recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Фалакхонӣ** — яке аз шаклҳои ҳунарии иҷрокунандагии мардуми кӯҳистони тоҷик (Кӯлобу Бадахшон), ки бо жанри Фалак иҷро мегардад. Фалакхонӣ бисёрқисма, аз бахшҳои созию овозӣ иборат аст. Фалакхонӣ дар мактаби устод-шогирд асос мегирад.

Сози асосии фалак думбра буда, созҳои бисёри дигаре дар фалакхонӣ маъмуланд мисли (рубоби бадахшонӣ, сетор, ғижжак, тутик, даф, таблак ва ғ.
Бо заҳмату кӯшишҳои як идда донандагону иҷрокунандагони санъати фалаксароӣ, аз ҷумла, Бобохалили Одина, Раҷабмади Валӣ, Мадалии Барот, Карими Шиш, Акашариф Ҷӯраев, Ҳошими Қосим, Одина Ҳошим, Гулчеҳра Содиқова, Абдулло Назрӣ, Иброҳим Кобулиев, Мусаввар Минаков, Мамадато Таваллоев, Наврӯзшоҳ Қурбонҳусейнов, Моҷон Назардодова, Нусайрӣ Одинаев, Ҳаким Маҳмудов, Файзалӣ Ҳасанов, Давлатманди Хол, Сафармуҳаммад Муродов, Дона Баҳромов, Аслия Искандарова, Панҷшанбе Ҷорӯбов ва дигарон дар асри сипаригашта ва замони мо мусиқии «Фалак» ривоҷу равнақ ёфт ва машҳури олам гардид. 20 июли соли 1989 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди театри мусиқӣ-драмавии шаҳри Кӯлоб, таҳти
сарварии ҳунарманди варзида Давлатманди Хол ансамбли «Фалак» таъсис дода шуд, ки дар рушду нумуи ин мусиқии нодири мардуми тоҷик аҳмияти хело муҳим дошт ва нақши бориз гузошт.
Дар замони мо низ Ҳукумати Ҷумҳурӣ ва бахусус Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти кишвар, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба рушду нумӯи жанри мусиқии «Фалак» ғамхории зиёд зоҳир менамояд. Бо ташаббуси ӯ 16 ноябри соли 2001 ба ансамбли «Фалак» мақоми давлатӣ дода шуд. ансамбли давлатии «Фалак»-и Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар рушди фалакхонӣ ниқши бориз дорад. Инчунин бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 августи соли 2007, ҳар сол 10-уми октябр ҳамчун «Рӯзи Фалак» ҷашн гирифта мешавад ва ин чорабинии фарҳангӣ бо тантана ва
шукӯҳу шаҳомати ба худ хос таҷлил мегардад.

Нигаред низ
-----------

* Фалак

Эзоҳ
----

1. ↑  Мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар Тоҷикистон / Мураттиб: Д. Раҳимов; муҳаррир Ш.Комилзода. — Душанбе: Эр-Граф, 2017. — С. 72-73. — 280 с.
**Боғи устод Айнӣ** — боғи фарҳангию фароғатӣ, ки соли 1960 дар қисмати шимолии шаҳри Душанбе бунёд шудааст. Масоҳаташ 12 гектар.

Лоиҳа
-----

Лоиҳаи Боғи фароғат ва истироҳат ба номи С. Айнӣ аз ҷониби ГПИ «Таджикгипрострой» соли 1958 таҳия шудааст. Муаллифи лоиҳа — архитектор Ю. Г. Снеговский аст.

Тавсифот
--------

Кӯчабоғи асосии боғ аз даромадгоҳи дуюм ба самти шимол тӯл кашида, ба ду гулгашт тақсим мешавад. Дар ин гулгаштҳо роҳравҳо барои сайру гашт, гӯшаҳои осоишу тафреҳ бо атраксионҳои мухталиф, аз ҷумла 7 чархофалак, арғунчакҳо ҷойгиранд. Аз самти ғарбии боғ наҳре ҷорист, ки ба кӯли шабакаи оби ошомидании шаҳр мерезад. Боғ аз тарафи хиёбони Рӯдакӣ бо панҷараи филиззии хушнақшунигор ва сутунҳои мудаввар иҳота шудааст. Дар ҳудуди боғ бо обурангу назокати хос 15 намуд дарахтони сояафкану мевадор (2150 бех), аз ҷумла ақоқиё, булут, маҷнунбед, сада, лоладарахт, сафедор, чинор, гулбуттаҳои гуногун шинонда шудаанд, ҳамчунин зиёда аз 10 намуд гулҳои мавсимӣ парвариш меёбанд. Дар боғ барои тафреҳу истироҳати мардум суфачаҳо, шипангчаҳо мавҷуданд, чойхонаю ошхона ва дуконҳои нӯшобафурӯшӣ дар хидмати мардум қарор доранд. Дар маркази боғ мавзее барои баргузории суҳбату вохӯриҳо ва чорабиниҳои фарҳангию ҳунарӣ дар рӯзҳои иду ҷашнвораҳо ҷойгир аст.

Дар самти шимолии Боғ, рӯ ба рӯи даромадгоҳи асосӣ то ноябри соли 2017 оромгоҳи якчанд аз чеҳраҳои шинохтаи илму фарҳанг ва сиёсати кишвар — Садриддин Айнӣ, Бобоҷон Ғафуров, Ҷаббор Расулов, Муҳаммад Осимӣ, Боқи Раҳимзода, Муқаддима Ашрафӣ, Камол Айнӣ бо ҳамсараш дафн карда шуда буданд, ки қабрҳои онҳоро (ба ғайр аз С. Айнӣ) ба Боғи Лучоб кӯчониданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Боғи устод Айнӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


| ⚙️ Flag of Tajikistan.svg Боғҳои Душанбе |
| --- |
| Боғҳои фароғатӣ | Боғи кӯдакон • Боғи Парчами Миллӣ • Боғи Пойтахт • Боғи Айнӣ • Боғи Шоҳмансур |  |
| Боғҳои табиӣ ва истироҳатӣ | Боғи Ғалаба • Боғи ботаникӣ • Боғи Рӯдакӣ |
| Гулбоғҳо ва гулгаштҳо | Гулбоғи В. Куйбышев • Гулбоғи «Бӯстон» • Гулбоғи А. Мироненко  • Гулгашти Раҷабовҳо |
| дигарҳо | Боғи «Делфин» • Боғи ҳайвонот • Боғи Лучоб |
**Гулбаҳор Шокирова** (*Шокирова Гулбаҳор Рустамовна*; зод. 12 майи 1984, Ӯротеппа, вилояти Ленинобод) — овозхон ва навозандаи тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2023).

Зиндагинома
-----------

Гулбаҳор Шокирова 12 майи соли 1984 дар шаҳри Ӯротеппа ба дунё омадааст. Соли 2000-ум синфи рубобро дар шуъбаи созҳои халқии мактаби санъати бачагонаи шаҳри Истаравшан ба итмом расонда баъдан, солҳои 2000—2004 дар шуъбаи торию камонӣ — асбоби скрипкаи Омӯзишгоҳи ҳунари Содирхон Ҳофизи шаҳри Хуҷанд таҳсил намуда, онро бо ихтисоси ҳунарпешаи ансамбл, омӯзгори асбоби скрипка ва роҳбари ҳайати худфаъолиятӣ ба итмом расонд. Соли 2007 ба шуъбаи мут­рибони анъанавии Консерваторияи миллии Тоҷикистон аз рӯи ихтисоси дуторнавозӣ дохил шуда соли 2012 онҷоро ҳамчун ҳунарпешаи ансамбл ва омӯзгор хатм кард.

Корнома
-------

Гулбаҳор Шокирова фаъолияташро ба ҳайси овозхон ва думбранавози ансамбли фолклорӣ-этнографии «Фалак»-и вилояти Суғд ва овозхони ансамбли эстрадии «Садои Суғд» идома бахшид. Ӯро соли 2011 ба ансамбли «Дарё» ба кор пазируфтанд. Тӯли 6 сол вай аз устодон Саидқул Билолов, Қурбоналӣ Абдуллоев, Лола Азизова, Муҳаррама Шарифова ва дигарон нозукиҳои сурудҳои халқиро омӯхт ва мустақилона ба эҷоди суруд пардохт.

