recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Абутайиби Тоҳир** (861, Марв — 913, Бухоро) — мусиқишинос, навозанда ва хонандаи форс-тоҷики даврони Сомониён.

Зиндагинома
-----------

Аз донишмандони илми мусиқии аҳди Сомониён. Асосҳои амалӣ ва назариявии мусиқиро назди Абулаббоси Сарахсӣ (вафот 899), Аҳмади Сарахсӣ (вафот 901), Абулаббоси Бахтиёр (вафот 920) омӯхтааст. Дар омӯзишу тарғиби осори хаттии паҳлавӣ, шарҳу тафсири асарҳои донишмандони Юнони Қадим — Арасту, Афлотун, Никомах, Батлимус ва Уқлидус саҳми босазо гузоштааст. Асарҳои чанде аз ин мусиқидононро ба арабӣ тарҷума карда, ба онҳо шарҳу эзоҳ навиштааст.

Осори мусиқӣ
------------

Абутайиби Тоҳир оид ба мусиқӣ асарҳои мукаммали назариявӣ, аз ҷумла «Китоб-ул-одоб-ил-ғиноъ» ва «Китоб фӣ-н-нағам» навиштааст. ӯ дар ин асарҳояш мусиқиро чун илм ва санъат тафсир дода, оид бо созҳои мусиқӣ, ҷанбаҳои гуногуни созу овоз, комёбию норасоиҳои афкори мусиқишиносони Юнони Қадим нуқтаи назари худро баён намудааст. Бино ба гуфти Ибни Надим («Ал-Феҳрист») ва Ибни Усайбия («Уюн-ул-анбаъ») тарҷумаи «Қонунҳои мусиқӣ»-и Афлотун аз ҷониби Абутайиби Тоҳир аз ҷумлаи беҳтарин тарҷума ва тафсирҳо будааст. Абутайиби Тоҳир дар асарҳояш ба анъанаҳои таърихии афкори мусиқии мардуми эронинажод диққати махсус дода, мусиқии аҳди Сосониёнро аз саҳифаҳои бой ва рангини созу овоз шуморидааст. Хусусан дар асараш «Китоб фӣ-н-нағам» («Китоб оид ба сурудҳо») баробари тафсири таркиботи суруд, таронаҳои қадимии тоисломӣ ва замонаш, инчунин роҷеъ ба силсилаи «Хусравониёт», «Форсиёт», шаклҳои маъмули сарояндагии аҳди Сосониён «чома» («чакомак»), «транак» («тарона»), «патвожа», «паҳлавиёт» маълумоти мукаммал дода, онро ба ҳаёти мусиқии садаҳои 9 — 10 пайвастааст. Офаридаҳои Абутайиби Тоҳир ҳамчун сарчашмаи мӯътамади мусиқӣ эътироф шуда, дар ҳалли бисёр масъалаҳои созу овоз чун дастур кумак намудаанд. Аз ҷумла Абунасри Форобӣ дар «Китоб-ул-мусиқӣ-ал-кабир» аз онҳо баҳра бардоштааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абутайиби Тоҳир // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Раҷабов А. Суннат ва навоварӣ дар тамаддуни мксиқии замони Рӯдакӣ, Д. 2008.
**Бобак** (форсӣ: بابک‎), **Побаг** (порсии миёна: 𐭯𐭠𐭯𐭪𐭩 *Pāpak/Pābag*; 150-ум, Порс, Шоҳаншоҳии Ашконӣ — 200-ум) — фармонравои Истахр (205—210), писари Сосон ва падари Ардашери Бобакон.

Зиндагинома
-----------

Бобак писари Сосон, мӯбади оташкадаи Оноҳито буд. Ӯ ду писар ба номҳои Шопур ва Ардашер дошт. Ба дархости писари кӯчактараш, Ардашер, ӯ шоҳи Порс (ба порсии миёна: Гӯчеҳр)-ро кушту аз шоҳаншоҳи ашконӣ Ардавони V хост то подшоҳии писари аршадаш, Шопурро бар вилояти Порс ба расмият бишносад. Аммо бо мухолифати Ардавони V рӯбарӯ шуд. Баъд аз даргузашти ӯ, Шопуру Ардашер бар сари тоҷу тахти подшоҳӣ низоъ карданд, ки дар ниҳоят, бо марги мармузи Шопур, ва подшоҳи Порс аз он Ардашери Бобакон шуд. Ин рӯйдод, пешинаи рӯйдодҳои дигаре шуд, ки дар ниҳоят, ба фурӯпошии шоҳаншоҳии Ашконӣ ва бунёдгузории шоҳаншоҳии Сосонӣ мунҷар гардид.

Эзоҳ
----

1. ↑  *English Wikipedia community* Wikipedia (ингл.) — 2001.
2. ↑  *Ат-Табари, Абу Джафар Мухаммад ибн Джарир*. «История пророков и царей», пер. В. И. Беляева, О. Г. Большакова, А. Б. Халидова. Ташкент. Фан. 1987
3. ↑  Бобак падари Ардашер // Википедияи Форсӣ(форсӣ)

Адабиёт
-------

* Jean Gagé. *La montée des Sassanides*. «Histoire de Babak de Sasan et d’Ardachir» par Tha’alibi. Le Mémorial des Siècles. Editions Albin Michel. Paris. 1964. pp. 198—201.
**Азизҷон Салмонович Раҳмонов** (тав. 2.10.1961, шаҳри Ваҳдат), муаррих, номзади илмҳои таърих (1991), дотсент (2010).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1979–1984 дар факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1986–1988 котиби комсомолӣ ва ассистенти кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Солҳои 1989–1991 дар аспирантураи донишкадаи омӯзгорӣ таҳсил дошт. Солҳои 1992–1996 ҳамчун муаллими калони кафедраҳои таърихи сиёсӣ ва таърихи халқи тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ, 1996–2002 мудири шуъбаи фарҳанг ва иттилоот, ҷонишини раиси Раёсати ҷамъияти дӯстӣ ва равобити фарҳангии Тоҷикистон кор кардааст. Аз соли 2003 ҳамчун муаллими калони кафедраи муносибатҳои байналхалқии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон кор мекунад. Муаллифи як силсила мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои таърихи сиёсӣ ва ҳаракатҳои ҷамъиятии солҳои 90-уми Тоҷикистонро баррасӣ кардааст.

Осор
----

* Политические партии мира, России и Таджикистана, Д. 1994.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* «Российско-Таджикский (славянский) университет» (в одном томе). Энциклопедия./ Главный редактор М.С.Имомов. - Душанбе, 2011. - 386 стр
* Кафедра «Международных отношений и дипломатии» /Состав кафедры Бойгонӣ шудааст 22 ноябри 2016  сол.
**Петар Шегрт** (хорв. *Petar Šegrt*; (инчунин **Сегрт** ё **Зегр** низ ном бурда мешавад) 8 майи соли 1966, шаҳри Ҷурҷевас, округи маъмурии Копривнитско-Крижеватская жупания, Ҷумҳурии Хорватия) — футболбози олмонӣ ва хорватӣ, сармураббӣ. Аз 27 январи соли 2022 сармураббии Тими миллии футболи Тоҷикистон.

