recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Мавсума Муинзода Муинӣ** (*Муинова Мавсума Муинҷоновна*, 8 октябри 1981, ҶШС Тоҷикистон) — муовини Раиси шаҳри Душанбе (аз 12 январи соли 2017)

Зиндагинома
-----------

Мавсума Муинӣ 8 октябри соли 1981 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон таваллуд шудааст, миллаташ тоҷик, маълумоташ олӣ.

Соли 2003 Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистонро бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм намудааст.

Фаъолияти корӣ
--------------

Соли 2003 фаъолияти худро ҳамчун омӯзгори кафедраи ҳуқуқ ва мурофиаи ҷиноятии факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон оғоз намуд.

Аз соли 2004 то 2009 дар кафедраҳои «Ҳуқуқи судӣ ва назорати прокурорӣ» ва «Ҳуқуқи ҷиноятӣ ва криминалистика»-и Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон ба ҳайси омӯзгор фаъолият кардааст.

Солҳои 2009—2014 Муовини Раиси Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 12 июли соли 2014 муовини якуми Раиси Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардида то 12 январи соли 2017 дар ин вазифа фаъолият намудааст.

12 январи соли 2017 муовини Раиси шаҳри Душанбе таъйин гардид.
Забонҳои русӣ ва англисиро медонад.

2022—2023 — Раиси шаҳр Бӯстон. 

Аз моҳи июли 2023 то 7 феврали 2024 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон 

Аз 7 феврали 2024 то ҳол муовини Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Эзоҳ
----

1. ↑  Тағйироти кадрӣ дар ҳайати роҳбарии мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ дар шаҳри Душанбе
**Авҳадуддин** (ё **Рукнуддин**) **ибни Ҳусайни Авҳадии Мароғаӣ** (**Исфаҳонӣ**; 1271, Мароға, Устони Озарбойҷони шарқӣ — 1338, Мароға, Устони Озарбойҷони шарқӣ) — мутафаккири мутасаввиф, ориф ва шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Дар зодгоҳаш илмҳои замонашро омӯхта, ба касби илми ҳикмату ирфон пардохт. Дар фиқҳ ба мазҳаби шофеӣ майл дошт. Аз ҷавонӣ ба сафар шавқманд буд ва мувофиқи маълумоти ҳамзамононаш сафарҳои бисёре ба Бағдод, Димишқ, Ҳамадон, Исфаҳон ва дигар шаҳрҳо кардааст. Авҳадии Мароғаӣ роҷеъ ба мусофиратҳои худ дар осораш низ ишораҳо намудааст. Поёни умри худро дар зодгоҳаш гузарондааст.

Осори илмӣ
----------

Осори Авҳадии Мароғаӣ аз девон, ду манзума бо номҳои «Ҷоми Ҷам» ва «Даҳ нома» ё «Мантиқ-ул-ушшоқ» иборат мебошад. Бино ба қавли Абдулҳусайни Зарринкӯб «Даҳ нома» ба яке аз набераҳои Насируддини Тусӣ эҳдо шуда, он паёми ошиқонаи хаёлиест, ки байни ошиқи беном ва маъшуқи бенишон радду бадал шудаанд. Ин манзума аз 513 байт иборат буда, бо сабку шеваи Низомию Фахруддини Гургонӣ иншо шудааст. Девони Авҳадии Мароғаӣ шомили қасида, ғазал, рубоӣ буда, ғазалҳояш содаву латофати хос доранд ва тарзи нигориши ғазалҳои Саъдию Саноӣ ва Ироқиро ба ёд меоранд. Афкори ахлоқию ирфонии мутафаккир дар «Ҷоми Ҷам» гирд оварда шудаанд. Дар он ҳикмати амалии суфия баръалоина намудор аст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Gran Enciclopèdia Catalana (кат.) — Grup Enciclopèdia, 1968.

Адабиёт
-------

* Авҳадии Мароғаӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая российская (старая версия)

 |
**Шарафуддин Фазлуллоҳ Ҳусайнии Қазвинӣ** (форсӣ: شرف‌الدین فضل‌الله حسینی قزوینی‎; 1261, Қазвин — 1339) — таърихнигор, шоир, нависанда ва донишманди форс-тоҷик, муаллифи «Китобу-л-муъҷам фӣ осори мулуки-л-Аҷам».

Зиндагинома
-----------

Баъд аз касби камол ӯ дар дарбори ҳокими Луристон хидмат кардааст. Аз ӯ чунин асарҳо боқӣ мондаанд: «Девони ашъор», ки қасоид, ғазалиёт, қитаот ва ғайраро дар бар мегирад; «Мунозирати Шамъу Қандил» — асари мансурест, ки тақрибан солҳои 1331—1332 таълиф шудааст; «ат-Тарассулу-н-насрия» — рисолаест дар боби иншо ва ҳунари муншигӣ; «Миръоту-н-наҷот» — достонест, ки мазмуни тасаввуфӣ дорад. Нусхаҳои дастнависи асарҳои мазкур дар Музеи Бритониё маҳфузанд. Асари машҳури Фазлуллоҳи Қазвинӣ «Китобу-л-муъҷам фӣ осори мулуки-л-Аҷам» (номҳои дигараш — «Таърихи муъҷам фӣ осори мулуки-л-Аҷам», «Ал-Муъҷам фӣ таърихи мулуки-л-Аҷам» ва ғайра) мебошад, ки тақрибан солҳои 1312—1328 таълиф шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  حسینی قزوینی، شرف‌الدین فضل‌الله - ویکی‌نور، دانشنامهٔ تخصصی(форсӣ). *fa.wikinoor.ir*. 4 апрели 2024 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Фазлуллоҳи Қазвинӣ // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
**Амир Ҳумоюни Самарқандӣ** (с. тав. ва ваф. номаълум) — шоири тоҷик (а. 16).

Мувофиқи маълумоти Хоҷа Ҳасани Нисорӣ «Музаккир-ул-аҳбоб» Амир Ҳумоюни Самарқандӣ яке аз шоирони машҳури давр будааст. Аз осори боқимондаи ӯ, дар тазкираҳову баёзҳо бармеояд, ки ба забони равону сода, самимию риндона эҷод мекардааст. Абёти зерин намунае аз шеъри ӯянд:

Дӯш дастор гарав аз пайи саҳбо кардам,
Доштам дарди саре, аз сари худ во кардам.
Соф аз нақши ҷаҳон то шавад ойинаи дил,
Талаб аз майкадаҳо ҷоми мусаффо кардам.
Номи занҷири ҷунун кам шуда буд аз олам,
Дар раҳи ишқ ман ин силсила барпо кардам.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Амир Ҳумоюни Самарқандӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Мавлоно Муҳаммади Қаҳистонӣ** (1358, Қуҳистон — 1444, Самарқанд) — мусиқидон, хонанда, шоир, базлагӯ ва ҳаҷвнигори фрс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Дар санъати шеър (мутоиба), ҳаҷв, хонандагӣ (овози
бисёр муассир), мусиқӣ табъи баланд дошт ва аз
ѓаниматҳои Темур (1370—1405, дар замони забт ба
Шероз) буда, аз Самарқанд ду бор фирор наму-
дааст. Сознавозию овозхониро назди Хоҷа Аб-
дулқодир (1356—1435) амиқтар омӯхта ва аз дӯсто-
ни наздику ҳамкораш дар Самарқанду ҳирот буд.
Мавлоно Муҳаммади Қаҳистонӣ дар иҷрои қисса, достонҳои қаҳрамонӣ,
ҳамосӣ маҳорати баланд дошта, қиссаҳон таъри-
хиро дар либоси шеър ворид намуда месуруд. Дар
санъати ҳаҷв ва мутоиба ҳам истеъдоди баланд
дошт ва дар бораи Темур ҳаҷвҳои тезу тунд тас-
ниф кардааст. Таснифоти Хоҷа Абдулқодир
«Амали тарона», «Амали Бӯстон», «Амали гесӯ»-
ро бо тозакориҳои иҷроӣ анҷом додааст.

Эзоҳ
----
**Юсуфи Андиҷонӣ** (қарни XV) — оҳангсоз, хонанда, навозанда, шоир ва мусиқидони форс-тоҷик.

