recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Розиқи Фонӣ** (форсӣ: رازق فانی‎; 1943, Кобул — 25 апрел 2007, Сан Диего, Калифорния) — шоир, достоннавис ва танзнигори афғон

Зиндагинома
-----------

Розиқи Фонӣ дар замистони соли 1943 дар гузари Борона, аз маҳаллоти қадимии шаҳри Кобул ба дунё омадааст. Таҳсилоти олиашро дар соли 1977 дар ришта иқтисоди сиёсӣ дар кишвари Булғория ба поён расонд. Ӯ сурудани шеър ба шеваи қудаморо аз навҷавонӣ оғоз кард ва ба ҳамкории қаламӣ бо шуморе аз нашрияҳои Кобул пардохт.

Розиқи Фонӣ дар сол 1988 ҳамроҳ бо хонаводааш роҳи муҳоҷират дар пеш гирифт ва дар шаҳри Сан-Диегои иёлати Калифорния зиндагӣ кард.

Эҷод
----

Бо онки Розиқи Фонӣ тақрибан ҳама қолабҳои шеърии дирӯзу имрӯз ва ҳамчунин навиштани достону танзро озмудааст, бештарин шефтагиҳояш ба ғазалу маснавӣ аст. 

Ӯ аз ғазали ошиқона оғозидааст ва ба маснавии ирфонӣ расидааст ва дар шеъри ӯ се гуна гароишро ба равшанӣ метавон гувоҳ буд: 

* гароишҳои ғиноӣ;
* гароишҳои иҷтимоъӣ;
* гароишҳои ирфонӣ.

Бархе аз ашъори вай аз сӯйи овозхонони афғон бо мусиқӣ низ иҷро шудааст.

### Намунаи ашъор

> Ҳама ҷо дукони ранг аст, ҳама ранг мефурӯшад,  
> 
> Дили ман ба шиша сӯзад, ҳама санг мефурӯшад.  
> 
> Ба карашмае нигоҳаш дили содалавҳи моро  
> 
> Чи ба ноз мерабояд, чи қашанг мефурӯшад.  
> 
> Шараре бигиру оташ ба ҷаҳон бизан ту, эй оҳ,  
> 
> Зи шарорае, ки ҳар шаб дили танг мефурӯшад.  
> 
> Ба дукони бахти мардум кӣ нишастааст, ёрон,  
> 
> Гули ханда меситонад, ғами ҷанг мефурӯшад.  
> 
> Дили кас ба кас насӯзад ба муҳити мо ба ҳадде,  
> 
> Ки ғизол чӯҷаашро ба паланг мефурӯшад!  
> 
> Мудатест кас надида гуҳаре ба қулзуми мо,  
> 
> Ки садаф ҳар он чи дорад, ба наҳанг мефурӯшад.  
> 
> Зи танӯри табъи Фонӣ ту маҷӯ суруди ором,  
> 
> Маталаб гул аз дуконе, ки туфанг мефурӯшад.
> 
>

Даргузашт
---------

Розиқи Фонӣ 25 апрели соли 2007 (мутобиқ ба 2 савр соли 1386) аз асар бемории саратон дар шаҳри Сан-Диегои Калифорния даргузашт.

Осор
----

### Назм

* «Армуғони ҷавонӣ» (гузинаи сурудаҳо): Кобул, 1966.
* «Паёмбари борон» (гузинаи сурудаҳо): Кобул, 1986.
* «Обир ва офтоб» (гузинаи сурудаҳо): Калифорния, 1994.
* «Шикасти шаб» (гузинаи сурудаҳо): Калифорния, 1997.
* «Дашти ойина ва тасвир» (гузинаи сурудаҳо): Калифорния, 1383.

### Наср

* «Борона» (достони миёна): Кобул, 1983.
* «Омири бесалоҳият» (гузинаи танзҳо): Кобул, 1987.

Эзоҳ
----

1. ↑  زندگینامه روانشاد رازق فانی(форсӣ). *راه سوم*. 26 май 2023 санҷида шуд.
2. ↑  رازق فانی شاعربلند پایه پدرود حیات گفت(форсӣ). *dw.com*.  DW (22 апрели 2007). 26 май 2023 санҷида шуд.
3. ↑  BBCPersian.com. *www.bbc.com*. 26 май 2023 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* ISNI: 0000000043944379
* LCCN: no00090207
* VIAF: 46312799
* WorldCat VIAF: 46312799

 |
**Исмоили Ҷурҷонӣ** (форсӣ: زین‌الدین ابوالفضائل اسماعیل بن حسین جرجانی‎; 1040, Гургон — 1136, Марв) — пизишк, файласуф, нависанда ва динпажӯҳи форс-тоҷик, муаллифи «Захираи Хоразмшоҳӣ» ва «Китоб фӣ ҳифзу-л-ҳаёт».

Зиндагинома
-----------

Аслан аз Исфаҳон буда, дар дарбори султонҳои Хоразм ҳамчун табиб ва мутахассиси илми тиб хидмат мекард.

Осор
----

Исмоили Ҷурҷонӣ доир ба бахшҳои мухталифи тиб бисёр асарҳои муфид навиштааст. Асари машҳури ӯ «Захираи Хоразмшоҳӣ» як навъ қомуси тиббӣ буда, ба забони форсӣ-тоҷикӣ таълиф ёфтааст. Исмоили Ҷурҷонӣ ғайр аз китоби мазкур ба забони форсӣ-тоҷикӣ асарҳои дигар низ дорад, чунончи «Ағрози тиббия», «Ал-Мабоҳис-ал-Алоия» ва ғ. Ба забони арабӣ низ асарҳо эҷод менамуд. Худи муаллиф «Захираи Хоразмшоҳӣ»-ро ба забони арабӣ бо иловаи як боб тарҷума кардааст. Аз сарчашмаҳо бармеояд, ки Исмоили Ҷурҷонӣ ин асари машҳури худро маҳз барои беҳтар кардани аҳволи мардуми вилояти Хоразм (ва умуман Осиёи Марказӣ) таълиф карда, ба хотири манфиати умум онро ба забони ба халқ дастраси тоҷикӣ навиштааст. ӯ инчунин дар паи эҷоди асари бештар мукаммали тиббӣ буд, ки эҳтиёҷ ба рисолаю китобҳои дигари тиб набошад.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4   (ингл.) — Consortium of European Research Libraries.

Адабиёт
-------

* Ҳикмати асрҳо, Д. 1975;
* Ю. Исҳоқӣ, Я. Тоҷиев, Таърихи мухтасари тибби тоҷик, Д. 1993.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода | 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* CiNii: DA12109335
* EGAXA: vtls000071275
* GND: 132849992
* ISNI: 0000000063232272
* J9U: 987008595272105171
* LCCN: nr94010125
* NTA: 073638943
* SUDOC: 113282923
* VIAF: 47935028
* WorldCat VIAF: 47935028

 |

 |
**Исмоилов Иброҳим** — (1901-1939)– дар деҳаи Нуди ноҳияи Ишкошим дар оилаи хизматчии Русияи подшоҳӣ таваллуд ёфтааст. Узви ҲКИШ аз соли 1921. То соли 1917 дар мактаби маҳаллии руси таҳсил намудааст. Солҳои 1918-1923 дар сафҳои ОГПУ, сипас ба вазифаи раиси кумитаи инқилобии вилоят, раиси комиҷроияи ВАБК хидмат кард. Солҳои 1927-1930 ба ҳайси ҷонишини комиссари халқии инспексияи коргару деҳқони Тоҷикистони 1930-1934 комиссари халқии молияи ҶШС Тоҷикистон, котиби дуюми КМ ҲК (б) Тоҷикистон, мудири шуъбаи маданият ва ташвиқу тарғиби Бюрои Осиёмиёнагии КМ ВКП (б), солҳои 1934 -1937 дар курсҳои марксизм-ленинизм назди КМ ВКП (б) таҳсил кардааст. Соли 1937 комиссари халқии савдои ҶШС Тоҷикистон буд. Вакили анҷуманҳои XVI ва XVII –уми ВКП (б) Тоҷикистон, узви КИМ-и ҶШС Тоҷикистон буд. Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнати ҶШС Тоҷикистон мукофонида шудааст.
**Нил О́лден А́рмстронг** (англ. Neil Alden Armstrong; Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — фазонаварди амрикоӣ, нахустин инсонест, ки ба сатҳи Моҳ қадам ниҳодааст (21 июли 1969).

