recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Низомнома (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Низоми бисёрҳизбӣ** - ибораест, ки дар муборизаи интихоботӣ барои ҳокимият зиёда аз ду ҳизбҳои сиёсии лаёқати иштирок кардан дар ҳайати ҳукуматро ифода мекунад. 

Низоми бисёрҳизбӣ созиши муайяни сиёсӣ-ҳизбиро таъмин мекунад, ки ба манфиати аксари ҳайати интихоботкунандагон рост меояд. 

Низоми бисёрҳизбӣ хислати гуногун дорад: 1) Низоме, ки дар он ҳукумати коалитсионӣ ташкил меёбад (мисол, дар Дания, Белгия, Нидерланд); 2)Низоми бисёрҳизбӣ, ки дар он як ҳизб бартарӣ дорад (низоми ҳизбии Япония то с. 1993 — дар давоми 38 сол Ҳизби либералӣ - демократӣ ҳукумати якҳизбӣ ташкил мекард, ҳол он ки якчанд ҳизбҳои мухолифини пурқувват мавҷуд буданд); 3) Низоми ҳизбии иттифоқӣ (блокӣ), ки дар он гурӯҳҳои ҳизбӣ муттаҳид мешаванд (мисол, низоми бисёрҳизбӣ дар Фаронса то соли 1960). Дар ин низом низ ҳукумат ҳамеша хислати коалитсионӣ дорад. Низоми бисёрҳизбӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон мувофиқи Конститутсияи с. 1994 пешбинӣ шудааст, ки дар асоси он қариб даҳ ҳизби сиёсӣ ташкил ёфтаанд. Дар интихоботи президентӣ ва парлумонии солҳои 1999 ва 2000 шаш ҳизби сиёсӣ иштирок доштанд, аз онҳо фақат се ҳизб ба Маҷлиси намояндагон вакил интихоб карда тавонистанд. Вале фақат ду ҳизб - Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон ва Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон дар ҳайати Маҷлиси намояндагон тавонистанд фраксияҳои худро ташкил намоянд (ниг. ба Низоми якҳизбӣ, Низоми дуҳизбӣ).

Нигаред низ
-----------

* Низоми якҳизбӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - С. 334
**Низоми интихоботи мажоритарии аксарияти мутлақ** - тарзи муайян кардани натиҷаи овоздиҳӣ, ки дар он барои гирифтани ваколатнома зарур аст, ки аксарияти нисбӣ ё одии овозҳо, яъне шумораи овозҳои зиёдтар нисбат ба дигар ҳарифон ҷамъ карда шавад. Ин низом ҳамеша самаранок аст. Қамбудии асосии он натиҷаи интиҳоии беадолатона мебошад. Масалан, дар ҳавзае, ки 50 ҳазор муқаррар шудааст, номзади «А» (рӯйхати ҳизб) 19 ҳазор овоз, «Б» - 12 ҳазор, «В» -10 ҳазор, «Г» - 9 ҳазор овоз гирифтанд. Дар ин ҳолат ваколатнома ба номзади «А» дастрас мешавад. Интихобкунандагоне, ки ба «Б», «В» ва «Г» овоз додаанд, яъне 31 ҳазор кас аз ин ҳавза ҳеч гуна ҳисса надоранд ва овозҳои онҳо гум мешавад. Аз рӯйи ин низом қоидае амал мекунад, ки ғолиб чӣ гуна бо овози кам ваколатномаро соҳиб шуда бошад, ҳамон қадар шумораи зиёди овозҳо гум мешавад. Низоми интихоботии мазкур мувофиқ омадани намояндагиро дар муассисаҳои интихобии миллӣ ва минтақавӣ таъмин намекунад. Дар ин низом мақомоти интихобӣ афзалияти афкори сиёсии интихобкунандагонро инъикос карда наметавонад.
Мумкин аст ҳизби сиёсии аксарияти овозҳоро дар мамлакат нагирифта, ба аксарияти ҷойҳо дар парлумон соҳиб гардад (ниг. ба Низоми интихоботи мажоритарӣ).

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 339
**Муҳаммадзамони Солеҳ**  — нависандаи шинохтаи тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1989).

Зиндагинома
-----------

Муҳаммадзамони Cолеҳ 5 январи соли 1951 дар деҳаи Падрохини Масчоҳ дида ба олами рӯшан кушодааст. Фориғуттаҳсили факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (1974) буда, фаъолияти кориро ба ҳайси ходими адабии шуъбаи адабию драмавии Телевизиони тоҷик оғоз намудааст (1974-1978). Баъдан дар вазифаҳои мудири бахши адабии Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ (1978-1981), ходими адабии ҳафтаномаи «Адабиёт ва санъат» (1981-1989), мудири шуъбаи танзими тарҷума ва нашри китоби Кумитаи матбуоти Тоҷикистон (1989-1992), мудири бахши адабии Театри таҷрибавии «Аҳорун» (1992-1994), ходими адабии Бунгоҳи тарҷума ва нашри «Симурғ»-и назди Кумитаи давлатии матбуоти ҷумҳурӣ (1994-1995), сардабири нашриёти «Деваштич» (2000-2009) адои хидмат намудааст. Муҳаммадзамони Солеҳ 1 феврали соли 2009 дар синни 58-солагӣ бар асари сактаи дил дунёи фониро тарк гуфт.

Эҷодиёт
-------

Фаъолияти эҷодии Муҳаммадзамони Солеҳ аз таълифи ҳикоя оғоз ёфта, ҳикояи нахустинаш «Рӯзи ғалаба» соли 1982 дар «Газетаи муаллимон» ба табъ расидааст. Аввалин маҷмӯаи ҳикояҳояш «Сарви Кишмар» (1984) бо фотиҳаи устод Муҳаммадҷон Шакурӣ ба дасти хонандагон расидааст. Дар солҳои баъд қисса ва романҳои нави ӯ «Ардавирафнома», «Оҳанги шаҳри ишқ», «Ишқи актёри пир», «Девори Хуросон», «Ганҷи сӯхта», «Кобуси Кобус ё бозори пашшаҳо» симои Муҳаммадзамони Солеҳро ҳамчун як нависандаи борикбаён ва амиқандеш барафроштанд. Маҷмӯаи навиштаҳои ӯ «Ишқи актёри пир» (1987), «Оҳанги шаҳри ишқ» (1989), романи «Девори Хуросон» (1999) дар Тоҷикистону Эрон ва китоби «Ардавирофнома ё сояҳои шикаста»-аш (1993) дар интишороти «Балх» (Эрон) чоп шудаанд.

Муҳаммадзамони Солеҳ ба майдони адабиёт ҷасурона ва бо сабку услуби хоса ворид омада, назари таърихиро дар таҳқиқи воқеъияти зиндагӣ амиқтар намудааст. Романи таърихии ӯ «Девори Хуросон», ки қаҳрамони асосияш Амир Исмоили Сомонӣ мебошад, бо такя ба осори таърихнигорону олимон ва адибони давраи Сомониён нигошта шуда, асари пурмуҳтавои дорои суҷаи ҷолибу хонданист ва дар тарбияи завқи бадеии хонанда, худшиносию худогоҳии мардуми тоҷик, дарки ифтихори миллию ватандорӣ арзишу моҳияти калон дорад. Муҳаммадзамони Солеҳ аз насли адибони навпардози Тоҷикистон буд, ки ба мисли Баҳманёр, Сайфи Раҳимзод, дар солҳои 80-ум бо сабки баёну навишти хос вориди саҳнаи насри тоҷик шуданд. Нахустин маҷмӯаи ҳикояҳои ӯ таҳти унвони «Сарви Кишмар» бо пешнависи адабиётшиноси маъруф, Муҳаммадҷон Шакурӣ вайро ҳамчун нависандаи умедбахш муаррифӣ кард.

