recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Маҳтовпучак, аккапучак, "Офтов-маҳтов қароқуш"**

Бачагон ба ду гурӯҳ ҷудо шуда, ҳар кадом дар як гӯшаи бом ё майдонча дар масофаи тахминан 10 метр аз ҳам ҷой мегирифтанд. Сардори якум бо дастонаш чашмони яке аз бозигарони дастаи худро мепӯшонид. Ба назди ӯ аз бозигарони дастаи дигар яке омада, оҳиста ба пешониаш бо ангушт мезаду боз рафта ба ҷойи худ менишаст ва ҳамроҳи дигар ҳамгурӯҳонаш бо дастҳояшон қарсак зада, мегуфтанд: **«офтов, маҳтов, қароқуш, мир омад ай сари қуш»**. Сипас сардор чашмони он бозигарро мекушод ва ӯ ба ҷустуҷӯйи ҳамон касе, ки ба пешониаш ангушт зада буд, мебаромад. Водиҳои Зарафшону Ҳисор Кӯлоб нимфаъол аст.[1]

Адабиёт
-------

1. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Д. Вып. 3, 1976;

2. Турсунов Н. Бозиҳои серҳаракати тоҷикӣ. Д. 1961.

3. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д.2015.

Нигаред
-------

* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон
* Момоланг

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 185


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
Рассом Иля Репин мӯйлаб дошт.
**Мӯйлаб** (порсӣ:  لب موي ) – мӯи расидаи лаби болоии мардон, бурут; мӯйлаб гирифтан а) тарошидани мӯйлаб; б) қайчӣ зада ба тартиб даровардани мӯйлаби расида; мӯйлаб сабз кардан бурут баровардан; мӯйлаб тоб додан а) мӯйлабро тофта шоф кардан; б) маҷ. Кибру ғурур зоҳир кардан; мӯйлаби касеро табар (ҳам) набуридан а) бисёр мағрур будан, ниҳоят кибру ғурур доштан; б) ҳеч парво ё тарсе надоштан.

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 2 О – Я (нашри дувум)./Зери таҳрири С. Назарзода, А. Сангинов, С. Каримов, М. Ҳ. Султон. – Душанбе 2010, - c. 912 ISBN 978-99947-69-39-1
**Эуҷен Бежинариу** (рум. Eugen Bejinariu;  28 январ 1959 (1959-01-28) , Сучава) — сиёсатмадор, иқтисоддон ва арбоби давлатии Руминия. Узви Ҳизби сотсиал-демократӣ (ҲСДР). Вай аз 21 то 28 декабри 2004 сарвазири муваққатии Руминия буд, вақте сарвазир Адриан Нэстасе, ки нав дар интихоботи президентӣ ба Траян Бэсеску мағлуб шуда буд, истеъфо дод ва раиси Палатаи вакилон шуд.

Бежинариу вазири ҳамоҳангсозии ҳукумат дар кобинаи Нэстасе буд ва пас аз муддати тӯлонӣ ба ҳайси раиси Департаменти Протоколии Руминия ҳамроҳ шудан ба ҳукумат ҳамроҳ шуд.

Зиндагинома
-----------

Вай дар Коллеҷи Мудофиаи Миллӣ, сипас дар Академияи тадқиқоти иқтисодӣ ва тиҷоратии Бухарест бо ихтисоси фурӯш ва менеҷмент таҳсил кардааст. Сипас ба мактаби низомии афсарони шуъбаи молия рафтааст. Аз соли 1981 то 1998 Бежинариу афсари фаъоли Вазорати дифоъ буд. Аз соли 1998 то 2000 мудири иқтисодии прокуратураи ҳарбии Суди Олӣ буд. Аз соли 2001 то 2003 директори генералии Идораи марказии мероси давлатӣ буд. Аз соли 2003 то 2004 дар Котиботи генералии ҳукумат ба ҳайси Вазири ҳамоҳангсоз кор кардааст. Пас аз як ҳафта ба ҳайси сарвазири муваққатӣ дар моҳи декабри соли 2004, вай вакили парлумони Руминия интихоб шуд ва аз соли 2004 то 2012 дар он ҷо кор кард.

Эуҷен Бежинариу узви Шӯрои миллии ҲСДР мебошад. Ба сифати шаҳрвандӣ, ӯ дорои ихтисоси иқтисодчӣ ва муҳосиби оинномавӣ мебошад. Вай бо Салиби Ритсарии ордени Ситораи Руминия мукофотонида шудааст

Эзоҳ
----

1. ↑  Chambre des députés de Roumanie Бойгонӣ шудааст 19 сентябри 2016  сол. (18 сентября 2016)

Пайвандҳо
---------

* Eugen BEJINARIU Sinteza activitatii parlamentare în legislatura 2004—2008 Бойгонӣ шудааст 5 октябри 2012  сол.(рум.)
* Functii(рум.)
Корти сабз, намунаи нав, 2017
**Корти сабз ё Грин корт** (англ. green card, номи расмии Корти доимии Иёлоти муттаҳидаи Амрико) — ба корте гуфта мешавад, ки нишондиҳандаи иқомати доим дар Иёлоти муттаҳидаи Амрико аст.

Мушаххасот
----------

Корти муқими доимии Иёлоти муттаҳида (форми ой-551 uscis) як корти шиносоӣ аст, ки ба шароити будубоши доимии як шаҳрванди хориҷӣ дар Иёлоти муттаҳида гувоҳӣ медиҳад. Грин корти Амрико дар воқеъ иҷозаи иқомати доим, кор, таҳсил, зиндагӣ ва мусофират ба Амрико бидуни истифода аз соири мазиятҳои шаҳрвандии Амрико, назири ҳаққи раъй мебошад. Дарёфти ин корт аз тариқи қуръакашӣ имконпазир аст. Яке дигар аз роҳҳои дарёфти корти сабз исботи барҷастагии илмӣ ё варзишӣ, масалан аз тариқи доштани натиҷаҳои байналмилалии илмӣ ё варзишӣ аст. 

Сабтином дар қуръакашии визоӣ сирфан ба сурати интернитӣ ва аз тариқи танҳо вебгоҳи расмии лотории гирин корти Амрико анҷом мешавад. Барои сабти ном ҳеҷ ҳазинае набояд пардохт кард ва ба ҷуз иттилооти фардӣ (бар асоси гузарномаи мунқазинашуда) ва як қитъа акси диҷитол дар формату андозаи муносиб, чизи дигаре дар замони сабтином мавриди ниёз нест. Маъмулан, сабтином дар моҳҳои октябр ва ноябр анҷом мешавад ва натоиҷи қуръакашӣ низ дар авоили моҳи майи соли баъд эълом мегардад.

 Намунаи корти сабз 2010

Ҳамчунин
--------

* Корти кабуд иҷозатномаи корест, ки аз ҷониби кишварҳои Иттиҳоди Аврупо дода мешавад.
* EB-5 як намуди раводиди ИМА мебошад, ки ба сармоягузорони хориҷӣ дода мешавад.

Қайдҳо
------

Пайвандҳо
---------

* Вебсайти расмии ҳукумати ИМА барои бақайдгирии дархостҳои лотереяи корти сабз
* Нақшаи Харитаи роҳ ба Green Card (PDF) - ҳама роҳҳои қонунии гирифтани иҷозатномаи иқомат дар ИМА дар як саҳифа.(англ.) )
* Санҷиши корти сабз ва санҷиши мавҷудияти назаррас дар вебсайти IRS
* Маълумот дар бораи кортҳои сабз дар вебсайти Хадамоти шаҳрвандӣ ва муҳоҷирати Иёлоти Муттаҳида(англ.) )
**Тӯхташев** (2 январи 1986, Конибодом, вилояти Суғд, Тоҷикистон) — ҳунарманди театр ва синамо, танзимгар ва офарандаи эффектҳои визуалӣ барои филмҳо. Узви Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон.

Таҳсилот
--------

2003-2004- дастпарвари студияи актерони навраси назди театри давлатии драмаи мусиқии ба номи Т.Фозилова дар солҳои. Соли 2009 Донишкадаи Давлатии Санъати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи М.Турсунзодаро бо ихтисоси «актёри драма ва кино» хатм кардааст.