Петар Шегрт

Корнома
-------

Петар Шегрт (хорв. *Petar Šegrt*; инчунин Сегрт ё Зегр низ ном бурда мешавад) 8 майи соли 1966, дар шаҳри Ҷурҷевас, округи маъмурии Копривнитско-Крижеватская жупания, Ҷумҳурии Хорватия таваллуд шудааст аммо аз кӯдаки дар Ҷумҳурии Федеролии Олмон истиқомат мекунад. Ҳамчун футболбоз вай дар бошгоҳҳои ҳаваскорони футболи Олмон бозӣ карда онҷо маҳорати сармураббиро низ оғоз кард. Дар соли 1996, футболбоз ва мурабии олмонӣ Клаус Топмёллер ӯро ба клуби Олмон, «Боҳум» даъват кард, ки пасон вай ба клуби дигари Олмон, «Валдҳоф» рафт. Баъд Шегрт ба штаби мураббиёни клубҳои футболи Олмонӣ, «Дуйсбург» ва «Валдҳоф», сипас мустақилона клубҳои Австрияро роҳбари мекард. Муддатҳои тӯлонӣ ин мутахассис бо бозингарони ҷавон бомуваффақият кор карда, тахаллуси «Меъмор»-ро гирифт. 
Дар соли 2006 бо даъвати Клаус Топмёллер, Шегрт ба Гурҷистон рафта онҷо дастаи ҷавонони Гурҷистонро роҳбари мекард. Пас аз рафтани ҳамватанаш вай дар ду бози тими миллии Гурҷистонро роҳбари карда буд. Пас аз Гурҷистон рафтанаш Шегрт чандинсолҳо бо клубҳои Индонезия кор кардааст. Тими футболи Афғонистонро дар Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, дар Русия роҳбари намудааст. Соли 2018 дастаи Молдивро роҳбари карда онро пуриқтидор эълон карда буд ва дар Ҷоми федератсияи футболи Осиёи Ҷанубӣ бо он ғалаба карда буданд. Аз 27 январи соли 2022 ин мутахассис сармураббии Тими миллии футболи Тоҷикистон таъин гардид.

Петар Шегрт, соли 2006

Дастовардҳо
-----------

* Дорандаи Ҷоми федератсияи футболи Осиёи Ҷанубӣ (1): 2018

Нигаред
-------

* Тими миллии футболи Тоҷикистон

Пайвандҳо
---------

*
**Фармондор**, **губернатор** (аз лот. gubernator аз юн.-қад. κυβερνήτης [kybernētēs]), дар Русияи подшоҳӣ — сардори ҳукумати воҳиди маъмурӣ, ки аз тарафи аҳолӣ интихоб мегардад; ҳокими маъмурии аз тарафи ҳукумати марказӣ таъйингардида. 

Дар баъзе давлатҳо губернатор ҳокимияти иҷроияи иёлат ва дигар субъектҳои давлати иттифоқиро сарварӣ карда, метавонад сардори идораи шаҳр бошад. Дар ИМА ва давлатҳои иттифоқии Амрикои Ҷанубӣ сарварони иёлот губернаторҳо мебошанд. Масалан, тибқи Конститутсияи Иёлоти Муттаҳидаи Мексика (моддаи 115, қисми 3) губернатор ба муҳлати шаш сол интихоб шуда, фақат як муҳлат фаъолият менамояд ва ба муҳлати дигар интихоб шуда наметавонад. Губернатори иёлат фармондеҳи кулли қувваҳои муссалаҳи ба таври доимӣ ё муваққатӣ дар воҳидҳои маъмурӣ ҷойгиршуда мебошад.

Дар Русияи подшоҳӣ губернатор сардори губерния буд ва бо фармони подшоҳ таъйин мешуд, шахси мансабдори маъмурии давлатӣ, намояндаи ҳокимияти олии иҷроия ва ҳамзамон Вазорати корҳои дохилӣ дар губерния ба ҳисоб мерафт. Губернатор ҳамчун намояндаи ҳокимияти марказӣ қонунҳоро ба аҳолӣ мерасонид, аз болои фаъолияти идораи губерния назорат мекард, бо мақсади таъмини иҷрои санадҳои қонунгузорӣ оид ба ҷорӣ кардани тартибот ва амният қарорҳо қабул мекард. Ба ҳайси намояндаи Вазорати корҳои дохилӣ сардори кулли полиси маҳаллӣ буд.

Аз соли 1993 мафҳуми губернатор барои ифодаи мансаби сардори маъмурият дар баъзе субъектҳои Федератсияи Русия истифода бурда мешавад. Губернатор аз тарафи аҳолӣ ба муҳлати чор сол ва на зиёда аз ду навбат пайиҳам интихоб карда мешавад; аз рӯи вазифа аъзои Шӯрои Федератсияи Маҷлиси Федералии Федератсияи Русия мебошад, субъекти Федератсияи Русияро дар сатҳи умумифедералӣ, дар муносибат бо субъектҳои дигар, дар робита бо давлатҳои хориҷӣ намояндагӣ менамояд. губернатор дар ҳалли масъалаҳои идоракунии субъект ваколатҳои муҳим дорад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Губернатор / А. Имомов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Большой юридический словарь. М. 1999;
* Конституционное право. Энциклопедический словарь. М. 2001.
**Сайдалӣ Саидович Раҳмадов** (тав. 17.05.1967, ш. Ваҳдат) — биолог, номзади илмҳои биология ( 2000).

Зиндагинома
-----------

Сайдалӣ Раҳмадов солҳои 1987–1992 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев таҳсил намудааст. Солҳои 1992–1993 ассистент, 1993- 1996 аспирант, 1996–2000 муаллими калони кафедраи зоологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Аз соли 2003 иҷрокунандаи вазифаи дотсенти кафедраи зоологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Муаллифи зиёда аз 30 асару мақолҳои илмӣ ва илмию методӣ аст. Доираи корҳои тадқиқотии ӯро масъалаҳои ҳифзи зироатҳои асосии кишоварзӣ аз ҳашаротҳои заррасон дар бар мегирад.

Осор
----

* Курси мухтасари кирмакпарварӣ (дастури методӣ), Д. 2007;
* Энтомологияи кишоварзӣ (дастури методӣ), Д. 2009.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
«**Саховат**» (кӯчаи Фирдавсӣ, 61) — яке аз бозорҳои болопӯшида дар ноҳияи Фирдавсии шаҳри Душанбе.

Таърих
------

Соли 1987 бунёд гардидааст (меъмор А. Г. Толстенко, муҳандисон А. А. Уйбо, Г. М. Шербинина, технолог Ю. Е. Ерошенко). Масоҳаташ — 1,3 га, ҷойи фурӯши молҳо — 250. Масоҳати толори бозор — 1800 м². Дар қисмати ҷанубу ғарбии боғи Дӯстии халқҳо, дар чорроҳаи кӯчаҳои Фирдавсӣ ва Неъмат Қаробоев воқеъ аст. Намои асосии бино рӯ ба ҷониби хиёбони Неъмат Қаробоев дорад (вурудгоҳи асосии бозор аз ҳамон тараф мебошад). Дар ҳудуди сабзазоршуда ва ободи бозор ҳавзу соябонҳо, харакҳо, қароргоҳ барои автомошинаҳо, чойхона, пул (аз болои канали пуроб) ва ғайра сохта шудаанд. Бинои бозор дар маҷмӯъ аз се блоки алоҳидаи «П»-шакл иборат аст. Ду блоки паҳлуӣ якошёна (баландиаш 6,92 м), блоки мобайнӣ дуошёна мебошад. Ҳар се блок ба якдигар пайвастанд. Харидорон ба фурӯшгоҳ аз чор тарафи бозор даромада метавонанд; бор кардану фуровардани молҳо аз тарафи ҳавлии бозор сурат мегирад. Аз сабаби мавҷудияти ду толори фурӯш ҷойи савдои маҳсулот ба анвоъ ҷудо карда шудааст; дар як толор маҳсулоти кишоварзӣ, дар толори дигар фурӯши гулу рустаниҳо ба роҳ монда шудааст. Дар бозор нуқтаҳои хидматрасонӣ ва дукону мағозаҳо вуҷуд доранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Саховат // Донишномаи Душанбе. — Д.: СИЭМТ, 2016. — С. 571. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.
**Одеколон** (фар. *eau de Cologne* — оби Кёлн) — воситаи парфюмерӣ-косметикиест дар шакли моеъ, ки на камтар аз 60 % спирт, на камтар аз 1,5 % об (аз рӯи вазн) ва моддаҳои хушбӯйкунанда дорад.

Асосан одеколон барои истифода бурдан ба мардҳо пешниҳод шудааст.

Дар нимаи асри XVIII оби Кёлн ба Фаронса расид ва номи *Eau de Cologne*-ро гирифт. Аз Фаронса ба Русия расид ва номи *«О де Колон»*-ро гирифт.

