recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Раъно Ҳошимзода** (тав. 29 октябри соли 1969, Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон) — омӯзгори тоҷик. Иҷрокунандаи раиси ш. Гулистон (Қайроққум).

Зиндагинома
-----------

Раъно Ҳошимзода 29 октябри соли 1969 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Соли 1991 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчӣ хатм кардааст. Номзади илмҳои иқтисодӣ мебошад. Вакили маҷлиси вакилони халқи шаҳри Хуҷанд аст.
Солҳои 1991-1992 ба сифати муаллими кафедраи иқтисодӣ, солҳои 1992-1993 муаллими кафедраи фанҳои умумииқтисодӣ, солҳои 1993-1997 муаллими кафедраи молия ва баҳисобгирӣ, солҳои 1997-2000 сармуаллими кафедраи муҳосибот ва омори факултети молия ва иқтисоди бозор, солҳои 2000-2002 муовини декан оид ба корҳои тарбияви факултети молия ва иқтисоди бозор, солҳои 2002-2004 муовини декан оид ба корҳои таълими факултети молия ва иқтисоди бозор, солҳои 2004-2007 муовини декан оид ба корҳои тарбиявии факултети молия ва иқтисоди бозор, солҳои 2007-2012 муовини декан оид шуъбаи ғоибонаи факултети молия ва иқтисоди бозор, солҳои 2012-2014 муовини декан оид корҳои таълими факултети молия ва иқтисоди бозор, солҳои 2014-2015 муовини декан оид ба корҳои тарбияви факултети молия ва иқтисоди бозори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров фаъолият намудааст. Солҳои 2015-2017 ба ҳайси декани факултети молия ва баҳисобгирии бухгалтерии Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷоратии Тоҷикистон кор кардааст. 
Бояд қайд намуд, ки Раъно Ҳошимзода аз 6-уми феврали соли 2017 дар мансаби муовини Раиси шаҳри Хуҷанд фаъолияти пурсамар дошт. Аз соли 2018 то ин вақт мавсуф раиси шаҳри Бӯстони Суғд буд. Эмомалӣ Раҳмон, раисҷумҳури Тоҷикистон Раъно Ҳошимзодаро ба мақоми раиси шаҳри Гулистон таъйин кард. Ӯ ягона зани шаҳрдор дар Суғд мебошад.
Оиладор. Соҳиби 4 фарзанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Спутник Таджикистан.* Раъно Ҳошимзода.
2. ↑  Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Хуҷанд - Раъно Ҳошимзода иҷрокунандаи вазифаи Раиси шаҳри Бӯстон таъин гардид. *www.khujand.tj*. 30 апрели 2022 санҷида шуд.
**Раҳим Бурҳонов** (тав. 29. 06. 1909, ш. Бухоро – ваф. 1973, ш. Душанбе), муаллими забони олмонӣ, иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ, разведкачии машҳури шӯравӣ дар Олмон.

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1922–1926 барои таҳсил дар Олмон аз тарафи Ҷумҳурии Халқии Бухоро фиристода шуда буд. Солҳои 1927–1929 дар факултети коргарии ш. Москва ба номи Сталин, 1930–1936 дар Академияи ҳарбӣ-муҳандисии ш. Москва ба номи Куйбышев таҳсил намудааст. Солҳои 1945–1946 ҳамчун муаллими фанни забони олмонӣ дар факултети забонҳои хориҷӣ, 1945–1946 мудири кафедраи забонҳои хориҷӣ ва муовини директори Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченко оид ба шуъбаи шабона кор кардааст. Солҳои 1949–1956 бо туҳматҳои беасос дар ҳабсхона қарор дошт, ки баъдан бегуноҳии ӯ исбот шудааст. Солҳои 1956–1977 фаъолияти омӯзгориашро дар факултети забонҳои хориҷии донишкадаи омӯзгории пойтахт давом дода, дар тарбияи ҳазорҳо нафар омӯзгорони забони олмонӣ саҳм гузоштааст. Дар солҳои омӯзгорияш дар донишкадаи омӯзгори пойтахт ӯ «Луғати олмонӣ-тоҷикӣ», «Фонетикаи забони олмонӣ» ва «Грамматикаи мухтасари забони олмонӣ»-ро мураттаб сохта буд, ки бо сабабҳои мухталиф (набудани мутахассисони донандаи забони олмонӣ дар нашриётҳои Тоҷикистон) ин асарҳо нашр нашудаанд. Соли 2010 «Луғати олмонӣ-тоҷикӣ» аз нашр баромад, ки зиёда аз 10 ҳазор калима ва ибораҳои он ба Р. Бурҳонов тааллуқ дорад ва ӯ яке аз ҳаммуаллифони луғати номбурда аст.

Ҷоизаҳо
-------

Барои хидматҳояш бо ордени «Байрақи Сурх» ва якчанд медалҳо мукофотонида шудааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Ҷонибеки Мурод**  (Муродов Ҷонибек Ҷӯрабекович; 29 май 1986, Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон) — яке аз номдортарин овозхонҳои Тоҷикистон аст.

Зиндагинома
-----------

Ҷонибеки Мурод 29 майи 1986 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Ҷонибек писари ҳунарпешаи мардумии Иттиҳоди Шӯравӣ Ҷӯрабек Муродов аст. Соли 2003 мактаби миёнаро дар Хуҷанд ба поён расонда донишҷӯи Донишгоҳи муосири гуманитарии тоҷикиву русӣ дар Хуҷанд шуд ва онро бо тахассуси забоншинос-арабшинос ба анҷом расонд.

Эҷодиёт
-------

Ҷонибеки Мурод фаъолияти ҳунариашро соли 1995 оғоз карда ва то соли 2005 овозхони гурӯҳи хуҷандии «Боло» буд. Солҳои 2006 — 2007 бо гурӯҳи «Вазир» ҳунарнамоӣ мекард ва аз соли 2007 худ ба танҳоӣ овозхонӣ мекунад.
Ҳамроҳи сарояндагони варзидаи эстрадаи тоҷик: Нигина Амонқулова, Шабнами Сурайё, Фарзонаи Хуршед, Меҳрнигори Рустам, Дамирбек Олимов Ҷонибеки Мурод (бо суруди "Арӯси замонавӣ") дорандаи ҷоизаи "Tamoshow Music Awards – 2017" аз рӯи рейтинги шабакаи Ютуб соҳиб шудаст. Барои гирифтани ин ҷоизаи муътабари мусиқии тоҷик дар 9 бахш 45 номзад мубориза бурданд.

Дастовардҳо
-----------

* Ҷоизаи «Суруди сол» дар солҳои 2005, 2006, 2007.
* Ҷоизаи «Ситораи сол» дар соли 2008
* Ҷоизаи "Tamoshow Music Awards – 2017"

Синглҳо
-------

* *Дурӯғгӯ*, 2010
* *Песня для любимой*
* *Дорогу уступлю*
* *Забери*
* *Хазон рез*
* *Боль душа моя горит*
* *Ошиқат ҳастам*
* *Дилбар*, ҳамроҳ бо Зикри Оллоҳ, Мадина, Ситора, 2010
* *Бе дил*
* *Оллоҳу* ҳамроҳ бо Шабнами Сурайё
* *Махинабону*
* *Аз ин боло* ҳамроҳ бо Шабнами Сурайё
* *Ай дил*
* *Мастам*
* *Сабза ба ноз* ҳамроҳ бо Шабнами Сурайё ва Холид Каен
* *Ай пари* ҳамроҳ бо Шабнами Сурайё
* *Биё ёр*
* *Духтари хола*
* *Ҳиндӣ* ҳамроҳ бо Шабнами Сурайё
* *Дона, дона*
* *Санамо* ҳамроҳ бо Шабнами Сурайё
* *Шаҳри боронӣ*
* *Ту ҷонӣ*
* *Вафодор аст Худо*
* *Замона ҳастӣ*
* *Зулайхо* ҳамроҳ бо Ҷӯрабек Муродов
* *Ман на манам, на ман манам* ҳамроҳ бо Ҷӯрабек Муродов
* *Хазонрез* ҳамроҳ бо Ҷӯрабек Муродов

Албумҳо
-------

* *Шукри Худо*,
* *Оллоҳу*,
* *Ай дил*,
* *Пир манам, ҷавон манам*,

Донистаниҳо
-----------

Яке аз мусиқии сурудҳои Ҷонибекро овозхони тоҷик, Манижа Давлатова навиштааст.

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи расмии Ҷонибек Муродов Бойгонӣ шудааст 12 май 2010  сол.


