recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Саноати яроқ, саноати силоҳ, саноати ҷангафзорӣ** (форсӣ: صنعت سلاح, صنایع جنگ‌افزاری‎, русӣ: Оборонное производство, англ. Arms industry) – бахши иқтисодист, ки дар он силоҳи ҷангӣ истеҳсол ва фурӯхта мешавад.

Фурӯши силоҳ
------------

Дар айни замон донистани даромади дақиқи саноати аслиҳа ғайриимкон аст. Дар ҷои аввал, аксар шартномаҳои фурӯши силоҳ умумӣ нестанд. Даромади дигар аз ин бахш метавонад аз фурӯши технологияи истеҳсол ё таъмир ё омӯзиши истифодаи силоҳ иборат бошад. Саноати силоҳ дар Иёлоти Муттаҳида бори аввал пас аз Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ ба таври назаррас рушд кард. Тибқи гузориши солонаи Конгресси Миллии ИМА, соли 2005 арзиши тиҷорати силоҳ беш аз 37 миллиард долларро ташкил додааст; Аммо рӯзномаи фаронсавии Le Monde арзиши созишномаҳоро беш аз 50 миллиард доллар ҳисоб кардааст.

Истеҳсоли силоҳ
---------------

Мувофиқи маълумоти ташкилоти ҷамъиятии Оксфам, дар саросари ҷаҳон 640 миллион силоҳи сабук тақсим карда шуд (ҳар даҳ нафар як силоҳ). Қисми дигари фурӯши силоҳ ба фурӯши силоҳҳои кӯҳнаи артишҳои кишварҳои ҷаҳон марбут буд. Танҳо се кишвари ҷаҳон, Нигерия; Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ ва Литва силоҳҳои дасти дуввуми худро нобуд мекунанд; Дигар кишварҳо онҳоро ба анборҳо мефиристанд ва сипас бо нархҳои арзонтар ба қисматҳои дигари ҷаҳон мефиристанд.

Муҳимтарин кишварҳои содиркунандаи силоҳ
----------------------------------------


| Кишвар | Фоиз бо муқоисаи ҷаҳонӣ |
| --- | --- |
|  ИМА | 34% |
|  Русия | 22% |
|  Фаронса | 9% |
|  Олмон | 8% |
|  Чин | 7% |
|  Британияи Кабир | 6% |
|  Испания | 5% |
|  Исроил | 4% |
|  Италия | 3% |
|  Нидерланд | 2% |

| Рутба 
дар соли 2014  | Таъминкунанда | Силоҳи содиршуда |
| --- | --- | --- |
| 1 |  ИМА | 10194 |
| 2 |  Русия | 5971 |
| 3 |  Чин | 1978 |
| 4 |  Фаронса | 1200 |
| 5 |  Олмон | 1110 |
| 6 |  Британияи Кабир | 1083 |
| 7 |  Исроил | 1074 |
| 8 |  Испания | 824 |
| 9 |  Италия | 786 |
| 10 |  Украина | 664 |
| 11 |  Нидерланд | 561 |
| 12 |  Шветсия | 394 |
| 13 |   Швейтсария | 350 |
| 14 |  Туркия | 274 |
| 15 |  Канада | 234 |

Муҳимтарин кишварҳои воридкунанда
---------------------------------

Мувофиқи маълумоти Институти байналмилалии тадқиқоти сулҳи Стокҳолм, Ҳоланд бузургтарин воридкунандаи маҳсулоти низомӣ дар ҷаҳон аст. 

| номи кишвар | Фоизи харидҳо дар саросари ҷаҳон |
| --- | --- |
|  Ҳиндустон | 12% |
|  Арабистони Саудӣ | 10% |
|  АМА | 5% |
|  Миср | 5% |
|  Чин | 4% |
|  Австралия | 4% |
|  Алҷазоир | 4% |
|  Ироқ | 3 5% |
|  Покистон | 3% |
|  Индонезия | 3% |
| Кишварҳои дигар | 46. 5% |

Манбаъҳо
--------

1. ↑  Un marché de l'armement en pleine mutation، روزنامه لوموند فرانسه.
2. ↑  9 juillet : Journée de la destruction des armes légères، سایت فرانسوی.
3. ↑  https://www.sipri.org/sites/default/files/2018-03/fssipri\_at2017\_0.pdfانستیتو بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم

* Википедиаи форсӣ
**Масҷиди Токио** (ҷопонӣ: 東京ジャーミイ *То:кё: дзя:мии*, ҳамчунон (ҷопонӣ: 東京モスク *То:кё: мосуку*)) — масҷид бо маркази фарҳангии турк дар кӯчаи Ояма-тои ноҳияи махсуси Сибуйи Токио.

Таърих
------

Масҷиди Токио, полиграфия ва мактаби исломӣ 12 майи соли 1938, дар рӯзи Мавлуд ан-Набӣ аз ҷониби *маҳалла ва* ҷомеаи *исломӣ*, ки иборат аз муҳоҷирони *бошқирдӣ* ва тоторӣ, иштирокчиёни фаъоли ҳаракати сафед мебошанд, ки пас аз шикасти Колчак дар ҷанги шаҳрвандӣ ба Ҷопон омадаанд, кушода шуд. Масҷид, типография ва мактаби исломӣ аз ҳисоби пасандозҳои шахсии бошқирд эшон Муҳаммад-Габдулҳай Қурбангалиев – муфтии аввали Ҷопон, ва хайрия аз тарафи ҷомеаи хурди мусалмонони Токио сохта шудааст.  Он дар маҳаллаи Ёёгии ноҳияи Сибуя сохта шудааст. Масҷидро сиёсатмадорони маъруфи Ҷопон ва мансабдорони воломақоми низомӣ (адмирал Огасавара Наганари, асосгузори ҷомеаи ултранатсионалистии "Генъёса "Тояма Мисуру ва дигарон) кушоданд. 

Соли 1986, масҷиди Токио бинобар ҳолати садамавии бино, пас аз заминҷунбӣ хароб карда шуд. Соли 1998 бо дастгирии ҳукумати Туркия сохтмони масҷиди нав оғоз ёфт, ки соли 2000 ба анҷом расидааст. Арзиши кор 1,5 миллион иенро ташкил дод. 

Лоиҳаро меъмор *Муҳаррем Ҳилми Сеналп таҳия кардааст*. Худи бино бо услуби анъанаи мазҳабии усмонӣ сохта шудааст. Таҷдиди масҷид 30 июни соли 2000 сурат гирифт. 

Масҷиди Токио одатан яке аз нуқтаҳои боздиди расмии раҳбарони Туркия ба Ҷопон мебошад. Дар соли 2003 раиси пешини парлумони Туркия дар Токио Булент Аринч гуфта буд: "Умедворам, ки ҳар касе, ки инҷо меояд ва инро мебинад (ба маънои масҷиди Токио), ба сӯи дини ҳақ роҳ ёбад." Ин изҳорот як ҷанҷоли байналмилалиро ба бор овард ва рӯзи дигар сиёсатмадори турк маҷбур шуд, ки гӯяд, ки ӯро нодуруст фаҳмидаанд ва намехоҳад ҷопониҳоро ба мусулмонон табдил диҳад.

Галерея
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Инҷоро ҳам бинед
----------------

* Ислом дар Ҷопон

* 

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Масҷиди Токио дар Викианбор |

Эзоҳ
----

1. ↑  archINFORM (нем.) — 1994.
2. ↑  японская Википедия (яп.) — 2001.
3. ↑
4. 1 2 3
5. ↑  Юнусова А. «Великий имам Дальнего Востока» Мухаммед-Габдулхай Курбангалиев // Вестник Евразии. — 2001. — № 4.

Пайвандҳои берунӣ
-----------------

* Вебсайти расмӣ
* 
* Бойгонӣ шудааст 4 марти 2016  сол.

Адабиёт
-------

* Юнусова А. Б. Великий имам Дальнего Востока // «Вестник Евразии» : Журнал. — 2001. — № 4 (15). — С. 83-117. — ISSN 1727-1770.
**Ойкӯл** — кӯлест дар ноҳияи Шуғнони Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшони Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Дар нишеби ҷануби қаторкӯҳи Шуғнон ва водии шохоби Рашти Шохдара-дарёи Чандиндара тақрибан 20 км дуртар аз резишгоҳи дарё воқеъ аст. Баландиаш аз сатҳи баҳр 3548 м буда, оби кӯл ширину шаффоф аст. Ойкӯл дар натиҷаи канда шудани кӯҳпора ва банд гардидани маҷрои дарёи Чандиндара ба вуҷуд омадааст.