Нигаред
-------

* Атр
* Лосон
* Об барои ҳоҷатхона
* Сирко барои ҳоҷатхона

Адабиёт
-------

* Энсиклопедияи калони Русия (рус. *Большая российская энциклопедия*), ҷилди 23, Одеколон.

Пайвандҳо
---------

1. ↑
**Борис або́ Дави́дович Намати́ев** ( 1930, Бухоро ё Керки (Туркманистон), Иттиҳоди Шӯравӣ — 19 январи, 2016, Ерусалим, Исроил ) - ҳунарпешаи театр, овозхон ва навозанда, Иттиҳоди Шӯравӣ, Тоҷикистон, Ӯзбекистон ва Исроил. Вай аз табори яҳудиёни бухорӣ буд. Соли 1989 ба ӯ унвони Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон дода шудааст. Яке аз сарояндагони машҳури Шашмаком ва сурудҳои классикии яҳудиёни Бухоро, тоҷикӣ ва ӯзбекӣ буд. Овози тенори драмавӣ дорад.

Зиндагинома
-----------

Тибқи баъзе сарчашмаҳо дар Бухоро ( ҶШС Ӯзбекистон ) ва бархе дигарҳо дар Керки ( ҶШС Туркманистон ) таваллуд шудааст. Дар синни 14-солагӣ ӯ дар театри ҷавонони Бухоро ба кор шурӯъ кард. Соли 1948, вақте ки ӯ 18-сола буд, ба Театри драмавии ба номи Лоҳутӣ дар Душанбе даъват шуд. Сараввал кор дар театри ҳамчун бозигарони доира - навозандаи доира буд.

Боре, вақте ки ҳунарпешаи нақши асоси дар спектакли "Шаби ҳафтум" (дар асоси "Ҳазору як шаб ") бемор шуд, ин нақш ба Борис Наматиев вогузор шуд. Ва дар тӯли 44 сол - аз соли 1948 то 1992 дар ин театр кор кард ва маъруф шуд. Соли 1970 ба унвони Корманди шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон ва соли 1989 унвони Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон дода шуд. Ба ғайр аз кор ҳамчун актери театр, Наматиев сарояндаи машҳури сурудҳои Шашмақом буд. Соли 1988 албоми ӯ "Зулфи Парешон" ва соли 1990 - албоми дуввуми сурудҳояшро баровардааст.

Пас аз пошхӯрии ИҶШС, дар соли 1992 бинобар сар задани ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон, ӯ ва оилааш аз Тоҷикистон ба Исроил кӯчиданд. Пас аз гузаштан ба Исроил, Наматиев фаъолияти эҷодии худро қатъ накард ва ба сурудхонӣ идома дод.

Илова ба забони модарии яҳудӣ-тоҷикӣ, вай бо забонҳои ибрӣ, тоҷикӣ, ӯзбекӣ ва русӣ ҳарф мезад.

Сарчашмаҳо ва пайвандҳо
-----------------------

Пайвандҳо
---------

* Видео дар бораи Борис Наматиев дар YouTube
**Сипеҳрии Бухороӣ** (? — қарни Х) — шоири ҳамқарни Рӯдакӣ, аз ашъораш фақат чаҳор мисраъ мондааст.

Зиндагинома
-----------

Роҷеъ ба ҳаёти ӯ маълумоти аниқе нест. Муаллифи «Маҷмаъу-л-фусаҳо» ӯро аз ҳамсуҳбатони Абулмуайяди Балхӣ ва Абумасали Бухороӣ медонад. Ашъораш аз қасидаву ғазал иборат будаас, ки дар мавзӯъҳои анъанавии ишқу тасвири манзараҳои табиат ва панду насиҳат суруда шудаанд. Дар мадҳ ва лирикаи манзаравии Сипеҳри Бихороӣ истиораҳои нозук ва тавсифҳои баландсадову муболиғаҳои нодир бисёр будаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Сипеҳрии Бухороӣ / А. Абдуллоев // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).

* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ, Сталинобод, 1958.

Эзоҳ
----
**Намоишгоҳи дастовардҳои хоҷагии халқ** *(русӣ: **Выставка достижений народного хозяйства***) (**ВДНХ**) (солҳои 1939-1959 - Намоишгоҳи умумииттифоқии кишоварзӣ (ВСХВ), дар солҳои 1959-1991 — Намоишгоҳи дастовардҳои хоҷагии халқи СССР (ВДНХ СССР), дар солҳои 1992-2014 – маҷмааи намоишӣ дар ноҳияи Останкино, ноҳияи маъмурии шимолу шарқии Маскав, дуюмин маҷмааи намоишӣ дар шаҳри Маскав. Ба 50 маркази калонтарини намоишгоҳи ҷаҳон шомил карда шудааст. Ҳар сол ба ВДНХ 30 миллион меҳмонон ташриф меоранд. 1 августи соли 2019 намоишгоҳ 80-солагии худро ҷашн гирифт.

ВДНХ аз соли 2014 аз ҷиҳати ҷуғрофӣ ба боғи Останкино ва боғи асосии ботаникӣ муттаҳид шудааст, масоҳати умумии онҳо тақрибан 700 гектарро ташкил медиҳад: 240,2 гектар - майдони ВДНХ, 75,6 гектар - боғи Останкино, 361 гектар - Майдони ГБС, 9,5 гектар осорхона ва маркази намоишгоҳи "Коргар ва Колхозчи" ва майдон дар назди аркаи даромадгоҳи асосӣ. Дар қаламрави намоишгоҳ шоҳкориҳои зиёди меъморӣ мавҷуданд - **"49 иншооти ВДНХ ҳамчун ёдгории мероси фарҳангӣ эътироф карда шудаанд".** Онҳо ёдгориҳои даврони шӯравӣ, намунаи ашёи меъморӣ мебошанд. Ёдгориҳои классикии ВДНХ барҷастатаринҳояшон ин муҷассамаи: "Коргар ва колхозчи"-и муҷассамасоз Вера Мухина ва меъмор Борис Иофан, фаввораҳои "Дӯстии халқҳои СССР", "Гулҳои сангин", павилонҳои "РСС Украина", "РСС Ӯзбекистон" ва "Космос" мебошанд.

Намоишгоҳи ҶШС Тоҷикистон
Пештоқи даромадгоҳи асосии НДХХ
Намоишгоҳи асоси
Намоишгоҳи «Қирғизистон» (пештар «ҶШС Эстония»)
Намоишгоҳи «Кишоварзӣ»

Ҷолиб
-----

Ин ҷо барои дастовардҳои хоҷагии халқи ҶШС Тоҷикистон дар замони шӯравӣ, соли 1939 аз ҷониби меъморон М. А. Захаров ва А. Е. Антоненко, намоишгоҳ бо номи «Таджикская ССР» сохта шуда буд, дар соли 1950, аз тарафи меъморон Е. Д. Капустян ва А. Б. Карычев азнавсозӣ карда шуда буд, аммо дар соли 1966 вайрон карда шуд. Ҳоло дар ҳамон ҷо сохтмони намоишгоҳи "Атомная энергетика" рафта истодааст. 

| Расм | Ном | Санаи сохтан, бозсозӣ, муаллифон | Соли вайрон кардан  | Сабаби вайрон кардан |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | «Таджикская ССР» | 1939, меъморҳо М. А. Захаров, А. Е. Антоненко; 1950, меъморҳо Е. Д. Капустян, А. Б. Карычев | 1966 | Намоишгоҳи дигар сохта шуд |

Пайвандҳо
---------

Эзоҳ
----

1. ↑  Приказ Министерства культуры Российской Федерации № 1693 от 01.06.2015
2. ↑  Приказ Министерства культуры Российской Федерации № 540 от 20.04.2018
3. ↑
4. ↑
5. ↑  Павильон «Таджикская ССР»: путеводитель / Всесоюз. с.-х. выставка. — М.: ОГИЗ; Сельхозгиз, 1939. — 38 с.: ил.
6. ↑  Зиновьев, 2014, с. 201—202.
Муҳандиси юнониқадимӣ Архимед (мусаввараи Д. Фетти, 1620)
**Муҳандис** (ар. مهندس‎), **инженер** (фр. ingénieur ← аз лот. ingenium — маҳорат, эҷодкорӣ) — касест, ки талош мекунад як сохтори амалиётӣ ва амалӣ аз мафҳумеро эҷод кунад ва дар яке аз риштаҳои муҳандисӣ омӯзиш дида бошад ё ба таври ҳирфаӣ дар он ришта машғул ба кор бошад. 