1. ↑  Барандагони ҷоизаи имсолаи Tamoshow
Рақси чинӣ.
**Рақс дар Чин** — намуди санъати гуногуна, ки аз жанрҳои рақсҳои расму русунӣ ва рақсҳои ҳозиразамон таркибдор аст. Рақсҳо спектри бузург, аз рақсҳои миллӣ то баромад дар театри опера ва балет, ва дар ҷашнҳо, ритуалҳо ва расму русунҳоро метавонанд истифода барад. Расман дар Чин 56 гурӯҳҳо этникӣ аст, ва ҳар як кадомаш дорои рақсҳои миллии худ ҳастанд. Яке аз рақсҳои машҳуртарини Хитой рақси аждаҳор ва рақси шер дохил мешаванд.

Таърих
------

Раққос аз династияи Тан, рақскунанда бо шал, бо фрески.

Рақси русунӣ
------------

### Рақси миллии Хониҳо

### Рақсҳои гурӯҳҳои этникӣ дар Хитой

### Рақс дар театр

### Рақси ритуалӣ

### Рақс чун варзиш

Рақс дар айни замон
-------------------

### Балет

Рақсҳои сотсиалӣ
----------------

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------
**Рақами мушаххаси андозсупоранда** (РММ) — чунин рақамҳое мебошанд, ки аз ҷониби мақомоти андоз ба андозсупорандагон ва агентҳои андоз дода мешаванд, ки онҳо бояд барои мақсадҳои гирифтани ҳамаи андозҳо ва дигар пардохтҳои ба андоз баробаркардашуда истифода бурда шаванд. Шахсони ҳуқуқӣ ва воқеӣ вазифадоранд, ки рақами мушаххаси худро дар декларатсияи андоз, ҳисобнома - фактураҳо, муросилот бо мақомоти андоз ва дигар ҳуҷҷатҳои пешбининамудаи Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон нишон диҳанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 392
**Аҳмáди Машҳадӣ** (форсӣ: أحمد مشهدی‎ маъруф ба **Аҳмад Ҳусайни Машҳадӣ**; ? – 1608, Мозандарон) — хаттот ва хушнависи эронӣ, устоди хатти настаълиқ.

Зинадгинома
-----------

Давраи наврасӣ ва ҷавониаш дар зодгоҳаш Машҳад гузаштааст. Ҳунари хаттотиро аз Миралии Ҳиравӣ омӯхтааст. Дар зодгоҳаш Машҳад 15 сол ба таълими хаттотон машғул шудааст. Мавлоно Ҳасанлӣ, Мавлоно Алиризо ва Аҳмад ибни Мирмуншӣ аз ҷумлаи шогирдони беҳтарини ӯянд. Қисми зиёди умраш дар мусофират гузаштааст. Дар китобхонаҳои дарбори Абдулазизхон (Бухоро), шоҳ Таҳмосби Сафавӣ (Озарбойҷон), шоҳ Исмоили II (Қазвин), Мирмуродхон (Мозандарон) ба китобат машғул будааст.

Осор
----

Асарҳои китобаткардаи Аҳмади Машҳадӣ – «Лавомеҳ»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ, «Нузҳат-ул-ошиқин» (Китобхонаи ба номи Салтиков-Шедрини шаҳри Санкт-Петербург), «Девони ғазалиёти»-и Амиршоҳии Сабзворӣ (Китобхонаи давлатии Эрон) чандин муқаттаот ва мураққаот (китобхонаи Истамбул) то замони мо омада расидаанд, ки бо хатти настаълиқи зебо китобат шудаанд.

Эзоҳ
----

1. 1 2

Адабиёт
-------

* مهدی بيانی. احوال و اثار خوشنويسان. تهران، ۱۳۴۵

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Аҳмад Қозӣ Зафар** (бенг. কাজী জাফর জাফর আহমেদ, тав. 1 июли 1939, Чауддаграм, ноҳияи Трипура, Президенти Бангола, Ҳиндустони Бритониё — 27 августи 2015, Дака, Банглодеш) — арбоби сиёсии Покистон ва Банглодеш. Сарвазири Банглодеш (1989 −1990)

Фаъолияти сиёсӣ ва ҷамъиятӣ
---------------------------

Солҳои 1989—1990. — Сарвазири Банглодеш аз ҳизби «Ҷатя» таъин шудааст. Солҳои 1986—1996 вакили парлумон ва ҷонишини раиси фраксияи парллумонии ҳизби «Ҷатя» интихоб шуда буд.

Пас аз суқути маъмурияти президент Иршод, соли 1999 ӯ барои табобат ба Австралия рафт ва дар он ҷо профессори даъватшуда гардида доир ба сиёсати глобалии Осиёи Ҷанубӣ дар Донишгоҳи Сидней Ғарбӣ шуд (1999—2000). Лексияҳои оммавии ӯ ба ҳаракати истиқлолият, таҳаввулоти геополитикӣ дар қитъа ва рушди маориф дар Банглодеш нигаронида шуда буданд.

Пас аз бозгашт ба меҳан дар моҳи августи соли 2001, боздошт шуд, вале моҳи октябр озод карда шуд. Сипас ӯ боз дар Австралия ҳамчун гуреза зиндагӣ карда, нафақаи маъюбӣ мегирифт.
Дар моҳи феврали соли 2004 ӯ ба Банглодеш ва ба ҳаёти иҷтимоӣ ва сиёсии кишвар баргашт. Дар соли 2013 аз ҳизби Ҷатя хориҷ карда шуда, ба Ҳизби миллй дохил шуд.

Сарчашмаҳо
----------

* 
*

Эзоҳ
----

1. ↑  Find a Grave (ингл.) — 1996.

| ⚙️ Сарвазирони Банглодеш |
| --- |
| 
* Тоҷуддин Аҳмад
* Шайх Муҷибурраҳмон
* Мансур Алӣ
* Машиур Раҳмон
* Азиз Раҳмон
* Раҳмон Хон
* Мизонур Чоудхурӣ
* Моудуд Аҳмад
* Аҳмад Қозӣ
* Холида Зиё
* Ҳабиб Раҳмон (и.в.)
* Шайх Ҳасина
* Латиф Раҳмон (и.в.)
* Холида Зиё
* Яҷуддин Аҳмад (и.в.)
* Фазлул Ҳақ (и.в.)
* Фахруддин Аҳмад (и.в.)
* Шайх Ҳасина

 |  |
**Саидқул Турдиев** (15 июли соли 1912, деҳаи Хонобод, ноҳияи Балҷувон, вилояти Кӯлоб — 3 октябри соли 1943, Киев, Украина) - ҷанговари тоҷик, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1944), лейтенант

Зиндагинома
-----------

Саидқул Турдиев 15 июли соли 1912 дар деҳаи Хонобод, ноҳияи Кӯлоб, вилояти Хатлон ба дунё омадааст. Аз оилаи деҳқони камбағал. Аъзои КПСС аз соли 1937. Соли 1930 ба сафи комсомол дохил шуд. Баъди хатми Техникуми хоҷагии қишлоқи Вахш се сол дар совхози «Вахш» «агроном шуд. Июни 1941 ихтиёрӣ ба фронт рафт. Командири ротаи пулемётчиён дар дивизияи тирандозӣ буд.

Корномаи ватандӯсти тоҷик Саидқул Турдиев намунаи ибрати наслҳо буда, дар таърихи халқу миллат ҷовидона сабти заррин шудааст. Дар саршавии ҷанг ӯ мартабаи баланди замонаш депутати Совети Олӣ, ҷонишини Комиссариати комитети замин буд. Аз шахсони баландмартаба ӯ яке аз аввалинҳо буд, ки хоҳиши ихтиёран ба фронт рафтан карда буд. Саидқул Турдиев дар мубориза бо фашизм корнамоиҳои зиёд нишон дода, 3 октябри соли 1943, ҳангоми убури дарёи Днепр қаҳрамонона ҳалок мегардад ва дар қабристони Байкове шаҳри Киев ба хок супурда шудааст. Баъди маргаш ӯ ба унвони олии «Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ» мушарраф гардонида шудааст.

Адабиёт
-------

* Герои Советского Союза. Краткий биографический словарь. Т.2. ‒ М. 1988;
* Сечкина Л. П. Твои Герои, Таджикистан. Душанбе, 1985;
* Сафаров, Р. Қаҳрамони Вахш ва Днепр. – Душанбе: Ирфон, 1985. – 192 с.