Юсуфи Андиҷонӣ зиёда аз 300 асари мусиқӣ тасниф карда аст. Ӯ, махсусан, ба мақомҳои «Бузург», «Наво», «Ироқ», «Ҳусайнӣ», нақш, савт, амал, кор, пешрав, тарона эҷод кардааст. Аз ҷумла, «Пешрави Наво», «Амали Наврӯз», «Савти Ушшоқ», «Нақши Ҳусайнӣ», «Таронаи Бузург» ва ғайра дар байни адли мусиқӣ эътибори шоён доштанд. Юсуфи Андиҷонӣ шеър ҳам менавишт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Юсуфи Андиҷонӣ / А. Раҷабов // Ховалинг — Ҷӯяк. — Д. : СИЭСТ, 1988. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 8).
**Мир Муҳаммадалӣ Ғарибии Астарабодӣ** (? — қарни XV) — шоир, нависанда, хаттот, навозанда ва мусиқишиноси форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Дар манбаъҳои адабӣ ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш наомадааст. Тазкиранависон, масалан, Алишер Навоӣ («Маҷолису-н-нафоис») аз ў чун шоири хуштабъу хушсухан ёд кардаанд. Дар навиштани хатти ғубор моҳир будаст. Ғарибӣ тахаллус карданаш аз ҳамин ҷост. Аксар созҳои мусиқӣ — уд, барбат, камонча, танўр ва қонунро хуб менавохтааст. Абёти зер намунае аз шеъри ӯст:

> Шаб, ки меафтам ба паҳлуи саги он дилфурўз,  
> 
> Хоб дар чашмам намеояд зи шодӣ то ба рўз.  
> 
> Дӣ чу пеш омад ба роҳ он дилбари раъно маро,  
> 
> Ман зи шарм ўро надидам, ў зи истиғно маро.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ғарибии Астарабодӣ / М. Диловаров // Муҳит — Плеханов. — Д. : СИЭСТ, 1984. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 5).
**Ғарибии Ҳиравӣ** (? — қарни XVI) — шоир ва донишманди форс-тоҷик, аз шогирдони Бадруддини Ҳилолӣ.

Зиндагинома
-----------

Ғарибии Ҳиравӣ дар баъзе манбаъҳо Ҳиротӣ омадааст; муддате Маҷлисии Ҳиравӣ тахаллус мекардааст. Дар зодгоҳаш — Ҳирот ва Самарқанд улуми мутадовилаи даврро омӯхааст. Дар шеъру шоирӣ Бадруддини Ҳилолиро устод медонист. Ҳангоми зиндагӣ дар Самарқанд ба хонаи падари тазкиранигор Мутрибии Самарқандӣ рафтуомад дошт. Дар Самарқанд ӯро Муллои Ҳиравӣ ном мебурданд, вале бо тахаллуси Ғарибӣ шеър мегуфт. Дар ҳамин давра Мутрибӣ аз ӯ илми сиёқ (суханронӣ, тарзи баён)-ро омӯхтааст. Мутрибӣ ӯро чун шоири боистеъдод, шахси фозилу донишманд, гӯяндаи ашъори покиза тавсиф намудааст. Ба Ҳирот баргашта, ба хидмати ҳукмрони давр ворид гардид. Дар ин ҷо тахаллуси Маҷлисиро пазируфт. Дар манбаъҳои адабӣ аз Ғарибии Ҳиравӣ чун шоири соҳибдевон ёд кардаанд. Аз эҷодиёташ намунаҳо ба тавассути тазкираҳо расидаанд.

Ин ғазал аз ӯст:

> Ишқ он рӯз, ки аз сирри ҳақиқат дам зад,  
> 
> Сирри ин нукта сар аз ҷайби банӣ Одам зад.  
> 
> Бесубот омада бунёди ҷаҳон ҳамчу ҳубоб,  
> 
> Аблаҳ аст он, ки ба худ хайма дар ин олам зад.  
> 
> Дошт ҷамъияти хотир зи сари зулфи ту дил,  
> 
> Боди субҳ омаду ин силсиларо барҳам зад.  
> 
> Ончунон бо алами ишқ дилам хӯй гирифт,  
> 
> Ки даме бе алами ишқ ба олам кам зад.  
> 
> Аҳду паймони Ғарибӣ, маҳи ман, суст магир,  
> 
> Даст дар силсилаи ишқ басе муҳкам зад.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ғарибии Ҳиравӣ / С. Ализода // Муҳит — Плеханов. — Д. : СИЭСТ, 1984. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 5).
**Бадеъуззамони Табрезӣ** (форсӣ: بدیع الزمان تبریزی‎, тахаллусаш **Бадеъо**; соли таваллуд ва вафот номаълум) — хаттот ва шоири эронӣ (а.17).

Зиндагинома
-----------

Дар Табрез таваллуд шуда, илмҳои замонашро ҳамон ҷо аз худ кардааст. Бадеъуззамони Табрезӣ аз адабиёту санъати форс, арабу турк ба хубӣ огоҳ буда, бо тахаллуси «Бадеъо» шеър низ гуфтааст. Ба тавассути санъати баланди хаттотӣ ва ашъори ширинаш ба дарбори шоҳ Аббоси Сафавӣ (ҳукмр. 1571–1629) роҳ ёфтааст. Намунаҳои осори хаттотӣ ва ашъораш то замони мо нарасидаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Бадеъуззамони Табрезӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Соинуддин Алӣ ибни Муҳамммад Туркаи Исфаҳонӣ** (форсӣ: صاین‌الدین علی ابن محمد ترکه اصفهانی‎; 1368 — 1431) — нависанда, шоир, ориф ва муҳаққиқи форс-тоҷик ва аз пайравони мактаби Ибни Арабӣ.

Зиндагинома
-----------

Хоҷа Абумуҳаммад Соинуддин Алӣ ибни Афзалуддин мутахаллис ба Собир дар Ҳирот зиндагӣ ва эҷод кардааст. Ибни Туркаи Исфаҳонӣ аз нависандагони пурмаҳсул аст.

Таълифот
--------

Бештар аз 40 асари ӯ ба шакли дастнавис дар китобхонаҳои ҷаҳон нигоҳ дошта мешавад, ки машҳуртаринашон инҳоанд: «Муншаот», рисолаҳои «Қобилият», «Нуқта ва ҳарф», «Мабдаъ ва маод», «Атвори салоса», «Асрори салот», «Муқаддима дар истилоҳи сӯфия», «Тасаввуф ва ҳуруф», «Мунозироти хамс» (мунозираҳои ақлу ишқ, ваҳму ақл, ваҳму хаёл, самъу басар, ошиқу маъшуқ) ва ғайра. Фаттоҳии Нишопурӣ дар таълифи маснавии «Ҳусну Дил» аз ин мунозираҳо истифода кардааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4
2. 1 2  Каталог Немецкой национальной библиотеки (нем.)
3. 1 2  Туркаи Хуҷандӣ / С. Асадуллоев // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
**Қавсии Исфаройинӣ** форсӣ: قوسئ اسفراینی‎; қарни XV — қарни XVI) — шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Бино ба маълумоти Навоӣ, илмҳои маъмули замонро дар зодгоҳаш омӯхта, баъдтар ба касби сипоҳигарӣ машғул шудааст. Даъвои паҳлавонӣ ҳам мекард.
Навоӣ ӯро аз шоирони хуштабъу боистеъдод донистааст.

Матлаъи яке аз ғазалҳои ӯ:

> Чу бар ман вақти ҷонбозӣ либоси хештан пӯшад,  
> 
> Касе хоҳам, ки рӯзи марг бар тобути ман пӯшад.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Қавсии Исфароинӣ / У. Тоиров // Косон — Қурбон. — Д. : СИЭМТ, 2023. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 11). — ISBN 978-99985-0-053-2.

* Мир Низомуддин Алишери Навоӣ. Маҷолису-н-нафоис. Д. 2018.
**Абдулло́ҳи Сайрафӣ** (? — қарни XIV) — хаттоти форс-тоҷик ва яке аз устодони хатти сулс, муҳаққақ, насх, риқоъ.

Зиндагинома
-----------

Дар Табрез ба камол расида, дар ҳамон ҷо аз хушнависони номии давр Юсуфи Машҳадӣ ва Саид Ҳайдар таълим гирифтааст. Дар санъати хаттотии ӯ бештар «сабки ироқӣ» (таъсири Ёқути Мустаъсимӣ) ҳис мешавад. Ӯ яке аз устодони хати сулс, муҳаққақ, насх, риқоъ ба шумор меравад.

