recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Германиҳои қадим** — қабилаҳои ҳиндуаврупоӣ, ки аз давраи неолит дар соҳилҳои байни д.-ҳои Элбаву Одер, ҷануби Скандинавия ва нимҷазираи Ютландия сукунат доштанд.

Аз асри 1 то м. ҳудуди байни Рейни Поён, Висла, Дунай, баҳри Балтика ва Скандинавияи Ҷанубиро ишғол карданд. Маълумоти хаттӣ оид ба германиҳои қадим бори аввал дар асарҳои муаррихон Пифейи Массилиягӣ (асри 4 то м.), Страбон, Плутарх, Корнелий Тасит ва император Юлий Сезар вомехӯранд. Дар асри 1 то м. румиён германиҳои қадим-и Рейни Шарқиро ба худ тобеъ карданд, вале дар натиҷаи шӯриши херускҳо ва қабилаҳои германиҳои қадим Рейн ва Дунай сарҳадди байни мулкҳои Рум ва германиҳои қадим шуд. Германиҳои қадим мувофиқи ҷойгиршавӣ ба қабилаҳои байни Рейн, Майн ва Везер (батавҳо, бруктерҳо, ҳамавиҳо, хаттҳо, убиҳо ва дигарон), соҳили баҳри Шимолӣ (хавкиҳо, англҳо, вариниҳо, фризиҳо), аз Элбаи Миёна ва Элбаи Боло то Одер (свевҳо, маркоманҳо, квадҳо, лангобардҳо, семнонҳо), дар байни Одер ва Висла (вандалҳо, бургундҳо, готҳо), Скандинавия (свионҳо, гаутҳо) тақсим шуда буданд. Дар асри 1 то м. дар байни германиҳои қадим сохти авлодӣ ҳукмрон буд. Сарвари қабилаҳои германиҳои қадим пешво буд ва масъалаҳои асосӣ дар шӯрои куҳансолон ҳал карда мешуданд. Чандин қабилаи германӣ (хусусан дар Германияи Шимолӣ ва Ютландия) муқимӣ шуда, аз чорводорӣ ба кишоварзӣ гузаштанд. Дар асрҳои аввали м. дар кишоварзии онҳо сипор нақши бузург мебозид. Дар Германияи Шимолӣ оҳан истеҳсол мекарданд. Германиҳои қадим ҳамчунин ба бофандагӣ ва кулолӣ машғул буданд. Германиҳои қадим ҷасадҳои худро баъзан бо аспҳояшон месӯзониданд. Онҳо дар ҷараёни Муҳоҷирати бузурги халқҳо нақши бузург бозиданд. Германиҳои қадим дар ташаккули чандин халқияти имрӯзаи Аврупои Ғарбӣ – олмониҳо, ҳолландиҳо, даниягиҳо, шведҳо, норвегҳо, австриягиҳо ва ғ. нақши асосӣ доштанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Энгельс Ф. К истории древних германцов / Маркс К. и Энгельс Ф. Соч. 2 изд. Т. 19. М. 1961;
* Соловьёва Л. Н. Древние германцы и их языки /Введение в германскую филологию. М. 1980;
* Ҷалилов А. Таърихи асримиёнагии мамлакатҳои Аврупо. Китоби якум. Д. 2013.

Сарчашма
--------

* Германиҳои қадим // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Таъсиси **Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»** пас аз қабул гардидани Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи чораҳои аввалиндараҷа оид ба ташкили минтақаҳои озоди иқтисодӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон», аз 5 марти соли 2008 оғоз гардид. Соли 2015 Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таъсиси минтақаҳои озоди иқтисодии «Панҷ» ва «Суғд» ба тасвиб расид. 
Мутобиқи банди якуми қарори мазкур дар мавзеи саноатии ҷанубу ғарбии шаҳри Хуҷанд Минтақаи озоди иқтисодии шакли истеҳсолию инноватсионии «Суғд» дар масоҳати 320 гектар замин таъсис ёфт.

Ҳаҷми сармояи мустақим ба минтақаҳои озоди иқтисодӣ тамоюли афзоишро касб карда, солҳои 2011 - 2015 ба 259 миллион сомонӣ баробар шудааст. Дар робита ин, солҳои 2014 — 2015 аз Буҷети давлатӣ барои нигоҳдорӣ ва инфрасохтори аввалиндараҷаи минтақаҳои озоди иқтисодӣ 10,8 миллион сомонӣ ҷудо гардидааст. Аз ҷониби субъектҳои минтақаҳои озоди иқтисодӣ дар солҳои зикршуда ба Буҷети давлатӣ дар ҳаҷми 19,7 миллион сомонӣ пардохтҳои гумрукӣ ва андозҳо ворид шудааст.

Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»
-------------------------------

Дар Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд» то имрўз 27 субъект ба қайд гирифта шудааст.
Соли 2015, зимни сафари кории Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон ба вилоят Корхонаи коркарди чўбу тахтаи «Арча», ки дар назди ҶДММ «Фортуна КО» бунёд шудааст, ифтитоҳ шуд.
Оид ба истеҳсоли маҳсулот дар минтақаҳои озоди иқтисодӣ, ки соли 2015 аз ҷониби ҳамаи субъектҳо ба маблағи 57,6 миллион сомонӣ маҳсулот истеҳсол шудааст, ки ба Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд» 55 миллион сомонӣ рост меояд.

МОИ-ӣ Тоҷикистон дар соли 2020
------------------------------

19 феврали соли 2021 Вазири рушди иқтисод ва савдои Тоҷикистон Завқӣ Завқизода нишасти матбуотии солонаи вазорат фаъолияти Минтақаҳои озодии иқтисодии Тоҷикистонро баррасӣ намуд. Гуфта шуд, ки то ҳоли ҳозир (январи соли 2021) ҳамагӣ 72 ширкатҳои саноатӣ номанвис шудаанд. 30 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд», 25 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара», 11 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ», 5 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим» ва 1 себъект дар МОИ-и навтаъсиси "Кулоб".

Нигаред низ
-----------

* Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ»
* Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»
* Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим»

Эзоҳ
----

1. ↑  Минтақаҳои озоди иқтисодӣ: ҳолат, фаъолият ва дурнамо
2. ↑  Дар минтақаҳои озоди иқтисодиҳои Тоҷикистон 72 корхона фаъолият мекунанд /halva.tj/ 19.02.2021
**Қонунияти ҳуқуқӣ** — ин риоя ва иҷрои аниқ ва бемайлони талаботҳои қонуни ҳуқуқӣ аз ҷониби ҳамаи субъектони ҳуқуқ мебошад. Қонунияти ҳуқуқӣ-принсипи муҳими фаъолияти давлати ҳуқуқбунёд, кафолати инкишофи мӯътадили ҷомеаи шаҳрвандӣ, риояву ҳифзи ҳукуқу озодиҳои инсои ва шаҳрванд, талаботи амали мақомоти давлатӣ ва ашхоси мансабдор, заминаи таъмини тартиботи ҳуқуқии ҷомеа мебошад. Мақсад аз таъмину таҳким ва риояи қонунияти
ҳуқуқӣ ин ташкили шароити мусоиди ҳуқуқӣ барои риояи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, талаботу арзишҳои инсонӣ, унсуру нишонаҳои давлати ҳуқуқбунёд, ҷомеаи шаҳрвандӣ, таъмини тартиботи ҳуқуқӣ ва сохти ҳуқуқии ҷомеа, ривоҷи муносибатҳои ҳуқуқии хусусӣ, соҳибкорй,
тиҷорат ва шаклҳои дигари фаъолиятн озоди иқтисодӣ, амалн бевосита
ва номаҳдуди меъёрҳову принсипҳои
ҳуқуқи байналхалқӣ, алалхусус дар
соҳаи ҳуқуқҳои инсон, таъмини нуфуз ва мақоми баланди инсон дар
ҷомеа, имкони амали мустақими меъёрҳои конститутснонӣ оид ба ҳуқуқу
озодиҳо дар тамоми қаламрави давлат мебошад.