Эзоҳ
----

1. ↑  Турдиев Саидқул(тоҷ.). *kitobam.com*. 8 июни 2019 санҷида шуд.
2. ↑
3. ↑  Саҳми халқи тоҷик дар Ғалабаи Ҷанги Бузурги Ватании солҳои 1941-1945(тоҷ.). *mvd.tj*. 8 июни 2019 санҷида шуд.
4. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 10 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 19 января (№ 3 (263)). — С. 1
**Аҳмáди Ёрхóн** (форсӣ: احمد يارخان‎, ?, Хушоби Лоҳур – 1734, ҳамон ҷо) — хаттот, хушнавис ва шоир. Фарзанди Аллоҳёрхон, ҳокими Лоҳур, Тата ва Мултон. Аҳмади Ёрхон марди фозил буд, ҳунари шоирӣ дошт ва дар шеър «Якто» тахаллус мекард. Аз маснавиҳои вай «Гулдастаи ҳусн» ва «Шаҳрошӯб» то ба мо расидааст. Дар ҳунари наққошӣ даст дошт ва ҳамаи хатҳоро хуш менавишт. Ба қавли Ғуломалии Озод Аҳмади Ёрхон бо аллома Мирабдулҷалили Балгиромӣ суҳбати муътақидона дошта, нусхаи Қуръонро ба хатти худ китобат карда, ба ӯ туҳфа кардааст, ки мавҷуд аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* سيد محمد صديق حسن خان بهرام قتوجی. شمع انجمن. تهران، ۱۲۹۳ هـ. ق؛
* محمد مظفر حسين صبا. روز روشن. بهوپال ۱۲۹۷ هـ. ق؛
* مير غلام آزاد بلگرامی. سرو آزاد. دفتر دوم. لاهور، ۱۹۱۳ م؛
* مهدی بيانی. احوال و اثار خوشنويسان. تهران، ۱۳۴۵

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Тӯтӣ Юсуфова** (ӯзбакӣ: *Тўти Юсупова / Toʻti Yusupova*; 10 марти 1936, Самарқанд — 15 марти 2022, Тошканд) — ҳунарпешаи театру синамои аҳли Шӯравӣ ва Узбакистон, Ҳунарпешаи мардумии Узбакистон (1993) ва дорандаи чандин орденҳои Узбакистон.

Зиндагинома
-----------

Тӯтӣ Юсуфова 10 марти соли 1936 дар вилояти Самарқанд ба дунё омадааст. Хатмкардаи Муассисаи театрию рассомии Тошканд ба номи А. Н. Островский.

Корнома
-------

Аз соли 1957 то охири умр дар Театри драмаи Тошканд ба номи Ҳамза кор кардааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Internet Movie Database (ингл.) — 1990.
2. ↑  ЮСУПОВА Тўти // Национальная энциклопедия Узбекистана / Таҳрир ҳайъати: М. Аминов, Б. Аҳмедов, Ҳ. Бобоев ва б.. — Ташкент: ГУ «Ўзбекистон миллий энциклопедияси».

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Кинопоиск

 |
**Аҳмад ибни Мирмуншӣ** (номи комилаш *Қозӣ Аҳмад ибни Мирмуншӣ Шарафуддин Ҳусайн Иброҳими Қумӣ*, маъруф ба **Қозӣ Аҳмад Шарафуддин**; 1539, Қум — 1606) — таърихнигор, хаттот ва наққоши эронӣ.

Зиндагинома
-----------

Давраи ҷавониаш дар Қум ва Ҳирот гузаштааст. Санъати хаттотиро аз хаттотони машҳури ҳамон замон Аҳмад Ҳусайни Машҳадию Шоҳмаҳмуди Зарринқалам ва наққоширо аз Алиасғар, Муҳаммадамин ва Алиризо омӯхтааст. Соли 1556 ба Машҳад кӯчида, муддати 10 сол вазири дарбори Иброҳиммирзо будаааст. Муаллифи асарҳои «Маҷмаъ-уш-шуаро-ул-Аббосӣ», «Хулосат-ут-таворихи Аббосӣ» ва «Гулистони ҳунар». Асари якуми ӯ тазкира буда, роҷеъ ба шуарои аҳди сулолаи Сафавиён маълумот медиҳад. Асари дуюм тамоюли таърихӣ дорад. Асари сеюми Аҳмад – «Гулистони ҳунар» аз муқаддима ва се боб иборат буда, дар он дар бораи қалам, пайдоиши хат, хаттотону мусаввирон маълумот медиҳад ва аз эҷодиёти онҳо намунаҳо меоварад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Аҳмад ибни Мирмуншӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Сайдаҳмади Зардон** — рӯзноманигор, нависанда, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1991), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1991)

Зиндагинома
-----------

**Сайдаҳмади Зардон** 16 октябри соли 1958 дар маҳаллаи Нуриддин Сафарови ноҳияи Бохтари вилояти Хатлон ба ҷаҳон омада, синфи 8-умро дар мактаби таҳсилоти ҳамагонии №9 ноҳияи Панҷ ба поён расондааст. Соли 1976 мактаби миёнаи №30 ноҳияи Бохтар, соли 1980 Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанберо хатм кардааст. Соли 1981 ба фаъолияти рӯзноманигорӣ пардохта, чанде мудири шуъбаи рӯзномаҳои ноҳиявии «Байрақи дӯстӣ» (Бохтар) ва «Байрақи коммунизм» (Ҷилликӯл), мухбири махсуси ҳафтаномаи «Омӯзгор» дар вилояти Қӯрғонтеппа будааст. Соли 1991 котиби шуъбаи Қӯрғонтеппаи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон таъйин шудааст. Солҳои 1992-1998 мудири шуъбаи маҷаллаи «Садои Шарқ» буда, аз соли 1998 сармуҳаррири ҳафтаномаи «Роҳнамо»-и Вазорати меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии ҷумҳурӣ мебошад. Фаъолияти эҷодии ӯ аз солҳои ҳаштодуми асри гузашта бо нашри ҳикояҳои ҳаҷвӣ шурӯъ гардидааст. Аз соли 1991 узви Иттифоқи нависандагон ва журналистони Тоҷикистон аст.

Эҷодиёт
-------

Маҷмӯаи нахустини ҳикояҳои танзомезаш «Ҳам талху…» соли 1987 ба чоп расидааст. Соли 1989 қиссаи ҳаҷвии ӯ «Плефта» интишор ёфта, соли 1990 китоби қиссаву ҳикояҳои дигараш – «Зинда бод дурӯғ!» манзури умум гардидааст. Маҷмӯаҳои «Аку, итари бадам не-да!» (2001) ва «Суруди худам, оҳанги худам, худам месароям…» (2003) беҳтарин ҳикояҳои танзии ӯро фаро гирифтаанд. Чанде аз офаридаҳояш ба забонҳои гуногун тарҷима шуда, аз тариқи матбуоти даврӣ ва телевизиону радио манзури мухлисони танзу мазҳака гардонида шудаанд. Қиссаи «Раиси масхарабозон» соли 1994 рӯи чоп омада, соли 1998 қиссаи «Гумгаштаҳо»-и ӯ сазовори Ҷоизаи ба номи Садриддин Айнӣ гардидааст. Муаллифи романи «Вахш» мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

* Ҷоизаи ба номи Садриддин Айнӣ (1998);
* Медали «Хидмати шоиста».

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 52 - 53 ISBN 978-99947-2-379-9
**Аҳмадбеки Гурҷӣ** (мутхаллис ба **Ахтáр** форсӣ: أختر‎ ? – 1816, Исфаҳон) — шоир ва тазкиранависи эронӣ.

Зиндагинома
-----------

Ахтар дар оилаи Фаромурзбек ном шахсе, ки аҷдодаш гурҷӣ буданд, таваллуд ёфтааст. Дар ҷавонӣ илмҳои гуногуни замонашро аз худ кард. Ба хаттотӣ низ шуғл меварзид. Пас аз касби камол ба хидмати дарбори Каримхони Занд ва баъд ба дарбори Қоҷориён (ҳукмронӣ 1796–1925) омад. Дар ин ҷо дар шеъру шоирӣ шуҳрат ёфт. Ба сабаби бадгӯиҳои ҳосидон ба хашми ҳоким гирифтор шуд ва аз Шероз ба Исфаҳон ба анҷумани адабие, ки Нишоти Исфаҳонӣ сарварӣ мекард, дохил шуд ва бо шоирони шаҳр шиносоӣ пайдо кард. Соли 1807 Ахтар ба тартиб додани тазкирае дар бораи шоирони муосири худ бо унвони «Анҷуманоро» шурӯъ намуд.
Ахтар аз худ девони ашъоре гузоштааст, ки аз қасоид, ғазалиёт, рубоиёт, қитъаот ва соқинома иборат аст.

