recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Баҳоия** (порсӣ: بهائیه) — як шохаи бобия, ки муассисаш Мирзо Ҳусайналии Нурӣ мулаққаб ба Баҳоуллоҳ (1817–1892) мебошад.

Он дар садаи 19 аввал дар Ироқ ва баъдтар дар Эрон арзи вуҷуд намуд. Баҳоуллоҳ тақрибан дар 30-солагӣ бобияро пазируфта, худро яке аз муридони наздики Боб эълон кард. пайравонаш ӯро «Алвоҳи илоҳӣ» меномиданд. Ӯ дар Теҳрон бо туҳмати сӯиқасд ба Шоҳ Аббос ҳабс карда шуд. Баъди аз маҳбас баромаданаш ба Бағдод рафта, дар Сулаймония иқомат ихтиёр кард ва дар он ҷо ба Баҳоия асос гузошт. Баҳоуллоҳ с. 1863 худро ҳамон пайғамбаре эълон кард, ки Боб дар бораи риҷъаташ хабар дода буд. Баҳоия усулан шакли буржуазии ислоҳгароёнаи динӣ буд. Баъди вафоти Баҳоуллоҳ роҳбарии равияи мазкурро писараш Аббос Афандӣ мулаққаб ба «Абдулбаҳо» ба уҳда гирифт.

Таълимоти Баҳоия дар «Китобу-л-акдас» ва «Инсон»-и Баҳоуллоҳ, ки он бояд «Қуръон» ва «Баён»-и бобияро иваз менамуд, ифода ёфтааст. Баҳоия баъзе унсурҳои таълимоти бобия, махсусан баромади мусаллаҳона бар зидди ҳокимиятро рад намуда, манфиатҳои буржуазияи тозабунёдро ифода мекард ва роҳи тарғиби ғояҳои динию баробарии ҳамаи мардумро пеш гирифт. Он тарафдори моликияти хусусӣ ва таъсиси давлату забони ягонаи ҷаҳонӣ ва дини ягонаи умумиинсонӣ буд. Баҳоия таълимоти худро, ки аз ақидаҳои Аҳмади Ақсоӣ ғизои маънавӣ гирифтааст, воситае мешумурд, ки дар сурати интишор ёфтанаш на фақат ҷойи дигар динҳоро бояд мегирифт, балки ҳудуди миллию давлатию иҷтимоиро низ аз байн мебурд. Баҳоия таассуби диниро рад намуда, созиши дини ислом бо дигар динҳоро талқин мекард, нуктаҳои аҳкомпарастонаи исломро намепазируфт.

Илоҳиётшиносон ва пайравони ин дин Баҳоияро дини сифатан нав талаққӣ кардаанд. Муътақидони он якдигарро озор надода, дӯстию рафоқатро тарғиб менамуданд, зидди зулму истибдоди Қоҷориён дар Эрон буданд ва хайру накӯ¬кориро тарғиб менамуданд.

Дар Баҳоия мисли бобия мансабу мартаба вуҷуд надошт ва тамоми умурро аъзои маҷлис озодона ва бо ҳамкории якдигар идора мекарданд. Ҳамаи аъзои маҷлис дар «Байтуладл», ки дар деҳкадаҳо ва шаҳрҳо таъсис дода мешуданд, зиндагӣ мекарданд, масъалаҳои ҳуқуқиро тибқи анъанаҳои бобия дар амал ҷорӣ менамуданд, ҷавру зулм ва умуман зӯровариро дар таълимоташ рад мекарданд. **Баҳоия** дар Миср, Амрикои Шимолӣ ва Аврупо низ паҳн шуд.

Тарафдоронаш дар он ҷойҳо ғояи ваҳдати инсониятро тарғиб намуда, ба таълимоти худ ҷанбаи байналмилалӣ медоданд. Бино ба маълумоти муҳаққиқон, дар Чикаго маъбади баҳоиён мавҷуд аст. Баҳоия барои ноил шудан ба ойину осоиши умумӣ, баробарӣ ва интишори дини умумиинсонӣ, ки моҳиятан манфиати буржуазияи навтавлид дар мамолики Шарқро ифода мекард, аз роҳи мусолиҳакорӣ мубориза мебурд. Ташкилоти Баҳоияро баъди писари Баҳоуллоҳ наберааш Шавқи Раббонӣ (Афандӣ) идора мекард. Дар солҳои 20 садаи 20 фаъолияти Баҳоия дар Ашқобод ба мушоҳида мерасид, вале он фаъолияти худро бо таҳкими ҳокимияти шӯроҳо дар он ҷо ба куллӣ қатъ намуд.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Душанбе** — донишномаи пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон, шаҳри Душанбе.

Нашри донишнома
---------------

Донишномаи пойтахт, ки ба муносибати ҷашни 90-солагии шаҳри Душанбе ҳамчун пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва 25-солагии истиқлоли давлатиии Ҷумҳурии Тоҷикистон аввалин бор ба забони тоҷикӣ ба табъ расид, ки ба ин васила аҳли мамлакат бо таърихи шаҳри Душанбе, саҳми сокинони он дар бунёди давлати муосири миллӣ, ҷомеаи асили шаҳрвандӣ ва рушду равнақи ҳаёти моддию маънавии кишвар, бо неруҳои тавлидӣ ва табиати нотакрори ин маъвои дилорои ватани худ ошно мегарданд. Донишномаи Душанбе барҳақ таҷассумгари тарақиёти мустақилонаи пойтахти давлати навини Тоҷикистон аст.