Осори боқимонда
---------------

Намунаҳои бисёре аз осори санъати хаттотии ӯ боқӣ мондааст, ки «Абусаиднома», «Меъроҷнома», «Таърихи Чингиз», Қуръон ва ғайра аз қабили онҳоянд. Ин асарҳо дар китобхонаҳои Ҳайдаробод, Бамбай ва Честер Биттии Дублин маҳфузанд. Абдуллоҳи Сайрафӣ дар катибанависӣ низ моҳири замон буд. Пештоқу дохили якчанд мадрасаю қасрҳои Табрез ва Димишқ бо катибаҳои ӯ оро ёфтаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Мавлоно Муҳаммад Толиби Ҷоҷармӣ** (? — 1450, Шероз) — шоири форс-тоҷик ва шогирди Озарии Тӯсӣ, муаллифи маснавии «Гӯй ва Чавгон».

Таълифот
--------

Ба чанд ғазали Саъдӣ ва Ҳофиз ҷавоб гуфтааст. Муаллифи маснавии «Гӯй ва Чавгон». Мувофиқи маълумоти «Маҷолису-н-нафоис»-и Навоӣ, дар болои қабраш чунин абёти худаш сабт шудааст:

> Дар кӯчаи ошиқӣ ба паймони дуруст  
> 
> Мегуфт ба ман аҳли диле рӯзи нахуст:  
> 
> «Толиб, маталаб касе, ки он ғайри ту ҷуст,  
> 
> Ту толиби Ӯ бош, ки Ӯ толиби туст!»
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Толиби Ҷоҷармӣ / А. Раҳмонов // Плешко — Сақил. — Д. : СИЭСТ, 1986. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 6).
**Саид Ихтиёруддини Ҳасан** (? — қарни XV) — шоиру муаммосаро ва донишманди форс-тоҷик, ҳамзамони Абдурраҳмони Ҷомӣ ва Восифӣ.

Зиндагинома
-----------

Аз Ҳирот. Ҷараёни таҳсилу эҷодиёт ва зиндагиаш чандон равшан нест, Ҳамзамони Ҷомӣ ва Восифӣ, аз акобири зомон буд ва бо шоирон ҳамнишинӣ дошт. Саид Ихтиëруддини Ҳасан дар гуфтани таъриху муаммо машҳури замони худ буд. Шоир ба муносибати ба итмом расидани сохтмони масҷиди ҷомеи Ҳирот ба забонҳои арабӣ ва форсӣ ду таърих гуфтааст. Мувофиқи маълумоти Восифӣ, таърихи форсии шоир дар пештоқи айвони масҷиди мазкур сабт шудааст:

> Шукр, к-аз ҳиммати соҳибхайр,  
> 
> Гашт ин савмаа холӣ зи халал.  
> 
> Ёфт итмом ба хубӣ, оре,  
> 
> Амали хайр бувад, хайри амал.  
> 
> Соли таърих, маҳу рӯзаш буд,  
> 
> Даҳуми шаҳри рабеъулаувал.
> 
> 

Ашъори ӯ миқдоран зиёд нест ва он ҳам пурра то замони мо нарасидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Саид Ихтиёруддини Ҳасан / M. Диловаров // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).
Шоҳини Шерозӣ (? — қарни XIV) — шоири яҳудитабори форс-тоҷик.

Таълифот
--------

Ба қалами Шоҳини Шерозӣ достонҳои «Мусонома» (1327), «Юсуф ва Зулайхо» (соли таълифаш номаълум), «Ардашер ва Эстер» 1332), инчунин ғазалҳо, қасоиду рубоиёт мансубанд. Миқдори ашъораш тақрибан 25 ҳазор байт аст.

Шоҳини Шерозӣ дар маснавиҳо ва ашъори гуногунжанри худ ба мавзуъҳои ишқии романтикӣ, воқеоти таърихӣ, динӣ ва ғайра рӯй овардааст. Вай ба Фирдавсӣ, Низомӣ ва дигар шоирони маъруфи форс-тоҷик пайравӣ кардааст. Дар осори у афкори пандуахлоқӣ, тарғиби ғояҳои дӯстӣ, адлу инсоф, инсонпарварӣ ва донишомӯзӣ мақоми арзанда доранд. Забони ашъори Шоҳини Шерозӣ соддаву фасеҳ аз ҳаргуна такаллуфот орӣ мебошад. Порчаи зерин намунае аз ашъори Шоҳини Шерозӣ аст.

> Накуӣ кас надид аз май ба олам,  
> 
> Бувад шодии у пайваста бо ғам.  
> 
> Шари дунё саросар дар шароб аст,  
> 
> Фаровон хонумон аз вай хароб аст..
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Шоҳини Шерозӣ / Н.Мулоқандов // Ховалинг — Ҷӯяк. — Д. : СИЭСТ, 1988. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 8).
«**Тазкирату-ш-шуаро**» (форсӣ: تذكرة الشعراء‎) — тазкираи Мутрибии Самарқандӣ, ки соли 1605 таълиф шудааст.

«Тазкирату-ш-шуаро» дар бораи 350 шоиру нависанда, олиму фозил ва мухлиси адабиёту санъат, ки дар нимаи дуюми асри 16 ва аввали асри 17 дар Самарқанду Бухоро зиндагӣ ва эҷод кардаанд, маълумот медиҳад. Шоирон дар ин асар мувофиқи тартиби абҷад, аз рӯи исму тахаллусашон ҷой дода шудаанд. Оид ба ҷараёни зиядагӣ ва мероси адабии Ҳасанхоҷаи Нисарӣ, Мушфиқи, Анҷумӣ, Ишқӣ, Аршӣ, Фонн, Шӯхӣ, Қадрии Насафӣ, Лаълии Бадахши ва дигарон дар «Тазкирату-ш-шуаро» маълумоти тоза оварда шудааст. Мутрибӣ доир ба тарҷумаи ҳол ва фаъолияти эҷодии шоирони машҳур нисбатан муфассал сухан ронда, намунаи ашъори онҳоро зиёдтар овардааст. Дар бораи шоирони номашҳур маълумот мухтасар буда, мероси онҳо камтар зикр шудааст. Ашъори баъзе шоирон мавриди танқид қарор гирифта, намунаҳои хуб таъриф, шеърҳои аз ҳайси бадеият паст танқид шудааст. «Тазкирату-ш-шуаро» барои омӯзиши муҳити адабии ҳамон замон, равобити адабии доираҳои Мовароуннаҳр бо шоирону олимоли доираҳои адабии Хуросон, Ҳиндустон, Озарбойҷон, Афғонистон, Эрон, Ироқ, равшан кардани таъсири мутақобили адабиёти ин кишварҳо, ширкати аҳли меҳнату ҳунар дар ҳаёти адабӣ, ҷараёну равияҳо, жанрҳои адабӣ ва ғайра сарчатмаи пурарзиш мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Тазкирату-ш-шуаро / У. Назиров // Сақофӣ — Ховалинг. — Д. : СИЭСТ, 1987. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 7).

* Назиров У. Мутрибии Самарқандӣ, «Мактаби советӣ», 1973.
**Миралии Самарқандӣ** (форсӣ: میرعلی سمرقندی‎; ? — қарни XVI) — хаттоти форс-тоҷик ва устоди хатти настаълиқ.

Зиндагинома
-----------

Дар Самарқанд ба дунё омада, дар Бухоро таҳсил ва камоли касб кардааст. Дар настаълиқ устоди забардаст буда, дар навиштани анвои дигари хат моҳир будааст. Аз намунаи хаттотии ӯ китоби таърихии «Равзату-с-сафо»-а Мирхонд дар Китобхонаи нусахи хаттии Кобул (Афғонистон) маҳфуз аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Миралии Самарқандӣ / А. Нуров // Лениннома — Муҳит. — Д. : СИЭСТ, 1983. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 4).
Наварди шимолӣ — маҷмӯъае аз хатҳои лӯлаи интиқол гази табиӣ дарёӣ дар Аврупо аст, ки бо гузар аз зери баҳри Балтик газро аз Русия ба Олмон мерасоанд ва шомили ду хатти лӯла аст, ки аз Вайбург дар шимоли ғарби Русия то Лубмин дар наздикии Грайвсвалд дар шимоли шарқии Олмон густаронида шуда ва ҷараёни аслии наварди стрим (ки ҳамчунин ба унвони Наварди Стрим 1 низ шинохта мешавад;

Лоиҳаи сохтмон ва пешомадҳо
---------------------------

Наварди стрим-1 мутааллиқ ба ширкати Навардстрим мебошад, ки саҳмиядори умдаи он ширкати давлатии русии Газпром аст. Наварди стрим-2 мутааллиқ ба ширкати Наварди стрим- 2 ag аст, ки таҳти моликияти комили Газпром қарор дорад. 