Нигаред низ
-----------

* Помир
* Қарокӯл
* Зоркӯл

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳомидов Д. Р. Таҳқиқи забоншиносии гидронимҳои мавзеъҳои таърихии тоҷикнишин/Рисолаи докт. илми филол. — Душанбе, 2018. — С. 127. — 470 с.(тоҷ.)

|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Қай кардан** (лот. vomitus) — хуруҷи рефлектории мундариҷа (эвакуатсия)-и меъда (баъзан рудаи дувоздаҳангушта) тавассути даҳон (кам тавассути бинӣ).

Қай кардан асосан аз сабаби кашишхӯрии мушакҳои шикам ба амал меояд; дар айни замон, баромади меъда сахт пӯшида мешавад, бадани меъда истироҳат мекунад, даромадгоҳи меъда боз мешавад, сурфа ва пуфаки даҳон васеъ мешаванд. Ин тамоми амали рефлекториро маркази қайкунӣ, ки дар медулла облонгата ҷойгиранд, танзим мекунад. Одатан пеш аз қай кардан дилбеҳузурӣ, ҳаракатҳои ғайриихтиёр фурӯ бурдан, нафасгирии зуд, зиёд шудани оби даҳон ва ашк пеш меоянд. Вусит одатан аз партовҳои хӯрокворӣ, афшураи меъда, луоб иборат аст; метавонад дорои сафро ва дигар наҷосат (хун, чирк) бошад.

Қай кардан дар як қатор сироятҳо (таби скарлатин, домана ва ғайра), заҳролудшавӣ (хӯрок, доруворӣ, машрубот, нашъамандӣ), ҷамъшавии маҳсулоти заҳролуди метаболизм дар хун (қайкунӣ бо осеби гурда, инчунин ҳангоми ацетонемия дар мушоҳида мешавад) кӯдакон ва (камтар аксар вақт) калонсолон), дар занони ҳомила, бо хашми перитонеум, гастрит, захми меъда (бо сабаби асабоният) ва ғайра. Дар баъзе ҳолатҳо, қайкунӣ баданро аз моддаҳои зарарнок раҳо мекунад, аммо аксар вақт ин танҳо як аломати нохуши дигар бемориҳо мебошад. Бегӣ инчунин метавонад бо ҳаяҷони шадид, фобия, эҳсосоти манфӣ ба амал ояд, аломати ихтилоли марказҳои системаи асаб аст (садамаи мағзи сар, меларзиш, менингит ва ғ.), Ҳангоми асабонияти дастгоҳи вестибуляр ба амал меояд (масалан, бо бемории баҳр).

Соҳаи тиб, ки дилбеҳузурӣ ва қайкуниро меомӯзад, эметология номида мешавад.

Эзоҳ
----
**Доминион (Қаламрав)—и Покистон** (англ. Dominion of Pakistan) — давлати федеративӣ дар Осиёи Ҷанубӣ, ки аз 1947 то 1956 вуҷуд дошт.

Таърих
------

Ин давлат ҳангоми тақсимоти Ҳиндустони Бритониё ба Иттиҳоди Ҳиндустон ва Қаламрави Покистон, тибқи нақшаи Маунтбэттен ба вуҷуд омада, қаламравҳои Покистони муосир ва Бангладешро дар бар мегирифт. Муносибатҳои ҳукмронии нави умдатан мусалмонон бо Ҳиндустонро қариб фавран сояи ҷанги якуми Ҳиндустон ва Покистон фаро гирифт, ки пас аз он муноқишаҳои нави ҳудудӣ ва мазҳабӣ ба вуқӯъ пайвастанд, ки дар ҷараёни он миллионҳо одамони ҳарду ҷониб ҷони худро аз даст доданд ё гуреза шуданд. Бо сабаби радикализатсияи шадиди динии минтақа ва тақрибан исломигардонии он дар солҳои аввали раванди деколонизатсия (номустамликагардонӣ), ҳокимияти Покистон натавонист табиати дунявии ҷомеаро нигоҳ дорад ва дар соли 1956 худро пурра аз назорати номиналии Бритониё раҳо кард ва ба комилан соҳибихтиёрии Ҷумҳурии Исломии Покистонро эълон кард. Соли 1971, дар натиҷаи Ҷанги истиқлолияти Бангладеш, Қаламрави Покистони Шарқӣ дар навбати худ мустақил шуд ва ба ҷумҳурии муосири Бангладеш табдил ёфт.

Федератсия
----------

Қаламрав ба 5 музофот тақсим карда шуд:

* Банголистони Шарқӣ
* Панҷоби Ғарбӣ
* Балучистон
* Синд
* Вилояти сарҳадии шимолу ғарбӣ.

Инчунин, баъзе принсипҳо ба ҳокимият дохил карда шуданд.

Идора
-----

Ҳар яке аз музофотҳо губернатори худро доштанд, ки онро Генерал-губернатори Покистон тасдиқ карда буд, ки аз Подшоҳии Бритониё намояндагӣ мекард.

Адабиёт
-------

* Read, A. and Fisher, D. (1997). The Proudest Day: India’s Long Road to Independence. New York: Norton.
* Chester, Lucy P. (2009) Borders and Conflict in South Asia: The Radcliffe Boundary Commission and the Partition of Punjab. Manchester: Manchester University Press.
**Қаламфур** (лот. Cápsicum ánnuum), **қаланфур**, **қаламфул**, **занҷабил** — гиёҳест бисёрсола (дар шароити киштукор яксола).

Тавсифоти ботаникӣ
------------------

Қаламфури хурданӣ. Тасвири ботаникӣ аз китоби *«Köhler’s Medizinal-Pflanzen»*, 1887
То 1 м қад мекашад. Пояаш рости сершох, баргаш байзашакл ё нештаршакли думчадор. Гулаш сафед, зард ё бунафш. Ҳосилаш сертухми бештар сурх, зард, норанҷӣ, бунафши сиёҳтоб.

Паҳншавӣ
--------

Қаламфур дар ноҳияҳои тропикии Америка худрӯй аст. Қаламфурро то милод ҳам парвариш мекарданд. Соли 1943 Колумб онро ба Испания овард ва зуд дар Аврупо маъмул гашт. Асри 16 қаламфурро дар дорухонаҳои Аврупо чун доруӣ мефурӯхтанд.

Дар собиқ ИҶШС асосан дар ноҳияҳои ҷануб мекоранд, вале дар минтақаҳои миёна ҳам нағз нашъунамо мекунад. Навъҳои маъмулаш «Украинии тез», «Астраханӣ-147», «Маргилонӣ-330».

Истифодабарӣ ҳамчун хӯрданӣ
---------------------------

Қаламфур чун хӯриш маъмул аст. Онро барои очоронидан ва консерв фаровон истифода мебаранд, ба таом меандозанд. Тундии қаламфур ба алкалоиди капсансин вобастагӣ дорад. Дар таркиби қаламфур витамини С, каротин (провитамини А), инчунин витаминҳои Р, В1, В2, қанд, сафеда ва ғайра мавҷуданд. Қаламфури борики дароз (аз сабаби дар таркибаш моддаи махсуси капсатсин доштанаш) хеле тунд аст. Қаламфури сурхро яклухт хушк карда ё кӯфта ба таом меандозанд. Қаламфури кӯфтаро ҳамчун адвиёт истифода мебаранд.

Хосияти шифоӣ
-------------

Қаламфур гиёҳи доруист. Бино ба маълумоти Абӯалии Сино қаламфур давои иштиҳоовар, пешоброн буда, кори дилу меъдаро тақвият мебахшад, оруғ ва дамиши шикамро рафъ менамояд. Бо ақидаи муаллифи «Муҳити Аъзам» Муҳаммад Аъзамхон (асри 19) қаламфур ҳазмкунандаи таом буда, рутубати димоғу меъдаро мебарад, бодро меронад, барои назла ва сурфа муфид аст. Табибони қадим истеъмоли қаламфурро барои бемориҳои меъдаву рӯда, ҷигар ва гурда зараровар ҳисобидаанд.

Табибони халқӣ қаламфурро ба сифати давои арақовар ва иштиҳокушо кор мефармоянд. Қаламфури тару тозаро ба хасмол, думбал ва ҷои дардманди мушакҳо мебанданд. Дар мавриди набудани қаламфури тар хушки онро кӯфта, бо оби гарм меомезанд ва ба ҷойҳои дардманди буғумҳо мемоланд.

