recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Пиримқул Сатторӣ** (1 августи 1938, ноҳияи Бойсун, ҶШС Узбакистон — 28 майи 1993, Қурғонтеппа, Тоҷикистон) — рӯзноманигор, нависанда, шоир ва тарҷумони тоҷик, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1989).

Зиндагинома
-----------

Пирумқул Сатторӣ 27 июли соли 1940 дар деҳаи Ҳавзи ноҳияи Бойсуни вилояти Сурхондарёи Узбакистон ба ба дунё омадааст. Соли 1962 факултаи таъриху филологияи Донишкадаи омӯзгории шаҳри Душанберо хатм кардааст. Баъдан ба шаҳри Қурғонтеппа омада, ходими адабии рӯзномаҳои «Вахш»-у «Ҳақиқати Қӯрғонтеппа» буд ва дар як вақт дар мактаби миёнаи рақами 45 ноҳияи Бохтар муаллимӣ мекард.

Дар шаҳри Қӯрғонтеппа маҳфили адабии «Гулбарг»-ро таъсис дода, муддати мадиде дар тарбияи адибони ҷавони вилоят то таъсисёбии шуъбаи ИН Тоҷикистон дар минтақа ҳисси арзанда гузоштааст.

Эҷод
----

Ӯ дар солҳои донишҷӯӣ машқи қалам мекард. Чакидаҳои хомааш дар матбуоти даврӣ, маҷмӯъаҳои дастҷамъи ва алоҳида «Пайғом»(1979), «Боли парвоз»(1986), «Хӯшаи парвин»(1989) «Дуди ҳасрат» (1993) дар ҳамкорӣ бо Алимуҳаммад Муродӣ ба чоп расидаанд.

Шеърҳои ӯро Зафар Нозим ва Тағоймурод Хушвақтов бо оҳанг сурудаанд.

Пирумқул Сатторӣ аз соли 1989 ба узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта шудааст.

Кушта шудан
-----------

Пиримқул Сатторӣ соли 1993 бар асари фоҷиаи Ҷанги шаҳрванди Тоҷикистон кушта шуд. Дар як гузориши Кумитаи ҳифозат аз рӯзноманигорон гуфта мешавад, ки Пиримқул Сатторӣ дар шаҳри Қурғонтеппа тавассути мардони ношиносе, ки либоси низомӣ доштанд, рабуда шуда чаанд рӯз баъд дар таърихи 28 майи соли 1993 ҷасади ӯро аз пахтазоре пайдо мекунанд Тибқи як фарзия, Пиримқул Сатторӣ, хабарнигори рӯзномаи «Навиди Вахш», рӯзи 28 май бидуни пешниҳоди ҳуҷҷат барои ҳабс аз манзилаш дар Қӯрғонтеппа бурда шудааст. Ба гуфтаи наздикон, Сатторӣ дар навбат барои нон боздошт шудааст. Ба навиштаи ҳафтаномаи «Посух», ӯ 10 майи соли 1993 кушта шудааст. Ба навиштаи ҳафтаномаи «Чароғи рӯз», Пиримқул Сатторӣ рӯзи 25 май боздошт ва ба самти номаълум бурда, рӯзи 10 июн кушта шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Pirimkul Sattori(англ.). *Committee to Protect Journalists*. 2 ноябри 2022 санҷида шуд.
2. 1 2  Таджикистан: КЗЖ обращается с запросом о 29 убитых журналистах. (27 августи 2003).
3. ↑  Адибони Тоҷикистон. — Душанбе: Адиб, 2002. — С. 484.
4. ↑  Сатторӣ Пиримқул. *Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон* (11 январи 2022).
5. ↑  *Исматулло ҲАСАНОВ.* Рӯзгоре барои ибрат. *jumhuriyat.tj*.  «Ҷумҳурият» (22 августи 2018). 2 ноябри 2022 санҷида шуд.
6. ↑  Куштаи ишқи Ватан. 30 июли 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 30 июли 2019.
7. ↑  *Ҳасан Муродиён.* Шоири ватансаро. Агар умр вафо мекард, имрӯз Пиримқул Сатторӣ 80-сола мешуд. *Китобхонаи миллии Тоҷикистон*.  «Адабиёт ва санъат». 2 ноябри 2022 санҷида шуд.
8. ↑  Denber, Rachel (1993). *Human Rights in Tajikistan: In the Wake of Civil War*. Human Rights Watch. p. 11.
9. ↑  Погибшие журналисты. *www.gdf.ru*. 2 ноябри 2022 санҷида шуд.
**Фарида Ҳамидовна Мансурова** (2 майи 1952 — 1 июли 2021 Душанбе) — олим, пизишк, доктори илмҳои тиб (1998), профессор (2007). Фарзанди академик Ҳамид Мансуров

Зиндагинома
-----------

Фарида Ҳамидовна Мансурова хатмкардаи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1975). Ординатори клиникии кафедраи терапияи госпиталии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1977), корманди хурд ва калони илмии шуъбаи ҷигару ғадуди зери меъда (1977—1984), мудири лабораторияи биохимияи клиникӣ (1984—2002), Соли 1984 кори илмии худро дар Академияи ба номи Сеченови Москва дифоъ намудааст. Соли 1998 дар Донишкадаи давлатии тиббии Тоҷикистон рисолаи номзадӣ ҳимоя кардааст.
Аз 1 феврали соли 2002 вай ба ҳайси муовини директори Институти илмӣ-тадқиқотии гастроэнтерология хидмат намудааст. (2002—2010). Аз соли 2010 дар лабораторияи Маркази биология ва тибби амалӣ ба кор мекард. Мансурова, узви Академияи илмҳои Тоҷикистон, дар тӯли фаъолияти худ понздаҳ асар ва дар маҷмӯъ зиёда аз 235 асари илмӣ, аз ҷумла се монография нашр кардааст, ки ба роҳҳои табобат ва пешгирии санги талхадон бахшида шудаанд. Ковиши илмиаш оид ба масъалаҳои гуногуни гепатология ва гастроэнтерология ҷолиб аст.
Фарида Ҳамидовна Мансурова 1.07.2021 дар ш. Душанбе даргузаштааст..

Осор
----

* Гелиотропная гепатоангиопатия (Болезнь Мирочника — Мансурова). — Д. 1995;
* Желчнокаменная болезнь в Таджикистане. — Д. 2004;
* Клинические очерки по гепатологии и гастроэнтерологии. — Д. 2006;
* Перекисное окисление липидов и антиперекисная защита ӯ больных вирусными поражениями печени. — Д. 2006;
* Некоторые вопросы биохимии билиарного сладжа. — Д. 2006;
* Метаболический синдром спроявлением желчнокаменной болезни. — Д. 2007.

Эзоҳ
----

1. ↑  Даргузашти пизишки номии тоҷик Фарида Мансурова аз COVID-19(тоҷ.). *sputnik-tj.com*. 1 июли 2020 санҷида шуд.
2. ↑  Даргузашти пизишки номии тоҷик Фарида Мансурова аз COVID-19(тоҷ.). *sputnik-tj.com*. 1 июли 2020 санҷида шуд.
3. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2017. — С. 317.
**Маъсума Ҳасанова** (6 марти 1929, шаҳри Бухоро — 1991)  — риёзидон, доктори илми физикаю математика, (1994), профессор (1996), Корманди шоистаи Тоҷикистон (1999).

Зиндагинома
-----------

Факултаи физикаю математикаи Университети давлатии Самарқандро соли 1950 хатм карда, дар Институти давлатии педагогии шаҳри Қаршӣ аз математика дарс додааст. Аз соли 1955 дар факултаи механикаю математикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин ба фаъолият пардохта, қариб ним аср дар тарбияи насли наврас саҳм гузоштааст. Вазифаҳои муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи механика (1955—1966), мудири ҳамин кафедра (1967—1978), дотсент ва профессори кафедраи математикаро (1979—2005) иҷро намудааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Оид ба муодилаҳои дифференсиалӣ ва татбиқи онҳо бо механикаи осмонӣ, истифодаи нури офтоб дар истеҳсолот қариб ҳаштод таълифот ба хидмат овардааст. Саҳмаш дар тарбияи мутахассисони соҳаи риёзиёт калон аст.