Талаботҳои қонунияти ҳуқуқӣ дар бисёр моддаҳои Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон мустаҳкам шудаанд, чунончи эътироф, риоя ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳо аз ҷониби давлат (м. 5, қ. 3), ҳифзи ҳуқуқу озодиҳо аз ҷониби қонунҳои ҷумҳурӣ (м. 14, қ. 1), Президент ҳамчун ҳомии ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд (м. 64, г. 2), ҳифзи ҳуқуқу озодиҳо дар фаъолияти ҳокимияти судӣ (м. 84, қ.1), назорати прокурорӣ баҳри таъмини қонуният (м. 93) аст.

Нигаред низ
-----------

* Қонунҳои конститутсионӣ
* Қонуният

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 256
**Мишел Годен** (1756, Порис — 1841, ҳамон ҷо) — шарқшиноси фаронсавӣ.

«Гулистон»-и Саъдиро соли (1789), тарҷума карда, бо сарсухани пурмуҳтавое ба табъ расондааст. То ин давра тарҷумаҳои гуногуни «Гулистон» вуҷуд доштанд, ки ба талаботи ҷараёнҳои адабии класситсизм ва маорипарварӣ мутобиқат мекарданд. Навоварии Мишел Годендар он аст, ки вай бори нахуст матни нисбатан мукаммали «Гулистон» (158 ҳикоят аз ҳафт боб ва аз боби ҳаштум («Дар одоби суҳбат») 82 ҳикматро пешкаши хонандагон кардааст. Дар тарҷумаҳои пешин касе ба тарҷумаи боби ҳаштум даст назада буд. Бобҳои якум ва чаҳоруми «Гулистон» пурра тарҷума шудаанд. Фарқи дигари ин асар дар он аст, ки Мишел Годендар тарҷумааш пайдарҳамии ҳикоётро нигоҳ доштааст. Тарҷумаи Мишел Годеназ рӯи сиҳҳатии матн, дур нарафтан аз матни аслӣ аҳаммият дорад. Шеърҳои дар охири ҳикоятҳо овардаи Саъдиро Мишел Годенба наср овардааст, вале бадеияти онҳо коста нашудааст. Тарҷумаи Мишел Годенбори аввал соли 1789 ва бори дуввум соли 1930 нашр шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Шокир Мухтор. Адабиёти тоҷик дар Франция. Д. 1985.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Годен Мишел // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Қоонии Шерозӣ** (форсӣ: قاآنی شیرازی‎) — шоири эронӣ.

Зиндагинома
-----------

Мирзо Ҳабиб мутахаллис ба «Қоонӣ» фарзанди Муҳаммад Алии Гулшан аз шоирони бузурги дарбори Фатҳалишоҳи Коҷор ва Муҳаммадшоҳи Коҷор ва аввали салтанати Насриддиншоҳ буд. Ӯ ба ҳикмат низ алоқаи саршоредошт.
Қоонӣ асолатан аз Кирмоншоҳаст, вале дар Шероз мутавлид шуд ва чун аз 7 солагӣ ятим гашт таҳсилоти муқадимотиро дар ҳамон Шероз фарогирифт ва дар овони ҷавонӣ озими Машҳад шуд то дар он ҷо ба идомаи таҳсил пардозад ва зимнан майдони тозае барои касби маош пайдо кунад. Падари Қоонӣ Гулшани Кирмоншоҳӣ аст ва бародарзодаи Қоонӣ ҳам Мирзо Муҳаммадтақии Шерозӣ машҳур ба Мирзои дуввуми Шерозӣ аст. Писари Қоонӣ ҳам шоире буда ба номи Сомонӣ, ки дар 1285 қ. вафот мекунад. Қоонӣ дар адабиёти араб ва форс маҳорати кофӣ ёфт ва ба ҳикмат низ алоыаи саршоре дошт ва метавон гуфт шуҳрати шоирии ӯ латма ба шуҳрати ӯ ба унвони як ҳакими донишманд задааст. Дар ҳикмат ӯро ҳам миёнаи Мулосадро ва Ҳоҷӣ Мулоҳодии Сабзаворӣ номидаанд. Аз ин рӯ Фатҳалишоҳ ӯро «Муҳтаҳидушшуаро» лақаб додва Муҳаммадшоҳ низ Қоониро «Ҳассонулаҷам» мехонд, зеро дар шеър махсусан қасидасароӣ чунон бар калом тасаллут дошт, ки мояи эъҷобиҳар хонандаи осори ӯст. Вафоти Қоонӣ дар соли 1280 иттифоқ афтод ва дар Теҳрон ба хок супурда шуд.

Мероси адабӣ
------------

Қоонӣ аз лиҳози лиффозӣ ва ба кор бурдани саноеъи шеърӣ ва ибтикор дар қавофӣ беназир аст.Қоонӣ илова бар девони ашъораш, ки дар ҳудуди 17000 байт аст китобе ба номи «Парешон» ба сабки «Гулистон» дар наср нигошта, ки мазомини он ҳам мамлу аз достонҳои мустаҳҷан ва тавъам бо алфози ракик аст.

Намунаи ашъор
-------------

Сад шукр гӯям ҳар замон, ҳам чангро ҳам ҷомро,
К-ин ҳарду бурданд аз миён ҳам нангро ҳам номро.
Дилтанғам аз фарзонагӣ, дорам сари девонагӣ,
К-аз худ диҳам бегонагӣ, ҳам хосро ҳам омро.
Хоҳам ҷунуне сафшикан ошӯби ҷони марду зан,
Орад ба шӯриштан ба тан ҳам пухтаро ҳам хомро.
Чун мурғ парад аз қафас дигар наяндешад зи кас,
Бинад мудом аз пешу пас ҳам донаро ҳам домро.
Қоони ар ҳиммат кунӣ дил аз ду олам бар канӣ,
Якбора дарҳам бишканӣ ҳам шишаро ҳам ҷомро.
Аз рубоиёт:

Омад маҳи шавволу маҳи рӯза гузашт,
В-аёми сиёму ранҷи сиру загузашт.
Сад шукри Худо, ки рӯзи рӯзаи мо,
Гоҳе ба ғанову гоҳе ба дарюза гузашт.
Ошуфта сухан чу зулфи ҷонон хуштар,
Чун кори ҷаҳон бесару сомон хуштар.
Маҷмӯаи ошиқон бувад дафтари ман,
Маҷмӯаи ошиқон парешон хуштар

Эзоҳ
----

1. 1 2

Адабиёт
-------
**Зарина Хайруллоевна Кенҷаева** (тав. 29.07.1973, д. Ҳаёти нави ш. Ваҳдат) — равоншинос ва педагог, номзади илмҳои педагогика. Аълочии вазорати маориф ва илми Тоҷикистон

Зиндагинома
-----------

Зарина Кенҷаева хатмкардаи факултаи педагогика ва психологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ (1996). Солҳои 1990- 1992 котиб - тақсимотгари заводи «ТУРТА дар ш. Ваҳдат, 1992-2005 муаллими синфҳои ибтидоии мактаби миёнаи №88-и шаҳри Душанбе, 2005-2016 муаллимаи калони кафедраи психологияи умумидонишгоҳӣ, раиси Шурои занони донишгоҳ, иҷрокунандаи вазифаи дотсент ва ҷонишини декан оид ба илм дар факултети педагогикапсихологии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ. Солҳои 2016-2017 сардори шуъбаи тарбия ва равобити хориҷаи Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистонро ба уҳда дошт. Аз соли 2017 то 2019 мудири кафедраи фанҳои ҷомеашиносӣ дар  ДДФСТ ба номи М. Турсунзода, 2019- 2021 мудири кафедраи психологияи иҷтимоӣ ва муносибатҳои оилавӣ дар факутети психология ва таҳсилоти фарогир ва аз соли 2021 инҷониб декани факултети таҳсилоти томактабии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Бо Ифтихорномаҳои АМИТ, ДДОТ ба номи С. Айнӣ ва нишони Аълочии вазорати маориф ва илми Тоҷикистон мушарраф гардидааст.

Осор
----

* Профессиональная компетенция учителей в процессе преподавания таджикского языка. (Монография). Д. 2017;
* Комплекси таълимӣ-методӣ аз фанни «Психологияи иҷтимоии соҳаи маориф». Д. 2018.

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Эзоҳ
----
Гастростома
**Гастростоми́я** (от юн.-қад. γαστήρ — меъда ва στóμα — даҳон, сурох) — як навъ амалиёти ҷарроҳӣ, ки ҳангоми он меъдаро аз девораи пеши шикам сӯрох карда, ба бемор ғизо медиҳанд.