Нақшҳо дар театр
----------------

Атуб Чату дар намоишномаи «Зебуноссо»-и Ш.Қиёмов,

Реваз Накашидзе дар намоишномаи «Айбномаи»-и Н.Думбадзе,

Шоҳзода Аршак дар намоишномаи «Куштори як саду шаҳордаҳ шоҳзодаи Ҳахоманишӣ дар Кӯшки гардон»-и Сорбон,

Искандари Мақдунӣ дар намоишномаи «Модар-Ватан»- М.Музаффар,

Пирамард дар намоишномаи «Ғирев»- А.Фирдавсӣ,

Азиз дар намоишномаи «Модар, ман зан мегирам»(пайванди дастнорас)-и Ривкин,

Иннопланетянин дар намоишномаи «Иннопланетянинҳо дар замин»(пайванди дастнорас)-и Алферова

Дионис дар намоишномаи «Ваҳваҳабонувон»-и Еврипид ва дигарон.

Нақшҳо дар синамо
-----------------

* ФАРҲОД дар филми «Ормонҳо» 2011
* Дуздбача дар филми «Паймон» 2015
**Қурбонов Маҷид Абдулҳамидович** (тав. 15.12.1963, деҳаи Заркамари ноҳияи Восеъ), адабиётшинос, номзади илмҳои филологӣ (2000).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1980–1982 дар Омӯзишгоҳи касбӣ-техникии №2 шаҳри Душанбе таҳсил намуда, солҳои 1982–1984 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои 1985–1990 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил дошт. Солҳои 1990–1992 муаллими техникуми саноатию омӯзгории шаҳри Душанбе, 1992– 1995 аспирант, 1995–2000 лаборанти кафедраи адабиёти тоҷик ва ҳамзамон муовини декани факултети филологияи тоҷик оид ба тарбия, 2001–2005 декани факултети филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Аз соли 2006 то ба имрӯз иҷрокунандаи вазифаи дотсенти кафедраи адабиёти тоҷики донишгоҳи омӯзгорӣ мебошад. Муаллифи зиёда аз 30 мақолаҳои илмию методӣ аст. Оид ба робитаҳои адабии адибони машриқзамину мағрибзамин ва баррасии назми муосири тоҷику форс кори илмӣ бурдааст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2002) ва ифтихорномаи Вазорати маорифи Тоҷикистон сарфароз шудааст.

Осор
----

* Назаре ба маҷмӯаи «Ишқи як зан»-и З. Атоӣ // Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, №2, Д. 2000;
* То чанд ту ганҷи бостон меҷӯӣ // Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, №4, Д. 2007.
*

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Фарҳоди Карим** (9 марти 1953, Панҷакент — 3 апрели 2019, Душанбе) — нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2011).

Зиндагинома
-----------

Фарҳоди Карим 9 марти соли 1958 дар деҳаи Кулолии ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғд ба ҷаҳон омадааст. Соли 1975 мактаби миёнаи № 7-ро ба фарҷом расонда, ҳамон сол донишҷӯи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Қ. Ш. Ҷӯраев шудааст ва соли 1980 соҳиби дипломи маълумоти олӣ гардидааст. Солҳои 1980—1981 муаллими мактаби миёнаи № 148 ноҳияи Ленин (ҳозира Рӯдакӣ), солҳои 1981—1990 муҳаррир ва баъдан, муҳаррири калони илмии Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи советии тоҷик, сипас, аз моҳи майи соли 1990 то апрели 2009 муовини директори Муассисаи нашриявии «Адиб» будааст. Ҳоло вазифаи директории ҳамин корхонаро бар уҳда дорад. Дар ҷилдҳои 5-6-уми Энсиклопедияи советии тоҷик дар боби адабиёт ва санъат силсилаи мақолаҳояш интишор ёфтаанд. Дар таҳия ва чопи «Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик» (дар се ҷилд; 1988—2004) ширкат варзида, барои он мақолаҳои зиёде навиштааст. Аз соли 2003 раиси Ассотсиатсияи ноширон, полиграфистон ва паҳнкунандагони китоби Тоҷикистон мебошад. Узви Конфедератсияи байналхалқии Иттиҳодияҳои журналистон, Шӯрои ҷамъиятии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон аст. Соли 2011 ба узвияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта шудааст.

Эҷодиёт
-------

Муаллифи китобҳои «Фурӯғи сухан», «Олимақом», «Нашриёт, китоб, хонанда», «Иҷлосияи тақдирсози миллат» (ҳамроҳи Усмонҷон Ғаффоров, 2012) ва «Чеҳраафрӯзи илму адаб» мебошад. Китоби дарсии «Санъати тасвирӣ» (барои хонандагони синфи панҷум)- ро аз русӣ ба тоҷикӣ гардондааст. Аслан ба навиштани очерку публитсистика машғул мебошад. Силсилаи очеркҳояш дар рӯзномаҳои «Ҷумҳурият», «Омӯзгор», «Адабиёт ва санъат» пайваста чоп мешаванд, ки «Тавоно бувад, ҳар ки доно бувад», «Ёдгори зиндагии некмард», «Давлатқадаме, ки қадамаш нек бувад» ва ғ. аз он ҷумлаанд.

Ҷоизаҳо
-------

* Ордени «Шараф» (1999);
* Ордени «Шараф ва мардонагӣ»-и Бунёди фарҳангии «Честь и мужество»-и ш. Санкт-Петербург;
* Нишони фахрии «Аълочии матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон»;
* Нишони фахрии «Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон»;
* Ифтихорномаҳо.

Эзоҳ
----

1. ↑  ДАРГУЗАШТИ НОШИРИ МАЪРУФИ ТОҶИК ФАРҲОДИ КАРИМ. *akhbor.com*. 5 апрели 2019 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
2. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 52 — 53 ISBN 978-99947-2-379-9
**Автотрансформатор** — намуди трансформаторест, ки дар он симпечҳои аввалӣ ва дуюмӣ мустақиман пайваст буда, аз ин ҳисоб на фақат алоқаи электромагнитӣ, балки алоқаи электрикӣ низ доранд. Барои ҳосил кардани коэф. хурди трансформатсия Автотрансформатор назар ба трансформаторҳое, ки симпечи бисёр доранд, сабук ва арзон аст. Автотрансформатор дар олати корандозии муҳаррикҳои электрикии пуриқтидори ҷараёни тағйирёбанда чун табдилдиҳандаи шиддати электрикӣ, дар схемаҳои ҳимояи релеӣ барои тадриҷан танзим кардани шиддат ва ғайра хидмат мекунад. Дар автотрансформатори танзимшаванда ба туфайли ҷойивазкунии механикии расиши симпечи дуюм, ҳангоми дар симпечи якум тағйир ёфтани шиддат, дар симпечи дуюм шиддати зарурӣ доимӣ нигоҳ дошта мешавад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Авҷи Зебопарӣ** – Аз авҷҳои маъмул дар анъанаи иҷроҳ буда, сарояндагон аз анвои Авҷи Зебопарии калон, алалхусус дар ҳавзаи Бухоро (Самарқанд, Хоразм) ва Хуҷанду Хӯқанд (водии Фарғона - Исфара, Конибодом, Истаравшан) истифода менамуданд.
Авҷи Зебопарӣ бо сабки ҳофиз ва оҳангсози машҳури тоҷик Зебопарӣ дар иртибот аст. Ин авҷ дар анъанаи иҷроҳ бо номи «Авҷи Зебопарӣ», «Зебопарда» (пардаи иловагии танбӯр) шоеъ аст. Авҷи Зебопарӣ дар анъанаи иҷроии «Шашмақом» оҳанги нисбатан мустақил буда, аз сароянда маҳорат ва истеъдоди баландро талаб менамояд. Офаридаҳои Зебопарӣ дар «Ироқи Бухоро» (мақоми «Бузург»)
«Савти калон», «Савти Сабо» («Рост»), «Нимчӯпонӣ» («Сегоҳ»), «Сарахбори Ироқ», «Чанбар» («Ироқ»), инчунин дар асарҳои мусиқии касбӣ, чун «Ушшоқи Хӯқанд», «Бозургонӣ» (Ҳоҷа Абдулазиз) ва таснифоти дигар мавриди истифода аст. Масалан, сарояндаҳои Бухоро ҳангоми сурудани Ушшоқи Хӯқанд онро бо намудҳои Сегоҳ, Ушшоқ ва Муҳайяри Чоргоҳ, сарояндагони Хуҷанд, Исфараву Конибодом, Истаравшан, яъне водии Фарғона ин асари мусиқиро бо намудҳои Сегоҳ ва Зебопарӣ иҷро менамуданд.

