recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
АспАсп
**Асппарварӣ** — яке аз соҳаҳои чорводорӣ.

Таърих
------

Дар ҳудуди ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ, аз ҷумла Тоҷикистон, ба асппарварӣ аз давраҳои пеш аз милод машғул шудаанд. Ҳанӯз 3 ҳазор сол қабл аз милод аспҳои арғунаки сарзамини Давон (ғарби водии Фарғона ва ноҳияҳои шимоли ҶТ) ва саворию боркаши Хатлон (ҳудуди ҳозираи ноҳияҳои марказӣ ва ҷанубии ҷумҳурӣ), ки ба пайдоиши зотҳои кунунии қаробоҳирӣ, лақайӣ, аҳалтекинӣ, ёмудӣ, арабӣ ва ғайра асос гузоштаанд, дар кишварҳои Шарқ машҳур буданд. Дар Аморати Бухоро беҳтарин галаи аспон ва чарогоҳҳо дар ихтиёри дороён ва саркардаҳои ҳарбӣ буданд. Барои деҳқонон, косибон ва табақаҳои дигари аҳолӣ асп манбаи асосии зиндагӣ буда, дар корҳои кишоварзӣ ва боркашӣ истифода мешуд.

Асппарварӣ дар Тоҷикистон
-------------------------

Аспи қаробоҳирӣ - Хон
Дар давраи шӯравӣ дар ҷумҳурӣ барои тараққӣ додани асппарварӣ имкониятҳои фаровон фароҳам омаданд. Дар асоси хоҷагиҳои хурди шахсӣ, галаҳои мусодирашуда ва қисмҳои барҳамхӯрдаи аскарони савора фермаҳои асппарварӣташкил карда шуданд. Ҳоло (2011) дар ҷумҳурӣ бисёр хоҷагиҳои асппарварӣ фаъолият доранд: заводҳои асппарварии «Баракат»-и ноҳияи Ҳисор, «Дошмандӣ»-и ноҳияи Файзобод, «Асппарвар»-и ноҳияи Рӯдакӣ (собиқ заводи асппарваии «Кӯктош»), хоҷагиҳои деҳқо­нию фермерии «Хуршед»-и ноҳияи Рӯдакӣ, ба номи И. Меликмуродови ноҳияи Шаҳринав, «Рахш»-и ноҳияи Хуросон (собиқ заводи асппарварии ба номи Абдурраҳмони Ҷомӣ), ҶММ «Назар»-и ноҳияи Балҷувон, хоҷагиҳои давлатии «Кангурт»-и ноҳияи Темурмалик, «Данғара»-и ноҳияи Данғара, «Чорводор»-и ноҳияи Вахш, ба номи С. Шерназарови ноҳияи Хуросон ва ғайра Сифати коршоямии аспҳоро дар аспрез меозмоянд.

Дар Тоҷикистон асосан зоти аспҳои қаробоҳирӣ (вилояти Суғд; 6134 сар), лақайӣ (ноҳияҳои марказӣ ва ҷанубӣ; 40 ҳазор сар) ва тоҷикӣ (30 ҳазор сар)-ро мепарваранд. Асп­ҳои қаробоҳирӣ ва лақайӣ ба шароити маҳал нағз муто­биқ шудаанд, вале нисбат ба аспи тоҷикӣ қадашон паст (нарёнҳо 145–148 см, модиёнҳо 138–143 см), дуруштҷусса ва сабук (400–450 кг) мебошанд. Аспи тоҷикиро дар зарфи 50 сол аз дурагаҳои аспҳои англисӣ, арабӣ ва лақайӣ ба вуҷуд овардаанд. Нисбат ба аспи лақайӣ пурқувват буда, шароити хуби парваришро металабад. Дар ҷумҳурӣ бо мақсади зотпарварӣ 5 ҳазор сар аспи тоҷикӣ, аз ҷумла 100 сар нарёни наслафзо ва 1713 сар модиёни зотӣ парвариш меёбад. Дар тамоми хоҷагиҳои ҷумҳурӣ 76117 сар асп мавҷуд аст (2010). Аспи тоҷикӣ 27 декабри 2002 аз апробатсияи давлатӣ гузаштааст (муаллифон: Мамин Н. О. ва Шамсиев А. Г.). Маҷмӯи корҳои зотпарварӣ ва методию илмиро Аспрез, Аспхонаи давлатии ҷумҳурӣ ва ДАТ роҳбарӣ менамоянд.

Бознигаред
----------

* Асп

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Шамсиев А. Г. Результаты селекционно-племенной работы по выведению таджикской верховой породы // Материалы научной сессии «Стратегия развития животноводства России, XXI век». Дивово, 2001;
* Шамсиев А. Г. Мамин Н. О. Аспи зоти тоҷикӣ. Душанбе, 2003.

Сарчашма
--------

* Асппарварӣ / А. Шамсиев // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Харгӯшбозӣ** – яке аз бозиҳоии бачагони хурдсол. Бачаҳо дар майдончае ҷамъ омада, яке нақши харгӯшро бозӣ мекард. Ӯ дуто тоқиро тобида, бо рӯймолча ба сараш мебаст, ки он гўшҳои харгўш буданд. Бачаҳои дигар нақши сагро иҷро мекарданд. Харгӯш дар паси дарахтон пинҳон мешуд ва сагҳо ӯро ҷустуҷӯ менамуданд. Харгӯш мегурехт ва сагҳо ӯро таъқиб мекарданд. Ҳар кадоме аз бачаҳо, ки харгӯшро дастгир мекард, дар навбати дигари бозӣ нақши харгўшро мебозид.

Нигаред
-------

* Сангпартояк

Адабиёт
-------

* Пещерева Е.М. Игрушки и детские игры у таджиков и узбеков. СМАЭ. Т. XVII. М.–Л. 1957.

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 210


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
АспангезМаҳмез
**Аспангез**, **маҳмез** — оҳани ҳалқашакл (чархак) ё нимдоираи дандонадорест, ки барои таҳрик додани асп бар пошнаи мӯзаи саворон баста мешавад.

Бино ба маълумоти бостоншиносон аспангезро садаи V то милод бори нахуст келтҳо (дар Британияи Кабир) истифода намудаанд. Дар садаи IV то мелодаспангезро як қатор муаллифони юнонӣ низ ёдрас кардаанд. Мардумони машриқзамин дар асрҳои миёна барои давондани асп ба ҷойи аспангез рикоби махсусро кор мефармуданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Аспангез // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
Маснуоти оҳанӣ
**Асри оҳан** — давраест дар таърихи инсоният, ки ба он кашф гардидани маъдани оҳан ва тайёр кардани маснуоти оҳанӣ хос аст. Ҳамаи мамлакатҳо дар замонҳои гуногун Асри оҳанро аз сар гузаронидаанд. Нимаи якуми ҳазорсолаи аввали то мелод дар Осиёи Марказӣ тағйироти ҷиддие ба вуқӯъ пайваст, ки тамоми ҷанбаҳои зиндагӣ – моддӣ, маънавӣ ва иҷтимоиро фаро гирифт – ин ҳама бо пайдоиш ва паҳншавии маснуоти оҳанӣ алоқаманд буд. Ба ҳамин сабаб ин давраи таърихӣ Асри оҳан ном гирифт. Бозёфтҳои ҳафриётии бостоншинос В. М. Массон дар соли 1959 – доси оҳанӣ аз Анов (Ҷануби Туркманистон), корд ва сарнайза аз Дилварзин (водии Фарғона) баёнгари коркарди оҳан дар ибтидои Асри оҳани Осиёи Марказӣ буд. Дар ҳамин давра ва минбаъд истеҳсоли маснуоти оҳанӣ равнақ ёфта, боиси боз ҳам ривоҷ ёфтани кишоварзию чорводорӣ гардид. Асбобу афзор ва силоҳи содаи аз оҳан истеҳсолшуда ба забти сарзамини қабоили бегона ва ибтидои ғуломдорӣ асос гузошт. Маснуоти оҳанин ба миқдори зиёд дар бисёр қасабаҳо ва қабристонҳо тақрибан дар тамоми ҳудуди собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ ёфт шудаанд. Дар қӯрғонҳои скифҳои назди Баҳри Сиёҳ (асри 7 то м. – асрҳои аввали мелод) маснуоти оҳанин ёфт шудаанд, ки дар байни онҳо шамшер ҳои кӯтоҳ, корд, найза, табар ва ғ. мавҷуданд.