Донишномаи Душанбе сарчашмаи илму адаб, таърих, муаррифномаи иншооту кӯчаҳову маҳалҳо, қабл аз ҳама зиндагиномаи ашхоси бузург ва бунёдкори шаҳри Душанбе мебошад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Донишномаи Душанбе. — Д.: СИЭМТ, 2016. — С. 5. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.
**Иқтидоргароӣ** (форсӣ: اقتدارگرایی‎), **авторитаризм** (аз лот. auctoritas — ҳокимият, нуфуз) — сохти давлатдорӣ, шакли идоракунии мамлакат. Дар чунин тарзи идоракунӣ ҳокимияти давлатӣ новобаста аз ирода ва хоҳиши аксарияти мардуми кишвар аз ҷониби элитаи идоракунандаи сиёсӣ ташкил карда мешавад. Дар тарзи идоракунии авторитарӣ ҳокимият ба як мақоми давлатӣ, ё ки ба дасти як лидери сиёсӣ (президент, диктатор ва ғайра) мегузарад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Авторитаризм // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Синглҳои винилӣ
**Сингл** (англ. single аз *single play record*) — грампластинка (шилмӣ, баъдан винилӣ), ки дар ҳар як тарафаш танҳо як эҷодиёти мусиқӣ (оҳанг) ҷой мегирифт.

Истилоҳи «сингл» дар мусиқӣ дар солҳои 1950-ум, барои фарқиятро байни пластинкаҳои (қартаҳои) пурдавом (LP) ва як-/дусуруддор нишон додан, пайдо шуд. Баъдан ҳамчунон дар компакт-дискҳо ва DVD баромаданро сар карданд. Давомнокии оҳанги сингл то 15 дақиқаро ташкил медиҳад, ки дар баробари он боз метавонад миқдори ремиксҳои бемаҳдудро дошта дошта бошад.

Намудҳои синглҳо
----------------

* Винилӣ
* Компакт-дискҳо
* Видеосинглҳо ва ғ.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Тоҷинисо мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Саидова мебошанд.
 
**Тоҷинисо Саидова** (*Саидова Тоҷинисо Акрамовна*; 11 октябри 1953, ноҳияи Муъминобод) — ҳунарпешаи театр ва синамои тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1996), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2006).

Зиндагинома
-----------

Соли 1975 Институти давлатии умумииттифоқии кинематографияи шаҳри Маскавро ба поён оварда, дар Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ (1975—1991) фаъолият доштааст. Аз соли 1991 актрисаи театр-студияи «Оина» мебошад.

Нақшофарӣ
---------

Малакааш дар иҷрои нақшҳои мазҳакавӣ ҳувайдост, вале симоҳои драмавӣ ва фоҷиавиро низ хуб меофарад. «Интихоби домод», «Хостгорӣ», «Исёни арӯсон», «Садо аз тобут», «Кафшҳои Абулқосим», «Охирин арӯси амиралмуъминин», «Бахтатро бедор кун», «Эдип», «Ҷияни хира», «Имтиҳон», «Лаку Пак» барин намоишномаҳо бо иштирокаш рӯи саҳна омадаанд. Дар даҳҳо теленовеллаи «Оина», бисёр спектаклҳои телевизионӣ («Дугонаҳо ба театр мераванд», «Зани оҳанин») ҳунар нишон додааст.

### Синамо

Ширкаташ дар кинои тоҷик низ чашмрас аст, филмҳои бадеии «Хатти парвоз», «Дар ҷарӣ» (2 қисм), «Қӯшатир», «Бозавқтар нигоҳ кун» (3 қисм), «Марди мутааллиқи ду зан», «Муҷассамаи ишқ», «Чашмаи хостаҳо», бо иштирокаш наворбардорӣ шудаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Назорат (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Назорати конститутсионӣ** — намуди махсуси фаъолияти ҳифзи ҳуқуқ, ки аз тарафи мақомоти давлатӣ ба амал бароварда мешавад ва ба таъмини мувофиқати қонунҳо ва дигар санадҳои меъёрию ҳуқуқӣ ба конститутсияи давлат равона карда шудааст. Моҳияти назорати конститутсионӣ дар он аст, ки мақомоти назораткунанда мувофиқати санадҳои ҳуқуқиро ба конститутсия дар асоси хабар ё ташаббуси худ муайян мекунад ва санадҳои хилофи конститутсияро ошкор намуда, ба мақомоти дахлдор пешниҳод менамояд, ки онҳоро бекор намояд. Худи назорати конститутсионӣ чунин санадҳоро бекор карда наметавонад. Вале агар назорати конститутсионӣ якҷоя бо вазифаи контролӣ амалӣ гардад, дар он сурат метавонад онҳоро худаш бекор намояд ва беамал шуморад. Назорати конститутсиониро мақомоти гуногуни давлатӣ, ки амалӣ намудани он яке аз вазифаҳои онҳо мебошад, амалӣ мегардонанд (масалан, Президент, прокуратура). Вале чун қоида, назорати конститутсионӣ ба мақоми махсуси ваколатдоркардашуда — Кумитаи назорати конститутсионии ИҶШС супорида мешавад. Мувофиқи тағйироту иловаҳо ба Конститутсияи ҶШС Тоҷикистон аз с.1990 Кумитаи назорати конститутсионии ҶШС Тоҷикистон ташкил ёфта, то соли 1995 амал кард. Дар асоси Консгитутсияи ҶТ соли 1994 Суди конститутсионии ҶТ аз соли 1995 ба фаъолият шурӯъ карда, ҳоло вазифаи назоратию контролиро ба уҳда дорад. Назорати конститутсионӣ аз рӯйи сифатҳои худ ба чандин намудҳо: назорати берунаи конститутсионӣ, назорати дохилии конститутсионӣ, назорати конститутсионии факултативӣ, назорати конститутсионии баъдина, назорати конститутсионии пешакӣ ва ғайра ҷудо мешавад.