Гастростомия ҳангоми бемории саратон ё сӯхтагӣ, ки ғизо аз сурхрӯда намегузарад, амалӣ мешавад. Гастростомияро соли 1837 ҷарроҳи норвегӣ К. Эгемберг пешниҳод кардааст. Соли 1842 профессор рус В. А. Басов онро дар саг таҷриба кард. 13 ноябри 1849 ҷарроҳи фаронсавӣ Седилло (Sedillot) гастростомияро дар одам роҳандозӣ кард. Феълан зиёда аз 100 тарзу усули гастростомия вуҷуд дорад, вале асосан ду шакли он — усулҳои Витсеп ва Кадер истифода мешаванд. Вақти Гастростомия ба девораи меъда найчаи резинӣ ё силиконӣ дӯхта, як нӯги онро ба даруни меъда медароранд ва нӯги дигарашро аз ҷойи буридаи девораи шикам берун меоранд. Рӯзҳои аввал барои аз сӯрох набаромадани найча он бо тасма ё лейкопластир устувор карда мешавад. Ба бемор баъди ду рӯзи ҷарроҳӣ ғизо медиҳанд. Бо ин мақсад ба нӯги найча қиф гузошта, ба он баъди ҳар 2-3 соат 100—150 мл ғизои обакӣ мерезанд. Ба беморони беҳолу табоҳгашта ҳамон замон баъди гастростомия метавон омехтаю маҳлулҳои ғизоиро қатра-қатра (75-100 қатра/дақ.) фиристод. Баъди 5-7 шаборӯз миқдори ғизои рақиқ ё шавламонандро то 400—500 мл (рӯзе 4-5 бор) мерасонанд. Баъди анҷоми тағзия қифро мегиранд, найчаро дуқат карда мебанданд. Ҳангоми чиркин шудани найча онро шустан мумкин аст. Дар ҳолати беҷо шудааш найчаро тоза карда, дар об меҷӯшонанд ва равғани вазелин ё ванилин молида боэҳтиёт ба сӯрохи меъда (5-6 см) равон месозанд. Ба пӯсти атрофи сӯрох марҳами руҳ молида мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Черноусов А. Ф. Богопольский П. М. Курбанов Ф. С. Хирургия пищевода; Руководство для врачей. М. 2000;
* Топографическая анатомия и оперативная хирургия. М. 2007

Сарчашма
--------

* Гастростомия // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Базидиомитсетҳо** (лот. Basidiomycota, аз юн. basidion – таҳкурсӣ ва mykes – занбӯруғ) — як синфи занбӯруғҳои дараҷаи олӣ, ки узвҳои махсуси афзоиш – базидияҳо доранд.

Ҳаёт
----

Базидия дорои 4 спораи якҳуҷайра (базидиоспораҳо) буда, онҳо дар нешҳои махсус – стерагмаҳо ҷой гирифтаанд. Дар натиҷаи сабзиш дар ҳар як базидиоспора митселияҳои гаплоидӣ, яъне танаи занбӯруғ ҳосил мешавад. Сипас дар аксари базидиомитсетҳо ҳуҷайраҳои ҳамин митселий ё митселияҳои гуногун омезиш ёфта, митселияҳои диплоидӣ ҳосил мекунанд. Минбаъд дар базидияҳо мейоз рӯй медиҳад ва он бо ҳосил шудани чор ядро ба анҷом мерасад.

Намудҳо
-------

Базидиомитсетҳо зиёда аз 15 ҳазор намудро дар бар мегиранд. Бисёрии онҳо ғизоӣ (мас. дили барра, карнайзанбӯруғ ва ғайра), баъзеашон заҳрнок (телпаки қозӣ, сиёҳак ва ғайра) мебошанд. Базидиомитсетҳое низ дучор мешаванд, ки дарахтро мепӯсонанд, ба зироат зарар мерасонанд.

Базидиомитсетҳо ба ду зерсинф тақсим мешаванд: холобазидиомитсетҳо (Holobasieliomycetes; базидияашон якҳуҷайравӣ аст) ва фрагмобазидиомитсетҳо (Phragmobasidiomycetes; базидияашон чорҳуҷайравӣ ё якҳуҷайравии нокшакл мебошад).

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Базидиомитсетҳо // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — С. 262. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Britannica (онлайн)
* Britannica (онлайн)
* Universalis

 |
| Орояшиносӣ | 
* EOL
* Fossilworks
* GBIF
* iNaturalist
* Mycobank
* NCBI
* ITIS TSN
* Tropicos
* WoRMS

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 11964787w
* GND: 4077821-6
* J9U: 987007284637605171
* LCCN: sh85012088
* NKC: ph116288

 |
**Байзашакл** — чанд навъи чормағзи маҳаллӣ.

Байзашакли зарафшонӣ
--------------------

Байзашакли зарафшонӣ, дарахташ миёнақади аҳромшакл, сершохубарг, серҳосил; дарахти 20–25-солааш то 85 кг ҳосил медиҳад. Самараш байзашакл, нӯгаш паҳн (андозааш 28,1×28,9×29,0 мм, вазнаш 8,9 г); 54,5% аз мағз иборат аст. Пӯстлохаш суфтаи нақшин, қаҳваранги кушод, нафис; мағзаш пурра, хуштаъму болаззат, аз пӯстлох зуд ҷудо мешавад (пардаи байни мағзҳояш қаҳваранг). Яке аз чормағзҳои серравғани Осиёи Марказӣ (мағзаш то 72,1% равған дорад) буда, бештар дар деҳаҳои болооби дарёи Зарафшон мерӯяд. Ниҳолаш дар заминҳои серсангу сернам нағз месабзад, ба сармо ва хушкӣ тобовар аст. Аз ҳашароти зараррасон (пӯстлоххӯраки мева) зарар мебинад.

Байзашакли рарзӣ
----------------

Байзашакли рарзӣ, дарахташ калони сершохубарг, 6,7–12,6 м қад мекашад. Ғафсии танаи дарахти 100-солааш 218 см. Самараш калон (андозааш 36,1×28,4×30,0 мм, вазнаш 10,7 г), байзашакл, рахдор, нӯгаш борику тез; қирраҳои барҷаста, пӯстлохаш нақшини тунук (1,1 мм) ва сахт дорад. Мағзаш (52,3%) зардча, серравған (то 66%), хуштаъм; аз пӯстлох зуд ҷудо мешавад. Дарахташ дар ҳар гуна хок нағз месабзад. Ниҳоли худрӯяш баъди 8–10 соли нумӯъ самар меорад. Дарахти 25–30-солааш то 75 кг ҳосил медиҳад. Бештар дар деҳаҳои Рарзу Дардари ноҳияи Айнӣ ва Пастиғави ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ мерӯяд. Аз ҳашароти зараррасон осеб меёбад.

Байзашакли ромитӣ
-----------------

Байзашакли ромитӣ, дарахташ калони садамонанд (баландиаш 8,5–11 м), ғафс (қутри пояи дарахти 90-солааш 189 см), серҳосил (аз дарахти 25-солаи он 55–60 кг ҳосил гирифтан мумкин). Самараш байзашакли нӯгтез, мобайнаш барҷаста (вазнаш 9 г). Пӯстлохаш чиндори тунук (0,7 мм), ҳангоми бо ангушт зер кардан мешиканад. Мағзаш (46%) хуштаъму лазиз, аз пӯстлох зуд ҷудо мешавад (65,8% равған дорад). Дарахташ бештар дар заминҳои серсангу пастхамии кӯҳҳо (дараи Ромит ва болооби дарёи Кофарниҳон) мерӯяд. Аз пӯстлоххӯраки чормағз зарар мебинад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Викторовский Г. П. Грецкий орех  ⁄⁄  Дар кит. *Плодовые Среднего Таджикистана*. Л. 1935.

Сарчашма
--------

* Байзашакл // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — С. 265. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Эъзомияи Искандаркӯл** — амалиёти забткоронаи Ҳукумати подшоҳии Русия барои ба тобеъияти хеш даровардани мулкҳои болооби Зарафшон, ё худ Кӯҳистон дар соли 1870.

