recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Абу Умар Баро ибни Озиби Ансорӣ** (ар. البراء بن عازب‎‎; ?, Мадина — 690-1, Куфа) — яке аз саҳобагони Пайғамбар (с) ва фотеҳони ислом.

Зиндагинома
-----------

Аз қабилаи Авс буда, қабл аз ҳиҷрати Муҳаммад (с) ба Мадина ба дини ислом гаравида буд. Дар замони ғазваи Хандак 15 сол дошт. Минбаъд ӯ ҳамчун лашкаркаш ба воя расид ва дар ҷангҳои Сиффин, Ҷамал ва муҳорибаи Наҳравон ширкат дошт. Баро ибни Озиб фотеҳи шаҳри Рай ва амири он таъйин шуда буд. Ҳамчунин ӯ дар фатҳи шаҳрҳои Қазвину Занҷон ва Шуштар ширкат доштааст.

Баро ибни Озиб ба муҳаддисӣ низ машғул будааст ва Имом Бухориву Муслим аз ӯ беш аз 300 ҳадис ривоят кардаанд. Баро ибни Озиб охири умри худро дар Куфа гузаронидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  арабская Википедия (араб.) — 2003.

Адабиёт
-------

* الموسوعة العربية العالمية. النسخة الالکترونية. الریاض، ۲۰۰۴
* *Bahramian, Ali; Negahban, Farzin.* Al-Barāʾ b. ʿĀzib // Encyclopaedia Islamica / Editors-in-Chief: Wilferd Madelung and, Farhad Daftary. — Brill.

Сарчашма
--------

* Баро ибни Озиб // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Мусаллама Мухторова** — наттоқи телевизион, рӯзноманигор, муҳаррири барномаҳои телевизиони тоҷик, барандаи намоишномаи телевизионии «Кошона», «Аълочии фарҳанги ҶТ» (1996), «Аълочии телевизиони Тоҷикистон» (2008).

Зиндагинома
-----------

Мусаллама Мухторова 26 июни соли 1950 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Дастпарвари мактаби миёнаи №53 ш. Душанбе (1967). Фак. забонҳои хориҷии (бахши англисӣ)-ро рӯзона (1979) ва баъд факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Т. Г. Шевченкоро ғоибона хатм кардааст (1989). Фаъолияти кориаш ҳанӯз аз давраи мактабхониаш оғоз шудааст. Иштирокчии аксарият намоишномаҳои бачагонаи Телевизиони Тоҷикистон, аз ҷумла барандаи намоишномаи «Субҳи пионерӣ» (1963-1970), барномаи иттилоотии КДТР Тоҷикистон (1970-2000), барномаҳои махсуси Телевизиони Тоҷикистон дар бораи 50 - солагии ҷумҳуриҳои ИҶШС (1967), барномаи телевизионии «Ҳамсолон», «Дугонаҳо», «Бӯстон» (I, II, III), таъсисгар ва барандаи барномаи телевизионии «Бону» (1998-2010). Ғолиби Озмуни байналмилалии эҷодии «Барномаи худ» дар Италия (1976). Аз соли 1997 – барандаи намоишномаи телевизионии «Кошона»-и Телевизиони Тоҷикистон. Бо Ифтихорномаҳои Ҳукумати ҶТ (2001) ва соҳавии «Чароғаки сабз» мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Зодрӯзҳо дар моҳи июн / Мусаллама Мухторова. 25 июни 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 22 июни 2017.
**Аҳмад Алӣ Мирғонӣ** ( ар. أحمد الميرغني‎ таваллуд 16 августи  соли 1941, Хартуми Шимолй — г. 2 ноябри  соли 2008, Искандария, Миср ) — Арбоби давлатии Судон, президенти Судон дар солҳои 1986-1989.

Зиндагинома
-----------

Соли 1941 дар Хартуми Шимолй дар оилаи бой ва обруманд таваллуд ёфтааст. Ӯ дар Донишгоҳи Лондон таҳсил кардааст. Баъди ба ватан баргаштанаш ба сиёсат машғул шуд. Соли 1986 ӯ дар интихоботи президентии демократӣ пирӯз шуда, президенти Судон гардид. 15 июни  соли 1989 аз кӯшиши табаддулот пешгирӣ карда шуд, даҳҳо афсарони низомӣ ба ҳабс гирифта шуданд. Бо вуҷуди ин, аллакай рӯзи 30 июн низомиён қудратро ба даст оварданд, Умар ал-Башир президенти давлат шуд. Мирғонӣ маҷбур шуд ба Миср фирор кунад. Вай соли 2006 ба Судон баргашт. Дар ҳалли низоъ дар Дарфур ширкат кардааст. Мирғонӣ 2 ноябри соли 2008 дар синни 67-солагӣ дар Миср даргузашт. Дар Хартум дафн карда шудааст.

Пайвандҳо
---------

* The Times: Аҳмад ал-Мирғонӣ: Президенти демократии Судон Бойгонӣ шудааст 24 травня 2010.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 1174078715
* VIAF: 2678154592509043370008
* WorldCat VIAF: 2678154592509043370008

 |

| ⚙️ Парчами СудонПрезидентҳои Судон |
| --- |
| 
* Иброҳим Аббуд 1958—1964
* Хотим Халифа 1964
* Абдулҳалим Муҳаммад 1964—1965
* Исмоил Азҳарӣ 1965—1969
* Ҷаъфар Нимейрӣ 1969—1985
* Абдурраҳмон Сивор Даҳаб 1985—1986
* Аҳмад Алӣ Мирғонӣ 1986—1989
* Умар ал-Башир 1989—2019
* Аҳмад Авад ибни Авф 11-12 апрели 2019
* Абдулфаттоҳ ал-Бурҳон аз 12 апрели 2019

 | Парчами Судон |
**Аҳмад Умар Маитиқ** ( ар. أحمد عمر معيتيق‎ ) як соҳибкор ва сиёсатмадори либиёгӣ аст, ки моҳи майи соли 2014 сарвазири Либиё интихоб шуд  Ӯ сардори ҳукумати муваққат таъин карда шуд ва хоҳиш кард, ки девони вазиронро ташкил кунад ва онро дар давоми 15 рӯз ба GNC (Конгресси умумимиллӣ) барои овоздиҳии эътимод пешниҳод кунад.

Ин таъинот тоҷири 42-соларо ҷавонтарин ва панҷумин сарвазири Либиё аз замони сарнагун ва кушта шудани Муаммар Қаззофӣ дар ошӯби соли 2011 мебошад. Интихоби ӯ ба мақоми сарвазир дар шароити баҳсбарангез сурат гирифт. Вазорати адлия рӯзи 29 май қарор кард, ки Майтиқ бинобар сабаби масъалаи мурофиавии овоздиҳӣ ҳангоми бе сабабҳои узрнок тарки иҷлосияро тарк кардани муовини якуми ҲВМ ба вуқӯъ пайвастааст, ки Майтег сарвазир нест. Интизор мерафт, ки Додгоҳи Олии Либиё 5 июни соли 2014 дар бораи интихоби Майтиқ ҳукм содир кунад,  ҳарчанд он рӯз изҳор дошт, ки таъини Майтиқро беэътибор мешуморад, суд изҳор дошт, ки шикоятҳо бояд баррасӣ ва ба таъхир андохта шавандю  Додгоҳ рӯзи 9 июн қарор кард, ки таъини Майтиқ беэътибор дониста шавад; Интизор меравад, ки Абдуллоҳ ат-Танӣ дар мақоми сарвазир боқӣ бимонад.  Майтиқ худи хамон рӯз бо хохиши худ аризаи истеъфо дод.