Намунаи ашъор
-------------

Абёти зерин намунаи шеъри ӯст:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Туро, ки ғайри ҷафо расми ошноӣ нест, |  | Аҷаб, ки бахт туро бо ман ошно бикунад. |
| Дилам мурғи гирифторе, ки аз ин оҳу фарёдам |  | Ба доми ҳар кӣ меафтад ҳама дам созад озодам. |

Осор
----

* Тазкире Ахмада Горджи Ахтара «Анджоманара» // Публи­кация факсимиле текста и исследование Л. Г. Ахмедзяновой, М. 1986.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Тӯйчӣ Абдуфатоев** (17.09.1954, деҳаи Чолотаи ноҳияи Масчо — 19.10.2013 Душанбе) — пизишк, доктори илми тиб (1998), профессор (2000)

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултаи педиатрии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1977). Духтур-интерни шуъбаи ҷарроҳии кӯдакони Беморхонаи клиникии Хуҷанд (1977—1978), ҷарроҳи кӯдакон ва мудири шуъбаи ҷарроҳии кӯдакони беморхонаи марказии ноҳияи Масчо (1978—1986), унвонҷӯйи кафедраи ҷарроҳӣ, иншор-шиносӣ ва тахдиромӯзии кӯдакони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1986—1989), мудири шуъбаи бемориҳои қафаси синаи Беморхонаи клиникии ҷумҳуриявии ба номи А. М. Дяков (ҳоло Маркази миллии тиббии Тоҷикистон) (1989—1994) кор кардааст. Аз соли 1994 то поёни умр мудири кафедраи ҷарроҳӣ, иншоршиносӣ ва тахдиромӯзии кӯдакони Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон буд.

Фаолияти илмӣ
-------------

Перомуни муқоисаи усулҳои ҷарроҳии эхинококкози шуш дар кӯдакон, ҷамъбасти усулҳои ҷарроҳӣ ва барқарор сохтани фаъолияти шуш баъд аз бемориҳои он таҳқиқот анҷом додааст. Иштирокдори бисёр симпозиуму конфронси байналмил-лалист. Муаллифи беш аз дусад асару мақолаҳои илмӣ мебошад,

Осор
----

Сравнительная оценка методов эхинококкэктомии легкого ӯ детей. — Ленинград, 1991;
Оптимизация хирургического лечения и функциональной реаблитации детей с заболеваниями легких: Дисс…доктора мед. наук. — Ташкент, 1995;
Оризаҳои нефролитиаз дар кӯдакон. — Д. 1998; Проблемаҳои актуалии ҷарроҳии кӯдакон, иншоршиносӣ ва тахдиромӯзӣ. — Д. 2001;
Ҳуқуқи кӯдак барои муолиҷаи ҷарроҳӣ ва проблемаҳои актуалии ҷарроҳии кӯдакон, иншоршиносӣ ва тахдиромӯзӣ. — Д. 2004;
Проблемаи перитонит дар кӯдакон. — Х. 2006.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Тӯйчӣ Абдуфатоев
**Аҳмад бин Алӣ Оли Танӣ** (**Аҳмад бин Алӣ бин Абдуллоҳ бин Ҷосим бин Муҳаммад Оли Танӣ**) (1920, Доҳа — 25 сентябри 1977, Лондон) — 1-умин амири Қатар аз сулолаи Оли Танӣ (24 октябри 1960 — 22 феврал, 1972).

Зиндагинома
-----------

24 октябри соли 1960 Шайх Алӣ бин Абдуллоҳ ба фоидаи писараш **Аҳмад бин Алӣ Оли Танӣ** аз тахт даст кашид. Сабаби даст кашидан аз мухолифатҳои молии Шайх Алӣ бин Абдуллоҳ бо дигар аъзои қавми Оли Танӣ буд.

Аммо амири нав Ахмад бин Алӣ барои идораи давлат вақти кам сарф мекард. Дар моҳи октябри ҳамон соли 1960 Аҳмад вориси худ ва муовини амаки худ Халифа бин Ҳамад Оли Танbро эълон кард .

Амир Аҳмад вақти зиёдеро дар хориҷа сарф карда, дар казиноҳои аврупоӣ ва Лубнон пулро исроф мекард. Ҳокими аслии Қатар ҷияни ӯ Халифа бин Ҳамад буд, ки ислоҳотро оғоз кард. Дар солҳои 1961—1968 қариб сад қонуни нав қабул карда шуд. Аз ҷумла вазоратҳо ташкил карда шуданд, Девони Вазирон ташкил карда шуд, судҳои шаҳрвандӣ ба кор cap карданд. Тамоми сиёсати молиявии давлат мавриди таҷдиди назар қарор гирифт — қабули буҷети солона оғоз гардид, барномаҳои рушди иқтисодии Қатар таҳия карда шуданд. Қоидаҳои фаъолияти тиҷоратӣ, қоидаҳои ташкили ҷамъиятҳои саҳомии омехта, инчунин қоидаҳое, ки муносибатҳои байни корфармоён ва коргаронро танзим мекунанд, тасдиқ карда шуданд. Соли 1964 Бонки миллии Қатар таъсис ёфт.

Моҳи апрели соли 1970 Конститутсия қабул шуд. Ҳокимияти амир бемаҳдуд боқӣ монд, вале дар назди ӯ Шӯрои машваратӣ бо вазифаҳои машваратӣ таъсис ёфт. Дар моҳи майи ҳамон сол Шайх Халифа бин Ҳамад ба мақоми сарвазири Қатар таъин шуд. Ҳамзамон бо ҳукумати Бритониё барои додани истиқлол ба Қатар музокирот идома дошт. 1 сентябри соли 1971 истиқлоли аморати Қатар эълон карда шуд.

22 феврали соли 1972 Шайх Халифа бин Ҳамад Оли Танӣ бо дастгирии артиш ва нерӯҳои амниятӣ табаддулоти давлатӣ анҷом дод. Амир Аҳмад бин Алӣ, ки дар хориҷа буд, барканор эълон шуд. Халифа бин Ҳамад (1972-1995) амири нави Қатар шуд .

Дар ибтидо Аҳмад бин Алӣ дар Дубай, дар дарбори падарарӯсаш амир Рашид ибни Саид Мактум зиндагӣ мекард. Аз Дубай ба Лондон рафт ва дар он ҷо 25 ноябри соли 1977 даргузашт.

Оила
----

Шайх Аҳмад бин Алӣ Оли Танӣ бо духтари шайх Рашид бин Саид Мактум (1912—1990]]), амири Дубай (1958—1990) издивоҷ кардааст. Дар издивоҷ 7 писару як духтар дошт.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  *Рыжов К. В.* Все монархи мира. Мусульманский восток в XV—XX вв. — М.: «Вече», 2004. — С. 68. — ISBN 5-9533-0384-X.

| ⚙️ Амирони Қатар |
| --- |
| Ҳокимон | 
* Муҳаммад бин Танӣ (1851–1878)
* Ҷосим бин Муҳаммад Танӣ (1878–1913)
* Абдуллоҳ бин Ҷосим Танӣ (1913–1949)
* Алӣ бин Абдуллоҳ Танӣ (1949–1960)

 | Герб Катару |
| Амирон | 
* Аҳмад бин Алӣ Оли Танӣ (1960–1972)
* Халифа бин Ҳамад Оли Танӣ (1972–1995)
* Ҳамад бин Халифа Оли Танӣ (1995–2013)
* Тамим бин Ҳамад Оли Танӣ (2013–)

 |
| Амири давлати Қатар |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GTAA: 160638

 |
**Ҷиҳозбарорӣ, туқузбарӣ, сарупобарӣ** — расмест, ки баъди пурра омода шудани амволи ҷашни арӯсӣ аз ҷониби домод, рӯзеро муайян намуда, ба хонаи арӯс аз ҷониби волидайни домод чанд марду зане ҷиҳози арўсро мебаранд. Дар хонаи арӯс ҷиҳозбиёронро меҳмондорӣ мекунанд. Дугонаҳои арӯс низ барои дидани сару либос ва ҷиҳози овардаи ҷониби домод меоянд. Дар Водии Рашт, водии Ҳисор, вилояти Хатлон нимфаъол аст.

Адабиёт
-------

1. Зеҳниева Ф. Сурудҳои тўи арўсии тоҷикон. Д. 1991. 2. Ҷумъаев Р. Ҷашни арўсии тоҷикони водии Ҳисор. Д. 2001.

Нигаред низ
-----------

* Рӯйбинон

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. с.93

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
«**Ҷинрон**» (англ. The Exorcist) — яке аз маъруфтарин филмҳои дар жанри ваҳшат эҷодшуда; филми амрикоии маҳсули соли 1973, ки дар асоси романе бо ҳамин ном (The Exorcist)-и Уильям Питер Блэтти сохта шуда, коргардони он Уилям Фридкин мебошад. 