Нигаред низ
-----------

* назорати дохилии конститутсионӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М. А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009. — С. 323
**Нуралӣ Шерматов** (*Шерматов Нуралӣ Табарович*; зод. 30 августи 1964, деҳаи Хучархӣ, ноҳияи Данғара) — найнавоз, омӯзгори мусиқӣ ва оҳангсози тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2005), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2022).

Зиндагинома
-----------

Нуралӣ Шерматов 30 августи соли 1964 дар ноҳияи Данғара ба дунё омадааст. Баъд аз хатми синфи 8 бо роҳнамоии падар ба Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Душанбе дохил шуд.

Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистонро соли 1990 ба итмом расонда, дар ансамбли «Дарё»-и Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Тоҷикистон ба сифати мутриб фаъолият дорад. Аз беҳтарин навозандаи най маҳсуб меёбад. Ин асбоби миллии мусиқиамонро, ки ҳаҷман хурду дорои овози пурқувват аст, устодона менавозад. Нафаси гармаш овози маҳинеро тавлид месозад ва он воситаи ғамзудою ҷонфизо ва ифшогари қалби ҳассоси инсонӣ мегардад. Ба садои найаш дар Белгияю Олмон, Фаронсаю Сербия, Эрону Қатар, Ҳиндустону Хитой, Кореяи Ҷанубӣ, қариб ҳамаи ҷамоҳири ИДМ аз зарби эҳсос сомеъон каф кӯфтаанд. Аз қабили «Дарё», «Наврӯзи ман», «Тоҷикистон» оҳангҳо низ офаридааст. 

Дар Консерваторияи миллии Тоҷикистон нозукиҳои найнавозиро ба шогирдон ёд медиҳад.

Осор
----

* Найрез. — Д.: «Адабиёти бачагона», 2013. —104 с.

Эзоҳ
----

1. ↑  Нуралӣ Шерматов бо садои най гурезаҳои тоҷикро ба ватан баргардонда буд.  YOUR (14 Январ 2022). 21 феврали 2024 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
2. ↑  *Сипеҳр Абуабдуллоҳи Ҳасанзод.* Нолаи най.  Бонувони Тоҷикистон (25 августи 2022).

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Магнезит** — шпати магнезий (аз номи маҳалли Магнезий дар Юнон), минерал аз гурӯҳи карбонатҳо.

Тавсиф
------

Таркиби кимёвияш MgCO3 (MgO – 47,820/0 CO2 – 52,18 0/0). Низоми кристалбандияш тригоналӣ, намуди кристаллҳояш ромбоэдрӣ. Бештар дар шакли массаҳои дона-дона вомехӯрад. Рангаш сафед ва хокистарии зардтоб. Сахтияш 3,75–4,25; зичияш 2900–3100 кг/м3. Тӯдаҳои М. дар ҷинсҳои таҳшинии намакдор (ҳамроҳи гач) ва ҷинсҳои фароасосии тағйирёфта дучор мешаванд. Конҳои муҳимми саноатии он бо доломитҳои метаморфшуда вобастаанд. Ин гуна конҳо бисёртар дар Руссия  (Урали Ҷанубӣ, Шарқи Дур), Корея, Хитой ва Чехия мавҷуданд. М. барои истеҳсоли масолеҳи оташтобовар, ҳамчунин, дар саноати тавлиди коғаз, қанд ва ғ. истифода мешавад.

Пайванд
-------

* Магнезит дар феҳристи маъданҳо
* Magnesite дар базаи webmineral.com(англ.)
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Акбар мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Тӯраҷонзода мебошанд.

**Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода** (*Қаҳҳоров Акбар Тӯраевич*; 16 феврали 1954, деҳаи Туркобод, ноҳияи Орҷоникидзеобод, ҶШС Тоҷикистон) — сиёсатмадор, давлатмард ва яке аз маъруфтарин руҳониёни Тоҷикистон. Бародари Эшони Нуриддинҷон.

Зиндагинома
-----------

Вай 16 феврали 1954 дар деҳаи Ваҳдатобод дар ноҳияи Орҷоникидзеобод дар хонаводаи руҳонии маъруф Тураҷон Қаҳҳоров Эшони Тӯраҷон ба дунё омадааст. Мактаби миёнаро дар зодгоҳаш хатм карда ва ҳамзамон бо таҳсили мактаб, аз падар ва бобои модарии худ маълумоти ибтидоии диниро фаро гирифтааст.

Вай солҳои 1972—1977 дар мадрасаи Мири Араб дар шаҳри Бухоро ва солҳои 1977—1980 дар Донишгоҳи исломии Имом Бухорӣ дар шаҳри Тошканд таҳсил карда ва сипас дар солҳои 1980—1982 дар бахши равобити хориҷии Идораи динии мусулмонони Осиёи Миёна ва Қазоқистон (САДУМ) фаъолият доштааст.