Эзоҳ
----

1. ↑  Libyan parliament elects new PM, Al Jazeera (4 May 2014). Бойгонӣ шудааст 21 май 2014  сол. Проверено 4 июни 2014.
2. ↑  Breaking news: Thinni travels to Benghazi, *Libya Herald* (4 June 2014). Проверено 4 июни 2014.
3. ↑  Supreme Court sees Maetig appointment at illegal but postpones final decision until 9 June, *Libya Herald* (6 June 2014). Бойгонӣ шудааст 6 июни 2014  сол. Проверено 6 июни 2014.
4. ↑  Libya PM's election declared unconstitutional, Al Jazeera (9 June 2014). Бойгонӣ шудааст 12 июни 2014  сол. Проверено 9 июни 2014.
5. ↑  Maetig accepts Supreme Court ruling and resigns, *Libya Herald* (9 June 2014). Бойгонӣ шудааст 11 июни 2014  сол. Проверено 9 июни 2014.

| ⚙️ Парчами Либиё Сарвазирони Либиё |
| --- |
| Конгресси умумимиллӣ (2011–2015) | 
* Абдураҳим Кеиб (2011–2012)
* Алӣ Зейдан (2012–2014)
* Абдуллоҳ Танӣ (2014)
* Аҳмад Умар Маитиқ (2014)
* Умар Ҳассӣ (2014–2015)

 |
| Конгресси нави умумимиллӣ (2014–2016) | 
* Умар Ҳассӣ (2014-2015)
* Халифа Ғауил (2015-2016)

 |
| Палатаи намояндагон (2014-2016) Давлати Либиё (2016-) | 
* Файз Сироҷ (2016-2021)
* Халифа Ғауил (2016-2017)
* Абдуллоҳ Танӣ (2016-2021)
* Аблулҳамид Дбейба (2021-)
* Фатҳӣ Башага (2022-)

 |
**Дми́трий Па́влович Григоро́вич** (25 январ [6 феврал] 1883, Киив — 26 июл 1938, Маскав) — авиаконструктори рус.

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти техникаи Киев (1910). Солҳои 1911-12 муҳаррир-ношири маҷаллаи «Вестник воздухоплавания». Аввалин дар Русия «Заврақи паррон»-и М-1-ро соли 1913 ихтироъ кардааст. То соли 1915 чанд намунаи ҳавопаймоҳои обӣ сохтааст (М-5 ҳамчун ҷосуси баҳрӣ дар Флоти ҳарбию баҳрӣ истифода мешуд). Инчунин ҳавопаймои обии М-9-ро, ки бо пулемёт ё тӯп муҷаҳҳаз буд, сохтааст. Соли 1916 ӯ аввалин заврақи ҷангии навъи М-11, ҳавопаймои обии торпедаандоз (1916-17), самолётҳои ҷангии И-2 ва И-2‒бис сохта буд. Г. аз соли 1925 сарварии шуъбаи таҷрибавии самолётсозии баҳриро дар корхонаи «Красный лётчик» ба уҳда гирифт ва дар ин ҷо ҳавопаймои обии М-24, ҳавопаймои ҷосусии баҳрии МР-2, ҳавопаймои ҷосусии кушод РОМ-2-ро ихтироъ кардааст. Соли 1928 ноҳақ ҳабс шуда, соли 1930 озод гардид ва таҳти роҳбарии Н. Н. Поликарпов самолётҳои ҷангии И-5, ИП-1-ро сохтааст (1934). Аз соли 1936 шуъбаи баҳрии Сарраёсати саноати ҳавопаймосозии Кумитаи халқии саноати вазнинро сарварӣ мекард.

Эзоҳ
----

1. 1 2  метрическая книга
2. 1 2 3 4 5 6  Григорович Дмитрий Павлович // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Адабиёт
-------

* Григорович Дмитрий Павлович // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 1275011128
* VIAF: 8580167082556958570004
* WorldCat VIAF: 8580167082556958570004

 |
**Áҳли нифóқ** (ар. اهل نفاق‎), **одамони дурӯ** — ин истилоҳ нисбат ба гурӯҳе ва ё одамоне итлоқ мегардад, ки дар баробари ҳақоиқ ва дар назди арбоби давлат ва ҳар ниҳод ва мақоми тавоное аз худ дурӯягӣ ва душахсиятӣ нишон медиҳанд, дар зоҳир бо онҳо ҳамсозӣ ва ҳамраъйӣ доранд, вале дар ботин нисбат ба онҳо кудурат ва душманӣ меварзанд. Ин истилоҳро Қуръон бори аввал дар муҳити даъвати Мадина ба гурӯҳе аз мардум ба кор бурд, ки дар бархурд бо ислом роҳи нифоқро пеш гирифтанд. Онҳо бо тазоҳур ба ислом ва бо изҳори меҳварҳои асосии имон – имон ба Худо ва ба рӯзи қиёмат зоҳирпарастӣ мекарданд, дар ҳоле ки дар ботини худ ба ислом эътиқод надоштанд.

Дар ҳаёти иҷтимоӣ низ Аҳли нифоқ дар ҳар давру замон боиси парешонии авзои фикрӣ ва иҷтимоии мардум мегарданд. Онҳо дар миёни мардум бо афкандани тухмҳои кинаву адоват ва ҳар гуна фитнаву фасод ҷомеаро аз инкишофи солим бозмедоранд ва бо ҳамон марази ботинии худ, ки навъе аз бемориҳои иҷтимоӣ ва равонӣ ба шумор меравад, ба дигарон низ сироят мебахшанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Боқизода А. Тафсири навини Қуръони карим. Лоҳур, 2011;
* ابو بکر جعفر بن محمد الفریابی. صفة النفاق و ذم المنافقین. بیروت، ۱۹۹۰؛
* مسند الامام احمد. القاهرة، ۱۹۹۵؛
* ابو نعیم بن عبدالله الاصفهانی. صفة النفاق و نعت
* المنافقین. بیروت ۲۰۰۱؛
* المصباح المنيرفی تهذيب تفسير ابن کثير. الریاض، ۲۰۰۲؛
* سنن الترمذی. بيروت، ۲۰۰۴؛
* صحیح مسلم. بیروت، ۲۰۰۵؛ ؛
* صحیح البخاری. بیروت، ۲۰۰۷؛

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Па́бло Эми́лио Эскоба́р Гави́рия** (исп. *Pablo Emilio Escobar Gaviria*; 1 декабр 1949[…], Rionegro[d], Antioquia Department[d] — 2 декабр 1993[…], Medellín[d], Antioquia Department[d]) — наркобарони колумбиягӣ, арбоби сиёсӣ. Эскобар аз ҳисоби тиҷорати маводи мухаддир сармояи зиёде ба даст овард. Соли 1989 маҷаллаи «Forbes» сармояи ӯро бештар аз 30 миллиард доллар ҳисоб кард.

Эскобар дар таърих ҳамчун яке аз маъруфтарин ва бераҳмтарин ҷинояткорони  асри XX-и на танҳо Колумбия, балки тамоми ҷаҳон шинохта шудааст. Вай ҳарчанд судяҳо, прокуророн, журналистонро ба қатл мерасонд, ҳавопаймоҳои ғайринизомӣ ва шуъбаҳои полисро нобуд месохт ва қурбониёнашро бо дастони худ ҷазо медод, аммо дар байни ҷавонон ва табақаҳои камбизоати ҷомеа шуҳрат ба даст оварда буд.

Зиндагинома
-----------

Пабло Эмилио Эскобар Гавирия 1 декабри соли 1949 дар шаҳри Рионегро (Колумбиё) ба дунё омада, фарзанди сеюми хонадони фермер Хесус Дари Эскобар ва муаллимаи мактаб Ҳемильда Гавирия буд. Дар солҳои наврасӣ Пабло вақти зиёди худро дар кӯчаҳои Меделлин гузаронда буд, ки маркази департаменти Антиокия (27 км аз Рионегро) ба ҳисоб мерафт.

### Оғози фаъолияти ҷиноятӣ

Қисми бештари умри худро Паблои ҷавон дар маҳаллаҳои камбағалони Меделлин гузаронд, ки дар воқеъ макони ҳақиқии ҷинояткорӣ буданд. Эскобар сангҳои мазорро дуздида, навиштаҷоташро поккорӣ мекард ва ба харидорони панамагӣ мефурӯхт. Баъдтар ба фурӯши сигор ва марихуана шурӯъ намуда, чиптаҳои бурдноки қалбакӣ месохт. Базудӣ вай дастаи хурде ташкил карда, ба дуздидани худравҳои қимат ва ҳамчун қисмҳои эҳтиётӣ фурӯхтани онҳо машғул гашт.

### Таъсиси картели Меделлин

Мақолаи асосӣ: **картели Меделлин**

Тобистони соли 1977 Эскобар ва боз се фурӯшандаи бузурги маводи мухаддир муттаҳид гашта, ташкилотеро созмон доданд, ки Меделлин картел ном гирифт.