Мулкҳои болооби Зарафшон
------------------------

Баробари ба ихтиёри Русия гузаштани Самарқанд масъалаи забт намудани мулкҳои болооби Зарафшон, ё худ Кӯҳистон: Фалғар, Мастчоҳ, Фон, Киштут ва Моғиён, ки мулкҳои ниммустақил (аз аморати Бухоро) буданд, низ ба миён омад. Ҳукумати подшоҳӣ аз ҳисоби Самарқанд, Каттакӯрғон ва дигар мулкҳои Зарафшонии аморати Бухоро забт намудааш музофоти Зарафшонро бунёд намуда, генерал А. К.
Абрамовро сарвари он таъйин намуд. Яке аз мақсадҳои асосии Абрамов ин тобеи худ гардонидани мулкҳои номбурдаи Кӯҳистон буд. Мардуми он мулкҳо гарчанде ҳама тоҷиканд, вале ҳокимони онҳо байни худ доимо меҷангиданд ва қувваи мудофиавии Кӯҳистонро хеле заиф гардонидаанд. Пӯшида набуд, ки чунин ҳолати ин диёр муваффақияти қӯшунҳои русро осон мегардонид.

Мақсади Русия
-------------

Генерали рус Абрамов намехост, ки кӯшиши ӯ барои забту таслими мулкҳои болооби Зарафшон чун походи ҳарбӣ ном бурда шавад. Бо ҳамин мақсад вай зурур шуморид, ки амалиёти ҳарбиро бо «эъзомияи илмӣ» рӯпӯш намояд.
Зеро он вақт марказҳои илмию ҷугрофии Русия барои омӯзиши табиату набототи Осиёи Миёна рағбати зиёд пайдо карда буданд. Дар натиҷа баҳори соли 1870 бо сарварии генерал Абрамов зъзомияи Искандаркӯл ташкил карда шуд.
Ба ҳайатии эъзомияи номбуда 200 нафар казакҳои мусаллаҳ, ротаи пиёдагард ва взводи пулемётчиҳои кӯҳгард дохил мешуданд. Боз аз Ӯротеппа дастаи дигари ҳарбиёни мусаллаҳ таҳти фармондеҳии Деннет ҳаракат карда, дар роҳ ба дастаи Абрамов пайвастанд.

Забткорӣ
--------

Сафари эъзомия 25 апрели соли 1870 аз Самарқанд сар шуд. Моҳи август шаҳри Панҷакент бе муҳорибаи ҷидӣ ба ихтиёри қӯшунҳои рус гузашт. Вале дар деҳаи Артуч, Панҷруд, Даштӣ, Кулолӣ, Фалгар, Мастчоҳ ва ғайра ҷангҳои шадид ба амал омадааст. Дар ин амалиёт бисёр деҳаҳоро бо хукми Абрамов ба хок яксон намудаанд. Моҳи июни соли 1870 эъзомия амалиёти ҳарбии худро ба охир расонид. Аз ҳисоби мулкҳои ниммустақили кӯҳистонии болооби Зарафшон «Туманҳои Кӯҳистонӣ» ташкип ёфт ва он ба музофоти Зарафшон ҳамроҳ карда шуд. Дар Эъзомияи Искандаркӯл як қатор олимон: табиатшинос А. Ф. Федченко, геолог Д. К. Мишенко, нақшбардор (баъдтар арбоби намоёни ҳарбию сиёсӣ) Л. Н. Соболев ва дигарон дохил буданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Н. Ҳотамов. Таърихи халқи тоҷик (аз солҳои 60-уми асри XIX то соли 1924). — Душанбе, 2007, с.23
* Одинаев, А. Н. "Дневник Искандеркульской экспедиции" Абдурахмона Мустаджира - как источник по истории верховьев Заравшана второй половини ХIХ в / А. Н. Одинаев // Вестник Педагогического университета. – 2019. – № 2(79). – С. 284-291.
* Одинаев, А. Н. Политическое положение верховьев Зеравшана и предпосылки Искандеркульской экспедиции / А. Н. Одинаев // Вестник Педагогического университета. – 2015. – № 6-1(67). – С. 250-256.
**Абуиброҳим Мунтасир** (*Исмоили Мунтасир*  ? — 1005, Рудбор, Эрон) — охирин амири сомонӣ аз сулолаи Сомониён.

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1000 — 1005 ҳукмронӣ кардааст. Абуиброҳими Мунтасир бародари хурдии ду амири сулолаи Сомониён — Абдулмалик ибни Нӯҳ ва Мансур ибни Нӯҳ аст. Баъди он ки соли 1000 Эликхон амири сомонӣ Абдулмаликро аз аморати Бухоро маъзул намуд, тамоми хонаводаи ӯро асир гирифт, аммо Абуиброҳими Мунтасир аз ҳабс фирор карда, махфиёна ба Хоразм рафт ва он ҷо сарварон ва сипоҳиёни парокандаи сомониро дар атрофи худ гирд овард. Минбаъд лақаби «Мунтасир» — ғалабаоварро соҳиб шуд. Сарлашкарони Абуиброҳими Мунтасир Арслони Болу ба Бухоро тохта, дар як шабохун тарафдорони Эликхонро аз шаҳр ронд. Абуиброҳими Мунтасир ба Бухоро баргашт ва аз тарафи мардум хуш истиқбол гардид. Эликхон аз пирӯзии Абуиброҳими Мунтасир огоҳӣ ёфта дубора бо лашкараш озими Бухоро шуд. Абуиброҳими Мунтасир ва Арслон сипоҳиёни худро аз Ҷайҳун гузаронда ба тарафи Абевард ва сипас ба Нишопур ақиб нишастанд. Султон Маҳмуди Ғазнавӣ сӯи Нишопур ҳаракат кард ва Абуиброҳими Мунтасир ба Гургон назди Шамсулмаолӣ Қобус ибни Вушмгир паноҳанда шуд. Сипас Абуиброҳими Мунтасир ба Рай рафт ва аз он ҷо дигарбора бозпас Нишопурро соҳиб шуд. Ин бор Наср ибни Сабуктегин — бародари Маҳмуди Ғазнавӣ бо ёрии бародараш Абуиброҳими Мунтасирро шикаст дода то ҳудуди Гургон ронд. Пас аз ҳарбҳои пайдарпай дар наздикии Чоҳи Ҳуммоди биёбони Омулшатт Абуиброҳими Мунтасир ғофилгир шуд ва дар ҳалқаи муҳосираи туркон афтода, бо ҳамроҳонаш асир гашт ва ба Узганд фиристода шуд, вале дар манзилгоҳи Ибни Буҳайҷи араб ба биёбони Марв гурехт. Абуиброҳими Мунтасир рабеъулаввали (январи) 1005 аз тарафи Абуабдуллоҳи Моҳрӯй, ки бундори Султон Маҳмуди Ғазнавӣ буд, ба қатл расид ва кӯшишу саъйи Абуиброҳими Мунтасир барои барқарор намудани ҳокимияти сулолаи Сомониён муваффақият пайдо накард. Абуиброҳими Мунтасир ба илму адаб ҳам дилбастагии наздик дошта, шеърҳои некӯ эҷод кардааст, ки қисме то даврони мо расидаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Фрай Р. Н. Сомониён.// Таърихи Эрон аз зуҳури ислом то омадани давлати Салҷуқиён. Аз фурӯпошии давлати Сосониён то омадани Салҷуқиён, мутарҷим Ҳасани Анӯшасри Т. 1380;
* Ноҷӣ Муҳаммадризо, Фарҳанг ва тамаддуни исломӣ дар қаламрави Сомониён, Т. 2007;
* Негматов Н. Государство Саманидов (Мовераннахр и Хорасан в IX—X веков), Д. 1977.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абулаббоси Рабанҷанӣ** (*Абулаббос Фазл ибни Аббос ё Шайх Абулаббос Фазл ибни Аббоси Рабанҷании Бухороӣ* ); таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форс-тоҷик (асри 10).

Зиндагинома
-----------

Давраи ҷавонӣ ва ибтидои фаъолияти шоирии ӯ дар Рабанҷан ном мавзеи сарзамини онвақтаи Суғд гузаштааст. Низомии Арӯзии Самарқандӣ дар «Чаҳор мақола» зикр мекунад, ки Абулаббоси Рабанҷанӣ баъди дар шоирӣ ном баровардан ба доираи адабии дарбори Сомониён роҳ ёфт.