Дар соли 1982 донишҷӯи факултаи шариат дар Донишгоҳи Урдун шуд ва онро соли 1987 ба поён бурд. Солҳои 1987—1988 дар Донишгоҳи Имом Бухорӣ дар Тошканд аз фиқҳ ва ҳадис дарс додааст.

Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода дар солҳои 1988—1993 масъулияти Идораи Қозиёти мусулмонони Ҷумҳурии Тоҷикистонро ба дӯш дошт ва дар он замон бо унвони Қозикалон маъруф буд. Ҳамзамон бо ин, дар феврали соли 1990 намояндаи мардумӣ дар Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва сипас узви Раёсати Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст.

Аз оғози соли 1993 то оғози соли 1998 дар хориҷ аз кишвар ба сар бурда, мақоми ноиби аввали роҳбари Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик (ИНОТ)-ро ба дӯш доштааст. Ҳамзамон бо ин, дар тамоми тӯли музокироти сулҳи тоҷикон, Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода раҳбарии ҳайати музокиракунандаи ИНОТ-ро ба уҳда дошт.

Баъди имзои созишномаҳои сулҳ Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода ба мақоми муовини аввали Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гашта, дар солҳои 1998 то 2005 дар ин симат фаъолият дошт. Ҳоҷи Акбари Тураҷонзода солҳои 2005—2010 узви Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* ҲОҶИ АКБАРИ ТУРАҶОНЗОДА Бойгонӣ шудааст 8 апрели 2015  сол.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Элок (маъноҳо)-ро бубинед.
Бинои пурнақшу нигор дар болои ЧАШМАИ ЭЛОКБинои пурнақшунигор бар рӯйи Чашмаи Элок
Обшори Чашмаи Элок
**Чашмаи Элок** — чашма дар деҳаи Элоки ҷамоати деҳоти Қалаидашти ноҳияи Файзобод. Обаш ҳамеша сард ва софу зулол мебошад.

Соли 1976 бо ташаббуси директори ҳамонвақтаи совхоз С. Ғиёсов ва ёрию дастгирии сокинони маҳал дар болои чашма аз тарафи устоҳои гулдасти исфарагӣ А. Сироҷов, X. Ахмедов, К. Холиқов бинои зебои пурнақшунигор сохта шуд. Ба муносибати ба 20-солагии Истиқлоли давлатии Тоҷикистон ва 80-солагии ноҳияи Файзобод бинои чашма аз нав таъмир карда шуд. Ин мавзеъ макони пазироии меҳмонон гаштааст. Сокини деҳаи Элок Акбар Раҳимзода дар васфи ин чашма гуфтааст:

> Биё ин ҷо бинӯш оби зулоли чашмасорашро,  
> 
> Тамошо кун бинову манзару нақшу нигорашро.  
> 
> Ба сони гулшану боғу чаман зиннатфизо бошад.  
> 
> Диёри сайргоҳи бехазон, фасли бахорашро.
> 
> 

Баъзе саҳнаҳои филми телевизиюнии «Завқи ҷавонӣ» (1983) дар ҳамин Чашмаи Элок ба навор гирифта шудааст. Дар филм намои Чашмаи Элок, тарбузҳои даруни об, рақси Саида Файзалиева, ҷамъи меҳмонон бараъло намуддор аст.

Нигаред низ
-----------

* Деҳаи Элок
* Дарёи Элок

Эзоҳ
----

1. ↑  Филми «Завқи ҷавонӣ». *youtube.com* (22 августи 2022).

Адабиёт
-------

* ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. Душанбе, 2011. Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. 392 саҳ.
Генератори электростатикӣ
**Генератори электростатикӣ** — абзор барои ҳосил кардани барқаҳои (зарядҳои) электрӣ.

Барқа дар генератори электростатикӣ ҳангоми ба энергияи майдони электрӣ табдил ёфтани энергияи механикӣ ҳосил мешавад. Асоси сохти генератори электростатикиро ҳодисаҳои электростатикӣ ташкил медиҳанд. генератори электростатикӣ дар асоси ҳодисаи электрнокшавии ҷисмҳо бо соиш ва ҳодисаи индуксияи электростатикӣ амал мекунад. Ду намуди генератори электростатикӣ мавҷуд аст: генератори дорои интиқолдиҳандаи диэлектрикии шаклаш тасмагӣ (генератори Ван де Грааф) ва генератори дорои интиқолдиҳандаи сахти иборат аз устувона ё қурс (генератори электростатикии роторӣ). Барқаҳои электриро ба сатҳи интиқолдиҳандаи мутаҳаррик таҷҳизоти барқаовар медиҳад, ки аз маҷмӯи сӯзанҳо ва электроди ҳамвор иборат аст. Сипас барқаҳо ба электроди баландшиддати дарунхолӣ интиқол ёфта, дар он ҷо онҳоро таҷҳизоти дигари барқгир ҷудо карда мегирад ва ба ҷояшон ба сатҳи интиқолдиҳандаи аввала барқаҳои муқобилаломат меоянд, ки онҳоро таҷҳизоти аввалӣ ҷудо мекунад. Дар натиҷаи ҳаракати барқаҳои электрӣ шиддати доимии баланд ҳосил мешавад. генератори электростатикии навъи пеллетрон ва ладдетрон сохта шудаанд, ки шиддати доимии хеле баланд (15-20 МВ) ҳосил мекунанд. генератори электростатикиҳо, асосан, дар суръатфизоҳои баландшиддати зарраҳои барқанок ва техникаи баландшиддати сустҷараён истифода мешаванд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Генератори электростатикӣ / Л. Тӯйчиев // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ашҳарии Нишопурӣ** (? — 1210, Нишопур) — шоири қасидасарои форс-тоҷик ва муншии султон Муҳаммад ибни Текеш, аз шогирдони Заҳири Форёбӣ.