Осор
----

* Дастури методӣ аз механикаи назариявӣ. — Д. 1977 (ҳаммуаллиф);
* Качественные методы в динамике спутников: Дисс… доктора физ-матем. наук. — М. 1994

Ҷоизаҳо
-------

* Корманди шоистаи Тоҷикистон (1999)
* Бо медалҳои «Барои меҳнати шуҷоатнок», «Барои меҳнати шоён» қадр шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Тақвими ҷашн ва санаҳои муҳими Ҷумҳурии Тоҷикистон (барои соли 2015) — Душанбе: Бухоро, 2014.- 280 с.(пайванди дастнорас)
2. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2017. — 728 с.
**Қасри Миллат** — дар маркази шаҳри Душанбе воқеъ аст ва қароргоҳи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба шумор меравад.

Кохи Миллат, қароргоҳи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
Сохтмони Кохи Миллат дар шаҳри Душанбе соли 2002 дар майдони собиқ қароргоҳи (гарнизони) дивизияи 201 Федератсия Русия шурӯъ шуда буд. Дар сохтмони ин иншооти азим якчанд ширкатҳои хориҷӣ иштирок намуда буданд. Ифтитоҳи расмии ба истифода супоридани бинои Кохи Миллат дар арафаи вохӯрии сарони давлатҳои Созмони ҳамкории Шанхай (ШОС) дар Душанбе, соли 2008 баргузор гардид. Кохи Миллат як ҷузи комплекси бузурги пойтахт, иборат аз Боғи Устод Рӯдакӣ, Боғи Парчами Миллӣ, Китобхонаи миллии Тоҷикистон, Осорхонаи миллии Тоҷикистон ва чанде дигар биноҳое мебошанд, дар шаҳри Душанбе бунёд гардидаанд ва симои пойтахти Тоҷикистонро нисбати солҳои гузашта дигаргун намудаанд.
Ҷойгоҳ:шаҳри Душанбе, хиёбони Шерозӣ 11

Галерея
-------

* Намои Қасри миллатНамои Қасри миллат
* Қасри  миллатҚасри миллат
* Гулгашти назди Қасри миллатГулгашти назди Қасри миллат
* Фаввораи назди Қасри миллатФаввораи назди Қасри миллат
* Котиби давлатии ИМА, Ҷон Керри ва президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар Қасри миллат, соли 2015Котиби давлатии ИМА, Ҷон Керри ва президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар Қасри миллат, соли 2015
* Қасри миллат пеш аз анҷоми сохтмон, соли 2008Қасри миллат пеш аз анҷоми сохтмон, соли 2008

Нигаред низ
-----------

28 апрели соли 2016 дар ҷаласаи ширкати NWFA 2016 Wood Flooring Expo дар шаҳри Спрингфилди ИМА барандагони ҷойизаи «The 2016 Wood Floor of the Year» («Беҳтарин нигоришҳои фаршҳои чубин, русӣ:Лучшие напольные деревянные изображения 2016 года») эълон гардиданд. Байни 8 ғолибони озмун, якеаш ба нигоришҳои фаршҳои чӯбини Кохи Миллат — қароргоҳи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон расид. Ин нигориш аз ҷониби ширкати «Yantarnaya Pryad-Parquet», ки офисаш дар шаҳри Химкии вилояти Маскав воқеъ аст сохта шудааст.

Ҷоизаи дигаре, ки ба бинои Кохи Миллат (Қасри миллат) ишғол намудааст, ҷойи дуюм дар феҳристи «10 қасри бошукӯҳи президентӣ» дар веб-сайти англисизабони «TheeStle» мебошад. Аз рӯи зебогии меъморӣ, Қасри миллати ш. Душанбе сазовори ҷойи дуюм гашта, танҳо баъд аз Қасри сафеди ш. Вашингтон, ИМА меистад.

Нигаред низ
-----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Қасри Миллат дар Викианбор |

Эзоҳ
----

1. ↑  Отзыв о Дворец Наций Кохи Миллат
2. ↑  Напольное изображение Дворца Нации удостоено награды
3. ↑  «Дворец нации» в Душанбе занял второе место в мировом ТОП 10

|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Коди мошин** — рамз ё рақами шахсии автомобил буда, аз тарафи мақомоти **Бозрасии Давлатии Автомобилӣ (БДА)** ба қайд гирифта мешавад. Одатан рақами худрав дар рӯи металли ҷилодор тасвир карда мешавад, аз тарафи пеш ва қафои автомобилҳо ё дар рӯи қоғаз тасвир ёфта аз пешу қафои оинаи воситаҳои нақлиёт гузошта мешавад. Рақамҳои худрав инчунин оиди дар кадом минтақа ва кишвар ба қайд гирифта шудани воситаҳои нақлиёт маълумот медиҳад. Дар аксарияти кишварҳо рақамҳои худрав аз тарафи мақомотҳои марказӣ ба қайд гирифта мешаванд, аммо дар Канада, Австралия, Германия, Покистон ва ИМА рақамҳои худрав аз ҷониби мақомотҳои ҳокимияти маҳаллӣ дода мешаванд. Рамзи нақлиётӣ дар Тоҷикистон **TJ** ба ҳисоб меравад, ки маънояш **Tajikistan**, ё худ Тоҷикистон мебошад.

### Рамзҳои нақлиёт дар Тоҷикистон

Рамзҳои нақлиёт дар пойтахт ва вилоятҳои Тоҷикистон:

* шаҳри Душанбе — солҳои 1959—1991 СБ, ДБ; солҳои 1999-2009 01РТ; солҳои 2009-2014 01TJ; аз соли 2023 05TJ, 10TJ.
* Вилояти Суғд — 02TJ.
* Вилояти Хатлон — 03TJ.
* Вилояти Бадахшон — 04TJ.
* Ноҳияҳои тобеи марказ (НТМ) — 07TJ ва 08TJ.

Сарчашма
--------

*
**А́рия** (итол. *aria*) — суруди мукаммали шаклан итмомёфта, порча аз опера, оратория, ки ҳофиз дар ҳамоҳангии оркестр иҷро мекунад.

А. одатан, барои ифшои эҳтиросоти ботинӣ, хислат ва майлу рағбати қаҳрамони опера ёрӣ мерасонад ва санъати баланди сарояндагиро тақозо менамояд. Дар мусиқии Аврупои Ғарбӣ А. ҳанӯз а. 15 маълум буд. Дар Франсия (а. 16) навъҳои гуногуни А. пайдо шуданд. Баъзе композиторони франсавӣ (М. Ламбер, М. Лабар) А.-ро шаклан такмил дода, ба он бандҳои иловагии вариатсиядорро илова намуданд. Марҳилаҳои дигари инкишофи А. бо эҳёи мусиқии вокалӣ-операвии италиявии а. 17 — 18 вобастагӣ доранд. А. минбаъд дар санъати операи ҷаҳонӣ тадриҷан нақши намоён пайдо кард (мас. А.-и Кармен аз операи «Кармен»-и Ж. Бизе, А.-и Баттерфляй аз операи «Чио-Чио Сан»-и Пуччини, А.-и Мефистофел аз операи «Фауст»-и Ш. Гуно). Авҷи инкишофи А. дар мусиқии операвии рус ба эҷодиёти М. И. Глинка иртибот дорад. Имконият ва ҷиҳатҳои хоси А. дар эҷодиёти композиторони собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ С. С Прокофев, Д. Д. Шостакович, Д. Б. Кабалевский, З. П. Палиашвилӣ, А. А. Спендиаров, М. А. Ашрафӣ ва дигарон фаровон истифода шудааст. Композиторони тоҷик барои ифшои эҳсосот ва эҳтироси ботинии қаҳрамонони операҳо аз А. моҳирона истифода намудаанд (А.-и Комде аз операи «Комде ва Мадан»-и З. Шаҳидӣ, А.-и Пӯлод аз операи «Пӯлод ва Гулрӯ»-и Ш. Сайфиддинов). Инчунин А. дар операҳои «Бозгашт»-и Ё. Сабзанов, «Лаънаткардаи халқ» ва «Қишлоқи тиллоӣ»-и Д. Дӯстмуҳаммадов, «Рустам ва Сӯҳроб»-и Т. Сатторов ва дигарон хеле рӯҳнавоз истифода шудааст. Ариетта, ариозо, каватина, каболетта ва ғ. навъҳои А. мебошанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ария / Ш. Ҳабибов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Музыкальный Римана
* Britannica (11-th)
* De Agostini