Дар тибби муосир қиёми спиртии қаламфур барои беҳтар сохтани фаъолияти узвҳои ҳозима ва чун доруи иштиҳоовар тавсия дода мешавад. Аз қаламфури сурх нақеъ, линимент, капсин, капситрин ва пластир тайёр мекунанд, ки ҳангоми невралгия, радикулит, миозит, люмбоишиалгия, дарди банду буғумҳо ба кор мераванд. Қаламфури ширинро барои муолиҷаи камхунӣ, зангила, бемадорӣ, авитаминоз, кушодани иштиҳо ва ҳазми хӯрок кор мефармоянд.

Ашхосе, ки бемории бавосир доранд, бояд аз истеъмоли қаламфур худдорӣ намоянд, зеро он мумкин аст боиси сӯзиши мақъад ва хуншорӣ гардад. Истеъмоли қаламфури тунд дар мавриди бемориҳои меъда, рӯда, хусусан захми меъда, амрози ҷигар (сирроз, гепатитҳои шадид ва музмин) ва гурда (нефрит ва нефрозҳои шадид ва музмин) низ зиён дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ҳикмати асрҳо, Д. 1975;
* Скляревский Л. Я. Целебные свойства пищевых растений, М. 1972;
* Гаммерман А. Ф. (ва диг.), Лекарственные растения (Растения-целители), М. 1975;
* Культурные растения, М. 1978;
* Нуралиев Ю. Лекарственные растения, Д. 1988.
**Қаландария** (ар. قلندرية‎) — як силсилаи тасаввуфро гуянд, ки пайравонаш Ҷамолуддини Соваҷиро (а. 13) пешвои худ мешумориданд.

Таълимот
--------

Асоси таълимоти қаландарияро тарки русуму одоби ҷорӣ ташкил медод. Дар бораи пайдоиши ин силсила ва номи он баҳсҳои зиёде мавҷуданд. Муаррихони тасаввуф муътақиданд, ки баъди ҷудо шудани оини ҷавонмардӣ аз маломатия анъанаи маломатиёнро қаландарон дар Осиёи Миёнаю Эрон идома додаанд. Қаландарон маъмулан макони муайяне надоштанд ва зиндагии кучиро аз cap мегузарониданд. Ба ҷои таълимоти ирфонӣ бештар ба ҳаёти риндонаи маломатиён таваҷҷуҳ доштан ва азбаски зиндагии қаландаронаро интихоб намуда буданд, онҳоро аҳли хонақоҳ ба унвони «суфиёни хориҷ» ном мебурданд. Абдурраҳмони Ҷомӣ дар «Нафасоту-л-унс» таълимоти қаландарияро бо афкори маломатиён шабеҳ медонад. Ин нукта дар «Мантиқу-т-тайр» ва "Маснавии маънавӣ низ мушоҳида мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.


| ⚙️ Тариқатҳо |
| --- |
| 
Азимия[en] • Айссауа • Ба алавия[en] • Бадавия • Байрамия • Бектошия • Бурҳония • Ғолибия • Дарвешия • Даркавия • Ҷаҳрия[en] • Джелветия[en] • Джеррахия[en] • Дисукия • Зоҳидия • Идрисия[en] • Қаландария • Касназани[en] • Қодирия • Кубравия • Мадария[en] • Маломатия • Мавлавия • Муридизм • Нақшбандия • Носирия • Ниматуллахи • Нисбат-е-Расули[en] • Нур Ашки Джерахи[en] • Нурбакшия[en] • Раҳмония • Рифаия • Ришия[en] • Рошани • Саадия • Сарвария[en] • Сафавия • Санусия • Сулаймонҷия[en] • Сунбулия[en] • Суҳравардия • Тиджания • Увайсия • Хаджи-мюридия • Халватия • Халидия[en] • Ҳамалая[en] • Хатмия • Хоҷагон • Ҳаллоҷия • Ҳуруфия • Чиштия • Шазилия • Шаттария[en] • Ясавия
 |
**Береи Жиффар** (лот. Pyrus communis Beurré Giffard) — навъе аз нокҳои пешпазак.

Таърих
------

Дарахташро бори аввал Н. Жиффар дар маҳалли Ангии Фаронса ёфтааст. Аз соли 1825 парвариш карда мешавад. Дарахташ хурди аҳромшакл, шохаҳояш паст, паҳну парешон. Навдаҳояш сиёҳи сурхча, баргаш борики дарозрӯя, бедандона, думчааш борик. Мевааш калон (дарозиаш 70-78 мм, бараш 58-60 мм; вазнаш 70-100 г), ширин, хушбӯй, дар як ҷо 5-6-тоӣ ҷой гирифтааст; пӯсташ нафиси сабзи зардча, тухмаш зарди ҷигаритоб. Дарахтони ҷавон то 100—200 кг ҳосил медиҳанд. Ҳосилаш нимаи дуюми июл баробар мепазад (онро як ҳафта пеш аз пухтан мечинанд). Дарахташ ба сармо тоб намеорад, вале дар шароити иқлими Тоҷикистон хунук задани он мушоҳида нашудааст. Дар заминҳои сернаму ҳосилхез нағз нашъунамо мекунад. Аз ҳад зиёд калак кардан боиси камҳосилии он мегардад. Пас аз 6-7 сол ва ҳангоми ба биҳӣ пайванд кардан баъди 4-5 сол самар медиҳад. Меваашро 7-10 рӯз нигоҳ доштан мумкин. Қариб дар ҳама ноҳияҳои ҷумҳурӣ парвариш карда мешавад. Ба касалии қӯтурак тобовар аст; баъзан аз касалии тосак зарар мебинад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Береи Жиффар / С. Маҳмадаминов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Вубдов Г. А. Груша. Л. 1931; Сорта плодовых и ягодных культур. М. 1953;
* Симиренко Л. П. Помология. Т. 2. Киев, 1962;
* Энсиклопедияи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон.Ҷ. 1. Д. 1989.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Намуд (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Намудҳои вақти истироҳат**— вақти истироҳат вақте мебошад, ки корманд дар давоми он тибқи қонун аз иҷрои уҳдадориҳои меҳнатӣ озод буда, онро мувофиқи хоҳишаш барои қонеъ намудани манфиатҳои худ ва барқарор сохтани қобилияти кориаш истифода мебарад. Навъҳои вақти истироҳат инҳоянд:

а) танаффусҳо дар давоми рӯзи корӣ;
б) танаффусҳо байни рӯзҳои сменаҳои корӣ;
в) рӯзҳои истироҳат (истироҳати ҳарҳафтаина);
г) рӯзҳои ид;
д) рухсатиҳои кории ҳарсолаи пардохтшаванда;
е) рухсатиҳои таҳсил;
ж) рухсатиҳои иҷтимоӣ;

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - С. 330
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Намояндагон (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Намояндагони кормандон** - намояндагони кормандон дар ташкилотҳо ашхосе мебошанд, ки аз тарафи мақоми меҳнаткашони корхонаҳо мутобиқи қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардидаанд. Намояндагӣ аз манфиатҳои кормандон аз муносибатҳои меҳнатӣ ва ҳимояи манфиатҳои онҳоро иттифоқҳои касаба ва мақомоти интихобии онҳо дар ташкилотҳо, дар мақомоти аз тарафи кормандон интихобшуда ба амал бароварда метавонанд. Ҳуқуқи иттифоқҳои касаба ва мақомоти интихобии онҳоро дар муносибат бо мақомоти давлатӣ ва хоҷагӣ, корфармоён қонун, созишномаҳо, созишномаҳои коллективӣ муайян менамоянд. Ҳамаи мақомоти намояндагии кормандони ташкилот дар доираи ваколати ба онҳо додашуда амал карда, манфиати кории кормандонро
ҳимоя мекунанд. Ҳамкорӣ миёни мақомоти гуногуни намояндагии кормандони ташкилот ҳавасманд карда мешавад.