Аввалин хатти Наварди стрим-1 дар мози майи соли 2011 сохтмонаш шурӯъ шуд ва дар 8 ноябри соли 2011 ифтитоҳ шуд.[2][3] Хатти дувуми Наварди стрим -1 дар соли 2011–2012 ба кор шурӯъ ва дар 8 октябри 2012 кори ифтитоҳи он ба саранҷом расид. 

  

поягузори навард астрем 2 дар сол 2018–2021 анҷом шуд.[6] хатт аввал навард астрем 2 дар июн 2021 такмил шуд ва хатт дувум дар сентябр 2021 такмил гардид. 

Лоиҳаи Наварди стрим ба далели нигаронӣ аз афзоиши нуфузи Русия дар Аврупо ва ба далели коҳиши ғайримустақими ҳазинаҳои транзит аз хатти лӯлаҳои феълӣ дар марказ ва шарқи Аврупо, бо мухолифати шадиди Иёлоти муттаҳида ва Украина ва ҳамчунин, соири кишварҳои Аврупои Марказӣ ва Шарқӣ рӯ ба рӯ шудааст. 

 Ифтитоҳи рамзии Наварди шимолӣ 8 ноябр 2011

Қайдҳо
------

Пайванд
-------

* Nord Stream AG оператори лӯлаи гази Nord Stream мебошад.
* Ҷараёни Шимолӣ, Газпром
* Ду лоиҳа: Ҷараёни Шимолӣ ва Лангелед
* Сафири ИМА дар Шветсия Майкл Вуд аз ҳукумати Шветсия талаб кард, ки аз сохтмони лӯлаи Балтика ҷилавгирӣ кунад.
* Муҳити зистшиносон сохтмон ва истифодаи Маҷрои Шимолиро баррасӣ мекунанд
* "Pipe to Europe" Spektrum der Wissenschaft *Custom Publishing*, 2011)
**Камолуддин Абулъато Маҳмуд ибни Алӣ ибни Маҳмуд** (форсӣ: کمال‌الدین ابوالعطاء محمودبن علی‌بن محمود‎) маъруф ба **Хоҷуи Кирмонӣ** (форсӣ: خواجوی کرمانی‎, 1280, Кирмон — 1352, Шероз) — яке аз шоирони бузурги форсу тоҷик дар нимаи аввали қарни чордаҳум.

Зиндагинома
-----------

Хоҷуи Кирмонӣ, ки ба нахлбанди шоирон низ шуҳрат дорад дар авохири садаи ҳафтуми ҳиҷрӣ дар Кирмон зода шуд. Замони таваллуди ӯро ба ихтилоф байни 769—789 ҳиҷрӣ сабт кардаанд ва дар даврони ҷавонии худ ҷудо аз касбу донишҳои маъмули рӯзгор мусофиратро низ пеша намудаву боздидҳое аз манотиқи Исфаҳон, Озарбойҷон, Шом, Рай, Ироқ ва Миср низ доштааст ва пас аз бозгашт аз сафарҳои тулонӣ дар Шероз иқомат гузид. Ӯ лақабҳое монанди «Халлоқулмаъонӣ» ва «Маликулфузало» низ доштааст. Ӯ дар ниммаи садаи ҳаштум ҳиҷрӣ дар Шероз даргузашт ва дар тангуллоҳи Акбар ин шаҳри наздики Рукнобод ба хок супурда шуд.

Мероси адабӣ
------------

Аз Хоҷуи Кирмонӣ осори зиёде ба ҷой монда аст, ки мазомину муҳтавои онҳо умуман мутафовит мебошанд. Бештари н осор манзум ҳастанд.
Девон шомили ғазал ,қасида, мусаммат, таркиббанд, тарҷеъбанд, рубоӣ, қитъа ва мустазод, ки бар руи ҳам ба ду бахш Саноеъулкамол ва Бадоеъулҷамол тақсим мешавад.
Панҷ ииаснавӣ дар вазнҳои гуногун бо ин номҳо:

1. Ҳумой ва Ҳумоюн
2. Гулу Наврӯз
3. Равзат-ул-анвор
4. Камолнома
5. Гавҳарнома

Намунаи осор
------------

> Охир эй ёр фаромуш макун ёронро,  
> 
> Дили саргашта ба даст ор ҷигархоронро.  
> 
> Омро гар надиҳи бор ба хилватгаҳи хос,  
> 
> З-остон аз чи куни дур парасторонро.  
> 
> Васли Юсуф надиҳад даст ба сад ҷони азиз,  
> 
> Ин чи савдои муҳол аст хардоронро.  
> 
> Гар на ёри кунад анфоси равонбахши насим,  
> 
> Хайр аз мақдами ёрон к диҳад ёронро.  
> 
> Он, ки чун банда ба ҳар муй асире дорад,  
> 
> Кай раҳоӣ диҳад аз банд гирифторонро.  
> 
> Даст дар домани таслиму ризо бояд зад,  
> 
> Агар аз пой дароранд гунаҳкоронро.  
> 
> Рузи борон натавон бори сафар баст валек,  
> 
> Пеши туфони сиришкам чи маҳал боронро.  
> 
> Дастгоҳест пур аз нофа оҳуи татор,  
> 
> Ҳалқаи сунбули мушкин ту атторонро.  
> 
> Ҳоли Хоҷу зи сари ку харобот бипурс,  
> 
> Ки наёби ба дари савмаа хамморонро.
> 
>

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------
Партоби *мушаки баллистикии* RS-20B аз минтақаи мавқеъ, вилояти Оренбург, Русия, августи 2013
**Мушаки баллистикӣ ё мушаки патобишӣ** — як сомонаи таслиҳотии стратегии худ ҳидоятшавандаи ракетӣ аст, ки як масири баллистикро думбол мекунад, то маҳмула (бор)-ро аз маҳалли партоби худ ба як ҳадафи аз пеш таъйиншуда бирасонад. Мушакҳои баллистикӣ метавонанд маводди таркандаи маъмулӣ ва ҳамчунин муҳиммоти кимиёвӣ, биологикӣ ё ҳастаиро ҳамл кунанд. Мушакҳои баллистикиро метавон аз ҳавопаймо, киштӣ ва киштиҳои зеридарёӣ ва маконҳои заминӣ ва бунгоҳҳои мутаҳаррик партоб кард.

Таърих
------

 Аввалин ракетаҳои истеҳсолии <i id="mwPw">Vergeltungswaffe-2</i> (V2)
аввалин мушаки баллистикӣ a-4 ном дошт, ки маъмулан бо номи мушаки вай-2 (истилоҳи олмонии 2-vergeltungswaffe ба маънии «силоҳ интиқомии 2») шинохта мешавад, ки байни солҳои 1930 то 1940 тавассути Олмон истеҳсол ва зери назари Вернер Фон Бароун дар Вермохт сохта шуд. Аввалин партоби муваффақиятомези вай-2 дар 3 октябри 1942 буд ва барои аввалин бор дар таърихи 4 сентябри 1944 алайҳи Инглистон мавриди истифода қарор гирифт. То поёни Ҷанги ҷаҳонии дувум ҳудуди 3000 мушаки вай-2 аз маҷмӯъи шаш ҳазор мушак сохта шуда, тавассути Вармохт ба самти кишварҳои Биритониё, Нидерланд ва Белгия партоб шуда буд.[3]

Қайдҳо
------

Адабиёт
-------

* Карори КМ КПСС ва Совети Вазирони СССР No 1291—570 «Дар бораи ба вучуд овардани махсулоти РТ-1 ва ичрои кор дар мавзуи РТ-2», аз 20 ноябри соли 1959.
* Карори Комитети Марказии КПСС ва Совети Вазирони СССР раками 1291—570 «Дар бораи ба вучуд овардани аппаратхои пуриктидори ракетабаранда, спутникхо, аппаратхои кайхонй ва тадкики фазой кайхон дар солхои 1960 — 1967» аз 23 июни соли 1960.
* Мурочиатномаи Комитети Марказии КПСС, Президиуми Совети Олии СССР ва Хукумати Иттифоки Советй аз 12 апрели соли 1961.
* *Первов М.А.* Силоҳи мушакии қувваҳои мушакии стратегӣ. - М. .: ВИОЛАНТА, 1999.
* 
* 
*
**Ассор Шамсуддин Муҳаммад ибни Аҳмади Табрезӣ** (форсӣ: عصار‎, ? — 1390) — шоир, нависанда, ахтаршинос ва донишманди форс-тоҷик, муаллифи маснавии «Меҳру Муштарӣ» ва «Вофӣ фӣ теъдоду-л-қавофӣ».