Ҷинрон дар маросими 46-умин Ҷоизаи Оскар ноил ба ду Оскар (дар риштаҳо)-и «Беҳтарин филмномаи иқтибосӣ» ва «Беҳтарин садо» гардидааст. Дар филми мазкур ҳунармандон: Эллен Бёрстин — нақши Крис МакНил, Дже́йсон Энтони Ми́ллер — нақши падари Дэмиен Каррас, Линда Блэр — нақши Риган Мак-Нил, Ли Джей Кобб — нақши Уилям Ф. Киндерман, Макс фон Сюдов — нақши падари Ланкестер Меррин, Мерседес Маккэмбриҷ — нақш ва овози Пазуз, Китти Уинн — нақши Шэрон Спенсер, Ҷек Мак-Гоуран — нақши Бёрк Дэннингс, Уиллям О-Мейли — нақши падари Ҷозеф Дайер, Артур Сторч — нақши равоншинос, Василики Маляр — нақши Мэри Каррас ва Айлин Дитс образ (симо)-и Пазузу/Риган Мак-Нилро бозидаанд.

Эзоҳ
----

1. 1 2
2. 1 2
3. ↑
4. 1 2
5. ↑
6. ↑
7. ↑  Internet Movie Database (ингл.) — 1990.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* AllMovie
* AlloCiné
* Box Office Mojo
* Česko-Slovenská filmová databáze
* FilmAffinity
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Metacritic
* Rotten Tomatoes
* The American Film Institute Catalog of Motion Pictures

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 13751432s
* GND: 4321704-7
* SUDOC: 112607004
* VIAF: 195060060
* WorldCat VIAF: 195060060

 |
**Ҷиорҷио Вазари** (Vazari) (30.7.1512, Арессо, Итолиё – 27.61574, Валенсия, Итолиё) — мусаввир, меъмор, нависанда ва муваррихи итолиёӣ, аз пешоҳангони манеризм.

Зиндагинома
-----------

Дар наврасӣ дар назди Гилом де Марсил – наққоши витражҳои (нигар Витраж) калисои Арессо ба рассомӣ ошно шуд. Баъдан (1524) дар Флоренсия наққоширо назди Андрея дел Сарто, Микеланҷело ва Баччо Бандели омӯхта, ҳамчун наққоши пайрави сабки Микеланҷело ба камол расид. Соли 1562 дар Флоренсия Академияи рассомиро бунёд кард. Наққошиҳои В. маъмулан сарду беранг ва яъсомезанд, ҳарчанд ки ӯ рассоми хуб буд. «Дафни Масеҳ» (1532) нахустин мусаввараи ӯст, ки то замони мо маҳфуз мондааст. В. дар ҳоле ки аз ёрии чандин рассоми ҷавон баҳра мебурд, хеле зудкор буд. Комёбиҳои В. дар меъморӣ устувор набуданд; ӯ дар ороишу пардоз истеъдод дошт, аммо дар меъмориҳои муҳташам ба нокомиҳо дучор шуд. Чандин бинои сохтааш номуваффақ буданд. Аммо биноҳо барои папа Юлийи III дар Рум ва Уффитса дар Флоренсия, ки сохтмони онҳоро шурӯъ карда буд, аз истеъдоди меъмории ӯ шаҳодат медиҳанд. Муҳимтарин асари меъмории ӯ кохи Уффитсаи Флоренсия аст, ки ҳоло осорхонаи ҳунарӣ мебошад. Деворнигораҳои кохи Палассо Векко дар Флоренсия ва наққошиҳои хонааш дар Арессо (1547; ҳоло осорхонаи ӯст) низ таваҷҷуҳбарангезанд. Ҳамчунин кохҳо ва калисоҳоро дар Гиза ва Арессо тарроҳӣ кардааст. В. асосан бо асараш «Зиндагиномаи маъруфтарин наққошон, муҷассамасозон ва меъморон» (1550–1568) машҳур шуд. Ин китоб манбаи иттилоотии арзишманде аз ҳунармандони давраи Эҳёи Итолиё (асрҳои 13–16) мебошад. В. бори нахуст калимаи «rinascita» («эҳё»)-ро аз ҷиҳати забоншиносӣ исбот кард, ки он минбаъд дар таърихи ҷаҳон номи давраи нав (Эҳё) гардид.

Адабиёт
-------

* Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. Т. 6, С.-Петербург, 1891;
* Новая российская энциклопедия. Т. III (2). М. 2007;
* دائرة المعارف هنر. چاپ ۱۱. تهران،.١٣۹٠ هـ. ش. دانشنامۀ دانشگستر. جلد ۱۷. تهران، ۱۳۸۹ هـ. ش؛ دائرة المعارف فارسی. جلد ۲. تهران، ۱۳۸۷ هـ. ش

Сарчашма
--------

* Вазари // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
3. 1 2
4. 1 2  Вазари Джорджо // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
5. 1 2 3
6. ↑
**Рақами "чил"** - дар миёни мардуми эронитабор, ҳамчун шумораи беҳин (нек) дониста шудааст. Аз ҷумла чиллаи зани обистан (ҳомила), чиллаи кӯдаки навзод ва таваллуди дигар, яъне марг. (Марг таваллуди дигар аст; тарки ин дунё ва рафтани рӯҳ ба назди падари инсон – хуршед.) Чилланишинии суфиён низ баргирифта аз ойини меҳрпарастӣ аст. Суфӣ чил рӯз дар торикӣ гуруснанишинӣ карда, ба таваллуди дигар мерасад. Яъне ба худо мепайвандад.
Ҳамин тавр чилрӯзагии хуршедро дар рӯзи даҳуми баҳман (феврал), чун Иди Сада ҷашн мегирифтанд ва пас аз 50 рӯз, яъне 21 март замони ба балоғат расидани онро, ба таври густурда ҷашн мегиранд, ки он рӯз Наврӯз аст.[1]

Пайвандҳо
---------

1. ↑  Шаби ялдо
**Раънои Сафарзод** - аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон, барандаи Ҷоизаи адабии ба номи Зуфархон Ҷавҳарӣ мебошад.

Зиндагинома
-----------

Раънои Сафарзод соли 1942 дар шаҳри Истаравшани бостонӣ дар оилаи хизматчӣ дида ба дунёи равшан кушодааст. Соли 1958 мактаби миёнаи №1 ба номи А.М. Горкийи шаҳри Истаравшанро хатм намуда, худи ҳамон сол ба факултети таъриху филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин дохил шуда, онро сол 1963 ба охир расонидааст. Солҳост, ки ба пешаи омӯзгорӣ машғул аст. Ба шогирдонаш аз забони ноби тоҷикӣ ва каломи бадеъ таълим медиҳад.

Эҷодиёт
-------

Раънои Сафарзод дар баробари омӯзгорӣ шеъру ҳикоя, очерку қисса менависад. Хонандагон ӯро ҳамчун шоира ва нависанда нағз мешиносанд.

Маҷмӯаи шеъру ҳикоя, очерку қиссаҳояш таҳти унвони «Оташи дил», «Нақши умр», «Бахти сангин», «Ҷавҳари дил»,
«Гӯлбонги ишқ», «Рози пинҳон», «Оинаи зиндагӣ», «Шикастабанд» дар нашриётҳои «Адиб», «Сурушан» ва ба номи Раҳим Ҷалил интишор гардидаанд. Инчунин ӯ тартибдиҳандаи маҷмӯаи шеърҳои шоираҳои тоҷик «Шаҳди лабҳо» аст.

**Тоҷикистон**
Тоҷикистон, гарди хокат сурмаи чашмони ман,
Қатраи оби зулолат ҷавҳари ман, ҷони ман.
Чун кушодам дида бар дунёву дидам рӯи ту,
Тоҷикистон модари ман, қуввату дармони ман.
Як нафас ҳам зиндагӣ бе ту ба ман даркор нест,
Бахти ман, имони ман, эй чашмаи илҳони ман.
Бо бузургонат ба олам менамоям ифтихор,
Аз ту бошад сарбаландӣ, шуҳрату ҳам шони ман.
Эй макони Рӯдакиву Хисраву Синои ман,
Тоҷикистон, номи некат матлаи девони ман.
Баҳри ман ҳар гӯшаат як ҷаннати афсонавист,
Ҳастии ту, номи ту бошад ману имони ман.
Душманонат зери пову дӯстонат тоҷи сар,
Эй сари ман, сарвари ман, ҳам сару сомони ман.
**Меҳр**
Равшании хонаам, зӯру мадорам, модарам,
Давлати бедор бе ту ман надорам, модарам.
Қомати болои ман, дасти дарозам, модарам,
Махзани меҳру вафою сӯзу созам, модарам.
Ранги зардатро бидидам, беқарорам ман ҳанӯз,
Гирди ту парвонаи парсӯхта гаштам то ба рӯз.
Сӯзу сози дуди оҳат бар тани ман кора кард,
Аз ҷигар бигзашт имшаб, ҷону дилро пора кард.
Ҷон ба каф бигрифта худро ман ба ҳар сӯ мезанам,
То биёбам ман давоят, худ ба ҳар кӯ мезанам.
**Кудакӣ**
Бо хаёле банд гоҳе менишинам то саҳар,
Кӯдакиям бигзарад чун турна аз пеши назар.
Гарчи ман хушбахт будам дар канори модарам,
Гарчи мегуфт ӯ маро «боғу баҳорам, духтарам»,
Лек ӯ ғамгину рангаш зард буд,
Алла мегуфт, аллааш пурдард буд.
Ман кунун фаҳмидаам, он сол соли ҷанг буд,
Сар ба сар аҳволи аҳли кишвари мо танг буд.
Шуд аёнам, дар яке аз шаҳрҳои мо падар
Синаашро баҳри ҳифзи ин Ватан карда сипар.
Солҳо рафтанду акнун худ ба мисли модарам,
Дар сари гаҳвораи фарзанд мемонам сарам.
Лек ман ғамгину рангам зард не,
Алла гӯям, аллаам пурдард не.