Нигаред низ
-----------

* Намояндагони корфармоён

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - С. 328
**Қайроқ** - 1) сангест барои тез кардани теғ; 2) санг (лавҳа)-ест, ки дар рӯйи он катибаи гӯрро нависанд. Қайроқҳое, ки аз Осиёи Миёна ҷамъ оварда шудаанд, бештар байзашакл ва гуногунҳаҷм буда, дарозии баъзеашон то 1 м аст. Қайроқҳо барои сабти катиба дар намуди аслиашон истифода мешуданд. Қайроқҳои рӯйи қабр дар тамоми Осиёи Миёна, аз ҷумла дар Ҳисор, вале бештар дар водии дарёҳо (хусусан дар болообу миёнаоби д.Зарафшон) вомехӯранд. Пеш калонтарин маркази тайёр кардани Қайроқҳои гӯр Самарқанд буд. [1]

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. - Душанбе: "Ирфон", 2015, - с. 312
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Намояндагон (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Намояндагони қонунӣ** - мутобиқи м.39 КМГ ин намуди намояндагии судӣ бевосита аз қонун бармеояд. Мисол, дар суд намояндагони қонунии ноболиғон, шаҳрвандоне, ки ба сабаби касалии рӯҳӣ ё камақлӣ ғайриқобили амал эътироф шудаанд, падару модаронашон, ба фарзандӣ қабулкардагон ё васиҳо мебошанд (м.53 КМГ). Намояндагони қонунии шахсони ҳуқуқӣ дар суд мақомоти онҳо ба ҳисоб мераванд (қ.2 м.50 КМГ).

Нигаред
-------

* Намояндагони кормандон

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - С. 328
**Блюминг** (аз англ. blooming), **блуминг** — дастгоҳи прокати сермаҳсул, ки сабикаҳои пӯлодини вазнашон то 2 т ва зиёда аз онро фишурда, ба блюм (маҳсулоти нимтайёри истеҳсолоти филиззот — масолеҳи пӯлодии чоркунҷа) табдил медиҳад.

Блюминг дар зодҳои коркарди филиззот дар байни сехи пӯлодгудозӣ ва сехи прокат, ки маҳсулоти тайёр мебароранд, зинаи мобайнӣ аст. Блюминг дунаварда ва сенаварда мешавад. Истифодаи Блюминг барои ба порчаҳои калонкалон рехтани пӯлод ва беҳтар шудани сифати прокат имкон фароҳам меорад. Бори аввал Блюмингро А.Холлей (1871) дар ИМА истифода кардааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Блюминг // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Бадавӣ, Шайхалӣ** (таваллуд 1867 – даргузашт номаълум) — хушнависи маъруфи мисрӣ.

Зиндагинома
-----------

Дар Қоҳира таваллуд шудааст. Пас аз хатми ҳифзи Қуръон, итмоми таҳсилоти ибтидоӣ ва ёдгирии наҳв, тафсир, ҳадис, фиқҳ назди шайх Дусавқи Арабӣ ва шайх Қандил, аз олимони динии Қоҳира ва шайх Муҳаммади Зағлул, машҳур ба Росам, ба машқи хат пардохт. Сипас аз Муҳаммад Афандӣ Мунисзода, бузургтарин устоди хат дар Миср, иҷозатнома гирифт ва чанде баъд ба ҷиргаи хаттотони пешоҳанги Миср пайваст. Соли 1894/95 дар Мадрасаи амирияи Обидин ба унвони устоди хат ба кор қабул шуд ва эҳтимолан то соли 1940 (ба далели канорагирӣ ё даргузашт номе аз ӯ дар миён нест) дар мадрасаҳои бисёре ба кори худ идома дод. Аз Бадавӣ осори бисёре ба ҷой мондааст, аз ҷумла: Қуръони карим, ки барои Ҳусайнпошо китобат кардааст; ҷузвиёте, ки барои яке аз ғуломони озодшудаи Исмоилпошо – подшоҳи Миср нусхабардорӣ кардааст; мусҳафи шариф, ки баъдҳо ба Масҷиди Набавӣ ҳадя шудааст; ҷузваҳое аз Қуръон, ки барои яке аз сарватмандони мисрӣ китобат кардааст; хатҳое ба хатти сулси ҷалӣ, ки бар рӯйи дарҳои вуруди масҷидҳо ва ҷомеаҳои Миср навиштааст; лавҳаи номҳои хиёбонҳо, шаҳрҳо ва кӯчаҳои Қоҳира, ки теъдоди зиёде аз онҳо ба хатти ӯ мавҷуд аст; ояи каримаи «Ва ҷаъално мин ал-моъи кулла шайъин ҳаййи» ба шакли доира бар рӯйи чашмае, ки Фуоди якум дар Мино барои ҳоҷиён бино кардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* کامل بابا. روح الخط العربی. بیروت ۱۹۸۳؛
* طاهر کردی. تاریخ الخط العربی و ادابه. الریاض، ۱۹۸۲؛
* دانشنامۀ جهان اسلام. جلد ۲، تهران. ۱۳۷۵.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Намоянда (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Намояндаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Маҷлиси миллӣ** - мувофиқи Дастури Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 ноябри соли 2000 намояндаи ваколатдори Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар фаъолияти палатаҳои Маҷлиси Олӣ иштирок менамояд. Дар ҷаласаҳои Шӯрои Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар ҷаласаи кумитаҳо ва комиссияҳои Маҷлиси миллӣ, дар иҷлосияи Маҷлиси миллӣ намояндаи ваколатдори Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистонҳуқуқи иштирок кардан дорад. Дар иҷлосияи Маҷлиси Миллӣ намояндаи ваколатдори Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқи бе навбат сухан кардан дорад, ӯ метавонад дар муҳокимаҳои парлумонии кушод ва пӯшида иштирок намояд. Дар ҳолатҳои дар Дастур пешбинишуда намояндаи Президенти ҶТ дар Маҷлиси миллӣ дар ҷаласа ва иҷлосияи Маҷлиси миллӣ аз номи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон метавонад сухан гӯяд. Инчунин намояндаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Маҷлиси миллӣ дар ҷаласаҳои якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон иштирок менамояд ва ҳуқуқи бенавбат сухан кардан дорад.

Нигаред
-------

* Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Намояндаи Президенти ҶТ дар Маҷлиси намояндагон

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - C. 329
**Шафт** ( форсӣ: شفت‎, низ ҳамчун **Bāzār Shaft** маълум аст) — шаҳр дар шаҳристони Шафт, Устони Гелон, Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 6,158 нафар буд.

Иқтисод
-------

Фаъолияти истеҳсолии иқтисоди деҳот парвариши биринҷ, хоҷагии моҳипарварӣ ва чорводориро дарбар мегирад .

Рӯзҳои душанбе, дар "бозори Душанбе", бозори савдои маҳаллӣ баргузор мешавад. Аз ин рӯ, бисёриҳо ин ҷойро ҳамчун номи "Душанбе" медонанд. Хӯрокҳои маҳаллии он: pala kebab, baghlaghatogh ва jaghoorbaghoor ҳастанд.

Сарчашмаҳо
----------

* Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон


|  |  |
| --- | --- |
| Эрон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Эрон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

| Шаҳрҳои устони Гелон |
| --- |
| Бандари Анзалӣ | Осторо | Остонаи ашрафия | Лоҳеҷон | Лангрӯд | Манҷил | Рашт | Рӯдбор | Рӯдсар | Рустамобод | Сиёҳкӯл | Сумиасаро | Толиш | Фӯман |

Эзоҳ
----
**Талъат Нуруллохоҷаев** (*Нуруллохоҷаев Талъат Фатҳуллоевич*; 9 декабри 1939, Самарқанд — 21 майи 2011, Душанбе) — пизишки шикастубанд (ортопед). Номзади илмҳои тиб (1969), дотсент (1978), раиси Ҷамъияти илмии ортопедҳои Тоҷикистон(аз 1990). Ҳамсари Мунира Шаҳидӣ.

Зиндагинома
-----------

Талъат Нуруллохоҷаев 9декабри соли 1939, дар гузари Қозикалони шаҳри Самарқанд ба дунё омадааст. Дастпарвари мактаби миёнаи № 21 шаҳри Самарқанд (1957). Факултети муолиҷавии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро хатм кардааст (1963). Ординатори клиникӣ (1963—1965), аспирант (1965—1968) ва ассистенти кафедраи осебшиносии ортопедӣ ва ҷарроҳии ҳарбии саҳроии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон (1968—1988), ходими илмии Институти тиббии 1-уми Маскав (1977—1979), дотсент(1979—1984) ва мудири кафедраи осебшиносии ортопедӣ ва ҷарроҳии ҳарбии саҳроии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон (1984—1992).