Қиссаи «Ишқи аввали Хоҷа Насриддин»-и Темур Зулфиқоровро ба тоҷикӣ тарҷума, «Готҳо»-и Зардуштро ба хатти имрӯза баргардон кардааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Муҳаммадзамони Cолеҳ(тоҷ.). *www.navisandagan.tj*. 4 январи 2020 санҷида шуд.
2. ↑   Озодӣ — Нависандаи бемонанди Тоҷикистон даргузашт
3. ↑   Озодӣ — Ёдбуди муаллифи «Девори Хуросон»

Пайвандҳо
---------

* Озодӣ — Нависандаи бемонанди Тоҷикистон даргузашт
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Муҳаммад (мазмунҳо)-ро бубинед.Дархости «Муҳаммад» ба инҷо равона мешавад; ҳамчунон ниг. мазмунҳои дигар.
Шайх **Муҳаммад бин Танӣ**  ( ар. محمد بن ثاني‎ , то 2 октябри соли 1788 - 18 декабри 1878 ); Номи пурраи **Муҳаммад бин Танӣ ибни Муҳаммад ат-Тамир** ( ар. محمد بن ثاني بن محمد آل ثامر‎ амири Доҳа пас аз падараш Шайх Танӣ бин Муҳаммад Ат-Тамир, аз соли 1868 амири тамоми Қатар  Ӯ бештар ба унвони падари Шайх Ҷосим бин Муҳаммад Оли Танӣ, бунёдгузори аморати Қатар маъруф аст, ки дар авохири қарни XiX дороии худро аз артиши усмонӣ бозпас гирифт

Зиндагинома
-----------

Шайх Муҳаммад ибни Танӣ то 2 октябри  соли 1788 дар Фувайрит (Қатар) таваллуд шудааст. Ӯ дуюмин аз панҷ писар аст  Дар соли 1847 оилаи ӯ ба Доҳа кӯчид ва падари Муҳаммад дар он ҷо ҳоким шуд. Пас аз марги падараш дар соли 1860 Муҳаммад сардори қабилаи ӯ ва ҳокими Доҳа шуд. Шайх Муҳаммад ибни Танӣ ба зудӣ нуфузи худро дар тамоми нимҷазираи Қатар тавсеа дод ва мавқеи худро дар сатҳи берунӣ бо бастани иттифоқ бо Файсал бин Туркӣ, амири давлати дуввуми Саудӣ, ки шахсан дар аввали соли 1851 аз Қатар дидан карда буд, мустаҳкам кард.

Дар соли 1863 Қатариҳо кӯшиш карданд аз Баҳрайн раҳо шаванд. Соли 1867 Бахрайнихо куввахои якчояи кабилахои махаллиро мағлуб карданд, аммо дар мохи сентябри соли 1868 инглисҳо Шайх Мухаммади Баҳрайнро сарнагун карданд. Шайх Алии нав истиқлолияти Қатарро эътироф кард. 12 сентябри  соли 1868 Шайх Муҳаммад бин Танӣ бо полковник Люис Пеллӣ, сокини бритониёӣ дар Халиҷи Форс, ки истиқлолияти Қатарро эътироф кардааст, шартнома имзо кард.

Дар моҳи июни соли 1871 Муҳаммад бин Танӣ вобастагии тобеияти Қатарро аз Имперотурии Усмонӣ эътироф кард, як мансабдори махсуси турк ба Эл Бидӣ (дар канори Доҳа) таъин шуд ва Шайх Муҳаммад қоиммақоми Қатар эълон шуд.

Дар соли 1876 Муҳаммад ибни Танӣ ба сабаби пирӣ ба фоидаи писари калонии худ Шайх Ҷосим бин Муҳаммад Танӣ аз тахт даст кашид 

Шайх Муҳаммад пас аз ду соли барканор шудан аз тахт, 18 декабри соли 1878 даргузашт.  .

Нигаред низ
-----------

* Сарвазирони Қатар

Пайвандҳо
---------

* Киштии шоҳона: сулолаи Оли Танӣ (саҳифаи 2)
* Дарахти Ал Тани, ки бо забони арабӣ пешниҳод шудааст Бойгонӣ шудааст 8 феврали 2021  сол.
* Саҳифаи расмӣ дар Tree Al Thani, пешниҳод ба забони арабӣ Бойгонӣ шудааст 24 сентябри 2020  сол.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4 5  *Buyers.* Royal Ark: The Al Thani Dynasty (page 2).  Royalark.net. 24 октябри 2013 санҷида шуд.

| ⚙️ Амирони Қатар |
| --- |
| Ҳокимон | 
* Муҳаммад бин Танӣ (1851–1878)
* Ҷосим бин Муҳаммад Танӣ (1878–1913)
* Абдуллоҳ бин Ҷосим Танӣ (1913–1949)
* Алӣ бин Абдуллоҳ Танӣ (1949–1960)

 | Герб Катару |
| Амирон | 
* Аҳмад бин Алӣ Оли Танӣ (1960–1972)
* Халифа бин Ҳамад Оли Танӣ (1972–1995)
* Ҳамад бин Халифа Оли Танӣ (1995–2013)
* Тамим бин Ҳамад Оли Танӣ (2013–)

 |
| Амири давлати Қатар |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)

 |
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Низомнома (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Низоми маъмурӣ** - фармонфармоии идораи қатъии марказонидашудаи мамлакат, ташкили зинаҳои амудӣ, ки дар он зинаҳои поёнӣ ба болоӣ итоаткор буда, болоиҳо на фақат фармоишҳо медиҳанд, балки ҳар лаҳза ҳар қадами мақоми поёниро бетаъсир гардонда, бо ҳамин мустақилияти онҳоро бекор мекунанд. Низоми маъмурӣ-фармонфармоӣ ғояи марксистӣ-лениниро воло дониста, вазъи ҳукмфармоии як ҳизби сиёсиро таъмин карда, ҳар гуна гуногунандешии сиёсӣ, озодии афкорро бекор намуд. Ҳамаи ин боиси бӯҳрони ҷомеа ва ҳокимият, карахтӣ гардид, ки баъдтар равандҳои демократикунонӣ барои ислоҳи он равона карда шуд.

Нигаред низ
-----------

* Низоми маъмурӣ - фармонфармоӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - С. 343
Зиндагинома
-----------

**Мухаммадамини Самаркандӣ**, мутахаллис аб **Сарфароз**— аз шоирони машҳури асри XVII аст. Сарфароз муддате дар мадрасаи Абусамадхон дар Самарканд сокин буда, соли 1078 ҳиҷри (1666—1667) дар Бухоро дар мадрасаи Мири Араб истикомат доштааст. Малехо ба табъи шоирии ӯ баҳои баланд дода менависад, ки ашъораш аз 20 ҳазор байт бештар мебошад.

Намунаи ашъор
-------------

Хар гоҳ намуд моҳи ман аз дур пушти даст
Дилам, ки дошт софтар аз нур пушти даст
Азбаски дар латофати хубист беназир
Набвад ба лутф ин хам аз хур пушти даст
Бо он ки ёр сохиби шарму хаёст, лек
Бинмуд вакти нагмаи танбур пушти даст
Маъшуки моҳтинати морост, Сарфароз
Бехтар ҳазор бор зи кофур пушти даст.

Эзоҳ
----


  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Мақолаи мазкур дар бораи шоир нопурра аст. Шумо ба Википедиа бо пурракардани он ёрӣ расонед*. |
**Муҳаммад Холиқ** — шоир, ходими давлатӣ ва ҷамъиятӣ. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2002).

Зиндагинома
-----------

Муҳаммад Холиқ бахши форсии факултаи шарқшиносии УДТ ба номи В. И. Ленинро хатм намудааст (1971). Ассис. каф. фал. ИПД ба номи Т. Г. Шевченко (ҳоло – ДДОТ ба номи С. Айнӣ, 1971-72). Лектори шуъбаи тарғибу таблиғу ташвиқи КМ ЛКСМ Тоҷикистон (1972-73), корм. калони илмии ИТИИПТ (1973-74), инструктори корҳои мад. оммавии Ком. ҷум.-явии Иттифоқи касабаи кормандони хоҷагии қишлоқ ва маҳсулоттайёркунӣ (1974-1976), инспектори калони Шӯрои намояндагии дину оини Совети Вазирони СССР дар Тоҷикистон (1976-1981), тарҷ. гурӯҳи мушовирон дар РДА (1981-1985), муҳаррири гурӯҳи нашру таҳрири Мудирияти Корҳои Совети Вазирони Тоҷикистон, (1985 - 1988), референти калони Котиботи Мудирияти Кумитаи давлатии агросаноатии Тоҷикистон (1988), ёвари Раиси Совети Вазирони ҶТ (1990), ёвари Раиси Шӯрои Олии ҶТ (1990 - 1992), мудири Дафтардории Раиси Шӯрои Олӣ ва муовинони раиси Шӯрои Олии ҶТ (1992-93), муовини директори генералии Биржаи агросаноатии «Шамъ» оид ба масъалаҳои равобити иқтисодии хориҷӣ (1993-2000), сармутахассиси Раёсати робитаҳо бо кишварҳои ИДМ оид ба муносибатҳои дутарафаи Вазорати иқтисод ва савдои ҶТ (2001-03), референт-тарҷумони Шуъбаи ташкилӣ ва равобити байналмилалии Федератсияи иттифоқҳои касабаи Тоҷикистон (2003-2004), ёвари Раиси Федератсияи иттифоқҳои касабаи мустақили Тоҷикистон (2004-08), мушовир оид ба лоиҳаҳои Иттиҳодияи ҷамъиятии «Рӯё» (2009-10), сармутах. Шуъбаи экспертизаи забоншиносӣ Комитети забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати ҶТ (2010-12). Аз с. 2012 – мушовири ТҶ «Рӯё».