Зиндагинома
-----------

Баъд аз хатми Омӯзишгоҳи ҳарбии баҳрии лётчикҳо с-ҳои 1950 — 52 дар ҷанги Корея иштирок намудааст. Баъди хатми Донишгоҳи ш. Лафайет (1955) ихтисоси муҳандиси авиатсионӣ гирифт ва ба дараҷаи бакалаври илми самолетсозӣ соҳиб шуд. Дар қисмҳои авиатсионии қувваҳои ҳарбии баҳрӣ, сипас ҳамчун лётчики озмоишгари маркази илмию таҳқиқотии NASA (Раёсати Миллии ИМА оид ба аэронавтика ва таҳқиқоти фазои кайҳонӣ) дар ш. Люис хизмат кард. ӯ самолетҳои реактивӣ, аз ҷумла Дастгоҳи аэрокайҳонии таҷрибави (ракетоплан)-и Х-15-ро озмуд. Аз с. 1962 ба гурӯҳи астронавтҳои NАSА шомил гардид. Бори аввал 16 марти 1966 ба сифати сарнишини киштии кайҳонии «Ҷемини-8» ба кайҳон (бо Д. Скотт) парвоз кард. 16 — 24 июли 1969 бори аввал ҳамчун сарнишини киштии кайҳонии «Аполлон −11» ба Моҳ парвоз намуд (якҷоя бо Э. Олдрин ва М. Коллинз). 20 июли 1969 камераи махсус бо А. ва Э. Олдрин аз киштии «Аполлон-11» ҷудо шуда ба Баҳри Ороми Моҳ нишаст. А. дар таърихи инсоният аввалин шахсест, ки 21 июли 1969 ба рӯи Моҳ қадам ниҳод ва берун аз камераи махсус 2 соату 21 дақ. 16 с дар сатҳи Моҳ буд. Баъди иҷро кардани барнома астронавтҳои «Аполлон-11» бо намунаҳои хоки Моҳ ба Замин баргаштанд. А. то с. 1970 муовини сардори Идораи NASA, с-ҳои 1971 — 79 проф. Донишгоҳи Синсинати (штати Огайё) буд. Аз с. 1980 узви Раёсати як қатор ширкатҳои ИМА. Ба ифтихори А. як танӯраи Моҳ номгузорӣ шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Армстронг Нил Олден // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аргу́нь** (дар болоб — **Хайла́р**; бур. Υргэнэ, муғ. Эргүнэ, Шаблон:Lang-evn, чинӣ: 额尔古纳河) — рӯд дар Русия ва Чин. 

Аргун бо рӯди Шилка якҷоя рӯди Амурро ташкил медиҳад. Дарозиаш 1620 км, масоҳ. ҳавзааш 164 ҳазор км2. Аргун аз кӯҳҳои Хингани Калон (Хитой) оғоз ёфта, дар водии васеъ ҷорӣ мешавад (саргаҳаш ин ҷо Хайлар ном дорад). Аргун дар дарозии 1300 км сарҳади давлатии байни Россия ва Хитой аст. Манбааш – асосан борон. Дар мавсими сербориш бо ҳавзаи кӯли Далайнор ҳамроҳ мешавад. Шохобҳои асосиаш аз чап – Урюмкан, Газимур (дар ҳудуди Россия), аз рост Гэн-хэ, Нюэрхэ (дар ҳудуди Хитой). Дар ҳавзаи Аргун зиёда аз 1800 кӯл мавҷуд аст. Дар Аргун киштигардӣ доимӣ нест. Дар Аргун қариб 60 намуди моҳӣ мавҷуд аст.

1. ↑  Шаблон:Книга:СГНЗС
**АФЗÁЛОВ** Хайрулло (12.10.1945, деҳаи Пуштаи Зардолуҳои ноҳияи Мирсаййид Алии Ҳамадонӣ – 10. 02. 2011, Душанбе), доктори илмҳои педагогӣ (1992). Хатмкардаи шуъбаи форсии УДТ (1968). Муаллими мактаби миёна дар шаҳри Душанбе (1968–71), аспиранти Пажӯҳишгоҳи илмҳои педагогикаи умумии Академияи илмҳои педагогии ИҶШС (1971–73), мутарҷим-мушовири шӯравӣ дар Эрон (1973–76), муаллим, мудири кафедра, муовини ректори Донишгоҳи давлатии Кӯлоб (1977–98), корманди шуъбаи фарҳанги Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (1998–2005), директори Пажӯҳишгоҳи илмҳои педагогии Академияи таҳсилоти Тоҷикистон (2005–09). Афзалов оид ба масъалаҳои мактаб, маориф ва афкори педагогии бузургони форс-тоҷик таҳқиқот анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 50 асару мақолаи илмист. Бо медали «Хидмати шоиста» сарфароз гардидааст.

Осор
----

1. Школа и педагогическая мысль в Иране в конце XII–XX вв. Д. 1992;
2. Таърихи педагогикаи халқи тоҷик (китоби дарсӣ). Д. 1994;
3. Системаи маорифи халқ дар мамлакатҳои мутараққӣ ва рӯ ба та­раққӣ ниҳода. Д. 1998;
4. Таърихи педагогикаи тоҷик. Д. 2002; Школа Ирана в 60–70-х годах XX века. Д. 2002.

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Абулқосим Алӣ ибни Абуяъло ибни Зайди Дабусӣ** (? — 1089, Дабусия) — фақеҳи шофеъӣ ва устоди мадрасаи «Низомия»-и Бағдод.

Зиндагинома
-----------

Нисбаи ӯ аз Дабусия – номи шаҳраке, воқеъ дар миёни Бухоро ва Самарқанд гирифташудааст. Дар 1089 барои тадрис дар «Низомия»-и Бағдод ворид шуд ва маҷлис оросту ва уҳдадори таълим шуд. Дар илмҳои фиқҳ, усул, мунозара ва адаб саромади замон будааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  ابوالقاسم سید علی بن ابی یَعْلی مظفر بن حمزهٔ بن زید حسینی علوی دبٌوسی(форсӣ). *ویستا*. 15 Январ 2024 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Дабусӣ / С. Шаҳобуддинов // Ғ — Дироя. — Д. : СИЭМТ, 2016. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 5). — ISBN 978-99947-33-67-5.
**Адвокат, вакил, намоянда ё ҷонишин** (форсӣ: «вакил — وکیل»‎, лот. «advocatus — даъват менамоям») — ҳуқуқшиносест. ки барои расонидани ёрин ҳуқуқӣ ба шахсони ҳуқуқӣ ва шахсони воқеӣ даъват карда мешавад.
Мақоми ҳуқуқии адвокатро Қонунӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи адвокатура» аз 4 ноябри соли 1995 муайян мекунад. Адвокат узви коллегияи адвокатҳо буда, метавонад манфиати муштариёни худро дар ҳама муассисаҳои давлатӣ, ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ҳимоя намояд. Адвокат манфиатҳои қонунии муштариёни худро дар асоси бастани шартнома бо муштариён ҳимоя менамояд. Адвокат наметавонад он мавқееро ишғол намояд, ки ба мавқеи муштарии худ мухолиф бошад.

Адвокат вазифаҳои худро дар шаклҳои гуногун, аз ҷумла додани маслиҳати ҳуқуқӣ, тартиб додани аризаҳо, шикоятҳо ва дигар ҳуҷҷатҳои характери ҳуқуқӣ дошта анҷом медиҳад. Адвокат дар асоси шартнома дар суд ҳамчун намоянда оид ба парвандаҳои гражданӣ, ҳимоятгар оид ба парвандаҳои ҷиноятӣ иштирок мекунад. Адвокат дар ҳамаи давраҳои мурофиа иштирок намуда, манфиати қонунии муштарки худро ҳимоя менамояд. Адвокатҳо ҳамчун аъзои коллегияи адвокатҳо метавонанд дар маҷлисҳо, конференсияҳои коллегияи адвокатҳо иштирок намуда, интихоб шаванд, таклифу пешниҳодҳо намоянд. Адвокатҳо аз иҷрои вазифаҳои ба зимма гирифтаашон ҳаққи заҳмат (гонорар) мегиранд. Адвокатҳо бояд дорои ахлоқи ҳамидаи касбӣ буда, талаботи қонунҳои амалкунандаро бечунучаро иҷро намоянд, малакаи касбии худро муттасил ривоҷ диҳанд, низоми меҳнатро риоя намоянд.