### Фаъолияти сиёсӣ

### Таъқиб ва маҳкама

Ҳукумати Колумбиё «Гурӯҳи махсуси ҷустуҷӯӣ» таъсис дод, ки мақсади он дастгир кардани худи Пабло Эскобар буд.

### Анҷоми карйера ва марг

Оила
----

Писараш — Себастян Маррокин (Хуан Пабло Эскобар), духтараш — Мануэла.

Инчунин нигаред
---------------

* Фурӯши маводи мухаддир
* картели кокаини Меделлин

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2 3 4  Internet Movie Database (ингл.) — 1990.
3. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica (ингл.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Česko-Slovenská filmová databáze
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)
* Notable Names Database
* Universalis

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave
* WikiTree

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 4035277
* BNC: a19994205
* BNE: XX1577576
* BNF: 124289975
* GND: 119182319
* GTAA: 97559
* ISNI: 0000 0001 2279 2940
* J9U: 987007342757705171
* LCCN: n93066039
* NDL: 00881598
* NKC: xx0069916
* NLP: A1186980X
* NTA: 122252608
* NUKAT: n2006122607
* PTBNP: 1614824
* РГБ: 000203254
* SUDOC: 033422761
* VIAF: 45106033
* WorldCat VIAF: 45106033

 |

 |
**Дмитрий Владимирович Дмитриенко** (зод. 17 август 1963, Намангон, Вилояти Андиҷон) — арбоби давлатии Русия. Губернатори вилояти Мурманск (2009—2012).

Зиндагинома
-----------

2 маълумоти олӣ дорад: аз рӯи ихтисоси «Мусаллаҳшавии киштиҳо» (Омӯзишгоҳи ғаввосии баҳрии ба номи Комсомоли Ленинӣ, 1985) ва аз рӯи ихтисоси «Идоракунии давлатӣ ва коммуналӣ» (Академияи идоракунии давлатии шимолу ғарб, 1999).

Солҳои 1992—2004 ба тиҷорат машғул буд, солҳои 1999-2000 мушовири губернатори кишвари Красноярск буд. Аз соли 2004 то 2006 дар вазифаи ёвари раиси Агентии федералии нақлиёти баҳрӣ ва дарёӣ кор кардааст. Аз соли 2006 то 2008 — муовини сардори Агентии федералии нақлиёти баҳрӣ ва дарёӣ оид ба иқтисод ва молия. Аз соли 2008 то 2009 дар вазифаи муовини сардори Агентии федералии моҳидорӣ оид ба рушди инфрасохтор ва флот кор кардааст.

21 марти соли 2009 пас аз истеъфои ихтиёрии Юрий Евдокимов, раисиҷумҳури Русия Дмитрий Медведев Дмитрий Дмитриенкоро ба мақоми губернаторӣ пешниҳод кард 25 март ба ӯ ваколатҳои губернатори вилояти Мурманск ба мӯҳлати 5 сол дода шуд .

Аз 16 июн то 18 декабри соли 2010 — узви Президиуми Шӯрои давлатии Федератсияи Русия .

4 апрели соли 2012 президенти Русия Дмитрий Медведев фармонро дар бораи пеш аз мӯҳлат қатъ кардани ваколатҳои губернатори вилояти Мурманск Дмитрий Дмитриенко бо ибораи «бо дархости худаш» имзо кард .

Дар моҳи январи соли 2013, Дмитриенко ба Шӯрои директорони Аэрофлот пешбарӣ карда шуд .

Дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи СССР хидмат кардааст, ки дар шаҳри Североморск сабт шудааст. Оиладор, соҳиби писар аст. Бо медали "70-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи СССР ", медали «Адмирал Кузнецов» -и Вазорати мудофиаи Русия мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Евдокимов ушел сам
2. ↑  Кандидатура Дмитриенко одобрена областной думой
3. ↑  Знакомьтесь — Дмитрий Владимирович!
4. ↑  Распоряжение Президента Российской Федерации от 16.06.2010 г. № 392-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации»
5. ↑  Распоряжение Президента Российской Федерации от 18.12.2010 г. № 873-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации»
6. ↑  Дмитрий Медведев подписал Указ «О досрочном прекращении полномочий губернатора Мурманской области»
7. ↑  Чиновникам не разрешили вернуться в советы директоров госкомпаний и госбанков
**Ҳоитиҳо** (**ҳоитиён**, фр. Haïtiens), **гаитиҳо** — сокинони асосии Ҷумҳурии Ҳоитӣ. Дар Ҷумҳурии Доминикан, ИМА, Куба, ҷазираҳои Бағам ва ғайра низ зиндагӣ мекунанд.

Бо забони криюлии ҳоитиёӣ (дар асоси омезиши шеваи нормандии забони фаронсавӣ бо баъзе забонҳои африкоӣ, шеваҳои ҳиндуёни маҳаллӣ ва забонҳои англисию испанӣ ба вуҷуд омадааст) муошират мекунанд. Шумораашон зиёда аз 10 млн нафар (2014). Ҳоитиҳо асосан пайрави равияҳои мухталифи дини масеҳӣ буда, эътиқодоти қадимии африқоӣ (вуду) низ дар миёни онҳо маъмул аст. Дар асрҳои 16–18 фаронсавиҳо ғуломони сиёҳпӯсти африқоиро барои кор дар плантатсияҳо аз Африқои Ғарбӣ ба ҷазираи Ҳоитӣ оварда буданд, аз ин рӯ 95 дарсади ҳоитиҳо сиёҳпӯстон ва 5 дарсади боқимонда мардуми омехта мебошанд. Шуғли асосии ҳоитиҳо кишоварзӣ (парвариши биринҷ, лубиё, ҷуворимакка, чойҷуворӣ, банан, маниок, қаҳва, найшакар ва ғайра) буда, қисме аз онҳо дар соҳаи тиҷорати сайёҳӣ, саноати сабук, хӯрокворӣ ва истихроҷи маъдан низ кор мекунанд. Ҳангоми тозакунии замин ва корҳои обёрӣ дар миёни ҳоитиҳо ёрии байниҳамдигарӣ (кумбит) хос буда, дар он фақат мардон ширкат меварзанд. Ҳунарҳои ҳайкалтарошӣ ва ниқобсозӣ аз чӯб, гулдӯзӣ ва наққошӣ дар рӯи нақораҳо ва қурбонгоҳҳои маросимӣ дар миёни ҳоитиҳо хеле ривоҷ ёфтаанд. Хонаҳои ҳоитиҳо аксаран аз чӯб ва қисман аз хишт сохта шуда, боми онҳо бо шохаҳои нахл пӯшонида шудааст. Дохили хонаҳо бо рангҳои гулобӣ, сафед ё кабуд ва деворҳои берунии онҳо бо нақшу нигори гуногун оро дода мешаванд. Ҳоитиҳо дар тафовут аз дигар халқҳои мамолики атрофи баҳри Кариб фолклори пурғановат доранд. Дар эҷодиёти шифоҳӣ, мусиқӣ ва рақсҳои мардумии ҳоитиҳо таъсири фолклори халқиятҳои Африқои Ғарбӣ ва ҳангоми карнавалҳои халқӣ анъанаҳои ҳиндуёни маҳаллӣ хеле равшан ба чашм мерасанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Народы и религии мира. Под ред. В. А. Тишкова, М.1998;
* Кулакова Н. Н. Гаитийцы: формирование этноса (колониальная эпоха). М. 1993.

