**Абдуллоҳи II ибни Ҳуссейни Ҳошимӣ**, инчунин **Абдуллоҳи II** ( ар. عبد الله الثاني بن الحسين‎ тав. 30 январи 1962 дар Аммони Урдун) — шоҳи Урдун аз соли 1999, писари шоҳ Ҳуссейн ибни Талол. Солҳои 1993—1996 — фармондеҳи нерӯҳои махсуси мусаллаҳи Урдун, аз соли 1996 то 1999 — сардори фармондеҳии амалиёти махсуси нерӯҳои мусаллаҳи Урдун. Фелдмаршали нерӯҳои мусаллаҳи Урдун, маршали нерӯҳои ҳавоии шоҳии Урдун.

Абдуллоҳ ҳангоми ба тахт нишастан иқтисодиётро озод кард ва ислоҳоти ӯ ба авҷи иқтисодӣ оварда расонд, ки то соли 2008 идома ёфт. Дар солҳои минбаъда, иқтисодиёти Урдун аз оқибатҳои таназзул (инфлятсия)-и бузург ва оқибатҳои баҳори араб, аз ҷумла коҳишёбии интиқоли нафт ва фурӯпошии тиҷорат бо кишварҳои ҳамсоя азият мекашид. Соли 2011 дар кишварҳои арабӣ тазоҳуроти густарда бо талаби ислоҳот сар заданд.

Абдуллоҳ дар сатҳи маҳаллӣ ва байналмилалӣ барои ҳифзи суботи Урдун маъмул аст ва инчунин бо ташвиқи муколамаи байни динҳо ва дарки мӯътадили ислом маъруф аст. Саввумин дарозтарин раҳбари араб. Абдуллоҳи II аз ҷониби Маркази Подшоҳии Исломии Тадқиқотҳои Стратегӣ дар соли 2016 бонуфузтарин мусулмони ҷаҳон шинохта шуд.

Зиндагинома
-----------

 Ҳуссейн ибни Талол падари Абдуллоҳи II мебошад.
 Тони Гардинер модари Абдуллоҳи II мебошад.
Абдуллоҳи II 30 январи соли 1962 дар Аммони Урдун таваллуд шудааст. Вай писари калонии шоҳ Ҳуссейни Бин (Ибни) Талол ва зани дуввуми ӯ Малика Муна (Муна Ал Ҳуссейн; нав Антуанетта Аврил Гардинер) - духтари афсари бритониёӣ мебошад. Зиндагиномаи расмӣ қайд мекунад, ки оилаи ҳукмрони салтанатии Урдун ба сулолаи Ҳошимиён - намояндагони яке аз қабилаҳои асосии Макка, аз Ҳошим, бобокалони Паёмбари ислом Муҳаммад (с.а.в) мебошанд; Абдуллоҳи II дар 41 (мувофиқи маъхазҳои дигар, дар 43) насл авлоди пайғамбар номида шудааст. Шоҳзода ба номи бобои бузурги худ шоҳ Абдуллоҳи I ибни Ҳуссейн — асосгузори Урдуни муосир ном шудааст. Вақте ки Абдуллоҳи II се сола буд, падари ӯ қарор кард, ки ӯ қудратро ба бародари худ интиқол хоҳад дод, на ба писараш, бинобар ин Абдуллоҳи II нияти ба тахт нишастанро надошт. Падару модари ӯ соли 1971 аз ҳам ҷудо шуданд .

Абдуллоҳи II таҳсилоти ибтидоиро дар Коллеҷи таълимии исломии Аммон гирифта, баъдтар дар Мактаби Санкт Эдмунд дар Суррейи Англия таҳсил кардааст. Сипас таҳсилро дар Иёлоти Муттаҳида — дар Мактаби Иглбрук ва Академияи Дирфилд идома дод. Дар соли 1980 году Абдуллоҳи II ба таҳсил дар Академияи ҳарбии шоҳонаи Сендҳорст дар Британияи Кабир шурӯъ кард ва баъдтар дар артиши шоҳигарии Ҳуссарони Бритониёи Кабир (13/18-ум) хидмат кард .