Гулбаҳор Шокирова аз соли 2017 ҳунарпешаи Ансамбли давлатии «Шашмақом» аст.

Ҷоизаҳо
-------

* 2023 — Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон

Эзоҳ
----

1. 1 2  Аз Абдуғаффору Моҳрухсор то Моҳпайкару Нигина. Киҳо унвони "халқӣ" ва "шоиста" гирифтанд?. *www.asiaplustj.info*.  ASIA-Plus (31 августи 2023). 5 сентябри 2023 санҷида шуд.
2. 1 2  *О. Хоҷаева.* Гулбаҳор Шокирова: «Бе мақом ҳеҷам».  Бонувони Тоҷикистон (2020-05-50).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Фейсбук
* Инстаграм

 |
| Тасвир, видео ва садо | 
* YouTube

 |
**Invalid value for TemplateStyles' `wrapper` attribute.**

 Логотипи Yandex.пул"
**ЮMoney**  (собиқ Яндекс Деньги) — маъмултарин хидмати пардохти электронӣ дар Русия аст, ки тавассути он беш аз нисфи корбарони интернети Русия пардохт кардаанд . YuMoney як қисми экосистемаи Сбер мебошад . Дар YuMoney зиёда аз 60 миллион ҳамён сабт шудааст. Хизматрасонӣ бо истифодаи кортҳои Visa ва Mastercard, зиёда аз 2 миллион кортҳои пластикӣ ва 19 миллион виртуалӣ бароварда шудааст . Ширкат ребрендингро 17 сентябри соли 2020 эълон кард: хадамоти пардохти электронӣ номи худро ба "YuMoney" иваз кард, ҳалли пардохт барои тиҷорат ба "YuKassa" аст. Мувофиқи маълумоти Club Business Club ва Smart Ranking, "YuMoney" бузургтарин ширкати финтех дар Русия аз рӯи даромад дар солҳои 2018-2020  аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  "Яндекс.Деньги" сменила название на ЮMoney(рус.).
2. ↑  Mediascope: Как россияне платят онлайн в 2020 году.
3. ↑  Сервис электронных платежей «ЮMoney».
4. ↑  Сервис электронных платежей ЮMoney. *Банки.ру*. 18 октябри 2021 санҷида шуд.
5. ↑  «Яндекс.Деньги» сменит название после «развода» Сбербанка и «Яндекса»(рус.). *РБК*. 15 Декабри 2020 санҷида шуд.
6. ↑  Кто стал крупнейшей FinTech-компанией России(рус.). *РБК Тренды*. 18 октябри 2021 санҷида шуд.
**Фарҳанги Вахш**, **Маданияти Вахш** — фарҳанги давраҳои охири асри биринҷӣ дар поёноби Вахш ва Қизилсӯи ҷануби Тоҷикистон, ба нимаи дуюми ҳазораи 2 то мелод мансуб аст. 

Экспедицияи археологии ҷануби Тоҷикистон (солҳои 1961—1967) тадқиқ карда аст. Ёдгориҳои асосиаш аз даҳмаҳои Полвоятукай, Вахш, Ойкӯл, Ҷаркӯл ва Макони Мор иборатанд. Бошишгоҳҳои Маданияти Вахш дарёфт нашудаанд. Шояд, чорводорӣ асоси иқтисодии ҷамъиятро ташкил дода бошад. Болои даҳмаҳо бо хоки зард ё шағал пӯшонида шуда, аксар аз поён ё камар, баъзан аз боло ҳам бо сангҳо иҳота шудаанд.

Даромадгоҳи даҳмаҳои Маданияти Вахш аз якдигар фарқ мекунанд. Дахмаҳо ҳар хел мебошанд: мудаввар, секунҷа, Т ва П монанд, камоншакл кофта шуда, роҳравҳояшон болопӯшанд. Дарозии роҳравҳо аз 1 то 7 м, барашон  0,5—2 метр, чуқуриашон 0,5—3 метр. Чанде аз майитҳо (асосан тифлон) дар чуқуриҳои оддӣ мадфунанд. Чанд қабр ёфт шудааст, ки фасадҳо ҷуфтанд (марду зан ва мардҳо ё занҳо). Барои Маданияти Вахш як хел гӯронидани майит хос: бо дасту пои қат ба паҳлӯ. Мардҳо асосан ба паҳлӯи рост, рӯ ба даромадгоҳ вале занҳо ҳар хел гӯронида шудаанд. Ҷасадҳо ҳар хел, вале аксар рӯ ба шимол мехобиданд. Аз қабрҳо зарфҳои сафолӣ, маснуоти фулузӣ (оина, корд, ханҷар), сангӣ (пайкон, сари гурз) ва устухонӣ ёфт шудаанд. Аксари бошандагони Маданияти Вахш оташпараст буданд. Дар Полвонтукай ду даҳма кушода шудааст, ки аз дигар даҳмаҳо фарқ дорад. Дар атрофи яке аз онҳо 20 ва дигаре 41 гулхан афрӯхта будаанд.

Осори қурбонӣ ба шарафи оташ ҳам ба назар мерасад. Эҳтимол дар ин даҳмаҳо доҳиёни қабилаҳои қадимии поёноби Вахш гӯронида шуда бошанд. Аз онҳо ашёҳои биринҷӣ ва чанд зарф ба даст омаданд. Дар яке аз даҳмаҳо зану мард дар як вақт гӯронида шудаанд. Ақида ҳаст, ки Маданияти Вахш дар натиҷаи дар ин ноҳия паҳн шудани қабилаҳои қадимии деҳқонони ҷанубу ғарбии Осиёи Миёна ба вуҷуд омадааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Маданияти Вахш / Л. Т. Пьянкова // Лениннома — Муҳит. — Д. : СИЭСТ, 1983. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 4).

* *Литвинский Б. А.* Археологические работы в Таджикистане в 1962—1970 гг. (Некоторые итоги и проблемы). М. 1973.
* *Пьянкова Л. Т.* Могильник эпохи бронзы Тигровая Балка // Советская археология. 1974. № 3.
* *Джуракулов М. Д. Аванесова Н. А.* Историография эпохи бронзы Средней Азии. Самарканд, 1983.
**Ҳасан ибни Мӯсо** (? — 903) — яке аз бузургтарин мусиқишиносон, донишмандон ва пажӯҳишгарони риштаи мусиқии давраи Сомониён, ки дар ривоҷу равнақи санъати мазкур саҳми арзанда гузоштааст. С.869 аз Бағдод ба Бухоро омада, суруду таронаҳои сокинони Мовароуннаҳру Хуросонро ҷамъоварӣ намудааст ва баъдан оиди санъати мусиқӣ китобу рисолаҳо таълиф намудааст.

«Китобу-л-муғанинин», «Китобут-т-танбурин», «Китобу-л-ағонӣ ва иқоъ»-и Ҳасан ибни Мӯсо асарҳои муҳимтарин доир ба санъати мусиқии мардумони Мовароуннаҳру Хуросон ва қисмати хилофати араб ҳисобида шуда, дар онҳо масъалаҳои назария ва амалияи мусиқӣ таҳқиқ ва баррасӣ гардидаанд. Ҳ оид ба амалия ва назарияи санъати мусиқии мардумони Шарқ дар давраи Сомониён маводи арзишманде овардааст. Дар таълифи осораш ӯ сарчашмаҳои хаттии паҳлавӣ ва санскритиро, ки дар китобхонаи Бухоро маҳфуз буданд, истифода намудааст. Ҳасан ибни Мӯсо дар тӯли фаъолияти илмии худ китобҳои зиёди мусиқидонону донишмандони Юнони бостонро дар риштаҳои фалсафа, ситорашиносӣ, математика (Арасту, Афлотун, Птолемей, Суқрот ва Гиппократ) тарҷума намуда, ба онҳо тафсир навиштааст. Ба ғайр аз ин китобҳо, тарҷумаи қисми мусиқии «Канон» ва «Гармоника»-и Арасту ба Ҳасан ибни Мӯсо тааллуқ дорад. Осори илмии Ҳасан ибни Мӯсо муҳимтарин сарчашма дар омӯзиши таърих ва назарияи мусиқии аҳди Сомониён мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Раджабов А. К истории таджикской музыкальной культуры в IХ-Х вв. // Абу Али ибн Сино и его эпоха. — Д. 1989.
* Ҳасан ибни Мӯсо //Н. Ҳакимов/ Донишномаи Сомониён (Иборат аз 2 ҷилд). — Хуҷанд, 2009. — Ҷ.2. — 528 с. /
**Сотибарзан**, **Сатибарзан** (юн.-қад. Σατιβαρζάνης; асри IV то м. Ҳирот — 330 то м.) — сатрапи ҳахоманишии Ҳирот дар замони Дориюши III ва сипас сатрапи мақдунии Ориё. 