Нигаред низ
-----------

* Шашмақом
* Авҷ (дар мусиқӣ)
* Авҷи турк

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 22 ISBN 978-99947-49-13-3
**Script error: The function "infobox" does not exist.**
**Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Ӯзбекистон** (ӯзбакӣ: *Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi*) ё **Олий Маҷлис** — парлумони Ҷумҳурии Ӯзбекистон, мақоми намояндагӣ ва қонунбарори ҳокимияти давлатӣ.

Тибқи натиҷаҳои раъйпурсии умумиҷумҳуриявии конститутсионӣ дар 27 январи соли 2002, Олий Маҷлиси Ҷумҳурии Ӯзбекистон аз ду палата - Сенати Олий Маҷлиси Ҷумҳурии Ӯзбекистон (палатаи болоӣ) ва палатаи қонунгузори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Ӯзбекистон (палатаи поёнӣ) иборат аст. Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Ӯзбекистон аз лаҳзаи таъсисёбӣ дар соли 1994 то раъйпурсӣ парлумони якпалатагӣ буд. Мӯҳлати ваколати ҳарду палата панҷ сол аст. Пешгузаштаи Олий Маҷлиси Ҷумҳурияти Ӯзбекистон Шӯрои Олии як палатаи ҶШС Ӯзбекистон / Ҷумҳурияти Ӯзбекистон мебошад, ки аз соли 1938 то 1994 вуҷуд дошт.

Палатаи поёнӣ
-------------

Палатаи қонунгузорӣ аз 150 вакил иборат аст, ки тибқи қонун интихоб шудаанд. Шахси асосӣ дар палатаи қонунбарор раиси палатаи қонунгузории Маҷлиси Олӣ мебошад. Ҳоло ин вазифаро Нурдинҷон Исмоилови тозаинтихобшуда ишғол мекунад 

Вакилони поёнӣ — 150 нафар, аз он ҷумла 135 нафарашон дар интихоботи мустақими умумӣ интихоб шудаанд, 15 ҷой барои Ҷунбиши экологии Узбакистон ҳифз карда шудааст. Тартиби фаъолияти Палатаи қонунбарориро Конститутсияи Ҷумҳурии Ӯзбекистон, Қонун "Дар бораи Палатаи қонунгузории Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Ӯзбекистон" ва дигар санадҳои қонунгузорӣ муайян мекунанд. Аз интихоботи 2019-2020 ҷойҳо барои Ҷунбиши экологӣ дигар маҳфузанд.

Дар интихоботи гузаштаи 2019-2020 ҷойҳо чунин тақсим карда шуданд:

* Ҳизби либерал-демократии Узбакистон - 53 ҷой
* Ҳизби Демократии "Миллӣ Тикланиш" - 36 ҷой
* Ҳизби Халқии Демократии Ӯзбекистон - 22 ҷой
* Ҳизби сотсиал-демократии "Адолат" - 24 ҷой
* Ҳизби экологӣ - 15 ҷой

Палатаи болоӣ
-------------

Сенат палатаи намояндагии ҳудудӣ буда, аз 100 сенатор иборат аст. Аъзои Сенати Маҷлиси Олӣ ба миқдори баробар — ҳар кадом 6 нафар — аз Ҷумҳурии Қарақалпоқистон, вилоятҳо ва шаҳри Тошканд бо овоздиҳии пинҳонӣ дар маҷлисҳои дахлдори якҷояи вакилони Жогаргӣ Кенеси Ҷумҳурии Қарақалпоқистон, вакилони мақомоти намояндагии ҳокимияти давлатии вилоятҳо, ноҳияҳо ва шаҳрҳо интихоб мешаванд. 16 узви Сенати Олий Маҷлисро Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон аз ҷумлаи шаҳрвандони бонуфузтарин, ки дорои таҷрибаи бойи амалӣ ва хидматҳои махсус дар соҳаи илм, санъат, адабиёт, истеҳсолот ва соҳаи ғайраи фаъолияти давлативу ҷамъиятӣ мебошанд, таъйин мекунанд.

Вакили Палатаи қонунгузорӣ, инчунин узви Сенат шаҳрванди Ҷумҳурии Ӯзбекистон буда метавонад, ки то рӯзи интихобот ба синни 25 расидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Новым спикером Законодательной палаты парламента Узбекистана избран Нурдинжон Исмоилов - ИА REGNUM
2. ↑  Закон РУз. О выборах в законодательную палату Олий Мажлис..

Пайвандҳо
---------

* Палатаи қонунгузорӣ
* Сенат Бойгонӣ шудааст 11 феврали 2016  сол.
* Рӯйхати пурраи сенаторҳои даъвати аввал
* Олий Маҷлиси Ҷумҳурияти Ӯзбекистон: мақом, вазифа, салоҳият ва шаклҳои фаъолият Бойгонӣ шудааст 3 ноябри 2014  сол.
**Тоҳир Пирмуҳаммадович Пӯлодов** (1 [14] май 1906, Самарқанд, генерал-губернатории Туркистон — 19 август 1979, Душанбе) — ходими давлатӣ ва сиёсии шӯравӣ.

Зиндагинома
-----------

Тоҳир Пӯлодов соли 1906 дар Самарқанд ба дунё омадааст.

Корнома
-------

Узви ҲКИШ аз соли 1932. Аз соли 1933 — дар кори хоҷагӣ, ҷамъиятӣ ва сиёсӣ. Солхои 1933 — 1962 — муаллими иқтисоди сиёсии Мактаби олии хоҷагии қишлоқи коммунистӣ, директори Нашриёти давлатии Точикистон, Комиссари халққии маорифи ҶШС Точикистон, иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ, агитатори Шуъбаи сиёсии Артиши 52-юм, котиби КМ ҲК(б) Тоҷикистон оид барои таблиғоту таҳрик, котиби КМ ҲК (б) Тоҷикистон, Раиси Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон, мудири Шуъбаи КМ ҲК Тоҷикистон, вазири маорифи ҶШС Точикистон. 

Тоҳир Пӯлодов депутати Шӯрои Олии ҶШС Точикистон даъватҳои 1—5 интихоб шудааст. 

Дар соли 1979 даргузашт.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Пулатов Таир Пирмухамедович. *www.knowbysight.info*. 24 июни 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 октябри 2018.
**Фарҳоди IV** (юн.-қад. ΦΡΑΑΤΗΣ; асри I то м. — 2 то м.) — чаҳордаҳумин шоҳи Эрон аз хонадони Ашконӣ, писари Уруди II.