Дар солҳои 1982-1983 Абдуллоҳи II дар Оксфорд, дар коллеҷи Пемброк, ки дар он ҷо омӯзиши махсуси Шарқи Наздик гузаронида мешуд, таҳсил мекард. Бозгашта ба Урдун, вай ба бригадаи 40-уми зиреҳпӯши Қувваҳои Мусаллаҳи Урдун пайваста, роҳбари взвод ва муовини фармондеҳи баталйон буд.

Соли 1985, шоҳзода ба хидмати дивизияи 3-юми корпуси зиреҳпӯш шурӯъ кард. Худи ҳамон сол, Абдуллоҳи II курсҳои афсарони қӯшунҳои зиреҳпӯшро дар Форт Нокси Амрико, Кентуккӣ гузаронд. Соли 1986 шоҳзода ба капитанӣ таъйин шуд, баъдтар ба ӯ рутбаи подполковник дода шуд. Соли 1987 Абдуллоҳи II дар Мактаби дипломатии Донишгоҳи Ҷорҷтауни ИМА таҳсил кард, ки дар он ҷо бидуни рафтан аз хидмати ҳарбӣ рисолаи магистрии аз ҷониби дипломатҳои байналмилалиро ҳимоя намуд.

Шоҳзода ба хидмати худ дар нерӯҳои зиреҳпӯш шурӯъ карда, "ба зудӣ бо нирӯҳои махсус "бемор" шуд". Дар моҳи январи соли 1993 Абдуллоҳи II муовини фармондеҳи нерӯҳои махсуси Урдун шуд ва моҳи ноябри ҳамон сол фармондеҳи нерӯҳои махсуси Урдун таъйин шуд. Дар соли 1996, шоҳзода бо таҷдиди нерӯҳои вижа ва дигар воҳидҳои элита машғул буд ва онҳоро бо кумаки Фармондеҳии Амалиёти Махсуси Шоҳигарии Урдун (SOCOM) муттаҳид мекард. Қайд карда шуд, ки Абдуллоҳи II дар як қатор кишварҳое, ки "анъанаҳои таълими воҳидҳои элита мустаҳкам буданд", аз ҷумла якчанд маротиба дар ИҶШС ва Русия тамрин карда буд. Вай инчунин дар ВАО ҳамчун халабон (пилот)-и чархболи синфи ҳамлаии AH-1F "Cobra" номида шудааст, ки Нерӯҳои махсуси Урдун барои дастгирии наздики ҳавоӣ истифода мебаранд. Дар оянда, бо назардошти он, ки "Шоҳигарии Ҳошимии Урдун яке аз мутахассисони пуртаҷриба на танҳо дар Ховари Миёна, балки дар ҷаҳон низомиёни вижа дорад", васоити ахбори омма шоистаи назаррасро дар ин бора шахсан назорат мекарданд.

Дар соли 1998 Абдуллоҳи II ба генерал-майор таъйин шуд. Хабар дода мешуд, ки шоҳзода ба ғайр аз хидмати ҳарбӣ, дар набудани падар, ҳамчун сарвари давлат амал мекард ва инчунин аксар вақт ба сафарҳои гуногуни дипломатӣ мерафт.

Мақоми роҳбарикунанда
---------------------

Моҳи январи соли 1999, шоҳ Ҳуссейн ногаҳон Абдуллоҳи II-ро вориси худ эълон кард. Тибқи баъзе маълумот, ин тасмимро ӯ ба сабаби муноқиша бо бародари худ гирифтааст, илова бар ин, дар ВАО қайд карда шуд, ки подшоҳ ба Абдуллоҳ афзалият додааст, зеро «артиш инро мехост». Пас аз ду ҳафта сарвари давлат аз олам чашм пӯшид. Худи ҳамон рӯз шоҳзода Абдуллоҳ шоҳи нав эълон шуд. Тоҷгузории подшоҳ Абдуллоҳи II моҳи июни ҳамон сол баргузор шуд. Дар баробари унвони подшоҳ, Абдуллоҳи II мансаби фармондеҳи олии нерӯҳои Урдунро ба мерос гирифт; ба ӯ рутбаи фелдмаршали Қувваҳои Мусаллаҳи Урдун дода шуд. Илова бар ин, Абдуллоҳи II маршали нерӯҳои ҳавоии шоҳии Урдун шуд.