Ӯ марде мутаҳаввир, диловару ҳодисаҷӯ ва аз муттаҳидини Бессус сатрапи Балх буд, ки аз як су панҷа ба хуни Дориюш олуд ва аз сӯи дигар баъд аз тасаллути Искандари Мақдунӣ бар зидди мақдуниён қиём кард ва чанд моҳ дар ҷангу гурез буд то ҷон бар сари ин кор ниҳод.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* 

* Сотибарзан(англ.). — дар Smith's Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Pauly-Wissowa

 |
**Сабзагул Қурбонова**  - [ 
Ҳунарпешаи Халққии Тоҷикистон, Зани Меҳрубон , Модари 6 духтари Зебо. 
БИОГРАФИЯ 
Имя: Сабзагул 
Фамилия : Курбонова 
Отчество : Рустамовна 
Мама : Ханифа 
Папа : Рустам 
Супруг : Додихудо
Дети : 6 дочерей 
1 Дочь: Рухшона Бурхвалишоева 
2 Дочь : Гульнора Бурхвалишоева 
3 дочь : Заррина Бурхвалишоева 
4 дочь : Тахмина Бурхвалишоева 
5 дочь : Фарзона Бурхвалишоева 
6 дочь : Фируза Бурхвалишоева 
Внуки : 10 Внучек и Внуков 
1 Внучка : Мехрангез Мехмоншоева 
2 Внук : Манучехр Бурхвалишоев
3 Внук : Лола Мехмоншоева 
4 Внук : Ардашер Манабиев 
5 Внучка : Аида Манабиева 
6 Внучка: Ханифа Раджабова 
7 Внук : Мавлави Раджабов 
8 Внук : Маснави Раджабов 
9 Внук : Идриси Ятимзода
10 Внучка : Амелия Ятимова 

```
Самая знаменитая Цитата Среди Артистов В Таджикской От Сабзагул Курбоновой : 
```

``АЗ ПОХОЯМ ХУН МЕРЕХТ , ВАЛЕ АЗ ХОСТИ КОРАМ АЗ САҲНА НАТАФТАМ ``

```
       САБЗАГУЛ ҚУРБОНОВА *
```

  

{ Автор биографии : Манабиев Ардашер }

Эзоҳ
----
**Гесӯи Навогар** (форсӣ: گیسوی نواگر‎; **Касван Навакар**; 587, Рай — 640, Тайсафун) — овозхон ва мутриби машҳури замони Сосониён ва аз ҳамдастони Борбади Марвазӣ

Зиндагинома
-----------

Аз аҳли Хуросон. Ҳунари созу наворо дар зодгоҳаш — шаҳри Ҳирот фаро гирифта, сипас ба дарбори Хусрави Парвиз (590—628) роҳ ёфт ва чанд муддат дастаи бонувони чангии Ромишсаро (Фарҳангистони ҳунар)-и дарборро сарварӣ кард. Дар достони «Вису Ромин»-и Фахруддини Гургонӣ ва фарҳангҳои мухталиф маҳорати ҳунарии Гесӯи Навогар ситоиш шуда, таснифоти «Дилангезон», «Нӯшин», «Гулнӯш» ва ғайраро ба ӯ нисбат додаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гесӯи Навогар / А. раҷабов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д. 1988;
* Борбаднома. Д. 1989; Нағмаи ниёкон. Д. 1989;
* Раҷабов А. Эҷод ва иҷрои мусиқӣ дар садаҳои IV—VII. Д. 2011;
**Ғурак**, **Хурак** (асри VII — 738) — ихшиди Суғд ва афшини Самарқанд (710—738) дар замони ҳамлаи аъроб ба Фарорӯд.

Ғурак баъди аз тахт ронда шудани Тархун ба сари ҳокимият омад. Вақте ки Қутайба баъди ишғоли Бухоро ба Самарқанд ру овард, Ғурак ба ҳокими Шош, ихшиди Фарғона ва хоқони турк муроҷиат карда, онҳоро барои муборизаи якҷояи зидди арабҳо даъват намуд. Ғурак соли 712 дар муҳорибаи назди Андинҷон ба арабҳо зарбаи сахт зада бошад ҳам, вале пеши юриши онхоро гирифта натавонист. Сипас у бо қушуни худ дар қалъаи Самарқанд пинҳон шуд. Дар натиҷаи муҳосираи бардавом Ғурак маҷбур шуд, ки ба Қутайба таслим шавад. Мувофиқи шартнома Ғурак уҳдадор шуд, ки ба арабҳо 2 млн дирҳам ва 3 ҳазор ғулом медиҳад. Қутайба як қисми қушуни худро дар хонаҳои самарқандиён ҷойгир намуд. Ғурак қалъаи Самарқандро ба ихтиёри ҳарбиёни арабҳо вогузошта қароргоҳи худро ба шаҳри Иштиҳон кучонд. Ғурак соли 719 боз ба муқобили арабҳои истилогар мубориза оғоз кард, вале ин дафъа ҳам комёб нашуд.

Баъди oн ки Саид ибни Ҳарошӣ соли 721 волии Хуросон таъйин шуд, Ғурак бо як гуруҳ деҳқонон ба тарафи арабҳо гузашт. Ғурак соли 737 бо умеди торумор кардани қушуни арабҳо ба Хуросон ҳуҷум овард ва дар ин муҳориба ҳалок шуд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ғурак / А. Валиев // Ховалинг — Ҷӯяк. — Д. : СИЭСТ, 1988. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 8).

* Самарқанд таърихи, т. 1, Тошкент, 1971.
**Абулҳасани Табарӣ** (форсӣ: ابوالحسن طبری‎; асри X, Омул, Устони Мозандарон — 985) — пизишки донишвар ва аз шогирдони Муҳаммад Закариёи Розӣ, табиби дарбори Рукнуддавлаи Дайламӣ.

Зиндагинома
-----------

Ӯ зери назари Абӯмоҳир Мусӣ ибни Сайёр пизишкӣ омӯхт. Баъдҳои пизишки дарбори Рукнуддавлаи Бувайҳӣ шуд ва ин самтро дар даврае аз борварии азими фарҳангӣ ва илмӣ дар Эрону Ироқ таҳти султаи хулфои Аббосӣ бар уҳда дошт. ба сабаби танҳо асари маъруфаш «ал-Муъолиҷоту-л-Буқротийя», ки муштамил бар даҳ рисола дар бораи тарзи муолиҷа ва табобати буқротӣ аст, шуҳрати бисёре касб кард. Табарӣ нахустин пизишки шоғилӣ буд, ки муолиҷаи гириро шарҳ дод.

Эзоҳ
----

1. 1 2

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 162741183
* VIAF: 170101447
* WorldCat VIAF: 170101447

 |
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Малика мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Зикриёева мебошанд.

 **Малика Файзиевна Зикриёева**  (11 майи 1962, Душанбе) — муаррих, доктори илми таърих (2002). профессор (2009), профессор.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (1984). Аспиранти Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1985—1988), солҳои (1999—2002) докторанти кафедраи таърихи халқи тоҷик. Аз соли 1984 ба ҳайси ассистенти кафедраи таърихи ДДТ ба кор шурӯъ кард. Аз моҳи августи соли 1988 то моҳи декабри соли 1998 ба ҳайси муаллимаи калони кафедраи таърихи Ватании Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор кардааст. Аз моҳи январи соли 2003 то моҳи августи соли 2006 дар вазифаи дотсенти кафедраи таърихи халқҳои Тоҷикистон Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор кардааст. Аз моҳи августи соли 2006 дар вазифаи профессори кафедраи таърихи халқи тоҷики Донишгоҳи миллии Тоҷикистон фаъолият дорад. Дорандаи нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2012).

Фаъолияти илмӣ
--------------

Дар давоми фаъолияти кориаш беш аз 80 асару мақола чоп намудааст. Таҳти роҳбарии ӯ 5 нафар унвоҷу соҳиби унвони номзади илми таърих шудаанд.