Муосир ва дӯсти Камоли Хуҷандӣ. Мувофиқи маълумоти тазкираҳо шахси таҳсилдида, бохабар аз улуми динӣ ва дунявӣ — нуҷум, риёзиёт, ҳандаса, фалсафа ва ғайра будааст. Девон доштааст ва дар он ашъори дар анвои гуногуни шеър сурудааш — қасидаҳо, ғазалҳо, рубоиҳо фароҳам омада буданд. То замони мо аз Ассор ба таври мукаммал достоне бо номи «Меҳру Муштарӣ» (худи шоир номи асарашро «Ишқнома» гуфтааст) расидааст (5120 байт). Дар достон аз ишқи афлотунӣ, дӯстии пурзӯри ошиқонаи ду ҷавон — Меҳру Муштарӣ сухан меравад. Онҳо дар айёми наврасию ҷавонӣ ҳамроҳ мехонданд. Баъди ба камол расидан аз ҳамдигар ҷудо шуданд. Яке дар як кишвар, дуюмӣ дар кишвари дигар ҳоким шуданд. Пас аз вафот онҳоро дар паҳлуи ҳамдигар ба хок супориданд. Ассор ба тавассути ин достон ғояи ваҳдати вуҷудро тарғиб кардааст. «Меҳру Муштарӣ» як бор соли 1502 ва дафъаи дигар дар садаи XVII ба забони туркӣ тарҷума шудааст. Ин асар ба рушди назми халқҳои туркзабон, масалан, озар­бойҷониҳо таъсир расондааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ассор / А. Афсаҳзод // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Гулшани адаб. Ҷилди 1. Душанбе, 1975.
**Нуриддин Шарипов** (тав. 1 декабри 1955, деҳаи Зериҳисори ноҳияи Панҷакент) — корманди СИЭМТ, донишноманавис, узви шӯрои назорати илмӣ ва ҳайати таҳририяи «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик». Аълочии маорифи Тоҷикистон (2000), Аълочии матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2003).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултаи филологияи тоҷики УДТ ба номи В. И. Ленин (1978, ҳоло ДМТ). Муҳаррири хурди редаксияи Луғатнома, фонди илмӣ ва истилоҳот (1978—1979), муҳаррир (1979—1980), муҳаррири калон (1980—1983), муҳаррири илмӣ (1983—1984), муҳаррири калони илмии (1984-85) редаксияи Иқтисодиёти сиёсӣ ва хоҷагии халқи СИЭСТ. Солҳои 1985-87 дар ҳайати гурӯҳҳои Қувваҳои Мусаллаҳи СССР дар Ҷумҳурии Афғонистон хидмат кардааст. Баъдан муҳаррири калони илмии редаксияи Хоҷагии кишлоқ (1987—1990) ва аз соли 1990 мудири редаксияи Назорати илмӣ ва таҳрири адабии СИЭСТ ва СИЭМТ мебошад.

Донишноманигорӣ
---------------

Нуриддин Шарипов тӯли фаъолият дар СИЭСТ ва СИЭМТ дар таҳриру тадвин, таҳия ва ба чоп омода намудани 8 ҷилди «Энсиклопедияи советии тоҷик», 2 ҷилди «Энсиклопедияи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон» саҳми калон дорад.

Бо саъю кӯшиш ва таҳрири махсуси ӯ 3 ҷилди энсиклопедияи «Ҳазору як корнома», китобҳои «Хотира» ва «Памят» ба табъ расидаанд. Ӯ мураттиби китобҳои хотираи ноҳияҳои Айнӣ, Балҷувон, Зафаробод, Муъминобод, Нуробод, Тавилдара, Файзобод, шаҳри Роғун (соли 2010) буда, аз силсилаи Энсиклопедияи насри форс-тоҷик «Латоиф-ут-тавоиф»-и Алии Сафӣ, «Дастуру-ул-мулук»-и Самандари Тирмизӣ ва насру назми Убайди Зокониро (соли 2010) таҳия намудааст. Мураттиб, муҳаррир ва яке аз муаллифони 3 ҷилди «Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик». Ҳамчун мудири редаксияи Назорати илмӣ ва таҳрири адабии СИЭМТ мақолаҳои «Энсиклопедияи рӯзғордорӣ», ҷилди 3-юми «Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик», «Энсиклопедияи Душанбе» (нашри 1 ва 2), «Энсиклопедияи Кӯлоб» ва ҷилдҳои 1 ва 6-и «Энсиклопедияи миллии тоҷик»-ро аз лиҳози илмӣ ва адабӣ таҳрир кардааст. Муаллифи бисёр мақолаҳои илмӣ (беш аз 300 адад) дар нашрияҳои энсиклопедии «Энсиклопедияи советии тоҷик», «Энсиклопедияи миллии тоҷик» (ҷилдҳои 1 ва 6) ва «Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик» (ҷилдҳои 1-4). Нуриддин Шарипов яке аз энсиклопедистони варзида ба шумор рафта, дар иҷрои вазифаҳои худ масъулияти ҷиддӣ дорад ва мураббии хуби мутахассисони ҷавони СИЭМТ мебошад.

Ҷоизаву орденҳо
---------------

Бо орденҳои «Ситораи Сурх» (1986), «Шараф» (дараҷаи 2, 2015), медалҳои «70-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи СССР» (1988), «Аз халқи сипосгузори афғон» (1988), Грамотаи Президиуми Совети Олии СССР (1988) сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир  А. Қурбонов. — Д. : СИЭМТ, 2011—2023.
**Дилшод Ҷӯразода** (*Ҷӯразода Дилшод Музафар*; 10 ноябри 1987, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — соҳибкори тоҷик, варзишгар, ноиби президенти Федератсияи футболи Тоҷикистон, директори Муассисаи давлатии «Ташаккул ва рушди соҳибкории Тоҷикистон», муассис ва узви ҳозираи Шӯрои директорони 55 GROUP.

Зиндагинома
-----------

Дилшод Ҷӯразода 10 ноябри соли 1987 дар шаҳри Душанбе дар хонаводаи зиёӣ ба дунё омадааст. Дар мактабҳои миёнаи № 20-и Душанбе (1993—2003) ва № 42 (2003—2004) таҳсил кардааст. Пас аз хатми мактаб, дар соли 2004, Дилшод ҳамзамон ба ду донишгоҳ, Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон бо ихтисоси ҳуқуқшиносӣ ва Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон, факултаи муносибатҳои байналмилалӣ дохил шуд ва дар соли 2009 ҳарду донишгоҳро хатм кард.

Корнома
-------

Аз соли 2013 то 2015 Ҷӯразода президенти Федератсияи футболи Душанбе буд. Соли 2014 директори Корхонаи воҳиди давлатии «Клуби соҳибкорони ҷавон»-и Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд.

Аз соли 2015 ноиби президенти Федератсияи футболи Тоҷикистон мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

Дилшод Ҷӯразода соли 2019 ба рӯйхати "ТОП-10 соҳибкори муваффақи тоҷики то 35 сола" аз рӯйи раддабандии оҷонсии иттилоотии Азия+ дохил шуд.