Муаллифи маҷмӯаи ашъори «Навқадам» (1990), «Накҳати сипанд» (1998), «Таҳорати дарё» (2007), «Меҳвари имон» (2007), «Чашми садо» (2012).

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҷашни 70 — солагӣ муборак!(пайванди дастнорас)
2. ↑  Аслҳо ва наслҳо. - Душанбе, 2013. – С. 134.
**Низоми интихоботи мажоритарии аксарияти муайян** - (муайян кардан, муқаррар кардани сифат) тарзи муайян кардани натиҷаи овоздиҳӣ, ки барои гирифтани ваколатнома ба овозҳои аз пешина муқарраршуда зиёд ноил гардидан лозим аст. Низоми интихоботи мазкур на ҳар вақт истифода мешавад, вале дар замони ҳозира гоҳ-гоҳ вомехӯрад. Масалан, дар Чили 120 аъзои Палатаи вакилон аз 60 ҳавза 2-касӣ аз ҳар як ҳавза интихоб мешаванд. Ҳизбҳои сиёсӣ рӯйхати номзадҳоро пешниҳод мекунанд, ки ҷойҳо дар он ба таври зерин дода мешаванд: агар ҳизб аз се
ду ҳиссаи овозҳои ҳақиқиро соҳиб шуда бошад, пас ҳар ду ҷойро аз ҳавза мегирад. Агар ягон ҳизб аз 2/3 овозро соҳиб шуда натавонад, пас як ваколатнома ба ҳизбе дода мешавад, ки аз ҳама зиёд овоз гирифта бошад, дуюмаш ба ҳизбе, ки аз рӯйи шумораи овозҳо дар ҷои дуюм бошад (ниг. ба Низоми интихоботи мажоритарӣ).

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 338
**Кайқубодшоҳ** — димнаи шаҳраки юнониву бохтарии мансуб ба асри III то мелод, ки дар ноҳияи Қубодиёни вилояти Қӯрғонтеппа (ҳоло вилояти Хатлон) воқеъ гаштааст.

Кайкубодшоҳро солҳои 1950—1951 отряди археологии Қабодиён бо сардори М. М. Дьяконов тадқиқ намуд. Шаҳр росткунҷа: дарозии қисми шим. ва ҷан. 295 м, шарқӣ ва ғарбӣ 390 м к.- ро девори дуқабатаи бурҷдор иҳота мекард. Девори берунӣ нисбат ба девори дохилӣ ғафстар буда, масофаи байни онҳо 2,3-2,48 м. Гузаргоҳи болопӯши байни деворҳо ба гузарҳои аҳолинишин мебурд. Бурҷҳои Кайкубодшоҳ низ росткунҷа буданд. Кайкубодшоҳ ба ғайр аз 16 бурҷи кунҷӣ 11 бурҷи берунӣ ва 9 бурҷи дохилӣ дошт.

Девор ва бурҷҳои Кайкубодшоҳ аз похса ва хишти хом (33X 33X 11 см; 36Х 36Х 13см) бино ёфтаанд. Шаҳр чор дарвоза дошт. Дарвозаи шимоли бо бурҷҳои иловагии
берун аз шаҳр мустаҳкам карда шудаанд. Тартиби ҷойгиршавии иншоот ва биноҳои шаҳр аз дараҷаи баланди санъати меъмории Бохтар шаҳодат медиҳад. Аз Кайкубодшоҳ маводу ашёи гуногуни археологӣ ёфт шудаанд.
Онҳо аз мавҷудияти ҳаёт дар Кайкубодшоҳ дар замони кушониён ва давраҳои минбаъда шаҳодат медиҳанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Ҳисор -Душанбе: «Ирфон», 2015, — с.282
**Риниҳ Муаваз** ( ар. رينيه معوض‎ 17 апрели  соли 1925 — 22 ноябри  соли 1989 ) — сиёсатмадори Лубнон, шонздаҳумин президенти Лубнон, баъди чанд рӯзи ба вазифаи сардори давлат интихоб шуданаш кушта шуд.

Зиндагинома
-----------

Ӯ дар шаҳри Згарта таваллуд шудааст, ки дар қаламрави мандати Фаронса ҷойгир буд. Вай дар мактаби де ла Салле дар Триполи, баъд дар Коллеҷи Сент Ҷозеф таҳсил карда, сипас ба Донишгоҳи Бейрут дохил шуда, соли 1947 онро бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм кардааст. Ӯ дар ширкати ҳуқуқии Абдулло Яфӣ, сарвазири собиқи Лубнон кор мекард.

Соли 1951 Муаваз аввалин кӯшиши ворид шудан ба сиёсатро кард ва аз Згарта ба вакилии Маҷлиси Миллӣ номзад шуд, аммо мағлуб шуд. Соли 1952 ӯ барои ширкат дар ошӯбҳои оммавӣ, ки боиси истеъфои президент шуд, боздошт шуд, вале ба зудӣ раҳо гардид ва пас аз он ба Сурия ва сипас ба Миср рафт ва чанд сол дар он ҷо зиндагӣ кард. Дар он ҷо вай шахсан бо президент Чамол Абдунносир вохурд.

Дар соли 1957 вай ба сафи Маҷлиси миллии Лубнон интихоб шуд ва баъдан дар солҳои 1960, 1964, 1968 ва 1972 дубора интихоб шуд. Вай ҷонибдори президент Фуод Шиҳоб буд, дар замони маъмурияташ Муаваз ба кумитаҳои молия ва буҷа ва қонуни парлумон роҳбарӣ мекард. Вай инчунин аз 31 октябри соли 1961 то 20 феврали соли 1964 дар хукумати Рашид Карамеҳ вазири почта ва алока буд. Ӯ аз 16 январ то 24 ноябри соли 1969 ба Вазорати алоқаҳои ҷамъиятй роҳбарй мекард. Дар соли 1970 ӯ Сулаймон Франҷеҳро дастгирӣ кард, ки дар натиҷа ӯ дар интихоботи президентӣ пирӯз шуд. Баъд аз ин Муаваз муддати дароз дар мансабҳои муҳим кор намекард. 25 октябри соли 1980 ба сардории Вазорати маориф ва фарҳанг таъин шуд, ки то 24 сентябри соли 1982 дар ин вазифа кор мекард.

5 ноябри соли 1989 Муаваз президенти Лубнон интихоб шуд. Ҳабдаҳ рӯз пас, 22 ноябри  соли 1989, вақте ки ӯ аз ҷашни Рӯзи истиқлолияти Лубнон бармегашт, мошини ӯро дар паҳлӯи кортеж дар ғарби Байрут тарконданд.. Дар натиҷаи таркиш Риниҳ Муаваз ва 23 нафари дигар ба ҳалокат расиданд. Ҳадафҳо ва ташкилкунандагони ин куштор то имрӯз муайян карда нашудааст  .

Эзоҳ
----

1. ↑  Lebanon A Bomb Aimed at Peace(пайванди дастнорас — *таърих*). Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 августи 2013.
2. ↑  *Мировая история. Хроника человечества. XX век. Книга 2* (in рос.). ОЛМА Медиа Групп. p. 246. ISBN 978-5-94849-690-0. Retrieved 23 січня 2022.  Check date values in: `|access-date=` (help) CS1 maint: Unrecognized language (link)
3. ↑  Історія замахів

Пайвандҳо
---------

* Our Story – René Moawad Foundation (англ.). 23 січня 2022 санҷида шуд.
* New President of Lebanon Killed by a Massive Bomb : Mideast: Twenty-three others also die as the blast rips Rene Mouawad's motorcade in Beirut. A U.S. official says the list of suspects is 'pretty long.' (англ.), *Los Angeles Times* (23 листопада 1989). Проверено 23 січня 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 12235345d
* GND: 142869740
* GTAA: 131612
* ISNI: 0000 0001 0676 427X
* LCCN: no2005089762
* VIAF: 12045780
* WorldCat VIAF: 12045780

 |

 |
**Абдуҷалил Воситзода** (20 феврали 1929, Хуҷанд — 29 июли 2005, ҳамон ҷо) — шоири тоҷик. Корманди хизматнишондодаи маданияти Тоҷикистон (1976).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи факултаи забон ва адабиёти Институти давлатии педагогии Ленинобод ба номи Киров (ҳозира ДДХ; 1949). Пас аз хатми таҳсил дар мактаби миёна (1949-52), омӯзишгоҳи варзишӣ ва омӯзгории шаҳри Орҷоникидзеобод (ҳозира шаҳри Ваҳдат; 1952-56), г. «Ҳақиқати Ленинобод» (1956-58), шуъбаи газетаи байниноҳиявии «Бо роҳи ленинӣ» (1958-63), шуъбаи ленинободии ИН Тоҷикистон (1964-66), г. «Комсомоли Тоҷикистон» (1966 — 69), г. «Тоҷикистони советӣ» (1969-81), нашриёти «Ирфон» (директор, 1981-87), шуъбаи адабиёти оригиналӣ-бадеӣ (барои синни миёна ва калонсолон)-и нашриёти «Адиб» (1987-89) кор кардааст. Аз соли 1989 то охири умр бознишаста ва машғули кори эҷодӣ буд.