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4143006-2
* J9U: 987007294699505171
* LCCN: sh85007139
* NKC: ph291747

 |
Арриан (Arrianos) Флавий (тақр. с-ҳои 95 — 175), муаррих ва нависандаи Юнони Қадим. Дар Рим муддате дар вазифаҳои давлатӣ буд. Солҳои 121—124 консул ва тақр. с-ҳои 131—137 волии Каппадокия. Доир ба фалсафа, таърих, илми ҷанг, география асарҳо навиштааст. Китоби ҳафтҷилдааш «Таърихи юришҳои Искандари Кабир» барои омӯхтани таърихи Осиёи Миёна аҳамияти калон дорад. Асарҳои таърихӣ ва географии «Ҳиндустон», «Сафари Понти Евксин» ва асарҳои фалсафии ӯ «Ёддоштҳо дар бораи Эпиктет» ва «Раҳнамо» то замони мо расидаанд. Асари охирин аз ду рисолаи доир ба илми ҷанг ва як рисолаи оид ба шикор иборат аст. Аз дигар осори А. танҳо ном ё порае боқӣ мондааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арриан Флавий // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Арслон Қосим** (? — 1687, Аҳмадобод, Ҳиндустон) — шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Дар Машҳад таваллуд ёфта, муддате дар Тус зиндагӣ кардааст. Дар синни камолот ба Мовароуннаҳр омада, зиндагиву эҷод мекард. Дар солҳои охири умраш ба Ҳиндустон рафт. Тазкиранигорон Хоҷа Ҳасани Нисорӣ («Музаккиру-л-аҳбоб»), Ҳусайнқулихони Азимободӣ («Нештари ишқ») Арслон Қосимро чун шоири соҳибдевон ёд кардаанд, вале девонаш дастрас нагардидааст. Абёти зерин аз ӯст:

> Лафзу маънӣ ба ҳоли ман гирянд,   
> 
> Бе ту чун рӯй дар китоб кунам.
> 
> 

> Гирён чу ба сарманзили аҳбоб гузаштам,   
> 
> Сад мартаба дар ҳар қадам аз об гузаштам.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арслон Қосим / У. Назиров // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аркони мусиқӣ**, поя – асоси мусиқӣ, унсури зарбиест, ки дар мусиқии классикии форс – тоҷик низоми усули дафро дар оҳанг ба вуҷуд меорад. Аркони мусиқӣ одатан ба Иқоъ (оҳанг) мутааллиқ буда, аз буму баки дойра иборат аст. Агар сохти ягон оҳангро ба назар гирем, муайян мешавад, ки он аз кадом пояҳои зарбӣ таркиб ёфтааст, яъне аз рӯи кадом ҳиссаҳои заданок ва безадаи тақт Аркони мусиқӣ маълум мегардад. Мас. Аркони мусиқӣ, усули (ритмӣ) «Шоҳнома», ки андозаи оҳанги он ба 5/16 баробар аст ва тақтҳои мисраъ аз 3 зарб (зада) иборат мебошанд.

Пайвандҳо
---------

* Ghaval, the Azerbaijani frame drum Бойгонӣ шудааст 7 октябри 2008  сол.
* Frame drums Бойгонӣ шудааст 7 сентябри 2008  сол.
* Frame Drums Central Бойгонӣ шудааст 16 августи 2000  сол.

Эзоҳ
----

1. ↑    Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.37. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2(тоҷ.)
|  |
| --- |
| Унсури Викидода мавҷуд нест |

**Занбурӯғчой** — нӯшокии гуворо ва маъруф. З.-ро аз медузомитсет (Medysomuces gisevi) ном занбӯруғ тайёр мекунанд. Медузомитсетро занбӯруғи лионӣ, занбӯруғи баҳрӣ, занбӯруғи ҳиндӣ, занбӯруғи ҷопонӣ, кваси баҳрӣ низ меноманд. Вай ҷисми ғафси яхнимонанди рангаш сафеди зарди ҷигарии гулгун буда, дар рӯи моеи ғизоӣ – чои ширин шино мекунад. Медузомитсет метавонад афзоиш ёфта, рӯи маҳлули ғизоиро пурра фаро гирад. Бинобар ин дар шароити истеҳсолот массаи он гоҳе ба 100 кг мерасад. Соли 250 то м. дар маъхази чиние номи З. сабт шудааст. Хитойиҳо онро мабдаи ҳаёт ва давои беҳсозандаи кори узвҳои ҳозима меҳисобиданд. Миёнаҳои асри 19 он дар Руссия низ маъмул гашт. Барои тайёр кардани З. бештар аз чойи сиёҳ ва шакар истифода мебаранд. Дар таркиби З. ду микроорганизми ҳамзист – занбӯруғҳои хамирмояшакл ва бактерияҳо мавҷуданд. Занбӯруғҳо шакарро ба спирт, ангидриди карбон ва бактерияҳо спирти этилро туршонида, ба асид (кислота)-и атсетат табдил медиҳанд. З. таъми нордон дорад. Онро дар шароити хона ба ин тарз таҳия мекунанд: банка (маъмулан 3-литра)-ро бо сода шуста, аз нисф зиёд чойи ширгарм ва қадре шакар (100 г шакар барои 900 мл чой) меандозанд. Занбӯруғ (ё як қисми он)-ро дар оби ҷӯшидаи ширгарм шуста, ба даруни банка мегузоранд. Сипас даҳони банкаро бо дока баста, дар ҷои гарм (бояд нури офтоб нарасад) нигоҳ медоранд. З. баъди як ҳафта тайёр мешавад. Пеш аз истифода З.-ро бо дока полидан лозим аст (занбӯруғро такроран истифода мебаранд). З. давои маҳвсозандаи бактерияҳост. Бинобар ин онро ҳангоми бемориҳои шадиди гулӯ, роҳи нафас ва милки дандонҳо тавсия медиҳанд. З. кори меъдаву рӯдаҳоро ба низом медарорад. Истеъмоли он хосса барои шахсони туршии меъдаашон паст муфид аст. З. барои табобати атеросклероз ва бемории ҳипертония манфиат дорад. З. холестерини хунро кам карда, барои муолиҷаи дарди сар, дарди дил, бехобӣ, қабзият ва бемориҳои рӯда нафъ дорад. Истеъмоли З. ба шахсони гирифтори бемории қанд ва туршии меъдашон зиёд мамнуъ аст. З.-ро барои муолиҷаи захмҳои фасоднок ва ҷои сӯхта низ истифода мебаранд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Замбурӯғчой // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — С. 37. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Арконӣ** — навъе аз харбузаҳои дерпаз.

Асосан дар вилояти Суғд, водии Вахшу Ҳисор, инчунин вил-ҳои Самарқанду Бухорои Ҷумҳурии ӯзбекистон мепарваранд. Баъди 110—115 рӯзи кишт пухта мерасад. Арконӣ хеле серҳосил аст; ҳар палакаш 3 — 4 харбуза мебандад. Самараш тухмшакл, дарозиаш 30 — 40 см, вазнаш 4 — 8, баъзан то 16 — 20 кг. Пӯсташ чиндор, рангаш сабзтоб (доғҳои майда дорад). Мағзаш сабзи кушод, ғафс (5,5 — 6 см), сершира, ширину хуштаъм, 8 — 9,1 % қанд ва 8,6 — 11,3 % моддаҳои хушк дорад. Тухмаш калони каҷҷак, рангаш зарди кушод. Аз ҳар га 200—405 сентнер ҳосил мегиранд. Барои дар зимистон нигоҳ доштан (дар Хуҷанд онро то иди Наврӯз нигоҳ медоранд) ва ба роҳи дур кашондан хеле мувофиқ аст. Дар заминҳои навкорам ҳосили фаровон медиҳад. Арконӣ ба касалиҳои пажмурдагии фузариозӣ ва гарда тобовар аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арконӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Гулмамадов М. Зироатҳои полизии Тоҷикистон, Д. 1985;
* Дастури полизкор, Д. 1987.
**Барасмиятшиносӣ** дар самти ҷомеашиносӣ маънои **эътирофи** мақом ё эътибори шахс дар ҷамъиятро ифода мекунад (масалан, эътироф аз рӯи дастовардҳо, фазилатҳо, хидматҳои шоиста ва ғ.).

Дар соҳаи равоншиносӣ бошад, ҷустуҷӯи аз ҳад зиёди *эътироф* ҳамчун яке аз хислатҳои муайянкунандаи ихтилоли шахсияти худшефта шуморида мешавад. 