Сарчашма
--------

* Гаитиҳо // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Бета-коҳиш** (β-коҳиш) коҳиши радиофаъоли ҳастаи атом, ки дар натиҷаи он ҳаста электрон ё позитрон меафканад. Ин раванд ба туфайли худ аз худ табдилёбии яке аз нуклонҳои дохилиҳастаи ба нуклони ҷинси дигар, яъне нейтрон (n) ба протон (p) ва ё баръакс, протон ба нейтрон сурат мегирад. Дар мавриди якум аз ҳаста электрон (е–) хориҷ мегардад (β–-коҳиш). Дар мавриди дуюм аз ҳаста позитрон (е+) хориҷ мешавад (β+-коҳиш). Электрону позитронҳои дар вақти бета-коҳиш хориҷашванда бета–зарраҳо номида мешаванд. Дар рафти ин табдилот боз як зарраи дигар – *нейтрино* (ν) (мавриди β+-коҳиш) ё *антинейтрино* (ν) (мавриди β–-коҳиш) пайдо мешавад (дар натиҷаи таҳқиқоти β-коҳиш нейтрино ва антинейтрино кашф ва мавҷудияташон тасдиқ карда шуд):

{\displaystyle n^{0}\rightarrow p^{+}+e^{-}+{\bar {\nu }}\_{e}}
{\displaystyle p^{+}\rightarrow n^{0}+e^{+}+{\nu }\_{e}.}
Ҳангоми β–-коҳиш адади  протонҳо (Z) дар ҳаста якто зиёд, адади нейтронҳо бошад, якто кам мешавад. Адади массавии ҳаста (А) тағйир намеёбад, зеро он ба адади умумии нуклонҳо дар ҳаста баробар аст. Ҳастаи маҳсул дар ҷадвали даврии Менделеев аз тарафи рости ҳастаи аввала ҷой мегирад. Баръакс, дар раванди β+-коҳиш адади нейтронҳо якто зиёд мешавад ва ҳастаи маҳсул аз тарафи чапи ҳастаи аввала ҷой мегирад. Табдилёбии протон ба нейтрон дар дохили ҳаста ҳангоми яке аз электронҳои К-қабати ба ҳаста наздиктаринро забт намудани протон (К-забт) низ ба амал меояд ва ҳаста дар ҷадвали даврии Менделеев як хона ба тарафи чап мекӯчад. Вақти аз протон ва нейтрон иборат будани ҳастаи атом равандҳои коҳиш як унсурро ба унсури дигар табдил медиҳанд, мас.:

Алҳол қариб 1500 изотопҳои β-радиофаъол маълуманд, ки даври нимкоҳиши онҳо аз 2,5•10–2 с (512B) то ~4•1012 солро (75187Re) ташкил медиҳад. Дар вақти бета-коҳиш вайроншавии қонуни бақои ҷуфтият ҷой дорад, ки дар асcимметрияи самти ҳаракати электрони аз ҳаста афканда дар фазо зоҳир мегардад: дар самти спини ҳаста назар ба самти муқобил камтар электрон афканда мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бета-коҳиш / Ф. Нормуродов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Нонпалов** — як навъ таом.

Тарзи омода сохтан
------------------

Барои тайёр кардани нонпалов гӯштро ба шакли кубчаҳои вазнашон 10–15-граммӣ пора карда, дар равғани рустанӣ бо бехпиёзи реза 5–10 дақиқа бирён мекунанд. Баъд аз болояш об рехта, нахӯди пешакӣ дар об таркарда, зира ва мурчро андохта, 15–20 дақиқа дам мепартоянд. Сипас нонро ба дарозии 6–7 см ва ғафсии 1,5–2 см бурида, дар тафдон хушк мекунанд. Нони тайёршударо ба зирбак андохта, ба болояш каме об мерезанд ва сарпӯши дегро пӯшида, то тайёр шудан мепазанд. Нонро ба табақ гирифта, ба рӯяш зирбакро мегузорад ва кабудӣ мепошанд.

Маҳсулот
--------

Барои тайёр кардани нонпалов 100 г гӯшти гов, 40 г равғани рустанӣ, 50 г бехпиёз, 100 г сабзӣ, 200 г нон, 10 г кабудӣ, 10 г нахӯд, 1 г зира лозим аст.

Ҳамчунин нигаред
----------------

Навъе аз таоми маъмулӣ, бо истифодаи нонпораҳои дастархон тайёр мешавад. Дар равғани дег гўшту пиёз, картошка ва сабзиро андохта, бирён мекунанд ва каме об меандозанд. Сипас нонпораҳоро ба болои маҳсулоти пухташудаи дег мегузоранд ва сарпўши дегро ниҳода, буғ медиҳанд. Ба болои нонпалав чакка ва гашничи резашударо ҳамроҳ мекунанд. Дар водии Ҳисор фаъол аст

Адабиёт
-------

* Ершов Н. Пища // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.2, – Душанбе, 1970.
* Энсиклопедияи мухтасари рўзгордорӣ. – Душанбе 1988.
* Шовалиева М. История кулинарной культуры таджикского народа. – Душанбе: Дониш, 2015

Нигаред
-------

* Таомҳои миллии тоҷик

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 162
**Соли 2003 (ду ҳазору севум)** дар гоҳшумории мелодӣ — насоли кабиса, оғоз дар рӯзи чоршанбе. Ин 2003 соли даврони ҳозир, 3 соли ҳазораи 3, 3 соли садаи XXI, 3 соли даҳаи 1 садаи XXI, 4 соли даҳаи 2000-ум.

Рӯйдодҳо
--------

### Марти соли 2003

* дар Ҷумҳурии Тоҷикистон сиёсати додани қарзи хурд пеш гирифта шуд.

### Августи соли 2003

* Қонун «Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсили баъд аз хатми мактаби олӣ» қабул гардид.

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони соли 2003*

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2003*

Нигаред низ
-----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Соли 2003 дар Викианбор |

  Соли 2003

Эзоҳ
----
**Қирғизҳои помирӣ** — қирғизҳои этникӣ ҳастанд, ки ба ислом эътиқод доранд.  Онҳо аз соли 1575 дар Помири баланд чанд марҳила ба сукунат cap карданд. Мавҷи дуюми қирғизҳо дар солҳои 1920-1930 ба хотири пешгирӣ аз мусодираи чорво пас аз барқарор шудани Ҳокимияти Шӯравӣ дар Қирғизистон ба кӯҳистони Помир муҳоҷират карданд .

Ҷойгирии сиёсӣ
--------------

Вақте ки долони Вахон ба Афғонистон ҳамчун буфер байни Ҳиндустони Бритониё ва Осиёи Миёнаи Русия дода шуд, марзҳои сиёсӣ қирғизҳои помириро ба ду гурӯҳи калон тақсим карданд. Аксари онҳо (беш аз 65 000 нафар) қирғизҳои муосири Тоҷикистон мебошанд. Қисмати камтар (тақрибан 2000 нафар) қирғизҳои Афғонистони муосир мебошанд, ки амалан аз шӯравишавӣ осеб надидаанд. Сарнавишти қирғизҳои ин кишварҳо дар асри XX бо роҳҳои гуногун инкишоф ёфт. Авлоди қирғизҳои помирии Афғонистон низ дар Покистону Туркия зиндагӣ мекунанд.

Иншои этнографӣ
---------------

А. Н. Бернштам менависад, ки дар асри XVII қирғизҳо ҳокимияти худро дар Помир паҳн карда буданд, соли 1653 Қаратегин ва Ҳисор, баъд ҳатто ба Балх, яъне ба Афғонистон расидаанд, ки дар он ҷо то ба ин дам гурӯҳҳои қирғиз ҳастанд».. Қирғизҳои помирӣ яке аз халқҳои тобовартарини ҷахон мебошанд, ки ҳаёт ва тарзи зисту зиндагонии онҳо дар шароити биёбонҳои сарди баландкуҳ инкишоф ёфтааст. Шуғли анъанавии кӯчманчӣ (гӯсфанд, асп ва қутос) мебошад. Чорворо ба орд ва дигар зарфҳои уйғур ва тоҷикон иваз мекарданд. Аввалин бор барои этнографҳои рус қирғизҳои помирӣ аз соли 1892 маълум шуданд. Он вақт шумораи қирғизҳо дар Помир қариб 10 ҳазор нафарро ташкил медод. Қирғизҳои помирӣ дар назари аввал содда ва ноустувор, сайёҳони русро бо дараҷаи мутобиқ шудан ба зиндагӣ дар шароити сахти куҳистон ба ваҷд меоварданд. Онҳо ҳамчун одамони хушмуомила ва соддадил рӯ ба рӯ мешуданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  BBC Russian — В мире — Афганские киргизы встречают прохладный прием в Бишкеке(пайванди дастнорас — *таърих*). 16 январи 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 январи 2013.
2. ↑  *Князев А. А.* Афганские киргизы // Афганистан в начале XXI века. — М.: Институт изучения Израиля и Ближнего Востока, 2004. — С. 80. — ISBN 5-89394-132-2.
3. ↑  Листая старые журналы. Памирские киргизы конца XIX века глазами военного писателя Бориса Тагеева — Фергана. Ру(пайванди дастнорас — *таърих*). 27 июни 2010 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 9 феврали 2010.
**Гови бӯри карпатӣ** (укр. Бура карпатська порода) — зоти ширу гӯштдеҳ.