Соли 2023 медиа портали dushanbe.me Дилшод Ҷӯразодаро ба рӯйхати "100 нафар шахсияти нодири Тоҷикистон" барои саҳми арзанда дар самти варзиш ва соҳибкории Тоҷикистон гузоштанаш дохил намуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Dilshod Jurazoda - Fighter profile(рус.). *Abu Dhabi Jiu Jitsu Pro*. 8 феврали 2024 санҷида шуд.
2. ↑  Роҳбарон(тоҷ.).  Федератсияи футболи Тоҷикистон. 5 май 2021 санҷида шуд.
3. ↑  Day 5(англ.). *CENTRAL ASIAN TRADE FORUM* (28 October 2020). 7 май 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 14 май 2021.
4. ↑  Бизнес инкубатор. *bizincubator.tj*. 5 май 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 май 2021.
5. ↑  Дилшод Ҷӯразода: Ин майдони васеъ барои муаррифии соҳибкорон аст. *imruz.tj*. 5 май 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 май 2021.
6. ↑  Дилшод Джураев. Биография.
7. ↑  Дилшод Ҷӯраев муовини Рустами Эмомалӣ шуд. *www.ozodagon.com*.  Озодагон (25 августи 2015). 5 май 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 май 2021.
8. ↑  ТОП-10 таджикских предпринимателей моложе 35 | Новости Таджикистана ASIA-Plus. *www.asiaplustj.info*. 8 феврали 2024 санҷида шуд.
9. ↑  *officialmoderator.* Дилшод Джуразода - биография, образование, карьера (ru-RU). *Медиа о людях и жизни в Душанбе* (30 ноябри 2023). 8 феврали 2024 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Инстаграм

 |
**Давлаталӣ Убайдуллоев** (8 октябри 1954, деҳаи Ҳулбук, ноҳияи Кӯлоб) — ҳунарпеша ва коргардони театр, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1997), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2011), доран­даи Ҷоизаи давлатии ба номи Рӯдакӣ (2021)

Зиндагиннома
------------

Фориғуттаҳсили Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистон (1976) ва Институти давлатии театр, мусиқӣ ва кинои Ленинград (1986) аст.

Корнома
-------

Дар театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ, Театри давлатии ҷавонони ба номи М. Воҳидов ва театри «Аҳорун» кор кардааст. Ҳамчун актёр дар спектаклҳои «Вақте ки шаҳр хуфта буд», «Бозиҳои бераҳмона», «Юсуфи гумгашта…» ва ғайраҳо нақш бозидааст. Дар озмуни минтақавии театрҳои Осиёи Миёна ва Қазоқистон — «Наврӯз» (1995) беҳтарин иҷрокунандаи нақши мардона дониста шудааст. Ба ҳайси коргардон ҳам тавфиқ ёфта, чандин намоишнома, аз қабили «Мири Кабир», «Паёми Зардушт», «Дон Жуан» рӯи саҳна овардааст. Бо намоишномаҳои таҳиякардааш ба Эрон, Русия, Белгия, Лаҳистон, Фаронса ва дигар давлатҳо сафари ҳунарӣ анҷом додааст. Дар Донишкадаи давлатии санъати ба номи Мирзо Турсунзода аз маҳорати актёрӣ дарс гуфтааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Абулбаракаи Фироқӣ** (форсӣ: ابوالبرکه سمرقندی‎; ? — 1507) — шоир ва донишманди форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Улуми мутадовилаи даврро дар зодгоҳаш омӯхта, дар Шаҳрисабз, Самарқанд, Ҳирот, Табрез қозигӣ кардааст. Мувофиқи маълумоти манбаъҳои адабӣ шоири тавоно, дорои истеъдоди баланд будааст. Ба ин ҳунари ӯ писаронаш Хоҷа Айюб ва Баҳоуддин пайравӣ кардаанд. Аз соҳибдевон буданаш манбаъҳои адабӣ иттилоъ додаанд, вале то ҳол девонаш дастраси муҳаққиқон нагардидааст.

Осор
----

Дар тазкираҳову баёзҳо, радоифулашъорҳо ғазалҳои бисёре аз ӯ (асосан дар мавзӯи ишқ) дарҷ шудаанд.

Маҳро ба ҷамоли ту куҷо заҳраи даъвост,
К-он ҷо ҳамагӣ сурату ин ҷо ҳама маъност.
Ман Тури таҷаллӣ чӣ кунам, бар лаби бом ой,
Боми ту маро Туру ҷамоли ту таҷаллост.

Эзоҳ
----

1. ↑  ابوالبرکه سمرقندی. *rasekhoon.net*. 17 апрели 2024 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Абулбаракаи Фироқӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Алишери Навоӣ, Маҷолис-ун-нафоис, Тошкент, 1961.
**Муҳаммад ибни Ховандшоҳ ибни Маҳмуд** (форсӣ: محمد بن خاوندشاه بن محمود‎, маъруф ба **Мирхонд**, форсӣ: میرخواند‎; 1433[…], Балх, Имперотурии Темурӣ[d] — 1498[…], Ҳирот, Имперотурии Темурӣ[d]) — таърихнигор, нависанда ва донишманди форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Падараш Бурҳонуддини Ховандшоҳ аз сайидони Бухоро буда, баъдтар ба Балх мекӯчад. Зиндагии Мирхонд дар Ҳирот, ки он вақт яке аз марказҳои бузургтарини илмию маданӣ буд, ҷараён ёфтааст. Ӯ дар доираи адабӣ, ки ба он Али­шери Навоӣ сарварӣ мекард, иштирок дошта, намояндаи мактаби илмии таърихшиносии форс-тоҷик дар дарбори Темуриёни Ҳирот буд. Ӯ бо супориш ва таклифи Навоӣ асари худ «Равзату-с-сафо фӣ сирати-л- анбиё ва-л-мулук ва-л-хулафо»-ро навиштааст, ки ба таърихи пайғамбарон, сулолаҳо, подшоҳон ва халифагон бахшида шудааст. Асар аз 419 ҷилд иборат буда, 6 ҷилдаш ба қа­лами Мирхонд тааллуқ дорад. Ҷилди 7 ва хотимаи асарро, ки чилди 8-ум низ меноманд, набераи ӯ Хондамир ба итмом расондааст.

Нигаред низ
-----------

* Равзату-с-сафо

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4 5 6
2. 1 2  Encyclopædia Britannica (ингл.)
3. 1 2 3 4  NUKAT — 2002.
4. 1 2
5. 1 2  Gran Enciclopèdia Catalana (кат.) — Grup Enciclopèdia, 1968.

Адабиёт
-------

* Мирхонд / Қ. Бобоев // Лениннома — Муҳит. — Д. : СИЭСТ, 1983. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 4).

* История Ирана с древнейших времен до конца XVIII в. Л. 1958.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Britannica (11-th)
* Britannica (онлайн)
* Neue Deutsche Biographie

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 90545972
* CiNii: DA05184283
* EGAXA: vtls001074930
* GND: 104278277
* ISNI: 0000000116838682
* J9U: 987007301337105171
* LCCN: n82027925
* NLG: 149901
* NSK: 000004394
* NTA: 15384437X
* NUKAT: n2008080266
* SUDOC: 080485510
* VcBA: 495/225250
* VIAF: 175393012
* WorldCat VIAF: 175393012

 |

 |
**Мавлоно Саъдуддин Раҳоии Хофӣ** (? — 1575/76) — шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Аз авлоди орифи машҳур Зайнуддини Хофӣ (вафот 1435). Доир ба ҷараёни зиндагиаш маълумоте дастрас нест. Чун дар Ҳирот зиндагӣ ва эҷод кардааст, ӯро **Раҳоии Ҳиравӣ** низ гуфтаанд. Раҳоии Xофӣ шоири соҳибдевон буда, девонаш шӯҳрати зиёде доштааст. Мувофиқи ахбороти Саид Нафисӣ «Хамса»-и Низомиро тақлид карда. Дар китобхонаҳои ҷаҳон аз осори шоир чанд нусха дастнависи девони ғазалиёт ва қасоид ва як нусха достони «Лайли ва Маҷнун»-и ӯ қайд шудааст. Ин достон дар китобхонаи Бодлеан (Англия) маҳфуз аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Раҳоии Хофӣ / С. Асадуллоев // Плешко — Сақил. — Д. : СИЭСТ, 1986. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 6).
**Абулъиз ибни Исмоил ибни Раззози Ҷазарӣ** (ар. أَبُو اَلْعِزِ بْنُ إسْماعِيلِ بْنُ الرِّزاز الجزري‎), маъруф ба **ал-Ҷазарӣ** (ар. الجزري‎; 1136, Ҷазира[d] — 1206, Туркия)— механик ва ихтироъкор, риёзидон, ахтаршинос аз наҳзати исломии давлати Оли Артуқ. Соли 1206 ӯ рисолаи «Китоб фӣ маърифати-л-ҳияли-л-ҳандасия» (*Китоби донистаниҳое дар робита бо механизмҳои ҳӯшманд*)-ро навишт, ки дар он тарҳи тақрибан 50 механизм, аз ҷумла соат, қуфлҳои рамзӣ ва роботҳо тасвир шудааст.