Эҷод
----

Нахустин шеърҳои Абдуҷалил Воситзода охири солҳои 40 садаи XX дар матбуоти даврӣ ба табъ расидаанд. Маҷмӯаи нахустинаш — «Шеърҳо дар васфи табиат» (1955). Абдуҷалил Воситзода шоири тозаназару ҷӯянда буд. Мавзӯи асосии ашъори ӯ инсондӯстӣ, сулҳ, истиқлол, худшиносии миллӣ, васфи манзараҳои зебои табиат ва ғ. мебошад. Абдуҷалил Воситзода шеърҳои шоирони шӯравӣ М. СветлоАбдуҷалил Воситзода М. Бажан. М. Рилский, Абдуҷалил Воситзода Кочетков, М. Терешенко, Г. Ломидзе, Н. Бараташвили, И. ҶонсуғуроАбдуҷалил Воситзода И. Мамбетов, Собир Абдулло, Зулфия, Исмоил Султон, Ваҳан Терен, осори адибони араб ва турк, осори насрии нависандагони ҳинд Прем Чанд, Кришан Чанд, Хоҷа Аҳмади Аббос, Судро ва дигаронро низ ба забони тоҷикӣ тарҷума кардааст. Аз фаъолияти меҳнатӣ ва корномаҳои Қаҳрамонони Меҳнати Сотсиалистӣ Саъба Усмонова ва зотпарвари с-зи хоҷагии «Ҳисор»-и ноҳияи Фархор Нурмат Сафаров, кӯҳкан, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ Тоҷиддин Имомалиев, Қаҳрамони Тоҷикистон Б. Ғафуров очеркҳои бадеӣ навиштааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо медали «Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди Абдуҷалил Воситзода И. Ленин», Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст. Узви ИН Тоҷикистон аз соли 1957.

Осор
----

* Ҷавоби Савсан. Д. 1959;
* Дилоро. Д. 1964;
* Дар соҳили Сир. Д. 1968;
* Оинаи дил. Д. 1979;
* Гуфтор бо дил. Д. 1984;
* Маснади иқбол. Д. 1987;
* Баҳори Аҷам. Хуҷанд, 2001;
* Дидор. Х. 2004;
* Ёди айёми шубоб. Х. 2004.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Воситзода Абдуҷалил // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ордени Тоҷи Руминия** (рум. Ordinul Coroana României) — ҷоизаи давлатии Шоҳигарии Руминия.

Таърих
------

Орден 14 марти соли 1881 аз ҷониби шоҳи Руминия Карли I(рус.)тҷк. ҳамчун мукофот барои хидмати барҷаста дар назди салтанат таъсис дода шудааст. Оиннома ва қоидаҳои пӯшидани орден каме дертар аз таърихи таъсиси он — 10 майи 1881 қабул ва эътибор пайдо карданд.

27 апрели 1941, пас аз оғози як сафарбаркунии умумӣ дар Руминия, муҳлати оинномавии байни мукофотонидани ордени дараҷа ва пешниҳод ба дараҷаи олӣ бекор карда шуд.

Соли 1947, пас аз аз тахт сарнагун кардани шоҳ Михайи I(рус.)тҷк. орден дар Руминия бекор карда шуд. Михайи I супоридани орденро ҳамчун ҷоизаи сулола идома дод; яке аз ҷоизадорон мири Кишинёв Дорин Чиртоака буд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Мэр Кишинева Дорин Киртоакэ награждён орденом "Корона Румынии" (ВИДЕО) | PUBLIKA.MD. 24 июни 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 15 сентябри 2014.
Чарлз Фрэнсис Рихтер 
**Ҷадвали Рихтер** барои чен кардани қувваи заминҷунбӣ истифода мешавад; соли 1935 аз ҷониби зилзилашиноси амрикоӣ Чарлз Фрэнсис Рихтер пешниҳод шуда буд ва онро «ML» ё «ML» меномиданд.

Рихтер пешниҳод кард, ки қувваи заминҷунбиро (дар маркази он) логарифми даҳии ҷойивазкунии *A* (дар микрометрҳо)-и сӯзани сейсмографи стандартии Вуд-Андерсон, ки дар марказаш на бештар аз 600 км ҷойгир аст, муайян мекунад: {\displaystyle M\_{L}=\lg A+f,} дар он *f* функсияи ислоҳест, ки вобаста аз масофа то маркази зилзила аз рӯи ҷадвал ҳисоб карда шудааст. Энергияи зилзила тақрибан ба {\displaystyle A^{3/2},} мутаносиб аст, яъне афзоиши бузургии 1,0 ба афзоиши амплитудаи ларзиш 10 маротиба ва афзоиши энергия тақрибан 32 маротиба мувофиқат мекунад.

Ин ҷадвал якчанд нуқсонҳои назаррас дошт:

* Рихтер барои мувофиқ кардани ҷадвали худ, заминҷунбии хурд ва миёна дар ҷануби Калифорнияро истифода бурд, ки бо умқи сарчашмаашон ночиз аст.
* Бо сабаби маҳдуд будани таҷҳизоти истифодашуда, ҷадвали Рихтер тақрибан 6,8 маҳдуд буд.
* Усули пешниҳодшудаи андозагирӣ танҳо мавҷҳои рӯизаминиро ба назар мегирифт, дар ҳоле ки ҳангоми зилзилаҳои чуқур як қисми муҳими энергия дар шакли мавҷҳои ҳаҷмӣ ҷудо мешавад.

Дар тӯли якчанд даҳсолаи оянда ҷадвали Рихтер такмил дода шуда ва бо мушоҳидаҳои нав мутобиқ карда шуд. Ҳоло якчанд ҷадвали истеҳсолшуда мавҷуданд, ки муҳимтарини онҳо инҳоянд: Магнитудаи мавҷи бадан ва Магнитудаи мавҷи рӯизаминӣ (ниг. Магнитудаи заминҷунбӣ). Бо вуҷуди ин, аксари васоити ахбори омма то ҳол онҳоро ҳамчун арзишҳои "Рихтер" ном мебаранд.

Ҳама миқёси зикршуда хусусияти логарифмии аслро нигоҳ медоранд ва тақрибан қиматҳои ададии муқоисашаванда доранд.

Низ нигаред
-----------

* Чарлз Фрэнсис Рихтер

Эзоҳ
----


1. ↑  Kanamori 1978, p.&nbsp;411; Richter 1935.
**Ноҳияи Сари-Хосор** — воҳиди маъмурӣ дар ҶШС Тоҷикистон, округи Кӯлоб ва вилояти Кӯлоб, ки дар солҳои 1936—1952 вуҷуд дошт. Масоҳати ноҳия тибқи маълумоти соли 1947 0,9 ҳаз. км²-ро ташкил медод. Аҳолӣ тибқи маълумоти соли 1939 15 002 наф. аз ҷумла тоҷикон — 98,4 %-ро ташкил медод.

Ноҳияи Сари-Хосор дар ҳайати ҶШС Тоҷикистон дар соли 1936 аз қисми ноҳияҳои Балҷувон ва Ховалинг ташкил шуда буд.

Дар соли 1938 ноҳияи Сари-Хосор ба округи Кӯлоб, 27 октябри соли 1939 — ба вилояти Кӯлоб дохил буд.

26 майи соли 1952 дар ноҳияи Сари-Хосор советҳои қишлоқии Айлонӣ, Вахинак, Дашти-Шӯро ва Зуваир барҳам дода шуданд.

26 декабри соли 1952 ноҳияи Сари-Хосор барҳам дода шуда, қаламраваш ба ноҳияи Балҷувон гузашт.

Эзоҳ
----

1. ↑  Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел союзных республик СССР
2. ↑  *А. И. Кошелева, П. А. Васильев.* Административно-территориальное деление Таджикистана (исторический очерк). — Сталинабад, 1948. — 48 с.
**Донишкадаи кимиёвӣ-технологии Тошканд**, донишкадаи пешрафтаи технологияи кимиёвӣ дар Ӯзбекистон ва Осиёи Марказӣ мебошад.