Зиндагинома
-----------

Ба қавли тазкиранигор Давлатшоҳи Самарқандӣ аз фозилону хуштабъони замон будааст. Насабаш ба Умари Хайём мерасидааст. Дар дарбори султон Муҳаммад ибни Тикеш муншӣ буд. Дар алқоб ва иншо рисолаҳо доштааст, ки якеашон «Рисолаи Шоҳфурӣ» мебошад.

Абёти зерин аз ӯянд:

Рӯзгор ошуфтатар ё зулфи ту, ё кори ман?
Зарра камтар ё даҳонат, ё дили ғамхори ман?
Шаб сияҳтар ё дилат, ё ҳоли ман, ё холи ту?
Шаҳд хуштар ё лабат, ё лафзи гавҳарбори ман?
Назми Парвин хубтар, ё дурр, ё дандони ту?
Қомати ту росттар ё сарв, ё гуфтори ман?
Васли ту дилҷӯйтар ё шеърҳои нағзи ман?
Ҳаҷри ту дилсӯзтар ё нолаҳои зори ман?

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ашҳарии Нишопурӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Давлатшоҳи Самарқандӣ. Тазкирату-ш-шуаро. Душанбе, 1999.
**Тамара Абдушукурова** (*Абдушукурова Тамара Махсумовна*; зод. 24 августи 1940, деҳаи Шулмак, ноҳияи Ғарм) - ҳунарпеша ва коргардони театр, ходими давлатӣ, профессор (1991). Ҳунарпешаи хидматнишондодаи ҶШС тоҷикистон (1970).

Зиндагинома
-----------

Тамара Абдушукурова 24 августи соли 1940 дар деҳаи Шулмаки ноҳияи Ғарми ҶШС Тоҷикистон таваллуд шудааст. Соли 1956 баъд азпирӯзӣ дар озмуни ҷавонони ҳаваскор бо роҳхати Вазорати маданияти ҶШС Тоҷикистон ба курси 2 студияи тоҷикии Донишкадаи санъати театрии ба номи Луначарский Маска (ГИТИС) дохил шуда соли 1960 онро хатм кардааст.

Корнома
-------

Солҳои 1960 – 1961 ҳунарпешаи Театри мазҳакаи мусиқии шаҳри Ленинобод, 1961 – 1972 ҳунарпеша ва коргардони Теат­ри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи Лоҳутӣ, 1972 – 1986 дотсент, мудири кафедра ва проректори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон, 1986 – 1989 муовини аввали Вазири маданияти Тоҷикистон, 1989 – 1990 ректори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон, 1990 – 1992 Вазири маданияти Тоҷикистон, 1993 – 1995 профессори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон, 1997 – 2002 профессори факултети санъати Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ва ҳамзамон узви Шурои бадеии Вазорати фарҳанги Тоҷикистон ва чандин озмунҳои ҷумҳуриявӣ дар соҳаи ҳунари театрӣ буд.

Театр
-----

Тамара Абдушукурова дар саҳнаи театр асосан роли занони қавиирода, тавоно ва боиффатро бо маҳорати баланд бозидааст. Беҳтарин ролҳои офаридааш: Смералдино («Шоҳ Гавазн»-и К. Готси), Варя («Ҷавоне аз шаҳри мо»-и К. Симонов), Бунафша («Деҳотӣ»-и М. Иброҳимбеков), Нозӣ («Дуэл»-и М. Байҷиев), Мавҷуда («Иродаи зан»-иА. Сидқӣ) ва ғ. Чандин асари саҳнавӣ – «Никоҳи мунтахаб»-и К. Голдони, «Ёрони маҳбуб»-и А. Баҳорӣ, «Беҷиҳоз»-и А. Островский, «Зангирӣ»-и Н. Гогол ва ғайраро таҳия намудааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо медали «Барои меҳнати шоён» ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон қадр шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Абдушукурова Тамара Махсумовна //Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. - Душанбе, 1988, ҷ. 1.- С.26.
2. ↑  Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, Ҷилди 1. А-АСОС – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2012- с. ?
**Шарафуддин Музаффар ибни Муҳаммади Тусӣ** (форсӣ: شرف‌الدین مظفر بن محمد بن مظفر توسی‎; 1135, Тус — 1213, Бағдод) — риёзидон ва ахтаршиноси форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Аз мардуми Тӯси Хуросон буд, вале ба Мавасил, Бағдод ва Димашқ сафар кард ва дар ин шаҳрҳо ба тадрис пардохт. Яке аз муҳимтарин шогирдони ӯ Камолуддин ибни Юнус будааст. Муҳимтарин асари риёзии шинохташудаи Тӯcӣ, «Фӣ-л-муъодилот» ё ҳамон «Ҷабр ва муқобилаи Шарафуддин» аст. Ӯ дар ин китоб ба ҷавобҳои ададии бисту панҷ муодила то дараҷаи севум пардохтааст. Рисолаи «Фӣ-л-устурлоби-л-хаттӣ» асари нуҷумии ӯ дар заминаи сохти абзорҳои ахтаршиносӣ аст. Устурлоби хаттӣ, қитъаи чӯби мудрриҷ ва ба шакли асо будааст ва ба ҳамин муносибат онро «Асои Тӯcӣ» низ номидаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Математическая генеалогия (ингл.) — 1997.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Mathematics Genealogy Project
* zbMATH Open Database
* MacTutor History of Mathematics archive