Ба коллегияи адвокатҳо нафароне қабул карда мешаванд, ки шаҳрванди Тоҷикистон бошанд, маълумоти олии юридикӣ ва камаш ду сол собиқаи кории касбӣ дошта бошанд. Шахсоне, ки собиқаи кории касбӣ надоранд, камаш аз шаш моҳ то як сол шогирд-коромӯз меистанд (моддаи 18. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи адвокатура»).

Адвокат дар мурофиаи консититутсионӣ низ иштирок менамояд. Суди конститутсионӣ ҳамчун ҳокимияти судӣ дар низоми судии Ҷумҳурии Тоҷикистон дохил шуда, волоияти меъёрҳои Конститутсия, амали бевоситаи онро
дар қаламрави ҷумҳурӣ таъмин намуда, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандонро аз ҳама гуна сӯиқасд ҳимоя менамояд. Суди конститутсионӣ вазифаҳои худро ба тариқи баррасии парвандаҳо дар мурофиаҳои судии конститутсионӣ бо риоя намудани принсипҳои дастҷамъӣ, ошкоро, мустақилӣ, баробарҳуқуқии тарафҳо ва дар асоси мубоҳисавӣ амалӣ мегардонад.

Дар асоси м. 38 Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Суди конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикнстон» адвокат ба қатори дигар иштирокчиёни мурофиаи судии конститутсионӣ дохил мешавад. Тартиби иштироки адвокатро дар мурофиаи мазкур Қонуни консгитусионӣ ва қонун дар бораи адвокатураи ҷумҳурӣ муайян мекунад.

Эзоҳ
----

1. ↑   Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М. А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009. — 620 саҳ.
**Арсенопирит**, колчедани марги муш, минерал, таркиби химиявиаш Fe As S (Fe — 34,3 %, As — 46,0 %, S — 19,7 %). Системаи кристаллбандиаш моноклинӣ (аз рӯи маълумоти охирин — трикилинӣ). Кристаллҳояш призмамонанд ё дарози сӯзаншакл; агрегатҳояш зич, донадор. Ранги А. сафеди нуқратоб; ҷилояш металлӣ. Сахтиаш аз рӯи ҷадвали Моос 5,5 — 6, зичиаш 5900 — 6200 кг/м3, зудшикан. А. асосан дар конҳои гидротермалӣ ҳамроҳи сулфидҳои сурб, руҳ, висмут бо минералҳои касситерит, волфрамит, тиллои холис ва ғ. вомехӯрад. А. барои ҳосил кардани маргимуш минерали асосӣ мебошад. Кони А. дар қ-кӯҳҳои Қурама ва Ҳисори Тоҷикистон мавҷуд аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арсенопирит // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Давлат Сафар** (8 марти 1971, Фархор) — рӯзноманигор, шоир, нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2010)

Зиндагинома
-----------

Давлат Сафар 8 марти соли 1971 дар шаҳраки Фархор ба ҷаҳон омадааст. Соли 1988 мактаби миёнаи №7 зодгоҳаш, соли 1993 факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Душанберо ба поён расондааст. Фаъолияти меҳнатиро дар Кумитаи давлатии радиову телевизиони ҷумҳурӣ оғоз бахшида, дар вазифаҳои гуногун кор кардааст. Солҳои 2012-2014 директори генералии КВД «Тоҷиккино», аз соли 2014 то 2019 сардори Раёсати табъу нашри Вазорати фарҳанги ҷумҳурӣ кор кардааст. Солҳои 2019-2021 директори нашриёти "Адиб" буд. 5 июли соли 2021 бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон муовини вазири фарҳанги ҶТ таъин гардид. Аз соли 2010 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

Эҷодиёт
-------

Асосан дар соҳаи очерку публитсистика ва шеъру тарҷума тавфиқ дорад. Ашъораш дар саҳифаҳои матбуоти даврӣ ва маҷмӯаҳои «Пайғоми ишқ» (1998), «Шеъри гаҳвора» (2010), «Шаҳбол» (2010), «Авҷи парвоз» (2011), «Дурахши истиқлол» (2011), «Девони ашъор» (Кобул, 2013), «Исёни ғурур» (2013) фароҳам омадаанд.

Ҷоизаҳо
-------

* Ҷоизаи Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ба номи Абулқосим Лоҳутӣ (2002);
* Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода (2013).

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с.218 ISBN 978-99947-2-379-9
**Абулайси Табарӣ** (таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форс-тоҷик (асри 11).

Дар зодгоҳаш Табаристон (Эрон) улуми мутадовилаи замонро омӯхта, касби камол кардааст. Тазкиранависон Муҳаммад Авфӣ («Лубоб-ул-албоб»), Ризоқулихони Ҳидоят («Маҷмаъ-ул-фусаҳо») аз маҳорату истеъдоди баландаш дар иншои шеър, махсусан ғазал хабар додаанд. Аз намунаҳои боқимондаи осораш дар тазкираҳову баёзҳо бар меояд, ки Абулайси Табарӣ қасоиди фалсафӣ, иҷтимоӣ, шеърҳои шикоятӣ аз ҷабри фалак, номусоидии рӯзгор, нобаробарии иҷтимоӣ ва ғайра доштааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абулайси Табарӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Абдуллоев А. Адабиёти форсу тоҷик дар нимаи аввали асри XI, Д. 1979.
**Ҳунари нав**, **навҳунар** (форсӣ: هنر نو، نوهنر‎), **мудерн** (аз фр. moderne — навин) — як ҷараёни байналмилалӣ дар ҳунарҳои корбурдӣ, меъморӣ ва ба вежа дар ҳунарҳои тазйинӣ аст, ки байни солҳои 1890 ва 1910 бештарин маҳбубиятро дошт. 

Ба унвони як вокуниш дар баробари ҳунари академик дар қарни нуздаҳум, ҳунари нав аз шаклҳо ва сохторҳои табиъӣ, ба вежа хатҳои мунҳанӣ ва муоҷи гулҳо ва гиёҳон мутаассир буд. Ин ҷараён бо номҳои мухталифе тақрибан ҳамзамон дар бисёре кишварҳои Аврупоӣ ба зуҳур расид, ки ҳар як бо дигаре тафовутҳое ҳам дошт. Аз ҷумла сабк мудернисму (Modernismo) дар Испониё, ҷунбиши ҷудоӣ (Wiener Secession) дар Утриш, сабки либерти (Stile Liberty) ё сабки флуриола (Stile Floreale) дар Итолиё, югендстил (Jugendstil) дар Олмон ва кишварҳои Искондинови.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Вожаҳои мусавваби Фарҳангистони забону адаби форсӣ.* Ҳунари нав чист? Маънои ҳунари нав(тоҷ.). *vazhaju.com*.  Вожаҷӯ. 10 феврали 2020 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая датская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Кирилла и Мефодия
* Кругосвет
* Ларусса
* Britannica (онлайн)
* Treccani
* Universalis
* Universalis

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 11935706p
* GND: 4028939-4
* J9U: 987007294793805171
* LCCN: sh85008032
* NKC: ph237434, ph237433

 |
**Ардона**, **гулхайрии сурх**, **гулхайрии даштӣ** (лот. Althaéa armeniáca) — гиёҳест худрӯй (аз ҷинси гули хайрӣ).

Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
---------------------

Пояаш рост (аз 60 см то 2 м қад мекашад). Баргаш сегӯша, паррадор ё панҷашакл, одатан серпашмак. Гулаш гулобӣ. Мевааш сертухм; тухмаш гурдашакл, қаҳваранги сурхтоб. Моҳҳои июн — июл гул карда тухм мебандад. Ардона, одатан, дар алафзор, ҷангали гармсер, пистазор, замини партов, канори ҷӯйбор (мавзеъҳои ҷануби Тоҷикистон, воҳаи рӯди Сир, қаторкӯҳи Туркистон, 500—900 м баландтар аз с. б.) ва чун алафи бегона дар киштзори ғалладона месабзад.