Эзоҳ
----

Баёзи адибони Истаравшан - Душанбе: "Эҷод", 2009.- 288 саҳ.
**Абдуллоева Раънохон** (зод. 20 декабри 1928, шаҳраки Ким, ноҳияи Исфара — 19 апрели 2016, ноҳияи Исфара)  — омӯзгор, Аълочии маорифи халқи ҶТ (1957).

Зиндагинома
-----------

Раънохон Абдуллоева 20 декабри соли 1928 дар шаҳраки КИМ (имрӯза Нурафшон) дар оилаи коргар ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёна, ба Донишкадаи давлатии педогогии шаҳри Ленинобод дохил шуда, онро соли 1957 ба итмом расонидааст.

Корнома
-------

Ҳисобчии хоҷагии ёрирасон, котиби озоди комсомолӣ, сардори шуъбаи кадрҳои корхонаи истеҳсолии нефти Ким (1943—1946), муаллимаи забони русии мактабҳои миёнаи № 5,9, методисти Институти такмили ихтисос, инспектори шуъбаи маорифи шаҳри Ленинобод — ҳозира Хуҷанд, (1952—1960), директори мактаби ба номи Гагарини шаҳри Исфара (1960—1965), ҷонишини раиси комиҷроияи шаҳри Исфара (1965—1968), раиси комиҷроияи шаҳри Чкаловск (1968—1972), мудири шуъбаи маданияти вилоят (1972—1976), раиси кумитаи шаҳрии иттифоқи касабаи коркунони соҳаи коммуналӣ ва саноат (1976—1984) ва аз соли 1984 нафақахӯри дорои аҳамияти ҷумҳуриявӣ, муаллимаи мактаби № 12 (1985—1996).

Ҷоизаҳо
-------

Хидматҳояш бо ордени «Нишони фахрӣ», медалҳо ва Ифтихорномаҳи Президиуми Шeрои Олӣ ва КМ ПК Тоҷикистон қадр шудаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Даргузашти Раъно Абдуллоева. *Рӯзномаи "НАСИМИ ИСФАРА"* (19 апрели 2016). 3 ноябри 2022 санҷида шуд.
**Кома** (форсӣ: کامه‎), **гамета** (юн. gametе — зан, gamеtes — мард) — ҳуҷайраҳои ҷинсии ҳайвоноту рустаниҳо, ки ҳангоми омезиши онҳо насли нав ба вуҷуд омада, дар баробари ин аломатҳои ирсӣ маҳфуз мемонанд.

Комаҳо аз дастаи тоқ (гаплоид)-и хромосомаҳо иборат мебошанд. Ҳангоми бордоршавӣ ду комаи фардҳои ҷинсашон гуногун омехта шуда, зигота ҳосил мекунанд ва ҳамин тавр соҳиби дастаи комили хромосомаҳо (диплоидӣ) мегарданд. Кома дар мавҷудоти серҳуҷайра аз ҳуҷайратухм ва нутфа иборат аст. Он дар ҳайвонот ва рустаниҳои дараҷаи паст (Protozoa ва Protophyta) се навъ — гетерогамӣ, изогамӣ ва зигогамӣ мешавад. Дар аснои гетерогамия ду комае, ки ҳангоми бордоршавӣ иштирок мекунанд, аз ҷиҳати шаклу андоза фарқ доранд. Комаи модина ҳуҷайратухм ва комаи нарина сперматозоид ё нутфа ном дорад. Дар мавриди изогамия (дар бархе аз обсабзҳо, миксомитсетаҳо ва занбӯруғҳои дараҷаи паст дучор меояд) ҳар ду Комае, ки зигота ҳосил менамоянд, аз нигоҳи морфологӣ ба ҳамдигар монанд бошанд ҳам, аз ҷиҳати физиологӣ фарқ мекунанд. Онҳо бо аломатҳои (+) ва (-) ишора карда мешаванд. Ҳангоми зигогамия кома дар бисёр рустаниҳои дараҷаи паст ба маънии қадре дигар меояд, зеро амалиёти ҷинсӣ дар онҳо аз омехташавии ду қисми аз ҷиҳати физиологӣ гуногунҷинси митселия (дар зигомитсетаҳо), ё ду ҳуҷайраи нашвӣ (дар обсабзҳои диатомӣ), ё қисми махсуси митселия (дар занбӯруғҳо) иборат аст. Дар ин гуна маврид ҳамон ду ядрои ҳуҷайраеро кома меноманд, ки ҳангоми амалиёти ҷинсӣ омезиш меёбанд. Раванди ташаккули Кома гаметогенез ном дорад. Комаи ҳайвонот дар гонада ном узви махсус ба вуҷуд меояд. Комаҳои модина ва нарина дар тухмдон инкишоф меёбанд. Дар бештари кирму нармбаданҳо Комаҳои нарина ва модина дар як андомгон (нигар Хунсоӣ) пайдо мешаванд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Вожаҳои мусавваби Фарҳангистони забону адаби форсӣ.* Кома чист? Маънои кома(тоҷ.). *vazhaju.com*.  Вожаҷӯ. 18 марти 2020 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Биологический энциклопедический словарь. М. 1986;
* Биология. Современная иллюстрированная энциклопедия. М. 2006.

Сарчашма
--------

* Гамета // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Аҳмад Ҳусейн ал-Ғашимӣ** ( ар. أحمد حسين الغشمي‎ 1941 - 24 июни соли 1978 ) - сарбоз ва арбоби давлати Яман ; президенти чоруми Ҷумҳурии Ямани Араб .

Зиндагинома
-----------

Ӯ дар деҳаи Дела дар  Санъо таваллуд шудааст. Вай баъди инқилоби соли 1962 сарбоз шуд. Вай кумондони дивизияи 1-уми танкчиён буд. Ӯ яке аз созмондиҳандагони табаддулоти 13 июни соли 1974 буд ва дар вазифаҳои сардори ситоди генералӣ ва муовини раиси Шӯрои фармондеҳии ҳарбӣ кор мекард.

Баъди кушта шудани президент Ал-Ғамдӣ 11 октябри соли 1977 Шӯрои Фармондеҳии Ҳарбӣ ба Шӯрои президентӣ иборат аз се нафар: ал-Ғашимӣ (раис), сарвазир Абдулазиз Абдул Ғанӣ ва узви собиқи Шӯрои фармондеҳии ҳарбӣ Абдул Олим 

Дар давраи хукмронии ӯ Маҷлиси муассисони халқӣ даъват карда шуд, ки он асосан вазифаи маҷлисро дошт. Аксари вакилони онҳоро низомиён таъин мекарданд. Кувваҳои мухолифин дар ҳайати ҷабҳаи миллим демократии чап, ки Ямани Чанубиро тарафдорй мекарданд, муттахид шуданд.

Қатли Аҳмад Ғашимӣ дар ҷараёни мулоқоташ бо фиристодаи раисиҷумҳури Ямани ҷанубӣ Салим Рубоӣ Алӣ сурат гирифт. Ҷомадон, ки гӯё паёми шахсӣ ва махфӣ дошт, таркид ва ҳам Ғашимӣ ва ҳам фиристодаро кушт.

Сарчашмаҳо
----------

* Таърихи президентҳои ЯманБойгонӣ шудааст 17 октябри 2012  сол. (англ.)
* Мусоҳиба бо ал-Ғашимӣ Бойгонӣ шудааст {{{2}}}. (англ.)