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 120864072
* EGAXA: vtls001725997
* GND: 1089718675
* ISNI: 0000000362133637
* LCCN: n87832848
* NTA: 073135305
* SUDOC: 029184398
* VIAF: 225405076
* WorldCat VIAF: 225405076

 |

 |
**Рӯшон**, **Ғунд** — қаторкӯҳест дар Помири Ғарбӣ, дар ВМКБ.

Аз водии дарёи Панҷ (наздикии шаҳри Хоруғ) то қаторкӯҳи Аличури Шимолӣ (ағбаи Марҷанай) ба масофаи тақр 120 км тӯл кашида, водии дарёҳои Бартанг ва Ғундро аз ҳам ҷудо мекунад. Баландиаш ба ҳисоби миёна 4500—5000 м, қуллаи баландтаринаш — Патхор (6080 м). Қаторкӯҳ асосан аз ҷинсҳои метаморфӣ (гнейс, варацсангҳои кристалии гуногун, мармар, кварсит) ва интрузияҳои гранитӣ таркиб ёфтааст. Теғаҳояш тези дандонадор, душворгузар. Дар қисми марказӣ ва шарқиаш пиряхҳои калон дорад. Нишебиҳояшро дараҳои танги чуқур бурида гузаштаанд. Рушон ниқоят камнаботот аст. Дар доманакӯҳхо ва нишебиҳои қаторкӯҳ набототи биёбонию нимбиёбонӣ, дар баландиҳои миёна набототи даштӣ, баъзан арча, мушол вомехӯрад. Баландкӯҳҳо бошанд, аз растанӣ қариб тамоман маҳруманд. Дар водию дараҳо дарахтони сафедор, дӯлона, буттаҳои ангат, анбарборис ва ғайра мерӯянд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Рӯшон / У. Олимов // Плешко — Сақил. — Д. : СИЭСТ, 1986. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 6).
**Алоуддин Муҳаммади Ғурӣ** (форсӣ: علاء الدین دراست‎; Вилояти Ғур — асри XIII, Хоразм) — хирин султони хонадони Ғуриён (1214—1215), вориси Алоуддин Отсизи Ғурӣ.

Зиндагинома
-----------

Писари Шуҷоуддин Алӣ. Ду дафъа ба тахти подшоҳӣ нишастааст. Бори аввал дар соли 1202 аз ҷониби Муизуддин Муҳаммади Сом ба салтанат расид ва баъд аз кушта шудани Муҳаммад (1205) зиндонӣ гардид. Соли 1214 баъд аз марги Алоуддин Отсиз дубора ба тахти подшоҳӣ нишаст. Соли 1215 ӯ пойтахти давлати Ғуриён — шаҳри Фирӯзкӯҳро ба гумоштагони Муҳаммади Хоразмшоҳ таслим кард. Алоуддин Муҳаммади Ғуриро ба пойтахти давлати Хоразмшоҳиён шаҳри Гурганҷ бурданд ва дар соли 1219 вафот кард. Бо ҳамин силсилаи Ғуриён аз байн рафт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Алоуддин Муҳаммади Ғурӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Қиматшо Иматшоев** (30 апрели 1930, Хоруғ, ВМКБ — 20 октябри 1972, Душанбе) — ҳунарпешаи театру синамо, Ҳунарпешаи хидматнишондодаии ҶШС Тоҷикистон (1970).

Зиндагинома
-----------

Институти давлатии театрӣ-бадеии ба номи А. Островскийи шаҳри Тошкандро соли 1954 ба охир расонда, чанде актёри Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Хоруғ буд. Солҳои 1956—1957 барандаи консерт ва сарояндаи Филармонияи давлатии Тоҷикистон, 1957—1958 роҳбари бадеии Хонаи маданияти ноҳияи Шаҳритус, аз соли 1958 то поёни умр актёри Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ кор кардааст. Ҳунарнамоӣ дар ҳамин театр ба ӯ шуҳрат овард, бисёр образҳои асосии драмавӣ, фоҷиавӣ ва мазҳакавӣ офарид, хоса дар иҷрои нақши мазҳакавӣ истеъ¬доди нодир дошт, дар амалаш шодмонии фориғболона бо ширинкорӣ, хушфеълӣ, нармдилӣ омезиш ёфта, бинандаро ба ханда ва андеша водор месохт. Дар қариб сӣ спектакл нақш бозидааст, аммо қуллаи баланд¬тарини эҷодаш образи Труфалдино аз намоишномаи «Хизматгори ду хоҷа» гардид, ки қариб панҷсад маротиба намоиш дода шудааст. Дар филмҳои тоҷикии «Ҷӯра-Саркор», «Минтақаи парвоз», «Роҳҳо гуногун мешаванд» ва ғайраҳо нақшҳои ҷолиб офаридааст.

Ҷоизҳо
------

Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст.