Маънои дигари *эътироф* ин ба касе мақоми махсус доданро дорад (ба монанди унвон ё таснифот). 

Ба гуфтаи Чарлз Тейлор, *эътирофи* ҳуввияти кас ҳам ниёзи асосӣ ва ҳам ҳаққи ӯ буда, эътироф накардан ё ношинохтан ҳамчун як навъ зулм нисбати (шахсияти) ӯ дониста мешавад. 

Дар ҷои кор, *эътироф* барои баланд бардоштани фаъолнокии кормандон, интизоми беҳтари мунтазамона, эътимоди хуб ба созмон/корхона, нияти мондан ва қаноатмандӣ аз роҳбарият мусоидат карда метавонад.    Баъзе мутаффакирон ба монанди Алфи Кон дар китобаш *«Panished by Rewards (Ҷазо тавассути таъриф)»* хатари ситоиш намудан (мисол, таъриф кардани коргарон) барои изҳори эътирофро ишора кардааст. Зеро, ба кавли ӯ, ситоиш метавонад дар кӯтоҳмуддат амали мутобиқ бошад, аммо дар дарозмуддат метавонад ба сифати кор ва фаъолнокии кормандон таъсири манфӣ расонад.

Барасмиятшиносии адолат
-----------------------

Барасмиятшиносӣ ё эътирофи адолат як назарияи адолати иҷтимоӣ аст, ки *эътирофи* шаъну шарафи инсонӣ ва фарқияти байни гурӯҳҳои субалтернӣ (пасоистеъморгароӣ) ва ҷомеаи бартаридоштаро таъкид мекунад. Файласуфони иҷтимоӣ Аксел Ҳоннет ва Нэнси Фрейзер ба тағйири назарияҳои адолат дар асри 21 аз *адолати тавзеъӣ* (ки барҳам додани нобаробарии иқтисодиро таъкид мекунад) ба сӯи *эътирофи адолат* ва аз байн бурдани таҳқиру беэҳтиромӣ ишора мекунанд. Гузариш ба сӯи барасмиятшиносии адолат бо афзоиши сиёсатҳои ҳувиятӣ алоқаманд аст.

Шаблон:ExcerptОқибатҳои сиёсии эътирофи адолат нисбат ба адолати тавзеъӣ норавшантар аст, зеро эътироф захирае нест, ки аз нав тақсим карда шавад, балки таҷрибаи феноменологии одамон ва гурӯҳҳост.

Ҳамчунин нигаред
----------------


|  |  |
| --- | --- |
| 
Portal:Society
 | ***Портали Society*** |

* Эҳтиром
* Эътироф пас аз марг
* Ташхиси ном(зад)
* Девори эътирофи донорҳо
* Шӯҳрат (шараф)
* Аксел Ҳоннет
* Мишел Сеймур

Иқтибосҳо
---------

1. ↑  recognition | Definition of recognition in English by Oxford Dictionaries. *Oxford Dictionaries | English*. 21 феврали 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 сентябри 2016.
2. ↑  Narcissistic personality disorder - Symptoms and causes(англ.). *Mayo Clinic*. 15 май 2022 санҷида шуд.
3. ↑  Definition of RECOGNITION(англ.). *www.merriam-webster.com*. 15 май 2022 санҷида шуд.
4. ↑  Taylor (1992). «The politics of recognition».
5. ↑  Forever Recognize Others' Greatness. *www.goodreads.com*. 31 май 2019 санҷида шуд.
6. ↑  Recognition is Not Fluffy Stuff: Why Acknowledging Your People is Good for Business - CPHR Manitoba. *www.cphrmb.ca*. 31 май 2019 санҷида шуд.
7. ↑  The Secret to Motivating Your Team(англ.). *Forbes*. 21 феврали 2019 санҷида шуд.
8. ↑  Kohn, Alfie (1993). *Punished by rewards*. Houghton Mifflin Co. pp. 41,96. ISBN 978-0-618-00181-1.
Автоклав
**Автоклав** (аз авто… ва лотинӣ clavis — калид) — дастгоҳи ҳавоногузарест, ки дар он равандҳои гуногуни физикию химиявӣ дар ҳарорат ва фишори баландтар аз ҳарорату фишори атмосферӣ гузаронида мешаванд. 

Дар чунин шароит суръати равандҳо афзуда, маҳсулоти онҳо меафзояд. Автоклав дар саноати химия, гидрометаллургия, резин, масолеҳи бинокорӣ, хӯрокворӣ (ҳангоми тайёр кардани консерву витаминҳо), дорусозӣ ва ғайра васеъ истифода мегардад. Автоклав вобаста ба соҳаи истифода бо ҳарорат ва фишори гуногун кор карда, бо манометр, термометр, соат ва ғайра таҷҳизонида мешавад. Автоклав дар фишори то 150 МПа ва ҳарорати то 500°С кор карда, ғунҷоишаш аз даҳҳо см3 то садҳо м3-ро ташкил медиҳад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Автоклав // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Категория:Персоналии по алфавиту
**Раул Алберто Ластири** ( исп. *Raúl Alberto Lastiri* ; 11 сентябр 1915 (1915-09-11), Буэнос-Айрес — 11 декабри 1978 , Буэнос-Айрес ) — сиёсатмадори Аргентина, президенти муваккатии Аргентина аз 13 июли соли 1973 то 12 октябри соли 1973.

Ластири раиси палатаи депутат**ҳ**ои парламенти Аргентина буд ва баъд аз истеъфо рафтани президенти пай дар паи Аргентина <b>Эктор Хосе Кампора</b> ва ноиби президенти Аргентина Висенте Солано Лима ба вазифаи президенти кишвар пешбарй карда шуд. Вай интихоботи нав ташкил кард, ки Хуан Перонро бо зиёда аз 60 дарсади овозҳо ба сари қудрат овард.

Домоди асосгузори иттифоки антикоммунистии рости Аргентина Хосе Лопес Регу ; ҳамро**ҳ**и у аъзои ложаи италянии П2 буд.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Тарҷумаи Архивная копия бойгонӣ (исп.)
**Ноиб - Президент** муовини Президент дар баъзе мамлакатҳои шакли идораи ҷумҳурӣ (ИМА, Бразилия, Булғория, Ҳиндустон ва дигарҳо). Ноиб-Президент якбора бо президент ба ҳамон муҳлат ва бо ҳамон восита интихоб карда мешавад. Талабот ба Ноиб-Президент ҳамон аст, ки ба номзад ба президентӣ гузошта мешавад. Истисно аз ин қоида дар интихоботи Ноиб-Президенти Ҳиндустон ҷой дорад, дар ин ҷо Президентро дар ҳайате, ки аз аъзои ҳар ду палатаи парлумон ва мақоми қонунгузории иёлотҳо иборат аст, Ноиб-Президентро бошад, дар ҷаласаи якҷояи ҳамаи аъзои палатаҳои парлумон интихоб менамоянд. Вазифаи Ноиб-Президент аз иҷро кардани вазифаҳо ва супоришҳои Президент, муваққатан ҷойи ӯро банд кардан ва иҷрои вазифаҳои ӯ дар ҳолати пеш аз муҳлат қатъ гардидани ваколатҳояш мебошад. Дар чандин мамлакатҳо (ИМА, Ҳиндустон, Аргентина) мувофиқи вазифа Ноиб - Президент раиси палатаи болоии парлумон мебошад. Дар ИМА Ноиб-Президент ҷои президентро дар ҳолати пеш аз муҳлат қатъ гардидани ваколати ӯ то тамомшавии салоҳияташ иҷро менамояд. Дар Ҳиндустон он муваққатӣ буда, баъди холӣ шудани ҷойи Президент якбора интихобот таъйин карда мешавад. Дар ҶТ мансаби Ноиб-Президент муҳлати кӯтоҳ (1991-1992) вуҷуд дошт, аммо самаранок набуд. Конститутсияи ҶТ с. 1994 мансаби Ноиб- Президентро пешбинӣ намекунад.