Корбурди пизишкӣ
----------------

Ардона гиёҳи доруии маълум аст. Табибони халқӣ бо ҷӯшоби реша ва баргу гулаш дарди қафаси сина, сулфа, хунпартоӣ, дарди гулӯ ва ғайраро табобат мекунанд. Занону духтарон бо ҷӯшоби гулаш сар мешӯянд. Марҳами бех ва гулу барги ардонаро ба ҳафтпӯст, дунбал ва ғайра мебанданд. Дар тибби муосир нақеъ, қиёми хушк ва обакӣ, шарбат ва хокаи бехи онро чун доруи зидди илтиҳоб, балғамовар (асосан ҳангоми қабзияти роҳи нафас) ва иллати узвҳои ҳозима (исҳол, илтиҳоб, энтроколит) истифода мебаранд. Бо шарбати решааш баъзе доруҳоро хуштаъм мекунанд. Бехи ардона ҷузъи таркибии чанд навъ доруи наботист.
Ардона гули базеби худрӯст. Гулаш сершаҳд аст. Решаи ардона ба миқдори зиёд луоб, оҳар, моддаҳои даббоғӣ, пектин, аспарагин, бетаин, сахароза ва микроэлементҳо дорад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Об условности указания класса двудольных в качестве вышестоящего таксона для описываемой в данной статье группы растений см. раздел «Системы APG» статьи «Двудольные».

Адабиёт
-------

* Ардона // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Анвар Шукуров** (*Шукуров Анвар Муҳаммадович* - физикдон, ахтарфизикдон ва ахтаршиноси тоҷик, доктори илмҳои физика ва математика (1993).

Зиндагинома
-----------

Анвар Шукуров 28 декабри соли 1952 дар шаҳри Душанбе дар хонадони донишманди тоҷик Муҳаммадҷон Шакурӣ ба дунё омадааст. Дар Донишгоҳи ба номи М. В. Ломоносови шаҳри Маскав аз рӯи ихтисоси физикаи назариявӣ таҳсил карда (1969–1975), таҳти роҳбарии олимони шинохта Я. Б. Зелдович ва А. А. Рузмайкин дар мавзӯи "Ташаккули ҳидрогени молекулавӣ дар Коиноти васеъшаванда" рисолаи дипломӣ навиштаанд. Рисолаи номзадиро баъди таҳсили аспирантура дар Пажӯҳишгоҳи ахтаршиносии ба номи Штернберги Донишгоҳи давлатии Маскав (1978–1981) таҳти роҳбарии олимони номбурда дар мавзӯи "Тавлиди майдонҳои магнитӣ дар қурс (диск)-и Галактика" соли 1982 ҳимоя кардаст. Соли 1993 дар Маркази астрокайҳонии Институти физикаи ба номи Лебедеви Академияи илмҳои Руссия дар мавзӯи "Тавлиди майдонҳои магнитӣ дар галактикаҳои спиралшакл" рисолаи докторӣ ҳимоя кардаст.

Корнома
-------

Фаъолияти кориашро ба сифати ходими хурди илмии Институти астрофизикаи АИ ҶШС Тоҷикистон шурӯъ карда (1975–1978), баъдан ҳамчун корманди илмии Пажӯҳишгоҳи математикаи татбиқии АИ ИҶШС (1975–1978), ходими хурди илмӣ ва ходими илмии Институти таҳқиқоти кайҳони АИ ИҶШС (1981–1989), ходими калони илмии Институти магнетизми Замин, ионосфера ва паҳншавии радиомавҷҳо (ИЗМИРАН, 1989–1992), ходими пешбари илмии Маркази таҳқиқотии ҳисоббарории Донишгоҳи ба номи М. В. Ломоносови шаҳри Москва (1992–1996) фаъолият кардааст. Аз соли 1996 то ҳол профессори Мактаби математика ва омори Донишгоҳи Нюкас мебошанд.

Ҳамчунин тӯли солҳои гуногун дар Маркази байнидонишгоҳии ахтаршиносӣ ва ахтарфизики шаҳри Пумаи Ҳинд, Пажӯҳишгоҳи миллии таҳқиқоти илмии Фаронса, Пажӯҳишгоҳи радиоахтаршиносии Макс Планки Олмон, Донишгоҳи Манчестери Британияи Кабир, Расадхонаи баландкӯҳии Маркази миллии таҳқиқоти атмосферии ИМА фаъолият кардааст. Анвар Шукуров узви Анҷумани подшоҳии ахтаршиносон, узви Ҷамъияти байналмиллалии ахтаршиносон ва узви консорсиуми LOFAR-UK мебошанд.

Пажӯҳишҳо
---------

Анвар Шукуров дар самти майдонҳои магнитии галактикаҳои спиралшакл таҳқиқот анҷом дода, назарияи онҳоро коркард кардааст. Он кас дар бонуфузтарин маҷаллаҳои илмии олам, аз қабили "Nature", "Astronomy and Astrophysics", "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society", "The Astrophysical Journal", "The Astrophysical Journal Letters", "Physical review letters", "Physical Review" ва даҳҳои дигар натиҷаҳои илмии худро ба нашр расондаанд. Мувофиқи додаҳои пойгоҳи Академия Google (Google Scholar) то имрӯз мақолаҳои Анвар Шукуров зиёда аз 9600 маротиба иқтибос шуда, индекси Ҳирша-и он кас ба 49 баробар аст.

1. ↑  *Ризо Баҳромзод.* Анвар Шукуров. Муваффақтарин тоҷикистонӣ дар илми муосири ҷаҳонӣ(тоҷ.). *Pressa.tj* (20 августи 2021). 14 Январ 2024 санҷида шуд.
**Ваҳшпарварӣ** — яке аз соҳаҳои чорводорӣ, ки барои бо мӯинаи хушсифат таъмин намудани аҳолӣ ташкил карда шудааст. Барои мӯина шағора (норка), ондатра, нутрия, самур, қундуз, вашақ ва дигар ҷонваронро мепарваранд.

Таърих
------

Ваҳшпарварӣ таърихи тӯлонӣ надорад. Охири асри 19 Ч. Долтон дар Канада дар ҷазираи Шоҳзода Эдуарди халиҷи Лаврентияи Муқаддас ба парвариши рӯбоҳи сиёҳ шурӯъ намуд. Минбаъд усули дар панҷара парвариш кардани ҷонварони мӯинадор дар ИМА ва мамолики Скандинавия густариш ёфт. Ваҳшпарварӣ хосса дар Дания, Шветсия, Норвегия, Финляндия, Канада, Лаҳистон ва Олмон тараққӣ кардааст. Онҳо дар маҷмӯъ соле тақр. 20 млн адад пӯст истеҳсол мекунанд. Ваҳшпарварӣ дар собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ низ хеле тараққӣ карда буд. Муассисаҳои калонтарини ваҳшпарварӣ дар вилоятҳои Маскав, Мурманск ва Калининград, кишвари Олтой ҷой доштанд.

Дар Тоҷикистон
--------------

Ваҳшпарварӣ дар Тоҷикистон шуғли нисбатан нав аст. Ҳоло дар ҷумҳурӣ муассисоти махсуси ваҳшпарварӣ вуҷуд надоранд. Мӯинаи ҷонварон асосан бо роҳи шикори онҳо ба даст оварда мешавад. Кӯшишҳои аввалин оид ба парвариши ҳайвоноти мӯинадеҳ мансуб ба нимаи дуюми асри 20 мебошанд. Соли 1949 аз кӯлҳои Шилёни Ҷумҳурии Озарбойҷон ба мамнӯъгоҳи «Полвонтуғай» 59 сар нутрия оварда шуд. Нутрияҳо ба шароити иқлими маҳал зуд мутобиқ гаштанд. Бинобар ин дар ҷумҳурӣ фермаҳои махсуси нутрияпарварӣ (дар Ҷилликул, Куйбишев ва Фархор) ташкил ёфтанд. Соли 1965 дар муассисаҳои нутрияпарварӣ 12568 адад пӯст тайёр карда шуд, ки дар Ауксиони байналмилалӣ баҳои сазовор гирифт. Ҳоло саршумори асосии нутрияҳо дар поёноби д-ҳои Кофарниҳон, Вахш, Панҷ, Қизилсу ва Яхсу мавҷуданд. Шикори онҳо манъ карда шудааст. Ондатра аслан аз Амрикои Шимолист. Онро ба шароити иқлими Аврупо ва Осиё мутобиқ кардаанд. Ондатра ба Осиёи Миёна соли 1935 оварда шуд. Солҳои 50 асри 20 ондатраҳо ба тавассути Сирдарё ба навоҳии шимоли Тоҷикистон роҳ ёфта, дар шабакаҳои обёрии водии Фарғона, Мирзочӯл, Обанборҳои Фарҳод ва Қайроққум маскун шуданд. Он ба воситаи наҳрҳои дашти Ҷиззах то шаҳраки Ғӯсари ноҳияи Панҷакент омад. Соли 1969 дар ҷумҳурӣ зиёда аз 11 ҳазор адад пӯсти ондатра тайёр карда шуд. Вақтҳои охир бинобар кам шудани сатҳи оби Сирдарё саршумори ондатра коҳиш ёфтааст. Солҳои 1964-69 олимони Институти таҳқиқоти илмии умумииттифоқии муассисоти шикор ва ваҳшпарварии шаҳри Киров ба ноҳияҳои Дарвоз, Ишкошим ва Мурғоби ВМКБ 211 сар вашақ (шиншилла) оварданд. Бино ба маълумоти солҳои охир шароити иқлими ин мавзеъҳо барои зиндагию фаъолияти вашақ мусоид набудааст ва онҳо ҳамагӣ нобуд шуданд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ваҳшпарварӣ / А. Саидов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4173646-1