Эзоҳ
----
**Рангон** — қаторкӯҳест дар қисми ҷанубу ғарби Тоҷикистон.

Дар байни қаторкӯҳҳои Қаротегин ва Оқтоғ воқеь гашта, водиҳои Кофарниҳон ва Ёвонро аз ҳам ҷудо мекунад. Аз Ҷанубу Ғарб ба Шимолу Шарқ ба масофаи 70 км камоншакл тӯл кашидааст. Нуқтаи баландтаринаш 1895 м (кӯҳи Хоҷазаранг). Қаторкӯҳ асосан аз гил, регсанг, оҳаксангу мергелҳои давраи табошир таркиб ёфтааст. Дар нишебизои Рангон Ёвонсу, Терсагарсу, Қарамандису ва Шӯртансу барин сойҳои обашон до­имӣ ва мавсимб бисёранд. Дар канори шарқии Рангон ағбаи Зардолу (баландиаш 1610 м) воқеъ аст, ки аз он рози автомобилгарди Душанбе — Норак ва Душанбе — Ёвон мегузарад.

Эзоҳ
====

Адабиёт
-------

* Рангон / Ю. С. Усков // Плешко — Сақил. — Д. : СИЭСТ, 1986. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 6).
**Шаршар** — ағбаи кӯҳӣ дар ноҳияи Данғараи вилояти Хатлони Тоҷикистон.

Он 80 км аз Душанбе дар самти Кӯлоб ҷойгир аст. Дар инҷо дар зери ағба моҳи августи соли 2009 нақби «Озодӣ» бо дарозии 2223 м ба истифода дода шуд, ки бо мақсади баланд бардоштани бехатарӣ ва кам кардани вақти сафар дар шоҳроҳи Душанбе — Ваҳдат — Данғара — Кӯлоб сохта шудааст. 5 км роҳҳои даромадгоҳ ва кӯпруки дарозиаш 180 м сохта шуд. Ҳоло дарозии роҳи Душанбе — Кулоб 7 километр ва вақти ҳаракати мошинҳо 40 дақиқа кӯтоҳ шудааст. Ин нақб як иншооти муҳими стратегӣ маҳсуб мешавад, ки на танҳо байни минтақаҳои кишвар, балки бо кишварҳои дигар Афғонистон ва Чин ҳам пайвастани нақлиётро таъмин менамояд. Он яке аз ҳалқаҳои занҷири ҳамлу нақли Тоҷикистону Чин маҳсуб мешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Перевал Шар-Шар уже нуждается в ремонте. 16 апрели 2023 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 22 сентябри 2013.

Пайвандҳо
---------

* Галерея
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Анзоб (мазмунҳо)-ро бубинед.
Шаблон:Ағаба
**Анзоб**, **Ағбаи Анзоб** — ағба дар қаторкӯҳи Ҳисор. Баландиаш аз сатҳи баҳр 3372 м. То ба истифода додани нақби «Истиқлол» аз ағба роҳи ягонаи мошингарди Душанбе — Хуҷанд, Душанбе — Айнӣ — Панҷакент — Самарқанд мегузашт, ки аз охирҳои май то аввалҳои ноябр фаъолият дошт. Ҳоло ин роҳ аз нақби «Истиқлол», ки дар Анзоб канда шудааст, мегузарад. Дар ағба аз соли 1932 инҷониб истгоҳи обу ҳавосанҷии «Анзоб» кор мекунад. Аз ағбаи Анзоб хати интиқоли барқи 500-киловолтаи «Ҷануб — Шимол» мегузарад.

Нигаред низ
-----------

* Нақби Истиқлол

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Анзоб // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абулмаолии Исфаҳонӣ** (? — 1214 ё 1219) — шоир, донишманд ва сиёсатмадори форс-тоҷик, вазири дарбори Салҷуқиён.

Зиндагинома
-----------

Пас аз таҳсили улуми мутадовили давр дар синни камолот ба хидмати дарбори Салҷуқиён ворид гардид ва ба мартабаи вазирӣ расид. Марди закӣ, донишманд ва бофазлу адаб буд. Дар манбаъҳои адабӣ ва таърихӣ (масоли, «Ҳабиб-ус-сияр») чун шоири бомаҳорате тавсиф шудааст. Абёти боқимондаш дар мавзӯъҳои ишқ, тарғиби ахлоқи ҳамида, фалсафӣ ва ғайра суруда шудаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абулмаолии Исфаҳонӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Мақсудшо Иматшоев** (зод. 15 сентябр 1953, Сталинобод) — ҳунарпешаи Синамои тоҷик, Узви Иттифоқи киноматографистони Тоҷикистон ва СССР (1987).
Факултаи актёрии (студияи тоҷикӣ, устоди синф, Артисти халқии СССР Фёдор Бондарчук) Институти умумиитифоқии давлатии кинематографияи ш. Москваро соли 1975 хатм кардааст. Сипас омӯзгори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода буд. Ӯ дар ҷодаи маҳорати актёрӣ ва коргардонӣ ба донишҷӯёни Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода дарс додааст. Инчунин, якчанд намоишномаҳои театрӣ-оммавиро ҳамчун коргардон таҳия ва ба саҳна пешакаш намудааст. Аз соли 1967 дар ҷодаи синамо ҳунарнамоиро сар кардааст. Мақсудшо Иматшоев дар ибтидои солҳои 90-ум аз Тоҷикистон муҳоҷират намуда 3.10.1993 дар Олмон фоҷеавор аз олам чашм пушидааст.