Фаъолияти илмӣ
--------------

Дар мавзӯи «Табобати ортопедии оқибатҳои сӯхтагии кафи по» рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. Муалифи қариб 100 таълифоти илмӣ. Чандин сол дар табобатхонаҳои давлати араб ифои вазифа кардааст (1992—2002).

Эзоҳ
----

1. ↑  Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе, 2013, — с. 97.
**Гамкрелидзе Тамаз Валерианович** (гурҷӣ: თამაზ ვალერიანის ძე გამყრელიძე, тав. 23 октябри 1929, Кутоисӣ) — забоншиноси гурҷистонӣ, шарқшинос, коршиноси забоншиносии ҳиндуаврупоӣ ва гурҷишиносӣ (картвелистика), доктори илмҳои филология (1963), проессор (1964), академики АИ ИҶШС (ҳоло Русия; аз соли 1984; узви вобаста аз соли 1974), академики АИ Гурҷистон (аз соли 1973 ва президенти АИ Гурҷистон (аз соли 2005).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултаи шарқшиносии Донишгоҳи Тифлис (1952). Ходими илмии Пажӯҳишгоҳи забоншиносии АИ Гурҷистон (1956-60), мудири кафедраи забоншиносии сохторӣ ва амалии Донишгоҳи Тифлис (1960-99), аз соли 1999 мудири кафедраи забоншиносии умумӣ ва амалии Донишгоҳи Тифлис. Солҳои 1988-94 сармуҳаррири маҷаллаи «Вопросы языкознания» буд.

Пажӯҳишҳо
---------

Тамаз Гамкрелидзе мутахассиси варзида дар соҳаи забоншиносии ҳиндуаврупоӣ (ба ин ҷо забонҳои эронӣ ҳам дохил мешаванд), забонҳои бостонӣ, аз ҷумла забонҳои эронӣ, назарияи забоншиносӣ ва забоншиносии гурҷӣ мебошад. Дар пажӯҳиши «Забони ҳиндуаврупоӣ ва ҳиндуаврупоиён» (иборат аз ду ҷилд, 1972; ҳамроҳи В. В. Иванов) назарияи глотталӣ матраҳ гардидааст. Бо масоили забоншиносии муқоисавӣ, пайдоиши хат низ машғул шудааст. Узви Академияи миллии ИМА (2006), Академияи Британия, узви вобастаи АИ Австрия, узви АИ Саксония (1988), АИ Маҷористон (2007), Академияи Аврупо, Анҷумани забоншиносии ИМА (аз соли 1971), президенти Анҷумани забоншиносии Аврупо (1986-87).

Осор
----

* Индоевропейский язык и индоевропейцы: Реконструкция и историко-типологический анализ праязыка и протокультуры. В 2 тт. Тбилиси, 1984 (в соавт. с В. В. Ивановым);
* Алфавитное письмо и древнегрузинская письменность (Типология и происхождение алфавитных систем письма). Тбилиси, 1989;
* Anatolian languages and the problem of Indo-European migration to Asia Minor, Studies in General and Oriental Linguistics. Tokyo, 1970.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гамкрелидзе Тамаз Валерианович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Биографический Грузии
* Большая датская
* Большая российская (старая версия)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 90641682
* BNF: 12455172h
* CONOR: 142300771
* GND: 103745378
* ISNI: 0000 0001 1604 0208
* J9U: 987007261391105171
* LCCN: n79035027
* NKC: jn20020717580
* NLP: A11979471
* NTA: 073455563
* NUKAT: n99036181
* SUDOC: 033712417
* VcBA: 495/44134
* VIAF: 19774515
* WorldCat VIAF: 19774515

 |

 |
**Серҷиу Матарелла** ( итол. *Sergio Mattarella* ;  23 июл 1941 (1941-07-23), Палермо, Сицилия ) - ҳуқуқшинос ва сиёсатмадори итолиёвӣ. 3 феврали соли 2015 вай президенти Италия интихоб шуд.

Зиндагинома
-----------

**Матарелла** факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Ла Сапиенза дар Румро хатм карда, баъдтар дар Донишгоҳи Палермо аз фанни ҳуқуқ дарс додааст. Вай фаъолияти сиёсии худро дар Ҳизби Христианҳои демократ оғоз кардааст. Соли 1983 бори нахуст ба вакилони Маҷлиси намояндагон интихоб шуд.

Аз соли 1987 то соли 1989 дар ҳукуматҳои Ҷованни Гориа ва Чириако Де Мита вазири робита бо парлумон буд. Дар давоми як сол дар ҳукумати Ҷулиу Андреоттӣ Вазорати маорифро сарварӣ кард. Аз соли 1990 то соли 1992 муовини котиби Шӯрои миллии Ҳизби Христианҳои демократ ва баъдан дар соли 1994 роҳбарии маҷаллаи ҳизбии « *Ил Пополо* »-ро ба ӯҳда дошт.

Баъди пароканда шудани Ҳизби Христианҳои демократ ба сафи Ҳизби халқӣ дохил шуд. Дар моҳи октябри соли 1998 ӯ ба Шӯрои вазирон (бо роҳбарии Массиму Д'Алема ) ба ҳайси муовини сарвазир баргашт. Моҳи декабри соли 1999 дар ҳамин ҳукумат вазири дифоъ шуд. Матарелла низ дар ҳукумати Ҷулиану Амату (то июни соли 2001) ин вазифаро ишғол мекард.

Вай ба ҳизби "Маргаритка: Демократия — озодӣ аст" ва соли 2007 ба Ҳизби демократӣ пайваст. 5 октябри соли 2011 парлумон ӯро судяи Суди конститутсионӣ таъин кард.

Мукофотҳо
---------

* Дорандаи занҷири тиллоии ордени Пийи IX ( Шаҳри Ватикан, 11 апрели 2015)

Пайвандҳо
---------

* Матарелла дар вебсайти парлумон бойгонӣ шудааст

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑   (нем.)
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Итальянская
* Литовская универсальная
* Хорватская
* De Agostini
* Treccani

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 1070597058
* GTAA: 130494
* ICCU: PALV006797
* ISNI: 0000 0003 7444 7991
* LCCN: n2008065595
* NLP: A33693717
* SUDOC: 125351380
* VcBA: 495/345007
* VIAF: 11784089
* WorldCat VIAF: 11784089

 |

 |
**Тамаъҷӯӣ** — ба даст овардани фоидаи ғайриқонунии молу мулкӣ бо роҳи маҷбуркунӣ, таъсир расонидан ба иродаи ҷабрдида. Дар баробари ин, ҷинояткор ҷабрдидаро аз соҳиби ашёи дуздидашуда маҳрум намегардонад, балки уро мачбур мекунад, ки сохиби онро дихад. Яке аз усулҳои тамаъҷӯӣ шантаж — таҳдиди фош ё паҳн кардани маълумоти нангин аст. Одатан, шантажчӣ ноком мешавад ва ҷабрдидаро тавассути манипуляцияҳои гуногун ба бунбаст «меронад». Ҳисоби ӯ бештар дар он аст, ки оқибаташ аз иҷрои талабҳои ӯ сахттар ва ғайри қобили қабул аст ва он гоҳ ҷониби шантажшуда метавонад ба иҷрои онҳо ҳамчун як бадӣ ё осеби камтар розӣ шавад.

Аксар вақт афроди алоҳида ё гурӯҳҳои хурди тамаъҷӯён қурбонии афроди тасодуфӣ мешаванд, ки интихоби қурбониён на аз қобилияти пардохтпазирии онҳо, балки аз заъфи ҷисмонӣ ва маънавии онҳо вобаста аст.

Тамаъҷӯӣ, ки аз ҷониби гурӯҳҳои муташаккили ҷиноӣ анҷом дода мешавад, маъмулан интихоби ҷабрдидагон аз рӯи вазъи моддии онҳо ва аксаран мавҷудияти ҳолатҳое мебошад, ки тамоси онҳоро ба мақомоти ҳифзи ҳуқуқ имконнопазир мегардонад (зеро худи қурбониён ба фаъолияти ғайриқонунӣ машғуланд). Чунин тамаъҷӯён одатан пардохти яквақта не, балки мунтазам ва мунтазамро талаб мекунанд. Дар ин ҳолат мумкин аст, ки аз байни хешовандон ё дӯстони ҷабрдида гаравгон гирифта, инчунин худи ҷабрдидаро ба ягон ҷои хилват бурда, нисбат ба ӯ талаб намояд .

Эзоҳ
----

1. ↑  Криминалистическая характеристика вымогательства(пайванди дастнорас — *таърих*). 28 октябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 октябри 2021.