 |
**Ғассониён** (ар. الغساسنة‎‎) — номи қабила ва сулолаи ҳукмрони араб (529—636) дар Фаластини Шарқӣ (ҳудуди имрӯзаи Сурияи Ҷанубӣ ва Урдун).

Зуҳур ва ташкили давлат
-----------------------

Дар ибтидои асри V Ғассониён ҳокимияти сулолаи Солиҳиёнро дар Сурияи Ҷанубӣ барҳам дода, давлати мустақили худро таъсис доданд. Дар аҳди Ҳорис иб­ни Ҷабал (529—569) Ғассониён бо империяи шарқии Рум шарт­но­ма баста, минбаъд дар тамоми ҷангҳои румиён бо Эрон шир­кат доштанд.

Иштирок дар набардҳои минтақа
-----------------------------

Соли 545 Ҳорис бо мақсади забти Арабис­то­ни Марказӣ бо шоҳи сулолаи Лахмиҳо Мунзири III, ки ит­тифоқчии эрониён буд, ҷанг оғоз намуда, пас аз шикаст додани ӯ дар соли 554 қисме аз давлати ӯро тобеи худ кард. Дар замони ҳукмронии писари Ҳорис Мунзир (569—581) давлати Ғассониён ба авҷи қудрат расида, ӯ соли 570 шоҳи Лахмиҳо Қобусро шикаст дод. Минбаъд бо сабаби сар­пе­чӣ кардани Мунзир аз муҳофизати марзҳои империя, муносибати Ғассониён ва императори шарқии Рум сард гардид. Новобаста ба созиши дутарафа ва забт карда шудани пойтахти Лахмиҳо (578), иттифоқчиён чун пешин ба ҳам­ди­гар эътимод надоштанд. Соли 581 бо амри император Тиберий Мунзир ва ду писарашро дастгир карда, ба назди ӯ бурданд. Писари дигари Мунзир — Нуъмон соли 584 бо императори шарқии Рум ҷанг оғоз намуд, аммо дастгир ва ба Ситсилия бадарға гардида, давлати Ғассониён барҳам дода шуд.

Таназзули давлат
----------------

Дар ибтидои асри VII император Ҳерақл (Ирак­лий) бо мақсади пешгирии хатари эҳтимолии арабҳо ҳокимияти Ғассониёнро бар­қа­рор намуд. Мутобиқи маъхазҳои форсии асри VII ҳокими Ғассониён Ҷабал ибни Айҳам дар муҳо­рибаҳои Думату-л-Ҷандал (634) ва Ярмук (636) аз ҷониби румиҳо ширкат намуда, пас аз шикасти онҳо ба Рум рафт ва соли 642 дар он ҷо фавтид. Пас аз ин ҳудуди давлати Ғассониён ба Хилофати Араб тобеъ гардид.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ғассониён // Ғ — Дироя. — Д. : СИЭМТ, 2016. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 5). — ISBN 978-99947-33-67-5.
**Низомии Бохарзӣ** (Мавлоно Камолуддин Абдулвосеъ ибни Ҷалолуддини Мутаҳҳар (қарни XV) — нависанда ва шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳаш Бохарз. Пас аз касби камол дарбори султон Ҳусайни Бойқаро ҳамчун муншӣ хидмат карда, ба таълифи таърихи салтанати султон пардохтааст. Азбаски дар он ташбеҳоту истиороти зиёде оварда буд, ба сул­тон Ҳусайн мақбул нашуд. Аз Низомии Бохарзӣ қасида, қитъа, номаҳо ва шеърҳои ҳачвӣ боқӣ мондааст. Инчунин бо номи «Мақомоти ҳазрати Мавлавӣ Ҷомӣ» асари ёддоштие таълиф кар­дааст.

Низомии Бохарзӣ асари мазкурро соли 1492 андаке пеш аз вафоти Ҷомӣ ба навиштан шурӯъ карда, пас аз вафоташ ба итмом расондааст. Дар ин асар роҷеъ ба ҷараёни зиндагӣ, фаъолияти эҷодию шӯҳрати Ҷомӣ, манзараи умумии ҳаёти сиёсию иҷтимоӣ ва илмию мадании шаҳри Ҳирот маълумоти муҳим медиҳад. Низомии Бохарзӣ воқеаву ҳодисаҳоро дар китоб аз номи худи Ҷомӣ ва шарикдарсону шогирдонаш нақл мекунад. Ӯ худро шогирди Ҷомӣ медонад ва бино ба гуфтааш қариби панҷоҳ сол бо Ҷомӣ ҳамсуҳбат будааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Низомии Бохарзӣ // Лениннома — Муҳит. — Д. : СИЭСТ, 1983. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 4).
**ҲАМЗАЕВ МУҲРИДДИН**

(***Муҳриддин Сабурӣ***) 

Ҳамзаев Муҳриддин (Муҳриддин Сабурӣ) 25-уми августи соли 1988 дар деҳаи Зидеҳи ноҳияи Варзоб таваллуд шудааст. Дастпарвари факултаи филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад. Аз соли 2013 то соли 2015 хабарнигори нашрияи «Мароми пойтахт»-и КИ ҲХДТ дар шаҳри Душанбе буд. Аз нимаи дуюми соли 2016 то соли 2017 ба сифати мусаҳеҳ ва баъдан ба сифати мудири шуъбаи санъати ҳафтавори "Адабиёт ва санъат" кор карда, сипас бо тавсияи Раёсати Итифоқи нависандагон вазифаи мудирияти бахши нақди  ин созмони ҷамъиятиро ба уҳда гирифтааст. Мавсуф то кунун масъули ин бахш дар Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст. Дар баробари ин солҳои 2019, 2020, 2021 дар ҳамкорӣ бо Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Лоиҳаи USAID «Ҳамроҳ бихонем» дар таҳия, таҳрир ва таълифи китобҳо барои бачагон саҳм гузоштааст.

Намунаҳои ашъораш дар матбуоти даврӣ, аз ҷумла маҷаллахои «Садои Шарқ», "Паёми Суғд", "Истиқбол", ҳафтаномаи «Адабиёт ва санъат», "Тоҷикистон", "Варзоб" ва ғайра интишор ёфтаанд. Нахустин маҷмуаи шеърҳояш «Субҳи милод» соли 2014 нашр шудааст. Маҷмуаи дуюми шеъраш соли 2020 аз тарафи нашриёти "Адиб" таҳти номи "Накҳати овешан" дастраси хонандгон гардид. Оид ба нақду адабиётшиносӣ як силсила мақолаҳо ба табъ расонидааст. Маҷмуи мақолоти нақду адабиётшиносиаш бо номи "Шеър дар мизони ҳунар" (2020) интишор гардид. Мавсуф, инчунин ба нақду баррасии адабиёти хурдсолон низ машғул буда, дар ин бахш мақолаҳои зиёде интишор додааст. Дар баробари ин барои кӯдакон асарҳои илмӣ-иттилоотӣ бо номҳои "Иттиҳоди мурчагон" (2019) ва "Дунёи рангини зери об" (2020) тартиб дода, дастраси хонандагони хурдсол гардондааст.