### Осор

1. Тоҷикистон дар асри ХХ ва ибтидои асри ХХI. Душанбе: Матбуот.- 2008.- 320 с. (бо ҳаммуаллифии Р. Набиева ва Ф. Зикриёева);
2. Занони Тоҷикистон дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ. Душанбе: 2010. — 112 с. (бо ҳаммуаллифии Р. Набиева);
3. Научная литература, освещающая героические подвиги женщин Таджикистана на фронтах Великой отечественной войны. — Калуга: Эйдас, 2010. — с. 174—184. (бо ҳаммуаллифии Р. Набиева);
4. Таърихинигории масъалаи ҷалб намудани занон ба ҳаёти ҷамъияти сиёсии ҶТ. //Паёми Донишгоҳ № 8.- 2011. — С. 62-69;
5. Таърихи Ватан. — Душанбе: Сино, 2012.- 364 с. (бо ҳаммуаллифии Р. Набиева ва Ф. Зикриёев).

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи олимони Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон. — Душанбе,2008.-107с.
**Малика Қаландарова (Мазол Яшуваевна Колонтарова** (зод. 2 сентябр 1950, Сталинобод) — раққоса, Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1976) ва Ҳунарпешаи халқии ИҶШС (1984).

Зиндагинома
-----------

Малика Қаландарова 2 сентябри соли 1950 дар шаҳри Сталинобод дар оилаи Яшува Колонтаров ва Тамара Ханимова Колонтарова, яҳудиёни бухорӣ, ки аз Самарқанд ба шаҳри Сталинобод омада буданд, таваллуд шудааст. Соли 1965 М. Қландарова дар Тоҷикистон аввал дар дастаи худфаъолиятии «Захираҳои меҳнатӣ» ҳунарнамоӣ мекунад ва сони ба ансамбли рақсии «Лола» омад ва бо роҳбарии Ғаффор Валаматзода ҳамчун раққосаи бомаҳорат ба камол расид. Аз соли 1980 то 1991 — дар ансамбли рақсу суруди Филармонияи давлатии Тоҷикистон ҳанарнамоӣ кардааст. Дар кино ҳам ӯро ба навор гирифтаанд.

Эҷодиёт
-------

Қаландарова рақсҳои тоҷикии «Духтари хандон», «Шодиёна», «Баёти панҷ», «Гули бахт», «Духтари кӯҳсор», «Мор», рақсҳои афғонии «Бобоқирон», японии «Сахура», «Баҳор», туркии «Муҳаббати ман», русии «Коробейники», ҳиндии «Олиҳа», испании «Фламенко», хоразмии «Лазгӣ», арабии «Орзу» ва ғайраро бо маҳорати баланд иҷро кардааст. Ҳаракатҳояш мавзун, мутаносиб ва дилрабо буда, ҷузъиёти рақсаш бо услуби хос иҷро мешавад. Қ. либосҳои шинаму пурҷилоро (бештари либосҳояшро худаш медӯхт) истифода бурда, рақсҳояшро боз ҳам мақбултару дилчасптар мегардонид. Ҳар як номераи рақсиашро бо шавқу ҳаваси адонашаванда иҷро намуда, онҳоро бо маҳорату эҳсоси баланд ифода мекард. Ҳангоми иҷрои рақсҳои халқҳои гуногун дар ифодаи хислат, хусусият, мувофиқати либос, мусиқӣ ва зарбу усул эътибори ҷиддӣ медод. Беҳтарин рақсҳои Қ. қисми достон, банду баст, ҷараёни инкишоф ва нуқтаи кулминатсионӣ доштанд. Дар санъати Қаландарова суруру шодӣ, зиндадилӣ ва ҳисси некбинӣ ифода меёфт. Ба хориҷа, аз ҷумла Ҳиндӯстон, Эрон, Афғонистон, Фаронса, Белгия, Юнон ва ғ. сафари ҳунарӣ кардааст. Лауреати Мукофоти давлатии ҶШС Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (1984), Лауреати Фестивали 10-уми умумиҷаҳонии ҷавонон ва донишҷӯён дар шаҳри Берлин (1943). Бо диплом ва медали тилои фестивал мукофотонида шудааст.

Аз соли 1993 дар Ню-Йорк Иёлоти Муттаҳидаи Амрико истиқомат мекунад. Малика Қаландарова дар инҷо мактаби «Malika’s International Dance School», кушодааст ва духтаронро рақсҳои тоҷикӣ ёд медиҳад.

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи Вазорати Фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон

Адабиёт
-------

* Народные артисты СССР. В 2-х тт. / Авторы-составители М. В. Музалевский и В. Л. Иванов. — М.: РИЦ «Кавалер», 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. — Душанбе: Аржанг, 2019. — С.198-199. — 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
**Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Аҳмади Ҷайҳонӣ** (форсӣ: ابوعبدالله محمد بن احمد جیهانی‎; Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — ҷуғрофиёдон, вазири Оли Сомон (976—977), намояндаи хонадони Ҷайҳониён, муаллифи «Ашколу-л-олам»

Зиндагинома
-----------

Дар замоне, ки амир Наср ибни Аҳмади Сомонӣ ба ҳадди булуғ нарсида буд, масъули таълиму тарбияти вай ва ҳамчунин мутафаккили вазорат буд. Ба маҳзи онки вай ба вазорат расид, ба тамоми кишварҳо нома навишт ва аз онон дархост кард, то равишҳои худ дар идораи кишварашонро барояш бинависанд, то вай беҳтарин равишро барои идораи кишвараш интихоб кунад. Ӯ дар даврони вазорати худ дастгоҳи Сомониро муназзам кард. Ӯ касе аст, ки боиси мусофирати Абӯдулаф ба Ҳинд шуд.

Дар китоби «Осор ул-вузаро» аз Сайфиддинҳоҷӣ нисбати вазири донишманди сулолаи Сомониён, муаллифи асарҳои ҷуғрофӣ ва таърихӣ, аз ҷумла таснифкунандаи асари нодири «Ашкол ул-олам» Абӯабдуллоҳ Муҳаммад бини Аҳмад Ҷайҳонӣ, ки соли 941 ҳангоми зилзила ҳалок шудааст, маълумоте оварда нашудааст.

Барои оромиву суббот ва тараққии давлати сомонӣ дар аҳди Насри II ибни Аҳмад нақши вазири ӯ Абӯабдуллоҳ Ҷайҳонӣ хеле калон буд. Ӯро барои хидматҳояш дар дарбори сомонӣ бо лақаби «шайх-ул амид» ёдовар мешуданд. Маҳз хирадмандиву кордонии ин вазир буд, ки аморати Насри хурдсол чунин шукуфо гардад.

Ибни Фазлон, сафири халифаи аббосӣ дар «Сафарнома» — и худ соли 921 аз Ҷайҳонӣ ба неки ёд намуда менависад: «Ҷайҳонӣ соли 941 ба асари ҳодисаи зилзилаи шадид ҳалок гардидааст. Ӯ дорои таълифот дар ҷуғрофиё ва оини мамлакатдорӣ ва мазоҳиби мухталифаи милал аст…».
Ҷайҳонӣ дар радифи сайёҳони бузурги ҷаҳони ислом, монанди Ибн Батута ва Абдураззоқи Самарқандӣ қарор мегирад. Ӯ дар қисмати зиёди Осиё сафар намуда ёддоштҳои зиёд ва боарзиш роҷеъ ба муҳити он давра ба ёдгор гузоштааст. Ҷуғрофиёнависони машҳур чун Муқаддасӣ, Ибн Ҳавқал, Идрисӣ, Ибн Рушт, Гардизӣ ва нависандаи гумноми китоби «Ҳудуду-л-олам», аз осори Ҷайҳонӣ истифода намудаанд.