Дар масири ҳазорсолаи 1 то мелод ва нимаи дуюми ҳазорсолаи 1 мелод дар даштҳои Осиёи Марказӣ қабилаҳои сершумори сакоиҳо маскун буданд. Дар зиндагии онҳо оҳан аз миёнаҳои ҳазорсолаи 1 то мелод васеъ паҳн шуда буд. Дар Кордҳо, ханҷарҳо, пайконҳо, найзаҳо. Асрорӣ воҳаҳои зироаткорӣ давраи оҳан ба замони таъсиси аввалин давлатҳои ғуломдорӣ (Бохтар, Суғд, Хоразм) рост меояд. Дар мавзеъҳои Қайроққум ва Дашти Ашт ёдгорҳои давраи ибтидои Асри оҳан (ҳазорсолаи 1 то м.) ёфт шуданд.

Нигаред
-------

* Асри сангу мис
* Асри санг дар Тоҷикистон
* Саразм

Адабиёт
-------

* Толстов С.П. По древним дельтам Окса и Яксарта. М.1967;
* История таджикского народа.Т.1. Душанбе, 1998.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик,Чилди 2. АСОС-БОЗ –Душанбе:Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.23
**Аспирантура** (лот. aspiro  — *мекӯшам, кӯшиш мекунам наздик шавам*) — яке аз воситаҳои асосии тайёр намудани кормандони соҳаи илм.

Таҳсил дар аспирантура, маъмулан, бо ҳимояи рисолаи номзадӣ ба охир мерасад. Аспирантура рӯзона ва ғоибона мешавад. Дар аспирантураи рӯзона шахсони то 35-сола (муҳлати таҳсил се сол) ва ғоибона шахсони то 45-сола (муҳлати таҳсил чор сол) ҷалб мегарданд. Шахсони маълумоти олидор ва мутахассисони соҳибмаълумоти ботаҷриба, ки ба корҳои илмӣ шавқу ҳавас доранд, барои супурдани имтиҳони дохилшавӣ ба аспирантурароҳ дода мешаванд. Мутахассисони ҷавон баъди хатми мактаби олӣ ба тавсияи шӯрои илмии он бевосита ба аспирантура дохил шуда метавонанд. Дохилшавандагон аз рӯи ихтисос, фалсафа ва забони хориҷӣ имтиҳон месупоранд. Қабл аз ҳимояи диссертатсия имтиҳонҳои номзадӣ супурда мешаванд. Дар назди АИ ҶТ ва як қатор мактабҳои олии ҷумҳурӣ доир ба соҳаҳои гуногуни илм аспирантура мавҷуд буда, дар онҳо аспирантҳо таҳсил менамоянд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Аспирантура / Х. Раҳимов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Луғати тафсирии истилоҳоти педагогика. Душанбе, 1988.
**Табл**, (аз арабӣ - нақора), сози мусиқии зарбии қадими, ки маъмулан барои сафарҳои ҳарбӣ ва амалиёти размӣ таъйин шудааст. Табл шаклан мудавар буда, чанбарааш аз чӯбест, ки ду тарафи он пӯст кашида шудааст. Дарунаш холист. Қутраш 70-90, бараш 30-40 см. онро бо кӯбакҳои нарм менавозанд. Табл асосан дар асрҳои 12-10 то милод дар мамолики Шарқи Миёнаю Наздик маъмул буд. Таблро Суғдиён бо ресмон ё тасма ба китф овехта ( баъзан ба миён баста) менавохтанд. Азбаски сози мазкур калонҷуссаву дарунхолист, садояш валваладор буд. Мавлоно Абдураҳмони Ҷомӣ сухани бисёри пучро ба валвалаи табле, ки дарунаш холист, шабоҳот додааст:
Гуфтани бисёр на аз нағзӣ аст,
Валвалаи табл зи бемағзӣ аст.
Искандари Мақдунӣ табли шарқиро ба қатори созҳои ҳарбӣ дохил карда ва он дар ҳамовозии шайпури юнонӣ навохта мешуд. Баъдтар дар асрҳои аввали милод шакли табл тағйир ёфт. Он нисбат ба табли пешина хурдтар ва дарозрӯятар шуда, ба дуҳули муосири мардуми ҳинду афғон ва эрониву араб монандӣ пайдо кард. Чунин намуди табл дар давраи Сосониён ривоҷ ёфта, одатан онро бештар занон менавохтанд. Дар асрҳои миёна табл дар ду шакл (яке калон дигаре хурдтар) баробар истифода мешуд.
Ҳоло табли шаклан такмилёфта дар мусиқии муосир (оркестрҳои симфонии, созҳои халқӣ, эстрадӣ ва ғ) истифода мешавад. Шакли хурдаш (дуҳул) бештар дар Ҳиндустон, Эрон ва Афғонистон маъмул аст.

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик Ҷ.3. - Душанбе,2004
* Вьзго Т.С. Музыкальные инструменты средней Азии // Исторические очерки.-М, «Музыка», 1980;
* Петросян А.И Инструментоведение // Узбекские народные инструменты.-Ташкент, 1980.

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.

Пайвандҳо
---------
**Таблиғот** (ба форсӣ: تبلیغات‎) ё **Реклама** - (аз лот. *reclamare — «тасдиқ кардан, фарёд задан, эътироз намудан»*) — маълумоте, ки бо ҳар усул, ҳар тарз ва бо истифодаи ҳама гуна воситаҳо паҳн мешавад, ба доираи номуайяни одамон барои ҷалбу нигоҳ доштани таваҷҷуҳ ба маводи рекламашаванда ва пешрафти он дар бозор равона шудааст.

Дар китоби "Фарҳанги русӣ - тоҷикӣ" истилоҳи реклама чунин шарҳ дода шудааст: *"таърифи аз ҳад зиёдро реклама мегӯянд"*. Солҳои охир бо рушд кардани иқтисоди бозоргонӣ, реклама воситаи беҳтарини ба мақсад расидани далолон, савдогарон ва корчалонҳо гаштааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  ТАДҚИҚОТИ БОЗОРИ ТЕЛЕВИЗИОНИИ ТОҶИКИСТОН. 11 май 2014 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 августи 2014.

* Рекламаи телевизионӣ
* Рекламасоз
* Имиҷсоз

Пайвандҳо
---------

* Словари и энциклопедии на Академике - Реклама

Эзоҳ
----
Тасвире аз сози мусиқии **шоҳрӯд** дар «Китобу-л-мусиқӣ-ал-кабир»- Форобӣ
**Шоҳрӯд** — сози қадимии мусиқиест, ки ба чанг монанд аст. Шоҳруд трапетсияшаклу росткунҷа аст. Сохти он: қутии резонаторист, ки аз болояш торҳои зиёде (сегона) кашида мешавад. Бино ба маълумоти маъхазҳои қадими шоҳруд асрҳои VIII—IX дар кӯҳистони назди Самарқанд (аз тарафи Абуҳафзи Суғдӣ) ихтироъ шуда, сипас дар Сурия, Миср ва Байнаннаҳрайн паҳн гардидааст (аз рӯи ахбори Абунасри Форобӣ) ки он барои навохтани мусиқии халқҳои гуногун хело мувофиқ будааст. Аз ин рӯ онро *«Шоҳи рудҳо»* номидаанд. Дар ибтидо шоҳруд ба шакли қуттии чоркунҷаи резонаторӣ буда, ба он торҳои бисёр кашида мешудааст. Ба гуфтаи Форобӣ баъдтар шоҳруд дар Арабистон номи қонунро гирифтааст. Дар он сарзамин ва Эрону Озорбойҷон ва Арманистон то ҳол бо ин ном машҳӯр аст. Шакли росткунҷаи шоҳрудро нузха номидаанд, ки аз чӯби шамшоду сарв месохтаанд ва зиёда аз сад тор доштааст. Аксар торҳои он сегона буда, торҳои ягона ҳам доштааст. Қонун ва нузха бо ангуштон (ба ангушт нохунак пӯшида) ё гоҳ мизроб навохта мешаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Шокир Қобилов** (1918, Самарқанд — ?) — заминшинос. Инженери хизматнишондодаи Тоҷикистон (1968), номзади илмҳои геология ва минералогия (1965).