Нигаред низ
-----------

Президент

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 349
**Аррамоҳӣ** (Pristis pectinatus), навъе аз моҳӣ. Дарозиаш 4,8 м, вазнаш то 2 т. Фукаш дарози аррашакл (номаш аз ҳамин ҷост); мисли диг. моҳиёни аррабинӣ мӯйлаб надорад. Сӯрохи ғалсамааш дар қисми поёни сар ҷойгир шудааст. А.-ҳо 7 намуд доранд; дар обҳои тропикӣ ва субтропикии ҳамаи уқёнусҳо, баъзан дар дарёҳо дучор меоянд. Дар тунукобҳо зиндагӣ мекунанд. Ғизои А. моҳӣ ва дигар мавҷудоти бемӯҳра аст; баъзан ғизоро аз зери рег ва лой кофта меёбад. А. тухмзиндазой (15 – 20-то) аст. Аҳамияти хоҷагии А. кам аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аррамоҳӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Султонмуҳаммади Хандон** (? — 1551, Ҳирот) — хаттот ва настаълиқнависи форс- тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Бештари умраш дар Ҳирот гузаштааст. Дар хати настаълиқ маҳорати зиёд дошт. Аз намунаи китобати СултонмуҳаммадиXандон ду нусха «Юсуф ва Зулайхо» ва як нусха «Сабҳату-л-аброр»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ (китобат 1525), як нусга «Бӯстон»-и Саъдии Шерозӣ (1515), як нусха девони Ҳофизи Шерозӣ (1516, дар Осорхони Британиё, Лондон), як нусха «Қирон-ус-саъдайн»-и Амир Хусрави Деҳлавӣ (1516, ҳамон осорхона) ва ғайра боқӣ мондааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Султонмуҳаммади Хандон / И. Калонов // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
|  |
| --- |
| Унсури Викидода мавҷуд нест |

«**Футувватнома**» — (форсӣ: فتوت‌نامه ‎) асари шоири намоёни асри 12 Мавлоно Носируддини Сивосӣ мулаққаб ба Носирист, ки соли 1290 таълиф шудааст.

Масъалаҳои рафтору гуфтор, хулқу атвор ва тартибу низоми пайравони футувватро шарҳ медиҳад. «Футувватнома» баъди «Футувватнома»-и Аттор яке аз мукаммалтарин манзумаҳост.
Носирӣ асарашро дар пайравли орифони бузург Ҷунайди Бағдодӣ, Абӯбакри Варроқ, Ибни Ҳорис ва дигар иншо кардааст. «Футувватнома» ҳамчун дастури ахлоқӣ барои ҷамъияти ҷавонмардон навишта шудааст. Он аз 882 байт иборат буда, дар баҳри рамал эҷод гардидааст.

Дар манзума шоир баробари шарҳи ҷузъҳои оини ҷавонмардӣ, ки дар тӯли қарнҳо дар байни мардуми Мовароуннаҳру Ҳуросон ва Осиёи Хурд маъмул буданд, маълумотҳои зиёди этнографиро низ гирд овардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Футувватнома / Қ. Восеев // Плешко — Сақил. — Д. : СИЭСТ, 1986. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 6).
**Абулхайр Махдуми Ҳофиз** (1856, Самарқанд — 1916, ҳамон ҷо) — мусиқидон, сароянда ва навозандаи тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Дар оилаи донишманд, шоир ва ҳунарманд ба дунё омада, асосҳои илми мусиқиро аз падар, санъати навозандагӣ ва сарояндагиро аз ҳунарварони зодгоҳаш омӯхтааст. Абулхайр аслан риёзидон буда, овози басо фораму хуб дошт. Махсусан, мақомҳоро моҳирона иҷро мекард. Барои аз худ кардани асосҳои илмию амалии мақомҳо ба Бухоро рафта, аз устодони мақомхон Бобоҷалол Носирзода, Бобоғиёс Абдуғанизода, Қорӣ Каромат, Мирзо Назруллоҳ ва дигар роҳу равиши иҷрои мусиқии классикиро аз худ кардааст. Абулхайр баъди бозгашт аз Бухоро дар зодгоҳаш дастаи калони иҷроии касбии мусиқии халқӣ ва классикиро таъсис медиҳад. Ҳофизи машҳури тоҷик Ҳоҷӣ Абдулазиз то ба Бухоро рафтан дар ин даста асосҳои мақомхониро аз худ намудааст. Абулхайр дар инкишофи шашмақомхонӣ саҳми босазо гузошта, сабки сарояндагии ӯ дар Самарқанд ва атрофи он ҳаводорони зиёде пайдо карда буд. Бахусус қисматҳои созию овозии мақомҳои «Ироқ», Дугоҳ", «Сегоҳ», «Чоргоҳ», инчунин шохаҳои таронавии мақомҳои «Рост», «Бузург» ва сурудҳои халқӣ дар иҷрои ӯ таровати хосе пайдо мекарданд. Абулхайр чун оҳангсоз шуҳрати калон дошта, зимни мақомҳо асарҳо тасниф кардааст. Илова бар ин ӯ ба як силсила ғазалҳои Ҷомӣ, Ҳилолӣ, Бедил, Сайидо таронаҳои дилошӯб эҷод кардааст, ки аз байни онҳо «Нақши Махдумӣ», «Уфари Махдумӣ», «Савти Махдумӣ» ва ғайра дар ҳаёти мусиқии Самарқанд эътибори зиёд доштаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абулхайр Махдуми Ҳофиз // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Баёзи Шашмақом, Д. 2008; Донишномаи Шашмақом, Д. 2009.
**Франс Анто́н Беккенба́уэр** (олмонӣ: *Franz Anton Beckenbauer*; тав. 11 сентябри 1945, Мюнхен) — варзишгар ва мураббии олмонӣ (футбол). Муҳофизатгари тимҳои «Бавария» (Мюнхен, 1958-77), «Космос»
(Ню-Йорк, 1977-80). "Ҳамбург "(1980-82), Чемпиони Олмон (1969, 1972-74, 1982) ва Лигаи футболи Амрикои Шимолӣ, барандаи Ҷоми чемпионҳои Аврупо (1974, 1975, 1976), Ҷоми барандагони ҷомҳо ва Ҷоми байниқитъавӣ (1967).

Дар ҳайати тими мунтахаби Олмон (1965-77) чемпиони ҷаҳон (1974) ва Аврупо (1972) шудааст; дар 103 дидор ширкат намуда, 1 гол задааст. Солҳои 1972 ва 1976 беҳтарин футболбози Аврупо эътироф шуд. Солҳои 1984-90 Беккенбауэр мураббии тими мунтахаби Олмон буд ва онро ба мақоми ноиб-чемпионӣ (1986) ва чемпиони ҷаҳон (1990) расонд. Аз миёнаи с-ҳои 90 садаи XX то соли 2006 Беккенбауэр президенти тими «Бавария» буд. Франс Беккенбауэр дар радифи 20 футболбози беҳтарини садаи XX сабт шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Transfermarkt.com(бис.) — 2000.
2. ↑  filmportal.de — 2005.
3. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. ↑  Die Frau seines Lebens (нем.) — 2006.
5. ↑  Ach, Malente! (нем.) — 2020.
6. ↑  Franz Beckenbauer ist tot
7. ↑  Franz Beckenbauer: German football legend dies aged 78
8. ↑  Der FC Bayern trauert um Franz Beckenbauer
9. ↑  Каталог Немецкой национальной библиотеки (нем.)

Адабиёт
-------

* Трухан А. Б. Ф. Беккенбауэр (Биографический очерк). М. 2001;
* Новая российская энциклопедия. Т. III (1). М. 2007.

Сарчашма
--------

* Беккенбауэр Франс // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Нико Шокарамӣ** (форсӣ: نیکا شاکرمی‎; 10 октябри 2005 — сентябри 2022) — яке аз наврасони муътаризон дар тазоҳуроти умумимиллии соли 2022 дар Эрон буд, ки аз сӯи нерӯҳои саркӯбии Ҷумҳурии Исломӣ кушта шуд. Дар ин тазоҳурот ӯ рӯзи 20-уми сентябри дар хиёбони Кешоварзи Теҳрон нопадид шуд, дар ҳоле ки дар тамоси охиринаш гуфта буд, ки маъмурони ӯро таъқиб мекунанд. Ҷасади маҷрӯҳи ӯро хонаводааш пас аз 10 рӯз дар Қаҳризак шиносоӣ карданд. Ҷасади ӯро маъмурони амниятӣ дуздида ва пинҳонӣ ба хок супурданд.