       Дорандаи ҷоизаи Кумитаи ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, барандаи ҷоизаи "Килки сабз"-и ТВ "Сафина" ва рӯзномаи "Тоҷикистон" мебошад. 

Дар соли 2020 барандаи Ҷоизаи адабии ба номи Мирзо Турсунзода аз рӯйи китоби "Шеър дар мизони ҳунар" гардид. 

Аз соли 2016 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.
**Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат** (русӣ: Орден Трудового Красного Знамени) — ҷоизаи умумишаҳрвандии СССР барои хидматҳои меҳнатӣ. Бо Фармони Кумитаи Иҷроияи Марказӣ ва Шӯрои Комиссарони Халқии СССР аз 7 сентябри 1928 таъсис ёфтааст.

Таърих
------

Пеш аз таъсиси ордени Байраки Сурхи Меҳнати СССР, Съезди VIII Умумироссиягии Советҳо 28 декабри соли 1920 ордени Байраки Сурхи Меҳнати РСФСР-ро таъсис дод ва то ҳадде баъдтар чунин орденҳо дар дигар ҷумҳуриҳои советӣ барпо карда шудаанд.

Ордени Меҳнати Ҷумҳурии Халқии Советии Хоразм, ки аз рӯи намунаи ордени Байрақи Сурхи Меҳнат РСФСР таъсис ёфтааст, ба И. В. Ленин супурда шуд. Ин орден дар Осорхонаи Ленин дар Москва нигоҳ дошта мешавад.

Аввалин шуда бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнати РСФСР деҳқони уезди Бихови губернияи Гомел Никита Минчуков сарфароз шуд, ки бо ин ҷоиза бо Фармони Кумитаи Умумирусиягии Марказии Иҷроияи РСФСР барои 28 июли 1921 барои муҳофизати фидокорона аз гардиши яхи пули Чигиринский аз моҳи июл мукофотонида шудааст.

Бо фармони Кумитаи Иҷроияи Марказӣ ва Шӯрои Комиссарони Халқии СССР аз 7 сентябри 1928 ордени Умумииттифоқии Байраки Сурхи Меҳнат таъсис дода шуд. Баъдан, оинномаи орден бо Фармони Кумитаи Иҷроияи Марказӣ ва Шӯрои Комиссарони Халқии СССР аз 7 майи соли 1936 ва Указҳои Президиуми Шӯрои Олии СССР аз 19 июни 1943 ва 16 декабри соли 1947 тағйир меёфт.

Бо вуҷуди таъсиси як ордени умумииттифоқӣ дар соли 1928, нишони фармоишӣ барои он танҳо дар соли 1931 сохта шуда буд ва бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнати СССР мукофотонидашудагони то соли 1931 нишони орденҳои кории ҷумҳуриҳои дар он зиндагӣ мекардагиро мегирифтанд. Дар оянда аксарияти ин нишони сарисинагии ҷумҳуриявӣ ба ордени умумииттифоқӣ иваз карда шуданд.

Супоридани ордени Байраки Сурхи Меҳнати РСФСР ва чунин орденҳои дигар ҷумҳуриҳои шӯравӣ то соли 1934 қатъ карда шуд. Ашхосе, ки бо ин орденҳо мукофотонида шудаанд, ҳуқуқ ва афзалиятҳои пешбининамудаи қонунҳои ин орденҳоро нигоҳ медоранд.

Шаҳрҳои ҷоизадор
----------------

* Николаев, Тираспол, Днепродзержинск, Воркута, Гомел, Мирний (1970),
* Калининград, Калуга, Магнитогорск, Мурманск, Нижний Тагил, Новокузнетск, Новомосковск, Омск, Орск, Подолск, Твер, Ярославл, Владимир, Мариупол, Березники, Ангарск, Темиртау, Норилск, Краматорск, Южно-Сахалинск (1971),
* Петропавловск-Камчатский (1972),
* Киров, Витебск, Полтава (1974),
* Кривой Рог (1975),
* Череповетс, Макеевка, Рибинск, Кинешма (1977),
* Бишкек, Петрозаводск, Херсон, Гродно, Ковров, Нарва, Верхняя Салда (1978),
* Павлоград, Чиатура (1979),
* Пятигорск, Сиктивкар, Дзержинск, Никопол, Соликамск (1980),
* Ногинск, Прокопйевск, Ашқобод, Ирбит, Кировск (1981),
* Курган, Миасс, Первоуралск, Якутск (1982),
* Великий Новгород, Ровно (1983),
* Караганда, Псков, Йошкар-Ола, Владикавказ, Душанбе, Улан-Удэ, Симферопол, Житомир (1984),
* Брянск, Пенза, Лутск, Стаханов (1985),
* Тамбов, Чебоксари, Черкасс (1986),
* Толятти, Бобруйск, Ефремов (1987).

Эзоҳ
----

1. ↑  VIII Всероссийский Съезд Советов. Постановление от 28 декабря 1920 года. Об ордене Трудового Красного Знамени(пайванди дастнорас — *таърих*). 29 марти 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 ноябри 2015.
**Қурбоналӣ Раҷаб** (тав. 1925, деҳаи Парвори ноҳияи Муъминободи вилояти Хатлон) — гурғӯлихони маъруфи тоҷик, шоири халқӣ. Иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941-1945).

Зиндагинома
-----------

Эҷодиёт
-------

Қурбоналӣ Раҷаб аввалин сабақҳои гурғӯлихонию шеъргӯиро аз модараш – Ҷонона, ки гӯяндаи машҳур буда, табъи шоирӣ низ дошт, гирифтааст. Ӯ аз гӯяндаҳои машҳур Бобоюнус Худойдодзода, Санг Мурод, Шарифи Шех, Ҳақназар Кабуд таълим гирифта, ҳамчун гурғӯлихон шуҳрат ёфт. Дар Фестивал озмуни гурғӯлисароёни ҶШҶ Тоҷикистон (1969) сазовори ҷои дувум гардид. Дар шуъбаи фолклори Институти забон ва адабиёти АИ ҶТ аз ӯ 30 достони гурғӯлӣ дар ҳаҷми 60 ҳазор мисраъ сабт шудааст, ки 12 достони он солҳои 1962-1963 тавассути нашриёти «Ирфон» (бо кӯшиши Қ. Ҳисомов) ба табъ расид.
Қурбоналӣ Раҷаб ҳамчун шоири халқӣ низ шуҳрат дорад. Нахустин шеъраш «Аз таърихи Кӯлоб» соли 1956 чоп шудааст. Достони «Шуриши Восеъ» ва як силсила шеърҳояш дар маҷм. «Шоирони халқӣ» (1970) дарҷ гардидаанд. Муаллифи маҷм.–ҳои «Таронаи дил» (1976), «Суруди замин» (1982) ва «Шаршара» (1986). Ашъори ҳаҷвӣ низ дорад. Асарҳои Қ. Р. бо забони содаву равони халқӣ эҷод шуда, аз зарбулмасалу мақол ва таъбирҳои халқӣ саршоранд. Ба чанд шеъри ӯ композиторону ҳофизони тоҷик оҳанг бастаанд.

Нигаред
-------

* Гӯрғулӣ

Пайвандҳо
---------

* Достони умри гуруғлисаро, *Радиои Озодӣ*, дастрасӣ 19 декабр 2009

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 202 – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)
**Портиҳо** — халқиятест, ки дар ҳазораи 1 то мелод ва асрҳои аввали милод, ҷанубу шарқтар аз дарёи Хазар, дар ҳуҳуди Туркманистони Ҷанубӣ ва Хуросон (вилояти қадими Партава — Порт) иқомат дошт.

Бо яке аз забонҳои эронӣ гап зада, асосан бо деҳқонӣ машғул буданд. Иншооти обёрии Порт ҳанӯз дар ҳазораи 1 то мелод маълум буд. Портиҳо ба ҳайати шодии Мод. баъдтар дар аҳди Куруши II ба давлати Ҳахоманишиён дохил шу­да, ба он андоз медоданд ва қӯшунро бо ҷанговарон таъмин мекарданд. Дар аҳди Дорои I дар Порт ва Гиркания (Гургон) шӯриш cap зад (муҳорибаҳои 8 март ва 12 июли 521), ки онро қӯшуни Ҳахоманишиён бо душворӣ пахш кард.