Падараш аз салтанат канорагирӣ кард ва мақоми шоҳиро ба ӯ вогузар кард. Фарҳод IV ҳамин, ки ба тахт нишаст, бародарони худро аз байн бурд. Падари вай, ки ҳанӯз дар қайди ҳаёт буд, ӯро мавриди сарзаниш қарор дод ва Фарҳод ӯро низ ба қатл расонид. Вай баъд ба василаи Тирдоди II аз салтанат барканор шуд, вале баъд аз чанд сол ба салтанат бозгашт. Бо бозгашташ бар қудрат аввалин имперотури Рум барои вай канизи бисёр зебое ба номи Музо, ки баъдан малика Музои Ашконӣ ном гирифт, фиристод ва ин зан ба маликаи аслии ашконӣ ва модари танҳо вориси кишвар табдил шуд. Фрҳод ба дасти ворис ва маликааш Музо кушта шуд. Баъд аз марги фрҳод модару писар ба сурати фармонравоии муштарак ба таври мусовию муштарак ба тахт нишастанд ва тоҷгузорӣ карданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Pas L. v.* Genealogics (ингл.) — 2003.
2. ↑  *Encyclopaedia Iranica Foundation.* Chronology of Iranian History Part 1(англ.). *iranicaonline.org*. 17 июли 2023 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* WeRelate

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BIBSYS: 90892397
* GND: 119498774
* VIAF: 151149106256968492081
* WorldCat VIAF: 151149106256968492081

 |
**Тоҳир Ёрович Гулов** (тав. 20.07.1964, ноҳияи Ванҷ), кимиёшиноси тоҷик, номзади илмҳои химия (2000), дотсент (2004).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1981–1983 коргари совхози ба номи Федченкои ноҳияи Ванҷ буд. Солҳои 1983–1985 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат намудааст. Солҳои 1985–1990 дар факултети биология-химияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1990–1992 муаллим-тадқиқотчии Донишгоҳи давлатии Москва ба номи М. В. Ломоносов, 1994–1997 аспиранти кафедраи химияи органикӣ ва биологӣ, 1997–2000 муовини декани факултети химия оид ба корҳои тарбия, 2000– 2006 муовини декани факултети химия оид ба корҳои таълимӣ, 2006–2009 декани факултети химияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ буд. Аз соли 2009 то ба имрӯз ҳамчун дотсенти кафедраи химияи органикӣ ва биологии донишгоҳи номбурда фаъолият дорад. Муаллифи 30 асару мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ, 6 барномаи таълимӣ, ду ихтироот, аз ҷумла усулҳои истеҳсоли 3-винилбенз [c] изоксазол ва усулҳои истеҳсоли транс–1,2-бис- бенз [c] изоксазолил мебошад. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2001), ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва донишгоҳи омӯзгорӣ мукофотонида шудааст.

Осор
----

* Машғулияти амалӣ аз химияи органикӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д. 2010.
* Роҳнамои омӯзгор аз фанни биолоияи умумӣ барои синфи 10-ум. Д. 2018;
* Роҳнамои омӯзгор аз фанни биолоияи умумӣ барои синфи 11-ум. Д. 2018;
* Роҳнамои омӯзгор аз фанни ботаникаи синфи 5-ум. Д. 2019;
* Роҳнамои омӯзгор аз фанни ботаника синфи 6-ум. Д. 2019;
* Ботаника (китоби дарсӣ барои синфҳои 5, 6, ҳаммуаллиф). Д. 2019.
*

Эзоҳ
----

* Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Фарҳод Низомов** – мусиқишинос, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон (2008), бо медали «Хидмати шоиста» (1998), аз соли 1991 узви Иттифоқи композиторони Тоҷикистон

Зиндагинома
-----------

Фарҳод Низомов соли 1948 таваллуд шудааст. Дар шуъбаи назариявӣ-композитории Омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе дарси композитсияро назди Цветаев Михаил, Г.Александров ва Миратулло Атоев меомӯзад. Баъди хатми ин таълимгоҳ (1968), таҳсилро дар Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода аз рӯи ихтисоси мусиқишиносӣ (ғоибона) идома дода, донишкадаро соли 1980 ба итмом мерасонад. Аз соли 1968 дар мактаби бачагонаи мусиқӣ, аз соли 1986 то 1996 мудири шуъбаи фарҳанги комиҷроияи шаҳри Панҷакент, аз соли 1996 то имрӯз ба ҳайси директори осорхонаи ҷумҳуриявии таърихӣ-кишваршиносии ба номи А.Рӯдакӣ кор мекунад. Ф. Низомов асарҳо барои фортепиано, труба, виолончел, скрипка, флейта, сюита барои оркестри созӣ навиштааст. Дар ҳамкорӣ (ҳаммуалифӣ) бо М.Атоев ду сюитаи хореографии «Қиссаи ҳафткӯли Шинг» ва «Дурдонаҳои Панҷакент»-ро навиштааст. Рағбатҳои мусиқишиносии Ф.Низомов ба таҳқиқи фолклори маросимии водии Зарафшон, тоҷикони Самарқанду Қашқадарё равона карда шудааст, ки хусусиятҳои худро дар асарҳои «Свадебные песни таджиков», «Свадебный фольклор и творчество таджикских композиторов» таҷассум намудаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Композиторон ва мусиқишиносони Тоҷикистон. - Душанбе, 2011, - С. 147- 152
**Гулӯгоҳҳои байналмилалӣ** — роҳҳои табиии баҳрие, ки уқёнусу баҳр ва қисмҳои дигари қитъаҳои хушкиро пайваст мекунанд ва дар он чун минтақаи иқтисодӣ ҳамаи давлатҳо барои киштигардӣ ҳуқуқи баробар доранд.

Гулӯгоҳҳои байналмилалӣ аҳаммияти ҷаҳонӣ дошта, дар онҳо киштиҳои ҳамаи давлатҳо метавонанд ҳам дар вазъияти осуда ва ҳам дар вазъияти ноамнӣ озодона шино кунанд. Гулӯгоҳҳои Гибралтар, Ла Манш, Па-де-Кале (Дувр), Бобулмандаб, Сингапур ва Магеллан аз ҳамин қабиланд. Гулӯгоҳҳои байналмилалӣ новобаста ба он ки бо обҳои ҳудудии давлатҳои назди соҳил фаро гирифта шудаанд ё не, барои киштиронии ҳамаи мамлакатҳо озоданд. Гулӯгоҳҳои байналмилалӣ-е, ки барои аз баҳрҳои дохилӣ ба баҳрҳои кушод баромадан гузаргоҳи ягонаанд, низомномаи махсуси ҳуқуқӣ доранд. Дар чунин гулӯгоҳҳо тартиби киштигардӣ мувофиқи шартномаҳои махсуси байналмилалӣ ба роҳ монда шуда, дар баъзе мавридҳо ҳуқуқи ба баҳри дохилӣ (мас. гулӯгоҳҳои баҳри Балтика ва баҳри Сиёҳ) ворид шудани киштиҳои низомии давлатҳои дур аз соҳил маҳдуд карда мешавад. 

Мувофиқи Конвенсияи СММ (1982) оид ба ҳуқуқи истифодабарии роҳҳои баҳрӣ реҷаи ҳуқуқии гулӯгоҳҳои байналмилалӣ қабул шудааст, ки тибқи он тартиби киштигардии байналмилалӣ чунин аст:

1. Киштигардии гулӯгоҳҳое, ки дар фазои кушодаи баҳр ё минтақаи иқтисодӣ ва ҳудудии баҳрии давлати дигар воқеанд (Мессин, Тиран), бо роҳи гуфтушунид ва маслиҳати тарафайн тибқи реҷа (тартиб)-и ҳуқуқи байналмилалӣ ба роҳ монда шудааст.
2. Ба гулӯгоҳҳое, ки дар як қисми кушодаи баҳр воқеанд, ҳуқуқи киштиронии тиҷоратии транзитӣ дода мешавад (Гибралтар, Малакка, Бобулмандаб).
3. Киштиронӣ дар гулӯгоҳҳое, ки дар байни баҳри кушод воқеъ буда, минтақаҳои иқтисодии мувофиқ доранд (Мозамбик, Куриё ва Тайван), барои ҳамаи давлатҳо озод аст.
4. Дар гулӯгоҳҳои Балтика, Магеллан ва баҳри Сиёҳ киштигардӣ аз рӯи тартиби ҳуқуқии шартномаи байналмилалӣ сурат мегирад. Мас. гулӯгоҳи Балтика баҳри Балтикаро бо баҳри Шимол мепайвандад. Гулӯгоҳи Магеллан уқёнусҳои Атлантик ва Оромро пайваст мекунад, аммо соҳилҳояш дар итоати Чили мебошанд. Гулӯгоҳҳои баҳри Сиёҳ (Босфор, Дарданелла ва баҳри Мармар) баҳри Сиёҳро бо баҳри Миёназамин мепайванданд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гулӯгоҳҳои байналмилалӣ / К. Вазиров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Гунбади Сайидон** — мақбара, ёдгории меъморӣ дар Шаҳрисабз.