Донишкадаи кимиёвию технологии Тошканд дар асоси Фармони Президенти ҶШС Ӯзбекистон И.А.Каримов аз 6 майи соли 1991 бо мақсади баланд бардоштани сатҳи маълумоти олии техникӣ дар ҷумҳурӣ, такмили ихтисоси кадрҳои муҳандисӣ ва илмӣ дар заминаи факултети кимиёвию технологии факултети муҳандисӣ - технологии кимиё ташкил карда шудааст. Ҳоло Донишкадаи кимиёвӣ-технологии Тошканд донишгоҳи пешрафтаи соҳаи технологияи кимиёвии Ӯзбекистон мебошад.

Сохтори донишкада
-----------------

Донишкада барои корхонаҳои саноати кимиё, коркарди нафт, биокимиё, инчунин саноати масолеҳи бинокорӣ, зарфҳои сафолӣ, мебелсозӣ, чӯбкорӣ, равған ва чарб, ордсозӣ, консервабарорӣ, гӯшт ва шир мутахассисон омода мекунад. Дар айни замон донишкада аз 5 факулта, шуъбаи ғоибонаи махсус ва литсейи академӣ иборат аст. Дар донишкада зиёда аз 4000 донишҷӯ, тақрибан 300 аспирант ва докторант, номзадҳои илм, дотсентон, 52 доктори илм, профессорон дар 40 кафедра фаъолияти педагогӣ ва илмӣ доранд.

Факултаҳо ва ихтисосҳои донишкада
---------------------------------

Донишкада:

* 5 факултет
* Шуъбаи ғоибона
* Магистратура
* Докторантура дорад.

Донишкада дар соҳаҳои зерин мутахассисонро тайёр мекунад:

* Факултаи "Технологияҳои истеҳсоли сӯзишворӣ ва пайвастагиҳои органикӣ"

Маводи таркибӣ ва хока, молиданиҳо;
Масолеҳи сохтмонӣ, мошинҳои корхонаҳо ва воҳидҳои саноати химия;
Технологияи коркарди нафт ва газ;
Технология, мошинҳо ва таҷҳизоти саноати чӯб;
Технологияи химиявӣ (аз рӯи намуди истеҳсолот);
Технологияи химиявии коркарди интиқолдиҳандагони саноатӣ ва маводи карбон;
Электрохимия
Кафедраи ҳарбӣ

* Факултаи технологияи моддаҳои ғайриорганикӣ

Технологияи химиявии моддаҳои ғайриорганикӣ;
Кимиёи аналитикӣ ва технологияи металлҳои нодири микроэлементӣ;
Экологияи саноатӣ;
Химияи умумӣ ва ғайриорганикӣ;
Равандҳо ва дастгоҳҳои технологияи кимиёвӣ;
Технологияи силикат.

* Факултаи технологияи хӯрокворӣ

Автоматика ва идоракунӣ;
Технологияи коркарди ғалладона;
Технологияи равғанҳо ва чарбҳо;
Технологияи гӯшт, шир ва маҳсулоти консервшуда;
Технология ва ташкили хӯроки умумӣ.

* Факултаи "Технологияҳои истеҳсоли шароб ва токпарварии саноатӣ"

Биотехнология;
Технологияи шакар ва ферментатсия;
Энология.

* Факултаи менеҷмент ва таълими касбӣ

Идоракунии сифати маҳсулот;
Иқтисоди саноат ва идоракунӣ;
Маълумоти касбӣ;

* Факултаи такмили ихтисос ва бозомӯзии кадрҳо
* Шуъбаи ғоибонаи махсус (филиал дар Қунғирот (Ӯзбекистон).

Пайвандҳо
---------

Эзоҳ
----

* Рӯйхати хатмкардагони Донишкадаи кимиёвӣ-технологии Тошканд аз Тоҷикистон
«Ҷав чанд ман?» (бозӣ)

Бачаҳо дар майдонча ё боғчае ҷамъ омада, ба ду даста тақсим мешаванд ва ду нафарро сармир интихоб менамоянд. Дастаҳо дар ду тарафи майдон саф кашида, сармирҳо дар мобайни майдон бо ҳам машварат мекунанд, ки ҷавро чанд ман гўянд. Сармирҳо бо навбат аз аъзои дастаи худ чанд ман будани ҷавро мепурсанд: Сармир: Ёрон, ёрони мо! Бачаҳо: Даҳӣ дар миёни мо. Сармир: Ҷав чанд ман? Бачаҳо рақамҳоро гуфтан мегиранд ва дар охир шумораи пинҳонкардаи сармирҳоро меёбанд. Кадом дастае, ки чанд ман будани ҷавро дарёфт ғолиб ҳисоб мешавад. Дар Истаравшан, Шаҳристон, Балҷувон нимфаъол аст.

Адабиёт
-------

* 1. Амонов Р. Қиссаи диёри чашмасор. Д. 1995. 2. Турсунов Н. "Ҷав чанд ман?" // ЭСТ, ҷ. 8. Д. 1988, с.434; 3. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д. 2016.

Нигаред
-------

* Ҷигар, ҷигар (бозӣ)

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 204


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Ҷабраил** (ар. جبريل‎) ё **Ҷабраил**, **Ҷибраил** (ар. جبرائيل‎) — яке аз чор малоики муқарраби Аллоҳ.

Калимаи Ҷабраил аз ду калимаи сомии бостонӣ ташкил шудааст — *ҷабр* («ғулом», «хизматгор») ва *ил* («Худо»), ва маънояш «Ғуломи Худо».

Ҷабраилро бо номҳои зер низ додашудааст:

**Амин ул-Ваҳӣ** (расули амини ваҳӣ),

**Руҳ ул-Амин** (рӯҳи содиқ),

**Руҳ ул-Қудус** (рӯҳи муқаддас),

**Намус Акбар** (дорандаи қадру қиммати олӣ)
Ва **Тавус Малаика** (фариштаи товус)

Паёбар Муҳаммад ва фариштагони муқарраб. (Сиер-и Неби, соли 1595.)

Суннат
------

Дар муддати 23 сол ба Муҳаммад (с.а.в) Қуръонро қисм-қисм Ҷаброил оварда расонидааст.

Мувофиқи ривоятҳо, Аллох Ҷабраилро ба Замин барои офаридани Одам ва Ҳаво фиристод. Баъди аз Ҷаннат рондани Одам алаҳиссаломро Ҷабраил таҳти ҳимояти худ гирифт. Ҷабраил Нӯҳ ва писари Иброҳим — Исмоилро наҷот дод, Юсуфро бисёр забонҳоро омӯзонд, ба Сулаймон ёрӣ расонд, таваллуди Яҳёро ба Закариё пешгӯӣ кард ва ғайра.

Мувофиқи ривоятҳо, Ҷабраил ба Замин якчанд маротиба фаромад:

* даҳбор ба Одам ва Ҳаво ;
* чорбор ба Идрис;
* бисту се бор ба Нӯҳ;
* чилу се бор ба Ибраҳим;
* чорсаду ҳаштод бор ба Мусо;
* бисту чор ҳазор бор ба Муҳаммаду.

Эзоҳ
----

1. ↑  Али-зода, 2007.
2. ↑

Адабиёт
-------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Ҷабраил дар Викианбор |

бо забони русӣ
* *Гогиберидзе Г. М.* Исламский толковый словарь. — Ростов н/Д.: Феникс, 2009. — 266 с. — (Словари). — 3 000 экз. — ISBN 978-5-222-15934-7.
* *Ньюби Г.* Краткая энциклопедия ислама = A Concise Encyclopedia of Islam / Пер. с англ.. — М.: Фаир-пресс, 2007. — 384 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-5-8183-1080-0.

дар дигар забонҳо
* *Reynolds, Gabriel Said.* Gabriel(англ.). *Encyclopaedia of Islam, THREE*(пайванди дастнорас — *таърих*).  Brill (12 December 2011). 5 марти 2015 санҷида шуд.
**Ноҳияи Самарқанд** (ӯзбакӣ: *Samarqand tumani / Самарқанд тумани*) — воҳиди маъмурии Вилояти Самарқанди Ӯзбекистон. Маркази маъмурӣ — шаҳри Гулобод. Дар дохили ноҳия маркази маъмурии Вилояти Самарқанд — шаҳри Самарқанд воқеъ аст, ки мақоми шаҳри тобеи вилоят дорад.