Муҳандис мутахасисе мебошад, ки корҳои муҳандисиро иҷро мекунад; тарҳрезӣ, истеҳсол, таъмири техникии равандҳо ва таҷҳизотҳои механикӣ. Муҳандис, коргари ихтисосманд ва кордоне мебошад, ки маълумоти касбии техникӣ дорад ва ба хидматрасонию таъмири техникаю асбобҳо машғул аст. Масалан: муҳандис-механик, муҳандис-тарроҳ ва ғ. Муҳандис аз рӯи қоида ба ҳама равандҳо, сохтҳои техникӣ, ки ба корҳои муҳандисию механикӣ дохил мешаванд, сару кор мегирад; тадқиқотҳо, банақшагирӣ, лоиҳакашӣ, конструксиясозӣ, коркарди технологияи маснуот, омодасозии хуҷҷатҳои техникӣ, истеҳсол, бакордарорӣ, санҷиш, таъмиру тармим, хидматрасонии техникӣ, назорати сифат ва идораи техникаю таҷҳизотҳои техникӣ. Кори асосии муҳандис аз он иборат аст ки, коркарду навоварӣ карда, ҳалли масъалаҳои мавҷуд будаи муҳандисиро иҷро менамояд.

Гурӯҳи муҳандисон дар вақти кор
Муҳандисони НАСА дар соли 1969

Навъҳои фаъолияти муҳадисӣ
--------------------------

* муҳандис-механик
* муҳандис-конструктор;
* муҳандис-барномасоз;
* муҳандис-технолог;
* муҳандис-энергетик;
* муҳандис-сохтмончӣ;
* муҳандис-кимиёгар
* муҳандис-бакор андозанда (эксплуатация);
* муҳандис-тадқиқотчӣ;
* муҳандис-идоракунанда (менеджер);
* муҳандис-иқтисодчӣ (экономист);
* муҳандис-тарроҳ;
* муҳандис-эколог;
* муҳандис-метролог;
* муҳандис-(информационщик); муҳандисе, ки масъалаҳои математикии таъминоти идоракунии системаҳои автома­тикиро ҳал мекунад ва ғ.

Нигаред
-------

* Техника
* Мошинсозӣ
* Муҳандис-механик
* Дастгоҳсозӣ
* Челонгарӣ-асбобсоз
* Тунукасоз
* Рӯзи муҳандис

Пайвандҳо
---------

* Бойгонӣ шудааст 30 сентябри 2020  сол.

Адабиёт
-------

* 1. Квалификационный справочник должностей руководителей, специалистов и других служащих.Утверждено постановлением Минтруда России от 21 августа 1998 г. N 37. Изменения от 21 января, 4 августа 2000 г. 20 апреля 2001 г. 31 мая, 20 июня 2002 г. 28 июля, 12 ноября 2003 г. 25 июля 2005 г. 7 ноября 2006 г. 17 сентября 2007 г. 29 апреля 2008 г.
* 2. Негодаев И. А.Философия техники: учебн. пособие. — Ростов-на-Дону: Центр ДГТУ, 1997. — 562 с.
* 3. Общероссийский классификатор профессий рабочих, должностей служащих и тарифных разрядов ОК-016-94 (ОКПДТР)
* 4. Коробейников В. В. Коробейников А. В. Двадцатый век в биографии инженера: устная история в сопровождении документов. –Научн. изд. –2010. –146 с.

Эзоҳ
----

Дар Тоҷикистон барои тайёр кардани муҳандисон саҳми Донишгоҳи техникии Тоҷикистон калон аст.
**Бахтиёр Раҳмонов** (*Раҳмонов Бахтиёр Нурмаҳмадович*;17 феврали 1989, деҳаи Панҷрӯд, ноҳияи Панҷакент) — омӯзгор, номзади илми филология (2019).

Зиндагинома
-----------

Соли 1996 ба синфи якуми МТМУ № 53-и деҳаи Марғедари ҷамоати деҳоти Рӯдакӣ қабул гардида, соли 2007 онро хатм намудааст. Соли 2007 бо мақсади соҳибкасб шудан ба факултаи филологияи Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон қабул гардида, соли 2012 онро бо тахассуси филолог — муаллими забон ва адабиёти тоҷик хатм намуд.

Корнома
-------

Аз октябри соли 2009 то майи соли 2012 раиси (масъули) маҳфили забоншиносии «Сипанди сухан»-и факултети филологияи ДМТ будааст. Инчунин, аз 2010 то 2012 дар МТМУ № 15-и шаҳри Душанбе ба ҳайси омӯзгор аз фанни забони арабӣ ва алифбои ниёгон дарс гуфтааст. 

Аз 2012 то 2016 ба ҳайси ассистенти кафедраи забони тоҷикӣ (аз сентябри 2015 номи кафедра назария ва амалияи забоншиносӣ), аз 2016 то 2018 муаллими калони кафедраи кафедраи назария ва амалияи забоншиносӣ, аз 2018 то 2018 муовини декан оид ба корҳои таълимӣ-эдвайзери факултети филологияи тоҷик, аз 2018 то 2020 муаллими калони кафедраи кафедраи назария ва амалияи забоншиносӣ, аз 2020 то ҳоло чун номзади илми филологияи кафедраи назария ва амалияи забоншиносии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон фаъолият дорад.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Ба сифати корманд-унвонҷӯи кафедраи назария ва амалияи забоншиносӣ дар мавзӯи "Хусусиятҳои луғавӣ-грамматикии феъл дар «Таърихи Бухоро»" рисолаи илмӣ-тадқиқотии номзадиашро соли 2019 дифоъ намуда, дар саҳифаҳои маҷаллаву маҷмӯъаҳои илмӣ беш аз 40 мақолаи илмии гуногунҳаҷм вобаста ба мавзӯъҳои илмии забоншиносӣ ба чоп расонидааст.

Ҳамчунин, чанд китоби муҳимми соҳаи забоншиносӣ бо кӯшишу заҳамоти Бахтиёр Раҳмонов аз хатти форсӣ ба кириллии тоҷикӣ баргардон ва дастрасӣ алоқамандони соҳаи забоншиносӣ гардидааст.

Осор
----

* Хусусияти луғавӣ-грамматикии феъл (дар асоси маводи «Таърихи Бухоро»). — Душанбе: Нашриёти «Донишварон», 2017. — 187 саҳ.
* Лексико-семантические особенности глагола в «Таърихи Бухоро» Наршахи. — Душанбе: Нашриёти «Мулквар», 2021. — 164 саҳ.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Рахмонов Бахтиёр Нурмахмадович.* Лексико-грамматические особенности глагола в «Та‘рихи Бухоро» Наршахи. *disserCat — электронная библиотека диссертаций* (2017).
2. ↑  Ҳимояи Раҳмонов Бахтиёр Нурмаҳмадович. *vak.tj*. 1 марти 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 1 марти 2022.
**Александр Александрович Козлов** (зод. 2 январ 1981, Южно-Сахалинск[d]) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия. Вазири захираҳои табиӣ ва экологияи Федератсияи Русия аз 10 ноябри соли 2020.  Узви Шӯрои генералии ҳизби "Русияи воҳид". 

Вазири Федератсияи Россия оид ба рушди Шарқи Дур ва Арктика аз 18 майи соли 2018 то 10 ноябри соли 2020. Губернатори вилояти Амур аз 20 сентябри соли 2015 то 18 майи соли 2018. Мири шаҳри Благовешенск аз 19 сентябри соли 2014 то 25 марти соли 2015.