Дар натиҷаи ҷуфтӣ кардани говҳои маҳаллии карпатӣ бо буққаҳои зоти говҳои горноинӣ, монтафонӣ ва швитсӣ ба вуҷуд овардаанд. Рангаш хокистарӣ. Хатти сафеди миён ва ҳалқаи атрофи бинӣ гови бӯри карпатиро ба зоти гови швитсӣ шабеҳ месозад. Вазни модаговаш — 450, буққааш — 700—800 кг. Аз модаговаш соле 3710 кг шир (равғаннокиаш 3,7 %) медӯшанд. Асосан дар хоҷагиҳои Закарпатия ва Ивано-Франковски Украина парвариш мекунанд.

Эзоҳ
----

1. ↑

Адабиёт
-------

* Доброхотов А. Б. Частная зоотехния. Л. 1959;
* Дмитриев Н. Г. Породы скота по странам мира. Л. 1978;
* Арзуманян Е. А. Скотоводство. М. 1980.
* Арзуманян Е. А. Животноводство. М. 2007.

Сарчашма
--------

* Гови бӯри карпатӣ / Т. Рӯзиев, Ф. Икромов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Қодир Бобоев** (тав. 25.11.1950, деҳаи Рарзи ноҳияи Айнӣ) — риёзидон, номзади илмҳои физика-математика (1984), дотсент (1986).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1967–1972 дар факултети математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1972–1977 ассистенти кафедраи математикаи ҳисоббарорӣ, 1977– 1980 аспиранти кафедари номбурдаи донишкадаи омӯзгории пойтахт буд, ки бо роҳхати донишкада ба Маркази ҳисоббарории Шуъбаи дар Сибирбудаи АИ ИҶШС фиристода мешавад. Солҳои 1980–1986 ҳамчун муаллим ва муаллими калон, аз соли 1986 дотсенти кафедраи математикаи ҳисобарорӣ, 1988–1991 муовини декани факултети математикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор мекунад. Солҳои 1993– 1995 вазифаи ходими калони шуъбаи илми Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣро ба уҳда дошт. Аз соли 1996 дар яке аз мактабҳои олии ш. Новосибирски Федератсияи Россия фаъолият мекунад. Муаллифи зиёда аз 30 таълифоти илмию методӣ аст.

Осор
----

* Обратная задача для Р1 – приближения кинетического уравнения переноса // В кн.: Исследование корректности обратных задач в некоторых операторных уравнениях, Новосибирск, 1982; Алгоритм ва тарзи пешниҳоди он // Мактаби советӣ, 1987, №2;
* Конечно-разностный метод решения обратной задачи для Р3 – приближения кинетического уравнения переноса // Доклад АН Тадж.ССР, 1990, Т. 33. № 11.
* == Пайвандҳо ==
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Гови алатовӣ** — зоти ширу гӯштдеҳ. Дар Қирғизистон ва Қазоқистон бо роҳи ҷуфтӣ кардани говҳои маҳаллӣ бо буққаҳои говҳои швитсӣ, костромавӣ ва лебеденӣ ба вуҷуд овардаанд. Ҳамчун зот соли 1951 тасдиқ шудааст. Гови алатовӣ ба шароити иқлими кӯҳсор мутобиқ мебошад. Шири он нисбат ба шири зоти гови швитсӣ серравғантар аст. Аз нигоҳи тану тӯш гови алатовӣ ба зоти гови швитсӣ шабоҳат дорад. Бештар бӯрранг аст. Устухонбандӣ ва мушакҳояш пурқувват, синааш фарох, тахтапушташ паҳн, пойҳояш боқувват ва танаш нисбатан кӯтоҳ аст. Вазни зиндаи модаговаш то 500—540, буққааш 850—1000 кг мебошад. Аз ҳар сар модагови он соле 4182 кг шир (равғаннокиаш 3,9 %) медӯшанд. Модаговҳои беҳтарин дар 305 рӯзи давраи ширдӯшӣ то 6500-8000 кг шир медиҳанд. Гови алатовӣ асосан дар Ҷумҳурии Қирғизистон ва қисман дар Ҷумҳурии Қазоқистон парвариш меёбад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Всяких А. С. Пак Д. Н. Алатауская порода крупного рогатого скота. М. 1954;
* Доброхотов А. Б. Частная зоотехния. Л. 1959;
* Дмитриев Н. Г. Породы скота по странам мира. Л. 1978;
* Арзуманян Е. А. Скотоводство. М. 1980.
* Арзуманян Е. А. Животноводство. М. 2007.

Сарчашма
--------

* Гови алатовӣ / Т. Рӯзиев, Ф. Икромов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гови сиёҳалои тоҷикӣ** — навъ (тип)-и нави гови сиёҳало.

Олимони ҷумҳурӣ гови сиёҳалои тоҷикиро дар заводҳои зотпарварии Ҷамъияти саҳомии (ҶС) ба номи А. Самадови ноҳияи Ҷаббор Расулов ва ба номи Ҷ. Расулови ноҳияи Бобоҷон Ғафуров бо роҳи дурагакунии зоти говҳои сиёҳало бо буққаҳои ҳолландӣ ва голштинӣ ба вуҷуд овардаанд. Модаговҳои гови сиёҳалои тоҷикӣ калонҷусса буда, тахтапушти фарох ва пойҳои устувор доранд. Баландиашон то сари кӯҳон 130,0 см, даври миёнашон 195,0 см, даври пояш 19,2 см. Пистонашон косашакл. Вазни гӯсолаҳо дар 18-моҳагӣ аз 396 то 410 кг мешавад. Дар заводҳои зотпарварӣ вазни зиндаи модаговҳо баъди насловарии якум ба 476—491 кг ва баъди насловарии севвум ба 560—575 кг мерасад. Гови сиёҳалои тоҷикӣ сермаҳсул буда, соле то 5000-7000 кг шир (равғаннокиаш 3,8-3,9 %) медиҳад. Онро асосан дар заводи зотпарварии ҶС ба номи Ҷ. Расулов, хоҷагиҳои зотпарварии ба номи А. Ҷумъаев ва ба номи П. Бобокалонови ноҳияи Бобоҷон Ғафуров, ба номи Э. Бойматова ва «Ирам»-и ноҳияи Конибодом, «Гулистон»-и ноҳияи Спитамен, «Баракат»-и ноҳияи Ёвон, ба номи Л. Муродови ноҳияи Ҳисор, «Дошмандӣ»-и ноҳияи Файзобод мепарваранд. Соли 2013 дар Тоҷикистон 136000 сар гови сиёҳалои тоҷикӣ мавҷуд буд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Доброхотов А. Б. Частная зоотехния. Л. 1959;
* Дмитриев Н. Г. Породы скота по странам мира. Л. 1978;
* Арзуманян Е. А. Скотоводство. М. 1980;
* Аҳмадалиев Н. Сершир кардани модаговҳо дар иқлими гарм. Д. 1988;
* Ҳамон. Типи тоҷикии говҳои зоти сиёҳало. Д. 2009.

Сарчашма
--------

* Гови сиёҳалои тоҷикӣ / Н. Аҳмадалиев, Т. Рӯзиев, Т. Иргашев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Вулканизатсия** — раванди технологии ба резин мубаддал шудани каучуки табиӣ ё сунъӣ.