Яке аз авлавиятҳои шоҳи нав рушди иқтисодии кишвар буд. Дар аввали ҳукмронии худ, ӯ баъзе корхонаҳои давлатиро хусусӣ кард ва дар соли 2000, Урдун ба Созмони Ҷаҳонии Тиҷорат (СҶТ) пайваст ва бо Иёлоти Муттаҳида созишномаи тиҷорати озодро баст. Дар сиёсати хориҷӣ, Абдуллоҳи II хатти падари худро идома дод, ки дар доираи он Урдун ба "иттифоқчии муҳими Амрико" табдил ёфт. Қайд карда шуд, ки Абдуллоҳи II борҳо амалҳои террористии аз ҷониби мусулмонон бо сабабҳои динӣ содиршударо маҳкум намуда, сиёсати ҷанги Амрикоро бар зидди терроризм дастгирӣ намуда, таблиғи исломро ҳамчун дини сулҳомез таблиғ мекард. Вай ба ҷустуҷӯи роҳҳои ҳалли мусолиматомези низои Исроилу Фаластин диққати калон дод; соли 2003 дар Урдун мизбони ин ҳамоиш буд, ки онҳо президенти ИМА Ҷорҷ Буш, сарвазири Исроил Ариэл Шарон ва сарвазири худмухтори Фаластин Маҳмуд Аббосро даъват карданд.

Дар соҳаи сиёсати дохилӣ, Абдуллоҳи II, ба мисли падари худ, дар робита бо ҳизби мухолифини Ҷабҳаи Ҳаракатҳои Исломӣ, як ҳизби таҳти сарпарастии созмони байналмилалии  Ихвонулмуслимин сахтқап буд. Дар интихоботи соли 2003, аз се ду ҳиссаи курсиҳоро дар парлумон номзадҳои мустақили вафодор ба Абдуллоҳи II ба даст оварданд; ҷабҳа аз 84 ҷой 20 ҷой гирифт; дар соли 2007, намояндагии онҳо дар интихобот то 6 нафар коҳиш ёфт.

Дар соли 2009 Абдуллоҳи II парлумонро пароканда кард. То интихоботи соли 2010, ӯ ислоҳот гузаронид ва шумораи ҳавзаҳоро зиёд кард. Ҷабҳаи Амалиёти Исломӣ интихоботро бойкот кард: намояндагони он подшоҳро дар он айбдор карданд, ки тағйиротҳои пешниҳодкардаи ӯ бо мақсади зиёд кардани шумораи намояндагони деҳот дар парлумон (дар он ҷо ҷонибдорони Абдуллоҳи II маъмултар буданд) равона шудааст. Дар натиҷа, нерӯҳои тарафдори ҳукумат пирӯзии қатъӣ ба даст оварданд ва Ҷабҳаи Амалиёти Исломӣ намояндагии худро дар парлумон аз даст дод.

### Баҳори араб

Дар охири моҳи январи соли 2011, дар Урдун, чун дар бисёр кишварҳои дигар, дар давраи ба истилоҳ "Баҳори Араб" намоишҳои оммавии эътирозии шаҳрвандон аз сиёсати ҳукумат оғоз шуданд. Эътирозҳоро Ҷабҳаи Амалиёти Исломӣ ташкил кардааст. Талаботҳои мухолифин ҳам иқтисодӣ (Урдун аз соли 2008 пайомади бӯҳрони амиқи иқтисодиро аз сар мегузаронд) ва ҳам сиёсӣ буданд: аз ҷумла, тазоҳургарон мехостанд сарвазири кишвар интихоб карда шавад, на инки аз ҷониби подшоҳ таъин карда шавад. Абдуллоҳи II бо кӯшиши фурӯ нишондани норозигӣ бори дигар сарвазир ва тамоми кобинаро бори дигар аз вазифа сабукдӯш кард (дар солҳои қабл подшоҳ ин корро ҳашт маротиба карда буд) ва инчунин ваъда дод, ки ҳукумат интихоб карда мешавад. Оҳиста-оҳиста, фаъолияти эътирозии шаҳрвандон коҳиш ёфт. Васоити ахбори омма қайд карданд, ки ин метавонист аз рӯйдодҳои Сурияи ҳамсоя таъсир расонад, ки дар он ҷо президент Башор Асад баромадҳои норозиёнро, ки сахт поймол мекард воқеан ба ҷанги шаҳрвандӣ оварда расонд. Моҳи ноябри соли 2011 Абдуллоҳи II, нахустин пешвои араб, эълом дошт, ки Асад бояд вазифаашро тарк кунад.

