобод, ҳунарпешаи театри драмавӣ, ходими адабӣ
ва мудири шуъбаи рӯзномаи «Ҳақиқати Ленинобод», котиби масъули маҷаллаи «Пионер» (дар Душанбе), муҳаррири Нашриёти давлатии Тоҷикистон будааст. Дар факултаи таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон таҳсил кардааст. Соли 1953 котиби масъул, баъдан сармуҳаррири маҷаллаи «Шарқи Сурх» будааст ва дар пешрафти насри тоҷик ҳиссаи калон гузоштааст. Ҳикояи аввалинашро соли 1946 навиштааст. Ӯ 17 сентябри 1961 аз олам даргузашт.

Эҷодиёт
-------

Ба эҷодиёти нависандаи ҷавон Устод Айнӣ баҳои баланд додааст. Қаҳрамонони асарҳояш коргарони ҷавон, деҳқонон, зиёиёни шаҳру деҳот, толибилмон мебошанд. Китоби «Чароғҳо» (1948), «Ҳикояҳо» (1952), «Дар сари роҳи калон» (1954), «Ҳикояҳои даҳ сол» (1957)-аш пайиҳам интишор ёфтаанд. Соли 1950 аввалин қиссаи Пӯлод Толис «Ҷавонӣ» ба табъ расида, сазовори истиқболи гарми хонандагон гардидааст. Беҳтарин асари тарҷумаиҳолии ӯ «Тобистон» аст, ки аз рӯзгори талхи тоҷикбачагони солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ ҳикоя мекунад. Пӯлод Толис аз зумраи нависандагонест, ки дар тасвири олами ботинии насли ҷавон, офаридани образу характери хурдсолон ва бозгӯйи рози ниҳони кӯдакон пешдастанд.
Қиссаи «Тобистон» ба забонҳои русӣ, ӯзбекӣ, литвонӣ, эстонӣ, қирғизӣ тарҷума ва чоп шудааст. Дар заминаи он филми ҳунарии «Тобистони соли 1943» таҳия ва пешкаши умум гардидааст.
Китобҳои «Бузичаи ман» (1950—1970), «Бачагони қишлоқи мо» (1950), «Мӯрчаяк» (1952,1961,1972), «Ҳикояҳо барои бачагон» (1957)-ро барои бачагон навиштааст. Офаридаҳои ӯ дар авроқи маҷмӯаи «Повесту ҳикояҳо» (1966) ва дуҷилдаи осораш (1975—1976) дарҷ ёфтаанд. Намунаҳоеро аз осори А.Герсен, А.Чехов, М.Горкий ва диг. ба тоҷикӣ гардондааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени «Нишони фахрӣ» мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 138—139 ISBN 978-99947-2-379-9
МЗҶ-80 дар намоиши Иди Ғалаба
**МЗҶ-80** (*пурра*: Мошинаи Зиреҳпӯши Ҷангӣ; русӣ: **БТР-80**) — техникаи шӯравии зиреҳпӯши нақлиётӣ-ҷангӣ (транспортёр) барои интиқоли ҳайати шахсии ҷузъу томҳои тирандози савора (хушкигард, зудамал ва ғайра) ва маводҳои таъминотии онҳо ба маҳалли таъиноти ҷангӣ ва наҷот додани маҷрӯҳону захмдорон аз майдони ҷанг..

Пайвандҳо
---------

* МҶП-2

Эзоҳ
----

1. ↑  *М. Барятинский.* Отечественные колёсные бронетранспортёры БТР-60, БТР-70, БТР-80. — Москва: Моделист-конструктор, 2007. — С. 44. — 64 с. — (Бронеколлекция, спецвыпуск № 11). — 1 500 экз.

Ҳаволаҳои беруна
----------------
Кӯҳи Фудҷӣ ҷозибаи асосии минтақа аст.
 Маркази Нагоя
**Тю́бу** (ҷопонӣ: 中部地方 *Тю:бу тихо:*, «минтақаи марказӣ») — минтақаи марказии Ҷопон дар ҷазираи Хонсю. Аҳолӣ — 21 715 822 нафар (соли 2010).
Минтақаи Тюбу 9 префектураро дар бар мегирад: Айти, Фукуи, Гифу, Исикава, Нагано, Ниигата, Сидзуока, Тояма ва Яманаси, ҳамчунин ба он баъзе вақт префектураи Миэро дохил мекунанд.

Минтақаи Тюбу бо минтақаҳои Канто, Кансай ва Тохоку ҳамсарҳад аст. Калонтарин шаҳри минтақа Нагоя аст. Кӯҳи Фудзи дар минтақаи Тюбу ҷойгир аст.

Минтақаи Тюбу дар қисми васеътарини ҷазираи Хонсю воқеъ аст, ки ба он кӯҳҳои баланду санглох хосанд. Алпҳои Ҷопон минтақаро ба ду қисм тақсим мекунанд - рӯ ба рӯи уқёнуси Ором, бо зимистонҳои равшан ва ба баҳри Ҷопон, бо зимистонҳои барфпӯш.

Зерминтақаҳо
------------

Минтақаи Тюбу як минтақаи калонеро дар бар мегирад, ки бо гуногунии манзараҳо хос аст, дар ин робита, дар минтақа се зерминтақаи ҷудогонаи Хокурику (ҷопонӣ: 北陸地方), Косинэцу (ҷопонӣ: 甲信越) ва Токай (ҷопонӣ: 東海). Тюкё (ҷопонӣ: 中京地方) низ баъзан алоҳида ҷудо карда мешавад.中京地方).

Зерминтақаи Токай, ки дар соҳили уқёнуси Ороми Тюбу аз давраи Токугава (1600–1867) тӯл мекашад, долони асосии нақлиётӣ буд, ки Токио, Киото ва Осакаро мепайвандад. Зерминтақаи Токай префектураҳои Аичи, Гифу, Шизуока ва Миеро муттаҳид мекунад. Се префектураи зерминтақаи Токай (Мие, Аичи, Гифу) дар атрофи Нагоя ҷойгиранд, ки бо робитаҳои махсусан зичи иқтисодӣ хосанд, баъзан ба зерминтақаи Чукио гурӯҳбандӣ карда мешаванд.

Зерминтақаи Косинетсуро "боми Ҷопон" меноманд: он қисми марказии минтақаи Тюбу - бо кӯҳҳои баландтарин ва санглохро фаро мегирад. Кошинетсу префектураҳои Нагано ва Яманаширо дар бар мегирад. Инчунин баъзан префектураи Ниигата ба зерминтақа дохил карда мешавад.

Зерминтақаи Хокурику дар соҳили баҳри Ҷопон тӯл кашидааст. Хокурирку 4 префектураро дар бар мегирад: Исикава, Фукуи, Ниигата ва Тояма .

Эзоҳ
----

1. ↑  *Ministry of Internal Affairs and Communications Statistics Bureau.* 平成 22 年国勢調査の概要 (26 октябри 2011). 6 май 2012 санҷида шуд.
2. ↑  Mie Prefecture homepage: About Mie (pdf)(пайванди дастнорас — *таърих*). 11 июни 2014 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 марти 2016.

Пайвандҳо
---------

* Мақолаи Ҷопон дар вебсайти Китобхонаи Конгресси кишваршиносӣ(англ.) )
* ТЮБУ / / Ҷопон аз А то Я. Энсиклопедияи машҳури тасвирӣ. (CD-ROM). - М .: Нашриёти Directmedia, "Japan Today", 2008. — ISBN 978-5-94865-190-3 .
**Нематодаҳо** ё **лӯндакирмҳо** (лот. Nematoda) — синфи кирмҳо аз типи нахустковокҳо. Қариб 500 ҳазор намудашон дар тамоми дунё паҳн шудаанд. Дарозии танашон аз якчанд ҳиссаи мм то 8,5 метр мешавад.