### Губернатори вилояти Амур

 Владимир Путин бо Олег Кожемяко ва Александр Козлов мулоқоти корӣ анҷом дод, ки дар он ӯ губернатори вилояти Амур таъин шудааст.
Баъди истеъфои Александр Хорошавин аз мақоми губернатори вилояти Сахалин ва таъин шудани собиқ губернатори Амур Олег Кожемяко ба ин вазифа Александр Козлов бо фармони президенти Федератсияи Русия No164 аз 25 март иҷрокунандаи вазифаи губернатори вилояти Амур таъин шуд.

19 июни соли 2015 ӯ номзади «Русияи воҳид» дар интихоботи қарибулвуқӯъи губернатор шуд . 50,64%-и овозҳоро ба даст оварда, на танҳо ҳокими нав, балки ҷавонтарин  дар таърихи системаи интихоботии минтақа гардид. Маросими ифтитоҳ дар Театри вилоятии драмавии Амур  рӯзи 20 сентябр баргузор шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Александр Александрович Козлов - Правительство России. *government.ru*.
2. ↑  Козлов Александр Александрович(рус.). *er.ru*. 15 Декабри 2021 санҷида шуд.
3. ↑  КОЗЛОВ Александр Александрович - биография, новости, фото, дата рождения, пресс-досье. Персоналии ГлобалМСК.ру.. *globalmsk.ru*. 1 май 2023 санҷида шуд.
4. ↑  «Единая Россия» выдвинула на выборы губернатора Александра Козлова.  «Амурская правда» №107 (28151) (19 июни 2015). 20 июни 2015 санҷида шуд.
5. ↑  Инаугурация губернатора Амурской области прошла в Благовещенске
6. ↑  На инаугурацию Александра Козлова приедут главы трех дальневосточных регионов
7. ↑  Козлов Александр Александрович - Министр природных ресурсов и экологии России (2020-н. в.) - Биография (ru-ru). *rus.team*. 1 май 2023 санҷида шуд.
|  |
| --- |
| Унсури холии Викидода |

**«Ахбóру-л-мадинá»** (ар. أخبار المدينة‎) — асари таърихии муаррихи арабинависи эронитабор Абуалӣ Ҳасан ибни Халаф ибни Шодони Воситӣ (вафот 860), ки дар замони Сомониён таълиф шудааст. Асосан ҳаводиси авоили замони исломро дар бар мегирад. Муаррихону муфассирон ва муҳаддисон аз он ҳамчун аз китоби боэътимод фаровон истифода кардаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ахбору-л-мадина // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Мирхонд. Равзату-с-сафо // Бо пешгуфтор ва таълиқоти Н. Амиршоҳӣ. Ҷ. 1. Д. 2004;
* Ибни Қурбон. Дар дуроҳаи фано ва эҳёи миллати қадим. Д. 2007.
**Ханда Сурол** (тур. Hande Soral; 2 феврали 1987, Бурса) — ҳунарпешаи телевизиюн ва мудели турк.

Зиндагинома
-----------

Ханда 2 феврали соли 1987 дар Бурса ба дунё омадааст. Модари Ханда муҳоҷир аз Булғористон аст ва падараш аз Мақдуния омадааст. Ханда бародари хурдии Бадирхон Сурол ва хоҳари хурдӣ, ҳунарпеша ва мудел Бенсу Сурол дорад. Ханда дар кӯдакӣ дар саҳнаҳои мактабӣ бозӣ мекард.

Дар соли 2010 Ханда ба факултаи равоншиносии Донишгоҳи Истамбул дохил шуда, онро соли 2014 бомуваффақият хатм кардааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Internet Movie Database (ингл.) — 1990.
2. ↑  ČSFD (чеш.) — 2001.
3. ↑  *Gülru İncu.* Bensu Soral'ın ilginç tutkusu: 'Sekiz yıldır motor kullanıyorum'(тур.).  Hurriyet (11 феврали 2016). 10 октябри 2019 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Инстаграм

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Česko-Slovenská filmová databáze
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Rotten Tomatoes

 |
**Абуъубайда Маъмар ибни Мусанно ат-Таймӣ** (ар. أبو عبيدة معمر بن المثنى التيمي‎; 728, Басра — 825, 824 ё 820-ум, Басра) — муаррих, забоншинос, адабиётшинос, шоир ва нависандаи арабизабони эронитабор.

Осори боқимонда
---------------

Дар ин бобати забону адабиёти арабӣ рисолаҳо доштааст, ки яке аз онҳо «Нақоизи Ҷарир ва Фараздақ» мебошад. Дар таърих ва насаби қабилаҳои араб, Қуръон ва ҳадис низ асарҳо навишта будааст, ки аксар аз байн рафтаанд. Дар маъхазҳои адабӣ 200 асари мансуб ба Абуубайда номбар шудаанд. Номи асарҳо, иқтибос аз онҳо дар китобҳои адабиётшиносони араб Ибни Қутайба, «Китоб-ул-ағонӣ»-и Абулфараҷи Исфаҳонӣ, Ибни Абурабиҳӣ (860—940), Ибни Асир (1160—1234) ва диг. вомехӯранд. Аз ин сарчашмаҳо бармеояд, ки Абуубайда бо аксар шоирон, нависандагон ва адабиётшиносони он давра шинос будааст ва дар бораи эҷодиёташон назари худро иброз доштааст. Абуубайда дар бораи 7 нафар шоире, ки муаллақот гуфта буданд, маълумот дода будааст, ки аз онҳо Абулфараҷи Исфаҳонӣ истифода кардааст. Абуубайда пайрави шуубия будааст. Дар айбу нуқси арабҳо рисолаи «Масолиб-ул-араб» ва дар фазилатҳои эрониён китоби «Фазоил-ул-фурс»-ро нигоштааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4 5 6  *G. W. T. group of authors* Abu Ubaida (ингл.) // *Encyclopædia Britannica*: *a dictionary of arts, sciences, literature and general information* / H. Chisholm — 11 — New York, Cambridge, England: University Press, 1911. — Vol. 1. — P. 81.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Абу-Обеида (рус.) // *Энциклопедический лексикон* — СПб.: 1835. — Т. 1. — С. 55.

Адабиёт
-------

* Абуубайда // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Фильштинский И. М. История арабской литературы, М. 1985.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Энциклопедический лексикон
* Britannica (11-th)
* Britannica (онлайн)
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 134838643
* GND: 102411581
* ISNI: 0000 0000 8338 7423
* J9U: 987007305297805171
* LCCN: n88202995
* NTA: 073248339
* LIBRIS: gdsvp5104g4mhlr
* SUDOC: 06983184X
* VIAF: 399290
* WorldCat VIAF: 399290

 |

 |
**Марҷон** (Хатти ниёгон: مرجان) — як гурӯҳ ҳайвонҳои баҳрии рудаковокеро гӯянд, ки ба синфи полипҳои марҷонӣ ва қисман ба синфи гидроидҳо (зергурӯҳи гидромарҷонҳо мансубанд). Аксари марҷонҳо шаклҳои гуногуни скилети оҳакӣ ва баъзан скилети шохиро ба вуҷуд меорад. Марҷонҳои *Madreporaria* асоси обсангҳои марҷониро ташкил мекунад. Скилетҳои марҷонҳои сурх ё сиёҳро меноманд. Онҳо барои тайёр кардани шаддаи марҷон ва дигар лавозимоти ороиш ба кор мераванд.

Адабиётҳо
---------

* Смит Г. Драгоценные камни = Gemostones by G. F. Herbert Smith, London, «Chapman and Hall» 1972 / под ред. Петрова В.П.. — Москва: «Мир», 1980.


|  |  |
| --- | --- |
| Панда Ҷонваршиносӣ | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Шомуқим мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Саидиброимов мебошанд.

**Шомуқим Саидисмоилович Саидиброимов**  (тав. 09.08.1982. ноҳияи Роштқалъаи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон), омӯзгори фанни фалсафа, диншиносӣ, номзади илмҳои фалсафа (2019).