Эзоҳ
----

1. ↑  A History of Yemeni Presidents. 30 январи 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 3 феврали 2013.
2. ↑  Густерін П. В. Єменська Республіка та її міста. М. 2006, стор. 178

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)

 |

| ⚙️ Президентҳои Ҷумҳурии Ямани Араб |
| --- |
|  | 
* Абдуллоҳ Салол
* Абдурраҳмон Ориёнӣ
* Иброҳим Муҳаммад Ҳамдӣ
* Аҳмад Ҳусейн ал-Ғашимӣ
* Абдулкарим Абдуллоҳ Арошӣ
* Али Абдуллоҳ Солеҳ

 |  |
**Аҳмади Боғишамолӣ** أحمد باغشمالی (соли таваллуд ва вафот номаълум) — рассоми форс-тоҷик (асри 15). Аҳмади Боғишамолӣ пайрави услуби Абдулҳай буд. Асарҳои минётуравии ӯ то замони мо нарасидаанд. Дар охири маснавии «Силсилат-уз-заҳаб»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ ду расми кашидаи Аҳмади Боғишамолӣ оварда шудааст. Ин дастнавис дар Китобхонаи ба номи Салтиков-Шедрини шаҳри Санкт-Петербург маҳфуз аст. Аҳмади Боғишамолӣ Қасри Боғишамол ва дигар биноҳои муҳташами Самарқандро оро додааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Аҳмади Исфаҳонӣ** (*Аҳмадхон ибни Абдулҳусайнхон ибни Ҳоҷимуҳаммад Ҳусайнхон Садри Исфаҳонӣ*; соли таваллуд ва вафот номаълум) — хушнависи эронӣ (асри 19).

Настаълиқро софу ширин ва нозук менавишт, шеър мегуфт, наққошӣ мекард ва дар улуми адабӣ маҳорат дошт. Аз осори ӯ як нусхаи девони Ҳофизи Шерозӣ дар Китобхонаи салтанатии Эрон маҳфуз аст, ки бо амри Носируддиншоҳи Қоҷор соли 1860/61 бо хатти зебо китобат шудааст. Осори дигари вай як нусхаи «Маҷмӯаи мунтахаби ашъори шуарои давраи ғазнавӣ» мебошад, ки дар китобхонаи Сайидмаҳмуд Фаррухи Хуросонӣ нигаҳдорӣ мешавад. Ин асар соли 1856/57 бо фармоиши волӣ Ҳамза Мирзо китобат шудааст ва абётеро аз қасидаҳо ва тағаззулоти шоирони қадими Хуросон дар бар мегирад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* مهدی بيانی. احوال و اثار خوشنويسان. تهران، ۱۳۴۵

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Театри халқии ноҳияи Турсунзода**, ҳайати эҷодиест, ки соли 1960 дар заминаи дастаи ҳаваскорони санъати Хонаи маданияти ноҳия таъсис ёфтааст. Дар бунёди театр хидмати мудири шуъбаи маданияти ноҳия Р. Остонова калон аст. Аввалин спектакли Т. «Юлдузой»-и С. Саидмуродов аст, ки соли 1961 П. Шарифов ба саҳна гузошта буд. Минбаъд бо кӯшишу ғайрати таҳиягарон М. Неъматов ва Р. Остонова ва роҳбари бадеии театр С. Шукурова намоишномаҳои «Қарзи виҷдон», «Ҳаёти заҳролуд», «Ҷон модаракон», «Нурхон», «Кроссворд»-и Н. Сафар, «Захми забон»-и М. Бахтӣ, «Қурбонии охирин»-и А. Ҳамдам, «Микроб»-и Ф. Муҳаммадиев, «Чу шоир биранҷад»-и С. Аюбӣ, «Дардҳои гиреҳхӯрда»-и М. Насриддин, композитсияҳои адабии «Ман намемирам»-и М. Шералӣ, «Кохи назм»-и Р. Қудратов, «Хезед, суд меояд»-и А. Ҳамдам, «Боз як ҳикмат»-и Ҷ. Қуддус, «Моҷарои даъватнома»-и М. Ғоиб ва ғ. ба саҳна гузошта шуданд. Дар назди театр дастаи ҳофизону мутрибон ташкил ёфтааст, ки ҳамеша бо сурудҳои нав ба нав хотири сокинони ноҳияро шод мегардонад.

Ҳайати эҷодии Театр дар азназаргузаронии 2-юми ҷумҳурӣ (1966) Фестивал-конкурси ҷумҳуриявии «Бӯстон-3» (1987) ва Фестивали 2-юми умумииттифоқии эҷодиёти халқ (Маскав, 1987) ширкат карда, ба Ҷумҳурии Ӯзбекистон (1966) сафари ҳунарӣ кардааст. Роҳи эҷодии як зумра ҳунарпешагони номдор, аз қабили З. Каримова, М. Маҳрамова, М. Муҳиддинов, Т. Иброҳимова ва диг. аз остонаи ҳамин театр оғоз гардидааст. Дар назди театр 13 маҳфили ҳунарӣ амал мекунад. Аз ҳунарпешагони театр С. Шукурова бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон ва А. Қодиров бо унвони Коркуни хизматнишондодаи маданияти ҶШС Тоҷикистон сарфароз гарди-даанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Раҳмонқулов А. Театри халқии ноҳияи Турсунзода (маълумотномаи таърихию фарҳангӣ) //Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. - Душанбе, 2004.- ҷ. 3. - С. 204.
**Тезгӯяк** — Тезгӯяк як навъ жанри хурди фолклори тоҷик аст, ки асосан аз як ҷумла иборат буда, овозҳои таркиби калимаҳои он ба ҳамдигар монанд ва қисман ҳаммахраҷ мебошанд, ки ба шахси талаффузкунанда мушкилӣ меорад. Масалан, *«шасту шаш асп аз ман аст».* Ё худ: *«ёли аспам лойолуд»*.
Тезгӯякҳо мазмуну маънои одӣ дошта, асосан аз тарафи волидайн, бобову бибӣ ва дигар наздикон барои кӯдакони хурдсол, сар карда аз тифле, ки акнун забон ба гуфтор мекушояд, то бачагони 7-8 сола эҷод ва омӯзонида мешавад. Баъзе тезгӯякҳо маънои мушаххас надоранд ва танҳо аз ҳамнишинии овозҳои шабеҳ иборатанд. Чунончи, «Чалпак, чалабу чалаб, лабу лаб чалачалпак». Гӯянда бояд калимаҳои тезгӯякро буррою фаҳмо ва бидуни шикаст талаффуз кунад, дар сурати иштибоҳ ӯ мавриди тамасхури атрофиён мегардад. Тезгӯякҳо нутқи атфолро буррову равон карда, қувваи зеҳн ва хотираро қавӣ месозанд. Дар байни бачагон дар мавриди дурусту бехато талаффуз кардани тезгӯякҳо озмуну мусобиқаҳо барпо мегарданд.

Намунаҳо:

> Болохона, тагхона.  
> 
> Ангур хӯрдем дона-дона,  
> 
> Ангури мо шириндона.
> 
> 

> Дар боғи мо як тутча,  
> 
> Ин тутча читу тутча?
> 
> 

> Ин чӣ дастамбӯ,   
> 
> кӣ дастам бӯ зи дастамбӯ гирифт?
> 
> 

> Дар дасти оча бача,  
> 
> Дар дасти бача кулча.
> 
> 

> Шасту шаш шиша доштам,  
> 
> Шаст-то шишааш шикаст.
> 
>

Эзоҳ
----

1. ↑  Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримодӣ./ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ - Душанбе: "Ирфон", 2014, - С. 64
2. ↑  Мероси фарҳанги ғайримодӣ дар Тоҷикистон / Мураттиб: Д. Раҳимов; муҳаррир Ш.Комилзода. – Душанбе: Эр-Граф, 2017. – С. 22. – 280 с.
**Ҷонишинҳои таъйинӣ** — ашё ва аломати онҳоро ба таври умумӣ таъйин менамоянд. Онҳо аслӣ ва ғайриаслӣ мешаванд. Ҷонишинҳои таъйинии аслӣ калимаҳои **ҳама** ва **ҳар** мебошанд. Ҷонишинҳои ғайриаслӣ дертар ба вуҷуд омадаанд: **ҳар кӣ, ҳар чӣ, ҳар кадом, ҳар як** ва ибораҳои ҷонишинии **ҳар он кӣ, ҳар он чӣ, ҳар он кас, ҳар он чиз.**

Намунаҳо
--------

> ***Ҳамаи*** корҳоро ҷадидон карда истодаанд.
> 
> 
> Садриддин Айнӣ
> 
> 

> Барои ҳурмати мӯйи сафедаш,  
> 
> Ки ***ҳар*** тораш чу як роҳи сафед аст.
> 
> 
> Муъмин Қаноат
> 
> 