Сохт
----

Шакли баданашон хеле гуногун (дукшакл, ришташакл ё курашакл) аст. Танаи нематодаҳо аз берун бо кутикулаи ҳалқашакл ё суфтаи мӯякдор пӯшида шудааст. Дар зери кутикулаи эпителии якқабата гиподерма ва дар зери гиподерма бошад, мушакҳои соматӣ мавҷуд аст. Рӯдаи нематодаҳо шакли устувонаро дорад (дар баъзе намудҳояшон тахфиф шудааст). Системаи асабашон аз ҳалқаи наздигулу ва 6 танаи асаб иборат аст. Системаҳои нафасу гардиши хун надоранд. Нематодаҳо одатан ҷудоҷинса буда, фақат баъзе намудашон хунасо мебошанд. Нематодаҳои нарина аз нематодаҳои модина хурдтар мешаванд. Барои баъзе нематодаҳо диморфизми ҷинсӣ хос аст.

Ҳаёт
----

Дар нематодаҳои авлоди Syngamus (паразитҳои трахеяи паррандаҳо) нарина ба модина часпидааст. Дар баъзе нематодаҳои дигар бошад (масалан, Trichosomoides crassi cauda), нарина дар роҳҳои ҷинсии модина зиндагӣ мекунад. Нематодаҳо ҳайвонҳои тухмгузор, баъзан зиндазоянд. Нематодаҳои ғайрипаразит дар хушкӣ, обҳои ширину шӯр озод ҳаёт мегузаронанд. Намудҳои дар рустанӣ, ҳайвонот ва одам паразитикунандаи нематодаҳо низ мавҷуданд. Ғизои нематодаҳо ғайрипаразит бактерияҳо, обсабзҳо, детрит ва ғайра мебошанд. Дар байни онҳо Нематодаҳои дарранда низ ҳастанд. Баъзе нематодаҳо ҳаёти анаэробӣ (бе оксиген) мегузаронанд. Нематодаҳои паразит боиси ба вуҷуд омадани бемориҳои вазнин (Касалиҳои нематодии рас­таниҳо, Нематодозҳо, Гелъминтозҳо, Трихинеллёз ва ғайра) мегарданд.

Дар Тоҷикистон
--------------

Дар Тоҷикистон дар ҳайвонҳои ширхӯр қариб 60 (трихоцефалидҳо, телязияҳо, диктиокаулҳо, онҳоцеркҳо ва ғайра), аз ҷумла дар одам қариб 10 (аскаридаҳо, гиҷҷа, мӯяксарҳо, анкилостомаҳо ва ғайра), дар паррандаҳо қариб 200 (спируратҳо, филяриидҳо, оксиуратҳо ва ғайра) ва дар рустаниҳо қариб 100 намуди нематодаҳои пара­зит ба қайд гирифта шудаанд.

Илме, ки нематодаҳоро меомӯзад, нема­тодология номида мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Основы нематодологии, том 1—22, 1949—71;
* Парамонов А. А. Осно­вы фитогельминтологии, том 1—3, Москва, 1962—70;
* Шульц Р. С. Гвоздев Е. В. Основы общей гельминтологии, том 1—9, Москва, 1970—76.

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Moс** (фр. Moos, 29 августи 1974, Тулуза, Фаронса) — сарояндаи фаронсавӣ. Мoc, ки Мустаф ном дорад, 29 августи соли 1974 дар Тулузаи Фаронса дар оилаи муҳоҷири марокашӣ таваллуд шудааст. Мос бо албоми *Le Crabe Est Érotique* дар соли 1999 ва сурудҳои *Delicate Chatte, Au Nom De La Rose,* ҳам дар Иттиҳоди Аврупо ва ҳам дар Фаронса муваффақияти бузург ба даст овард. Таронаи машҳури Моc бо номи "Au Nom De La Rose" 13 апрели соли 1999 дар Фаронса бароварда шуд.

Албомҳо
-------

* 1999 — *Le Crabe Est Érotique*
* 2003 — Оlivia

Эзоҳ
----


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* AllMusic
* Discogs
* MusicBrainz

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* ISNI: 0000 0000 0102 956X

 |
**Мавлонбеков Аҳмадбек** (1897 — 1937)– дар Хуҷанд дар оилаи хаткашон таваллуд шудааст. Аз соли 1917 дар телеграфии Хуҷанд кор кард. Солҳои 1918-1923 мудири шуъбаи меҳнат ва таъминоти иҷтимоии комиҷроияи Хуҷанд, раиси кумитаи ҳизбӣ, раиси кумитаи фавқуллодаи вилояти Фарғона, раиси кумитаи ҳизбии вилояти Самарқанд буд. Дар анҷумани 1 муассисони ҲК (б) Ӯзбекистон (феврали соли 1925) раиси комиссияи марказии назорати ҳизбии ҲК (б) Ӯзбекистон интихоб гардид. Соли 1926 раиси комиссияи баруйихатгирии марказии назорати ҳизбии ҲК (б) Ӯзбекистон, сипас комисари халқии ИКД Ӯзбекистон интихоб гардид. Соли 1926 раиси комиссияи барйихатгирии аҳолии Ӯзбекистону Тоҷикистон. Солҳои 1927-1930 комиссари халқии адлия ва прокурори ҶШС Ӯзбекистон, солҳои 1931-1933 шунавандаи Институти профессураи сурхи Москва, соли 1933 ҷонишини якуми сектори сиёсии МТС ва совхозҳои пахтакории Осиёи Миёна, солҳои 1934-1937 мудири шуъбаи тарғибу ташвиқи КМ ҲК (б) Тоҷикистон. Вакили анҷуманҳои X ва XIV ҳизб. Дар анҷумани XIV узви комиссияи марказии назорати КМ ВКП (б) интихоб шуд. Борҳо узви КМ ҲК узви КИМ-и Тоҷикистон ва Ӯзбекистон интихоб шуда бо ордени Байрақи Сурх мукофонида шудааст.
**Туҳфа Фозилова** (25 апрели 1917 — 3 феврали 1985) — сарояндаи опера (сопрано), актёри театр ва синамои тоҷик. Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон(1941). Ҳунарпешаи халқии СССР(1957), дорандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ (1972).

Зиндагинома
-----------

Туҳфа Фозилова 25 апрели соли 1917 дар Конибодом ба дунё омадааст. Модари ҳунарпеша ва режиссёри кино Марат Орифов мебошад. Фаъолияти эҷодиаш аз Театри мусиқӣ-драмавии Конибодом соли 1930 сар шудааст. Солҳои 1934—1940 дар Театри мусиқии тоҷик, сипас 1940—1948 дар Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ ва минбаъд то соли 1985 дар Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ фаъолият намудааст. Дар филмҳои киностудияи «Тоҷикфилм» «Дохунда» (1956), «Зумрад» (1961), «Имрӯз ва доимо» (1981,) ва «Узбекфилм» низ нақшҳои ҷолиберо офаридааст. Сурудҳои иҷронамудаи ӯ мафтуни мухлисон гашта буданд. Дар бораи ӯ ду филм — «Наша Туфа» (филми телевизионӣ, коргардон Шамсӣ Қиёмов, 1971), «Секрет актрисы» (коргардон В.Эрвайс, 1977) ба навор гирифта шудааст. Бо орденҳои Ленин, «Парчами сурхи меҳнат», «Нишони Фахри» ва «Инқилоби Октябр» мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑  Охирин табассуми Тӯҳфа Фозилова: 'Ҳунар ҷовидона аст…' BBC
3. ↑  Фазылова Туфа

Пайвандҳо
---------

* Фазылова Туфа
* Устодони санъати тоҷик — Туҳфа Фозилова
**Абулқосими Қумӣ ибни Муҳаммад**, маъруф ба Мирзои Қумӣ (1740, Гелон – 1836, Қум) — шоир ва донишманди эронӣ.