Таърих
------

Бори нахуст аз каучук бо ёрии сулфур (Ч. Гудйир, ИМА, 1839, Т. Гэнкок, Британияи Кабир, 1843) резин ҳосил карданд. Аз ҷиҳати кимиёӣ вулканизатсия раванди ба ҳам пайваст («дӯхта») шудани молекулаҳои дарозу чандири каучуки нарм мебошад, ки дар натиҷа тӯри сеченакии фазоии дорои бандҳои кӯндаланги аз ҳам дур (ба истилоҳ тӯри вулканизатсия) ҳосил мешавандВулканизатсия аз таъсири сулфур (моддаи асосии вулканизатсия), баъзе пайвастҳои органикӣ (пероксидҳо, пайвастҳои сулфуру галогендор ва ғайра) ё афканишоти ионзо ба амал меояд. Дар натиҷаи вулканизатсия устуворӣ, сахтӣ, чандирӣ (эластикӣ), ба хунукӣ ва гармӣ тобоварии маҳсулот баланду дараҷаи варамкунӣ ва ҳалшавиаш дар ҳалкунандаҳои органикӣ паст мешавад. Барои коркарди ҳар як навъи каучук ва истеҳсоли маҳсулоти резинӣ маводди вулканизатсия-ро дар алоҳидагӣ интихоб мекунанд, мас. барои каучуки диеновӣ вулканизатсия-и сулфурӣ, барои каучуки уретанӣ диизосианатҳоро истифода мебаранд. Ба таркиби омезаҳои вулканизатсия ба ғайр аз каучук ва моддаҳои вулканизатсияшаванда инчунин тезкунандаҳо (сулфидҳои органикӣ, меркаптанҳо ва ғайра), фаъолкунандаҳо (ZnO, MgO ва ғайра), пуркунандаҳо (карбони техникӣ, бӯр, каолин, кислотаи силикати полидисперсӣ ва ғайра), моддаҳои аз куҳнашавӣ нигоҳдоранда (бисфенолҳо, диаминҳо ва ғайра), нармкунандаҳо (равғанҳои нафтӣ, дибутилфталат ва ғайра), сусткунандаҳои раванди зервулканизатсия (ангидриди фталат, N-нитрозодифениламин) ва ғ. дохил мешаванд. Хусусияти резин ба миқдори бандҳои байнимолекулавии кӯндаланг вобастагӣ дорад, мас. агар бо каучук камтар аз 5 % сулфур пайваст гардад (дар ин маврид шумораи бандҳо каманд), ба ном резини нарм ҳосил мешавад, ки аз он камераҳои мошин, рӯйпӯшҳои чарх, тӯбҳо, найчаҳои резинӣ, пойафзори резинӣ ва ғ. истеҳсол мекунанд. Ҳангоми пайваст шудани 30-50 % сулфур миқдори зиёди бандҳои кундаланг ҳосил мешавад ва дар натиҷа резини сахт — эбонити аз ҷиҳати кимиёӣ устувор истеҳсол мегардад. Дар саноат вулканизатсия-и бештар маъмули сулфуриро ба тарзи то 120-140О гарм кардани маҳсулоти вулканизатсия-шаванда истифода мебаранд. Вулканизатсияро, одатан, дар қолаб, автоклав ва дигар дастгоҳҳои махсус зери фишори баланд ё дар ҳолати озод мегузаронанд.

Нигаред низ
-----------

* Нуқтаи таъмири чархҳо

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Вулканизатсия / И. Қурбонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Эмил Галле** (фр. Emil Gallé; 4 май 1846 (1846-05-04), Нанси — 23 сентябри 1904) — булӯрсоз ва кандакори фарансавӣ, намояндаи барҷастаи ҷунбиши ҳунари нав (фр. art nouveau).

Зиндагинома
-----------

Аз соли 1856 дар назди падараш Ш. Галле — Райнемер, ки роҳбари корхонаи шишаву сафоли шаҳри Нанси буд, кор кард. Барои мебелҳо ва маснуоти шишагиву сафолӣ ангораҳо сохт. Яке аз намояндагони асосии ҷараёни «флоралӣ» дар сабки модерни Фаронса буд. Соли 1901 ҳамроҳ бо Л. Мажорел ва Э. Валэн «мактаби Нанси»-ро бунёд гузошт. Пас аз марги падар (1874) коргоҳи шахсӣ боз кард. Аз ҳунарҳои ороишии исломӣ, чинӣ ва ҷопонӣ таҷриба омӯхт.

Осори ҳунарӣ
------------

Дар осори Эмил Галле аҷобату назокати хатту шаклҳо бо сатҳи баланди иҷроиш тавъам буданд. Эмил Галле, ки ба биологияву энтомология шавқ дошт, истифодаи нақшҳои табиӣ (парвонаҳо, баргу гулҳо)-ро авлотар мешумурд. Барои ороиши маснуот кандакорӣ, хотамкории варақаи филиз, ҳаккокӣ ва зарҳалкориро истифода мебурд. Навпардозиҳои Эмил Галле барои рушди минбаъдаи санъати ороиши амалии Аврупо аҳаммияти хос доштанд. Чунончи, ӯ ба Намоишгоҳи байналмилалии Порис (1878) осори бо сабки «Нури маҳтобӣ» («clair-de-lune», шишаҳо бо оксиди кобалт ранг карда мешуд, ки ба он тобиши ёқути кабудро медод) иҷрошударо пешниҳод кард. Эмил Галле бо такя ба намунаҳои чинӣ услуби хотамкории шишаро низ равнақ дод. Дар охири солҳои 1880 ӯ корхонаи мебели хусусиашро боз кард. Ба мебелҳои Эмил Галле низ шаклҳои табиӣ (рустанӣ, ҳашарот) ва мураккаби ороиш: хотамкорӣ бо садаф, филиз, сангҳои нимгаронбаҳову навъҳои нодири чӯб хос аст. Аз соли 1897 ӯ хотамкорӣ бо садаф ё филиззи мебелро дар соҳаи шишакорӣ татбиқ карда, ба истилоҳ маркетри (хотамкорӣ)-и шишаро ба роҳ монд.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2  Emile Gallé (нидерл.)
3. ↑  Charles Martin Emile Galle (фр.) — ministère de la Culture.
4. ↑  Encyclopædia Britannica (ингл.)
5. ↑   — 2016.
6. ↑   (ингл.)
7. ↑  RKDartists (нидерл.)

Адабиёт
-------

* Сарабьянов Д. В. Модерн. М. 2001;
* Новая российская энциклопедия. Т. IV (1). М. 2008.

Сарчашма
--------

* Галле Эмил // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Discogs
* RKDartists

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая советская (1 изд.)
* Кругосвет
* Литовская универсальная
* Britannica (онлайн)
* De Agostini
* Universalis

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* Find a Grave

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 90104187
* BNC: a11050639
* BNE: XX4836128
* BNF: 11945438p
* CONOR: 7953763
* GND: 118537296
* ISNI: 0000 0001 2130 9670
* J9U: 987007499158405171
* LCCN: n80149389
* LNB: 000217401
* NDL: 00440443
* NKC: jx20090204003
* NLA: 35716122
* NTA: 068734786
* NUKAT: n2009043137
* SUDOC: 050120263
* VcBA: 495/76399
* VIAF: 46769213
* WorldCat VIAF: 46769213
* ULAN: 500094535

 |

 |
**Вулкан** (лот. Vulcanus ё лот. Volcanus) — дар асотири Руми Қадим худои оташ ва ҳомии оҳангарон.

Вулкан баъд аз мудохила дар низоъҳои хонаводагӣ аз ҷониби падараш Юпитер аз осмон ба замин афканда шуд. Вулкан бар асари афтодан як пояш ланг шуда, қарор дод, ки тамоми умр дар кӯҳи Этна зиндагӣ карда, дигар ба кӯҳи муқаддаси Олимп барнамегардад. Дар Этна Вулкан бо дастёрии Сиклоп маркази оҳангарӣ бунёд карда, аз филиззоти гуногун барои падараш-Юпитер силоҳе сохт, ки шабеҳи барқ буд. Вулкан баъди дарёфти ризояти худоён ва афви гуноҳаш аз ҷониби падар ба Этна баргашт. Дар Руми Қадим оҳангарон ва ҳунармандон дар симои Вулкан ҳомии худро дарёфта, ба шарафи ӯ дар Капитолий ҷашнеро бо номи Вулканалия (ҳар сол 23 август) баргузор мекарданд. Дар мусаввараҳо Вулкан ҳамчун шахси кӯтоҳқад, як пояш аз пойи дигар кӯтоҳ, дар сараш кулоҳ, бо либосҳо ва олоти ҳунармандӣ нақш меёфт. Вулкан бо илоҳаи Юнони Қадим Гефест ва дар асотири мардуми ориёӣ бо эзадон Агний ва Огар айният дорад.

Эзоҳ
----

1. ↑  *English Wikipedia community* Wikipedia (ингл.) — 2001.
2. ↑  *Hughes J.* *(unspecified title)* — The Book People, 1995. — С. 215.