Пайвандҳо
---------

* Вымогательство // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
**Ҳаролд Уолтер Бейли** (англ. Harold Walter Bailey, 16 декабри 1899 — 11 январи 1996) — шарқшиноси англис, мутахассиси забонҳои хутанӣ, санскрит. Донандаи беш аз 50 забони қадимию зиндаи Шарқ ва Аврупо. Узви Академияи илмҳои Британия (1944).

Зиндагинома
-----------

То соли 1927 дар Австралия зиндагӣ кардааст. Ба худомӯзӣ машғул буд. Бо ёрии китобҳои аз китобхона дастраскардааш забонҳои итолиёӣ, испанӣ, лотинӣ, юнонӣ, русӣ ва ғ-ро омӯхт. Библияро ба забонҳои тамилӣ, арабӣ, ҷопонӣ мехонд. Бо роҳи худомӯзӣ забони авестоиро низ аз худ кард. Пас аз хатми Донишгоҳи Оксфорд дар Мактаби пажӯҳишҳои шарқшиносии Лондон аз соли 1928 то 1936 кор кард. Проф. санскрит дар Донишгоҳи Кембриҷ (1936-67). Соли 1967 ба истеъфо баромад. Доираи фаъолияти илмии Бейли хеле васеъ буд. Ӯ ба омӯзиши "Бундаҳиш "ва диг. осори паҳлавӣ ба забони форсии миёна машғул шудааст. Осори адабии хутаниро омӯхтааст [«Пажӯҳишҳои ҳиндускифӣ. Матнҳои хутанӣ», ҷ-ҳои 1-6, 1945-67; «Адабиёти хутанӣ», дар кит. «Таърихи кембриҷии Эрон», ҷ. 3 (2), 1983].

Ҳаролд Уолтер Бейли оид ба Авесто низ китоб навиштааст: «Авесто-китоби форсҳо» (1934), «Масъалаҳои зардуштия дар осори қарни IX» (1943) ва ғ. Ҳ.У. Бейли соҳибунвони 4 донишгоҳ (аз ҷумла Оксфорд), узви Ҷамъияти шоҳии осиёӣ, Ҷамъияти афғоншиносӣ, Ҷамъияти пажӯҳишҳо оид ба митраизм ва ғ. буд. Барои хидматҳояш дар шарқшиносӣ унвони ритсариро гирифт (1960).

Эзоҳ
----

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2  Каталог Немецкой национальной библиотеки (нем.)

Сарчашма
--------

* Бейли, Ҳаролд Уолтер / П. Ҷамшедов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**«Тоҷикони ҷаҳон»**- маҷаллаи сиёсӣ, фарҳангӣ ва иттилоотӣ.

Маҷалла бо шаҳодатномаи № 041004706 дар бахши Раёсати ташкилӣ ва бақайдгирии шахсони ҳуқуқӣ таърихи 5 майи соли 2011 ба сабти давлатӣ ва 17 майи соли 2011 таҳти рақами 0143/мҷ дар Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба қайд гирифта шудааст.
Бори дуввум шаҳодатнома дар бахши Раёсати ташкилӣ ва бақайдгирии шахсони ҳуқуқӣ таърихи 29 августи соли 2016 таҳти рақами 0143/МҶ дар Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба қайд гирифта шудааст.
Муассис ва сармуҳаррири маҷаллаи **«Тоҷикони ҷаҳон»** Оқилова Маҳфуза Маҳмудҷоновна мебошад.
«Тоҷикони ҷаҳон» ба хотири беҳдошту иршоди рӯзгори тоҷикон таъсис ёфта, ҳамаи масоили марбут ба пешрафти иқтисодиву иҷтимоӣ ва маданӣ-маърифатии фарду оила, ҷамоатҳову коргоҳҳо, ташкилотҳо ва иттиҳодияҳо ва маълумот дар бораи тоҷикони бурунмарзиро маводи интишориву таҳлилӣ қарор медиҳад.
Дар маҷаллаи «Тоҷикони ҷаҳон» дар бораи шахсони фарҳангдӯст, ободгарони ҷумҳуриамон, раисони кумитаҳои маҳаллаҳо, омӯзгорони варзида, соҳибкорони номӣ, табибони беҳтарин, кишоварзон, бонуҳои фаъоли ҷомеа мақолаҳо ва саҳифаҳои тиҷоратӣ чоп мекунанд.
Ба саҳнаи маънавиёти муосир қадам гузоштани «Тоҷикони ҷаҳон» ба ҷаҳони тоҷикон ҳусну таровати нав, рангу ҷилои пурҷозиба, руҳи илҳомбахш, афкори наҷиб ҳадя месозад.Ин як мачаллаи ханнотон аст!Аз одамон бо ваъдаи чоп дар шахру нохияхо пули калон канда зиёфатхури карда мегарданд.Номи баланд дораду дигар хеч чиз.Мачалла ягон мавзуъи мухими точиконро барраси накардааст ва барои ин савод низ надоранд!Ду занак аз ин мачалла солхо боз аз ташкилоту муассисахо пул канда мегарданд!Намедорам макомотхои дахлдор кучоро нигох мекунанд!

Адабиёт
-------

Пайвандҳо
---------

Эзоҳ
----

1. ↑
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Ҳасан мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Абдуллоев мебошанд.

**Ҳасан Абдулло́ев** (*Ҳасан Мӯъминҷонович Абдуллоев*; тав. 21 сентябри 1952, Душанбе) — физикдони тоҷик, доктори илмҳои физикаю математика (2000), профессор (2002), «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2007), дорандаи ордени «Шараф» дараҷаи II (2009)

Зиндагинома
-----------

Ҳасан Абдуллоев таърихи 21 сентябри соли 1952 дар пойтахти Ҷумуҳурии Тоҷикистон — шаҳри Душанбе таваллуд шудааст. Соли 1974 факултети физикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро бо баҳои аъло хатм кардааст. Пас аз хатми донишгоҳ, дар вазифаҳои муҳандис (1974—1978), ходими хурди илмӣ (1978—1985), ходими калони илмӣ (1985—1988), мудири Лаборанти проблемавии физикаи мустаҳкамии полимерҳои факултети физикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1988—1989) фаъолият намудааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Абдуллоев Ҳ.М. рисолаи номзадиро дар Институти тадқиқотии ба номи Л. Я. Карпови шаҳри Москва (соли 1984) дифоъ кардааст. Соли 1989 ба вазифаи дотсенти кафедраи физика ва механикаи полимерҳои факултети физикаи ДМТ интихоб гардидааст. Соли 2000 бошад, рисолаи докторӣ дар Институти нафту химияи АИ ФР ҳимоя намудааст.

Сипас, дар вазифаҳои дотсенти кафедраи физика ва механикаи полимерҳо (1999—2000), муовини декан оид ба илм (2000—2007), декани факултети физикаи (2007—2009), мудири кафедраи ҷисмҳои сахт (аз соли 2009—2017) ва профессори кафедраи ҷисмҳои сахт (аз соли 2002 — то хол) фаъолияти пурсамар дорад.

Абдуллоев Ҳ.М. муаллифи зиёда аз 140 асари илмӣ, як монография (2005), як ихтироъ ва 5 дастури таълимию методӣ мебошад. Асарҳояш доир ба тадқиқоти илмии масъалаҳои реология, сохтор ва хосиятҳои электрофизики механикии полимерҳо дар бисёр кишварҳо — Россия, Украина, Англия, Олмон, Полша, Чехия, Словакия ва ғайра нашр гардидаанд. Ӯ ҳоло, узви Шӯрои диссертатсионӣ, узви комиссияи АИ ҶТ оид ба мукофот дар соҳаи илмҳои табиатшиносӣ мебошад.

Осор
----

* Дискретный спектр физических свойств и природа разрушения полимеров, Д. 2005.

Ҷоизаҳо
-------

* «Аълочии маорифи Тоҷикистон»,
* Ордени «Шараф» дараҷаи II,
* Ифтихорномаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Ифтихорномаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи олимони Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон. — Душанбе,2008, с. 12-13.
**Президенти Ироқ** — сарвари давлати Ироқ аст.

Таърих
------

Пас аз сарнагун кардани шоҳигарӣ 14 июли соли 1958, конститутсияи муваққатӣ таҳия шуда, Ироқро ҷумҳурӣ эълон кард. Фасли якуми Конститутсияи муваққатӣ шакли давлатро муайян кард: Ироқ давлати мустақили соҳибихтиёр бо шакли ҷумҳуриявии идоракунӣ эълон карда шуд. Аммо, қудрат дар дасти сарвазир мутамарказ шуд.