Зиндагинома
-----------

Пас аз таҳсили улуми давр дар Ироқ ба Қум баргашт ва дар ин ҷо зиндагиву эҷод мекард. Ба ду забон – форсиву арабӣ оид ба фиқҳ, калом, ҳикмат, маонӣ ва ғ. асарҳои бисёри манзуму мансур эҷод кардааст. Яке аз асарҳои манзумаш – «Саволу ҷавоби Мирзои Қумӣ» дар замони зиндагии муаллиф шуҳрат ёфта буд. Рисолаҳои Абулқосими Қумӣ «Қавонин», «Ғаноим», «Муршиду-л-авом» то ҳол аҳамияти худро гум накардаанд ва мавриди омӯзиши олимони эронӣ қарор доранд. Аз Абулқосими Қумӣ девони ашъор шомили 5 ҳазор байт боқӣ мондааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абулҳасани Лукарӣ** маъруф ба **Лукарии Чангзан** (*Алӣ ибни Муҳаммади Ғазвонӣ* соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форс-тоҷик (нимаи дуюми садаи X).

Зиндагинома
-----------

Ҳаёт ва фаъолияти шоирии ӯ, асосан, дар Лукар (яке аз шаҳрҳои наздики Марв) гузаштааст. ӯ дар чангнавозӣ маҳорати хуб доштааст. Шоҳи сомонӣ Нӯҳ ибни Мансур ва вазири ӯ Убайдуллоҳ ибни Аҳмадро мадҳ кардааст. Муҳаммад Авфии Бухороӣ дар «Лубоб-ул-албоб» навиштааст, ки Абулҳасани Лукарӣ дар фанни шеър маҳорати баланд дошт. Абёти дастрасшудаи ӯ (ҷамъ 19 байт) дар анвои адабии қасида ва ғазал суруда шудаанд. Ба гуфтаи Муҳаммад Авфӣ Абулҳасани Лукарӣ аз ҷумлаи шоиронест, ки ибтидои қасидаи тамомматлаъро гузоштааст. Қасидаи тамомматлаи ӯ ин аст:

Убайдуллоҳ ибни Аҳмад – вазири шоҳи сомонӣ,
Ҳаметобад шуои дод аз он пурнур пешонӣ,
Ба сурат одамӣ омад, ба маънӣ нури субҳонӣ,
Бухоро хуштар аз Лукар, Худовандо, ҳамедонӣ,
Валекин курд нашкебид аз дӯғи биёбонӣ.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ, Д. 2007. У. Тоиров.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

Сарчашма
--------
**Абулҳасани Насавӣ** (форсӣ: ابوالحسن علی بن احمد نسوی‎; 1010, Нисо[d] — 1075, Бағдод) — риёзидони форс-тоҷик (асри 11).

Зиндагинома
-----------

Дар сарчашмаҳо бо шакли навишти арабии Абу-л-Ҳасан Алӣ ибн Аҳмад ан-Насавӣ вомехӯрад. Абулҳасани Насавӣ шогирди Ҳушёри Гелонӣ (Ҷилӣ) буд. Фаъолияти илмиаш асосан дар шаҳрҳои Рай ва Исфаҳон дар дарбори султони сулолаи Бувайҳиён Маҷдуддавла ва дар шаҳри Ғазна дар дарбори Маҳмуди Ғазнавӣ ва ғазнавиён ва баъди барҳамхӯрии салтанати ғазнавиён боз дар Исфаҳон дар замони салтанати салҷуқиён гузаштааст.

Осор
----

Рисолаҳои зерин намунаҳо аз осори ӯст:

* «Китоб ал-ишбоъ фӣ шарҳ аш-шакл ал-қитъа» («Китоб дар бораи фаҳмондадиҳии шакли қитъаҳо»),
* «Рисола фӣ маърифат ат-тақвим ва-л-устурлоб» («Рисола дар маърифати тақвим ва устурлоб»).

Рисолаи «Ал-муқнӣ фӣ-л-ҳисоб ил-ҳиндӣ» («Мукаммал дар бораи ҳисоби ҳиндӣ») ба забони форсӣ таълиф гардида, сипас ба арабӣ тарҷума шудааст. Нусхаи арабии он ҳоло дар китобхонаи Лейден маҳфуз аст. Рисола аз 4 боб иборат буда, дар он дар бораи амалҳо бо ададҳои бутун, касрӣ, касрҳои омехта ва ҳисоби шастӣ сухан меравад. Абулҳасани Насавӣ усули содатарини аз решаҳои квадратӣ ва кубӣ баровардани ададро пешниҳод кард, ки математикони аврупоӣ П. Руффинӣ (1804) ва У. Горнер (1819) онро такмил додаанд. Абулҳасани Насавӣ ба асарҳои олимони Юнони Қадим Менелай ва Архимед шарҳ навиштааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Абулҳасани Насавӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* zbMATH Open
* MacTutor History of Mathematics archive

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 102509417
* ISNI: 0000 0003 9086 1236
* J9U: 987007391698005171
* LCCN: n89239851
* VIAF: 6529049
* WorldCat VIAF: 6529049

 |

 |
**Қандаҳор** (пашту: ‎ва дарӣ: قَندَهار, юн.-қад. Ἀλεξάνδρεια Ἀραχωσίας — Искандарияи Архосиё) — як шаҳрест дар ҷануби Афғонистон. Дуюмин шаҳри сераҳолии кишвар. Аҳолӣ — 491 500 нафар (2010)

Таърих
------

Шаҳр дар соли 330 пеш аз милод таъсис ёфтааст. Ҳангоми тавсеаи Искандари Мақдунӣ бо номгузории Искандария дар Арахосия буд. Аҳолии бумии шаҳр асосан аҷдодони паштунҳои муосир буданд.

То асри 1-уми милодӣ ёддошти ин шаҳр аз ҷониби нависандаи юнонӣ Исидор Харакским тавзеҳ кардааст дар ("Боштшгоҳҳои Парфия"), ки онро ҳамчун сиёсати юнонӣ тасвир мекунад .

Дар садаи XVIII Қандаҳор аз ҷониби Шоҳ Нодир аз сулолаи Афшориён забт гардида, нест карда шуд. Дар наздики шаҳр Нодир Шоҳ шаҳри нав — Нодирободро сохтааст.. Дар давраи аз 1747 — 1776 Кобул пойтахти Афғонистон буд. Инҷо оромгоҳи бунёдгузори давлати Афғонистон Аҳмад Шоҳ воқеъ аст.

Аз соли 1979 то 1988, шаҳр яке аз нуқтаҳои пойгоҳи нерӯҳои Шӯравӣ буд, ки дар сурати рух додани рафти муайяни ҳодиса бояд бо артиши Покистон дар тамос мегардид.

То моҳи августи соли 2001, бузургтарин бошишгоҳи таълимии Ал-Қоида, Ал-Фарух дар наздикии Қандаҳор ва қароргоҳи ҳаракати «Толибон» ҷойгир буд. 7 декабри соли 2001 бо қувваҳои Эътилофи Шимолӣ забт шудааст.

Нақлиёт
-------

Нақлиёти ҷамъиятӣ аз автобусҳои Tata (ки ба оператори милии "Милли автобус" тааллуқ дорад),мото рикшо ва таксиҳо иборат аст.
Фурудгоҳи Байналмилалии Қандаҳор фаъолият мекунад.