> Дар бораи он ***ҳар хел*** гапҳо паҳн мешуд.
> 
> 
> Сотим Улуғзода
> 
> 

> ***Ҳар кадоми*** ин ситорагон нурафшонӣ мекунанд.
> 
> 
> Садриддин Айнӣ
> 
> 

> Дили ***он кас*** ҳам ҳамеша ба тарафи шумост.
> 
> 
> Садриддин Айнӣ
> 
>

Нигаред низ
-----------

* Ҷонишин (дастури забон)

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик. — Душанбе: Дониш, 1985. — 157саҳ.
**Ҷонишинҳои ишоратӣ** — калима, ибора, ҷумлаҳо,ҳатто матнҳои яклухтро иваз карда, ба гуфтор сабукиву мӯҷазӣ мебахшанд.Ҷонишинҳои ишоратӣ аз рӯйи сохт чор хеланд: 1) сода: **ин, он;** 2) сохта:**ҳамин, ҳамон**; 3) мураккаб:**ончунон, инчунин, ҳамчунон**; 4) таркибӣ: **ин гуна, ин хел** ва ғайра.Ҷонишинҳои ишоратӣ аз рӯйи таърихи пайдоишашон аслӣ ва ғайриаслӣ мешаванд.Ҷонишинҳои аслӣ дар замонҳои хеле қадим ташаккул ёфтаанд.Ҷонишинҳои **ин** ва **он** ба ҳамин гурӯҳ дохил мешаванд. Ба ҷонишинҳои аслии ғайриаслӣ ҷонишинҳои сохта, мураккаб ва таркибӣ дохил мешаванд:**ҳамин,ҳамон, инчунин, ин гуна, ин навъ, ин дараҷа,ҳамин хел, ҳамин қадар ва ғ.**

Мисолҳо
-------

* ***Ин*** хаёл, ***ин*** тасаввур ҷавонро дигар ба нишастан маҷол надод (Садриддин Айнӣ).
* Дар ҳақиқат ҳам ***ин*** об ***ҳамон*** оби барфу боронҳо аст (Садриддин Айнӣ).
* Амакам ба талвоса афтод, ман ҳам ***инчунин*** (Сотим Улуғзода).
* Худойқул ба бойҳои давраи қадим монанд буд, ки боз барои ***ин зайл*** якравиҳо ятимро сахттар ҷазо медоданд (Сорбон).

Нигаред низ
-----------

* Ҷонишинҳои таъйинӣ

Адабиёт
-------

* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик. — Душанбе: Дониш, 1985. — 156саҳ
**Афсӯс** أفسوس Тӯрахоҷа (соли таваллуд номаълум – вафот 1855) — шоири тоҷик. Дар Истаравшан дар оилаи шоир Хоҷа Убайдуллоҳи Солик таваллуд ёфта, маълумоти ибтидоиро аз падараш гирифтааст. Дар мадрасаи Кӯкгунбази Истаравшан илмҳои расмии даврро омӯхт ва пас аз хатми таҳсил амалдори ҳокими Истаравшан таъйин гардид. Соли 1817 хони Хӯқанд Умархон (ҳукмронӣ 1811–1822) Истаравшанро забт намуд ва Афсӯсро дар қатори дигар асирон ба Хӯқанд бурд. Афсӯс, ки бераҳмию зулми Умархонро нисбат ба худу ҳамроҳонаш ва диг. асирон дида буд, ба хон ва дарбориён дар дил кинаву адоват дошт. Ӯ ҳамқаламонашро даъват мекард, ки аз васфи хони шуҳратпараст даст бикашанд. Хон ба воситаи ҷосуси худ Ҳотам аз ин ташвиқоти Афсӯс огоҳ шуда, ӯро аз дарбор ронд. Афсӯс ба хон қасидаи мадҳие бибахшид ва Умархон соли 1818 бар ивази он вайро миршаби шаҳри Истаравшан таъйин кард. 13 сентябри1832 хони дигар Хӯқанд Муҳаммадалихон (1822–1842) ба ӯ вазифаи сардор ё вакили Истаравшанро дод. Дар манбаъҳои адабии садаи XIX Афсӯс чун шоири тавоно тавсиф шудааст. Фазлии Намангонӣ дар тазкирааш «Маҷмуат-уш-шуаро» аз эҷодиёти Афсӯс 8 ғазал ва 2 қасидаро ба тариқи намуна овардааст. Дар баёзҳову ҷунгҳо низ шеърҳояш ҷой гирифтаанд. Афсӯс дар ғазалҳояш ишқи поки инсонӣ, орзуву мақсад, шодию сурур, ғаму андӯҳи ҳамзамонони хешро сурудааст.

Сарчашма
--------

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.128 / С.Султонов.

* Мухторов А. Материалы по истории Ура-Тюбе. М. 1963.
**Комаруст** (форсӣ: کامه‌رُست‎), **ғаметофит** (аз ғамета ва юн. phyton — рустанӣ) — насли ҷинсии рустаниҳое, ки бо бадали насл инкишоф меёбад.

Комаруст аз спора ташаккул ёфта, дастаи хромосомаҳои гаплоидӣ дорад. Комаруст дар ҳуҷайраҳои муқаррарии нашвии таллом (танаи рустаниҳои дараҷаи паст, мас. баъзе обсабзҳо) ё дар узвҳои махсуси афзоиши ҷинсӣ — ғаметангияҳо, оогонияҳо ва антеридияҳо (рустаниҳои дараҷаи паст), архегонияҳо ва антеридияҳо (рустаниҳои олиташаккул, ғайр аз рустаниҳои гулдор) ғамета ҳосил мекунад. Сохтори комаруст вобаста ба тарзи бадали насл гуногун мешавад. Ҳангоми бадали изоморфии насл дар обсабзҳо (улва, диктиота, эктокарпус) комаруст чун фарди мустақили ҳамон намуд ҳаёт ба сар бурда, зоҳиран аз фарди диплоидии худ — спорофит тафовут надорад. Вақти тарзи ҳаёти гетероморфӣ (мас. дар карами баҳрӣ) комаруст шакли талломи микроскопии риштамонанди камшохаро дорад ва аз спорофит куллан фарқ мекунад. Дар рустаниҳои олиташаккул, ки насли онҳо ҳамеша гетероморфӣ аст, комаруст фақат дар ушнаҳо шакли рустании баргпояро дорад (мас. сфагнум, кукузағир). Дар дигар рустаниҳои спорофитӣ (сарахсшаклҳо, рустаниҳои тухмдор) комаруст суст тараққӣ карда, умри кӯтоҳ мебинад. Мас. дар плауна, чилбуғум ва сарахсҳо комаруст шакли рустаниҳои талломӣ-проталлий (насли ҷинсӣ)-ро дошта, ба узвҳо тақсим намешавад, рангаш сабз ё сафедтоб буда, дарозиаш то 3 см аст ва ҳамагӣ чанд ҳафта умр мебинад. Проталлийҳои сарахсшаклҳои баробарспора дуҷинсаанд. Рустаниҳои олиташаккули гуногунспора, аз ҷумла рустаниҳои тухмдор, комарусти ҷудоҷинса доранд, ки аз микро — ва макроспораҳо ташаккул меёбад. Дар ҷараёни таҳаввулоти рустаниҳои олиташаккул комаруст тадриҷан тахфиф шудааст. Мас. насли ҷинси модинаи рустаниҳои тухмдор мустақил ҳаёт гузаронда наметавонад ва инкишофи комили он дар спорофитҳо андаруни макроспорангия (ё нутселлуси тухммуғҷа) сурат мегирад.

Дар рустаниҳои лучтухм комарусти модина эндоспермаи гаплоидии серҳуҷайраест, ки ду (санавбар) ё чанд (дар дигар лучтухмон) архегония дорад. Комарус-и модинаи рустаниҳои пӯшидатухм архегония надорад ва онро ҷанинхалта меноманд. Комарусти наринаи рустаниҳои тухмдор аз микроспораҳо ташаккул меёбад ва он гардест, ки дар гарднайча ҳосил шуда, ғамета — нутфа ҳосил мекунад. Ихтилоли сохтори комаруст боиси ноҷӯриҳои раванди гардолудшавӣ, бордоршавӣ ва самароварӣ мегардад.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Вожаҳои мусавваби Фарҳангистони забону адаби форсӣ.* Комаруст чист? Маънои комаруст(тоҷ.). *vazhaju.com*.  Вожаҷӯ. 18 марти 2020 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Цитология растений. М. 1987;
* Батыгина Т. Б. Васильева В. Е. Размножение растений. СПб. 2002.

Сарчашма
--------

* Гаметофит // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.