Осор
----

Аз мероси адабии ӯ то замони мо ҳамагӣ 6 байт боқӣ мондааст, ки пораи марсияе ба марги амири Сомонӣ – Наср ибни Аҳмад (914 – 943) мебошад:

Подшоҳе гузашт хубнажод,

Подшоҳе нишаст фаррухзод.

З-он гузашта замониён ғамгин,

З-ин нишаста ҷаҳониён дилшод.

Бингар акнун ба чашми ақлу бигӯ

Ҳар чӣ бар мо зи Эзид омад, дод.

Гар чароғе зи пеши мо бардошт

Боз шамъе ба ҷойи ӯ бинҳод,

В-ар Зуҳал наҳси хеш пайдо кард,

Муштарӣ низ доди хеш бидод.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Низомии Арӯзии Самарқандӣ, Чаҳор мақола, Д. 1986.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Байдарка (дарё)-ро бубинед.
Байдаркаи оҳанбасти «Вюн»
Шино дар байдарка
**Байда́рка** — заврақи камбари сабук барои варзиш дар об ва туризм. Бо ёрии белҳои дупарра, бодбон ё муҳаррики овеза ҳаракат мекунад. Қолаби байдаркаро аз чӯб, филизз ё пластмасса яклухт ё васлӣ сохта, бо матоъи обногузар рӯйкаш мекунанд. Байдарка 1, 2, 4 ҷойи нишаст дорад. Дарозӣ, бар ва вазни байдаркаи яккаса мувофиқан 5, 2 м 51 см, 12 кг, дукаса — 6, 5 м 55 см, 18 кг; чоркаса — 11 м, 60 см, 30 кг аст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Байдарка // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — С. 264. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Абулвайс Азизов** (тав. 8 марти 1939, деҳаи Яхсуи Даҳанакии Болои Кулоб) — нависандаи тоҷик. Узви ИН Тоҷикистон (1989)

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи УДТ (1963). Муҳаррири нашриёти «Ирфон» (1963, 1973 — 87). Омӯзгори мактаби миёна (1963 — 68), корманди газетаи «Комсомоли Тоҷикистон» (1968 — 73), муҳаррири нашриёти «Адиб» (1987 — 94). Аз соли 1994 нафақагир, машғули кори эҷодист.

Фаъолияти эҷодӣ
---------------

Нахустин ҳикояву очеркҳояш миёнаи солҳои 60 садаи XX ба табъ расидаанд (ҳикояи нахустинаш дар бораи С. Амиршоев соли 1968 чоп шуд). Маҷмӯаи нахустинаш «Сарбоз» (1984) қиссаҳо (киноповестҳо)-и «Абдукарим», «Ҳаким», «Ғӯл»-ро дар бар мегирад. Дар маҷмуаи дуюмаш «Рӯҳи замин» (1989) қиссаҳои «Модар», «Ятимони сарбоз» ҷой гирифтаанд. Азизов рисолаҳои хурди пандомӯз-ангораҳо менависад, ки чанде аз онҳо дар маҷмуаҳои «Офтоби Сарҷӯ» (1991), «Дили Сарҷӯ» (1993), «Бақо» (2000), «Муаммои мавҷудот» (2006) фароҳам омадаанд. Азизов дар бораи Абурайҳони Берунӣ, Убайди Зоконӣ, Ҷалолуддини Румӣ, Рӯдакӣ, Имоми Аъзам, «Тӯҳфат-ус-сурур»-и Дарвешалии Чангӣ, «Тӯтинома»-и Зиёуддини Нахшабӣ ва ғайра рисолаҳои хурди таърихиву бадеӣ, шарҳиҳолӣ, таълимӣ иншо намудааст.

Узви ИН Тоҷикистон аз соли 1989.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Минтақаҳои озоди иқтисодии «Данғара»** ва «Ишкошим» 2 феврали соли 2009 таъсис ёфтанд. Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара» дар ҳудуди ноҳияи Данғара масоҳати умумии 521 гектар ва Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим» дар ҳудуди ноҳияи Ишкошим 200 гектарро фаро мегирад.

Ҳаҷми сармояи мустақим низ ба минтақаҳои озоди иқтисодӣ тамоюли афзоишро касб карда, солҳои 2011 - 2015 ба 259 миллион сомонӣ баробар шудааст. Дар робита ин, солҳои 2014 — 2015 аз Буҷети давлатӣ барои нигоҳдорӣ ва инфрасохтори аввалиндараҷаи минтақаҳои озоди иқтисодӣ 10,8 миллион сомонӣ ҷудо гардидааст.

Аз ҷониби субъектҳои минтақаҳои озоди иқтисодӣ дар солҳои зикршуда ба Буҷети давлатӣ дар ҳаҷми 19,7 миллион сомонӣ пардохтҳои гумрукӣ ва андозҳо ворид шудааст.

Сохтмони се иншооти бузург — корхонаҳои сементбарорӣ, кафелбарорӣ ва шишабарорӣ дар ҳудуди Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»-и ноҳияи Данғара мебошанд.
Корхонаи сементбарорӣ дар минтақаи мазкур дар масоҳати 20,8 гектар замин ва бо харҷи 1 миллиард сомонӣ сохта мешавад. Иқтидори солонаи корхонаи бунёдшаванда 1,6 миллион тонна сементро ташкил дода, маблағи фурӯши солонаи маҳсулот ба 775 миллион сомонӣ расонида мешавад. 
Ба сохтмони корхона 150 нафар ҳамватанонамон ҷалб шуда, баъди ба фаъолият шурӯъ кардан дар маҷмӯъ 800 нафар бо ҷои кори доимӣ таъмин мешаванд.

Дар Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара» соли 2015 5 субъект ба фаъолият шурӯъ кардаанд.
Оид ба истеҳсоли маҳсулот дар минтақаҳои озоди иқтисодӣ, ки соли 2015 аз ҷониби ҳамаи субъектҳо ба маблағи 57,6 миллион сомонӣ маҳсулот истеҳсол шудааст, ки ба Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд» 55 миллион сомонӣ, Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара» 2,5 миллион сомонӣ ва Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ» беш аз 103 ҳазор сомонӣ рост меояд.

МОИ-ӣ Тоҷикистон дар соли 2020
------------------------------

19 феврали соли 2021 Вазири рушди иқтисод ва савдои Тоҷикистон Завқӣ Завқизода нишасти матбуотии солонаи вазорат фаъолияти Минтақаҳои озодии иқтисодии Тоҷикистонро баррасӣ намуд. Гуфта шуд, ки то ҳоли ҳозир (январи соли 2021) ҳамагӣ 72 ширкатҳои саноатӣ номанвис шудаанд. 30 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд», 25 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара», 11 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ», 5 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим» ва 1 себъект дар МОИ-и навтаъсиси "Кулоб".

Нигаред низ
-----------

* Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»
* Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ»
* Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим»

Эзоҳ
----

1. ↑  Минтақаҳои озоди иқтисодӣ: ҳолат, фаъолият ва дурнамо
2. ↑  Дар минтақаҳои озоди иқтисодиҳои Тоҷикистон 72 корхона фаъолият мекунанд /halva.tj/ 19.02.2021
**Абукомили Мисрӣ** (*Шуҷоъ ибни Аслам ибни Муҳаммад ал-Ҳосиб ал-Мисрӣ;* 850 — 930) — риёзидони маъруфи араб

Зиндагинома
-----------

Фаъолияти илмии Абукомили Мисрӣ, асосан, ба илми ҳисоб бахшида шудааст ва аз ҳамин сабаб лақаби «ал-Ҳосиб»-ро соҳиб гаштааст. Абукомили Мисрӣ нахустин риёзидонест, ки баъд аз Муҳаммади Хоразмӣ доир ба алҷабр рисола навиштааст. Мероси илмии Абукомили Мисрӣ дар пешрафти илми математикаи замонаш нақши муайяне гузошта, рисолаҳои зеринаш дар китобхонаҳои гуногуни дунё маҳфузанд: «Китоб фӣ-л-ҷабр ва-л-муқобала» («Китоб дар ҷабр ва муқобала»), «Зароиф-ул-ҳисоб» («Тезфаҳмиҳои шумор (арифметика)»), «Мисаҳа ал-мухаммас ва-л-муъашар» («Ҳисобкунии панҷкунҷа ва даҳкунҷа»), «Ал-васойа би-л-ҷузур» («Васият ба воситаи решаҳо») ва «Китоб фӣ-л-ҷамъ ва-л-тафриқ» («Китоб дар бораи ҷамъу тарҳ»).