Нигораҳо
--------

* Фурудгоҳи Байналмилалии Қандаҳор (вақти шом)Фурудгоҳи Байналмилалии Қандаҳор (вақти шом)
* Манзараи атрофи ҚандаҳорМанзараи атрофи Қандаҳор
* Акси соли 1881, истеҳкоми харобгардидаи ҚандаҳорАкси соли 1881, истеҳкоми харобгардидаи Қандаҳор
* Қандаҳори куҳан (красный)Қандаҳори куҳан (красный)
* Навиштаҷоти рӯисангӣ имперотур Ашока, садаи III то мелодНавиштаҷоти рӯисангӣ имперотур Ашока, садаи III то мелод
* Навиштаҷоти рӯисангӣ (юнонӣ) имперотур Ашока, садаи III то мелодНавиштаҷоти рӯисангӣ (юнонӣ) имперотур Ашока, садаи III то мелод

Эзоҳ
----

1. 1 2  § 19. ALEXANDROPOLIS, the modern Kandahar. (31° 39' N. 65° 48' E.) See Arrian, Anab. III, 28.
2. ↑  *Ю. В. Ганковский.* "Империя Дуррани. Очерки административной и военной системы".

Адабиёт
-------

* Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* Кандагар // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915.

| ⚙️ Шаҳрҳои калонтарини Афғонистон |
| --- |
| Пойтахт | Кобул |  |
| Шаҳрҳо бо шумораи аҳолӣзиёда аз 100 ҳаз. нафар | Қандаҳор  • Ҳирот  • Мазори Шариф  • Қундуз  • Ҷалолобод  • Лашкаргоҳ  • Толиқон  • Пули Хумри · Хуст  • Ғазнӣ  • Шибирғон  • Сари Пул  • Фароҳ |
**Абумуслимия**, (*Муслимия*) — наҳзати фикрӣ ва иҷтимоӣ дар Хуросону Мовароуннаҳр. Ин ҳаракат асосан баъди қатли Абумуслими Хуросонӣ бо сабаби хунбаҳои ӯ ба вуҷуд омад. Гурӯҳҳое Кисония ва Разомия эътиқод доштанд, ки Абумуслим намурдааст ва рӯҳаш ба дигаре ҳулул кардааст. Бояд барои зуҳураш интизорӣ кашид ва мегуфтанд: «имомат аз Муҳаммад ибни Ҳанифа ба воситаи Иброҳим Имом ба Абумуслим мунтақил шудааст ва билохира рӯҳи Худо ҳам дар ӯ ҳулул кардааст». Гурӯҳе ҳам дар Марву Ҳирот ба номи Кавкабия дар интизори «бозгашт»-и Абумуслим буданд. Бархе духтари Абумуслимро, ки Фотима ном дошт, ба имомат бардоштанд ва муътақид буданд, ки Бобаки Хуррамдин аз миёни онон бархостааст. Онҳо ҳамчунин мутмаин буданд, ки аз насли Фотима шахсе ба дунё хоҳад омад, ки давлати Аббосиёнро барҳам диҳад. Вале ҳаминаш мусаллам аст, ки қиёмҳои пас аз марги Абумуслим рухдода халифаҳои аббосиро сахт ба ваҳшат андохта буданд ва шӯриши Абумуслим заминаи мусоидеро барои густариши наҳзатҳои озодихоҳии мардуми Хуросон ва Мовароуннаҳр фароҳам оварда буд. Нигар Абумуслими Хуросонӣ, «Абумуслимнома» ва Шӯриши Абумуслим.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арабский аноним XI века, М. 1960;
* Бартолд В. В. Абу Муслим, // Бартолд В. В. Сочинения, т. 7, М. 1967;
* Болшаков О. Абу Муслим. Ислам. Энциклопедический словарь, М. 1991;
* Бойматов Л. Д. Абу Муслими Хуросонӣ, Д. 2006; ҳамон муалл.
* Саргузашти «амини оли Муҳаммад» ё сарнавишти нобиғаи инқилобии Хуросон, маҷ. «Садои Шарқ», 2007, №1.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абумуҳаммад Абдуллоҳ Таййиб ибни Абдуллоҳ ибни Аҳмад** (1466—1540) — адиб, фақеҳ ва таърихнигор.

Зиндагинома
-----------

Шогирдони бисёре тарбия кардааст. Ба қавле, бинобар тангдастӣ ва аёлмандӣ аз ноилоҷӣ муддате мансаби қазои Аданро пазируфт ва чанде муфтии Адан буд. Дар боби таърихи Адан ва шарҳи аҳволи бузургон, аз ҷумла донишмандону амирони он китобе иборат аз ду қисм ба номи «Таъриху-с-суғури Адан» таълиф кардааст, ки аз муҳимтарин ва муътабартарин осори таърихнигории маҳаллӣ ба шумор меравад. Асари дигари ӯ «Қилодату-н-наҳри фӣ вафаёти аъёни-д-даҳр» шомили шарҳи аҳволи иддае аз шахсиятҳои маъруф аз нахустин солҳои ҳиҷрӣ то соли 927 ҳ. қ. буда, то андозае китоби «Миръоту-л-ҷинон»-и Ёфеъиро такмил бахшидааст. «Муштабаҳу-н-нисба ила-л-булдон»-и ӯ (бо номҳои «Асмоу-л-булдон» ва «ан-Нисбату ила-л-мавозиъ ва-л-булдон» низ ёд мешавад) китобест дар баёни мансубон ба шаҳрҳо. Муаллиф сабаби таълифи онро нопайдо будани асари ҷомеъе дар ин замина арзёбӣ кардааст. Аз осори ёфтнашудаи ӯ ба «Асмоу риҷоли муслим», шарҳи «ат-Танбиҳ»-и Абуисҳоқи Шерозӣ, шарҳи «Саҳеҳ»-и Муслим метавон ишора кард.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бомахрама / С. Маҳмадуллоҳ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Абулҳасани Шозилӣ Алӣ ибни Абдуллоҳ**, мулаққаб ба **Тоҷуддин** (1196, Ғаммораи Тунис — 1258, саҳрои Айзоби Миср) — мутасаввифи машҳури араб, муассиси силсилаи шозилия.

Зиндагинома
-----------

Айёми ҷавониаш дар Миср гузашта, баъд муқими ш. Шозилияи Тунис шуд. Аввал ба омӯхтани улуми шаръӣ пардохта, сипас ба тасаввуф гароид. Абулҳасани Шолизӣ хонақоҳнишин набудааст ва одобу тариқати хосе ҳам бунёд накардааст, вале муридонаш минбаъд аз рӯи асарҳои ӯ тариқати хосеро ба роҳ монда, онро ба Абулҳасани Шолизӣ нисбат додаанд. Абулҳасани Шолизӣ асарҳои бисёр дорад, ки муҳимтаринашон «Ҳизб-ул-фатҳ», «Ҳизб-ун-наср», «Ҳизб-ул-кабир» ва «Китоб-ул-ахавот» мебошанд. Асоси таълимоташ суханони баланди орифона ва мақсади ороаш вусул ба мақоми фано буд. Ба муридонаш одоби тариқатро омӯхта, ба назди шайхони дигар рафтанашонро ҷоиз медонист. Тариқаташ дар садаи XIX аз нав ривоҷ ёфт ва ҳоло пайравонаш дар Истамбул фаъолият доранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Бадеъуззамони Натанзӣ** (форсӣ: بدیع الزمان نطنزی‎; ? – 1103) — адиб ва луғатнависи форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳаш Натанз буд, вале зиндагӣ ва эҷодиёташ дар Исфаҳон ҷараён ёфтааст. Пас аз хатми мадраса ва омӯхтани улуми мутадовили замон мударрис шуд ва то охири умр ба ҳамин касб шуғл меварзид. Бадеъуззамони Натанзӣ забони арабиро хуб медонист ва осорашро ба забони форсию арабӣ менигошт. Аз ин сабаб бо лақабҳои Зуллисонайн ва Зулбаёнайн шуҳрат ёфта буд. Ба қалами Бадеъуззамони Натанзӣ ду фарҳанги арабӣ ба форсӣ – «Дастуру-л-луғат» ва «Китобу-л-мирқот» тааллуқ доранд. Вай инчунин шеър месурудааст. Дар боби илми бадеъ асаре бо номи «Китобу-л-халосӣ» доштааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* سعید نفیسی ، تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی، تهران، ۱۳۴۴ هـ. ش
**«Showtime»** — як канали телевизиони кабелии ИМА мебошад, ки ба ViacomCBS Domestic Media Networks тааллуқ дорад ва амволи барҷастаи фаръии волидайн дар доираи воҳиди Premium Content Group, Showtime Networks мебошад. Барномасозии Showtime асосан кинофилмҳои театрӣ ва силсилафилмҳои аслии телевизиониро дар бар мегирад, ки дар якҷоягӣ бокс ва бозиҳои ҳунарҳои омехта, махсуси комедияи баъзан мавқеи стенд ва филмҳои сохташуда барои телевизион мебошанд.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Саҳифаи расмии Showtime