Кушта шудан
-----------

  

Ника Шакрамӣ рӯзи 20-уми сентябри соли 2022 дар хиёбони Кешоварзи Теҳрон нопадид шуд. 29-уми сентябри соли 2022 ҷасади ӯро хонаводааш дар Каҳризак шиносоӣ карданд. Дар тамоси охиринаш гуфт, ки аз маъмурони мегурезад. Хонаводааш аз шаби сешанбеи 29 сентябр дар ҳама зиндонҳо, боздоштгоҳҳо, шӯъбаҳои пулиси амниятӣ ва бемористонҳо ҷустуҷӯ кардаанд то ки ӯро пайдо кунанд. Ӯ то соати 7:00-и рӯзи 21 сентябр дар дастрас буд ва баъд аз он телефони ҳамроҳаш хомӯш шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  ماموران امنیتی «اجازه خاکسپاری نیکا شاکرمی را در خرم‌آباد نمی‌دهند». *پیک ایران*. 5 октябри 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 6 октябри 2022.
2. ↑  نیروهای امنیتی جسد نیکا شاکرمی را «ربودند و مخفیانه» به خاک سپردند.  بی‌بی‌سی فارسی.
3. ↑  نیکا شاکرمی؛ خانواده‌اش می‌گویند پس از ۱۰ روز بی‌خبری با پیکر بی‌جانش در کهریزک روبرو شدند.  بی‌بی‌سی فارسی (30 сентябри 2022).
4. ↑  پیکر آسیب دیده دختر معترض و مفقود به خانواده‌اش تحویل شد.  ایران وایر.
5. ↑  پیکر آسیب دیده دختر معترض و مفقود به خانواده‌اش تحویل شد.  ایران وایر.
«**Рисолаи Қушайрия**» – асари маъруфи Абулқосими Қушайрӣ, ки дар солҳои 1059—1960 ба забони арабӣ навишта шудааст.

Ба таъбири худи Қушайрӣ «Рисолаи қушария» дастуре барои соликони роҳи тариқат мебошад. «Рисолаи қушайрия» аз ду фасл ва панҷоҳу чаҳор боб иборат аст. Дар фасли аввал ақидаҳои сӯфиён роҷеъ ба усули тасаввуф, тавҳид ва сифатҳои сӯфиён баён шудаанд. Фасли дуюм натиҷа ва хулосаҳои фасли аввал аст. Дар «Рисолаи қушайрия» шарҳи ҳол ва нақли афкори 83 намояндаи машҳури аҳди аввали тасаввуф (аз Иброҳими Адҳам то Ибни Атои Рудборӣ) зикр шудааст. Қушайрӣ ҳамчунин дар охири рисолааш дар бораи якчанд сӯфиёни муосираш низ маълумот додааст. Муаллиф зимни шарҳи таъбироти тасаввуфӣ намунае чанд аз таълимоти аҳли тасаввуф низ овардааст. Дигар бобҳои «Рисолаи қушайрия» аз аҳвол, мақомот, одоб, муомилот, ахлоқ ва анъанаи тасаввуф баҳс мекунад. Ҳамчунин масъалаҳои тариқати сӯфия, киромоти онҳо ва дигар маъ-лумот роҷеъ ба силсилаи тасаввуф таъбиру таъвил шудаанд. «Рисолаи қушайрия» яке аз маъхазҳои муҳиму мӯътабари таърихист.

Бино ба маълумоти муҳаққиқони асрҳои миёна, Қушайрӣ ҳангоми навиштани рисолааш аз асари устодаш Абдурраҳмони Суламӣ «Табақоту-с-сӯфия» истифода намудааст. Мегӯянд, ки Шайх Аттор ҳангоми навиштани «Тазкирату-л-авлиё» аз «Рисолаи қушайрия» истифода кардааст. Шояд Чуллобии Ҳаҷвирӣ низ зимни таълифи «Кашфу-л-маҳҷуб ли арбоби-л-қулуб» аз он ғизои маънавӣ гирифта бошад.

Намунаи зиёди матнҳои забони форсии «Рисолаи қушайрия» дар Эрону Ҳиндустон ва дигар кишварҳо ба табъ расидаанд. М. Ҳазратқулов
**Сармад** (*Гадобой Ӯзбеков*; 21 март 1947, Ғазза, вилояти Суғд — 1994, Панҷакент, вилояти Суғд) — шоири тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Гадобой Ӯзбеков 21 марти соли 1947 дар деҳаи Ғаззаи ноҳияи Панҷакент ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби деҳа дар Омӯзишгоҳи педагогии шаҳри Панҷакент таҳсилро идома медиҳад.

Корнома
-------

Фаъолияти кориашро аз мусаҳҳеҳӣ оғоз намуда, баъдан мухбир, аз ҷумла дар рӯзномаи «Газетаи муаллимон» шеър менавишт.

Эҷод
----

Эҷоди Сармад саршори дард ва ормонҳои замони худ буд. Китобхояш «Ашки шафак», «Вожахои сияҳпӯш» ва «Хобҳои офтобӣ» пас аз маргаш нашр шуданд.

### Намунае аз ашъор

> Тоҷикистон сарнавишти ишқи сӯзони ман аст,  
> 
> Зарраи хоки азизаш, доруи ҷони ман аст.  
> 
> Дар бари гаҳвораи сангаш фароғат ёфтам,  
> 
> Тахтасанги кӯҳсораш, тахти Сомони ман аст.
> 
>

Сӯиқасд ва даргузашт
--------------------

Ӯ ҳаргиз дар сиёсат иштирок накард. Баъди пирӯзии ҳукумати қонунӣ ба деҳа рафт ва баъди ду сол баргашт. Дар ин вақт манзили ӯ ишғол карда шуд. Сармад омада манзилашро баргардонад, 18 октябри соли 1994 аз ҷониби афроде латукӯб гардида, баъди ду моҳ дар беморхонаи Панҷакент даргузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑  Погибшие журналисты. *www.gdf.ru*. 20 марти 2023 санҷида шуд.
2. ↑  УЗБЕКОВ Гадобой. *centrasia.org*.  ЦентрАзия. 20 марти 2023 санҷида шуд.
**Хиёбони Исмоили Сомонӣ** — яке аз кӯчаҳои асосии шаҳри Душанбе.

Хиёбони Исмоили Сомонӣ, соли 2014

Ҷуғрофия
--------

Таърих
------

Дар замони шӯравӣ хиёбон кӯчаи Путовский номида мешуд, ба шарафи амир Исмоили Сомонӣ дар солҳои 1990 дар доираи маъракаи эҳёи ҳувияти миллӣ гирифта шуда, ба номи он гузоштаанд. Имрӯз хиёбони Исмоили Сомонӣ яке аз бонуфузтарин кӯчаҳои шаҳр маҳсуб мешавад. Хонаҳо дар биноҳои истиқоматӣ, ки дар қад-қади хиёбон ҷойгиранд, аз фонди манзил дар аксари шаҳрҳо хеле гаронтаранд.

Биноҳои хиёбон
--------------

Осорхонаи миллии Тоҷикистон дар хиёбони Исмоили Сомонӣ, бинои 11
Маркази Исмоилия дар хиёбони Исмоили Сомонӣ
* бинои 11 — Осорхонаи миллии Тоҷикистон
* хонаи 14 — маҷмааи фарҳангию фароғатии "Кохи Наврӯз"
* хонаи 26 — зали концертии «Кохи Борбад».
* бинои 45 — Қасри теннис
* хонаи 47 — маркази Исмоилия
* хонаи 26/1 – Меҳмонхонаи Hyatt Regency Душанбе

Эзоҳ
----

1. ↑  *Шерматов Г.* Первый архитектор Душанбе. Кто спроектировал главную улицу таджикской столицы. *ASIA-Plus*(пайванди дастнорас — *таърих*) (7 январи 2020). 12 октябри 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 8 апрели 2022.
**Абулқосими Динаварӣ, Абдуллоҳ ибни Абдурраҳмон** (соли таваллуд номаълум — вафот 1000) — шоир ва адиби араб.