Ба маълумоти ҷуғрофиёшиноси араб ал-Масъудӣ Ҷайҳонӣ муаллифи асари нодири ҷуғрофие мебошад, ки дар бораи мамолику шаҳрҳо, баҳру дарёҳо ва халқҳое гуногуне мебошад. Ин асари ӯ то замони мо нарасидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳотамов Н. Б. Довудӣ Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе,2011, — с. 105—106.
2. ↑  Аҳрор Мухторов. Амирон ва вазирони Сомонӣ. — Душанбе, 1997, — с. 61.
3. ↑  Аҳрор Мухторов. Амирон ва вазирони Сомонӣ. — Душанбе, 1997, — с. 62.
4. ↑  История таджикского народа. Том II. Эпоха формировании таджикского народа. — Душанбе, 1999, — с. 504.
**Илёсҷон Шамсов** (*Шамсов Илёсҷон Сафарович*; зод. 15 июли 1976, ноҳияи Совет, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисод (2020), дотсент

Зиндагинома
-----------

Илёсҷон Шамсов 15 июли соли 1976 дар деҳаи Ҷайралии ноҳияи Совет дар оилаи омӯзгор ба дунё омадааст. Таҳсилоти ибтидои ва миёнаро дар мактаби № 12-и ҳамин деҳа гирифтааст. Соли 1996 Коллеҷи Индустриалии шаҳри Душанберо бо ихтисоси алоқаи почтавӣ ва соли 2006 факултети иқтисод ва идораи Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистонроо бо ихтисоси «муҳандис-иқтисодчӣ» хатм кардааст.

Корнома
-------

Илёсҷон Шамсов дар вазифаҳои ассистенти кафедраи системаҳои иттилоотӣ дар иқтисодиёти факултети иқтисод ва идораи ДМТ (2006), аспиранти рӯзонаи кафедраи системаҳои иттилоотӣ дар иқтисодиёти факултети иқтисод ва идораи ДМТ (2009—2011), муаллими калони кафедраи системаҳои иттилоотӣ дар иқтисодиёти факултети иқтисод ва идораи ДМТ (2011—2013), мудири кафедраи системаҳои иттилоотӣ дар иқтисодиёти факултети иқтисод ва идораи ДМТ (2013—2017), декани факултети иқтисод ва идораи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (2017—2021) фаъолият кардааст.

Айни замон декани факултети молиявию иқтисодии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Илёсҷон Шамсов муаллифи беш аз 80 маводди илмӣ буда, дар мавзӯъҳои вобаста ба ҳукумати электронӣ дар раванди рушди ҷомеаи иттилоотӣ, ташаккули сифат ва рақобатпазирии қувваи корӣ дар шароити иқтисоди бозорӣ, заминаҳои рақамисозии иқтисод ва таъсири онҳо дар бозори кори ватанӣ, моделисозии талаботҳо марбут кадрҳои маълумоти олӣ дар бозори миллии кор, механизми ҳимояи бозори дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шароити узвият дар СУТ, бозори кор ва низоми омодасозии муттахассисон ҳангоми гузариш ба иқтисоди рақамӣ ва ғайра тадқиқоти илмӣ анҷом додааст.

Ҷоизаҳо
-------

Илёсҷон Шамсов бо нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2017) ва медали «Хидмати шоиста» қадрдонӣ шудааст.

Осор
----

* Шамсов И. С. Усулҳои истифодабарӣ аз Интернет. Китоби дарсӣ. Душанбе: 2010. — 160 с. (ҳаммуаллиф: Содиқова М. О. Раҷабов Ҳ.Ҳ.)
* Шамсов И. С. Менеҷменти иттилоотӣ. Васоити таълимӣ.- Душанбе: 2014. — 300с. (ҳаммуаллиф: Норов Х.Ғ. Қиличева М. М.)
* Шамсов И. С. Системаҳои иттилоотӣ дар иқтисодиёт. Васоити таълимӣ. — Душанбе: 2016. — 227 с. (ҳаммуаллиф: Шерматов Р. Б. Мирзоев Н.Ҳ. Муҳсинов Д. С.)

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳимояи Шамсов Илёсҷон Сафарович. *vak.tj*. 23 ноябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 23 ноябри 2021.
2. ↑  Шамсов Ильёсджон Сафарович(рус.). *Таджикский национальный университет*. 23 ноябри 2021 санҷида шуд.
3. ↑  Декани факултети молиявию иқтисодӣ – tnu. 23 ноябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 23 ноябри 2021.

Пайвандҳо
---------

* Илёсҷон ШАМСОВ: Дастовардҳои ҷавонон боиси рушди иқтисодиёт мегардад…(тоҷ.). *Нашрияи «Ба қуллаҳои дониш»*.  dmt.tj. 27 июли 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 15 июни 2017.
**Абулаббос Фазл ибни Ҳотими Найрезӣ** (ар. أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي‎; ? — тақр. 922, Найрез, Шероз) — ҳайатшинос ва риёзидони араб.

Зиндагинома
-----------

Дар Бағдод, дар дарбори халифаи аббосӣ Муътазид (ҳукмронӣ 822 — 903) кор ва эҷод кардааст. Соҳиби таълифоти бисёрест, амсоли «Зиҷу-л-кабир», «Самту-л-қибла», «Китоби тафсир», «Китобу-л-арбааи Батлимус» ва ғайра Китоби «Эҳдосу-л-ҷав»-ро ба номи халифа Мӯътазид таълиф кардааст. Ибни Надим дар «Ал-Феҳрист» менависад: «Найрезӣ дар илми нуҷум ва ҳайат ангуштнамо буд». Берунӣ дар «Қонуни Масъудӣ» ва «Осору-л-боқия» ба асарҳои илмии ӯ баҳои баланд додааст. Абулаббоси Найрезӣ доир ба устурлоб ва ҳаракати сайёраҳо рисола таълиф намуда, ба «Ибтидо»-и Уқлидус (Евклид) ва асарҳои Батлимус (Птолемей) шарҳ навиштааст, ки онро Герардои Кремонӣ (1114—1187) ба лотинӣ тарҷума кардааст. Як нусхаи ин тарҷума дар китобхонаи Лейпсиг маҳфуз аст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Муъин М.* *(unspecified title)* — Amir Kabir Publishers, 1972.
2. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
3. ↑   (ингл.)

Сарчашма
--------

* Абулаббоси Найрезӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* zbMATH Open
* zbMATH Open
* MacTutor History of Mathematics archive

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX1033676
* BNF: 15001512g
* EGAXA: vtls001028534
* GND: 101243030
* ISNI: 0000 0003 7400 2589
* J9U: 987007422916005171
* LCCN: nr95002413
* NTA: 070303525
* NUKAT: n95205979
* LIBRIS: tr578l7c4mv7pq2
* SUDOC: 076011011
* VcBA: 495/56442
* VIAF: 79255430
* WorldCat VIAF: 79255430

 |

 |
**Шуллук** (лот. Hirudo medicinalis), **зуллук** — як навъ кирми ҳалқашакл. Аз қадимулайём чун воситаи хунгирӣ ва рафъи лахтабандии хун истифода мешавад. Зеро моддае, ки дар ғадудҳои оби даҳони шуллук вуҷуд дорад, лахташавии хунро суст менамояд.

Бадани шуллук паҳн, баъзан устувонашакл буда, аз 33 ҳалқа (сегмент) иборат аст; рангаш сиёҳ, сабзтоб. шуллук-ҳо ду узви макканда (пеш ва қафо) доранд. Ковокии дуюми бадани шуллук сода шуда, фазои байни узвҳо бо мезенхима пур гаштааст. Дар қисми пеши системаи ҳозима ҷоғ ё хартумча дорад. шуллук бо пӯст нафас мегирад. Он ҷонвари хунмак буда, хун ва шираи бадани ҳайвоноти бемуҳраю муҳрадорро мемакад. Кирми хунсо (гермофрадит) аст.

Шуллукҳоро дар банкаи шишагини обаш тоза, ки даҳонашро бо дока сахт бастаанд, нигоҳ медоранд. Оби онро ҳар шаборӯз як бор иваз мекунанд, то ки аз луоб тоза шавад. шуллук-ро барои муолиҷаи баъзе бемориҳои раг, лахтабандии аз ҳад зиёди хун ва ғ. фақат бо таъйиноти духтур истифода мебаранд. Онро корманди махсуси тиббӣ ба рӯи пӯст мегузорад.

Ҳар як шуллук дар давоми 0,5 — 1 соат 10 — 15 мл хунро макида, баъд меафтад. Агар худаш наафтад, латтачаи ба спирт таркардаро ба сараш мерасонанд. Баъди афтидани шуллук ҷои захмро бо латтаи тоза мебанданд; аз ҷои захми шуллук 6 — 24 соат (баъзан бештар) хун меравад. Азбаски бандина хунолуд мешавад, аз болои он пахта монда, боз мебанданд ва бе иҷозати ҳамшираи тиббӣ онро намекушоянд.
Барои пешгирии оқибатҳои номатлуб худтабобат бо шуллук манъ шудааст. шуллук-ҳо барои истифодаи дубора кор намеоянд.