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абуисҳоқи Ҷӯйборӣ** (*Иброҳим ибни Муҳаммад*; (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форс-тоҷик (асри 10).

Зиндагинома
-----------

Доир ба ҷараёни зиндагӣ ва фаъолияти шоирии ӯ дар тазкира ва асарҳои адабию таърихӣ маълумот хеле кам аст. Бино ба маълумоти Муҳаммад Авфии Бухороӣ, («Лубоб-ул-албоб»), вай аз мардуми Ҷӯйбор ном маҳаллаи Бухоро буда, дар замони ҳукмронии Сомониён зиндагӣ ва эҷод кардааст. Бо касби деҳқонӣ зиндагиашро таъмин менамудааст.

Ашъор
-----

Бо абр пинҳон кард офтоби тобонро,

Ба сабза бинҳуфт он лолабарги хандонро.

Ба сӯи ҳарду маҳаш бар ду шох райҳон буд,

Ба шохи мӯрд бипайваст шохи райҳонро.

Буте, ки хастадилонро ба бӯса дармон аст,

Дареғ дорад аз ин дарддида дармонро.

Ба абри найсон монам кунун ман аз ғами ӯ,

Сазад, ки санъати хуб аст абри найсонро.

Ба як гузар, ки саҳаргоҳ бар гулистон кард,

Биҳишт кард саросар ҳама гулистонро.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Муҳаммад Авфӣ, Лубоб-ул-албоб, Т. 1333 ҳ. ш.;
* Саид Нафисӣ, Таърихи назму наср дар Эрон ва дар забони форсӣ, тоҷик 1344, ҳ. ш.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Тақсимоти маъмурии Иёлати Хайбер-Пухтунхво (ранги сабз) ва ҳудудҳои минтақаҳои идоракунии федеролии қабилаҳо (ранги кабуд) 

**Минтақаҳои идоракунии федеролии қабилаҳо** ( урду: وفاقی قبائلی علاقہ جات‎ англ. Federally Administered Tribal Areas, FATA ) инчунин **Минтақаи** **қабилавӣ** номида мешавад **—** як минтақаест, ки дар шимолу ғарби Покистон мавҷуд аст, дар байни иёлати Хайбер-Пухтунхво (собиқ *Минтақаи Сарҳади Шимолу Ғарбӣ*) ва сарҳад бо Афғонистон ҷойгир шудааст. Дар шимол бо Афғонистон, дар шарқ бо Хайбер-Пухтунхво ва дар ҷануб бо Балуҷистон ҳамсарҳад аст. Масоҳаташ - 27 219 км².

Таърих
------

24 майи соли 2018 Маҷлиси Миллии Покистон барои муттаҳид кардани МИФҚ ва МСШҒ розӣ шуд. 25 май сенат ин масъаларо баррасӣ кард. 31 май қаламрави Минтақаҳои идоракунии федеролии қабилаҳо (МИФҚ) ба иёлати Хайбер-Пухтунхво (собиқ *Минтақаи Сарҳади Шимолу Ғарбӣ)* ҳамроҳ карда мешавад .

Сохтори ҳукумат
---------------

Ба таври васеъ, Минтақаи қабилаҳо аз ҷониби Толибон назорат карда мешуд. Тибқи конститутсияи Покистон, салоҳияти судҳои Покистон (алалхусус Суди Олӣ ) ба қаламрави Минтақаи қабилавӣ дароз карда нашудааст. 

Ин қаламрав ба ягон иёлати кишвар дохил набуд ва худи иёлат набуд. Маркази маъмурии МИФҚ шаҳри Пешовар буд, ки худ қисми он набуд, балки пойтахти иёлати Хайбер-Пухтунхво буд .

Тақсимоти маъмурӣ
-----------------

Аз ҷиҳати маъмурӣ ба ҳафт Минтақаҳои қабилавӣ ва шаш Минтақаҳои наздисарҳадӣ тақсим карда шудааст. 

 Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федеролӣ назоратшаванда (FATA)
### Минтақаҳои қабилавӣ

1. Баҷаур
2. Куррам
3. Моҳманд
4. Оракзай
5. Вазиристони Шимолӣ
6. Хайбер
7. Вазиристони Ҷанубӣ

### Минтақаҳои наздисарҳадӣ

1. Банну
2. Дера Исмоилхон
3. Коҳат
4. Лакии Марват
5. Пешовар
6. Танк

Нигаред
-------

* Минтақаҳои наздисарҳадӣ

Адабиёт
-------

* Минтақаи қабилавии Покистон - бозорест, ки дар он шумо метавонед ханҷар ва оташфишони зидди ҳавопаймо харед // РИА Хабарҳо
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Базилика (мазмунҳо)-ро бубинед.
Душохаи базиликаи Максенсия дар Рум (ибтидои қарни IV) Лоиҳасозии базиликаи Максенсия Интерйери базилики Константин (ибтидои қарни IV) **Базили́ка** (*бази́лика*; юн. βασιλική — «хонаи базилевс, хонаи шоҳ») — бинои росткунҷаест, ки дохили он қаторсутунҳо дошта, ба якчанд (одатан 3 ё 5) қисм тақсим мешавад. Базиликаҳои Рум ва насрониёни қадим пӯшиши чӯбини болории кушода доштанд. Базиликаҳои баъдиро гумбазшакл сохтанд. Базиликаи сеқисмаи Константин (соли 312) яке аз базиликаҳои калони Рум ба шумор меравад. Дар Руми Бостон базиликаҳо барои маҷлисҳои суд ва муомилоти тиҷоратӣ пешбинӣ шуда буданд, инчунин яке аз навъҳои асосии калисои қадимии насрониён ҳисоб меёфтанд. Базилика баъдтар дар меъмории византиҳо, романиҳо, готҳо такмил ёфт. Калисоҳои базиликашакл дар меъмории давраи Эҳё ва барокко низ вомехӯранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Базилика // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — С. 262. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

Пайвандҳо
---------

* 

* Логотипи Викианбор Дар Викианбор аз рӯи ҳамин мавзӯъ медиафайл вуҷуд дорад **Базилика**
* Статья в Православной энциклопедии
* Статья «Базилика» в энциклопедии «Кругосвет».
**Қонуне, ки ба он муносибатҳои ҳуқуқӣ робита дорад** - формулаи вобастакуиӣ буда, татбиқи ҳуқуқи он давлатеро дар назар дорад, ки бо он муносибатҳои ҳуқуқии бавуҷудомада робитаи зич дорад. Ин формулаи вобастакунй намуди қонуни кишвари фурӯшанда мебошад. Дар ин ҳолат робитаи зич аз тарафи суд, арбитраж ва дигар мақомотҳои дахлдор муайян карда мешавад. Қонуне, ки бо муносибати ҳуқуқии мавҷуда робитаи зич дорад, дар замони муосир дар ҳуқуқи айналхалқии хусусӣ васеъ истифода бурда мешавад.

Нигаред низ
-----------

Қонун

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 253
**Қонунҳои ҷорӣ** — дар адабиёти ҳуқуқӣ ғайр аз қонунҳои конститутсионӣ дигар қонунҳоро қонунҳои ҷорӣ меноманд, дар баъзе сарчашмаҳо онҳоро қонунҳои одӣ ва муқаррарӣ низ меноманд. 
Қонунҳои ҷорӣ бо тарзи қабул ва эътибори ҳуқуқӣ гирифтан аз қонунҳои консгитутсионӣ фарқ доранд. Қонунҳо санади меъёрӣ-ҳуқуқӣ мебошанд, ки мутобиқи тартиби муқарраршуда аз тарафи мақомоти қонунгузор ё бо роҳи раъйпурсӣ қабул карда мешаванд ва масъалаҳои муҳимтарини
ҳаёти давлат ва ҷомеаро танзим мекунанд.