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Фейсбук
* Инстаграм
* Myspace

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)

 |
«**Бадеъу-н-низом ал-ҷомеъ байна китобай ал-баздавӣ ва-л-аҳком**» (ар. بدیع النظام الجامع بین کتابی البزدوی و الاحکام‎) — рисолаи фиқҳии Музаффаруддин Аҳмад ибни Алӣ, маъруф ба Ибни Соотии Бағдодӣ ба забони арабӣ.

Муаллиф рисоларо ҳамчун хулосаи китоби «Усул»-и Алӣ ибни Муҳаммади Баздавӣ (вафот 1089) ва китоби «Аҳком»-и Сайфуддини Омидӣ (вафот 1233), ки аввалӣ ба мазҳаби ҳанафӣ ва дувумӣ ба шофеӣ мутааллиқанд, таълиф намудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* حاجی خلیفة. کشف الظنون عن اسامی الکتب و الفنون. ج.۱. بیروت، ۲۰۰۷

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Бадеҳасозӣ**, **импровизатсия** (фр. improvisation, итол. *improvvisazione*, аз лот. improvisus — ғайричашмдошт, ногаҳон) — бадоҳатан эҷод намудани ягон шакли асари бадеӣ. Импровизатсия бештар ба санъати шеъргӯӣ, мусиқӣ, рақс ва театр мансуб аст. Импровизатсия маҳсули истеъдод ва маҳорати шахс буда, ҳамчун шакли тафаккури бадеӣ дар ҷараёни кори эҷодӣ тавлид мегардад.

Пайдоиш
-------

Пайдоиши импровизатсия дар санъати касбӣ аз эҷодиёти шифоҳии мардум маншаъ мегирад. Аз қадим дар байни тамоми халқҳои ҷаҳон бадеҳагуён машҳур буданд (аэдҳои Юнони Қадим, шпилманҳои Аврупои Ғарбӣ, ровиёни рус, кабзарҳои украин, оқинҳои қазоқу манассароёни қирғиз ва гӯрғулисароёну аксиягӯйҳо, шуъбадабозону лӯхтакбозони тоҷик).

Бадеҳасозӣ дар мусиқӣ ва шеър
-----------------------------

Дар санъати касбӣ импровизатсия асосан дар мусиқӣ ва шеър ба назар мерасад. Қариб ҳамаи шоирони машҳури олам бадоҳатан шеър гуфтаанд. Импровизатсияи мусиқии касбӣ бо таъсири импровизатсияи мардумӣ ташаккул ёфта, хусусияти онро дар худ таҷассум сохтааст. Шаклҳои импровизатсия дар Аврупо нахуст бо мусиқии динӣ алоқаманд буд. Импровизатсия дар асрҳои 16–18 дар песаҳои созӣ ва овозӣ (опера) роҳ ёфт, аммо тадриҷан асарҳои мусиқӣ мураккаб гардида, шаклу тарзҳои иҷрои онҳо низ мушкил шуданд. Ин ҳолат сабаби сабти дақиқи нотавии асарҳои мусиқӣ гардид, ки ин тағйирот доираи бадоҳатан эҷоду иҷро намуданро танг намуд. Бо вуҷуди ин, импровизатсия дар эҷодиёти оҳангсозону мутрибони маъруф: Л. Бетховен, И. Паганини, Ф. Лист, Ф. Шопен ва дигарон ҷой дошт ва дар ин давра ҳатто як силсила жанрҳои мусиқӣ, ки бо импровизатсия алоқамандӣ доштанд, номи импровизатсияро гирифтанд: «Экспромт», «Фантазия», «Прелюдия» ва ғайра. Импровизатсия дар кишварҳои Шарқ ба рақсҳои касбӣ низ ворид шудааст. Дар санъати театрӣ импровизатсия хосси ҳунарпешаҳои соҳибистеъдодест, ки ҳангоми намоиш бе тайёрии пешакӣ мувофиқи мазмуни сенария, аз рӯи тақозои ҳолати воқеа моҳирона эҷод менамоянд. Импровизатсия дар мусиқии тоҷик чун қисми таркибии мусиқии шифоҳӣ (эпоси қаҳрамонии «Гӯрғӯлӣ», сурудҳои мавсимию маросимӣ, ҷашнӣ ва ғайра) маъмул аст. Импровизатсия бештар дар суруду рақсҳои ошиқона, ҷашнӣ ва маросимӣ зоҳир мегардад.

Нигаред низ
-----------

* Бадеҳа

Адабиёт
-------

* Музыкальная энциклопедия. Т. 2. М. 1974;
* Мальцев С. М. О психологии музыкальной импровизации. М. 1991.
* *McGee T.J.* Improvisation in the arts of the Middle Ages and Renaissance. Kalamazoo, Mich.: Medieval Institute Publications, Western Michigan University, 2003.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Итальянская
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Музыкальный Римана
* Музыкальный Римана
* Treccani
* Современной Украины

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 14497299d
* GND: 4127993-1
* J9U: 987007534987805171
* LCCN: sh97005561
* SUDOC: 07708862X

 |
«**Бадахшóн**» — нашрияи мақомоти ҳокимияти давлатии ВМКБ. Аз 2 сентябри 1931 нашр мешавад. То соли 1955 «Бадахшони сурх», солҳои 1955—1990 «Бадахшони Советӣ» ном дошт ва ҳафтае се маротиба ба забонҳои тоҷикию русӣ ба табъ мерасид. Аз соли 1991 «Бадахшон» ном гирифт ва ҳафтае як маротиба ба забони тоҷикӣ (баъзе матолиб ба забони русӣ) чоп мешавад. Аз ҳаёти сиёсӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва адабии ВМКБ хабар, очерку мақола, лавҳа нашр менамояд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Елазиғ** (тур. Elâzığ) — шаҳр ва ноҳия дар шарқи Туркия дар Анатолии Шарқӣ, маркази маъмури вилояти **Елазиғ**.

Этимология
----------

Шаҳр дар ҷойи ҳозираи хеш соли 1834 бо номи Маъмурат-ул-Азиз (тур. Mamuretü'l-Aziz), ки ба туфайли талаффузи мураккаб аз ҷониби мардум ҳамчун Ал-Азиз (тур. El Aziz) ва дар асри XX номи муосирашро соҳиб шудааст. Шаҳр дар идомаи ҳамворӣ мебошад, ки шаҳри бостонии Ҳарпут (тур. Harput Харпут, курд. Xarpêt, заз. Xarpêt) воқеъ буд.