Зиндагинома
-----------

Донишкадаи Индустриявии Осиёи Миёнаро хатм кардааст (1940): геол. саринж. ва сардори гурӯҳи ҷустуҷӯи геол. Системаи Упр. геол. Тоҷикистон, и. в. муд. музеи геол. Ин.-ути геол. АИ Тоҷикистон, муд. шуъбаи Упр. (Садорати) Корҳои Шӯрои Вазирони Тоҷикистон (1961—1967), ваз. хоҷ. коммуналии Тоҷикистон (1967—1978). Депутати Совети Олии Тоҷикистон даъватҳои ҳафтум (1963—1967), ҳаштум (1971—1974). Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат ва бисёр мед. Грам. Фахрии През. Сов. Олии Тоҷикистгон қадрдонӣ шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе, 2013, — С. 66 ISBN 978-99947-958-2-6
**Шадли бин Ҷадид** ( ар. شاذلي بن جديد‎ тав. 14 апрели соли 1929, Бутелҷа, дар наздикии Аннаба - 6 октябри 2012) - Президенти Алҷазоир аз соли 1979 то 1992. Ӯ дар натиҷаи табаддулоти низомӣ дар оғози ҷанги шаҳрвандии Алҷазоир барканор карда шуд .

### Президентӣ (1979-1992)

Шадли бин Ҷадид аз 9 феврали соли 1979 президенти Ҷумҳурии Халқии Демократии Алҷазоир, котиби генералии Ҷабҳаи озодии миллй (ҶОМ) , сарфармондеди олии қувваҳои мусаллаҳ ва вазири мудофиаи миллй буд. Ӯ дар солҳои 1984 ва 1988 дубора президент интихоб шуд. Аз ноябри соли 1988 вай инчунин сарвари Ҷабҳаи озодии миллӣ буд.
Бин Ҷадид ҳамчун президент дахолати давлатро ба иқтисодиёт кам карда, назорати давлатиро аз болои аҳолӣ, ки дар шароити диктатураи якҳизбии ҶОМ тамоми соҳахои ҳаёти ҷамъиятиро фаро гирифтааст, суст кард. Аммо дар охири солҳои 80-ум аз сабаби паст шудани нархи нафт, ки маҳсулоти асосии экспорти Алҷазоир аст, вазъияти иктисодй бад шуд. Ин боиси эътирози зидди сиёсати иҷтисодии президент гардид; Соли 1988 ошубҳо дар Оран, Аннаба ва дигар шаҳрҳои бузург аз ҷониби полис бераҳмона пахш карда шуда, садҳо нафар кушта шуданд. Бин Ҷадид даъват кард, ки ба демократияи бисёрҳизбӣ гузарад. Ин раванд дар авохири соли 1991, замоне мутаваққиф шуд, ки Ҷабҳаи Наҷоти Исломӣ дар даври аввали интихоботи чандҳизбӣ пирӯз шуд ва низомиён даври дуввумро лағв карданд. Пас аз ин Бин Ҷадид аз вазифааш дур карда шуд ва дар Алҷазоир ҷанги шаҳрвандӣ оғоз шуд.

Адабиёт
-------

* Кӣ кист дар сиёсати ҷаҳонӣ / Кравченко Л.П - М.: Политиздат, 1990. - С. 54
* Африқо. Маълумотномаи энциклопедӣ. Т.1 А-К / Гол. ред. Громыко - Москва: Энсиклопедияи советӣ, 1986 - С.323
* Бинҷадид Шадли. Мардум ва сиёсат // Замони нав. - 1979
* Бинҷадид Шадли. Маълумоти биографӣ // Известия. — 22 январи соли 1984

Эзоҳ
----

1. 1 2  Gran Enciclopèdia Catalana (кат.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
2. ↑  Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (хорв.) — 2009.
3. 1 2  *Brozović D. Ladan T.* Hrvatska enciklopedija (хорв.) — LZMK, 1999. — 9272 с. — ISBN 978-953-6036-31-8
4. ↑  BBC News - Algeria ex-president Chadli Bendjedid dies

| ⚙️ Президентҳои Алҷазоир |
| --- |
|  | 
* Абдурраҳмон Форис
* Фарҳод Аббос
* Аҳмад бин Белла
* Хуари Бумедйен
* Рабаҳ Битат
* Шадли бин Ҷадид
* Абдулмалик бин Ҳабилус
* Муҳаммад Бузиаф
* Али Кофӣ
* Ламин Зеруал
* Абдулазиз Бутефлиқа
* Абдулқодир бин Салоҳ (и. в.)
* Абдулмаҷид Теббӯн

 |  |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Хорватская
* Britannica (онлайн)
* De Agostini
* Universalis

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* WikiTree

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX1001440
* BNF: 123811275
* GND: 1031747990
* GTAA: 81174
* ISNI: 0000 0000 7822 2026
* LCCN: n82026282
* NTA: 068919395
* SUDOC: 029263972
* VIAF: 24683125
* WorldCat VIAF: 24683125

 |

 |
**Тоҷикон** анъанаи хеле қадими сикказанӣ ва муомилоти пулӣ доранд. Барориши аввалин сиккаҳо дар сарзамини бостонии Бохтару Суғд аз асри III то милод, аз замони давлатдории сулолаҳои Селевкиён ва Юнону Бохтариён ибтидо мегирад. Ин сиккаҳо драхма (дирҳам) ном дошта, тибқи анъанаҳои сикказании юнониён сохта мешуданд. Минбаъд сикказанӣ ва муомилоти пулӣ дар тӯли таърихи миллат ҳеч гоҳ қатъ нагардида, то садаи ХХ пайваста идома ёфтааст.

Авҷи аълои сикказанӣ ва муомилоти молию пулӣ ба даврони аввалин давлати мутамаркази тоҷикон – Сомониён (875 - 999), ки пули нави Тоҷикистони мустақил ба ифтихори онҳо «Сомонӣ» номгузорӣ шудааст, рост меояд. Қобили тазаккур аст, ки дар қаламрави ин давлати муқтадир қариб 30 маркази сикказанӣ вуҷуд дошт.

Нигаред
-------

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Сикка***

Пайвандҳо
---------

* Бонки милли Тоҷикистон

  



|  |  |
| --- | --- |
| Асъор | *Ин мақолаи нопурра дар бораи асъор мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Шоди Ирмухамедов** (*Ирмухамедов Шоди Сванович*; 10 декабри 1942, ноҳияи Файзобод) — омӯзгори тоҷик. Муаллими мардумии ИҶШС.

### Зиндагинома

Ирмухамедов Шоди Сванович 10 декабри соли 1942 дар ноҳияи Файзобод, дар оилаи коргарон чашм ба дунёи ҳастӣ кушодааст. У дар оилаи серфарзанд, фарзанди чаҳорум буда аз кудакияш дар колхоз фаъолити меҳнати каардаст. Миллаташ тоҷик. Ирмухамедов Шоди фаъолияти кории худро соли 1962 ба ҳайси омузгор дар беъморхонаи инфексиони ноҳияи Ҳисор шурӯъ кардааст. Соли 1963 ба Донишгоҳи Давлатии Омузгор ба номи Шевченко шаҳри Душанбе дохил гардида, онро соли 1967 бо муваффақият хатм кард.

Солҳои 1967—1976 дар мактаби миёна, омузгори фани таърих шуда фаъолият кардааст. Солҳои 1976—1986 Ирмухамедов Шоди ба ҳайси директори мактаби миёнаи № 89 ноҳияи Ҳисор кор кардааст. Аз соли 1989 то 1991 ӯ депутати мачлиси ноҳияи Ҳисор ва аъзои Кумитаи Назорати оид ба нархҳо буда софдилона вазифашро иҷро намуд. Соли 1986 ӯ ба мактаби миёнаи № 2 ба номи С.Айни ба вазифаи директор таъйин гардид. Роҳбарӣ мактаб шуда дар давоми бист сол Шоди Сванович маҳорати педагогӣ худро нишон дод, қобилияти пешгӯӣ кардан, тараққиёти мактаби худ бо пешрафти комёбиҳои илм ва техника. Озодона масъалаи ҳалталаберо, ки дар мактаб вучуд дошт, ба рохбарият баён менамуд. Бо вуҷуд овардани ҳаваскорӣ бадеӣ, муҳити дӯстонаи эҷодиёт ва дилхушӣ, усулҳои нави тарики педагогӣ дохил карда шуд. Худаш одами омода, мақсаддор, ӯҳдабаро буда аз муаллимони худ аниқ иҷро кардани вазифаҳои худро талаб менамуд.