Фаъолияти эъҷодӣ
----------------

Аз зодгоҳаш Диновар (шаҳре дар Эрон) солҳои 80 садаи X ба Бухоро омад ва зиндагиву фаъолияташ дар ҳамин ҷо идома ёфтааст. Мувофиқи маълумоти сарчашмаҳои адабию таърихӣ (масоли, «Ятимат-уд-даҳр»-и Саолибӣ) Абулқосими Диноварӣ яке аз шуаро ва котибону коргузорони маъруфи дарбори Сомониён буд. Дар масоили гуногуни адаб беш аз 30 ҷилд асар навишта будааст. Дар тазкираи Саолибӣ ва тазкираҳои дигар беш аз 90 байт аз ашъори Абулқосими Диноварӣ фароҳам омадаанд, ки онҳо шеърҳо дар жанри мадҳия, васф, ҳаҷв, шикоят аз пирӣ ва фарзандон, ки дар пиронсолӣ ба падар шафқат надоранд ва ғайра мебошанд. Васфияҳои Абулқосими Диноварӣ дар бораи себ, анор ва анвои дигари меваҷот, ки дар фаро расидани Меҳргон зеби хон мешаванд, китоб чун дӯсти вафодору мусоҳиби инсон басе ҷолибанд. Абулқосими Диноварӣ дар ашъораш аз санъатҳои бадеӣ – ташбеҳ, истиора, тавсиф ва ғайра истифода кардааст.

Адабиёт
-------

Саолибӣ, Ятимат-уд-даҳр фӣ маҳосин аҳл-ал-аср, ҷ-ҳои 1 – 6, Бейрут, 2000.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Ҳусайни Аздии Зоғулӣ** (ар. أبو عبد الله محمد بن الحسين بن محمد الأزدي الزّاغُولي‎; 1087, Зоғул, Хуросон) — муҳаддис, фақеҳ.

Зиндагинома
-----------

Дар назди падари Самъонӣ ва ал-Муваффақ ибни Абдулкарими Ҳиравӣ илми фиқҳ омӯхтааст. Шахси солеҳ, фозил ва донандаи хуби ҳадис буда, то охири умраш ба ҷамъоварии ҳадис ва омӯхтани илму адаб машғул будааст. Зоғулӣ китобе оид ба андухтаҳои худ дар риштаҳои гуногуни илмӣ бо номи «Қайду-л-авобид» тартиб додааст, ки ба қавли Самъонӣ қариб аз 400 ҷилд иборат будааст. Ӯ барои омӯхтани илм ва ҷамъоварии ҳадис ба шаҳрҳои Марв, Марврӯд, Ҳирот ва Нишопур сафар кардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Зоғулӣ / С. Шаҳобуддинов // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Бобо Кӯҳӣ** (форсӣ: بابا کوهی‎), **Абуабдуллоҳ Алӣ ибни Муҳаммади Шерозӣ** (933, Боку — 1050, Шероз) — шоири форс-тоҷик; бо номи **Ибни Бокуя** низ машҳур аст.

Зиндагинома
-----------

Бобо Кӯҳӣ. баъди дар назди Абуабдуллоҳ ибни Хафиф (ваф. 982) илмҳои гуногуни замон ва асосҳои тасаввуфро омӯхтан, ба Бағдод рафт. Дар Нишопур бо шайх Абуабдурраҳмони Суламӣ (ваф. 1021), Имом Қушайрӣ (ваф. 1071) ва Абусаиди Абулхайр мулоқот кард. Баъди ин ба тасаввуф бештар машғул шуд. Аз Нишопур ба Шероз баргашта, то ох. умр дар савмаае гӯшанишинӣ кард.

Бобо Кӯҳӣ девоне ба мерос гузоштааст, ки дар ғазал, рубоиҳои он тақр. аз ҳамаи истилоҳоти суфия истифода шудааст. Бобо Кӯҳӣ дар ашъораш, асосан «Кӯҳӣ» ва баъзан «Инсон» тахаллус мекард. Сабаби чунин тахаллус гирифтани ӯро Абдурраҳмони Ҷомӣ чунин шарҳ медиҳад:

> Кӯҳнишин шуд чу се соли тамом,  
> 
> Шуд лақабаш Кӯҳию Бобош ном.
> 
> 

Ҳамаи ашъори мансуб ба Бобо Кӯҳӣро моли ӯ шумурдан душвор аст, зеро чандин нусхаҳои мавҷудаи девони Бобо Кӯҳӣ ба садаҳои 16-20 тааллуқ дошта, то ҳол аз ташхису таҳқиқ гузаронида нашудаанд. Бобо Кӯҳӣ муаллифи китобҳои ахлоқии «Ахбор-ул-ғофилин» ва рисолаи арабии «Бидояту ҳол-ил-Ҳаллоҷ» мебошад. Ҳодисаву ҳикоёти зиёдеро аз ёд медонистааст ва мувофиқи ривоятҳо Абдуллоҳи Ансорӣ (ваф. 1088) аз забони ӯ 300 ҳазор ҳадис навиш­тааст.

Осор
----

* دیوان باباکوهئ شیرازی. تهران،۱۳۴۷هـ. ش.

Адабиёт
-------

* دائرةال معارف بزرگ اسلامی. ج۱۱. تهران،۱۳۸۱هـ. ش

Сарчашма
--------

* Бобо Кӯҳӣ / А. Афсаҳзод // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Султон Сафар** (*Султон Сафаров*; 13 март 1935, Дарғ, ноҳияи Айнӣ — 15 сентябр 2008, Душанбе) — драматург, профессор (1993), Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон (1996).

Зиндагинома
-----------

Соли 1958 Омӯзишгоҳи олии театрии ба номи Шепкинро ба итмом расонда, аввал ба ҳайси актёр ду сол дар Театри давлатии академии драмаи ба номи Лоҳутӣ фаъолият намуд, сипас солҳои 1958—1965 дар вазифаҳои масъул (инспектори калони раёсати санъати Вазорати ма-данияти ҷумҳурӣ, сармуҳаррири шӯъбаи адабӣ ва мусиқии Кумитаи давлатии Тоҷикистон оид ба телевизион ва радиошунавонӣ, му-ҳаррири калони коллегияи репертуарҳои Вазорати маданияти Тоҷикистон) кор мекунад. Баъдан таҳсилро дар Академияи илмҳои ҷамъиятии назди КМ КПСС (1965—1968) идома дода, дар вазифаҳои сардори раёсати санъати Вазорати фарҳанги Тоҷикистон, мудири сектори шӯъбаи маданияти КМ ПК Тоҷикистон, директори киностудияи «Тоҷикфилм», проректори Донишкадаи давлатии санъати ба номи М.Турсунзода (1968-80) ва ҷонишини якуми вазири фарҳанги Тоҷикистон (1980-86) заҳмат мекашад. Солҳои баъдина боз ба Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода бар гашта, ҳамчун декан, мудири кафедраи маҳорати актёрӣ ва нутқи саҳнавӣ ба донишҷӯён таълим додааст. 

Драмаҳои офаридаш «Субҳи Хуҷанд», «Қарзи виҷдон», «Беватан», «Барои Ватан», «Қассос», «Уқоб», «Абадзинда», «Одамият», «Ду хоҳарон», «Бақои умр», «Чашмаи ҳаёт», «Алафҳои бегона», «Ҳақиқати талх», «Ҷасорат», «Пайраҳаи зиндагӣ», «Муҳаббати пок», «Бузбибӣ», «Зан агар ба шӯр ояд», «Туғрал» (бо ҳамқаламӣ), «Қотил», «Абӯҷаҳл», «Мукофоти амал» ва ғайра дар саҳнаҳои театрҳо тоҷик намоиш дода шудаанд.

Осор
----

* Гирдоб. Д. 1973;
* Шарораи Хуҷанд: Песаҳо. Д. 1981;
* Бақои умр: Маҷмӯаи песаҳо. Д. 1984;
* Қарзи виҷдон: Песаҳо. Д. 1986;
* Ҳақиқати талх: Маҷмӯаи песаҳо. Д. 1990;
* Без родины: Драма. Д. 1974.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Қазову қадар** (ар. - قزاف و قدر ) - حکم - ҳукм, امر - амр ва قدرت – қудрат , 
тавоноӣ), истилоҳоти динию фалсафии Шарқро гӯянд. 