Сарчашма
--------

* Вулкан // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Вулусволӣ** (форсӣ: وُلُسوالی‎) — воҳиди маъмурӣ дар Афғонистон. Ба ҳайати вилоят дохил мешавад ва иборат аз чанд алоқадорӣ мебошад. Раиси ҳукумати иҷроияи вулусволӣ — вулусвол аз тарафи волӣ таъйин мегардад. Мутобиқи муқаррароти Қонуни асосии Афғонистон вулусволӣ ҳуқуқи интихоби намоянда (вакил)-и худро ба мақоми олии қонунгузор (Вулуси Ҷирга) ва Луи Ҷирга — мақоми олии намояндагии халқҳои кишвар дорад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Вулусволӣ / Р. Абдуллоев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гобо́й** (аз фр. hautbois, лафзан «дарахти баланд», англ. oboe, итол. *oboe*, олмонӣ: *Oboe*) — сози мусиқии нафасии чӯбӣ, ки ба сурнай монанд аст. 

Дарозии умумиаш 59–61 см. То охири асри 18 гобой танҳо 6 сӯрох ва 2 супо (сарпӯшак)-и садобарор дошт. Гобойи феълӣ 25 сӯрох дошта, 22–24-тоаш чун сӯрохи садобарор истифода мешаванд (6 сӯрох сарпӯшак доранд). гобойро бо мадади забончаи қимишӣ, ки дар нӯги болоии он пайваст карда мешавад, менавозанд. Диапазонаш аз «си» ё «си-бемол»-и октаваи хурд то «фа»-и октаваи севвумро фаро мегирад. Нотааш дар калиди скрипка сабт мешавад. Гобой ду навъ аст: фаронсавӣ ва олмонӣ. Гобойи фаронсавӣ маъмултар буда, садои ҷарангосии хира дорад. Диапазонаш h – f3. Садои гобойи олмонӣ димоғию хирӣ аст. Дар байни созҳои нафасии чӯбии оркестрҳои симфонӣ ва операвӣ гобой ҷои намоёнро ишғол мекунад. Дар партитура аз поёни флейта ҷойгир аст. Ҳамчун сози якканавозӣ ва ансамблӣ маъмул мебошад. гобой дар иҷрои навоҳои лирикӣ ҳамто надорад. Чанд навъи гобой вуҷуд дорад: гобойи хурд (ба тарзи кварта), гобойи алтӣ ё худ сурнайи англисӣ (ба тарзи терсия, аз гобойи маъмулӣ пасттар), ки дар партитураҳои И. С. Бах ва баъзе асарҳои симфонии асри 20 вомехӯрад: гобойи дʻамур ва геккелфон.

Эзоҳ
----

* Музыкальный энциклопедический словарь. М. 1990;
* Луғати русӣ-тоҷикии истилоҳоти санъат. Д. 2003.

Сарчашма
--------

* Гобой / Ҷ. Обидпур // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гови швисӣ** — зоти ширу гӯштдеҳ аст, ки дар Швейсария ба вучуд оварда шудааст. Дар кори руёндани ин зоти гов иқлими мулоиму намноки мамлакат ва чарогоҳу марғзорҳои кӯҳии алпӣ хеле мусоидат намудаанд. Гови швисӣ зуд калон мешавад. Вазни зиндаи модаговаш 600—650 кг, буққааш то 1000 кг аст. Аз ҳар сар модагов соле 4200-4500 кг шир (равғаннокиаш 3,9 %, миқдори сафедааш 3,4 %) медӯшанд. Солҳои 1930 ба Тоҷикистон аз қисми аврупоии собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ чанд сар uови швисӣ оварда шудаанд.

Соли 1931 барои ташкил кардани фермаи таҷрибавӣ аз Қирғизистон 10 ва аз фермаи Академияи кишоварзии ба номи Тимирязев 24 сар ҷавонаи гови швисиро оварданд. Вале ин миқдор барои беҳтару зиёд кардани саршумори гови маҳаллии зебумонанд кам буд. Бинобар ин, дар давоми солҳои 1936—1939 аз вилоятҳои марказӣ ба хоҷагиҳои ҷумҳурӣ боз 3553 сар буққа ва 513 сар модагову гӯсолаи гови швисӣ оварда шуд. Тақрибан баъди 10 сол 872 сар буққа ва 215 сар ғуноҷини дигар ворид гашт. Тӯли солҳои 1945—1949 аз Қирғизистон ва Қазоқистон боз 400 сар буққаи гови швисӣ оварда шуд. Ҳамин тавр, то солҳои 70 асри 20 саршумори гови швисӣ дар ҷумҳурӣ ба 11353 расид. Олимони тоҷик гови швисӣ-ро барои ба вуҷуд овардани зоти гови швитсии зебумонанд истифода бурдаанд. Бо мақсади дурагакунонӣ буққаҳои гови швисӣ аз вилоятҳои Смоленск, Тула, Маскав, инчунин аз Украина, Қирғизистон ва Австрия оварда шуданд. Дар шароити иқлими Тоҷикистон дар давраи ширдиҳии аввал аз ҳар сар модагови гови швисӣ 3888 (равғаннокиаш 4,05 %), дар давраи дуввум 4465 (равғаннокиаш 4,14 %) ва дар давраи севвум 4377 (равғаннокиаш 4,07 %) кг шир дӯшида шуд. Ҳоло гови швисӣ дар ноҳияҳои Бохтар, Вахш, Восеъ, Данғара, Ёвон, Қубодиён, Қумсангир, Панҷ, Носири Хусрав, Норак, Шаҳритус, Ҷалолуддини Румӣ, Ваҳдат, Нуробод ва Рашт парвариш меёбад. Соли 2013 дар ҷумҳурӣ 16 ҳазор сар гови швисӣ мавҷуд буд.

Нигаред низ
-----------

* Гови швисии зебумонанди тоҷикӣ

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Доброхотов А. Б. Частная зоотехния. Л. 1959;
* Дмитриев Н. Г. Породы скота по странам мира. Л. 1978;
* Арзуманьян Е. А. Животноводство. М. 1991;
* Солдатов А. П. Домашние породы крупного рогатого скота. М. 2001;
* Костомахин М. М. Скотоводство. М. 2007.

Сарчашма
--------

* Гови швитсӣ // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Измор** (ар. اضْمار‎ ‒ пинҳон доштан ва нишон надодан, пӯшида сухан гуфтан) — дар истилоҳи арӯз ба ниҳоят расидану сокин гардонидани то-и мутафоъилунро (˅ ˅ — ˅ —) дар баҳри комил гӯянд. Яъне дар ҳиссаи -та дар мутафоъилун (مُتَفاعِلُن) фатҳа меафтад ва он мутфоъилун (مُتْفاعِلُن — — ˅ -) мешавад, ки ба ҷояш мустафъилун ( — — ˅ —) мегузоранд. Мустафъилун дар баҳри Комил бо номи музмар ва дар баҳрҳои Раҷазу Басит ҳамчун рукни солим истеъмол мешавад. Мас.: мутафоъилун / мустафъилун / мутафоъилун/ мафъулун ˅ ˅ — ˅ -/ — — ˅ — / ˅ ˅ — ˅ -/ — — -

> Санамо, хаёлатро чӣ шуд, ки ба мо надорад лутфе,   
> 
> Хиҷилам зи доғат, к-аз вафо ба сарам гузорад лутфе. 
> 
> 
> Бетоб
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Измор / К. Остонов // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
Атток, ПокистонАтток, Покистон
**АТТÁК** (*Аттук, Атток*) — шаҳр ва ноҳияи таърихиест дар минтақае ба ҳамин ном дар Покистон. Шаҳр, маркази як бахши Равалпиндӣ (Панҷоби Қадим). Таърихи Аттак ҳанӯз аз замонҳои қабл аз милод маълум аст. Тибқи манобеи таърихӣ Искандари Мақдунӣ ба Аттак, ки Таисило ном дошт, соли 326 то милод ворид шуда будааст.