Нигаред низ
-----------

* Шуллукдармонӣ

Эзоҳ
----


|  |  |
| --- | --- |
| Панда Ҷонваршиносӣ | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**BP**, **«Би-Пи»**, то моҳи майи соли 2001 **British Petroleum** — як ширкати фаромиллии нафту газ аст, ки идораи марказиаш дар Лондон воқеъ аст. Тақрибан сеяки даромади ширкат аз фаъолият дар ИМА ба даст меояд. Соли 2010 дар платформаи нафтии *Deepwater Horizon* таркиш рух дод, ки онро ширкат ба иҷора гирифта буд ва ин боиси бузургтарин рехтани нафт дар таърих гардид. Аз соли 2013, BP 20 дар сад саҳмияҳои ширкати нафти Русия «Роснефт»-ро дар ихтиёр дошт, ки онҳо моҳи марти соли 2022 аз ҳисоб бароварда шуд ва ин дар чоряки ҳамон сол 24,4 млрд доллар ба ин ширкат зарар овард.

Фаъолият
--------

Ин ширкат дар бисёр қисматҳои ҷаҳон, дар минтақаи хушкӣ ва дар соҳили баҳр нафту газ истихроҷ мекунад. Захираҳои истихроҷи BP дар охири соли 2017 то 10,577 миллиард баррел эквиваленти нафтро ташкил доданд, ки аз он 4,803 миллиард баррел (655 миллион тонна), конденсат газ 336 миллион баррел, гази табиӣ 893 миллиард метри мукааб. Захираҳои асосӣ дар ИМА, Ангола, АМА, Аргентина, Австралия, Озарбойҷон, Миср, Ироқ, Тринидад ва Британияи Кабир ҷойгиранд.

Тамғаи тиҷоратӣ
---------------

Ширкати BP дар тӯли таърих 6 маротиба тамғаи тиҷоратии худро иваз намудааст.

* 19201920
* 19301930
* 19471947
* 19611961
* 19891989
* 20002000

Пайвандҳо
---------

* Нафт

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑
3. 1 2  годовой отчёт
4. 1 2 3 4 5 6 7  годовой отчёт
5. ↑
6. ↑
**Муҳаммадёр Маҳмадумарович Ҳайдаров** (9 июли соли 1980, ноҳияи Шаҳринав) – номзади илми филология, дотсенти кафедраи забони адабии муосири тоҷикии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Муҳаммадёр Ҳайдаров 9 июли соли 1980 дар деҳаи Турбақалъа 4 (ҳоло Ваҳдат)-и ноҳияи Шаҳринав таваллуд шуда, соли 1997 мактаби миёна, соли 2001 факултети филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси филолог-ҳуҷҷатнигор аз рӯйи шакли таҳсили бакалавр ва соли 2003 ихтисоси забон ва адабиёти тоҷикро аз рӯйи шакли таҳсили магистр хатм карда, солҳои 2004-2008 дар шуъбаи ғоибонаи аспирантураи ДМТ таҳсил намудааст. Ӯ рисолаи номзадиашро соли 2015 дар зери роҳбарии профессор Ҳ. Маҷидов бо унвони «Калимаҳои услуби баланд дар забони адабии муосири тоҷик» ҳимоя кардааст.
Соли 2017 барои фаъолияти пурсамар дар соҳаи омӯзгорӣ бо "Ифтихорнома"- и Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, соли 2019 бо "Ифтихорнома"-и вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардонида шудааст.
Фаъолияти ҷамъиятию роҳбарӣ: солҳои 2004 – 2007 танзимгари Маркази забони адабии муосири тоҷик (МЗАМТ)-и ДМТ ва баъд вазифаи ҳамоҳангсози Маркази омӯзиши забонҳо ва тарҷума; соли 2016 раиси Шӯрои кураторони факултети филология; аз соли 2017 муовини декан оид ба тарбияи факултети филолигияи ДМТ мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Роҳбарияти факултаи филологияи ДМТ(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 24 май 2020 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
**Низомиддин Саидов** (тав. 27.12.1987, н. Лахш) — омӯзгор, маорифшинос, номзади илмҳои педагогика (2019),

Зиндагинома
-----------

Низомиддин Саидов солҳои 2005-2010 дар факултети таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон таҳсил намуда, аз соли 2014 дар вазифаҳои гуногуни соҳаи маориф, амсоли омӯзгори фанни таърих дар муассисаи 624 таҳсилоти миёнаи умумии №13 н. Ҷиргатол (2010-2012), ассистенти кафедраи педагогика ва психология дар Донишкадаи омӯзгории Тоҷикистон дар ноҳияи Рашт (2012-2013), нозири шуъбаи таълими ДОТ (2012-2013), сармутахассиси хадамоти мониторинги сифати таҳсилот (2013), ҷонишини декан оид ба корҳои таълим дар факултети таърих ва филология (2013-2014), сардори раёсати таълим (2014-2016) ва ёвари ректори ДОТ дар ноҳияи Рашт (2016-2018) кор кардааст. Баъдан ба ҳайси мудири сармутахассиси шуъбаи таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбии Маркази таълимию методии назди Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2018-2019), мудири шуъбаи мониторинг ва назорати сифати таҳсилоти Донишкадаи омӯзгории Тоҷикистон дар ноҳияи Рашт (2019-2020), аз моҳи сентябри соли 2020 то ҳол ба ҳайси муаллими калони кафедраи психологияи умумии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор мекунад.

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Раҳимова Шаҳринисо Содиқовна** (8 октябри 1960 — 30 июли 2021)  — номзади илмҳои филология, дотсенти кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Раҳимова Шаҳринисо Содиқовна факултети таъриху филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро соли 1981 бо дипломи аъло хатм кардааст. Солҳои 1981-84 ассистенти кафедраи МТИ филиали Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко дар ш. Қӯрғонтеппа (ҳоло Бохтар), солҳои 1984-87 аспиранти кафедраи забони тоҷикии ИДПД ба номи Т. Г. Шевченко ва то соли 1992 муаллимаи калони факултети филологияи Донишгоҳи давлатии шаҳри Қӯрғонтеппа ба номи Носири Хусрав. Аз соли 1993 то соли 2003 дар кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи давлатии омӯзгории ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият намудааст. Аз соли 2003 инҷониб дар кафедраи забони тоҷикии ДМТ ба сифати дотсент фаъолият дорад.

Соли 1992 дар мавзӯи «Диалектизмҳо ва хусусиятҳои услубии истифодаи онҳо дар адабиёти бадеӣ» рисолаи номзадӣ дифоъ намудааст. Муаллифи 1 монография, 2 дастури таълимӣ ва 20 мақолаи илмӣ мебошад.

Осор
----

Забони тоҷикӣ (дастури таълимӣ барои донишҷӯёни факултети геология). –Душанбе, 2009; 
Забони тоҷикӣ (дастури таълимӣ барои донишҷӯёни шуъбаи ғоибонаи факултетҳои ғайрифилологӣ). –Душанбе, 2012; 
Диалектизмҳо ва хусусиятҳои услубии истифодаи онҳо дар адабиёти бадеӣ (монография). – Душанбе, 2013.