Солҳои 20 асри 4 то мелод Портиҳоро Искандари Мақдунӣ ба худ тобеъ намуд. Соли 281 то мелод Портиҳо ба тасарруфи империяи Селевкиён гузаштанд. Тақрибан соли 250 то мелод давлатӣ мустақили Порт ба вуҷуд омада, асоси онро ҳудуди ишғолкардаи Портиҳо ташкил медод. Ди­ни асосии Портиҳо зардуштӣ буда, Митра ва Наиаро низ мепарастиданд.

Хати портӣ дар заминаи алифбои оромӣ ба вучуд омад. Аз ёдгориҳои адабиёти даҳрӣ танҳо нусхаҳои ҷоиз боқӣ мондаанд. Охири асри 6 ҷои за­бони портиро форсӣ гирифт.

Аҷдоди Портиҳои қадим дар ташаккули туркманҳои Осиёи Миёна ва форсҳои Хуросон (Эрони Шарқӣ) роли калон бозидаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Портиҳо // Плешко — Сақил. — Д. : СИЭСТ, 1986. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 6).
**Миронов Николай Иванович** (декабри 1919, вилояти Горкий — ?) — таърихнигор, номзади илмҳои таърих (1955), дотсент (1957), иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ.

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1937—1939 сохтмончӣ, 1939—1942 афсари Артиши Шӯравӣ, 1942—1945 донишҷӯи факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченко буд. Солҳои 1945—1946 ҳамчун ассистенти кафедраи асосҳои марксизм- ленинизми Донишкадаи индустриалии ш. Новосибирск, 1946 муҳаррири Комитети радиои назди Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон, 1946 −1959 муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи асосҳои марксизм — ленинизми Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченко кор кардааст. Аз соли 1959 дар кафедраи марксизм- ленинизми Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин фаъолият дошт. Муаллифи 3 асар ва зиёда аз 50 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Оид ба масъалаҳои соҳаи пахтапарварии хоҷагии халқи Тоҷикистон дар панҷсолаҳои пеш аз ҷанг кори илмӣ бурдааст.

Осор
----

* Компартия Таджикистана в борьбе за социалистическое преобразование сельского хозяйства и подъем хлопководства республики в годы довоенных пятилеток, Сталинабад, 1955.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Шералӣ Хайруллоев** (*Хайруллоев Шералӣ Хайруллоевич;* тав. 8 ноябри 1949, ноҳияи Данғара, ҶШС Тоҷикистон) — ходими низомӣ ва давлатии тоҷик, Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1995—2013), генерал-полковник (1999).

Зиндагинома
-----------

Шералӣ Хайруллоев 8 ноябри соли 1949 дар ноҳияи Данғара ба дунё омадааст. Миллаташ тоҷик. Соли 1970 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисоддон хатм намудааст.

Фаъолияти корӣ
--------------

Шӯрои вазирони дифои кишварҳои ИДМ
Аз соли 1970 то 1977 дар вазифаҳои Ёвари сардори шуъбаи молияи қ/ҳ 6604-и шаҳраки Паймаи поёни кишвари Красноярск, Сардори шуъбаи молияи қ/ҳ 6694 шаҳри Қизили РАСС Тува, Сардори хадамоти хӯроквории қ/ҳ 6700 кишвари Красноярск, Муовини командири қ/ҳ 6694 шаҳри Қизили РАСС Тува фаъолият намудааст.

Солҳои 1977-1988 дар вазифаҳои Муовини сардори профилакторияи муолиҷавию кории Раёсати муассисаҳои ислоҳотию кории ВКД ҶШС Тоҷикистон, Сардори муассисаи ислоҳотию кории №3/5-и Раёсати муассисаҳои ислоҳотию кории ВКД ҶШС Тоҷикистон, Сардори муассисаи №3/7-и Раёсати муассисаҳои ислоҳотию кории ВКД ҶШС Тоҷикистон, Муовини сардори Раёсати муассисаҳои ислоҳотию кории ВКД ҶШС Тоҷикистон, сардори Раёсати муассисаҳои ислоҳотию кории ВКД ҶШС Тоҷикистон кор кардааст.

Аз соли 1988—1995 Муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Солҳои 1995—2013 Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон.

25 январи 2014 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои амнияти миллӣ таъйин гардид.

Унвону ҷоизаҳо
--------------

Рутбаи ҳарбии генерал-полковник дошта, бо ордени Ситораи Президент дараҷаи II, ордени Исмоили Сомонӣ дараҷаи II, унвони фахрии «Корманди шоистаи Тоҷикистон» ва медали ҷашнии «20-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардидааст.

Оила
----

Оиладор, падари се фарзанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Тағйироти кадрӣ дар сохторҳои қудратӣ.  Радиои Озодӣ. 7 ноябри 2017 санҷида шуд.
2. ↑  Ёрдамчиёни Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон(тоҷ.).  www.president.tj. 7 ноябри 2017 санҷида шуд.
3. ↑  Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи Ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои амнияти миллӣ таъйин намудани Хайруллоев Ш.(тоҷ.).  www.president.tj. 7 ноябри 2017 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи Расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
**Абусаъид Муҳаммад ибни Абубакр ибни Собит ибни Ҳасан ибни Алии Хуҷандӣ** (1051 — 1137) — шоир, адиб, фақеҳи форс-тоҷик, писари Абубакр Муҳаммади Хуҷандӣ.

Зиндагинома
-----------

Ба монанди дигар намояндагони Оли Хуҷанд саводи ибтидоиро дар назди падар баровардааст. Баъдтар таҳсилро дар мадрасаи Низомияи Исфаҳон идома дод. Баъд аз хатми таҳсил ба вазъ гуфтан машғул шуд. Дар ваъзҳояш мазҳаби шофеияро тарғиб мекард. Ҳангоми ваъзгӯияш кушта шуд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абусаид Муҳаммади Хуҷандӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Саид Нафисӣ, Таърихи назму наср дар Эрон ва дар забони форсӣ, Т. 1344 ҳ. ш.
**Оли Xуҷанд**, **Хонадони хуҷандиён** — сулолаест, ки аз солҳои 70 асри 11 то охири асри 12 риёсати мазҳаби шофеия, баъдтар хукумати вилояти Исфаҳонро дар ихтиёр дошт.

Нуфуз ва мақоми хонадони Хуҷандиёнро қайд карда, шоирон ва муаррихону тазкиранависон онҳоро фозилу илмдӯст ва маърифатпарвар ба қалам додаанд. Ба Оли Xуҷанд Абӯбакр Муҳаммад ибни Собити Хуҷандӣ (вафот 1090), ки дар пойтахти Салҷуқиён шаҳри Марв умр ба cap мебурд, асос гузоштааст.

Ӯ дар мадрасаи Низомияи Исфахон мударрисӣ кар­да, дар атрофи худ уламову удаборо гирд оварда буд. Вазири аъзами Салҷуқиён Низомулмулк нисбат ба Абубакри Хуҷандӣ ва Оли Xуҷанд ҳусни таваҷҷӯҳ ва эътиқоди махсус доштааст. Роли Оли Xуҷанд дар ободонии вилояти Исфа­ҳон ва равнақи илму маърифат хеле калон аст.

Дар бунёди Масҷиди ҷомеъ (асри 11), (манораи Чилдухтарон (1107), масҷид ва манорахои Fop (1121), Сян (1132), Алии Исфаҳон Газ, манораҳои Сорбон (1131—1155), Зиёр, Раҳравон, масҷид ва мақба- раи Имомзода Исмоил, марқади Имомзода Аҳмад ва Санги Суманот, оромгоҳи Низомулмулки Маликшоҳи Салҷуқӣ ва ғайра саҳми арзанда доранд.

Намояндагони дигари машҳури Оли Xуҷанд инхоанд: писарони Абубакри Хуҷандӣ — Абулмузаффар ибни Му­ҳаммад ибни Собити Хуҷандӣ (вафот 1096) ва Абдуллатиф ибни Мухам­мад ибни Собити Хуҷандӣ (вафот 1129); Садруддин Муҳаммад ибни Абдуллатиф ибни Муҳаммад ибни Собити Хуҷандӣ ва дигарон.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Оли Xуҷанд // Плешко — Сақил. — Д. : СИЭСТ, 1986. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 6).
**Аҳли бидъат** (ар. أهل البدعة‎) — истилоҳи динӣ-каломӣ ба маънои навовар, ки дар ақида ва дин бо афзудан ва ё костан тағйир ва дигаргуние ба вуҷуд меоварад ва дар фарҳанги фирқашиносӣ ин гурӯҳро аҳли ҳаво низ мегуфтанд.