### Солҳои 1963-1968

Пас аз нахустин табаддулоти Баъсиҳо дар соли 1964, конститутсияи нави муваққатӣ эътибор пайдо кард. Тибқи он, сарвари давлат президент мебошад, ки салоҳиятҳои васеъ дорад. Дар конститутсияи нави муваққатӣ, агар бо ягон сабаб курсии президент холӣ бошад, пас президенти нав интихоб карда мешавад.

### 1968-2003

Тибқи Конститутсияи соли 1968, инчунин ба Президенти ҷумҳурӣ ваколатҳои васеъ дода шудаанд. Аммо, тамоми қудрат дар дасти танҳо як нафар - сарвари давлат мутамарказонида шуда буд.

### Вазъи кунунӣ

Мувофиқи Конститутсияи соли 1968 (м. 67), Президент рамзи ваҳдати миллӣ, кафили конститутсия, муҳофизи истиқлолияти Ироқ, ваҳдат ва амнияти қаламрави он мебошад. Вай бо аксарияти овозҳо дар Шӯрои намояндагон ба муҳлати 4 сол интихоб карда мешавад, дар ҳоле ки интихоботи президентӣ барои давраи дуюм танҳо як маротиба баргузор мешавад (м. 72).

2 октябри соли 2018 парлумони Ироқ намояндаи Иттиҳоди ватандӯстонаи Ҳизби Курдистон Барҳам Солеҳро президенти чоруми кишвар интихоб кард.

Феҳристи президентҳои Ироқ
--------------------------

| № | Ном | Акс | Оғози ваколатҳо | Анҷоми муҳлат | Интиқол |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | **Муҳаммад Наҷиб ар-Рубаъӣ** |  | 14 июли  соли 1958 | 8 феврали  соли 1963 | Низомӣ |
| 2 | **Абдулсалом Ориф** |  | 8 феврали  соли 1963 | 13 апрели  соли 1966 | Иттиҳоди сотсиалистии араб |
| (и. в.) | **Абдурраҳмон ал-Буззоз** |  | 13 апрели  соли 1966 | 16 апрели  соли 1966 | Иттиҳоди сотсиалистии араб |
| 3 | **Абдулраҳмон Ориф** |  | 16 апрели  соли 1966 | 17 июли  соли 1968 | Иттиҳоди сотсиалистии араб |
| 4 |  **Аҳмад Ҳасан ал-Бакр** |  | 17 июли  соли 1968 | 16 июли  соли 1979 | Баъс |
| 5 | **Саддом Ҳусайн** |  | 16 июли  соли 1979 | 9 апрели соли 2003 | Баъс |
|  | *Ҳамла ба Ироқ аз ҷониби Иёлоти Муттаҳида ва ҳампаймонони он (2003)* Кишварро раиси Шӯрои идоракунии Ироқ роҳбарӣ мекунад |
| (и. в.) |  **Ғозӣ Машъал Аҷил ал-Ёвар** |  | 28 июни соли 2004 | 6 апрели соли 2005 | Ироқиҳо (ҳизб) |
| 6 |  **Ҷалол Талабонӣ** |  | 6 апрели соли 2005 | 24 июли соли 2014 | Иттиҳоди ватандӯстони Курдистон |
| 7 |  **Фуад Маъсум** |  | 24 июли соли 2014 | 2 октябри 2018 | Иттиҳоди ватандӯстони Курдистон |
| 8 |  **Барҳам Солеҳ** |  | 2 октябри 2018 | амалкунанда | Иттиҳоди ватандӯстони Курдистон |

Эзоҳ
----

1. ↑  В Ираке избрали нового президента, // РБК-Украина, 03.10.2018. Проверено 4 октябри 2018.
**Бедонатӯр** — навъе аз харбуза.

Давраи нашваш 80-90 рӯз. Харбузаи дарозрӯяи тухмшакл аст. Пӯсташ сахт, тӯрдор, ҳаҷман миёна ва калон; вазнаш то 6 кг; рангаш сабзи зардтоб, доғҳои гирдаи сиёҳ дорад. Мағзаш сафед (5-7 см), сероб, ширину хуштаъм (7-8 % қанд дорад); тухмаш калон-калон, зард. Аз ҳар га полизаш 180 сентнер ҳосил меғундоранд. Бедонатӯрро асосан тар истеъмол мекунанд. Ба ҷойҳои наздик кашондан мумкин. Ба камобӣ ва заминҳои шӯрхок нисбатан тобовар аст. Бештар аз касалии пажмурдаи фузариозӣ зарар мебинад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бедонатӯр // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Справочник бахчевода, 1987.
**Тоҷикони Амрико ё Тоҷикони амрикоӣ** (англ. Tajikistani Americans) - амрикоиҳое мебошанд, ки пайдоиши худро дар Тоҷикистон мушоҳида кардаанд. Аксарияти амрикоиҳои Тоҷикистон тоҷиконанд .

Демография
----------

Тақрибан 6000 тоҷик дар ИМА зиндагӣ мекунанд. Аксарият дар Ню Йорк, Калифорния ва Небраска, инчунин дар Вашингтон DC зиндагӣ мекунанд. Бисёриҳо барои таҳсил ва кор ба ИМА меоянд. Аксарияти тоҷиконе, ки ба муҳоҷират рафтаанд, ҳуқуқи истиқомати доимӣ доранд. Аксарияти насли дуввуми тоҷикон метавонанд бо забони аслии худ ҳарф зананд, дар ҳоле, ки наслҳои омехта асосан бо забони англисӣ ҳарф мезананд. Бисёриҳо бо дигар тоҷикҳо издивоҷ мекунанд, зеро онҳо бо фарҳангӣ пайванданд.

Ассотсиатсияҳо
--------------

Якчанд ассотсиатсияҳои тоҷикон дар ИМА фаъолият мекунанд. Яке аз онҳо Ассотсиатсияи Амрико ва Тоҷикистон аст, ки дар Бруклин таъсис дода шудааст,  ҳадафи он муттаҳид намудани диаспораи тоҷикон, ба онҳо додани форум ҷиҳати ҷамъ овардан ва ҷашн гирифтани фарҳанги онҳо мебошад. 

Дар моҳи майи соли 2012 Ассотсиатсияи фарҳангии амрикоии тоҷикон (TACA) аз ҷониби ихтиёриёни ватании Тоҷикистон Владимир Федоренко, Анвар Самадзода, Акобир Аҳмедов ва Фаридун Назаров дар Фэйрфакс , Вирҷиния ҳамчун ташкилоти ғайритиҷоратӣ, ғайриҳукуматӣ, фарҳангӣ, касбӣ ва таълимӣ таъсис дода шуд. Ҳадафи TACA мусоидат ба ҳамдигарфаҳмию фарҳангӣ тавассути ташкили барномаҳои таълимӣ ва фарҳангӣ мебошад, ки ба масъалаҳои марбут ба ҷомеаи Тоҷикони Амрико равона шудаанд.  Илова бар ин, TACA барои қонеъ кардани ниёзҳои ҷомеаи тоҷик дар Амрико талош мекунад. TACA боварӣ дорад, ки сохтани пулҳои фарҳангӣ байни ҷомеаҳои Тоҷикистон ва Амрико зарур аст ва ҳадафи он мусоидат ба ҳамгироии минбаъда, ҳавасмандгардонии ҳамкорӣ ва барқарор кардани равобити наздик бо дигар ҷомеаҳои ИМА мебошад.