Дар аҳди аввали ислом истилоҳи Қазову қадар ба 
маънои сиришту сарнавишт истифода гашта, «қазо» 
маъмулан муродифи амри абадию азалӣ, куллӣ ва 
сифати зотии Худо, «қадар» бошад, зуҳури ирода, амр 
ё ҳукми махсуси ӯро ифода мекард. Абулҳасани 
Ашъарӣ қазоро иродаи кулли Аллоҳ, алоқаи он 
бо ашё, қадарро пайдоиши ашё бо иродаи Холиқ 
мепиндорад. Ибни Сино дар «Ишорот ва танбеҳот» 
оид ба Қазову қадар чунин гуфтааст: «Ва маънии «қадар» ин 
аст, ки тафсили он қазои аввал аст, расидани воҷиб, 
ки ҳар чи воҷиб нашавад, дар вуҷуд наояд…»

Дар таълимоти Ихвонуссафо қазо хиради 
ҷовидест, ки мувофиқи ҳаракати ситораҳо барои ҳар 
рӯҳ муқаддар шудааст.
Дар давраи футуҳоти ислом масъалаи Қазову қадар барои 
тарғиби ғазавот васеъ истифода мешуд. Тавассути он 
ғозиёнро ба нотарсию бебокӣ ва таваккул тарғибу 
талқин мекарданд. Аз ҷиҳати сиёсӣ Қазову қадар рисолат 
(пайғамбарӣ)-и Муҳаммад ва ҳукмронии халифаҳоро 
ҳақ мебаровард. Аз ин рӯ, ҳам хулафои рошидин ва 
ҳам Умавиён ба он таваҷҷуҳи зиёд доштанд. Баъди 
интишори ислом дар мамлакатҳои забтшуда масъалаи 
Қазову қадар боиси баҳсу мунозира ва ихтилофоти доираҳои 
гуногун гашт. Саволе ба миён меомад, ки агар рафтору 
кирдори инсон ба иродааш вобаста набошад, пас 
чаро вай бояд барои аъмолаш ҷавобгар шавад? Дар 
ҳамин замина ихтилоф ва баҳсу мунозираҳои зиёде ба 
вуҷуд омада, сабаби пайдо шудани ҷараёнҳои динию 
фалсафии ба ҳам муқобили қадария ва ҷабария гардид.

Адабиёт
-------

Одилов Н. Ислом дар оинаи ақл. - Душкнбе, 1971; 
Петрушевский И.П. Ислам в Иране в VII-XV веках. - Л. 1966.

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Абӯалӣ ибни Сино, Осори мунтахаб. Ҷ. 1. - Д.ушанбе, 1980, 
с.241
2. ↑  Донишномаи Ҳисор. - Душанбе: "Ирфон", 2015, - с. 312
**Муҳаммад ибни Ғозии Малтавӣ** (форсӣ: محمد بن غازی ملطیوی‎; Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — муншӣ, котиб, нависанда ва шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Муҳаммад аз фозилони дарбори  султонҳои Рум, дарбори Абулфатҳ Рукнуддини Сулаймоншоҳ ибни Қилич Арслон буд, ки то ба мартабаи вазирӣ расидааст. Ба ташвиши султони мазкур «Марзбоннома»-ро аз забони табарӣ ба форсии дарӣ гардонида ба он «Равзату-л-уқул» ном ниҳод.

Эзоҳ
----

1. ↑  Муҳаммад ибнии Ғозии Малтавӣ / Я. Ҳидоятов // Лениннома — Муҳит. — Д. : СИЭСТ, 1983. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 4).
«**Тоҷу-л-масодир**» - луғати масдарҳои арабӣ бо тарҷумаи форсй, таълифи Абӯҷаъфар Аҳмад ибни Алии маъруф ба Бӯҷаъфараки Байҳақӣ (вафот 1150). 

  

ақрибан 5000 калимаро дар бар мегирад. «Тоҷ-ул-масодир» дар асоси «Китобу-л-масодир»-и Абуабдуллоҳ Ҳусайн ибни Аҳмади Зӯзанӣ, ки якумин луғати арабӣ-форсист (таълифаш миёнаҳои асри 11) тартиб ёфтааст. Муаллиф луғати Зӯзаниро таҳриру такмил кардааст. Дар «Тоҷ-ул-масодир» масдарҳо мувофиқи сохт ва ҳаракоти реша дар бобҳои алоҳида бо тартиби алифбо омадаанд. Дар «Тоҷ-ул-масодир» бисьёр калимаҳои форсӣ-тоҷики маҳфуз мондаанд. Аз ин ҷиҳат «Тоҷ-ул-масодир» барои муайян намудани баъзе хусусиятҳои забони он давра аҳамият дорад. Чопҳои сангии «Тоҷу-л-масодир» мавҷуданд (Бамбай, 1884; Лакҳнав, 1893).

В. Капранов.
**Исҳоқ Абдулқаҳҳо́ри Самарқандӣ** (соли таваллуд номаълум – вафот 1493) — арӯздон ва шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Абдулқаҳҳори Самарқандӣ аз мардони фозили асраш буда, доир ба илми қофия ва арӯз рисолаи «Арӯзи Ҳумоюн»-ро таълиф кардааст. Ҳарчанд ин рисола дар тақлиди «Ал-Мӯъҷам»-и Шамси Қайси Розӣ ва «Меъёр-ул-ашъор»-и Насируддини Тӯсӣ таълиф шудааст, мисолҳои овардаи ӯ аз ашъори шоирони садаи XV қимати таълимию маърифатии асарро зиёд намудаанд. Абдулқаҳҳори Самарқандӣ бо тахаллуси «Шариф» низ шеър гуфтааст ва дар рисолаи хеш дар мавриди вазнҳои алоҳидаи арӯз ва ашъораш мисолҳо овардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Тоиров У. Қомуси қофия ва арӯзи шеъри Аҷам, ҷ. 1, Д. 1994.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ардавони V** (паҳлавӣ: 𐭓𐭕𐭐𐭍, форсӣ: اردوان‎; Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — охирин подшоҳи Шоҳаншоҳии Ашконӣ (216—224), писари Балоши V.

Ҳукмронӣ
--------

Баъд аз падараш Балоши V дар байни солҳои 209—224 ҳукмронӣ кардааст. Пеш аз ба тахти подшоҳӣ нишастан ӯ ҳокими Мод буд ва бародараш Балоши IV ҳокими Байнаннаҳрайн. Ибтидо миёни ин ду бародар барои соҳиб шудан ба тахту тоҷи шоҳаншоҳӣ ҷанги худӣ сар зад ва ба Артабони V муяссар гардид, ки ҳокимиятро дар дасти худ нигоҳ дорад. Ҳамзамон бо ин ҳодисаҳои дохили Эрон императори Рум барои ҳамла ба Эронзамин омода шуд. Вай роҳи ҳилаю найрангро пеш гирифта, дар соли 216 ба Артабони V нома навишт ва ба хотири иттиҳоди ду кишвар ба духтари ӯ хостгор шуд. Артабони V дархости вайро пазируфт ва императори Рум бо сипоҳи бисёр ба сӯи пойтахти Ашкониён ҳаракат кард. Ҳангоме ки Артабони V ва ҳамроҳони бесилоҳаш ба хотири истиқболи римиҳо ба беруни пойтахти кишвар шаҳри Тайсафун баромада буданд, лашкари римиён ба ин мардуми бесилоҳ ҳамла карда ҳамаашонро ба қатл расонданд. Римиҳо ғанимати фаровоне ба даст оварда, халқи бисёреро асир гирифта, ҳангоми ақибнишинӣ шаҳрҳо ва рустоҳоро вайрону хароб карданд. Чунончи, дар шаҳри Арбил оромгоҳи подшоҳони ашкониро ба хок яксон намуданд. Ҳангоми бозгашт ба ватан императори римиён дар соли 217 ба дасти яке аз ҳамроҳонаш ба қатл расид. Артабони V лашкари бисёре гирд оварда бар сари римиҳо тохт. Римиҳо аз тарс асиронро раҳо карда пешниҳоди сулҳ намуданд. Дар ҷавоб ба онҳо Артабони V талаб кард, ки бояд римиҳо шаҳрҳо ва қалъаҳои вайронкардаашонро аз нав тармим карда, аз Байнаннаҳрайн берун раванд ва товони ҷангро бипардозанд. Пас аз як ҷанги шадиди серӯза римиён ҳамаи шартҳои Артабони V-ро қабул карданд, аммо Артабони V бо вуҷуди пирӯзӣ бар римиҳо натавонист шӯришҳо ва ҷангҳои дохили кишварро фурӯ нишонад.

Дар солҳои охири салтанати Артабони V сарпарасти оташкадаи шаҳри Истахр Бобак ва писари ӯ Ардашери Бобакон вилоятҳои Порс, Кирмон, соҳили Халиҷи Форс, Исфаҳон ва Хузистонро тасхир карданд ва дар тайи се ҷанг Артабони V -ро шикаст дода, 28-уми апрели 224 ба ҳалокат расонданд. Бо ҳамин сулолаи Ашкониён ҷойи худро ба хонадони Сосониён дод.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Артабан // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.