Қонунҳои ҷорӣ ба Конститутсия ва қонунҳои конститутсионии дахлдор бояд мувофиқ бошанд. Мувофиқи Конститутсияи ҶТ қонунҳоро Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо тарафдории аксарияти шумораи умумии вакилон қабул менамояд, агар тартиби дигарро Конститутсия муқаррар накарда бошад. Қонунҳое, ки Маҷлиси намояндагон қабул намудааст, ба Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод мешаванд, ба истиснои қонун дар бораи буҷаи давлатӣ. Маҷлиси миллӣ қонунро бо тарафдории аксарияти шумораи умумии аъзои худ ҷонибдорӣ мекунад. Дар мавриди дастгирӣ наёфтани қонун аз ҷониби Маҷлиси миллӣ қонун такроран дар Маҷлиси намояндагон баррасӣ мешавад. Дар сурати бо қарори Маҷлиси миллӣ норозӣ будани Маҷлиси намояндагон, қонун ҳамон вақт қабулшуда ҳисоб меёбад, ки агар Маҷлиси намояндагон онро такроран бо тарафдории на камтар аз се ду ҳиссаи шумораи умумии вакилон тасдиқ намояд.

Як навъи қонунҳои ҷорӣ кодекс мебошад.

Нигаред низ
-----------

* Қонунҳои маҳаллӣ
* Қонун

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 257
**OnePlus 5** — смартфони ширкати хитоии OnePlus мебошад, ки 20 ибни 2017 сол муаррифӣ шудааст. Ин намуд бояд OnePlus 4 номгузорӣ мешуд, аммо рақами 4 дар Хитой рақами нобарорӣ ва бадбахтӣ ҳисоб мешавад. OnePlus 5 вориси намуди OnePlus 3 аст.

Дизайни OnePlus 5 бо сабаби шабоҳат бо дизайни iPhone 7 зери танқид қарор гирифт.

Аз рӯи гуфтаи директори генералии ширкат Карл Пей, OnePlus 5 яке аз смартфонҳои аз ҳама зиёд фурӯхташавандаи ширкат гардид ва дар рейтинги дохилии фурӯш мавқеи OnePlus 3T-ро гирифт.
Дар Ҳиндустон OnePlus 5 дар ҳафтаи якуми фурӯш рекорди даромадро дар платформаи Amazon нишон дод.
Моҳи ноябри 2017 сол директори генералии зерсохтори OnePlus дар Ҳиндустон Викас Аггарвал хабар дод, ки истеҳсоли OnePlus 5 боздошта шуд зеро ширкат ба истеҳсол ва фурӯши намуди OnePlus 5T гузаштааст.

Хусусиятҳои техникӣ
-------------------

|  | OnePlus 5 |
| --- | --- |
| Экран | 5.5
Optic AMOLED, 1080 x 1920 px, 16:9 |
| RAM | 6/8 GB |
| Ҳофизаи флеш | 64/128 GB |
| Камера | 16+20 Мп, AF, HDR, 4K@30fps, 1080p@30/60fps, 720p@30/120/480fps |
| Камераи пеш | 16 Мп, 1080p |
| Пардозанда | 4x2.45 GHz & 4x1.9 GHz |
| Системаи омилӣ | Android 7.1.1 (Nougat), OxygenOS 10.0.0 |
| Андозаҳо | 154.2 x 74.1 x 7.3 |
| Вазн | 153 г |

### Камера

Заминаи DxoMark камераи OnePlus 5-ро бо 87 хол баҳо дод, ин аз iPhone 7 зиёдтар аст.

Намоишгар
---------

Истифодабарандагон барои мавҷуд будани ҳолати "желе" шикоят карданд, ҳангоми саҳифагардонӣ тасвир дар рӯи лавҳ хира мешуд. Ширкат арз кард, ки мушкилоти мазкур норасоии лавҳ нест.

Эзоҳ
----

1. ↑  The OnePlus 5 will arrive this summer. *TheVerge*.
2. ↑  Обзор смартфона OnePlus 5 (A5000). *mobile-review*.
3. ↑  Comment: The OnePlus 5 looks like a blatant copy of the iPhone 7 Plus. *9to5Mac*.
4. ↑  OnePlus 5 is the company’s fastest-selling smartphone. *AndroidAuthority*.
5. ↑  Компания OnePlus преодолела миллиардный рубеж. *ЯВитрина*.
6. ↑  OnePlus 5T will soon be the only model, online to remain key focus: India head. *TheIndianExpress*.
7. ↑  Full phone specifications OnePlus 5. *GSMArena*.
8. ↑  OnePlus 5 review: A serious shooter. *DxOMark*.
9. ↑  Apple iPhone 7 camera review: better than ever. *DxOMark*.
10. ↑  Apple iPhone 7: Retested with new DxOMark Mobile protocol. *DxOMark*.
11. ↑  OnePlus 5 Revisited: Does The Jelly Effect Matter?. *Forbes*.
12. ↑  Первые владельцы OnePlus 5 столкнулись с неожиданной проблемой. *4PDA*.

Пайвандҳо
---------

* OnePlus 5
**Гатина Роза Фаттоҳовна** (тав. 8.3.1953, шаҳраки Навободи ноҳияи Ғарм) — кимиёдон, доктори илмҳои кимиё (1994), профессор (1997).

Зиндагнома
----------

Хатмкардаи УДТ (1974). Омӯзгори омӯзишгоҳи касбҳои техникии № 1 шаҳри Душанбе (1974-78), лаборант, ходими хурди илмӣ ва ходими калони илмии Институти химия (1978-93), сарвари заводи таҷрибавии ҳамин муассиса (1993-96), профессор Институти кимиёи технологии шаҳри Чимкенти Ҷумҳурии Қазоқистон (1996—2000), корманди илмӣ, ҷонишини директор ва директори Институти таҳқиқоти илмии маводди кимиёии шаҳри Қазони Ҷумҳурии Тотористон (аз 2000). Г. оид ба кимиёи гидридҳо, роҳҳои бозёфти гидриди алюминий пажӯҳиш анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 90 китобу мақолаи илмист.

Осор
----

* Способ получения гидрида алюминия. Д. 1989;
* Исследование стабилизационных свойств поливинилового спирта//Бутлеровские сообщения, № 3. Т. 20. 2012.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гатина Роза Фаттоҳовна // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Ҳолати тиббӣШаблон:SHORTDESC:Ҳолати тиббӣ

**Гастринома** — омосе, ки гастрин ҷудо мекунад. 

Гастрин ба ихроҷи барзиёди асиди хлорид мусоидат карда, боиси пайдоиши захми рӯдаҳои дувоздаҳангушта ва борик мегардад. Дар 85 дарсади мавридҳо гастринома дар ғадуди зери меъда пайдо мешавад. Дар баъзе ҳолатҳо онро дар сипурз, ҷигар, талхадон, тухмдон ва сифоқ низ пайдо кардан мумкин аст. Бештар мардҳо (60%) бемор мешаванд. Бино ба баъзе маълумот тақрибан дар 90 дарсади ҳолатҳо гастринома ба омоси бадфарҷом табдил меёбад.

Гастринома нишонаҳои гуногун дошта бошад ҳам, дар аксар мавридҳои он дар меъда ва рӯдаи дувоздаҳангушта захм пайдо мешавад. Муолиҷаи чунин захмҳо бо давоҳои хосса хеле душвор аст. Ҳангоми сӯрох шудани захм аз меъдаву рӯда хун меравад. Пайдоиши дарди шадид дар сари дил, оруғи турш, зардаҷӯшӣ аломатҳои гастринома мебошанд. Баъзан эзофагит низ ба мушоҳида мерасад, ки дар натиҷаи он сурхрӯда танг мешавад. Ба рӯда гузаштани миқдори зиёди асиди хлорид ба осеб ёфтани луобпарда, ҳаракати пурзӯри рӯдаи борик ва заъфи ҷабиши моддаҳо мусоидат мекунад. Агар гастринома бадфарҷом шуда бошад, бемор харобу лоғар мешавад. Гастриномаро бо доруҳои гуногун ва ҷарроҳӣ муолиҷа мекунанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гастринома // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Ҳолати тиббӣШаблон:SHORTDESC:Ҳолати тиббӣ

**Гастроэнтероколит** (аз юн.-қад. γαστήρ — меъда, ἔντερον — рӯда, κόλον — рӯдаи ғафс) — дар як вақт газак гирифтани меъда ва рӯдаҳои борику ғафс.