Ин меҳнати шиддатнок тамоми умрашон давом мекард, бе танафуз, чихели хамкоронаш ёд мекардан ӯ мондашавӣ худро нишон намедод ва корашро идома медод. Ӯ шоёни пайравист ба насли ҷавон.

27 июни соли 2013 дар хонаи худ, дар Ҳисор аз дунё чашм мепӯшад.

Ҷоизаҳо
-------

* Алочии маорифи халқи
* Муаллими халқи ИҶШС
* Медали собиқадори меҳнат

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* *Cовети халқӣ депутатҳои ноҳияи Ҳисор Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон*  Бойгонӣ шудааст 5 май 2012  сол.
**Шоаҳмад Раҷабматович Мирзоаҳмадов**  (11.04.1953, н. Бӯстонлиқи Узбекистон), доктори илми ветеринарӣ (2006), профессор (2008).

Зиндагинома
-----------

Соли 1974 Институти давлатии хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро (ҳоло ДАТ ба номи Ш. Шоҳтемур) хатм намуда, дар ҳамин ҷо ба сифати ассистент, аспирант, муаллими калону дотсенти кафедраи ҷарроҳӣ ва қобилагӣ (1974-1990) декани факултаи тибби ветеринарӣ (1990-2005) кор кардааст. Солҳои 2005-2007 менеҷери барномаи ташкилоти озуқа ва кишоварзии СММ, 2007-2008 директори Институти чорводории Тоҷикистон буд. Аз соли 2009 профессори кафедраи ҷарроҳӣ, қобилагӣ ва касалиҳои дарунии сирояткунандаи Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур мебошад.
Оид ба геникологияи ветеринарӣ, қобилагӣ, бартарафсозии ҷароҳати гӯсфанди қароқулӣ, касалиҳои дарунии сирояткунандаи чорво ва ғайра ковиши илмӣ ба анҷом расондааст.
Бо Медали «Хидмати шоиста» қадр шудааст.

Осор
----

Травматизм овец каракульской породы в условиях отгонного содержания (Этиология, организация профилактической мероприятий). – Ленинград, 1986; 
Қобилагӣ, гинекологияи ветеринарӣ ва биотехнологияи афзоиш. – Д. 2011 (ҳаммуаллиф).

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. – Душанбе, 2017. – С. 337.
**Абдулраҳим Абдулҳаса́нов** (*Абдулҳасанов Абдулраҳим Абдулҳамидович*; тав. 28 июни 1960, деҳаи Учқӯрғони ноҳияи Қадамҷо, Қирғизистон) — арбоби риштаи ҳуқуқи тоҷик, генерал-майори адлия (2008).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Миллии Тоҷикистон (1983). Солҳои 1983 – 1986 муфаттиши прокуратураи нақлиётии Тоҷикистон, 1987 – 91 сармуфаттиш оид ба корҳои махсусан муҳим дар назди Прокурори ҶШС Тоҷикистон, 1991 – 92 муовини прокурори ноҳияи Роҳи Оҳани шаҳри Душанбе, 1992 прокурори Раёсати тафтишотии прокуратураи вилояти Ленинобод, 1993 – 96 сардори Раёсати тафтиши парвандаҳои ҷиноятии махсусан муҳими Прокуратураи генералии ҶТ, 1997 – 2003 муовини прокурори вил. Суғд, 2003 – 07 прокурори шаҳри Истаравшан. Солҳои 1993 – 96 роҳбарии тафтиши парвандаҳо оид ба ҷиноятҳои махсусан вазнини гурӯҳҳои мусаллаҳи муташаккили ҷиноятиро ба уҳда дошт. Аз рӯзҳои аввали таъсисёбии Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи ҶТ (янв. 2007) муовини директори ин мақомот мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

Барои хидматҳои арзишмандаш сазовори медали «Хидмати шоиста» гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Шокир Мухторов** (тав. 20.11.1946, деҳаи Сарчашмаи ноҳияи Шаҳрисабз – ваф. 15.02.2004, шаҳри Душанбе), забоншинос ва адабиётшиноси тоҷик, доктори илмҳои филологӣ (1990), профессор.

Зиндагинома
-----------

Соли 1969 Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро бо дипломи аъло хатм намудааст. Солҳои 1969–1970 лаборанти кафедраи забони франсавии донишкадаи мазкур буд. Солҳои 1970–1971 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат намудааст. Пас аз бозгашт аз хидмат фаъолияти муаллимиро дар кафедраи забони франсавии донишкадаи омӯзгорӣ идома додааст. Солҳои 1976–1977 дар сектори адабиёти классикии Институти забон ва адабиёти ба номи А. Рӯдакии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон дар аспирантура таҳсил намудааст. Соли 1980 дар мавзӯъи
«Таърихи омӯзиш ва тарҷумаҳои «Гулистон»-и Саъдӣ дар Фаронса» рисолаи номзадӣ дифоъ намуда, сазовори унвони илмии номзади илмҳои филологӣ гаштааст. Солҳои 1985–1987 докторанти Институти адабиёти ҷаҳонии шаҳри Москва ба номи А. Григории АИ ИҶШС, 1987–2003 мудири кафедраи забони франсавии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Ҳамзамон солҳои 1995–1997 ҳамчун декани факултети забонҳои хориҷӣ, 1997–2000 декани факултети филологияи романию германии донишгоҳи омӯзгорӣ кор кардааст. Дар масъалаи робитаҳои адабии Шарқу Ғарб тадқиқотҳои илмӣ бурда, муаллифи зиёда аз 300 асару мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ аст. Барои хидматҳояш бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1975) ва ордени «Нахли Фарангистон» (2003) сарфароз карда шудааст.

Осор
----

Ситораҳои Бурҷи Эйфель, Д. 1982; Адабиёти тоҷик дар Франция, Д. 1985; Савтҳои Ховар, Д. 1986; Франция читает «Гулистан», Д. 1987; Замон ва тарҷумон, 1989; Фирдавсӣ дар шеъри Дуне, Д. 1991; Хафиз. Избранное (бо забони русӣ ва тоҷикӣ), Д. 1993; История развития французской научной иранистики, Д. 1996; Рудакӣ бояд, ки ояд бори дигар бар ҷаҳон, Панҷакент, 1996; Адабиёти замони Сомониён дар Фаронса, Д. 1999; Фирдоуси во Франции, Д. 1999; Шӯҳрати Румӣ дар Фаронса, Д. 2000; Муҳовараи франсавӣ-тоҷикӣ, Д. 2002; Фарҳанги франсавӣ ба тоҷикӣ, Д. 2003; Баёзи назми классикии форс-тоҷик дар Фаронса, Д. 2003; Нури Ҳофиз, Д. 2004.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Шодӣ Азимович Бобоев** (тав. 01.08.1960, деҳаи Рарзи ноҳияи Айнӣ) — шоир ва адабиётшинос, номзади илмҳои филологӣ (2007), узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (2007), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2009).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1977–1983 дар факултети филологияи тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1983–1985 муаллими адабиёти тоҷики мактаби миёнаи № 211 ноҳияи Рӯдакӣ, 1985–1992 директори мактаби номбурда, 1992–1995 ҷонишини директори мактаби миёнаи № 48 Душанбе оид ба таълим, 1995–1997 муаллими алифбои ниёгони мактаби миёнаи № 29 Душанбе, 1997–2002 директори мактаби миёнаи №166 ноҳияи Рӯдакӣ буд. Аз соли 2002 то ба имрӯз муаллими калон ва аз соли 2010 иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи умумидонишгоҳии забони тоҷикии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Инчунин докторанти кафедраи адабиёти тоҷики донишгоҳи омӯзгорӣ буд. Ҳамзамон, солҳои 2005–2007 ҳамчун мудири шуъбаи таълимию методии назди Вазорати маорифи Чумҳурии Тоҷикистон, 2008–2010 мудири кафедраи забонҳо ва иттилооти компютерии Донишкадаи такмили ихтисоси духтурон кор кардааст. Оид ба заминаҳои мифологии «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ дар достонҳои асотирӣ ва қаҳрамонӣ тадқиқоти илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 40 асару мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ ва очеркҳо мебошад. Бо ифтихорномаҳои Вазорати маорифи ИҶШС ва Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.