Зиндагинома
-----------

Шомуқим Саидиброимов хатмкардаи Донишкадаи андоз ва ҳуқуқи шаҳри Душанбе (2007), курси забономӯзӣ дар Донишгоҳи Осиёи Марказӣ (2012-2015), унвонҷӯи шуъбаи ғоибонаи Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода (2015-2018), ҳуқуқшинос дар ташкилоти ғайридавлатии «Лоҷвар» (2008- 2017), омӯзгори кафедраи фалсафаи фарҳанги Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ (аз соли 2018). Дар мавзуи «Проблема соотношения философии и религии в учении Насира Хусрава» (2019) рисолаи номзадӣ дифоъ намудааст. Дотсенти кафедраи фалсафаи фарҳанги Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ (2021).

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
ситораСитора
**Ситора**ҳо  як  навъ  ҷирмҳои  осмонӣ мебошанд, ки  аз  газҳои тафсон иборатанду табиатан ба Офтоб монанданд. Чунки Офтобҳам ситора  буда, аз  сабаби  ба  Замин  андаке  наздик  буданаш, ба  назари мо калону нурафшон  менамояд. Агар  рушноӣ аз  Офтоб  то  сатҳи замин дар муддати 8,33  дақиқа ояд, онгоҳ ҳамин хел нур аз ситораи наздиктарин  баъди  4  солу  3  моҳ омада  мерасад.  Аксарияти ситораҳоеро, ки  шабона  бо  чашми  одӣ дидан  мумкин  аст, рӯзона намебинем. Чунки онҳо дар масофаҳои хеле дур ҷойгиранд, ки танҳо бо телескоп дидан мумкин аст. Аслан бо телескопҳои дақиқ олимон муайян  карданд, ки  равшании  ин  ё  он  ситора  нисбат  ба  равшании Офтоб даҳҳо ҳазор маротиба зиёдтар  аст. Лекин  аз  сабаби хеле дур буданаш ба мо равшанию гармиаш намеояд. Ситораҳо аз якдигар бо хаҷму  вазну  гармию  равшанӣ  ва  ранг  фарқ  мекунанд.  Масалан: ситораҳо  кабуд,  зард  ё  сурх  мешаванд.  Аз  ҷумла,  Офтоб  ҳам ситораест, ки ранги зарду сурхи  омехта дораду аз ҷиҳати ҳаҷм миёна аст. Хати миёнбанди (диаметри) Офтоб  ба 69 ҳазору 600 км баробар аст. Дар байни ситораҳои калону миёна ва хурд резаситораҳои сафед ошкор шуданд, ки диаметрашон аз  10 то 20 км аст.

Адабиёт
-------

* Википедиаи русӣ.
**Талҳа ибни Тоҳир** (ар. طلحة بن طاهر‎; Нишопур — 828, Хуросон) — амири тоҳирии Хуросон (822—828), писари Тоҳир ибни Ҳусайн.

Ҳукмронӣ
--------

Халифа Маъмун писари Тоҳир ибни Ҳусайн Талҳаро ба ҷои падар амири Хуросон таъйин намуд. Бештари давраи аморати Талҳаи Тоҳир (822—828) сарфи даргирӣ бо хавориҷи Сиистон шуд. Талҳа аз сарнавишти падар ибрат гирифта, бо хилофат аз дари созиш даромад ва то поёни умри худ аз халифаву фармонҳои ӯ итоат мекард. Пас аз марги Талҳа писараш Алӣ қоиммақоми падар гардид, вале дар ҷанги дохилӣ бо шӯришиён кушта шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳотамов Н. Б. Довудӣ Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе, 2011. — С. 95.

Адабиёт
-------

* Bosworth, C.E. (1975). "The Ṭāhirids and Ṣaffārids". In Frye, Richard N. *The Cambridge History of Iran, Volume 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs*. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 90–135. ISBN 0-521-20093-8.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Интихобот (мазмунҳо)-ро бубинед.
Мутобиқи Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ ва Қонуни Конститутсионии ҶТ "Дар бораи интихоботи Маҳлиси Олии ҶТ" 1 марти соли 2020 интихоботи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид.

Аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ ба ҷонибдории рӯйхати 

* Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон (ҲХДТ) - 50,40%,
* Ҳизби аграрии Тоҷикистон (ҲАТ) - 16,50%,
* Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон (ҲИИТ) - 16,61%,
* Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон (ҲСТ) - 5,15%
* Ҳизби коммунистии Тоҷикистон (ҲКТ) - 3,11%,
* Ҳизби демократии Тоҷикистон (ҲДТ) - 5,10%
* Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон (ҲСДТ) - 0,32%-и

раъйи интихобкунандагонро касб намуданд.

Ҳамин тариқ, тибқи рӯйхати ҳизбӣ дар парлумони нав: ҲХДТ-ро 12 нафар, ҲАТ-ро - 4 нафар, ҲИИТ-ро 4 нафар, ҲДТ-ро 1 нафар ва ҲСТ-ро 1 нафар вакил намояндагӣ мекунанд.

4 миллиону 245 ҳазору 951 нафар интихобкунандагон дар ин маъракаи муҳими сиёсӣ иштирок намуданд, ки ин 86,4%-и шумораи умумии интихобкунандагонро ташкил медиҳад.
шумораи овозҳои интихобкунандагоне, ки ба муқобили рӯйхати ҳамаи ҳизбҳои сиёсӣ дода шудаанд, 52 ҳазору 30 нафар ё 1,39%-ро ташкил медиҳад.

Тибқи натиҷаҳои ниҳоии интихобот дар 41 ҳавзаи якмандатии интихоботӣ: ҲХДТ - 35 нафар, ҲАТ - 3 нафар, ҲКТ - 2 нафар ва ҲИИТ - 1 нафар пирӯзӣ ба даст оварда, ба парлумон роҳ ёфтанд.

Пайвандҳо
---------

* Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Бойгонӣ шудааст 1 августи 2021  сол.

| ⚙️ Парчами Тоҷикистон Интихобот ва ҳамапурсиҳо дар Тоҷикистон |
| --- |
| Интихоботи президентӣ | 
* 1990
* 1991
* 1994
* 1999
* 2006
* 2013
* 2020

 |
| Интихоботи порлумонӣ | 
* 1990
* 1995
* 2000
* 2005
* 2010
* 2015
* 2020

 |
| Ҳамапурсиҳо | 
* 1991
* 1994
* 1999
* 2003
* 2016

 |

Эзоҳ
----

1. 1 2  ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистонро эълон намуд
**Абдуҷаббор Сатторов** (23 майи 1946, Данғара, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 2 майи 2013, Душанбе, Тоҷикистон) — таърихшинос, номзади илмҳои таърих (1984), Корманди шоистаи Тоҷикистон (1998), Узви пайвастаи Академияи илмҳои иҷтимоиву педагогии Федератсияи Русия (1999). Аввалин ректори Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон (1996-2004)

Зиндагинома
-----------

Абдуҷаббор Сатторов 23 майи соли 1946 ба дунё омадааст. Пас аз хатми факултети забон ва адабиёти руси Донишкадаи давлатии педагогии Душанбе (ДДОД ба номи Т. Шевченко) ба сифати омӯзгор дар мактаби таҳсилоти миёнаи умумии №6-и ноҳияи Фархор ба фаъолият шурӯъ намуда, баъдан то ба вазифаҳои масъули муовини вазири маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон расидааст. Ӯ солҳои 1971-1984, дар вазифаҳои гуногуни ташкилотҳои комсомоли ҷумҳурӣ фаъолият намудааст. Солҳои 1984-1985, котиби якуми ҲК ҶШС Тоҷикистон дар ноҳияи Советский, с-ҳои 1985-1986, ректори Донишкадаи тарбияи ҷисмонӣ дар Душанбе, с-ҳои 1986-1988 котиби ҲК ҶШС Тоҷикистон дар вилояти Кӯлоб, с-ҳои 1988-1991, сардори раёсати мактабҳои олии вазорати маориф, муовини вазири маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон, с-ҳои 1991-1996 раиси Кумитаи давлатии ҷавонон, варзиш ва туризми Ҷумҳурии Тоҷикистон, ва с-ҳои 1996-2004 ректори Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон буд. Ҳамучун аввалин сарвари Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон дар рушди ин мактаби олӣ саҳми арзанда гузоштааст. Баъди беморӣ ба касби омӯзгорӣ гузаштааст. Аз соли 2004 то вопасин рӯзҳои умраш профессори Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон будааст. Ӯ 2 майи соли 2013 дар шаҳри Душанбе аз олам даргузашт.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Абдуҷаббор Сатторов доир ба илми таърих, маорифшиносӣ ва диг. тадқиқотҳои зиёде ба сомон расонида фишурдаи маърӯзаҳо ва мақолаҳои илмиаш дар маҷмуаҳои илмӣ ва илмию методӣ дар ҷумҳурӣ ва Русия ба табъ расидаанд.
Абдуҷаббор Сатторов аз худ 10 монография, 3 китоби дарсӣ ва даҳҳо мақолаҳои илмиву оммавӣ боқӣ гузоштааст. Барои саҳми хеш ӯ Узви пайвастаи Академияи илмҳои иҷтимоиву педагогии Федератсияи Русия (1999) интихоб шудааст.