Эзоҳ
----

1. ↑  Кафедраи забони тоҷикӣ, Раҳимова Шаҳринисо Содиқовна(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 24 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 сентябри 2020.
**Хайрулло Табаров**  — забоншинос, номзади илмҳои филологӣ, дотсент, мудири кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Хайрулло Табаров соли 1987 факултети забон ва адабиёти Донишкадаи давлатии омӯзгории Кулоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакиро хатм кардааст. Аз соли 1988 то соли 1992 муаллими забон ва адабиёти тоҷики мактаби миёнаи рақами 33, 39 ноҳияи Вахш. Солҳои 1993-1997 аспирант ва муаллими калони кафедраи забони тоҷикии Донишкадаи давлатии омӯзгории Қӯрғонтеппа, ҷонишини декан оид ба таълими факултаи филология тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории Қӯрғонтеппа. Аз соли 1987 то соли 2005 ба таври гузариш ба кафедраи усули таълими забони тоҷикӣ ва саромӯзгори кафедраи забони тоҷикӣ барои факултаҳои ғайрифилологии Донишгоҳи омӯзгории ба номи С. Айнӣ (собиқ ба номи Ғ. Ҷӯраев), аз соли 1988 то соли 2005 ба ҳайси муовини декан оид ба таълими факултаи забонҳои хориҷии (англисӣ) донишгоҳи мазкур. Соли 2005 ассистенти кафедраи забони тоҷикӣ барои ихтисосҳои ғайрифилологии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва аз соли 2005 дотсенти кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буд. Соли 2007 рисолаи номзадиашро таҳти унвони «Вижагиҳои луғавӣ ва сарфии забони ашъори Ҳоҷӣ Ҳусайни Кангуртӣ» ҳимоя намудааст. Муаллифи 1 монография, 2 васоити таълимӣ ва бештар аз 25 асару мақолаҳои илмӣ-методӣ ва оммавӣ мебошад. Солҳои 2014 то 2021 мудири кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон аз соли 2021 дотсенти кафедра аст.

Осор
----

* Таълими аломатҳои китобат. –Душанбе, 2002;
* Забони тоҷикӣ (китоби дарсӣ барои донишҷӯёни факултети кимиё). -Душанбе, 2012 (ҳаммуаллиф);
* Ҳоҷӣ Ҳусайн – шоири суханофарин. –Душанбе, 2012;
* Ҳоҷӣ Ҳусайн ва арзиши сухан (ҳаммуаллиф). –Душанбе, 2013.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Кафедраи забони тоҷикӣ,Хайрулло Табаров(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 28 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 августи 2020.
2. ↑  Состав кафедры,Хайрулло Табаров(тоҷ.). *www.philol.tnu.tj*. 28 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 16 феврали 2016.
**Ибора** — ду ва ё зиёда калимаҳои мустақилмаъное мебошанд, ки ба ҳам тобеъ буда, як мафҳуми мураккабро ифода мекунанд: субҳи босафо, асари нависанда, шахси софдил, аз китоб хондан, ин суханҳо, чор тараф ва ғайра.

Дар ташкили ибора ҳамаи ҳиссаҳои мустақили нутқ иштирок мекунанд. Ба хелҳо ҷудо шудани ибора ба ҷузъи асосӣ вобаста аст, чунки ҷузъи асосӣ тобеъкунанда буда,ҷузъи тобеъшаванда онро эзоҳ медиҳад. Аз ин хотир, агар ҷузъи асосӣ исм бошад, ибораи исмист, агар сифат бошад, ибораи сифатӣ мешавад.

Ибораҳо ба хелҳои зерин ҷудо мешаванд:

* Ибораҳои исмӣ
* Ибораҳои сифатӣ
* Ибораҳои шуморагӣ
* Ибораҳои ҷонишинӣ
* Ибораҳои зарфӣ
* Ибораҳои феълӣ

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик. — Душанбе: Дониш,1989. — 224 с.
**Сумбоди Муғ** (*Сунбоди Маҷусӣ, Испаҳбад Фирӯз*; Нишопур — 756 ё 755, Рай) — наҷибзодаи зартуштии эронӣ аз хонадони Корин, сардори шӯриши мардумӣ бар зидди Хилофати Аббосӣ (755), аз тарафдорон ва хунхоҳони Абӯмуслими Хуросонӣ

Симбоди Муғ яке аз пайравони Абӯмуслим буда, баъди кушта шудани ӯ оммаро ба муборизаи зидди сиёсати хилофати Аббосиён ва ҳокимони маҳаллӣ бархезонд. Исёнгарон барои гирифтани қасоси хуни Абумуслим ба муқобили Аббосиён тазоҳурот карданд. Сумбоди Муғ аз пайравони Абумуслим, ки дар Рай, Қумис, Табаристон ва Нишопур ҷой гирифта буданд, қувваҳои ҳарбӣ ташкил карда ба муқобили сарбозони араб ба ҷанг шуд. Халифа ба муқобили исёнгарон бо сарварии сарлашкар Ҷахвар ибни Марарр (747—756) қувваи ҳарбии даҳ ҳазор нафараро сафарбар кард. Дар натиҷа байни онҳо дар биёбони Ҳамадону Рай ҷанги хунине сурат гирифт, ки он ҳафтод рӯз давом кард. Ниҳоят, пайравони Сумбоди Муғ шикаст хурданд ва худи ӯ кушта шуд.

Нигаред низ
-----------

* Шӯриши Сумбоди Муғ

Эзоҳ
----

1. ↑  Сумбоди Муғ // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
2. ↑  Ҳотамов Н. Б. Довудӣ Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе, 2011, — С. 88.

Адабиёт
-------

* Crone, Patricia (2012). *The Nativist Prophets of Early Islamic Iran: Rural Revolt and Local Zoroastrianism*. Cambridge University Press. ISBN 9781139510769.
* Pourshariati, Parvaneh (2008). *Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran*. London and New York: I.B. Tauris. ISBN 978-1-84511-645-3.
* Pourshariati, Parvaneh (2017). "Kārin". *Encyclopaedia Iranica*. .

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)

 |
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Варзиш (маъноҳо)-ро бубинед.

**ТВ Варзиш** (Варзиш HD/Sport HD) — шабакаи телевизионии давлатӣ, умумимиллию варзишии Тоҷикистон, ки аз 1 марти соли 2016 дар ҳудуди Тоҷикистон ба таври 24 соат, шабонарӯзӣ намоиш дода мешавад. ТВ Варзишро дар хориҷи Тоҷикистон бо ёрии телевизионҳои моҳворавӣ ва ё интернет тамошо кардан мумкин аст. Дар сомонаи расмии шабака низ тамошобинон метавонанд, барномаҳоро дар пахши зинда бо сифати HD тамошо намоянд. 

Тестҳои техникиаш аз 19 феврали соли 2016 бо моҳвораи Yahsat 1A (мавқеи корӣ 52,5°E) дар сифати HD, бе коддарорӣ, бо параметри: 11938 МГц, поляр. H, SR 27500, FEC.

Шабакаи телевизионии "ТВ Варзиш" ҳуқуқи пахшнамоии мусобиқаҳои ҷаҳониро мисли: Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022, Бозиҳои Тобистонаи Олимпии 2016, чемпионатҳои футболии қораӣ ва миллӣ, чун Премер-Лигаи Англия, Чемпионати Футболии Испания, Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА. Забони аслии телеканал — тоҷикӣ, як қисми барномаҳо бо забони русӣ барномарезӣ мешаванд.

Тамошобинони ТВ Варзиш зиёда аз 20 миллион нафарро ташкил медиҳанд, аз онҳо, 9 миллионаш аз Тоҷикистон ва бақияаш аз Афғонистон, Ӯзбекистон, Эрон, Русия ва давлатҳои Аврупою ИМА мебошанд.

**cod bass**
in yahssat 2020
(20 20 AB EB CD 01 03 D1)

Пайвандҳо
---------

* Сайти расмии шабака

| ⚙️ Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон |
| --- |
|  | 
Тоҷикистон
 • Ҷаҳоннамо
 • Сафина
 • Баҳористон
 • Варзиш
 • Футбол
 • Синамо
 • Шаҳнавоз
 • Илм ва табиат
 |  |
**Ибни Масеҳо** (**Масеҳои Хонанда**; 655, Исфаҳон — 715, Бағдод) — овозхон, мусанниф, мусиқидон ва шоири арабинависи эронӣ.