Осор
----

* Замимаҳои мифологӣ дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ (дар достонҳои асотирӣ ва қаҳрамонӣ), Д. 2009;
* Боз баҳор оварам (маҷмӯаи шеърҳо), Д. 1999;
* Селоби ғами мижгон (маҷмӯаи шеърҳо), Д. 2003;
* Қиссаи нигоҳ (маҷмӯаи шеърҳо), Д. 2010; Замзамаи Зероб (маҷмӯаи шеърҳо), Д. 2009;
* Саволномаҳои имтиҳонӣ барои синфҳои 9–11 (бо ҳаммуаллифӣ), Д. 2007;
* Муносибати Фирдавсӣ ба Рахшу Симурғ // Адаб, №6, Д. 1992;
* Мифологияи эронӣ ва қаҳрамонони «Шохнома»-и Фирдавсӣ // Адаб, №3, Д. 1992;
* Лаҳзаҳои мифологӣ дар достонҳои паҳлавонӣ //Ахбори АИ ҶТ, Д. 2005, №5;
* Симоҳои мифологӣ дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ // Ахбори АИ ҶТ, Д. 2007, №3;
* Образи Каюмарс ва авлодони ӯ // Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, Д. 2007, №3.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
Таваррум 2019
**Таваррум** — аз назари илмӣ иқтисод ба маънии афзоиш ба равия ва мудуми сатҳи қиматҳо арза ва тақозои куллӣ ҷомеаъ — фузуни тақозо бар арза аст.

«Таваррум» ин мунтазам баландшавии сатҳи умумии нарх мебошад. Таваррум бо ёрии индексацияи нарх ҳисоб карда мешавад.

Ҷараёни таваррум ба инкишофи иқтисодиёт ва сатҳи зиндагонии аҳолӣ таъсири манфӣ мерасонад. Таҷрибаи ҷаҳонӣ нишон додааст, ки таварруми мӯътадил ба тараққиёти иқтисодӣ ягон таъсири манфӣ намерасонад ва баръакс афзоиши миқдори пул дар муомилот ва болоравии дараҷаи нархи молҳо, боиси афзоиши ҳаҷми маблағгузорӣ ва маҷмӯи арза гашта, ба рушди иқтисодӣ мусоидат мекунанд. Аммо таварруми ҷаҳанда ва таварруми аз эътидол зиёд ба тараққиёти иқтисодӣ таъсири манфӣ мерасонанд, ки ба оқибатҳои иҷтимоию иқтисодии онҳо ҳолатҳои зерин дохил мешаванд:

* қобилияти худидоракунии механизми бозорӣ кам мешавад, зеро ки бо афзоиши таваррум ахбор барои сатҳи нархҳо ва ҷойгиршавии сармоя, ба истеҳсолкунандагон ва истеъмолкунандагон намерасад ва камчинии ахбор ба вуҷуд меояд;
* қобилияти харидории одамон кам мешавад, зеро ки бо таваррум даромади ҳақиқии аҳолӣ кам мешавад;
* вазъи иҷтимоии одамоне, ки музди корашон муқаррар шудааст (хусусан коркунони соҳаи буҷет) бад мешавад, зеро ки бо таваррум истеъмолот ва пасандози онҳо низ кам мешавад;
* дараҷаи фаъолияти соҳибкорӣ паст шуда, сармоя аз соҳаи истеҳсолот ба соҳаи тиҷорат ё ин ки ба хориҷи кишвар «мекӯчад»;
* арзиши маблағҳои қарздодашуда ва пасандозҳо паст мешавад ва аз ҳамин ҷиҳат қарздиҳандагон ва пасандозкунандагон муфлис мешаванд;

таваррум ба беқурб шудани маблағҳои ҳамчун андоз ба буҷаҳо воридшуда оварда мерасонад, ки дар натиҷаи он низоми молиявӣ ба бӯҳрон дучор шуда, маблағгузории соҳаи иҷтимоиро низ кам мекунад.
қобилияти харидории як воҳиди пул кам мешавад, ки дар натиҷа беқурбшавии пул ба вуҷуд меояд.

Оиди таъсири таваррум ба сатҳи иқтисодиёт дар назарияи иқтисодӣ ақидаҳои гуногун вуҷуд доранд. Аз ҷумла иқтисодчӣ Филлипс дар натиҷаи омӯхтани 100 солаи нишондиҳандаҳои Англия ба хулосае меояд, ки байни таваррум, музди кор ва дараҷаи нархҳо вобастагӣ вуҷуд дорад. Ба ақидаи ӯ давлат якуякбора таваррум ва дараҷаи бекориро паст карда наметавонад. Дар ҳолати паст кардани дараҷаи таваррум дараҷаи бекорӣ зиёд мешавад ва баръакс, дар ҳолати паст кардани дараҷаи бекорӣ дараҷаи беқурбшавии пул меафзояд. Ақидаи Филлипсро дар шакли графика чунин тасвир кардан мумкин аст:

Графикаи каҷхатаи Филлипс.
Аз нигоҳ ба графика ба хулосае омадан мумкин аст, ки дар ҳолати мавҷуд будани 6-7 % дараҷаи бекории табиӣ дараҷаи таваррум ба сифр (намеафзояд) баробар аст. Агар давлат кӯшиши зиёд кардани музди корро пеш гирад, қобилияти харидории аҳолӣ зиёд шуда дараҷаи нархҳо баланд мегарданд ва дараҷаи таваррум меафзояд.

Эзоҳ
----
**Абдулғании Хоразмӣ** (асри XVII) дар китоби «Манофеъ ал-Инсон» муҳимтарин масъалаҳои тибби илмӣ ва амалиро баён кардааст.

«Манофеъ ал-Инсон»
------------------

Китоб аз чор қисм иборат буда, дар қисми аввал муаллиф моддаҳои одӣ ва мураккаби дорубоб, дар қисми дуюм маводи мураккаберо баён кардааст, ки зимни муолиҷаи баъзе бемориҳо таъсир мерасонанд қисми сеюм ба баёну тасвири маводи дорубобе бахшида шудааст, ки зимни муолиҷаи чандин беморӣ таъсир мерасонад дар қисми чорум маслиҳатҳо зикр ёфта, ҳикмати табибу олимони машҳур сабт шудааст.

Дар китоби Хоразмӣ «Манофеъ ал-Инсон», қариб ҳамаи бемориҳои замонаш тасвир ёфта, 105 хел беморию усулҳои муолиҷаи онҳо зикр шудааст. Ягон соҳаи тиб нест, ки дар китоб аз хусуси он рухан ронда нашуда бошад. Асар навигариҳои бисёреро дар бар гирифтааст.
Тасвири ҳамаи масъалаҳои дар китоб зикршуда муҳол аст. Аз ин рӯ мо фаьат фаслҳои асосии асарро баён мекунем. Дар фасли якум «Акушерӣ ва гинекология» усулҳои ташхис, клиника ва муолиҷаи бачадон ва ғадуди сина тарзҳои исқоли ҳамл, пешгирии ҳомилагӣ, гигиенаи шахсии занон; дар фасли «чарроҳия» аломату нишона, хелу усулҳои ташхису клиника ва муолиҷаи бемориҳои ҷарроҳӣ; дар фасли «терапия» усулҳои муолиҷаи;бемориҳои шуш, меъдаю рӯда, гурда, узвҳои пешоб; дар фасли психоневро-логияи клиникӣ, ташхис ва муолиҷаи маҷзубият ва бемориҳои дигар; дар фасли «Бемориҳои пӯст» клиникаю усулҳои муолиҷаи ин беморӣ; дар фасли бемориҳои- стоматологӣ дарди дандону вора ва муолиҷаи он ба қалам дода, дар фасли бемориҳои офталмологӣ ба клиника ва муолиҷаи ин касалиҳои дар фасли «Бемориҳои сирояткунанда» ; аломату усулҳои ташхис ва муолиҷаи тоун, исҳол, домана, нағзақ, сурхча, эътибори калон дода шудааст. Муаллиф иллатҳои рӯда, сӯхтагӣ, заҳролудшавӣ, сабабҳои ташнагӣ, усулҳои исьоти ҳамл, бемориҳои пирон ва ғаӣраро дар фасли алоҳида баён кардааст.