Бо амри Улуғбек соли 1435 дар шафати мақбараи Шамсиддини Кулол бино ёфтааст. Асоси чоркунҷа, ҳашттарк, устувона ва гунбаз дорад. Пештоқ ва қабати болоӣ хароб гардидааст. Аз қисми боқимондаи пештоқ маълум мешавад, ки он бо нақши гиреҳ оро дода шудааст. Устувонаеро, ки саросар кошикорӣ аст, хатти кӯфӣ (аз кошии сафед) зинат медиҳад. Дар дохили мақбара чор сағона мавҷуд аст, ки сетояш ба писарони Амир Абдулмаонӣ — Муҳаммад, Саид ва Маъруфхон мансуб мебошад. Яке аз сағонаҳо катиба надорад ва ба кӣ тааллуқ доштани он маълум нест. Деворҳо ва гунбази мақбара бо нақшҳои гиреҳ ва ислимӣ оро ёфта, фарши он бо гулгаҷи сафед рӯпӯш шудааст, ки аз маҳорату истеъдоди баланди наққошон гувоҳӣ медиҳад. Дар ин нақшҳо рангҳои кабуд, сурх, зард ва сафед бештар истифода шудаанд. Гунбади Сайидон шаклан ба мақбараи Қозизодаи Румӣ ва аз ҷиҳати услуби нигориши нақшҳо ба масҷиди Бибихоним ва мақбараи Шоҳи Зинда монанд аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гунбази сайидон / М. Шарифова // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Гулӯлабарқ дар ҳаккокии садаи XIX
**Гулӯлабарқ**, **барқи куравӣ** — падидаи табиъии нодире, ки хеле кам дучор меояд.

Гулӯлабарқ ҷисми мурӯдшакли мунири қутраш 10-20 см (баъзан аз он зиёд) буда, аз чанд сония то чанд дақ. медурахшад ва энергияи азим дорад. Табиати гулӯлабарқ ҳанӯз муфассал омӯхта нашуда, назарияи ягонаи физикии пайдоиш ва ҷараёнгирии он вуҷуд надорад. Назарияҳое, ки ин падидаро шарҳ медиҳанд, зиёд мебошанд, вале ҳеч яки онҳо аз тарафи аксарияти олимон дастгирӣ наёфтаанд. Дар шароити лабораторӣ бо усулҳои гуногун падидаҳои кӯтоҳмуддати шабеҳи гулӯлабарқ ба даст оварда шудаанд, вале табиати онҳо омӯхта нашудааст. Ақидае мавҷуд аст, ки гулӯлабарқ табиати электрӣ дошта, шакли махсуси барқ мебошад. Мувофиқи суханони шахсони гулӯлабарқро мушоҳидакарда он, одатан, ҳангоми раъду барқ ва ҳавои тӯфонӣ пайдо мешавад. Вале шахсоне низ ҳастанд, ки дар ҳавои офтобӣ гулӯлабарқро мушоҳида намудаанд. Гулӯлабарқҳо боиси харобиҳо ва ҳалокати одамон шуда метавонанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гулӯлабарқ / М. Азимова // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* J9U: 987007282309805171
* LCCN: sh85011219
* NDL: 00567320

 |
**Гунадҳия** — шоири Ҳинди бостон. Асари ӯ «Бриҳаткатҳа» («Достони бузург», асрҳои 5-6 то м.) аз маҷмӯаҳои достонию афсонаҳои адабиёти мардумии Ҳинди Бостон ба шумор меравад. 

Тибқи ривоёт, Гунадҳия ба забони қадимии пайшачӣ менавиштааст. «Достони бузург» бар асоси асари Кшемандра «Бриҳаткатҳаманҷарӣ» («Нақли достони бузург») навишта шудааст. «Достони бузург» («Бриҳаткатҳа») ба истиснои баъзе порчаҳо, ки дар баъзе маъхазҳо боқӣ мондааст, то замони мо нарасидааст. Китоби Сомадева «Уқёнуси достонҳо» дарбаргирандаи мазмуни «Достони бузург» аст. Мувофиқи маълумоти Сомадева Гунадҳия «Достони бузург»-ро дар ҷангал тӯли ҳафт сол бо хуни худ навиштааст ва он ҳафтсад ҳазор байтро дар бар мегирифтааст. Сипас шогирдони Гунадҳия Гунадева ва Нандидева пас аз машварат бо устод ин асарро назди шоҳ Сатаваҳана мебаранд. Гунадҳия худ дар боғе берун аз шаҳр мунтазири шогирдон мемонад. Аммо шоҳ аз он, ки «Бриҳаткатҳа» на ба санскрит, балки ба пайшачӣ навишта шудааст, ба хашм омада, онро намепазирад ва шогирдони Гунадҳия-ро аз дарбор меронад. Гунадҳия ранҷида, бо шогирдон ба ҷангал бозмегардад ва бар теппае оташ гиронда, ҳар варақи асарашро хонда, дар оташ сӯзондан мегирад. Танҳо пас аз илтиҷои шогирдонаш сад ҳазор байт насӯзонда мемонад. Сайёдони шоҳид ин манзараро ба шоҳ Сатаваҳана хабар медиҳанд. Шоҳ хоҳиш мекунад, ки ӯро зуд назди Гунадҳия баранд. Шоҳ аз саргузашти Гунадҳия ва сабаби ба забони пайшачӣ навишта шудани асарро шунида, аз кардаи худ пушаймон мешавад ва сад ҳазор байти боқимондаро гирифта, ба шаҳр мебарад. Ҳамин тариқ, асаре бо номи «Бриҳаткатҳа» дар таърихи адабиёти классикии Ҳиндустон барҷо монда, мақоми хоссе пайдо мекунад. Дар «Достони бузург» ё худ «Бриҳаткатҳа» саргузашти пурмоҷарои шоҳзода Нараваҳанадатта, писари шоҳ Удаяна, ки арӯси дуздидашудаи хеш малика Васавадатаро ҷустуҷӯ мекунад (ин персонажҳо дар адабиёти шифоҳию хаттии Ҳинд басо машҳуранд), дар моварои қиссаҳои аҷоибу ғароиб, басо дилчасп оварда шудаст. «Достони бузург» ҳамчун намунаи беҳтарини асари бадеӣ то имрӯз аҳаммияти хешро гум накардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гунадҳия / Ҳ. Раҷабов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Калхот
**Калхот**, калход, пажан, чӯҷагирак, халхот, хот, (Milvis korshun) - як навъ паррандаест соҳибчангол. Ба оилаи бозон дохил мешавад. Болҳои дароз (428 —545 мм) ва паҳноӣ, думи дароз (251—335 мм) дорад. Минқораш дароз (24—30 мм), вазнаш 800— 900 г, рангаш бур ва бури қаҳваранг.
Калхотҳо тухмзинда-зо ва зиндазоянд. Дар шароити Тоҷикистон соле як маротиба афзоиш мекунанд. Як Калхот аз 1—2 то 8—20 тухм гузоштаааш мумкин. Ҷанини тухм аз таъсирп гармии офтоб ин нимбиёбон, куҳу даштҳо ва бештар назди обанборҳо зиндагӣ мекунад. Дар болои дарахт (чинору арча), ҷарӣ ва харсангҳо лона мегузорад. Калхот як лонаро чандсол истифода мебарад. Аввали май 2—4 тухм гузошта. охири май чӯҷа мебарорад. Дар собиу Шӯравӣ (ғайр аз Шимоли Осиё) вомехӯрад; зимистонро дар Африқо ва Осиёи Ҷанубӣ мегузаронад. Дар Тоҷикистон Калхот дар пастиҳо, баъзан дар кухдои на он кддар баланд (то 1800 м аз с. б.) дучор меояд. Дар Боботот, водии дарёи Сир, Зарафшон, Кофарниҳон, поёноби Вахш, Бадахшону Дарвоз одатан вақти кучи паррандаҳо вомехурад; кучи бахория К. март — апрел, кучи тирамоҳиаш сентябр — октябр мегузарад. Калхотҳои лонагузор дар доманакуҳи кухҳои Дурама, Туркистон, Зарафшон ва Ҳисор лона мегузорад. Ғизой Калхот хоянддҳои майда, хазандаҳо, обхокиҳо, лоша, баъзан моҳӣ ва паррандаҳо мебошанд. Солҳои бисьёр шудани малах Калхот онҳоро нест карда, ба хоҷагии қишлоқ фоида меорад. Калхот баъзан ба паррандаҳои хонагӣ ҳам ҳуҷум мекунад.