Шаҳри қадимро арманиҳо таъсис додаанд ва таърихан номҳои гуногуне доштааст. Муаллифони Арманистон ва Византия: Харберд, Карберд (арманӣ. *Քարբերդ* , арманӣ. *Կարբերդ*), Карпут (арманӣ. *Քարփութ*), Карпоте, ки номи шаҳр аз забони арманӣ "қалъаи сангин" омадааст. Арабӣ: Ҳусн-Зиёд (қалъаи Зиёд), турк — Ҳарпут (тур. Harput). Дар Ҳарпут ҳоло ҳам қисман сокинон зиндагӣ мекунанд, дар он якчанд ҳазор нафар мондаанд, аммо аз сабаби ҷойгир будани маҳал ва мушкилот бо об аксарияти онҳо ба Елазиғ кӯчиданд. Дар охири садаи XIX, аксарияти сокинони шаҳр арманиҳо буданд, аммо дар солҳои 1895-1896 дар ин ҷо кушта рӯй дод, ки дар давоми он якчанд ҳазор арманиҳо кушта шуданд ва тақрибан 1 ҳазор нафар маҷбур дини исломро қабул карданд. Бо вуҷуди ин, дар оғози Ҷанги Якуми Ҷаҳон, ҳанӯз ҳам шумораи аҳолии армани дар Ҳарпут мавҷуд буд (тақрибан 6,000 аз 15,000 ё 40% аҳолӣ), ки дар соли 1915 зиёда аз 4,000 кушта шуда буданд, 1000 нафар ба дини мубини ислом қабул шуда, тақрибан 1000 нафар бо роҳи гурез наҷот ёфтанд, дар наздикии Байрут, ки аз онҷо баъдтар ба Ғарб муҳоҷират карданд.

Аҳолӣ
-----

Аҳолӣ — 421,726 нафар (2018)

Таърих
------

Адабиёт
-------

* Элязиг // Элоквенция — Яя. — М. : Советская энциклопедия, 1957. — С. 11. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 49).

Эзоҳ
----

**Lua error in Модул:External\_links at line 153: attempt to call field 'getWikidataRefHtml' (a nil value).**

| ⚙️ Шаҳрҳои Туркия |
| --- |
| Пойтахт | Анкара |  |
| Шаҳрҳо | Ағри  • Адана  • Адапазари  • Алошаҳр  • Амосия  • Анкара  • Антакия  • Анталиё  • Ардаҳон  • Афюнқараҳисор  • Байбурт  • Боликесир  • Бартин  • Ботмон  • Бергама  • Билеҷик  • Бингёл   • Битлис  • Бодрум  • Болу  • Бурдур  • Бурса  • Ван  • Гелиболу  • Гиресун  • Гумушхона  • Ғазиантеп  • Денизли  • Диёрбакр  • Дузҷе  • Ерзинҷан  • Ерзурум  • Елазиғ  • Ёлуво  • Зонгулдак  • Измир  • Измит  • Изник  • Иғдир  • Искандарун  • Истанбул  • Йозгат  • Кайсари  • Қарабуйук  • Қаромон  • Қарс  • Кастамону  • Қаҳрамонмаръаш  • Кемар  • Килис  • Қуния  • Кушодосӣ  • Қирқларэлӣ  • Қиршаҳр  • Қириққалъа  • Кутоҳиё  • Испарта  • Истанбул  • Малатиё  • Манавгат  • Манисо  • Мардин  • Мармарис  • Махмутлар  • Мерсин  • Мугла  • Муш (шаҳр)  • Навшаҳр  • Ниғде  • Одиёмон  • Ойдин  • Оқсарой  • Олониё  • Ортвин  • Орду  • Риза  • Самсун  • Сивас  • Сиде  • Сиирт  • Синоп  • Тарсус  • Текирдоғ  • Тукот  • Трабзон  • Тунҷели  • Усмония  • Ушок  • Фатҳия  • Ҳаккори  • Чаноққалъа  • Чонқири  • Чорум  • Ҷайҳон  • Шанлиурфа  • Ширнак  • Эдирна  • Эскишаҳр |
**Бадеҳа** (ар. بدیهه‎ — сухани закитабъона) — сухан ё шеъри закитабъонаи шавқангез, ки бадоҳатан гуфта мешавад.

Фолклор
-------

Дар фолклор яке аз навъҳои сурудҳои халқӣ мебошад, ки аз тарафи ду нафар дар ҳузури тамошобинон иҷро карда мешавад. Иҷрокунандагон бояд зану мард бошанд, ки бо хондани суруди шӯх рақскунон лавҳае аз зиндагиро тасвир намуда, камбудҳои ҷомеаро бо ҳазлу танз интиқод мекунанд. Бадеҳа асари бадеии шавқангез, диққатҷалбкунанда ва қадимтарини халқи тоҷик буда, ба мисли анвои диг. фолклор воситаи муҳимми ифодакунандаи рӯҳ ва ҳиссиёти баланди инсонист. Бадеҳахонӣ шарту хусусиятҳои худро дорад, риояи онҳо дар саҳна боиси пуробуранг ва барҷаста ифода шудани нақш мебошад. Яке аз вижагиҳои асосии бадеҳагӯӣ дар он аст, ки матн бояд дар ягон мавзӯи мушаххас гуфта шуда, шахси дуюм бо гуфтору рафтор фикри шахси якумро тасдиқ ва ё рад менамояд. Инчунин, иҷрокунандагон вобаста ба мазмуни ҳар як бадеҳа сару либос мепӯшанд. Гӯяндаи бадеҳа бо ишораи даст, чашму абрӯ, сар, қадамгузорӣ ва ғ. мазмуни бадеҳаро бояд ифода карда тавонад. Агар ин шартҳо иҷро карда нашаванд, бадеҳа таровату назокати худро гум мекунад, ба тамошобин завқи бадеӣ бахшидан наметавонад. Ба воситаи бадеҳаҳо, аз як тараф, одобу ахлоқи ҳамида таблиғ гардад, аз тарафи диг. нуқсонҳои ашхоси алоҳидаву камбудҳои иҷтимоӣ ҳаҷв карда мешаванд.

Бадеҳаҳо дар вазнҳои ҳиҷоӣ ва арӯз гуфта шуда, аз 16 то 40 мисраъро дар бар мегиранд. Бадеҳа фарогири мавзӯъҳои иҷтимоӣ, маишӣ, ишқӣ-лирикӣ ва ҳаҷвӣ мебошад.

Бадеҳагӯӣ
---------

*Мақолаи асосӣ*: *Бадеҳагӯӣ*
Дар бадеҳа муколамаи байни иҷрокунандагон унсури муҳимми иҷро ҳисоб меёбад:

*Зан: Куҷо будӣ, секинак?*
*Мард: Бозор будам, ширинҷон!*
*Зан: Чиҳо-чиҳо овардӣ?*
*Мард: Рӯймоли нав овардам!*
Мавзӯи қисми зиёди бадеҳаҳо изҳори ишқи поку самимии дилбохтагон, рози дилҳои пуртуғён, тасвири нозу ишваи мафтункунандаи маъшуқа, ҳазлу шӯхиҳои ширину намакин, васфи вафодорию покдоманӣ аст. Аз ҷумла, бадеҳаҳои «Секинак», «Гулпарӣ», «Бозубанд», «Дилкоко», «Дари дарвоза», «Шоҳдухтар» ва чанде дигар намунаҳои маъмулу машҳури навъи бадеҳа ба шумор мераванд. Бадеҳагӯйӣ ва бадеҳахонӣ дар байни халқҳои ҳамсоя бо номҳои гуногун вуҷуд дорад. Он дар Афғонистон бо номи «Дугона», дар Ӯзбекистон бо номи «Лапар» маъмулу машҳур аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Асрорӣ В. Амонов Р. Эҷодиёти даҳанакии халқии тоҷик. Д. 1968;
* Бадеҳаҳои халқӣ. Мураттиб Ф. Муродов. Д. 1969;
* Нурджанов Н. Таджикский народный театр. М. 1966.

Сарчашма
--------

* Бадеҳа // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Бадгумонӣ** — мафҳуми равоншиносӣ, ки шахс ба одамон бовар намекунад, дар амалҳои шарикон мавҷуд будани фиребу найрангро гумон мебарад.