Ҷуғрофия
--------

Ноҳияи Самарқанд дар ҷанубу шарқи Вилояти Самарқанд ҷойгир шудааст. Масоҳати ноҳия 430 км²

Таърих
------

Тақсимоти маъмурӣ
-----------------

Ҷозибаҳои гардишгарӣ
--------------------

Зиёратгоҳи маъмул маҷмааи Хоҷа Аҳрори Валӣ — яке аз бузургтарин намояндагони равияи фалсафии динӣ ва пири тариқати силсилаи тасаввуфии нақшбандия, мебошад, ки дар асрҳои XV—XX бунёд гардидааст. Дар маҷмааи Хоҷа Аҳрори Валӣ — мақбараи мутафаккири ислом, мадраса ва масҷид ҷой доранд.

Айвон ва манораи масҷиди Хоҷа Аҳрори Валӣ
Даромадгоҳи масҷиди Хоҷа Аҳрори Валӣ 
Баромадгоҳи масҷиди Хоҷа Аҳрори Валӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Сомонаи расмӣ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* VIAF: 142110276
* WorldCat VIAF: 142110276

 |

| ⚙️  Ӯзбекистон Вилояти Самарқанд |
| --- |
| Маркази маъмурӣ | Самарқанд |  |
| Шаҳрҳои тобеи вилоят | 
* Самарқанд
* Каттақӯрғон

 |
| Ноҳияҳои вилоят | 
* Ноҳияи Булунғур \* Ноҳияи Ҷомбой \* Ноҳияи Иштихон \* Ноҳияи Каттақӯрғон \* Ноҳияи Қӯшработ \* Ноҳияи Норпай \* Ноҳияи Нуробод
* Ноҳияи Оққурғон \*Ноҳияи Пахтачи \* Ноҳияи Пастдарғом \* Ноҳияи Пойариқ \* Ноҳияи Самарқанд \* Ноҳияи Тайлоқ \* Ноҳияи Ургут

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Ӯзбакистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Ӯзбакистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Бобопирак** — намоишнома иборат аз суруду рақс ё худ драмаи халқии мусиқӣ, ки асосан дар Кӯҳистони Бадахшон ва баъзе ноҳияҳои минтақаи Кӯлоб паҳн гашта, дар асоси ривояти қадимии шарқӣ пайдо шудааст.

Ном
---

Аз ин ривоят дар Бобопирак танҳо мушоираи малика ва пирмард интихоб гардидааст. Номи Бобопирак аз ниқобе, ки ҳангоми бозӣ ба рӯй мекашанд, гирифта шудааст. Намоишномаро «Пирак», «Пиракбозай», яъне «Пиракбозӣ» меноманд.

Саҳна
-----

Дар он ду марди ҳаваскор ва якчанд дойирадасту нақаротчӣ иштирок мекунанд. Аз ду мард яке нақши Бобопирак ва дигаре нақши занро мебозанд. Бобопирак ба рӯяш ниқобе мепӯшад, ки аз чӯбкаду ё пӯсти буз сохта мешавад ва ҷойи чашму даҳон сӯрох аст. Ӯ аз пашми сафеди буз абрӯю ришу мӯйлаб ва аз чӯб ё хамир бинӣ месозад. Бобопирак пӯстин пӯшида, миёнашро бо ресмон мебандад. Аз таги пӯстин латтапораҳо гузошта, шикамашро калон мекунад, инчунин эзори пашмин («рағза») пӯшида, ба дасташ асо мегирад. Иҷрокунандаи нақши зан либосҳои идонаи занона ба бар карда, нисфи поини рӯяшро бо рӯймол мепӯшад ва рӯймоли дигареро ба сар мегирад. Онҳо бо навбат рубоӣ хонда, ҳар дафъа баъди анҷоми он хиромон ба рақс медароянд, саҳнаро як давр зада, ҷойи худро иваз мекунанд. Қисми асосии намоишнома, яъне байтбарак зимни эҳсосот базлагӯӣ, ҳозирҷавобӣ, табъи шоирӣ ва ҳаяҷони қаҳрамононро ифода менамояд. Қисми дуюм барои бадеҳагӯӣ имкон медиҳад ва бештар аския, муболиға, ҳаҷв ва ришхандро тақозо дорад. Дар Бобопирак ҳар нақш иҷрокунандаи доимӣ дорад. Ҳунарпешагон солҳои дароз дар тӯю маъракаҳо ҳунарнамоӣ намуда, нақши худро сайқал медиҳанд.

Дар театр
---------

Аз рӯйи он мазҳаканависи итолиёӣ Карло Готси (а. 18) пйесаи машҳури худ «Турандот»-ро таълиф намудааст. Ин асар бо номи «Маликаи Турандот» ду бор дар Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи А. Лоҳутӣ ба саҳна гузошта шудааст (1934, 2009).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бобопирак / Н. Нурҷонов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар Тоҷикистон / Мураттиб: Д. Раҳимов; муҳаррир Ш.Комилзода. — Душанбе: Эр-Граф, 2017. — С. 62. — 280 с.
* Нурджанов Н. Х. Театральные маски Памира // Искусство таджикского народа. Вып. 4. Д. 1979;
* Нурджанов Н. Х. Традиционный театр таджиков. Т. 2. Д. 2002.

Пайвандҳо
---------

* Феҳристи миллии мероси фарҳанги ғайримоддӣ. *www.pitfi.tj*. 19 феврали 2019 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
Сифатҳои нисбӣ аломат,хосият ва чигунагии ашёву ҳодисаҳоро аз рӯйи муносибати ба ашёе ё ҳодисае доштаи онҳо мефаҳмонанд.Ин муносибат ҳар хел мешавад: нисбат ба шахс (меҳри **модарӣ,** саломи **дӯстона,** либоси **бачагона**); ашёҳои ғайришахс (боғи **наздимактабӣ**, донишгоҳи **давлатӣ**, аспи **зотӣ**); замон (шамоли **субҳдамӣ**, ғамхории **доимӣ**, гандуми **тирамоҳӣ**); макон (духтари **дарвозӣ**, пудинаи **боғӣ**, гӯсфанди **ҳисорӣ**); таъинот (боғчаи **бачагона**, ёрии **тиббӣ**, флоти **ҳавоӣ)**;воситаи иҷро (меҳнати **дастӣ,** оташдони **газӣ**, осиёи **барқӣ**), сохта шудани ашё аз чизе (гулдони **булӯрин**, бинои **хиштин**, девори **тахтагӣ);** нисбат ба мафҳуми маънӣ (кори **илмӣ**, ҳаёти **ҳизбӣ**).
Хусусияти фарқкунанлаи сифати нисбӣ аз сифати аслӣ ин аст, ки дараҷа надорад ва аз он исмҳои маънию зарф сохта намешавад.

Нигаред низ
-----------

* Сифат

Адабиёт
-------

* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик. Қисми 1: Фонетика ва морфология.- Душанбе: Дониш, 1985.- с.133
**Бобоюнус Худойдодзода** (форсӣ: بابایونس خدایدادزاده ‎; 5 марти 1870, деҳаи Косатароши бекигарии Балҷувон – 25 майи 1945, деҳаи Чилчаи ноҳияи Совет) — шоири халқии тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Аз падар ва амакаш, баъдан аз гӯяндагон ва гӯрӯғлихонони маъруф Мирзо Қурбон, Шукурмаст, Мирзои Хол, Нуралии Ҷириқ ҳунари гӯяндагиро омӯхт. Б. аввалин сароянда (гӯянда)-и достони «Шӯриши Восеъ» мебошад. Беки Балҷувон ӯро б арои сурудҳои шӯрангезаш таъқиб менамуд. Бобоюнус зодгоҳашро тарк намуда ба мардикорӣ рафт. Дар Самарқанд, Хуҷанд, Истаравшан, Хуқанд, Тошканд мардикор буд. Соли 1916 дар Россия мардикорӣ мекард. Соли 1919 ба ватан баргашт.

Эҷодиёт
-------

Дар шеъру достонҳояш сохти нави ҷамъиятӣ, ташкили колхозҳоро тарғибу ташвиқ мекард. Соли 1941 ба Сталинобод (Душанбе) омада, бо шоирону нависандагон М. Турсунзода, М. Миршакар, Ф. Ниёзӣ, Р. Ҷалил ва дигарон шинос шуд. Адибон Л. Бузургзода ва Р. Ҷалил асарҳои эҷоднамудаи Бобоюнусро сабт намуданд, ки ҳоло дар шуъбаи фолклори Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии АИ ҶТ маҳфузанд. Бобоюнус дар тӯли умри худ шеъру достонҳое аз қабили «Давраи ғарибӣ», «Ушр», «Рӯзҳои гузашта», «Мулки навобод», «Ғаллатайёркунӣ», «Ҷавоб ба душман», «Суруди зафар», «Қаҳрамонони Ватан», «Сарҳадамонро посбонӣ мекунем» ва ғ. эҷод кардааст. Ашъори Бобоюнус ба сабку анъанаҳои асарҳои халқӣ (адабиёти шифоҳӣ, ба вазни ҳиҷоӣ) эҷод шудаанд. Аз Бобоюнус гӯрӯғлисароёни машҳур Содиқ Розиқов, Ҳақназар Кабуд, Қурбоналӣ Раҷаб ва дигарон (беш аз 25 нафар) таълим гирифтаанд.