Ҷоизаҳо
-------

* Аълочии маорифи Тоҷикистон
* Корманди шоистаи Тоҷикистон (1998)

Адабиёт доир ба Абдуҷаббор Сатторов
-----------------------------------

* «Российско-Таджикский (славянский) университет» (в одном томе). Энциклопедия./ Главный редактор М.С.Имомов. - Душанбе, 2011
* Российско-Таджикский (Славянский) университет:вчера, сегодня, завтра. 1996-2016. – Душанбе, 2016, - С. 28-29.

Нигаред низ
-----------

* Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон

Эзоҳ
----

1. 1 2  Ректор Абдуҷаббор Сатторов(тоҷ.). 29 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 17 апрели 2021.
2. ↑  «Российско-Таджикский (славянский) университет» (в одном томе). Энциклопедия./ Главный редактор М.С.Имомов. - Душанбе, 2011. - 386 стр. 27 Декабри 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 12 апрели 2017.
3. ↑  Кто есть кто, Сатторов Абдужабор, Центральная Азия(пайванди дастнорас)
4. ↑  ПЕРВОМУ РЕКТОРУ РТСУ ИСПОЛНИЛОСЬ БЫ 70 ЛЕТ(пайванди дастнорас)
5. ↑  Даргузашти Абдуҷаббор Сатторов(пайванди дастнорас)
**Азим Амин** (*Азим Аминов*; 11 майи 1951, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — номзади илмҳои филология, адабиётшинос, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1975). Аълочии маорифи Тоҷикистон (2015).

Зиндагинома
-----------

**Азим Амин** 11 майи соли 1951 дар Душанбе ба ҷаҳон омадааст. Соли 1974 факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. Чанде корманди илмии Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, баъдан аспиранти Донишкадаи адабиёти ҷаҳони ба номи Максим Горкий (Маскав) буда, дар ҳамон ҷой рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. Солҳои 1981—1998 ходими илмии Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, 1998—2009 корманди масъули ДИ ПҶТ, 2003—2006 ноиби ректори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода, 2006—2008 нойиби ректори Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода буда, аз соли 2005 дотсенти кафедраи назария ва амалияи ВАО-и Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон аст..

Эҷодиёт
-------

Муаллифи рисолаи «Рубоӣ ва лирикаи фалсафӣ дар шеъри тоҷики даврони шӯравӣ» (1988), чандин китоби дарсию дастури таълим мебошад. Чанде аз мақолаҳояш дар нашрияҳои Маскав ба табъ расидаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  ПОЗДРАВЛЯЕМ С НАГРАДОЙ!(тоҷ.). *www.rtsu.tj*. 14 май 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 ноябри 2020.
2. ↑  АМИНОВ АЗИМ САДЫКОВИЧ ОТМЕТИЛ 70-ЛЕТНИЙ ЮБИЛЕЙ!(тоҷ.). *www.rtsu.tj*. 14 май 2020 санҷида шуд.
3. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 36 ISBN 978-99947-2-379-9
**Субҳон Раҳматов** (12 январи соли 1934, м. Мотуруди н. Самарқанд — 18 сентябри соли 2010, шаҳри Душанбе) — наттоқи радио, «Корманди хизматнишондодаи маданияти Тоҷикистон» (1977), наттоқи дараҷаи олии радио ва телевизион (1968), «Аълочии радио ва телевизиони СССР», Устоди каломи бадеъ (1973). Узви Иттиҳоди журналистони Тоҷикистон (1959).

Зиндагинома
-----------

Омӯзишгохи педагогии тоҷикии Самарқанд (1952), факултети забон ва адабиёти Донишкадаи педагогии Самарқандро хатм кардааст (1956). Соли 1956 ба Сталинобод (ҳоло — Душанбе) омадааст. Наттоқи гуфторҳои бурунмарзии Кумитаи давлатии радио ва телевизиони назди Ҳукумати Тоҷикистон (1956—1969), сармуҳарири барномаҳои саноату сохтмон (1969—1971), сармуҳарири намоишҳои сиёсии телевизиони Тоҷикистон (1971—1976), сармаъмури кулли барномаҳои радиои Тоҷикистон (1976—1987), наттоқи радиои Тоҷикистон (1987—1995), мудири шуъбаи наттоқони радио (1995—2003), мушовири директори генералии ширкати радиои «Ватан» (2003—2008).

Эҷодиёт
-------

Муаллифи рисолаҳои

* «Таджикскому радио 50 лет» (1980),
* «Минбари савту калом» (2001),
* «Хотираи неки ашхоси арҷманд» (2007),
* «Васоити иттилоотии умум ва ҷавонон» (2008),
* 500 ҳикояву новелла, пиесаҳои якпардагию бисёрпардагиро аз забони русӣ ва ӯзбакӣ ба тоҷикӣ гардонидааст.

Ҷоизаҳо
-------

* «Корманди хизматнишондодаи маданияти Тоҷикистон» (1977),
* «Аълочии радио ва телевизиони СССР»,
* медали «Барои меҳнати шоён,Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин»,
* «Ветерани меҳнат»,
* Ифтихорномаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

Сарчашма
--------

* Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе, 2013, с.107

Пайвандҳо
---------

* БУЗУРГДОШТИ 80-СОЛАГИИ СУБҲОН РАҲМАТОВ Бойгонӣ шудааст 26 июни 2014  сол.
Қаймуматҳо дар Шарки Наздик ва Африқо, ки аз инхо иборат буданд: 1. Сурия, 2. Лубнон, 3. Фаластин, 4. Фароурдун, 5. Ироқи Бритониё, 6. Тогои Бритониё, 7. Тогои Фаронса, 8. Камеруни Британия, 9. Камеруни Фаронса, 10. Руанда-Урундӣ, 11. Тонганико ва 12. Африқои Чануби Гарбӣ
 Мандатҳо дар ҳавзаи Уқёнуси Ором. 1. Мандати ҷанубии Уқёнуси Ором, 2. Территорияи Гвинеяи Нав, 3. Науру ва 4. Самоаи Гарбй
**Қақмумат - ба маънии сарпарастӣ, қайюм будан аст. Қаййим, яъне сарпараст ва такягоҳ. Дар ҳуқуқи байналмилал дар даврони пас аз Ҷанги ҷаҳонии аввал ин иборат барои сарпарастии як кишвар тавассути кишвари дигар ба ҳукми ҷомеаи милал гуфта мешуд.**

**Дар истилоҳи сиёсӣ, қайюмият дар маънӣ ҳамин қаймумат ба кор рафтааст. Қаймумият ҳам гуфтаанд, ки роиҷ нест ва ба ҳамин тартиб аз лиҳози забоншиносии маҳал ашкол аст.**

 Қаймумат барои Фаластин ва Трансиордания .
 Қаймумат барои Сурия ва Лубнон .

Нигаред
-------

* мустамликадорй
* Неоколониализм
* Моликияти Империяи Усмонӣ

Қайдҳо
------

Адабиёт
-------

* *Pedersen, Susan.* The guardians : the League of Nations and the crisis of empire. — Oxford: Oxford University Press, 2015. — xiv, 571 с. — ISBN 978-0-19-973003-2.
**Маҳмуди Варроқи Ҳиравӣ** (форсӣ: محمود وراق هروی‎; ? — 836) — шоири пешгоми порсигӯ, ҳамдавра бо дудмонҳои Тоҳириёну Саффориён буд.