Одамони бадгумон аз тарафи ҷамъият мазаммат карда мешаванд, чунки бо шубҳаҳои худ шарикони ростқавлу дурусткорашонро меранҷонанд. Дар натиҷа шахси бадгумон ба диг. бовар накарда, ба фиребу найранг майл доштанашро ба онҳо интиқол медиҳад. Б.-и бемаъно ва қатъӣ, хусусан, Б.-и бо рашку таъқиб алоқаманд девонаавзоӣ (параноя) ном дошта, ҳамчун бемории рӯҳӣ баҳо дода мешавад, яъне шахс ҳамаи ҳақиқатҳои ба васвос мухолифро рад карда, ҳар касеро, ки ақидаҳои ӯро тарафдорӣ намекунад, душман мешуморад. Баръакс, зудбоварии аз ҳад зиёд низ хислати манфӣ маҳсуб мешавад. Б. дар Авесто, осори пандуандарзӣ ва эҷодиёти шоирони форс-тоҷик ҳамчун хислати бади инсонӣ мазаммат шудааст:

Бадгумон бошад ҳамеша зишткор,
Номаи худ хонад андар ҳаққи ёр. (Ҷалолуддини Балхӣ)
Кайи номвар сар сӯи осмон
Бароварду бад хост бар бадгумон. (Фирдавсӣ)

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Шелдон Лӣ Глэшоу** (англ. Sheldon Lee Glashow; зод. 5 декабри 1932, Ню-Йорк) — физикдони амрикоӣ, узви АИ миллии Амрико (1977).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи донишгоҳҳои Корнелл (1954) ва Ҳарвард (1955). Солҳои 1958—1960 дар Институти физикаи назариявии Копенгаген, 1960-61 дар Институти технологии Калифорния, 1961—1962 дар Донишгоҳи Стенфорд, 1962—1966 дар Донишгоҳи Калифорния дар Беркли кор кардааст. Аз соли 1966 профессори Донишгоҳи Ҳарвард. Дар соҳаи назарияи зарраҳои бунёдӣ таҳқиқот анҷом додааст. Шелдон Лӣ Глэшоу гурӯҳи симметрияи SU (2) x U (1)-ро дарёфта (1960), ҳамроҳи Ҷ. Бёркен фарзияро дар бораи мавҷудияти адади нави квантӣ — Ғ (малоҳат) пешниҳод кардааст. Ҳамроҳи Ҷ. Илиопулос ва Л. Майани кваркҳои малеҳро барои муоина ворид намуда, назарияи таъсири мутақобилаи заиф ва электромагнитии Вайнберг — Саламро тағйир додааст ва тарҳи тасвирҳои оилаҳои адронҳоро дар супермултиплетҳо таҳия кардааст (1970). Новобаста аз дигарон мавҷудияти лептони барқанок ва ғайрифаъол (нейтрали)-и вазнинро пешгӯӣ (1972) ва ҳамроҳии С. Ҷорчи тамсилаи таъсири мутақобилаи электрии заифро, ки дар он ҷараёнҳои нейтралӣ вуҷуд надоранд, пешниҳод намудааст. Шелдон Лӣ Глэшоу новобаста ба дигарон тамсилаи зарраҳои малеҳро сохта, дар он мавҷудияти D — ва F-мезонҳои малеҳро пешгӯӣ кардааст.

Ҷоизаҳо
-------

Барои таҳияи назарияи муттаҳид сохтани таъсири мутақобилаи заиф ва электромагнитӣ ҳамроҳи Абдуссалом ва С. Вайнберг сазовори ҷоизаи Нобел (1979) гаштааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Encyclopædia Britannica (ингл.)
2. ↑  Internet Speculative Fiction Database (ингл.) — 1995.
3. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. ↑  Notable Names Database (ингл.) — 2002.
5. 1 2 3
6. ↑  Notable Names Database (ингл.) — 2002.

Сарчашма
--------

* Глэшоу Шелдон Лим // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Mathematics Genealogy Project
* Nobel Laureate API
* ORCID iD
* zbMATH Open
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Internet Speculative Fiction Database

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Кругосвет
* Britannica (онлайн)
* Britannica (онлайн)
* Notable Names Database
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 90209257
* BNC: a10926665
* BNE: XX949512
* BNF: 122776415
* CiNii: DA02055852
* GND: 172099064
* ISNI: 0000 0001 1036 1342
* J9U: 987007278486705171
* LCCN: n80134348
* NDL: 00441029
* NKC: ntk20211108873
* NTA: 074677861
* NUKAT: n2009095846
* LIBRIS: rp3558j94txf0cj
* SUDOC: 031591531
* VIAF: 4991648
* WorldCat VIAF: 4991648

 |

 |
**Продюсери филм** – шахси воқеӣ ё ҳуқуқие, ки истеҳсол ва паҳнкунии филмро ташкил ё (ва) маблағгузорӣ мекунад.
Ӯ ҳамчунин дар интихоби ҳунарпешаҳо ва коргарони техникӣ барои филмҳо саҳмгузор шуда метавонад. Вазифаи кинопродюсерро коргардонони филм, сенариянависон ва ҳунарпешаҳо иҷрокарда метавонанд.

Таърих
------

Касби кинопродюсер - продюсери филм дар солҳои 1910-ум дар Ҳолливуди амрико ба вуҷуд омадааст. Ҳоло дар Академияи синамои Амрико ҷоизаи нахустин кинопродюсери классикӣ — Ирвинг Талберг ҷорӣ шудааст, ки ба беҳтарин продюсерони филм супорида мешавад.

Адабиёт
-------

* Ю. А. Кравцов, Основы киноэстетики. Теория и история кино. Учебное пособие. СПб, 2006 г.
* А. Роднянский, Выходит продюсер. М. «Манн, Иванов и Фербер», 2013

Нигаред низ
-----------

* Филм
* Кино

Эзоҳ
----

1. ↑  Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи кино. Моддаи 1. Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 2004, №12, қ-1, мод. 694; соли 2007, №5, мод. 372. 28 Декабри 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 6 марти 2016.
Театри давлатии драмаи русии ба номи А.С. Пушкини ш. Чкалов
-----------------------------------------------------------

Театри давлатии драмаи русии ба номи А.С. Пушкини ш. Чкалов – яке аз муассисаҳои театрии тобеи Вазорати фарҳанги Тоҷикистон мебошад. Театр дар ш. Чкалов ҷойгир аст.

Таърих
------

Соли таъсисёбии театр – соли 1949

Ҳунарпешагон
------------

Асарҳои таҳияшуда
-----------------

Солҳои 2009- 2010:

«Хона фурўхта мешавад»-и С. Ҷўрабоев,

«Буқа»-и М. Супонин,

«Заргўши доно ва гурги коно»-и Ш. Қиём,

«Афсонаи солинавӣ».

Манобеъ
-------

Роҳнамо (маълумотнома). Маълумотномаи омории Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон. – Душанбе, 2010


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Абулҳавл** (ар. أبو الهول‎), **Сфинкс** (юн.-қад. Σφίγξ, Σφιγγός) — ҳайкали бузурги махлуқи хаёлӣ (рӯҳи муҳофиз, таҷассумкунандаи ҳокимияти шоҳӣ), ки танааш ба шер ва сараш ба сари одам ё ҳайвони муқаддас монанд тасвир ёфтааст. Яке аз бузургтарин Абулҳавлҳо дар Ҷиза наздикии аҳроми Хефрен (асри 28 то м.) воқеъ аст, ки бараш 17 м ва баландиаш 38 м мебошад;

Абулҳавл дар асотири Юнони Қадим
--------------------------------

Дар асотири Юнони Қадим ҳайкали зани хаёлӣ, ки ҷисмаш шермонанду болдор аст. Абулҳавл гӯё дар даромадгоҳи Фива ҷойгузин шуда, роҳгузаронеро, ки ба чистони ӯ ҷавоб гуфта наметавонистанд, қатл мекардааст (чистон ин зайл буд: «Он чист, ки субҳ чорпоя роҳ меравад, рӯзона бо ду по ва бегоҳӣ бо се пой»). Танҳо Эдип, ки аз он ҷо мегузашт, ҷавоби чистонро дарёфт. Зан худро мағлуб дониста, аз қулла ба зер афканд ва аз тарафи Эдип ба қатл расонида шуд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Таҷовуз** (аз лот. aggressio — *ҳамла* ) - мафҳуми ҳуқуқи муосири байналмилалӣ, ки ҳама гуна амали ғайриқонуниро аз нуқтаи назари Оинномаи СММ, истифодаи зӯр аз ҷониби як давлат бар зидди тамомияти арзӣ ё истиқлолияти сиёсии давлати дигар дар бар мегирад.