Осор
----

* Шеър ва достонҳо. Сталинобод, 1941;
* Сурудҳои Бобоюнус, Муҳаббати халқ. Сталинобод, ҳар ду 1951;
* Сурудҳои ҳофиз. Д. 1967;
* Поэма. Сталинабад, 1948;
* Песня Бобоюнуса. Сталинабад, 1950.

Адабиёт
-------

* Бузургзода Л. Достонгӯй ва шоири халқӣ Бобоюнус // Намунаҳои адабиёти тоҷик (бо алифбои лотинӣ). Сталинобод, 1940;
* Бузургзода Л. Ҷалилов Р. Инъикоси шӯриши Восеъ дар фолклор. Сталинобод, 1941;
* Чалишев С. Бобоюнус. Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д. 1988;
* Бобоюнус Худойдодзода. Д. 2008.

Пайванди беруна
---------------

* Habib Borjian, "ḴODĀYDĀDZĀDA, BĀBĀ-YUNOS" Encyclopædia Iranica, online edition, 2012, available at(англ.). *www.www.iranicaonline.org*. 16 сентябри 2019 санҷида шуд.

Сарчашма
--------

* Бобоюнус Худойдодзода / Н. Худойдодзода // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ваъду ваъид** (ар. الوعد والوعيد‎ — ваъда кардан ва бим додан) — дар таъбироти қуръонӣ ба маънои ваъдаи аҷру савоб ва подоши хайр ва бим аз иқоби дунявӣ ва азоби ухравӣ.

Таърих
------

Ваъду ваъид, ки дар маъно мутазод ҳастанд, дар фарҳанги таъбироти динӣ якҷоя барои ифодаи умуми башоратҳо, ваъдаҳои нек, азобу уқубат ва фарҷоми нек ё бади одамон дар дунё ва охират ба кор бурда мешавад, чунонки Мир Муиззӣ мефармояд:

Ваъдаи хулду ваъиди ҳашр бинмояд ҳамин,
Дасти ӯ дар базмгоҳу теғи ӯ дар размгоҳ.
(Фарҳанги Онандроҷ, ба нақл аз Баҳори Аҷам)
Тибқи омӯзаҳои қуръонӣ ваъду ваъид барои он пешбинӣ шудаааст, ки дар қалби одамӣ ҳолати равониеро бо номи хавфу раҷо — биму умед ба вуҷуд оварад ва ӯро ба раҳмати Парвардгор ва ваъдаҳои неки Ӯ томеъ ва аз иқобу азоби Вай бимнок гардонад. Шайх Саъдӣ низ дар Б=стон дар ифодаи ин маъно мефармояд:

Гарам даст гирӣ, ба ҷое расам,
Вагар бифканӣ, барнагирад касам.
Зи лутфат ҳамин чашм дорем низ,
Бар ин бебизоат бибахш, эй азиз!
Кас аз ман сияҳноматар дида нест,
Ки ҳечам фиъоли писандиа нест.
Ҷуз ин к-эътимодам ба ёрии Туст,
Умедам ба омурзгории Туст!
Ваъда аз решаи феъли сулосии муҷарради ваъада (وَعَدَ) ба маънои ваъда кард ва навиди хайр дод, бархостааст ва ваъид масдар аст аз ҳамон решаи феъли ваъада, вале корбурди феълии он аз бобҳои авъада (اَوْعَدَ) ва таваъъада (تَوَعَّدَ) маъмул шудааст. Дар Қуръони карим дар решаи феъли муҷаррад низ ба ҳарду маъно ба кор рафтааст.

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ  ‎ 
وَعَدَ اللَّهُ الْمُنَافِقِينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْكُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا هِيَ حَسْبُهُمْ وَلَعَنَهُمُ اللَّهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ مُقِيمٌ  ‎ 
وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ  ‎ 
جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدَ الرَّحْمَنُ عِبَادَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّهُ كَانَ وَعْدُهُ مَأْتِيًّا  ‎ 
وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ تَعْرِفُ فِي وُجُوهِ الَّذِينَ كَفَرُوا الْمُنْكَرَ يَكَادُونَ يَسْطُونَ بِالَّذِينَ يَتْلُونَ عَلَيْهِمْ آيَاتِنَا قُلْ أَفَأُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذَلِكُمُ النَّارُ وَعَدَهَا اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَبِئْسَ الْمَصِيرُ  ‎

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* ابوعبد الرحمان الخليل بن احمد الفراهيدي، كتاب العين. — بيروت، 2003/1424 هـ
* ابوالبقاء ايوب بن موسي الحسيني الكفوي، الكليات معجم في المصطلحات والفروق اللغوية. — بيروت، 1998/1418 هـ
* ابوالحسن علي بن اسماعيل بن سيده المرسي المعروف بابن سيده، المحكم والمحيط الاعظم. — بيروت، 2000/1421 هـ
* احمد بن محمد بن علي المقري، المصباح المنير في غريب الشرح الكبير للرافعي. — القاهرة، 1922

Сарчашма
--------

* Ваъду ваъид / А. Боқизода // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
Давлатҳои ҷаҳон бо низоми нимариёсатӣ
**Низоми нимараёсатӣ** (форсӣ: نظام نیمه‌ریاستی‎) — навъе низоми ҳукуматӣ аст, ки дар он вижагиҳои низоми риёсатӣ ва низоми порлумонӣ ба ҳам омадаанд. 

Дар ин шакли ҳукуматӣ мисли шакли идораи президентӣ риёсати кишвар (риёсати давлат) бар уҳдаи президент аст, ки дар интихоботи умумӣ ба қудрат расида ва мазҳари ҳокимияти миллӣ маҳсуб мешавад ва аз масъулияти сиёсӣ дар баробари порлумон озод аст, аммо бар хилофи шакли идораи президентӣ ва ба шеваи шакли идораи порлумонӣ ҳайати вазирон бо дарёфти раъйи эътимод аз намояндагони маҷлис расмият пайдо мекунад ва дар ҷараёни фаъолиятҳои худ дар баробари порлумон масъулияти сиёсӣ доранд.

Нигаред низ
-----------

* Низоми риёсатӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Низоми нимараёсатӣ чист? Маънои низоми нимараёсатӣ(тоҷ.). *vazhaju.tj*.  Вожаҷӯ. 21 ноябри 2019 санҷида шуд.
**Низоми сарҳадӣ** - низоми махсуси ҳуқуқӣ дар минтақаи сарҳадӣ мебошад, ки тартиби иқомату фаъолияти шахсон ва ҳаракати воситаҳои нақлиётро муқаррар месозад. Тибқи Қонуни ҶТ «Дар бораи сарҳади давлатии ҶТ» низоми сарҳадӣ дар минтақаи сарҳадӣ ва хатти сарҳадӣ муқаррар карда мешавад. Низоми сарҳадӣ қоидаҳои зеринро дар бар мегирад: 1. Дохил шудан (гузаштан), будубоши муваққатӣ, ҳаракати шахсон ва воситаҳои нақлиёт дар минтақаи сарҳадӣ; 2.Фаъолияти хоҷагидорӣ, шикор ва фаъолияти дигар, гузаронидани чорабиниҳои оммавии ҷамъиятию сиёсӣ, фарҳангӣ ва ғайра дар минтақаи сарҳадӣ; 3. Шикор кардан, машғул шудан ба фаъолияти тадқиқотӣ, ҷустуҷӯӣ ва фаъолияти дигар дар қисми Тоҷикистонии оби дарёҳо, кӯлҳо ва дигар обанборҳои сарҳадӣ.

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 344
**Сифат** ҳиссаи нутқест, ки аломат ва чигунагии ашёро мефаҳмонад. Аломатҳои хоси он одатан дар дохили ибора равшан зоҳир мегардад. Сифат дорои хусусиятҳои зерин мебошад:

1) сифат аломат, хусусият, ва нисбати чизе ё шахсеро ба чизе ё шахсе мефаҳмонад: шаҳри '***зебо'***, роҳи ***ноҳамвор***, корҳои ***саҳроӣ***;
2) *Дараҷаҳои сифат одӣ,оли ва қиёси мешавад*: бинои ***калонтар***, дарёи ***дарозтарин***, ***суп-сурх;***
3) Суффиксҳои махсуси калимасоз: **-ӣ, -манд, -нок, -она, -гун, -ин, но-, ба-, бе-:** ранги ***ҷигарӣ*,** марди ***хирадманд***, чизи ***фоиданок***, корҳои **оқилона**, рӯйи ***гандумгун***, камзӯли ***чармин***, бачаи ***боақл***, ҷомаи ***базеб***, гули ***бебӯй***, ҷойҳои ***ношинос***;
4) сифат дар ҷумла ба вазифаи муайянкунанда ва хабар меояд.
Аз ҷиҳати маъно ва аломатҳои сарфӣ (морфологӣ) сифат ба ду гурӯҳи калон ҷудо мешавад: сифати аслӣ ва сифати нисбӣ.