Эзоҳ
----
**Гунди Шопур** — шаҳр, ёдгории таърихии замони Сосониён. 

Гундишопур ҳамчун урдугоҳи бузурги низомӣ ҷиҳати ни­гоҳ дош­тани тақр. ҳафтод ҳазор асир, бо супориши шо­ҳан­шоҳ Шо­пури I (ҳукмронӣ 241—272) бар рӯи вай­ронаҳои шаҳри Ҷан­то Шопур («Боғҳои зебо») бунёд ёфт. Бунёди Гундишопур бо ёрии асирони румӣ хотима ёфт. Тарҳи сохтмони Гундишопур аз рӯи нақшаи шаҳри Антиохия бо кӯчаҳо ва хиёбонҳои амудӣ монанди тахтаи шатранҷ ба ҳам пайваста, бузург ва зебо сохта шуд. Дар муддати кӯтоҳ Гундишопур рав­нақ ёфта, ба маркази музофоти Хузистон табдил ёфт. Сайёҳи араб Ибни Ҳавқал Гундишопурро шаҳре фарознеъмат, бузург, дорои нахлистонҳо, кишт­зор­ҳо ва обҳои фаровон тасвир кардааст, ки баъдан ба қа­рор­гоҳи Яъқуби Лайс табдил ёфт. 

Гундишопур аз чанд ҷиҳат аҳам­мият дошт: 

* Аз сабаби мавқеи мусоиди табиӣ кишти найшакар дар атрофи он ривоҷ дошт.
* Шаҳр маркази полоиш ва коркарди най­шакар, коргоҳҳои бофандагӣ, бахусус пор­ча­ҳои абре­ши­мӣ буд.
* Мавҷудияти Донишгои Гундишопур дар он.

Дар паҳлуи донишкадаи пизишкии Академияи Гундишопур бемористони бузург таъсис шуда буд, ки дар он зимни омӯзиши донишҷӯён беморонро низ табобат мекарданд. Авҷи ободонии Гундишопур ба аҳди Анӯ­шервони Одил (ҳукмронӣ 531—578) рост меомад, ки муас­сисаҳои илмию табобатии он эътибори бештар пайдо карданд. Дар ин давра ҳафт тан аз файласуфони мухолифи императори Руми Шарқӣ Юстиниан (ҳукмронӣ 527—565) ибтидо ба пойтахти Сосониён шаҳри Тайсафун (Ма­доин) ва баъдан ба шаҳри Гундишопур омаданд. Ҳамчунин ҳа­кимон, донишмандон ва пизишкон аз Ҳинд дар Гундишопур сокин шуданд. Гундишопур аз тарафи лашкари сар-кардаи араб Зар ибни Абдуллоҳ муҳосира шуд, вале ӯ натавонист шаҳрро тасарруф кунад. Бо вуҷуди мадади лашкаркаши дигари араб — Абусира кӯшишҳои дигари Зар ибни Абдуллоҳ барои ишғоли Гундишопур ба ҳадар рафт. Баъдан ба таври но­гаҳонӣ кушода шудани дарвозаҳои шаҳри Гундишопур арабҳоро ба тааҷҷуб овард. Саранҷом ошкор шуд, ки як сокини маҳал­лии асирафтода дар миёни сипоҳиёни араб худсарона амонномае навишта, бо тире ба сӯи шаҳр афкандааст. Ин амонномаро аввал арабҳо қабул накарданд, вале баъдан онро пазируфтанд ва шаҳр бе хунрезӣ ба дасти онҳо гузашт. Давраи тараққиёти шаҳри Гундишопур ҳаштсад-нуҳ­сад сол давом кард, вале тадриҷан дар асрҳои 11-12 ба харобазор табдил ёфт. Сабаби асосии таназзули шаҳр аз пароканда шудани Академияи Гун­ди Шопур ва баъдан дар асрҳои 8‒9 тарақ­қӣ кардани шаҳри Бағдод, таъсис ёфтани маркази илмию таълимии «Байту-л-ҳик­ма» буд. Ха­ро­баҳои барҷомондаи шаҳри азим ва зебои Гундишопур имрӯз дар канори деҳаи Шоҳобод (Исломобод), дар 18 км ҷа­ну­бу шарқии шаҳри Дизфули устони Хузистон ба чашм мерасанд. Яке аз ёдгориҳои боқимондаи шаҳри Гундишопур мақбараи Яъқуби Лайси Саффорӣ мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑   — 2017.
2. ↑

Адабиёт
-------

* Гунди Шопур / Қ. Расулиён // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская

 |
**Саллабандон**

Яке аз расмҳои суннатии таркиби ҷашни арўсӣ ва хатнасури тоҷикон. Дар деҳаҳои Яғноб он пас аз баргузории маросими сартарошони домод сурат мегирифт. Бобо ё яке аз хешони наздики куҳансолу рўзгордида ба сари шаҳ саллаи сафедро ба таври махсус мебаст ва ба домод дуои нек медод. Дар баъзе аз деҳоти Ҳисор одате буд, ки пас аз тўй салла ё дастори сафедро ягон зани беписар бо нияти писардоршавӣ аз сари домод мегирифт ва онро то тўйи арўсии писари худ бо мурод нигоҳ медошт. Дар Мастчоҳ, Яғноб, Ҳисор дар ҳолати азбайнравӣ қарор дорад.

Адабиёт
-------

1. Мирзоев С. Суннатҳои маҳаллии мардуми Яғноб. Д. 2007; 2. Мардонова А. Традиционная свадьба таджиков гиссарской долины. Д. 2002; 3. Шарифова М. Маросимҳои тўи арўсии мардуми ноҳияи Мастчоҳ. Д. 2005;

Нигаред
-------

* Сартарошон

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 91


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Салими Зарафшонӣ** Салими Зарафшонфар соли 1963 дар шаҳри Панҷакент дида ба ҷаҳон кушодааст. Маълумоташ миёна мебошад. Салим барвақт ба меҳнат шурӯъ карда, мусаҳҳеҳи нашриёти "Ирфон", котиби масъули маҷаллаи тиббии "Шифо" ва муҳаррири шуъбаи адабии радиои тоҷик шудааст. Алҳол котиби масъули маҷаллаи "Истиқбол" аст. Соли 1990 нахустмаҷмӯаи ашъораш "Хунбаҳо" бо пешгуфтори Лоиқ Шералӣ аз тариқи нашриёти "Адиб" пешкаши хонандагон шуд. Соли 1995 нашриёти "Пайванд" қиссаи воқеии фоҷиавии ӯ "Зери заҳрханди Аҳриман"-ро ба чоп расонд. Зарафшонфар пораҳоеро аз осори фалсафии Артур Шопенҳауэр, Ян Фейеш, Константин Сиолковский, ҳамчунин намунаҳоеро аз ашъори Маҷнун (Қайс ибн ал Мулавваҳ), Франческо Петрарка, Роберт Бернс, Иоан Волфганг Гёте, Шарл Бодлер, Шандор Петефӣ, Робиндронат Такур, Гиём Аполлинер, Титсиан Табидзе, Константин Балмонт ва ғайра аз забони русӣ ба тоҷикӣ баргардонидааст. Ба қавли устод Лоиқ: "Салим мактаби шоириро (ба он маънӣ ки маъмул аст) нагузаштааст, валек шоирест табиатзода, устоде надорад, аммо боҷуръатона қалам меронад. Забони ифодааш солису ғанист". Салим аз шоирони ҷавонест, ки ба шеъру шоирӣ назари ҷиддӣ дошта, навиштаҳояш гувоҳи онанд, ки ӯ аз илми арӯз огоҳии комил дорад ва тавонистааст дар бозгӯи маънӣ ва тасвири воқеоту манзара, интихоби мавзӯъу бозёфтҳои шоирона комёб бошад. Аз соли 1997 узви Иттифоқи нависандагон аст.
ОМУРЗИШ