  

Гастроэнтероколити шадид дар натиҷаи сирояти бактерияву вирусҳо, таъсири аллергия, ҳассос будан ба дору ё хӯрок, заҳролудӣ аз филиззоти вазнин, ишқор, кислота, спирт ва доруҳо ба вуҷуд меояд. Бактерияҳо сабабгори асосии гастроэнтероколит мебошанд. Кам шудани туршии шираи меъда, витаминкоҳиш, таҳмили ҷисмонӣ ва суистеъмоли нӯшокиҳои спиртдор ба инкишофи гастроэнтероколит мусоидат мекунанд. Гастроэнтероколит ногаҳон оғоз меёбад. Бемор қай ва сару шикамаш дард мекунад, ҳарорати баданаш баланд, дарунрав ва бемадор мешавад. Баъзан беҳуш гаштани ӯ низ мумкин аст. Дар натиҷаи саривақт табобат накардан Гастроэнтероколити шадид ба гастроэнтероколити музмин табдил ёфта, боиси илтиҳоби меъда (нигар Гастрит), рӯдаи борик (нигар Энтерит) ё рӯдаи ғафс (нигар Колит) мешавад. Ба одамони гирифтори Гастроэнтероколити шадид ёрии таъҷилии духтур ҳатмист.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Гастроэнтероколит // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Раҷабмо Ҳабибулоевна Бадридинова 25 ноябри соли 1965 дар шаҳри Душанбе таваллуд шудааст. Маълумоташ олӣ, соли 1988 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм кардааст.
Фаъолияти кориашро соли 1989 ба ҳайси Юристконсули фабрикаи дӯзандагии шаҳри Душанбе оғоз намуда, минбаъд дар вазифаҳои Ёрдамчии судя, мудири шуъбаи таъминоти ҳуқуқӣ, роҳбари дастгохи Суди конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Сардори шуъбаи ҳифзи давлатии ҳуқуқҳои шаҳрванди ва сиёсии Дастгоҳи Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.
Аз моҳи майи соли 2010 дар вазифаи Сардори шуъбаи ҳифзи давлатии ҳуқуқҳои сиёсӣ ва шаҳрвандии Дастгоҳи ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият менамояд.
Бо Ифтихорномаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардидааст.
Оиладор, соҳиби 3 фарзанд мебошад.

Ба рӯйхати номзадҳо ба вакилӣ ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати панҷум аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ аз ҳисоби аъзои Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон пешбари шуда буд

Сарчашма
--------

1. ↑  Сомонаи Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон. 11 марти 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 13 апрели 2015.
**Раҷабалӣ Азимов Каримович** (тав. 2 феврали соли 1960, деҳаи Корези Болои ноҳияи Кӯлоб) — арбоби низомӣ, генерал-майор (2003).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти тарбияи ҷисмони Тоҷикистон (1986). Хидмат дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ ИҶШС (1978 – 1980), муаллими мактаби миёна дар шаҳри Кӯлоб (1986 – 1993), сардори шуъбаи Комиссариати ҳарбии ноҳияи Восеъ (1993 – 1994), сардори гурӯҳ ва муовини комиссари ҳарбии ноҳияи Рӯдакӣ (1994 – 1995), сардори Комиссариати ҳарбии ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе]] (1995 – 1997), муовини раиси Комитети ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати ҶТ (1997 – 1998), муовини вазири ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон (1998 – 2006), корманди масъули Сарраёсати нерӯҳои марзбони Комитети давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2006 – 09). Аз соли 2009 дар истеъфо.

Ҷоиза
-----

Бо ордени «Шараф» (дараҷаи I) сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абулаббос Маъмун ибни Маъмуни Хоразмшоҳ**  (тав.номаълум - 1017 Гурганҷ) — сеюмин фармонфармои Хоразм аз хонадони Маъмуниён.

Зиндагинома
-----------

Баъд аз вафоти бародараш ба тахти салтанат нишаст. Абулаббос сиёсати созишкоронае бо Ғазнаро пеш гирифт ва иртиботаш бо султони Ғазна мустаҳкамтар шуд. Абулаббос дар натиҷаи исёни гурӯҳҳои зидди Маҳмуди Ғазнавӣ, ки аз сиёсати Абулаббос норизо буданд, кушта шуд. Баъд аз марги Абулаббос шӯришиён бародарзодаи Абулаббос Абулҳорис Муҳаммад ибни Алиро ба тахт нишонданд. Ба ин тартиб ҳукмронии сиёсии хонадонҳои маҳаллӣ аз Хоразм барафтод.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------
**Абулаббоси Мустағфирӣ** (*Насафии Самарқандӣ Ҷаъфар ибни Абуалӣ Муҳаммад ибни Абубакр*); 961 — 1041, Насаф ) — таърихнигор, адиб, муҳаддис ва фақеҳи машҳур.

Зиндагинома
-----------

Муҳаммад ибни Абубакр (961 – 1041, Насаф), таърихнигор, адиб, муҳаддис ва фақеҳи машҳур. Дар «Китоб-ул-ансоб»-и Самъонӣ омадааст, ки Абулаббоси Мустағфирӣ муддате чанд дар Марв, Сарахс, Нишопур, Бухоро ва Самарқанд умр ба сар бурдааст. Аз соли 987 дар масҷиди ҷомеи Насаф амри маъруф мекардааст. Дар охири ҳаёташ пешвои имомхатибони Насаф буд.

Осор
----

. Асарҳои «Китоби таърихи Самарқанд», «Китоби таърихи Насаф ва Кеш» (2 ҷилд), «Китоб-уш-шеър ва-ш-шуаро», «Китоб-ул-вафо», «Китоби далоил ан-нубувва», «Китоб-уд-даъавот», «Китоб хутаб-ин-набиино», «Китоби тибб-ан-набиийа» аз таълифоти Абулаббоси Мустағфирӣ мебошанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абулбашар**  — дар асотири мусулмонон нахустин одам, ки аввалин кадхудои ҷаҳон ба шумор меравад. Муаллифи «Фарқ байн-ал-фирақ» Абдулқоҳири Бағдодӣ силсилаи тамоми пайғамбаронро аз 313 нафар иборат медонад, ки аввалини онҳо Абулбашар ва охиринашон Муҳаммад (с) аст. «Инсони қадим»-и Монӣ, «Одами кадмун»-и яҳудиён, «Ахнух»-и иброниён ва «Мардук»-и бобулиён низ Абулбашарро ифода мекунад.

Ҳамчунин нигаред
----------------

* Одам

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Азиз Қорӣ Муллоазизхоҷаи Қундузӣ** (мулаққаб ба Эшонҷон) — шоири тоҷик (охири садаи XIX – ибтидои садаи XX).

Зиндагинома
-----------

Аз зодгоҳаш – Қундуз барои таҳсил ба Бухоро омада, то охири умр дар ҳамин ҷо зиндагӣ ва эҷод кардааст. Муддате қозии Ҳисор буд. Баъд ба Бухоро баргашт ва дар мадрасаи Абдулазизхони Бухоро ба тадрис машғул шуд. Дар тазкираҳои Муҳтарам ва Садри Зиё Азиз чун шоири тавонову боистеъдод тавсиф шудааст. Дар ашъораш ба мавзӯъҳои иҷтимоӣ, мазаммати беадолатӣ, панду насиҳат ва ғайра муроҷиат кардааст. Забони ашъораш содаву равон аст. Абёти зерин аз ӯст:

Намо зи лутф ба гулзор рӯи тобонро,
Ба оби шарм бишӯ равнақи гулистонро.
Кушо зи зулф гиреҳ, неҳ ба орази гулгун,
Бипеч гирди гулу лола сунбулистонро.
Хиром сӯи чаман бо қаду хати мушкин,
Ғулому бандаи худ соз сарву райҳонро.
Бикун табассуму дандон намой, то нахаранд
Ба як фулусу ба як ҷав ақиқу марҷонро.
Дари биҳишт ба рӯи Азиз баста макун,
Биё барои Худо, боз кун гиребонро!

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.