Тибқи таърифи Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид, таҷовуз наметавонад бо ҳама гуна мулоҳизаҳо, хоҳ сиёсӣ, иқтисодӣ, ҳарбӣ ва ё дигар, асоснок карда шавад ва ҷиноят алайҳи сулҳи байналмилалӣ мебошад . Мафҳуми таҷовуз ҳамчун аломати ҳатмии бартарӣ ё ташаббус (аввалин истифода шудани қувваи мусаллаҳ аз ҷониби ягон давлат) дар бар мегирад.

Таҷовуз дар сиёсат
------------------

**Ҳуҷуми мусаллаҳонаи** як давлат ба давлати дигар чинояти байналхалкии зидди сулху амнияти инсоният дониста мешавад. *Мафхуми тачовуз* аломати ташаббусро дар бар мегирад, ки маънои аввалин ба кор бурдани кувваи хар як давлатро дорад. Амалиёти давлати хучумкардаро, ки ба максади мудофиа, хатто бо истифода аз кувваи мусаллах ба амал бароварда мешавад, амалиёти тачовузкорона хисоб кардан мумкин нест, чунон ки амалиёти коллективии давлатхо, ки мувофики Устави Ташкилоти Давлатхои Муттахида барои нигох доштан ё баркарор намудани сулху амнияти байналхалкй андешида мешаванд. Объекти таҷовуз одатан давлат аст.

Таҷовуз дар қатъномаи 3314 Ассамблеяи Генералии СММ аз 14 декабри соли 1974 муайян карда шудааст. Амалҳои зӯроварӣ одатан ба мустақим ва ғайримустақим тақсим мешаванд:

Таҷовузи мустақим
Ҳамла ё ҳамлаи қувваҳои мусаллаҳи як давлат ба қаламрави давлати дигар; ҳама гуна ишғоли ҳарбӣ, ҳатто муваққатӣ, ки дар натиҷаи чунин ҳамла ё ҳамла ба вуҷуд омадааст; хама гуна хамрох шудани (мачбуран хамрох шудани) территорияи давлати дигар. Тачовузи бевосита ба мукобили давлати хоричй бомбаборон кардан ё истифода бурдани ярокро дарбар мегирад; аз тарафи куввахои мусаллахи давлати дигар мухосираи бандархо ё сохилхои давлат; ҳамлаи қувваҳои мусаллаҳи давлат ба қувваҳои хушкӣ, баҳрӣ ё ҳавоии (флотҳои) давлати дигар; вайрон кардани шартхои мавчудияти харбй дар территорияи давлати дигар, ки дар шартномаи байналхалкй мукаррар шудааст.
таҷовуз бавосита
Аз ҷониби давлат фиристодани дастаҳо ва гурӯҳҳои мусаллаҳ, қувваҳои ғайриқонунӣ ё зархаридон, ки ба муқобили давлати дигар амалҳои истифодаи қувваи мусаллаҳро анҷом медиҳанд, ки дорои хусусияти ҷиддие мебошанд, ки ба амалиёти таҷовузи мустақим ё иштироки назаррас дар чунин амалҳо баробар аст. .
Амали *шарикӣ дар таҷовуз* амали давлате ҳисобида мешавад, ки имкон медиҳад қаламрави худ, ки ба ихтиёри давлати дигар гузоштааст, аз ҷониби охирин барои содир кардани амали таҷовузи зидди давлати сеюм истифода шавад.

Ҳуқуқи байналмилалӣ
-------------------

Инчунин нигаред
---------------

* дахолат
* Дахолати башардӯстона
* Ҳамла

Эзоҳ
----

1. ↑  Определение агрессии, утверждённое резолюцией 3314 (XXIX) Генеральной Ассамблеи ООН от 14 декабря 1974 года

Пайвандҳо
---------

* Долник В. Homo militarisБойгонӣ шудааст 2 январи 2007  сол.
* Долник В. Экскурсияҳои этологӣ ба боғҳои мамнӯъи илмҳои гуманитарӣБойгонӣ шудааст 27 сентябри 2007  сол.
**Абумансур Азҳарӣ Муҳаммад** ибни Нӯҳи Ҳиравӣ (895, Ҳирот – 980) — адиб ва забоншиноси эронинажоди арабзабон. Ба забони арабӣ эҷод кардааст. Аввал дар зодгоҳаш, сипас дар Бағдод таҳсил кардааст. Мувофиқи маълумоти Ёқути Ҳамавӣ («Мӯъҷам-ул-удабо») Азҳарӣ соҳиби 70 асари илмию адабӣ, аз қабили «ал-Адавот» («Асбобу олот»), «ат-Таҳзиб фи-л-луға» («Грамматика»), «Маони шавоҳиди ғариб-ал-ҳадиси» («Маъниҳои калимаҳои номаълум дар ҳадис»), «Тафсир ислоҳ-ал-мантиқ» («Тафсири мантиқ»), «Тафсир шеър Абитаммом» («Шарҳи девони Абутаммом») ва ғайра будааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абулқосими Бармакӣ** (форсӣ: ابو القاسم برمکی‎), **Аббос ибни Муҳаммад** (? — 998/999) — вазири дарбори Оли Сомон дар аҳди амир Абулҳорис Мансур ибни Нӯҳ (ҳукмр. с-ҳои 997—999).

Зиндагинома
-----------

Дар бораи вазирии Абулқосими Бармакӣ иттилооти кофӣ дар даст нест. Аз нисбааш маълум аст, ки насаб аз хонаводаи маъруфи Бармакиён дорад. Ҳангоме ки амир Мансури Сомонӣ ба хотири вазир Барғашӣ бо Фоиқ дуруштӣ намуд, бузургони Бухоро барои ислоҳи равобити Мансур ва Фоиқ, вазир Барғаширо бо маслиҳат ба Ҷузҷон фиристоданд ва вазоратро ба Абулқосими Бармакӣ доданд. Абулқосими Бармакӣ саъй карда то аз таназзули давлати Сомониён ҷилавгирӣ намояд, вале муваффақ нашудааст. Ӯро муаррихон ба унвони марди фозил ва аммо бахил тавсиф кардаанд. Чунончи, гуфта шудааст, ки вай дар пардохти атоё ва мавоҷиби дарбориён сахтгириҳои аз ҳад зиёд менамуд ва бад-ин иллат ғуломони турк ӯро ба қатл расондаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* فرای ر. ن. سامانیان. // تاریخ ایران از ظهور اسلام تا امدن دولت سلجوقیان. از فروپاشئ دولت ساسانیان تا امدن سلجوقیان/ مترجم حسن انوشه. انتشارات امیر کبیر. تهران، ۱۳۸۰؛
* ناجی محمد رضا. فرهنگ و تمدن اسلامی در قلمروی سامانیان. انتشارات امیر کبیر. تهران، ۱۳۸۶ هـ.

Сарчашма
--------

* Бармакӣ Абулқосим / Л. Бойматов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.