Рӯдакӣ, устоди устодони шеър,
Рӯдакӣ, эй пири пирони сухан,
Ту гуноҳамро бубахшӣ, ки ба каф,
Ҷуръате карда, гирифтам хома ман.
Бар тилозанҷири назме, ки бувад
Шеъри ту сарҳалқае бар ҳалқаҳош,
Суд на, афзоям ар ман як-ду ҳарф
Ҳамчунон мисҳалқа бар зарҳалқаҳош.
Лек чун аз дудмони тустам,
Сӯхта бе шеъри тар коҳад дилам.
Гоҳ-гоҳе қатра-қатра хешро
Рӯи сафҳа рехтан хоҳад дилам.
Дасти вақт аз сина чун з-афшонае
Баски таҳбези ҳавас афшондааст,
Fуссаву дарди Ватан дар синаам
Гандуми сарбезворӣ мондааст.
Ёфтам худро, зибас дарёфтам,
Ки бувад меҳри сухан-меҳри Ватан.
Ёфтам худро, зибас дарёфтам;
Бе сухан ман беватан хоҳам будан.
Гар наям шаҳмарди "Шаҳнома"-саро,
Шеъри ман бодо санои номи ӯ.
Байти Саъдӣ зинда дорад лафзи мо,
Номи ман бодо фидои номи ӯ.
Ман намехоҳам зи аъмоқи қурун
Розҳое баркушояд шеъри ман,
Зинда то андар дили дилмурдае
Ёди мозиро намояд шеъри ман.
То яке дилхуфта дилбедор буд,
Субҳ бодо шеъри ман дар шабгаҳон.
Гар намонад номи ман, аз шеъри ман
Дар диле меҳри Ватан монад, бимон…
Чун гуноҳи босавобе карданист,
Авф кун бар тифлаки эҷодҳо.
Азми густохонаи ӯро бубахш,
Рӯдакӣ, устоди беустодҳо!

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Мақолаи мазкур дар бораи шоир нопурра аст. Шумо ба Википедиа бо пурракардани он ёрӣ расонед*. |
Шаблон:Антропогеокарточки/Общие проверки

**Маркази исломии Вашингтон** — масҷид ва маркази мадании Ислом дар Вашингтон мебошад. Вай дар Эбассу Роу дар Хиёбони Массачусетс дар тарафи шарқии пули Рок Крик ҷойгир аст. Соли 1957 кушода шуда буд ва калонтарин ҷойи Мусулмонон барои ибодат дар Нимкураи Ғарбӣ ба ҳисоб мерафт. Беш аз 6,000 одамон ҳар рӯзи Ҷумъа ба намозхони ба инҷо меоянд.

Илова ба масҷид, марказ китобхона ва синфхонаҳо, ки дар онҷо аз Ислом ва забони арабиро таълим дода мешавад.

Нигаред низ
-----------

* Меъмории Исломӣ
* Санъати исломӣ
* Феҳристи масҷидҳо
* Ислом дар ИМА

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* Маркази исломии Вашингтон Ҳ.К.



  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақола дар бораи масҷид ва ё ҷойҳои Исломӣ нопурра мебошад. Шубо метавонед ба Википедиа бо пурра кардани он кӯмак расонед*. |
**Салом Абдураҳимов** (7 июни 1937, Ӯротеппа – 7 августи 2006, Душанбе) — забоншинос, номзади илмҳои филология (1968), дотсент (1990).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи УДТ (1958). Корманди Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии АИ ҶТ (1958 – 90), дотсенти кафедраи хат ва матни форсии тоҷикии ДМТ (1990 – 2004). Муаллифи зиёда аз 60 асару мақолаҳои илмӣ. Абдураҳимов яке аз муаллифони «Грамматикаи забони адабии тоҷик» (Синтаксис, ҷилди 2, китоби дарсӣ барои факултетҳои филологии мактабҳои олӣ, Д. 1984) мебошад. Дар навиштани китоби сеҷилдаи «Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик» иштирок кардааст, 9 боби он ба қалами ӯ тааллуқ дорад. Бо Грамотаи Фахрии Совети Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст. Дорандаи мукофоти давлатии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино.

Осор
----

* Ибораҳои исмии забони адабии ҳозираи тоҷик, Д. 1973;
* Ибораҳои ҷонишинӣ, Д. 1979.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Саодат Камолова** (Тав. 01.01.1947, шаҳри Душанбе) — пизишк. Номз. илми тиб. (1987). Узви Шӯрои ҷамъиятии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Саодат Камолова дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино таҳсил кардааст (1959–1965). Ординатураи клиникӣ (1965–67), ассис. каф. амрози дохила Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино (1967–1982). Дар мавзӯи «Состояние показателей липидного обмена и центральной гемодинамики ӯ больных систолической гипертонией пожилого возраста при лечении термально-родоновым паром курорта Ходжа-Обигарм» рисолаи номз. дифоъ кардааст (1987). Корм. хурди илмии ИТИ гастроэнтрологияи АИ Тоҷикистон (1990–1996). Аз соли 1996 – директори Маркази башардӯстонаи эҳёи «Одамият». Таҳсил дар ИМА аз рӯи барномаи «Роҳбарии ташкилоти ҷамъиятӣ ва пешдорӣ» (1997) ва сафари корӣ ба Швейтсария, Фаронса, Италия, Люксембург, Лихтенштейн, Австрия, Германия ва диг. кишварҳои Аврупо. Соли 2006 Маркази башардӯстонаи эҳёи «Одамият» ба Иттифоқи Ҷамъиятии «Маркази геронтологии Осиёи Марказӣ» табдил ёфт. Мақсад аз фаъолияти ин ҷамъият ҳалли мушкилоти мардуми солхӯрдаи Тоҷикистон аст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи беш аз 70 таълифоти илмӣ, тавсияи методӣ ва дастури методӣ барои пизишкон, аз ҷумла, «Лечение сердечно-сосудистых заболевоний ӯ лиц пожилого возраста» (Д. 2005), «Национальное исследование старения населения в Таджикистане» (Д. 2010), «Демографические аспекты старения населения» Д. 2012), «Пособие по психосоциальной и медицинской работе с пожилыми людьми» (Д. 2012) ва дастурҳои методӣ барои мардуми солхӯрда: «Измени себя не изменяя себе» (2003), «Пособие по созданию групп самопомощи пожилыми людьми» (Д.2012), «Университет третьего возраста» (Д.2013), «Вы должны жить, а не доживать свой век» (Д. 2014), «Жить здорово – здорово» (Д. 2014) ва ғ.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — 215 с. (тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6
**Набард дар Политимет**, (329 то милод) — набард байни лашкари фармондеҳони Искандари Мақдунӣ ва Спитамени суғдӣ.

Рафти ҷанг
----------

Дар соли 329 пеш аз милод, Искандари Мақдунӣ Бохтар ва Суғдро забт кард ва роҳашро ба Шарқ идома дод. Аммо, дар Суғд Спитамен бар зидди қудрати Искандари Мақдунӣ шӯриш бардошт. Шӯришиён гарнизони Македонияро дар пойтахти Суғд Мароқанд (Самарқанд) муҳосира карданд.

Тибқи гуфтаи Арриан, Искандари Мақдунӣ фармондеҳони худро ба Спитамен фиристод: Андромахе, Менедем ва Каранро, ба онҳо тақрибан 60 савора-гетайра ва 800 зархаридеро (наёмник), ки Каран онҳоро фармондеҳӣ мекард ва боз тақрибан якуним ҳазор зархарид дод. Вай ба онҳо тарҷумон таъин кард - Ликия Фарнух . Спитамен, дар ақаллият, тактикаи хаста кардани душманро бо ҳамлаҳои пайваста аз самтҳои гуногун интихоб кард. Дар ниҳоят, артиши Юнону Македония тақрибан нобуд карда шуд. Ба гуфтаи Арриан, на бештар аз 40 савора ва тақрибан сесад сарбози пиёда наҷот ёфтанд.

Тибқи гуфтаи Куртсий Руф, фармондеҳи асосӣ Менедемост, ки дар сари 3 ҳазор аскарони пиёда ва 800 савора буд. Дар ин ҷанг 2 ҳазор аскарони пиёда ва 300 савора кушта шуданд. Худи Мендемос дар ҷанг афтод . Искандар ин шикастро пинҳон кард ва ба сарбозони аз майдони ҷанг баргашта таҳдид карда, барои паҳн кардани хабар дар бораи ин ҳодиса таҳдид кард.