Манобеъ
-------

Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир  А. Қурбонов. — Д. : СИЭМТ, 2011—2020.
**Тавой** (бирм. ထားဝယ် — *Таве* ) — шаҳр дар ҷанубу шарқи Мянма (Бирмаи собиқ), маркази вилояти маъмурии Танинтая. Дар 614,3 км ҷануби Янгон дар соҳили ҷанубии дарёи Тавой ҷойгир аст. Аҳолӣ барои соли 2004 тахминан 139,900 нафарро ташкил медиҳад, ки шаҳр дар масофаи 30 км аз дарё то баҳри Андаман ҷойгир буда, бандари муҳим аст.

Таърих
------

Дар ин минтақа тавойиҳо, монамиҳо ва карениҳо ва маллоҳони Таиланд зиндагӣ мекарданд. Шаҳри муосир соли 1751 ҳамчун бандаре, ки ба пойтахти Таиланд Аюттоя хидмат мекунад, таъсис ёфтааст. Баъдтар, қаламрави он зери ҳукмронии Бирма афтод ва сипас пас аз ҷанги якуми Англия-Бирма дар соли 1826 аз ҷониби Бритониё ишғол карда шуд. Ба наздикӣ роҳи оҳан ва шоҳроҳи боқимондаи Мянмар гузошта шуд. Тавой мавзӯи баҳс ва мулоҳизаҳо аз паси мавзӯи лӯлаи гази табиӣ байни Мянмар ва Тайланд будааст.

Дар асри XVIII халқи интха[en] аз муноқиша бо тайҳо ва бирмаҳо гурехта, аз Тавой ба кӯли Инле кӯчиданд. Онҳо дар ҷануби давлати Шан фарҳанги рангоранг эҷод карданд.

Иқтисод
-------

Либоси тавойӣ — лонҷӣ ва саронг — дар саросари кишвар машҳур аст. Резинӣ, моҳии хушк ва дарахти чӯб низ истеҳсол карда мешаванд. Чормағзҳои кешӣ ва бетел парвариш карда шуда, чормағз ба Чин, Ҳиндустон ва Таиланд содир карда мешаванд. Дар ин ҷо меваҳои тропикӣ, аз қабили ананас, манго ва дуриён парвариш карда мешаванд. Дар ин ҷо меваи беназири "зинтиӣ" (ба лаҳҷаи маҳаллӣ) парвариш карда мешавад, ки дар ҳеч ҷое намерӯяд.

Забон
-----

Тавой соҳиби забони зуд аст, ки системаи навишт надорад ва яке аз лаҳҷаҳои забони бирмаӣ ҳисобида мешавад.

Манзараҳо
---------

Дар наздикии баҳр соҳилҳои зебоманзар мавҷуданд. Дар ин ҷо чашмаҳои гарм мавҷуданд.

Ёдгориҳои буддоӣ:

* Пагода Шин Мотетӣ дар ҷануби шаҳр
* Пагода Шин Моу дар шимоли шаҳр
* Пагода Лоука Тарафу бо бузургтарин Буддои дарозрӯя дар Бирма (80 м)

Эзоҳ
----

1. ↑  Мьянма, Лаос, Камбоджа, Вьетнам, Таиланд // Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 2009 г. ; гл. ред. Г. В. Поздняк. — М. : ПКО «Картография» : Оникс, 2010. — С. 132—133. — ISBN 978-5-85120-295-7 (Картография). — ISBN 978-5-488-02609-4 (Оникс).
2. ↑  Инструкция по русской передаче географических названий Бирмы. — М.: Наука, 1978. — С. 25.
3. ↑  Dawei Traditional Longyi Weaving Art inc. video(пайванди дастнорас — *таърих*). 10 январи 2007 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 6 октябри 2007.

Пайвандҳо
---------

* Галереяи аксҳо Бойгонӣ шудааст 16 марти 2016  сол.
* Ҳиндустон барои бунёди бандари амиқи баҳр дар Давей таҳқиқоти техникию иқтисодӣ анҷом медиҳад Бойгонӣ шудааст 10 августи 2010  сол.Шаблон:Битая ссылка
**Бластомерҳо** (аз бласто… ва юн. meros — ҷузъ) — ҳуҷайраҳое, ки дар раванди тақсимшавии тухми ҳайвонҳои серҳуҷайра ба вуҷуд меоянд. Бластомерҳо нумӯ намеёбанд, бинобар ин ҳангоми ҳар бор тақсим гаштан (то ҳосил шудани бластула) онҳо ду баробар хурд мешаванд. Дар мавриди тақсим шудани тухмҳои голобластӣ, ки модда­ҳои ғизоӣ нобаробар паҳн мегарданд, Бластомерҳои калон (макро­мерҳо) ва хурд (микромерҳо) ташаккул меёбанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Бластомерҳо // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Абдулмӯъмин Шарифӣ** (*Шарифӣ Абдумӯъмини Ҳалимзод*; зод. 29 ноябр 1960 ё 20 май 1961, Нилу, НТҶ) — ҳунарпешаи театру синамои тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2011).

Зиндагинома
-----------

Абдулмӯъмин Шарифӣ 29 ноябри соли 1960 дар ноҳияи Ҳисор ба дунё омадааст. Фориғуттаҳсили Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода (1982) аст. Солҳои 1982—1989 ҳунарпешаи Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Қурғонтеппа, 1989—2003 ҳунарпешаи Театри таҷрибавии тамошобини наврас «Аҳорун» (ҳамзамон тариқи қарордоду шартномавӣ дар Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ ва Театри давлатии драмаи русии ба номи В. Маяковский) кор кардааст. Аз соли 2008 ҳунарпешаи Театри давлатии ҷавонони ба номи Маҳмудҷон Воҳидов мебошад.

Театр
-----

Образҳои офаридааш дар спектаклҳои «Шоҳ Гавазн», «Доми фиреб», «Тартюф», «Марги Яздигурд», «Шайх Санъон», «Шоҳ Лир», «Электра», «Панҷ зани Афандӣ», «Роҳзан ва кӯзагар», «Зани сарватманд», «Рӯзе дарозтар аз қарн», «Рустам ва Суҳроб», «Сарбозони қаторӣ», «Нури маърифат», «Чашмони бародари қиёматӣ», «Бозингарон», «Шабе дур аз Ватан», «Аловиддин ва чароғи сеҳрнок», «Моҷаро», «Иштибоҳ» ҳамагӣ хотирмонанд.

Синамо
------

* 2022 — «Дов» (коргардон Муҳиддини Музаффар)

Эзоҳ
----

1. ↑  *Мазҳаб Ҷумъа.* Ҳунарманде, ки бо ифтихор бори театру синаморо мекашад. *asiaplustj.info*.  ASIA-Plus (29 ноябри 2022). 2 Декабри 2022 санҷида шуд.
2. ↑  Хати зиндагӣ — Абдулмуъмин Шарифов.  «Телевизиони Сафина» (30 май 2022).

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Фейсбук

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Кинопоиск

 |
**Абдуллоҳхоҷа Абдӣ** (1870, Бухоро – 1922, ҳамон ҷо), тазкиранигор ва шоири тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Аз оилаи шахси фозилу донишманд, мударриси мадрасаи Искандархони Бухоро Мухторхоҷасри Ин шахс дар вилоятҳои гуногуни Аморати Бухоро машғули корҳои давлатӣ буд. Абдӣ таҳсили ибтидоиро дар назди падараш гирифт ва баъдан таҳсилро дар мадрасаҳои Бухоро идома дод. Баъд аз анҷоми таҳсил ба мударрисӣ шурӯъ кард. То охири умр ба ин касб машғул буд. Аз Абдӣ асаре бо номи «Тазкират-уш-шуаро», қасидаҳо, ғазалҳо ва пораҳои ба шакли маснавӣ навишташуда, ки дар тазкираҳову баёзҳо сабт гардидаанд, боқӣ мондаанд. 