Нигаред низ
-----------

Ҳиссаи нутқ

Адабиёт
-------

* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик. — Душанбе: Дониш, 1985, — 132саҳ.
**Низоми интихоботи мажоритарӣ** - низоми интихоботии қадимтарин ва аз ҳама бештар паҳншудаи умумимиллӣ ва минтақавии мақомоти ҳокимияти давлатӣ мебошад. Дар ин низом номзад ба вакилӣ ё мансаби интихоботии дигар аз номи худ мебарояд ва барои он ки интихоб шавад, бояд дар ҳавзаи интихоботӣ, ҷое, ки пешбарӣ шудааст (интихоботи парлумонӣ), ё ки дар миқёси тамоми мамлакат (интихоботи президентӣ) нисбат ба рақибони худ зиёдтар овоз гирад. Якчанд намуди низоми интихоботи мажоритарӣ вуҷуд дорад (ниг. ба Низоми интихоботи мажоритарии аксарияти том, Низоми интихоботи мажоритарии аксарияти нисбӣ, низоми интихоботи мажоритарии аксарияти мутлақ).

Нигаред низ
-----------

Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 339
**Адад**

  

← -3 • -2 • -1 • 0 • 1 • 2 • 3 →

ададҳо

  


---

  

← -30 • -20 • -10 • 0 • 10 • 20 • 30 →

ададҳои даҳӣ

  


---

  

← -300 • -200 • -100 • 0 • 100 • 200 • 300 →

ададҳои садӣ

  

**0** (**сифр**, русӣ: ноль) — рақам ва адад аз дастгоҳи ададҳои пояи 10 ва аввалин адади ҳисобӣ аст. Сифр даргузашта ба унвони ҷойи холӣ ва имрӯза ба унвони адад дар арзиши маконӣ истифода мешавад.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* BNF: 12089393x
* GND: 4368215-7
* J9U: 987007534242405171
* LCCN: sh85149761
* NKC: ph323412

 |
**Аввалин Бонки Молиявии Хурд** (ихтисора **АБМХ**) — яке аз бонкҳои тиҷоратии Тоҷикистон. Номи пурра — ҶСП «Аввалин Бонки Молиявии Хурд» дар Тоҷикистон.

Таърих
------

Аввалин бонки молиявии хурд дар моҳи августи соли 2003 пас аз бақайдгирии расмӣ дар Вазорати Адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис ёфт. Дар моҳи сентябри худи ҳамон сол барои Бонк иҷозатномаи бонкдорӣ содир карда шуд. Амалиётҳои маблағгузории хурд дар таърихи 1 июли соли 2004 шурӯъ гардиданд, вале Бонк фаъолиятҳои тиҷоратии худро дар моҳи октябри 2004 тавсеа дод.

Бонк бо Шабакаи Оғохон оид ба рушд — гурӯҳи агентиҳои рушд, ки дар заминаҳои тандурустӣ, таълим, фарҳанг ва рушди иқтисодии минтақаҳои деҳот асосан дар Осиё ва Африқо фаъолият мекунад, вобаста мебошад. Дар воқеъ, Бонк дар ибтидо бо он мақсад ташкил карда шуд то амалиётҳои тамоми ташкилотҳои молиявии хурди қаблиро, ки аз тарафи агентиҳои дигари рушди Шабакаи Оғохон оид ба рушдро дар кишвар ба мисли Имконияти дастгирии соҳибкорӣ ва барномаи қарзии Барномаи Дастгирии Рушди Манотиқи Кӯҳистон (БДРМК) якҷоя намояд. Дар тобистони соли 2007 Бонк сандуқи қарзии боқимондаи БДРМКро дар Хатлон дарёфт карда, дар натиҷа фаъолиятҳои молиявии хурди минбаъдаи Шабакаи Оғохон оид ба рушдро дар зери як сақф ба ҳам овард.

Ҳамчун сармоягузории асосии Шабакаи Оғохон оид ба рушд дар рушди дарозмуддати Тоҷикистон Бонк робитаи кории қавиро бо агентиҳои Шабакаи Оғохон оид ба рушд ва ташкилотҳои гуногуни байналмилалӣ ва ТҒД, ки дар Тоҷикистон фаъолият мекунанд барқарор менамояд то боварӣ ҳосил намояд, ки амалиётҳои он дар рушди умумии кишвар саҳмгузор мебошанд.

Дороиҳои бонк дар охири соли 2016 ба 452 230 0000 сомонӣ шумурда шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4  Ҳисоботи солонаи 2016(тоҷ.). *deloitte.com*.  АБМХ. 2 марти 2018 санҷида шуд.

Пайвандҳо
---------

* fmfb.com.tj — вебгоҳи расмии Аввалин бонки молиявии хурд

| ⚙️ Бонкҳои Тоҷикистон(мувофиқи маълумоти Бонки миллии Тоҷикистон) |
| --- |
| 
* Агроинвестбонк
* Ориёнбонк
* Амонатбонк
* Тоҷиксодиротбонк
* Бонки Эсхата
* Тавҳидбонк
* Аввалин Бонки Молиявии Хурд
* Бонки рушди Тоҷикистон
* Филиали бонки «Тиҷорат»-и ҶИЭ дар Душанбе
* Халқбонк Тоҷикистон
* Кафолатбонк
* ҶСП Бонки «Арванд»
* АксесБонк Тоҷикистон
* Бонки Осиё
* Бонки фаръии БМП Покистон дар Тоҷикистон
* Спитамен Бонк
* Бонки байналмилалии Тоҷикистон
* Коммерсбонки Тоҷикистон
* Алиф Бонк
* Душанбе Сити Бонк

 |
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Низомнома (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Низоми қонунгузорӣ** - маҷмӯи санадҳои меъёрию ҳуқуқие, ки аз ҷониби мақомоти салоҳиятдор қабул шуда, мавриди амал қарор мегиранд. Ин мафҳуми васеи низоми қонунгузорӣ мебошад, ки онро метавон ба сифати мафҳуми низоми санадҳои меъёрию ҳуқуқӣ низ эътироф кард. Низоми қонунгузорӣ ба мафҳуми маҳдуди истилоҳ танҳо аз маҷмӯи санадҳои меъёрию ҳуқуқие, ки аз тарафи мақоми олии намояндагию қонунгузории давлат қабул мешаванд, яъне маҳз қонунҳо иборат аст. Масалан, қонунгузории ҷиноятии Тоҷикистон аз Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон иборат буда, қонунҳое, ки ҷавобгарии ҷиноятии навро пешбинӣ ва ё онҳоро истисно мекунанд, ҳамчунон ба ин ё он моддаҳои қонуни ҷиноятӣ тағйиру иловаҳо ворид мекунанд, ҳатман бояд ба Кодекси ҷиноятӣ ворид шаванд. Низоми қонунгузорӣ тобеи низоми ҳуқуқӣ буда, таносуби онҳо таносуби мазмун ва шакл мебошад ва маҳз тағйири низоми ҳуқуқӣ боиси шакливазкунии низоми қонунгузорӣ мегардад. Ба ҳамин тартиб, низоми қонунгузорӣ аз маҷмӯи қонунҳо ва дигар санадҳои меъёрию ҳуқуқӣ иборат аст.

Нигаред низ
-----------

* Низоми маъмурӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - C. 342
**Авал** - аз калимаи франсавӣ - ауа1 супориши векселӣ, тарзи кафолати пардохт.
Кафолат додан маънии онро дорад, ки бонк ӯхдадор мешавад, ки дар мавриди муфлис шудани авалгиранда маблағро гузаронад.
Пас аз гузаронидани маблағ бонк ҳуқуки талаб кардани онро пайдо мекунад. Авалро аз номи бонк раиси садорат ё ҷонишиии он ва сармуҳосиб имзо мекунанд. Додани авал дар асоси созишномаи тарафҳо ба амал бароварда мешавад. Якчанд намуди авалро фарқ мекунанд: пурра, қисмӣ, шартй, бо маҳдудиятҳои муайян ва бешарт.

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 12-13