Зиндагинома
-----------

Бештари маълумот дар бораи Ҷазарӣ аз рисолаи худи ӯ ба мо расидааст. Номи олим аз номи минтақаи Ал-Ҷазира, ки дар Байнаннаҳрайн ҷойгир аст, сарчашма мегирад. Ӯ мисли падараш дар замони Оли Артуқ ба ҳайси сармуҳандис дар қароргоҳи Диёрбакр хидмат кардааст. Ӯ ҳамчун ихтироъкори механизмҳои аҷиб шуҳрат пайдо кард, аммо «таваҷҷуҳи ӯ нисбат ба ҳунармандӣ бештар аз самти фанноварии кор буд» ва кори ӯ «бар таҷриба ва хатоҳо асос ёфтааст, на ба ҳисоби назарӣ.»

Нигористон
----------

Ҷазарӣ худ барои китобаш мусаввараҳои рангоранг сохт, ва дар онҳо намуди ихтироъотро тасвир ё тарзи фаъолияти онҳоро шарҳ дод.

* Намудори механизми оббардор аз китоби ҶазорӣНамудори механизми оббардор аз китоби Ҷазорӣ
* Соати филӣСоати филӣ
* Соати қалъаӣСоати қалъаӣ
* Соати шамъӣСоати шамъӣ
* Навозандагони механикӣНавозандагони механикӣ
* Тавзеҳи худкораи руимизӣТавзеҳи худкораи руимизӣ
* Мошини ҷомашӯии дастӣМошини ҷомашӯии дастӣ
* Насоси занҷирӣНасоси занҷирӣ

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4   — 2009.
2. 1 2 3 4  MAK (лаҳ.)
3. ↑  «Часы со слоном», страница из Книги о необычных механических приспособлениях — 1315.
4. ↑  Хилл Д. Р. Engineering in the Medieval Near East(пайванди дастнорас). *Scientific American*, май 1991, стр. 64-9.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)
* Neue Deutsche Biographie
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 4048875
* BNF: 14511571x
* CiNii: DA05426870
* EGAXA: vtls001158654
* GND: 119048973
* ISNI: 0000000081038836
* J9U: 987008212590005171
* LCCN: n80013610
* NLP: : a0000003650901
* NTA: 073317292
* LIBRIS: pm13xfw751pzst1
* SUDOC: 072508280
* VIAF: 9369147270718535700008
* WorldCat VIAF: 9369147270718535700008
* ULAN: 500475824

 |

 |
**Аҳмади Боғишамолӣ** (форсӣ: أحمد باغشمالی‎; ? — қарни XV) — ассом, хаттот, наққош ва мусаввири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Аҳмади Боғишамолӣ пайрави услуби Абдулҳай буд. Асарҳои минётуравии ӯ то замони мо нарасидаанд. Дар охири маснавии «Силсилату-з-заҳаб»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ ду расми кашидаи Аҳмади Боғишамолӣ оварда шудааст. Ин дастнавис дар Китобхонаи ба номи Салтиков-Шедрини шаҳри Санкт-Петербург маҳфуз аст. Аҳмади Боғишамолӣ Қасри Боғишамол ва дигар биноҳои муҳташами Самарқандро оро додааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аҳмади Боғишамолӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Шоҳ Неъматуллоҳи Валӣ** (форсӣ: شاه نعمت‌الله ولی‎; 1330, Ҳалаб — 28 апрел 1429, Моҳон[d], Устони Кирмон) — ҳаким, сӯфӣ, ориф, нависанда ва шоири форс-тоҷик, муассиси тариқати неъматуллоҳия.

Зиндагинома
-----------

Шоҳ Неъматуллоҳи Валӣ, ки шаҷарааш ба имоми панҷӯми шиа Му­ҳаммад Боҷир мерасад. Дар давраи ҷавонӣ дар Самарқанд, Ҳирот ва Язд зиндагӣ карда, 25 соли охири ҳаёти дарвешонаи худро дар деҳаи Моҳо­ни Кирмон гузаронида, дар ҳамон ҷо мадфун аст. Дар дарбори темуриён, махсусан Шоҳрух эътабори зиёде дошт. Аҳмадшоҳ низ ӯро ба дарбори худ даъват карда буд.

Ба Шоҳ Неъматуллои Валӣ рисолаҳои бисёри тасаввуфиро нисбат медиҳанд, вале асари асосии ӯ «Девони ашъор» аст, ки дар байни аҳли мутасаввифа маълуму машҳур аст. Мазмуни ашъори сӯфиёнаи ӯро бештар масъалаҳои ваҳдати вуҷуд, марҳилаҳои тараққиёти солик ва ғайра дар бар мегиранд. Ғазалҳои ӯ аксар мазмуни ирфонӣ доранд. Мувофиқи маълумоти муаллифи «Силсилат-ул- орифин» Ҳофизи Шерозӣ дар ғазалсарой пайрави Шоҳ Неъматуллоҳи Валӣ будааст. Ҳамчунин дар баъзе маъхазҳо омадааст, ки шатҳиёт дар ашъори сӯфиён, аз қабили Ҷалолуддин Румӣ ва девони Шоҳ Неъматуллоҳи Валӣ хеле ривоҷ ёфтааст.

Силсилаи неъматуллоҳия
----------------------

Дар садаи XIV баъд аз ба ҳавзаи илмҳои расмӣ даромадани тасоввуф на низоҳои фирқаҳои мухталифи шиа­ву суннӣ осори манзуму мансури сӯфиёна, ки рӯҳи сулҳталабӣ дошт, аҳамияти махсус пайдо кард ва тарғиби осори сӯфиёни намоёни ин давра васеъ ривоҷ ёфт. Бино ба маълумоти муҳаққиқони асрҳои миёна баъд аз ғалабаи мазҳаби шиа дар Эрон, баробари нуфузи зиёд пайдо кардани осори тасаввуфӣ аз фирқаҳои он бештар силсилаи Неъматуллоҳия ҳайдария ҳамчун ифодакунандаи манфиатҳои табақаи миёнаи аҳолӣ, хусусан тоҷирон ва косибон дар Эрон ва Ҳиндустон интишор меёбад. Бисёр муҳаққиқони муосири тасаввуф 6а мисли Қосим Ғанӣ, Абулҳусайни Заринкӯб ва ғайра дар асоси таҳлили ташаккул ва ннкишофи тасаввуф мӯътақиданд, ки дар Эрон пас аз садаи XIV силсилаи Неъматуллоҳия ва заҳабия на фақат ривоҷ ёфтааст, балки аз ин силсилаҳо бисёр фирқаҳои дигари тасаввуфӣ низ ба вуҷуд омадаанд.

Даргузашт
---------

Дар аксари сарчашмаҳо омадааст, ки Шоҳ Неъматуллоҳи Валӣ 103 сол умр дида, соли 1431 аз олам даргузаштаст.

Оромгоҳ
-------

Оромгоҳи Шоҳ Неъматуллоҳи Валӣ дар ҳудуди ҷамоати деҳоти Сафар Амиршоеви ноҳияи Балҷувон ҷойгир мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Оромгоҳи шайх Неъматуллоҳи Валӣ – зиёратгоҳи ҷаҳониён(тоҷ.). *ҲҲДТ* (11 апрели 2018). 27 апрели 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 27 апрели 2019.

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Ғарибии Кошонӣ** (? — қарни XVI) — шоир, нависанда ва донишманди форс-тоҷик, ҳамасри Лисонии Шерозӣ.