Абёти зерин аз ӯст
Хуршеди рухат чун зи сари кӯй барояд,
Фарёди зану мард зи ҳар сӯй барояд.
Афтода ба рух холи ту чун мурда аҷаб нест,
Бар оташ агар мурдаи ҳиндуй барояд.
Абдӣ зи хамири сухан ар мӯй ҷудо кард,
Аз ҳар суханаш боз дусад мӯй барояд.

Осор
----

* Тазкиратушшуарои Абдуллохоҷаи Абдӣ, Д. 1983.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Тазкиратушшуарои Ҳоҷӣ Неъматуллоҳи Муҳтарам, Д. 1975.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдулбоқӣ Табиби Исфаҳонӣ** (форсӣ: عبدالباقی طبیب اصفهانی‎; Исфаҳон — 1757 ё 1754) — аз шоирони сабки бозгашти Эрон, ҳакимбошии Нодиршоҳи Афшор, калонтари Исфаҳон, фарзанди мирзо Муҳаммадраҳим Табиби Исфаҳонӣ.

Зиндагинома
-----------

Табиби Исфаҳонӣ аз Содоти Мусавии Исфаҳон буд. Ниёгонаш дар рӯзгор шоҳ Аббоси аввали Сафавӣ аз Ҷаҳрум ба Исфаҳон кӯчиданд ва дар он шаҳр маскан гузиданд. Падараш мирзо Муҳаммадраҳим Табиби Исфаҳонӣ ҳакимбоши шоҳ Султон Ҳусайни Сафавӣ буд ва худи ӯ низ табиб ва надими Нодиршоҳи Афшор. Баъд аз Нодиршоҳ, калонтари Исфаҳон шуд ва пас аз чанде ин корро ба бародараш мирзо Абдулваҳоб вогузошт ва худ бо шоирон ва адибони Исфаҳон, Ҳотиф, Ошиқ, Озар, Муштоқ ва Саҳбо муошират кард.

Осор
----

Табиби Исфаҳонӣ дар сурудани ғазал тавоно буд. Аз осори вай: «Девон»-и шеър, муштамил бар қасоид, ғазалёт, қатаъоту рубоиёт ва маснавии «Маҳмуд ва Аёз» дар ҳудуди 3000 байт.

Намунаи ашъор
-------------

> Ғамаш дар ниҳонхонаи дил нишинад,  
> 
> Ба нозе, ки Лайло ба маҳмил нишинад.  
> 
> Маранҷон диламро, ки ин мурғи ваҳшӣ,  
> 
> Зи боме, ки бархост, мушкил нишинад.  
> 
> Халад гар ба по хоре осон барорам,  
> 
> Чӣ созам ба хоре, ки дар дил нишинад?  
> 
> Ба дунболи маҳмил чунон зор гирям,  
> 
> Ки аз гиряам ноқа дар гил нишинад.  
> 
> Пайи ноқааш рафтам оҳиста, тарсам  
> 
> Ғуборе ба домони маҳмил нишинад.  
> 
> Ба дунболи маҳмил сабуктар қадам зан,  
> 
> Мабодо ғуборе ба маҳмил нишинад.  
> 
> Аҷаб нест хандад агар гил ба сарве,  
> 
> Ки дар ин чаман, пой дар гил нишинад,  
> 
> Бинозам ба базми муҳаббат, ки он ҷо  
> 
> Гадое ба шоҳе муқобил нишинад  
> 
> Табиб аз талаб дар ду гетӣ маёсо,  
> 
> Касе чун миёни ду манзил нишинад?
> 
>

Эзоҳ
----

1. ↑  گنجور » طبیب اصفهانی. *ganjoor.net*. 11 ноябри 2022 санҷида шуд.
**Абдулмӯъмини Самарқандӣ ибни Муҳаммадшариф** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — хаттот ва хушнависи тоҷик (асри 19).

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳаш Самарқанд. Абдулмӯъмини Самарқандӣ асарҳои бисёреро китобат карда, дар хушнависӣ машҳури замонаш гардидааст. Намунаи беҳтарини асари китобаткардаи ӯ девони «Хазоин-ул-маонӣ»-и Алишери Навоӣ (1840) мебошад, ки бо хати зебои настаълиқ рӯи коғази самарқандӣ хаттотӣ шудааст. Ин нусха ғайр аз хати зебову хоно лавҳаву нақшунигори аҷоиб низ дорад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Шоҳэй Уну** (ҷопонӣ: 大野将平 *3 феврали 1992, Ямагути, Жопун*) — ҷудукори жопунӣ, қаҳрамони Бозиҳои олимпӣ, қаҳрамони панҷкаратаи ҷудои ҷаҳон (се маротиба инфиродӣ ва ду маротиба даставӣ), барандаи Ҷоми ҷаҳони ҷудо, барандаи нишони биринҷии қаҳрамонии ҷудои Осиё, қаҳрамони дукарати ҷудои Ҷопон, барандаи чаҳор дан дар ҷудо.

Зиндагинома
-----------

Аз синни ҳафтсолагӣ дар клуби Matsumi Boy Scout Club ба тамрини ҷудо оғоз кардааст. Пас аз хатми мактаби ибтидоӣ, волидайни Оно ба Токио кӯчиданд ва ӯ таҳсилро дар он ҷо давом дод.

Соли 2010 дар мусобиқаи байналмилалӣ дар шаҳри Лион байни иштирокдорони аз 20-сола боло (U20) ғолиби ҷойи аввал гардид, дар мусобиқаи Тоскӯлоҳи бузург дар Токио мақоми панҷумро касб кард. Соли 2011 ӯ унвони қаҳрамони ҷаҳон (U20) -ро соҳиб шуд ва дар синни 19-солагӣ Ҷоми ҷаҳонро байни калонсолон ба даст овард. Соли 2012 вай дар чемпионати Осиё ва Қаҳрамонии Ҷопон медали нуқра ба даст овард, дар мусобиқаи Тоскӯлоҳи бузург дар Токио ғолиби Ҷоми Кодокан шуд.

Соли 2013 дар мусобиқаи Grand Slam дар Париж ва қаҳармонии Ҷопон сеюм буд ва сипас унвони қаҳрамони ҷаҳон дар мусобиқаи инфиродӣ ва биринҷиро дар ҳайати даста ба даст овард. Соли 2014 ӯ қаҳрамони Ҷопон шуд, инчунин дар Тоскӯлоҳи бузург дар Токио мақоми дуввумро касб кард.

Соли 2015, ӯ Гран-прии Дюсселдорфро ба даст овард, дар қаҳрамонии ҷудои миллӣ севум буд ва бори дуввум унвони қаҳрамони ҷудои ҷаҳонро дар рақобатҳои инфиродӣ ва дар ҳайати даста мақоми дуввумро ба даст овард.

Соли 2016 ӯ боз Гран-при Дюсселдорфро ба даст овард ва қаҳрамони дукаратаи Ҷопон шуд. Вай ба Бозиҳои олимпӣ бо унвони барандаи мутлақ сафар кард. Вай дар Олимпиадаи соли 2016 дар вазни то 73 кило баромад кард. Варзишгарон ба 4 гурӯҳ тақсим шуданд, ки аз онҳо чор нафар ҷудокор аз рӯи натиҷаҳои чорякфинал ба нимфинал баромаданд. Бохтагони марҳилаи чорякфиналдар рақобатҳои «тасаллӣ» вохӯрданд ва пас аз мағлуб шудан, дар нимфинал ва медалҳои биринҷиро аз рӯи ин натиҷаҳо муайян карданд.

Шоне Оно дар ҳама рақобатҳо ғолиб омада, нишонитиллои олимпиро ба даст овард.

Эзоҳ
----

1. ↑   (ингл.) — 2002.
2. ↑  JudoInside — News — Rio2016 Olympic Judo Preview Men U73kg

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Фейсбук
* Инстаграм

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* IFJ
* JudoInside
* Olympedia
* TheSports.org
* МОК
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
**Гюнтер Вилҳем Грасс** (олмонӣ: *Günter Grass* тав. 16 октябри соли 1927 — 13 апрел 2015, Любек, Олмон) — нависанда, муҷассамасоз ва наққоши олмонӣ аст. У узви барҷастаи гурӯҳи 47 ва аз нависандагони бузург ва маъруфи Олмон аст.