Шоҳ инчунин кӯшиш кард, ки тазоҳуротро бо тариқи молиявӣ сарнагун созад. Соли 2011 ӯ барои маоши хизматчиёни давлатӣ ва танзими нархи сӯзишворӣ ва молҳои зарурӣ 0,5 миллиард доллар ҷудо кард (қисми ин маблағро ИМА ва Иттиҳоди Аврупо доданд). Ғайр аз ин, дар соли 2011 Урдун аз Арабистони Саудӣ 1,6 млрд доллар кумак гирифт.

Дар тирамоҳи соли 2011 ва сипас дар баҳори соли 2012 Абдуллоҳи II дубора ҳукуматро истеъфо дод. Моҳи сентябри соли 2012 дар Урдун алайҳи 10 дарсад боло рафтани нархи газ тазоҳуроти нав сар зад; 89 аз 120 узви парлумон ба ҳукумат дар робита ба афзоиши нархҳо изҳори нобоварӣ карданд. Подшоҳ ба ин зуд вокуниш нишон дод ва болоравиро лағв кард. Дар аввали моҳи октябри соли 2012, таҳти фишори эътирозгарон, Абдуллоҳи II бори дигар парлумонро пароканда кард.

Ҳаёти шахсӣ
-----------

Абдуллоҳи II обшиночӣ, парашютчи ва лётчики бомаҳорат аст. Вай ба гирдиҳамоӣ машғул аст, силоҳ ҷамъ мекунад, донандаи хӯрокҳои ҷопонӣ мебошад. Дар соли 1995 ӯ дар як сериали телевизионии Star Trek: Voyager нақшеро пазируфтааст, ки мухлиси ӯст. Вай бо президенти собиқи ИМА Ҷорҷ Буш муносибати дӯстона дорад.

Бо Малика Рания, зодаи Фаластин оиладор аст. Чор фарзанд (ду писар ва ду духтар) дорад.

Рутбаҳои ҳарбӣ
--------------

* Фелдмаршал (7 феврали 1999, Урдун)
* Маршали нерӯи ҳавоии салтанатии Урдун (7 феврали 1999)

Эзоҳ
----

1. ↑  Encyclopædia Britannica (ингл.)
2. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑   — 1997.
4. ↑   — 1995.
5. ↑  Крылов А. В. Особенности демократических реформ в Иордании // Вестник МГИМО Университета. — 2013. — № 2 (29). — С. 117—118
6. ↑  Крылов А. В. Особенности демократических реформ в Иордании // Вестник МГИМО Университета. — 2013. — № 2 (29). — С. 118
7. ↑  King, Queen to cover educational expenses of 200 orphans(англ.)

Пайвандҳои беруна
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | Фейсбук · Твиттер |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | eWRC-results.com · Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | Большая каталанская · Большая норвежская · Лентапедия · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Notable Names Database · Энциклопедия ТАСС |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | WikiTree |
| 

| Назорати муаллифӣ |
| --- |
| BNC: a11431696 · BNE: XX5218116 · BNF: 16525679d · CONOR: 198013539 · GND: 138251525 · ICCU: LO1V395847 · ISNI: 0000 0001 2142 7642 · LCCN: nr00010766 · NKC: jo2014830262 · NLP: A33908175 · NTA: 180293540 · NUKAT: n2012050472 · SUDOC: 155515772 · VIAF: 88296844 · WorldCat VIAF: 88296844 |

 |

| ⚙️ Подшоҳони Урдун |
| --- |
|  | 
* Абдуллоҳи I ибни Ҳуссейн
* Талол ибни Абдуллоҳ
* Ҳуссейн ибни Талол
* Абдуллоҳи II ибни Ҳуссейн

 |  |