Арзиш
-----

Ин аввалин ва ягона пирӯзӣ бар нерӯҳои генералҳои Искандари Мақдунӣ дар тамоми таърихи маъракаи ӯ ба Шарқ буд. Пас аз ин, ба Искандар лозим омад, ки дар давоми се сол шӯришҳоро дар Суғдиён ва Бохтар саркӯб кунад. Танҳо бо издивоҷ бо духтари маҳаллӣ Роксана вай ашрофони маҳаллиро ба даст овард.

Эзоҳ
----

1. ↑  ВОЕННАЯ ЛИТЕРАТУРА -[ Военная история ]- Арриан. Поход Александра Македонского
2. ↑  ВОЕННАЯ ЛИТЕРАТУРА -[ Военная история ]- Руф К. К. История Александра Македонского

Адабиёт
-------

* *Арриан*. Поход Александра. — М.: МИФ, 1993.
* *Квинт Курций Руф*. История Александра Великого Македонского. — М.: Издательство МГУ, 1993.
**Сэмюэл Абраҳам Гаудсмит** (англ. Samuel Abraham Goudsmit; 11 июли 1902, Гаага — 4 декабри 1978, Рино, Невада) — физикдони амрикоӣ. Узви Академияи илмҳои миллии ИМА (1947).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи донишгоҳҳои Лейден ва Амстердам. Солҳои 1927-46 дар Университети Мичиган дарс додааст. Проф. Университети Нортуэстерн (1946-48). Баъди шиносоӣ бо Ф. Пашен аз соли 1921 ба таҳқиқоти тайфшиносӣ машғул шуд ва худи ҳамон сол нахустин мақолаи илмии худро оид ба шарҳи релятивистии дублетҳои филиззоти ишқорӣ чоп кард. Сэмюэл Абраҳам Гаудсмит бо Ҷ. Уленбек дар натиҷаи таҳқиқоти якҷо соли 1925 спини электронро кашф карданд: дар асоси таҳлили тайфшиносии додаҳо пешниҳод намуданд, ки электрон бояд чун фирфира (чархзананда)-и дорои моменти механикии хосси баробар ба h/2 ва моменти магнитии хос (ки ба магнетони Бор баробар аст) баррасӣ гардад. Аз соли 1927 дар Университети Мичиган кор кардааст. Сэмюэл Абраҳам Гаудсмит бо Уленбек дар ҳамин университет мактаби тобистонаи физикҳоро кушоданд, ки дар он ҷо бисёр физикҳои номӣ: Эренфест, Крамерс, Ферми, Паули, Зоммерфелд, Дирак ва дигарон бо маърӯзаҳо баромад карданд. Соли 1933 Сэмюэл Абраҳам Гаудсмит бо шогирдаш Роберт Бэчер монографияе нашр карда, кӯшиш намуданд, ки дар он бори нахуст маълумот дар бораи савияи энергияи атом аз таҳқиқоти тайфшиносӣ бадастомадаро ҷамъбаст кунанд. Сэмюэл Абраҳам Гаудсмит соли 1948 дар лабораторияи Брукхейвен кор кардааст. Солҳои 1952—1960 сардори лабораторияи шуъбаи физика интихоб шуд. Солҳои 1951-74 — сармуҳаррири маҷаллаи Physical Peview (ахбори физикӣ). Сэмюэл Абраҳам Гаудсмит доктори фахрии Институти Кейза (1958), доктори Ун-тҳои Чикаго ва Юти (1972), доктори фахрии Университети шимолу ғарб (1975) буд. Барои хидматҳои шоён дар соҳаи физика бо орденҳои империяи Британия (1948), Оранж-Нассау (1977) ва медалҳои ба номи Карл Каптон (1974), «Озодӣ» (1946), ба номи Макс Планк (1964) сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Encyclopædia Britannica (ингл.)
2. 1 2  Biografisch Portaal — 2009.
3. 1 2   (ингл.)
4. ↑  Гаудсмит Сэмюэл Абрахам // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
5. ↑  *Uhlenbeck G. Goudsmit S.* Ersetzung der Hypothese vom unmechanischen Zwang durch eine Forderung bezüglich des inneren Verhaltens jedes einzelnen Elektrons (ингл.) // *Naturwissenschaften* — Springer Science+Business Media, 1925. — Vol. 13, Iss. 47. — P. 953—954. — ISSN 0028-1042; 1432-1904 — doi:10.1007/BF01558878
6. 1 2  *University of Nevada, Reno* General Catalog 1978 - 1979 (ингл.) — 1978.
7. ↑

Сарчашма
--------

* Гаудсмит Сэмюэл Абраҳам / Ф. Саидбекова // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Абӯбакр Муҳаммад ибни Яҳё**, маъруф ба **Ибни Баҷа** (ар. ابن باجة‎; тақрибан 1070, Сарагоса — 1138, Фос, Марокаш) — файласуф, пизишк, шоир ва сиёсатмадори араб, аввалин намояндаи бузурги арастугарии шарқ дар Испониёи исломӣ. Дар фалсафии **лотинзабон** Ибни Боҷа бо номи **Avenpace** ё **Avempace** маъруф аст.

Зиндагинома
-----------

Абӯбакр Муҳаммад ибни Яҳё ибни Соиғи Туҷибии Сарқустӣ дар охири садаи XI дар Сарақуста ба дунё омадааст. Гоҳи таваллуди ӯро ҳарчанд дақиқ намедонанд, вале онро солҳои 478-и ҳиҷрии қамарӣ/1085-и мелодӣ гумон мезананд. Ин санаро аз он ҷо мебароранд, ки Ибни Боҷа соли 502-и ҳиҷрӣ вазир гардида, ки бисёр ҷавон буда, низ дар соли 533-и ҳиҷрӣ/1138-и мелодӣ аз олам рафта, ки ба синни пирӣ нарасидааст.

Аз даврони кӯдакӣ ва навҷавонии Ибни Боҷа маълумоте дар даст нест. Аммо метавон ҳадс зад, ки ӯ дар ин ҳангом машғули омӯзиши донишҳои роиҷи даврони худ будааст. Дар ин давра, ки силсилаи Мулукуттавоиф ҳукумат менамуд, ба илму дониш таваҷҷуҳи хос доштанд, ки дар натиҷа сабаби ривоҷу равнақи донишҳои таҷрибӣ ва гуманитарӣ, хосса риёзиёт ва нуҷум гардида буд. Анвоъи донишҳое, ки Ибни Боҷа дар 163 бузургсолӣ ба кор бурдаву дар ҳалли масъалаҳои он чирадаст гардида, мисли илмҳои риёзӣ, ҳандаса, нуҷум, тиб, шариат, усули фиқҳ, адабиёт ва фалсафаву мантиқ маълум мегардад, ки дар тифлӣ онҳоро омӯхтааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118859803 // Общий нормативный контроль (GND) (нем.) — 2012—2016.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
3. ↑  NUKAT — 2002.
4. ↑  Gran Enciclopedia Aragonesa (исп.) — 1977.
5. ↑  Stanford Encyclopedia of Philosophy (ингл.) — Stanford University, Center for the Study of Language & Information, 1995. — ISSN 1095-5054

  


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* MusicBrainz

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Брокгауза и Ефрона
* Испанский биографический
* Итальянская
* Кругосвет
* Кругосвет
* Литовская универсальная
* Стэнфордская философская
* Britannica (онлайн)
* Catholic (1997—…)
* Treccani
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNC: a10487438
* BNE: XX979867
* BNF: 124381704
* CiNii: DA08510317
* EGAXA: vtls001110709
* GND: 118859803
* ICCU: UBOV111684
* ISNI: 0000 0001 1874 2991
* J9U: 987007602013005171
* LCCN: n84022251
* NKC: xx0239346
* NTA: 071576584
* NUKAT: n2012216873
* LIBRIS: dbqsm9gx4gn9hhr
* SUDOC: 033522936
* VcBA: 495/53263
* VIAF: 226034628
* WorldCat VIAF: 226034628
* РНБ: 7762181

 |

 |