Дар забонҳои парочӣ ва пашаӣ калимаи "атак" маънои сиҳҳат, вуҷуди солимро дорад. Шояд ин ном ба хотири обу ҳавои гуворову сиҳҳатбахш доштани минтақа мусаммо шуда бошад. Аммо маънии дигари калима, ки "қалъа" аст, шояд барои ин мавзеъ дурусттар бошад. Ноҳияи мазкур барои зироат низ хеле мусоид аст. Акбаршоҳ барои эҷоди амният дар ин шаҳр қалъаи бузурги мустаҳкаме бино кард, ки минбаъд гузаргоҳи дастрасе аз Кобул ба Ҳиндустон буд. Таърих гувоҳ аст, ки қариб тамоми ҳуҷумкардагон ба Ҳинд аз шаҳри Аттак убур кардаанд. Султон Маҳмуди Ғазнавӣ ҳангоми убур аз ин ноҳия тамоми маскунини ғайримусулмони онро қатли ом кард.

Ба ҳар ҳол дар садаи 16 ва авв. садаи 17 милод Аттакро шаҳре донистаанд, ки қалъаҳои мустаҳкаме доштааст ва дарёи Синд аз канори ғарбии он мегузаштааст. Дар болои дарёи Аттак пули мустаҳками бузурге бино шуда буд. Ҳоло ин шаҳр байни Равалпиндӣ ва Пешовар ҳамшафати шоҳроҳи тиҷоратӣ қарор дорад. Дар ҳудуди Аттак якчанд деҳи тоҷик­нишин низ мавҷуд аст, ки бештари эшон дар асрҳои миёна ба ин ҷо омада ва муқимӣ шудаанд. Масоҳаташ 6857 км аҳолӣ 97,3 ҳазор нафар (ибтидои соли 2011). Солҳои 1914-1918 дар Аттак кони нафт кашф гардид, ки то ҳол истихроҷи он идома дорад. Инчунин, дар ҳудуди Аттак захоири табиии ангиштсанг (зуғол), хром, гаҷ ва оҳаксанг мавҷуданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.81 / Б. Раҳматов.

* دائرةالمعارفبزرگاسلامی.جلد۶. تهران،۱۳۷۳هـ. ش؛
* آریانا،دائرةالمعارف. ج۱. کابل،۲۰۰۷
**Сафар дар замон** (англ. Time travel) — ба идеяи ҳаракати байни лаҳзаҳои мухталиф дар замон гуфта мешавад, ки мушобеҳи ҳаракат байни маконҳои мухталиф дар фазо сурат мегирад, ва дар он имкони ирсоли ашё (ва дар баъзе ҳолатҳо фақат иттилоъот) ба замони гузашта ва оянда вуҷуд дорад.

Бо ин ки аз қарни нуздаҳум, сафар дар замон ҳамвора мавзӯъи достонҳои илми-тахайюлии бисёре будааст ва низ сафари яктарафа дар фазо бо истинод ба падидаи парадкоси замонӣ мубтанӣ бар суръат дар теорияи нисбияии хос ва низ парадакоси замонии ҷозибаӣ дар нисбяти омм, тақрибан имконпазир аст, аммо ҳанӯз ин, ки қонунҳои физик имкони бозгашт ба замони гузаштаро медиҳанд ё на маҷҳул мондааст. Ин назария тавассути Алберт Эйнштейн матраҳ шуда буд ва гуфта буд, ки агар ҷисме битавонад бештар аз суръати нур ҳаракат кунад ба сафар дар замон мепардозад. Токунун имконпазир будани бозгашт дар замон ба далели асли воқеиъят ҳамакунун мардуд аст. Ба ҳар василае — чи тахайюлӣ ва чи фарзӣ — ки барои сафар дар замон ба кор равад умуман мошини замон гуфта мешавад. Идеяи мошини замон тавассути румон «Мошини замон»-и Ҳ. Ҷ. Веллс дар соли 1895 роиҷ шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Cheng, John (2012). *Astounding Wonder: Imagining Science and Science Fiction in Interwar America* (illustrated ed.). University of Pennsylvania Press. p. 180. ISBN 978-0-8122-0667-8.  Extract of page 180

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Giant Bomb

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Стэнфордская философская
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4190617-2
* J9U: 987007529956905171
* LCCN: sh88005014
* NKC: ph119115

 |
**Сафарбек Солиев** (15 сентябри 1959, Душанбе — 19 июли 2021, Душанбе) — коргардон, филмсоз, шоир ва филмноманависи шинохтаи тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Сафарбек Солеҳ 15 сентябри соли 1959 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Соли 1980 факултаи филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро бо баҳои аъло хатм кардааст. Соли 1993 Курсҳои олии сенариянависон ва коргардонҳо дар ш. Москва, семинари Г. И. Полока (дипломи директори филмҳои бадеӣ ва бадеӣ). Соли 2004 факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии миллии Қирғизистон, Бишкек хатм кардааст. Аз соли 1980 ӯ ба ҳайси коргардон ва филмноманавис, муаллиф ва коргардони зиёда аз 20 филми мустанад ва 2 филми бадеӣ мебошад. Иштирокчӣ ва ғолиби кинофестивалҳои байналмилалӣ дар Алма-Ато, Теҳрон, Рим, Берлин, Нант, Париж, Москва, Санкт-Петербург, Истанбул, Деҳлӣ ва ғ.

Филмҳо
------

Нахустин филми ӯ бо номи «Жакон» аз рӯзгори гуруғлихони маъруф Ҳикмат Ризо соли 1988 ҷоизаи Ҷашнвораи филмҳои мустанади Порисро гирифт. Дар филмҳои баъдии «Ашагулон» ва «Ба номи Ҳурмузд» эҷодиёти ӯ оҳанги қавии иҷтимоӣ гирифт ва бо тасвири чеҳраҳои маъруфи фарҳангу сиёсат ба сарнавишти таърихии тоҷикон гиреҳ хӯрд.
Дар чанд ҷашнвора филми ӯ «Комил», ки ба нахустин филмсози тоҷик ва Осиёи Марказӣ Комил Ёрматов бахшида шудааст, аз дастовардҳои муҳимаш шумурда шуд. Ҷашнвораи «Дидор» дар Душанбе соли 2014 бо ин филм оғоз ёфт. Сипас «Комил» дар даҳҳо кишвар ба намоиш даромад.
Худи ӯ он вақт дар бораи намоиши ин филм ба Радиои Озодӣ гуфт: "Ин филм ба русӣ буд ва баъди ҷашнвораи «Дидор» нахустнамоиши он дар Маскав доир мешавад. Он ҷо 3 намоиши мушаххас мешавад. Баъдан дар Алмаато, Тошканд ва Ню-Йорк намоиш дода мешавад.
Филми охирини Сафарбек Солеҳов «Нисор» ба корномаи Нисор Муҳаммад, нахустин вазири маорифи Тоҷикистон бахшида шуд, ки дар таъқиботи сталинӣ, дар соли 1937 бо айбномаи сохта кушта шуд.
Муаллифи зиёда аз 20 филми ҳуҷҷатӣ, Сафарбек Солеҳов дар оғози солҳоио 2000 филми ҳунарии пурраметражи «Тақвими интизорӣ»-ро ба навор гирифт, ки аз мушкилоти пасоҷангии тоҷикон ва фурупошии Иттиҳоди Шӯравӣ ҳикоят меккунад. Дар ин филм Сафарбек нақши корчаллонеро бозидааст, ки бо тақсим кардани пулу калуш дар интихобот пирӯз ва узви порлумон мешавад.
Сафарбек Солеҳов масъули бахши робита бо ҷомеаи Барномаи Рушди Созмони Миллали Муттаҳид дар Тоҷикистон буд.

Даргузашт
---------

Сафарбек Солеҳ 19 июли 2021 пас аз чанд рӯзи гирифторӣ ба бемории вириуси куроно, дар синни 62-солагӣ даргузашт.

Филмҳо
------

* 1988 — «Жакон», «Kобус», «Ашаглон», «Дар ватани қаҳрамони халқӣ»
* 2005 — «Тақвими интизорӣ»
* 2007 — «Нусур»

Пайвандҳо
---------

* IMDB: Safarbek Soliev (бо забони англисӣ)

Эзоҳ
----

1. 1 2  Даргузашти Сафарбек Солеҳ: Коргардоне, ки нахустин филм дар бораи Наврӯзро сохта буд. *asiaplustj.info*.  ASIA-Plus. 15 июни 2022 санҷида шуд.