Зиндагинома
-----------

Зодаи Исфаҳон. Мусиқӣ, шеър, сознавозӣ ва овозхониро аз падараш омӯхта, барои такмили пеша назди устодони мусиқии Хуросону Мовароуннаҳр рафта, дар ҳунарварӣ камолот ёфт. Чанд муддат барои ҷамъоварию омӯзиши мусиқӣ ба шаҳрҳои Мовароуннаҳру Хуросон сафарҳои эҷодӣ карда, намунаҳои зиёди шеъри рубобӣ (таронаҳои мардумӣ) гирдоварӣ намуда, маҷмӯае бо номи «Китоб-ал-оғони-ал-Аҷамия» навиштааст. Ибни Масеҳо баъди сафари эҷодӣ рӯ ба марокизи хилофат намуда, дар шаҳрҳои Димишқу Бағдод бо гурӯҳ, дастаҳои ҳунариёни эронитабор ҳамкорӣ карда, дар заминаи дастону навоҳои «Хусравонӣ» (аз Ҷавонияи Форс, Шаҳдаи Форс, Сулаймони Форс равиши иҷрои сабки бостонӣ-аҷамӣ омӯхт) корҳои ҷолиби ҳунарӣ анҷом медиҳад. Дар Бағдод баробари ромишгарӣ ба таҳқиқи мусиқӣ пардохта, дар заминаи тарҷумаю тафсир, тасҳеҳи осори муси-қидонони юнонӣ корҳои мандагори таҳлилӣ ан-ҷом дода, дар иртибот ба ин мавзӯъ рисолаҳои бо номи «Китоб-ал-мухтор-ал-оғонӣ-ал-Аҷам вал Араб», «Китоб-ал-мунтахабот-ал-оғонӣ» нигошта, нуктаҳои ҷолибе дар он гунҷонидааст (ибни Надим, «Ал-феҳрист»). Ибни Масеҳо дар навиштаҳояш дар заминаи донишҳои амалию назарии мусиқии Шаҳдаи Форс, Сулаймони Форс ва дигарон роҷеъ ба мусиқии замони Сосониён (222—651) ба хулосаҳои тоза дастёб шуда (Ибни Надим), дар мусиқӣ пайравони зиёде доштааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — с. 79 ISBN 978-99947-49-13-3

Адабиёт
-------

* Абӯлфараҷ Исфаҳонӣ, Китоб-ал-оғонӣ, Миср 1900—1905;
* Ибн Надим, Ал-феҳрист, Теҳрон, 1346;
* Шаъбонӣ А. Аз Куруш то Паҳлавӣ, Шероз, 1346;
* Ма-шҳун Ҳ. Тахрихи мусиқии Эрон, ҷ.1, Теҳрон, 1376;
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ.1, Душ. 1988.
**Абузайд Аҳмад ибни Саҳли Балхӣ** (форсӣ: ابوزید احمد بن سهل بلخی‎; 850, Балх —934, деҳаи Шомистиён, Афғонистон) — ҷуғрофиёдон, мунаҷҷим, табиб ва забоншиноси форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Абузайди Балхӣ фалсафа, нуҷум, илоҳиётшиносӣ, табииёт, тиб ва дигар илмҳои замонаашро аз файласуфи араб Яъқуб ибни Исҳоқи Киндӣ омӯхтааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

ӯ муаллифи тахминан 60 асари илмист. Аз ҷумла «Китоб фӣ фазилат-ил-улум-ир-риёзиёт» (Китоб оид ба фазилати илми риёзиёт), «Китоб-ун-наҳв-в-ат-тасриф» (Китоби сарфу наҳв"), «Ҳудуд-ул-фалсафа» («Ҳудуди фалсафа»), «Китоб масолиҳ ил-абдон ва-н-нуфус» («Китоби салоҳи баданҳо ва ҷонҳо»), «Китоб моясаҳ мин аҳкоми-н-нуҷум» (Китоб оид ба он чӣ саҳеҳ аст аз аҳкоми нуҷум"), «Китоб-ун-наводир фӣ фунуниш шатто» («Китоби нодир дар бораи як қатор фанҳо») ва ғайра ба қалами ӯ мансубанд. Асарҳои мазкур пурра то замони мо омада нарасидаанд.

Осор
----

Абузайди Балхӣ оид ба география «Сувар-ул-ақолим» («Тасвири иқлимҳо») ном рисолае дорад, ки дар сарчашмаҳои мухталиф бо номи «Ашкол-ул-билод» («Сохти кишварҳо»), «Тақвим-ул-булдон» («Маълумотномаи кишварҳо») зикр гаштааст. Дар китоби мазкур доир ба кишварҳо, ноҳияҳо, шаҳрҳо, инчунин қавму қабилаҳои дунё, харитаҳои гуногун маълумоти муфассали таърихию географӣ ва мардумшиносӣ оварда шуда, Замин ба шакли кура (доира) тасвир ёфтааст. Асари мазкурро (асри 10) бо иловаи баъзе маълумоти нав доир ба Форс, Хузистон, Ҳиндустони Шимолӣ Истахрӣ такмил дод. Пас аз ӯ Ибни Ҳавқал ба китоби АСРИ Б. таҳрир даровардааст, ки он бо номи «Китоб-ул-мамолик ва-л-масолик» («Китоби мамлакатҳо ва роҳҳо») машҳур шуд. Китоб зиёда аз 20 харита дошта, як нусхаи он дар осорхонаи Британия маҳфуз аст. Дертар маҷмӯи ин харитаҳо бо унвони «Атласи исломӣ» машҳур гардидаанд.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Encyclopædia Universalis (фр.) — Encyclopædia Britannica.
2. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
3. ↑  Gran Enciclopèdia Catalana (кат.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
4. ↑

Адабиёт
-------

* Крачковский И. Ю. избр. соч. т. 4. М. Л. 1957.

Сарчашма
--------

* Абузайди Балхӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
«**Таърихи Бухоро**» (ар. تاریخ بخارا‎), «**Ахбори Бухоро**» ар. اخبار بخارا‎), «**Таърихи Наршахӣ**» — асари таърихӣ, таълифи Абӯбакр Муҳаммад ибни Ҷаъфар Наршахӣ ба забони арабӣ (943—944).

Таърих
------

«Таърихи Бухоро» борҳо аз тарафи котибон рӯйбардор шудааст. Муаллифи он Абӯбакр Муҳаммад бинни Ҷаъфар ан-Наршахӣ дар Наршах ном деҳаи назди Бухоро ба дунё омада, дар асри Х дар дарбори Сомониён ҳаёт ба сар бурдааст.

«Таърихи Бухоро» ба забони арабӣ солҳои 943—944 (аз рӯи дигар маълумотҳо 948—949) таълиф шудааст ва якчанд маротиба таҳрир карда шудааст. Соли 1128 Абунасри Қубовӣ асари Абӯбакр Наршахиро ба забони форсӣ гардонидааст. Баъд аз ним аср Муҳаммад ибни Зуфар ин асарро таҳрир кардааст. Бори охир «Таърихи Бухоро» дар асри XIII таҳрир карда шудааст.

Назар ба маълумоте, ки дар сарсухани китоб оварда шудааст, Наршахӣ асарашро дар солҳои 943—944 навишта ба амири замон, Абӯмуҳаммад Нӯҳ бинни Наср бинни Аҳмад бинни Исмоил Сомонӣ пешкаш намудааст.

Бори нахуст ба алифбои кирилии тоҷикӣ китоби Абубакр Муҳаммад бинни Ҷаъфар Наршахӣ. Таърихи Бухоро. — Душанбе: Дониш, 1979 нашр шудааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Ахбори Бухоро // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Мухаммад Наршахи. История Бухары. Ташкент. 1897.  Восточная литература. 13 февраля 2011 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 22 феврали 2012.
**Абдуррашид ибни Маҳмуд** (? — 1058) — амири Ғазнавиён.

Зиндагинома
-----------

Фармондеҳи сипоҳи Султон Масъуд буд. Рақибони аслии Ғазнавиён дар замони ҳукумати Абдуррашид дар Ғарб салҷуқиён ва дар Шарқ қарохониён буданд. Солҳои ҳукумати Абдуррашид ба ҷанг бо салҷуқиён барои тасарруфи Систон ва манотиқи ғарби Афғонистон гузашт. Сиёсати хориҷии Абдуррашид муваффақомез набуд, бинобар он нуфузи ғазнавиён дар Хуросон ва ҷанубии Мовароуннаҳр сахт коҳиш ёфт. Дар манбаъҳои таърихӣ Абдуррашидро подшоҳи истибдодгар ва дар бархе аз онҳо фозилу хирадманд васф кардаанд. Дар сиккаҳояш бо лақабҳои «Изуддавла» нақш шуда, ҳамзамононаш бар ӯ номҳои «Шамсуддавла», «Ҷамолуддавла», «Мазоҳири халифатуллоҳ»-ро гузошта буданд. Тибқи ривояти таърихӣ аз тарафи ғуломи турке бо номи Туғрул соли 1058 кушта шудааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Абдуррашид // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.