Одамони намоён
--------------

* Малика Калонтарова, раққоса
* Рус Юсупов, соҳибкор

Нигаред
-------

* Тоҷикон
* Тоҷикони Покистон
* Тоҷикони Амрико
* Тоҷикон дар Русия
* Тоҷикони Канада
* Тоҷикони Ӯзбекистон
* Тоҷикон дар Қирғизистон

Эзоҳ
----

1. ↑  Table 1. First, Second, and Total Responses to the Ancestry Question by Detailed Ancestry Code: 2000.  U.S. Census Bureau. 28 июни 2013 санҷида шуд.
2. ↑  INTERVIEW: Tajik American community and other Central Asian diasporas in the United States Бойгонӣ шудааст 15 Декабри 2019  сол.. Rethink: Institute Washington DC (source in Russian language, but is the only source found about Tajikistani living in USA, apart from the articles about their associations in the US). Posted in July 2015. Retrieved on April 27, 2016.
3. ↑  American-Tajik Association in Brooklyn, New York Бойгонӣ шудааст 29 июни 2013  сол..
4. ↑  American-Tajik Association set up in the United States. 26 апрели 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 январи 2016.
5. ↑  tvtvt. 26 апрели 2016 санҷида шуд.



| ⚙️ Тоҷикистон Афғонистон Ӯзбекистон Диаспораи тоҷикон |
| --- |
| кишварҳо: Афғонистон • ИМА • Канада • Қазоқистон • Қирғизистон • Покистон • Русия • Ӯзбекистон (чағатойиҳо, ҳардуриҳо, яҳудиёни бухорӣ) |
Давлати хитонҳо, 1025
**Мардуми Хитон ё Хитой ё Хутан** (чинии сунатӣ: 契丹, пинйин: *qìdān*) — вилояти таърихӣ аз бахшҳои шимолӣ ва шимоли ғарбии Чин будааст. Ин ном гаҳгоҳ мутародиф бо мамлакати Чин омадааст. Бар асоси китоби «Таърихи муғул» асари Аббос Иқболи Оштиёнӣ, «Хато», яъне Чини Шимолӣ.

Дар авохири қарни шашуми ҳиҷрӣ, Осиёи Шарқӣ ва савоҳили уқёнуси Кабир, яъне ду кишвари кура ва Чини аслӣ байни ду силсила тақсим мешудааст: яке силсилаи Кин (1115—1234), ки давлатдорони як даста зардпустони манчу буданд, ки бар Хато, яъне Чини Шимолӣ тасаллут дошта ва нисбат ба чиниҳо қавми хориҷӣ ба шумор меомаданд ва пойтахти ин силсила шаҳри Койфанг буд ва силсилаи дигар силсилаи Сунг буд, ки аз чиниҳои аслӣ буданд ва бар Чини Ҷанубӣ ҳукумат мекарданд.[

 Ниқоби дафнии Хитон.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* *Е Лун-ли.* Таърихи ДавлатиКитонБойгонӣ шудааст 19 марти 2012  сол. шудааст

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая китайская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)
* Treccani
* Universalis

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* J9U: 987007543433905171
* LCCN: sh85072200

 |
**Дмитрий Андреевич Артюхов** (таваллуд 17 феврали 1988, Салехард) — шахсияти иқтисодӣ ва сиёсии Русия. Губернатори Округи Мухтори Ямало-Ненетс аз 9 сентябри соли 2018 (иҷрокунандаи вазифаи губернатори Округи Мухтори Ямало-Ненетс аз 29 май то 9 сентябри соли 2018)  .

Зиндагинома
-----------

17 феврали соли 1988 таваллуд шудааст. Писари муовини аввали раиси Думаи вилояти Тюмен Андрей Артюхов. Аз рӯзи таваллуд, ӯ дар Ямал зиндагӣ ва кор мекунад.

Ӯ дар гимназияи Новий Уренгой таҳсил мекард, аълохон буд  .

2005 — дохилшавӣ ба Донишгоҳи давлатии Тюмен.

2009 - дараҷаи бакалаврро бо дипломи аъло аз Донишгоҳи давлатии Тюмен бо ихтисоси иқтисод гирифтааст.

2011 - магистратураи Донишгоҳи давлатии Тюменро бо ихтисоси иқтисод бо дипломи аъло хатм кардааст.

2012 - дар Донишгоҳи давлатии Тюмен дараҷаи магистри ҳуқуқро гирифтааст.

2013 - дараҷаи MBA (Магистри идоракунии тиҷорат) аз Донишгоҳи менеҷменти Сингапур гирифта шудааст.

2006 - ба кор дар Бонки тиҷоратии Сибири Ғарбӣ оғоз кард.

Соли 2010 ба Округи Мухтори Ямал-Ненетс баргашт. Фаъолияти меҳнатии худро дар Ямал ба сифати ёрдамчии муовини аввали губернатори Округи мухтори Ямало-Ненетс огоз кардааст.

Аз соли 2011 то 2016 - Ёвари раиси ОМЯН.

Солҳои 2012-2013 ҳамчун роҳбари эҳтимолии мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоят ба резерви кадрҳои роҳбарикунандаи вилоят дохил карда шуд.

Аз январи соли 2016 - муовини губернатори Округи мухтори Ямало-Ненетс оид ба рушди иқтисодӣ ва ҷалби сармоягузорӣ  .

29 майи соли 2018 Артюхов губернатори муваққати Округи Мухтори Ямало-Ненетс таъин шуд ва дуввумин губернатори ҷавонтарин дар Русия (пас аз Антон Алиханов) шуд.

9 сентябри соли 2018 вакилони Маҷлиси қонунгузории ноҳия ӯро бо овоздиҳии пинҳонӣ интихоб карданд. Худи ҳамон рӯз, Артюхов ба кор шурӯъ кард  .

Аз 2 августи соли 2019 то 27 январи соли 2020 - узви Президиуми Шӯрои давлатии Федератсияи Русия   .

Эзоҳ
----

1. ↑  Губернатором Ямало-Ненецкого автономного округа избран Дмитрий Артюхов (9 сентябри 2018).(пайванди дастнорас)
2. ↑  Первая учительница Артюхова показала главу Ямала с новой стороны. Проверено 25 ноябри 2018.
3. ↑  Биография Губернатора / Правительство Ямало-Ненецкого автономного округа(рус.).  www.yanao.ru. 25 ноябри 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 26 ноябри 2018.
4. ↑  30-летний Дмитрий Артюхов избран губернатором Ямало-Ненецкого автономного округа(рус.).  Эхо Москвы. 9 сентябри 2018 санҷида шуд.
5. ↑  Распоряжение Президента Российской Федерации от 02.08.2019 г. № 255-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации»
6. ↑  Распоряжение Президента Российской Федерации от 27.01.2020 г. № 10-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации»
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Хурдод** | >> |
| Ш | Я | Д | С | Ч | П | А |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 20 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
| **1401 хуршедӣ** |

 

| Моҳи хуршедӣ | Давра (тақрибан) |
| --- | --- |
| Фарвардин | 21 март — 20 апрел |
| Урдибиҳишт | 21 апрел — 21 май |
| Хурдод | 22 май — 21 июн |
| Тир | 22 июн — 22 июл |
| Мурдод | 23 июл — 22 август |
| Шаҳривар | 23 август — 22 сентябр |
| Меҳр | 23 сентябр — 22 октябр |
| Обон | 23 октябр — 21 ноябр |
| Озар | 22 ноябр — 21 декабр |
| Дей | 22 декабр — 20 январ |
| Баҳман | 21 январ — 19 феврал |
| Исфанд | 20 феврал — 20 март |

**خُرداد**
**Хурдод** (порсӣ:  خرداد ), **ҷавзо** (порсӣ:  جوزاء ) — севумин моҳи гоҳшумории хуршедӣ ва севумин ва охирин моҳи фасли баҳор аст. Ин моҳ 31 рӯз дорад. Бурҷи фалакии Хурдодмоҳ бурҷи ҷавзо (дупайкар) аст, ки севумин бурҷи фалакӣ аз доиратулбуруҷ аст. Намоди бурҷи хурдод, дупайкара номида мешавад.

Дар гоҳшумории расмии Эрон номи ин моҳ аз номи моҳи севуми гоҳшумории авестоии нав баргирафта шудааст. Дар гоҳшуморӣ [зартуштӣ] шашумин рӯзи ҳар бурҷ хурдодрӯз ном дорад ва дар хурдодрӯз аз хурдодмоҳ, ҷашни хурдодгон баргузор мешавад.[2] «Хурдод» дар Авесто «*Хаурватот*» ва дар хатти паҳлавӣ «хурдот» ё «ҳурдот» номи яке аз Амшоспандон аст.

Эзоҳ
----


  



| Моҳҳои Эронӣ |
| --- |
| Ҳамал→Фарвардин ♦ Савр→Урдибиҳишт ♦ Ҷавзо→Хурдод ♦ Саратон→Тир ♦ Асад→Мурдод ♦ Сунбула→Шаҳривар ♦ Мизон→Меҳр ♦ Ақраб→Обон ♦ Қавс→Озар ♦ Ҷадӣ→Дей ♦ Далв→Баҳман ♦ Ҳут→Исфанд |