Зиндагинома
-----------

Маҳмуди Варроқро ҳамзамони подшоҳони Тоҳирӣ ва Саффорӣ донистаанд. Ризоқулихони Ҳидоят таърихи вафоти ин шоирро 221 ҳиҷрӣ (835—836 милодӣ) навиштааст. Аз Маҳмуди Варроқ ду байт шеър боқӣ мондааст, ки чун абёти Ҳанзалаи Бодғисӣ ба тарзи сухани шоирони замонҳои баъдтар ҳамоҳангӣ дорад. Ду байти мазкур ин аст:

> Нигорино, ба нақди ҷон-т надҳам,  
> 
> Гаронӣ дар баҳо, арзон-т надҳам.  
> 
> Гирифтастам ба каф домони васлат,  
> 
> Ниҳам ҷон аз кафу домон-т надҳам.
> 
>

Эзоҳ
----

1. ↑  Маҳмуди Варроқи Ҳиравӣ. *www.termcom.tj*. 19 сентябри 2023 санҷида шуд.
**Мирзо Бобоҷонов** — ходими ҷамъиятӣ ва ҳизби коммунистӣ. Корманди хизматнишондодаи маданияти ҶШС Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Мирзо Бобоҷонов 25 феврали соли 1925 ба дунё омада, зодаи шаҳри Ӯротеппа мебошад. Пас аз хатми омӯзишгоҳи педагогӣ муаллими синфҳои ибтидоӣ буд. Феврали соли 1943 ба сафи Артиши Шӯравӣ даъват шуд. Ӯ дар ҳайати дивизияи 110 тирандозии гвардияи фронти Степной дар убури дарёи Днепр иштирок кардааст. Баъд аз маҷруҳшавӣ табобат ёфта ба дивизияи 97 тирандозӣ фиристода шудааст. Дар ҳайати ин дивизия аз апрели с. 1944 то марти с. 1945 ҳамчун командири дастаи пулемётчиён ва комсорги рота хидмат менамояд. Барои корнамоиҳояш дар фронтҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ бо ордени Шараф (дараҷаи 1), ду ордени Парчами Сурхи Ҷангӣ, 7 медал мукофотонида шудааст.
Аз майдони ҷанг баргашта ӯ дар зодгоҳаш Ӯротеппа ба корҳои ҷамъиятиӣ маiғул мешавад, котиби якӯми кумитаи комсомолии шаҳр интихоб мешавад. Мирзо Бобоҷонов мактаби дусолаи ҳизбии назди КМ Ҳизби коммунистии Тоҷикистон ва Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанберо хатм кардааст. Соли 1959 ӯро ба дастгоҳи КМ Ҳизби коммунистии Тоҷикистон аввал ба сифати инструктор, сонӣ-ҷонишини мудири шуъба ва дар як вақт мудири хона маорифи сиёсӣи КМ Ҳизби коммунистии Тоҷикистон таъйин мекунанд. Ӯ дар ин вазифа то соли 1989 яъне то ба нафақа баромаданаш бо самар фаъолият менамояд. Мирзо Бобоҷонов борҳо узви Кумитаи шаҳрии Душанбегии Ҳизби коммунистии Тоҷикистон, вакили мадуми дар Шӯрои халқии пойтахт, дар Шӯрои олии ИҶШС, узви КМ Ҳизби коммунистии Тоҷикистон интихоб шудааст. Аз соли 1972 Раиси шуъбаи Душанбегии ветеранҳои ҷангу меҳнат буд. Ӯ соли 1973 сазовори унвони «Корманди хизматнишондодаи маданияти ҶШС Тоҷикистон» гардидааст. Соли 1987 хидматҳои ӯро дар ҳаракати ветеранҳои Тоҷикистон ба назар гирифта ӯро нахуст раисии Шӯрои ветеранҳои ҷангу меҳнати Тоқикистон интихоб намуданд. Яке аз ташаббускорони таъсиси ин ташкилоти ҷамъиятии ҷумҳурӣ — Шӯрои ветеранҳои ҷангу меҳнати Тоқикистон, Мирзо Бобоҷонов буданд. Соли 1992 ин марди шуҷоъ дунёи фониро падруд гуфт.

Ҷоизаҳо
-------

* Ордени Шараф (дараҷаи 1),
* ду ордени Парчами Сурхи Ҷангӣ,
* 7 медал
* Корманди хизматнишондодаи маданияти ҶШС Тоҷикистон.

Нигаред
-------

* Евразийское пространство. Жизнь и Подвиг Мирзо Бабаджанова, воспоминания Мунзифы Мирзоевны Бабаджановой Бойгонӣ шудааст 1 ноябри 2018  сол.

Эзоҳ
----

1. ↑  Воспоминания о друге. Памяти Мирзо Бободжанова. — Душанбе,2005. — C. 4-9, 13-15, 38 — 40
**Раҳматулло Мақсадович Куҷов** (тав. 17.08.1967, д. Зимтуди н. Панҷакент) — муаллими забони олмонӣ, номзади илмҳои педагогика (2019). Аълочии маорифи Тоҷикистон (2021)

Зиндагинома
-----------

Раҳматулло Куҷов солҳои 1984–1991 дар факултети забонҳои хориҷии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ таҳсил намуда, онро бо ихтисоси омӯзгори забони олмонӣ хатм кардааст. Солҳои 1991–1997 муаллими забони олмонӣ дар мактаби миёнаи № 21 н. Панҷакент, 1997–2001 ассистенти кафедраи методикаи таълими забонҳои хориҷӣ ва ихтисоси дуюми донишгоҳи омӯзгорӣ буд. Аз соли 2001 то 2005 муаллими калони кафедраи забони олмонӣ ва методикаи таълими он дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ, 2005–2008 муовини декани факултети забонҳои хориҷӣ оид ба тарбия, 2008 то 2013 муовини декан оид ба таълим, 2014 муовини декан оид ба илм дар факултети забонҳои романию германӣ, аз соли 2018 то ҳол мудири кафедраи методикаи таълими забонҳои хориҷӣ (олмонӣ ва фаронсавӣ) дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ фаъолият дорад. Рисолаи номзадиро дар мавзуи "Методика формирования речевой активности студентов при обучении иностранному языку» ҳимоя намудааст. Бо ифтихорномаи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва донишгоҳи омӯзгорӣ сарфароз карда шудааст. Аълочии маорифи Тоҷикистон (2021).

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Эзоҳ
----
Дипломи магистр дар Русияи муосир
**Магистратура**, ***бахш***, ***зинаи таҳсилот***. Магистратура зинаи таҳсилот буда, дорандаи ин унвони магистр аз рӯи дараҷаи илмӣ пас аз бакалавр ва қабл аз номзади илм мавқеи хоси худро ишғол мекунад. 

Аслан ин дараҷаи илмӣ набуда, балки академӣ аст, зеро магистратура дараҷаи таҳсили хатмкунандаи муассисаи таълими олиро ифода намуда, сатҳи тавоноӣ ва маҳоратҳои вайро тасдиқ мекунад. Муҳлати меъёрии барномаи омодасозии магистрон ду сол аст ва дар ниҳоят тибқи натиҷаҳои ҳимояи диссертатсияи магистрӣ ва хулосаи Комиссияи аттестатсионии давлатӣ ҳуқуқӣ ба аспирантура дохил шуданро медиҳад. 

Фаъолияти зинаи магистратура дар донишгоҳҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон бо қарори коллегияи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28. 04. 2000, №4/7 оғоз шуда, барои таъсиси ин зина Низомнома дар бораи магистратура қабул гардид ва тибқи фармоиши Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 07. 07. 2001, № 80 қонун «Оиди таъсиси магистратура дар мактабҳои олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул гардид.

Пайвандҳои беруна
-----------------

* Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Нигаред низ
-----------

* магистр
* номзади илм
* Таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ

| Унвон ва дараҷаи илмӣ |
| --- |
| Бакалавр · Магистр · Номзади илм · Доктори илм · Дотсент · Профессор · Академик |