Истилоҳ
-------

Истилоҳи аҳли бидъат бар тоифаи хавориҷ, муътазила, ботиния ва ғайра итлоқ мегардад, ки пешвоёни онҳо бинобар бардоштҳои хоссе, ки аз арзишҳои эътиқодӣ ва аҳкоми амалии ислом доштанд, корҳо ва андешаҳои барояшон писандидаро ба дин нисбат дода, чизҳоеро, ки дар сарчашмаҳои шаръ вуҷуд надоранд, бар он афзудаанд.

Бидъат ба маънои маъмул дар истилоҳи диншиносӣ ба он бахше аз зиндагонии фард ва ҷомеа тааллуқ мегирад, ки зери пӯшиши арзишҳои эътиқодӣ, барномаи ибодатӣ ва аҳкоми амалии дини ислом қарор гирифта, таъйини ҳукми он аз салоҳиятҳои қонуни шаръ ба шумор меравад. Аммо навоварӣ ва ибтикор дар он бахше аз зиндагӣ, ки ба салоҳиятҳои фикрӣ ва сохтори амалӣ дар ҳаёти инсон бастагӣ дорад ва асосан аз такмили васоили зиндагӣ, тавсиаи васоити пешбурди ҳадафҳои дин, имконоти пешрафтаи таълимӣ, таъмини рафоҳияти ҳаёти инсон ва ғайра иборат аст, вақте бо ҳадафҳои шаръ дар тазод қарор надошта бошад, шаръан хуб ва таъйидшуда аст.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Бидъат

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* عزت علی عطیة. البدعة تحدیدها و موقف الاسلام منها. بیروت، ۱۹۸۰؛
* ابوالعباس نصر صالح الخولانی. اتحاف الوری بما تیسرمن احکام البدعة والهوی. صنعاء، ۱۶۲۱ هـ

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ариозо** (итол. *Arioso* – ариямонанд) — жанри мусиқии вокалӣ (операвӣ, кантатавӣ), ки байни ария ва речитатив ҷой мегирад.

Ариозо аз ария бо хурдии андозаю надоштани сохти муайян ва аз речитатив бо содагию хушоҳангӣ фарқ мекунад. Ариозо дар кантата ва операҳои италиявӣ (а. 17, М. А. Чести, К. Монтевердӣ) байни речитатив ва ария қисми васлкунандаро ташкил медод. Баъдҳо ариозоро дар кантата нисбат ба опера бештар истифода мебурдагӣ шуданд (махсусан композиторони неополитанӣ). Дар операҳои композиторони классики рус (а. 19) ариозо дар шакли арияи хурди хушоҳанг ё сохти сурудҳои лирикӣ вомехӯрад. Ариозодар баъзе операҳои муосир низ мушоҳида мешавад (операи «Шӯҳрати густохон»-и И. Ф. Стравинский); 

Ариозо, восита ё ифодаи оҳанг барои фораму нарм навохтану сурудани асари мусиқӣ. Дар ин ҳолат ариозо чун жанр амал надорад («Оратория бахшида ба мавлуди Исо»-и И. С. Бах, сонатаҳо барои фортепианои Л. В. Бетховен).                        *Ш. Ҳабибов.*
**Аристократия** (юн. aristokeatia — ҳокимияти ашроф, ҳокимияти беҳтаринҳо), 1) шакли идоракуние, ки дар он ҳокимияти давлатӣ дар дасти ақаллияти аъёну ашрофи имтиёздор мебошад. Мафҳуми А.-ро бори нахуст Афлотун ва Арасту барои ифодаи яке аз шаклҳои идоракунии давлат ба кор бурдаанд. Минбаъд шакли аристократии идоракуниро Полибий, Б. Спиноза, Т. Гоббс, Ш. Монтеске, И. Кант ва дигарон зикр намудаанд. Дар он мардум дар ҳаёти давлатӣ фаъолона иштирок намекунад, ваколати маҷлисҳои халқӣ маҳдуд аст. Мақомоти ҳокимияти давлатӣ асосан аз доираи маҳдуди аъёну ашроф ташкил шуда, принсипҳои ворисият ва ирсият эътибор доранд; 2) аъёну ашроф, қисми имтиёздори ягон синф (мас. дар Рим — патритсийҳо, дар Афина — эвпатридҳо, дар Россия — дворянҳо ва ғ.) ё гурӯҳи ҷамъиятие, ки ҳуқуқу имтиёзи махсус дорад (мас. А.-и молиявӣ).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аристократия // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ардавони I**, **Артабони I** (паҳлавӣ: 𐭍𐭐𐭕𐭓; асри II то м. Шоҳаншоҳии Ашконӣ — 124 то м. Шоҳаншоҳии Ашконӣ) — подшоҳи Ашконӣ (127—124/123 пеш аз мелод), фарзанди Фриёпат. Пас аз кушта шудани Фарҳоди II ба дасти сакоҳо бар тахти шоҳӣ нишаст.

Аз ихтилофи байни селевкиҳо истифода карда, ба тасхири вилоятҳои ҷануби Баҳри Хазар (Каспий), Рай ва Ҳамадон пардохт. Аммо подшоҳ Антиохи III ба муқобили вай бо тақр. 100 ҳазор сарбози пиёда ва 20 ҳазор савора лашкар кашид ва Ҳамадонро аз вай бозпас гирифта, маъбади Аноҳитаро ғорат кард. Сипас, байни Ардавони I ва Антиохи III аҳдномаи сулҳ ба имзо расид, ки тибқи он селевкиён Ардавони I-ро чун шоҳ ба расмият шинохтанд. Баъд аз марги ӯ писараш Фарҳоди IV (Фраат) (Ашки IV) ба тахт нишаст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Артабони I // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Брокгауза и Ефрона
* Pauly-Wissowa

 |
**Маҷид Ҳомидов** (16 апрели 1907, шаҳри Чуст, вилояти Намангон — 1994, Душанбе) — овозхони тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон (1947).

Зиндагинома
-----------

Ҳунари сарояндагиро аз падару амакаш ёд гирифта, соли 1932 ба водии Вахш омад ва дар ободонии он саҳм гирифт. Солҳои 1935—1940 сарояндаи Театри мусиқии тоҷик, 1941—1961 овозхони Филармонияи давлатии Тоҷикистон, 1961—1969 ҳофизи мақомхони Кумитаи телевизион ва радиои Тоҷикистон буд. Дар хондани «Шашмақом» маҳорати баланд дошт, «Оромиҷон», «Гиря», «Дугоҳ», «Сегоҳ», «Бебокча», «Синахурӯш», «Талқинча», «Соқинома», «Уфар» ва дигар оҳангҳоро накӯ месуруд. Табъи шоирӣ дошт, ба баъзе шеърҳояш аз қабили «Баҳор омад», «Гулистон шуд», «Ба қаҳрамондухтар», «Хуршеди инқилоб», «Қаҳрамо¬ни мо шудӣ» худ оҳанг баста, замзама намудааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени «Нишони Фахрӣ», медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**«Авиценна»**— ҷамъияти саҳҳомии кушода дар ноҳияи Ҳисор.

Соли таъсис
-----------

Моҳи майи 1997 таъсис ёфтааст.

Истеъҳсолоти корхона
--------------------

Фаъолияти корхона дар аввал танҳо ба истеҳсоли обҳои минералӣ ва нӯшокиҳои ташнашикан равона гашта буд. Он 6 намуд маҳсулот истеҳсол мекард ва 35 нафар коргар дошт. Феълан дар «авиценна» 16 намуд маҳсулот истеҳсол мекунанд: оби минералии «Шоҳамбарӣ», обҳои нӯшокии «Авиценна» ва «Кристалл», нӯшокиҳои ташнашикани «Буратино», «Олуча», «Тархун», «Кола», оби нӯшокии бегази «авиценна», афшураҳои «Анор», «Смородина», «Шафтолу», «Мултифрут», шароби «Кристалл», «Столичный» ва ғайра Дар «авиценна» 182 нафар фаъолият доранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.