Шахси таҳсилдида, аз донишҳои даври худ огоҳ ва дар дарбори подшоҳи давр — Хон Аҳмад маликушшуаро буд. Ба шоири ҳамасраш Лисонии Шерозӣ эътиқод дошт ва ашъори ўро татаббуъ кардааст. Мас. ба байти Лисонии Шерозӣ

> Манам з-он хўйи нозук остин бар чашми тар монда,  
> 
> Зи мижгон то ҷигар сад парда хун бар якдигар монда.
> 
> 

Чунин ҷавоб гуфтааст:

> Ту аз ман фориғу ман бе ту ҳар сў дарбадар монда,  
> 
> Зи хорӣ бар сари дунҳимматон бе пову сар монда.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ғарибии Кошонӣ / М. Диловаров // Муҳит — Плеханов. — Д. : СИЭСТ, 1984. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 5).
**Салоҳуддин Мӯсо ибни Муҳаммад ибни Маҳмуд** (форсӣ: صلاح‌الدين موسى بن محمد بن محمود‎) маъруф ба (форсӣ: قاضی‌زاده رومی‎; 1364, Бурсо — 1437, Самарқанд) — риёзидон ва ахтаршинос.

Зиндагинома
-----------

Қозизодаи Румӣ дар соли 1367 дар шаҳри Бурсо ба дунё омадааст. Ӯ, ки устоди риёзиёт ва ахтаршиносӣ буд, дар Самарқанд ба ҳукми Улуғбег ба мудирияти расадхона ва мадрасаи он шаҳр мансуб шуд. Вай дар пажӯҳиш ва нигориши «Зайҷи ҷадиди султонӣ» ҳамкорӣ доштааст. Аз ҷумлаи китобҳои Қозизодаи Румӣ «Шарҳу-т-тазкира» дар ахтаршиносӣ ва «Шарҳи ашколи-т-таъсис» дар ҳандаса аст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Архив по истории математики Мактьютор — 1994.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* zbMATH Open Database
* MacTutor History of Mathematics archive

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Брокгауза и Ефрона
* Новый
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* CiNii: DA1003207X
* GND: 1015940196
* ISNI: 0000000061628871
* LCCN: nr90001949
* NTA: 173480837
* VIAF: 73701246
* WorldCat VIAF: 73701246

 |

 |
«**Осору-л-вузаро**» (ар. آثار الوزراء‎) — асари таърихиест дар бораи вазирони мамолики исломӣ аз давраи ибтидои Хилофати араб то замони салтанати Темур ва темуриён. Муаллифи асар Сайфуддинҳоҷӣ ва котиби он Ибни Дарвеш Имомқули Шайх Ҳасан аз силсилаи кубравия будааст. Асари мазкур 10 моҳи раб-ул-аввали соли 1066 ҳиҷрӣ (7 моҳи январи с. 1656 мелодӣ) рӯйнавис шудааст.

Нусхаи дигари «Осору-л-вузаро» дар шаҳри Сринагари Кашмир дар китобхонаи Институти Осиёи Марказӣ (назди донишгохи Кашмир) маҳфуз аст. Китоб сана ва номи котибро надорад. Номи муаллиф таври зайл омадааст: Сайфиддин ҳоҷӣ бини Низом ул-Ақидӣ. Дар асар иттилооnи таърихӣ дар бораи вазирони давлати Сомониён оварда шудааст

Таърихи иншои асар
------------------

Муаллиф барои навиштани асри худ аз китобҳои «Таърихи Табарӣ», «Шоҳнома» — и А. Фирдавсӣ, «Ҷомеъ ул-таворих», «Таърихи Ҷоҳонгиршоҳи Ҷувайнӣ», «Таърихи Саҷуқӣ», «Қобуснома» ва ҳоказо истифода бурдааст. Ба андешаи муаррихи тоҷик Аҳрор Мухторов "дар амал боби охири «Осору-л-вузаро», «Дар зикри Темур ва авлоди ӯ» номида шуда, воқеаҳои таърихиро то соли 875 ҳиҷрӣ (1470—1471) то замони вазирии Ҳоҷи Низомулмулки Хавфӣ дарбар кардааст. Аз ин таърих хулоса мешавад, ки муаллиф асари худро дар ибтидои ҳукумронии Султон Ҳусайн Мирзо (1469—1506) хатм кардааст. Бинобар ин номи вазири кабири ин давр Алишер Навоӣ дар ин асар зикр наёфтааст.

Қисматҳои асар
--------------

«Осору-л-вузаро» аз дувоздаҳ бобби зерин иборат аст:

1. Дар зикри вузарои салотини мутақаддимин
2. Дар зикри вузарои хулафои Рошиддун
3. Дар зикри вузарои Бини Уммия
4. Дар зикри вузарои Бини Аббос
5. Дар зикри вузарои Оли Сомон
6. Дар зикри вузарои Ғазнавиён
7. Дар зикри вузарои Оли Буя
8. Дар зикри вузарои Оли Салҷуқ
9. Дар зикри вузарои Хоразмшоҳиён
10. Дар зикри вузарои Чингизхон
11. Дар зикри вузарои Музаффар ва мулки Ғур
12. Дар зикри вузарои Темур ва авлоди ӯ.

Дар нусхаи мазкур омадааст, ки Сомониён «саду ду солу ним бист рӯз» ҳукм рондаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Наҷотова Н. Б. Иноятова С. Э.* Баъзе маълумот перомуни вазирони аҳди ғазнавӣ. *Равшанфикр*.  Муаррих, №2 (30) 2022.
2. ↑  Аҳрор Мухторов. Амирон ва вазирони Сомонӣ. — Душанбе, 1997, — с. 58-59.
3. ↑   Аҳрор Мухторов. Амирон ва вазирони Сомонӣ. — Душанбе, 1997, — с. 58-59.
**Абдуллоҳхоҷа Абдии Кобулӣ** (? — қарни XVI) — шоири форс-тоҷик

Зиндагинома
-----------

Шахси таҳсилкарда ва донишманд будааст. Тазкиранависи тоҷик Мутрибӣ соли 1587 дар Бухоро ба мулозимати ӯ расида, муддате дар манзилаш зистааст. Абдии Кобулӣ нисбат ба Мутрибӣ ҳаққи устодӣ дошта, ӯро барои ҷавоб гуфтан ба як қасидаи Осафии Ҳиравӣ ҳидоят намудааст. Аз ашъори Абдии Кобулӣ намунаҳои каме ба тавассути тазкираҳо боқӣ мондаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абдии Кобулӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Амир Пӯлодхоҷа ибни Девонахоҷаи Бадрӣ**; соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷики садаи 16.

Дар шаҳри Самарқанд илмҳои мутадовили замонро аз худ кардааст. Ӯ мувофиқи маълумоти «Тазкирату-ш-шуаро»-и Мутрибии Самарқандӣ соли 1605 ҳокими яке аз вилоятҳои тобеи Насаф будааст. Аз осораш ғазалҳо, рубоиҳо ва абёти пароканда боқист. Рубоии зерин аз ӯст:

> Он лоларухи суманбари мушкинхол  
> 
> Чидаст зи ман ба ноз домони висол.  
> 
> Маҳрум зи васли ӯ чунонам, ки дигарон,  
> 
> Бовар накунам умеди васлаш ба хаёл.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Каримов У. Адабиёти тоҷик дар асри XVI. Д. 1985.

Сарчашма
--------

* Бадрӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Нуруддин Басирӣ** (форсӣ: بصیری‎; ? — қарни XVI) — шоири тоҷик, бобои модарии тазкиранигор Мутрибии Самарқандӣ.

Зиндагинома
-----------

Басирӣ бо вуҷуди нобино будан дар доираи адабии давраш дар Самарқанд обрӯю эътибор ва нуфузи зиёд дошт. Мувофиқи маълумоти Мутрибӣ (асари «Хотирот»), Басирӣ аксаран шеърҳояшро дар хобаш мегуфтааст. Аз фарзандонаш хоҳиш мекардааст, ки шеърҳояшро бинависанд. Намунаҳои ашъораш дар тазкираҳову баёзҳо сабт гардидаанд. Абёти зерин аз ӯянд:

Чун бози сафед дар шикорем ҳама,

Бо нафсу ҳавои хеш ёрем ҳама.

Фардо, ки зи пеш пардаҳо бардоранд,

Маълум шавад, ки дар чӣ корем ҳама.

```
      - - -
```

Эй дил, ту даме ба айб субҳон нашудӣ

В-аз кардагуноҳи худ пушаймон нашудӣ.

Суфӣ шудию муҳтасибу донишманд,

Ин ҷумла шудӣ, вале мусулмон нашудӣ.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Басирӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.