Зиндагинома
-----------

Ӯ соли 1927 дар Гданск, ба олмонӣ Дансих, Лаҳистон, аз падари протестант ва модари католик, зода шуд. Грасс таҳти таъсири тарбияти католикии модар, ба хидмат дар Калисо машғул шуд ва бо навҷавонони ходим дар иҷрои маросими намозгузорӣ ширкат мекард. Хату саводро низ дар мактаби зодгоҳаш ёд гирифтааст. Дар понздаҳсолагӣ барои гурез аз муҳити тангу фақиронаи хонаводагӣ, хидмат дар артиши Ҳитлериро бо рағбат пазируфт ва дар ҳафтдаҳсолагӣ ба лашкари даҳуми тупхонаи СС — Фрундберг фаро хонда шуд.

Гюнтер Грасс пас аз маҷруҳ пас аз шудан дар тарихи 20 апрел соли 1945 мелодӣ, дар тарихи 8 май соли 1945 дар Маринбад дастгир ва ба асорати неруҳои амрикоӣ даромад ва то 24 апрели соли 1946 дар боздошгоҳ буд. Дар солҳои 1945 — 1946 ӯ ҳамчун сангсоз кор кардааст.

Аз соли 1946 сар карда ӯ ба омузиши санъат дар Кунстакадемия Дюсселдорф ва дар Донишгоҳи Кунст дар Шарқи Берлин дил мебандад. У аъзои гуруҳи 47- ум буд. Ӯ дар Шимоли Райн-Вестфалия, Берлин ва Шлезвиг-Голштейн умр ба сар бурдааст. Асосан ӯ дар Любек зиндагӣ кардааст.

Дар соли 1959 ӯ яке аз беҳтарин эҷодиёти хеш «Накораи тунукагӣ» -ро аз чоп баровардааст. У ҳамеша ба сиёсат шавқ дорад ва барои интихоби партияҳо кумак мерасонад. У дусти беҳтарини Вилли Бранд буд. Дар соли 1999 Гюнтер Грас бо Ҷоизаи Нобеллӣ қадрдони шудааст. Айни замон Гюнтер Грас дар Любек даврони пири меронад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Грасс Гюнтер // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2  Internet Movie Database (ингл.) — 1990.
3. ↑  Günter Grass (нидерл.)
4. 1 2 3  Каталог Немецкой национальной библиотеки (нем.)
5. 1 2
6. ↑  Encyclopædia Britannica (ингл.)
7. ↑  105 // Версальский договор (фр.)
8. ↑   (ингл.)
9. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
**Бадеуддин Абдулғафури Лорӣ** (форсӣ: عبدالغفور لاری‎; дар баъзе сарчашмаҳо Разиуддин омадааст; тақрибан солҳои 40 садаи XV — 1506, Ҳирот) — донишманд, ориф ва фақеҳи форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Дар сарчашмаҳои таърихию динӣ ва адабӣ чун шахси таҳсилдида, огоҳ аз улуми мутадовилаи замонаш тавсиф шудааст. Рутбаи Мавлоно гирифтани Абдулғафури Лорӣ гувоҳи он аст, ки ӯ ба дараҷаи баланди илму фазли замони худ — ба устодӣ расида будааст. Писари Ҳусайн Воизи Кошифӣ адиби маъруф Фахруддин Алии Сафӣ яке аз шогирдони ӯст. Дар таърихи илму адаб чун нависандаи шарҳу ҳошияҳо машҳур аст. Абдулғафури Лорӣ аз машҳуртарин шогирдони Абдурраҳмони Ҷомӣ буд.

Осор
----

Бо дархости фарзанди Ҷомӣ — Зиёуддин Юсуф бар «Нафаҳот-ул-унс» ва «Фавоиди Зиёия»-и Ҷомӣ шарҳу ҳошия баста, мушкилоти онҳоро тавзеҳ додааст. Ин асар ба ғайр аз ҳавошӣ боз шарҳи ҳол ва тавсифи осори Ҷомиро дар бар гирифта, чун намунаи асари ёддоштӣ эътироф гардидааст. Забону услуби он содаву равон аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Муҳавватайи бостонии **Шодиёх** (ба Форсӣ:*شادیاخ*) яки аз муҳаллаҳои Нишопури куҳан буда аст ки аз авойили садаи сивуми ҳиҷри маскуни шуда ва то соли 669 ҳиҷри ки заминларза онро бо хок яксон карда аст, аҳммияҳи вижаи дошата аст. Бахши аз асарҳои бостонии Нишопури куҳан дар он мантақа қарор дорад. Ҳамчинин Аттор низ дар он мантақа зиндагӣ мекарда аст ва оромгоҳи Хайём низ дар он наздикиҳо қарор дорад.

он муҳаввата, акнун дар шумори асарҳои миллӣ ба шумор меравад ва шумораи сабти он низ 10910 мебошад.

ришайи ном
----------

Шодиёх аз ду вожайи "Шоди" ва "ох" ташкил шуда аст ки ба маънии "шоди офарин" мебошад. Бархи низ он ро ба суратҳои "Шодкох", "Шодҷаҳон" ва "Шодмиҳр" низ номидаанд.

Акшое аз онҷо
-------------

* ескелети ки дар ковушҳои бостоншиноси дар шодиёх пайдо шудааст.
* Намои аз ковушҳойи мантақаи бостонии Шодиёх
* Бахши аз кох ки даргоҳи сиёҳчол дар он дида мешавад
* коргоҳи шишагари дар шодиёх
* Ҳаммом ва толори ом

сарчишма
--------

* Тоблави муаррифӣи он асари торихи.
муовини ректори ДДХуҷанд ба номи академик Б. Ғафуров А. Раҳимов (аз чап)
**Абдулфаттоҳ Раҳимов — муовини ректори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров**

Зиндагинома
-----------

Абдулфаттоҳ Иброҳимович Раҳимов 5 январи соли 1955 дар деҳаи Дараи об ноҳияи Шӯрободи собиқ вилояти Кӯлоб (ҳоло вилояти Хатлон) дар оилаи коргар таваллуд шудааст. Пас аз хатми мактаби миёна соли 1971 ба факултети табиатшиносию-географияи Институти педагогии ба номи С.М. Кирови Ленинобод Институти педагогии ба номи С.М. Кирови шаҳри Ленинобод (ҳоло Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров) дохил шуда, соли 1976 хатм намуд. Пас аз хатми Донишгоҳ ба ноҳияи Восеъ собиқ вилояти Кӯлоб ба кор рафт. Сипас дар мактаби миёна №1 ш. Кӯлоб баъдан дар Институти такмили ихтисоси муаллимони вилояти Кӯлоб аз соли 1988 то соли 1992 дар вазифаи мудири кабинети методии биология-география ва химия кор кард. Соли 1992 ба Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.Fафуров ба кор омада, дар вазифаҳои сарлаборант, муаллим, муаллими калон ва муовини декан оид ба таълим, тарбия ва шуъбаи ғоибона фаъолият намуд. Соли 2000-ум дар шаҳри Душанбе рисолаи номзадиашро ҳимоя кард. Соли 2000 ба Раёсати Донишгоҳ дар вазифаи муовини дастгоҳи раёсати донишгоҳ ба кор таъйин шуд. Аз соли 2004 то соли 2009 дар вазифаи мудири шуъбаи ғоибонаи Донишгоҳ фаъолият бурд. Аз соли 2009 то соли 2012 дар вазифаи муовини ректор оид ба шуъбаи ғоибона ишғоли вазифа кард. Аз моҳи июни соли 2012 то ин ҷониб дар вазифаи муовини ректори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров оид ба корҳои таълим фаъолият бурда истодааст. Оиладор, соҳиби 6 фарзанд мебошад таъйин гардид.

Нигаред
-------

* Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

Пайвандҳо
---------

* Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров Бойгонӣ шудааст 11 октябри 2018  сол.
*

Эзоҳ
----

1. ↑  Раҳимов Абдулфаттоҳ Иброҳимович(тоҷ.). *hgu.tj*.  Сайти расмии ДДХуҷанд ба номи академик Б. Ғафуров. 19 октябри 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 11 октябри 2018.