Саҳм дар синамо
---------------

Дар филмҳои

* «Аланга зери хокистар» (1967),
* «Субҳи нави ҷавонӣ» (1979),
* «Ҷумъаи ҳафтум» (1980),
* "Иловагӣ, ба роҳхати дуюм меояд "(2 серия,1986),
* «Дарвеши ланг»(1986) ва диг. нақшҳо офаридааст..

Эзоҳ
----

1. ↑  Сомонаи «Тоҷикфилм»
2. ↑  Иматшоев Максудшо, актёры «Таджикфильма»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
**Темир Раҳимов** (*Рахимов Темир Рахимович*; 24 апрели 1951, Конибодом) — пизишки тоҷик, номзади илми тиб, ҷарроҳи дараҷаи олӣ, Аълочии тандурустии Тоҷикистон (1993).

Зиндагинома
-----------

Рахимов Темир Рахимович 24 апрели1951 дар шаҳри Конибодом кӯчаи Ҳавзи Баланд хонаводаи шоир Раҳим Қобилов таваллуд шудааст. Рахимов Т.Р аввало дар мактаби русӣ сипас дар мактаби № 7 ба номи Ю. А. Гагарин таҳсил кардааст. Хатмкунандаи 1968 сол. Соли 1974 Донишкадаи тиббии Тоҷикистонро бо баҳои пурра-аъло хатм кард, бо стипендияи Ленинӣ

Солҳои 1974 — 76 ординатори клиники кафедраи ҷарроҳӣ зери роҳбарии акад. К.Тоҷиев. Сольои 1976 −79 аспиранти мақсадии Донишгоҳи аввали тиббии С.Петербург ба номи акад. И. П. Павлов.

Аз соли 1978 аъзои ҷамъияти ҷарроҳони Пирогов дар ш. С.Петербург.

Таҳти роҳбарии профессор А.М Ганичкин рисолаи номзадиашро дар мавзӯъи "Клиника ташхисот ва табобати решҳои ҳодди меъда ва дувоздаҳа 1979 дар Санкт-Петербург дифоъ кардааст.

Солҳои 1979 — 1988 ассистенти кафедраьои ҷарроҳии Донишгоҳи тибби ба номи А. И. Сино, ассистенти К.Тоҷиев буд.

Солҳои 1982-1986 захминони ҷанги афғонро дар госпитали сарҳадчиёни ш. Душанбе табобат кардааст. Солҳои 1982-84 Рахимов Т.Р котиби ҷамъияти ҷарроҳони Тоҷикистон буданд. Аз 1988 ҷарроҳи бемористони ш. Конибодом.

Оиладор соҳиби 4 фарзанд

Ҷоизаҳо
-------

Рахимов Т.Р дорандаи ифтихорномаҳои Исҳоқи Ю.Б ва Осимӣ М мебошад. Соли 2012 бо мукофоти давлати «Хидмати шоиста» аз тарафи Президент сарфароз шудааст.

Осор
----

* Ҷарроҳия ва асосҳои бемордорӣ. Хуҷанд, 1996.
* Ҷарроҳияи мусташфо ва дармонгоҳ. Хуҷанд, 2000.
* Касалиҳои ҷарроҳи Хуҷанд. нашриёти Раҳим Ҷалил, 2002.

Эзоҳ
----
Масҷиди ҷомеъи марказии ноҳияи Рӯдакӣ, Мавлоно Яъқуби Чархӣ
**Масҷиди Мавлоно Яъқуби Чархӣ** — масҷид ва ёдгории маъмориест бозмонда аз асрҳои XV—XVI воқеъ дар деҳоти Гулистони ноҳияи Рӯдакӣ.

Бинои асосӣ дар шафати марқади Мавлоно Яъқуби Чархӣ воқеъ аст.

Таърих
------

Мувофиқи маълумот пас аз 50 соли фавти ӯ дар аҳди Шайбониён мақбара ва ҳамин масҷид бино ёфтааст. Масҷид бо мурури замон харобу борҳо таъмир гардида, дохили он то имрӯз шакли аслии худро нигоҳ доштааст. Толори масҷид аз шимол ба ҷануб (20х8м) тӯл кашида, ба се қисм ҷудо шудааст: қисми марказӣ дар девори ғарбӣ меҳроби чуқур ва ҳуҷраҳои бағалии ду тарафи ҳар қисм гумбазҳо доранд. Меҳроби чуқур ба танаи девор чунон ҷойгир шудааст, ки ҳатто аз берун барҷастагии панҷқираи он намудор мешавад. Меҳроб гунбазчаи алоҳидаи хосе дорад. Дар намои асосӣ (тарафи шарқ) айвони серсутун сохта шудааст. Дар охири асри XIX ва ибттидои асри XX сутунҳои пештараро ба сутунҳои нав иваз кардаанд. Дар маркази намои шарқӣ меҳроби беруна ҷойгир аст. Бинои умумии масҷид дар болои пойдевори баланди хиштин сохта шудааст. Дар болои даромадгоҳ даричаҳо сохтаанд. Ҷузъҳои намо мутаносиб буда, беруни биноро муҳташам нишон медиҳанд. Масҷид аз беҳтарин намунаҳои санъати меъмории маҳаллист.

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. — Душанбе: «Ирфон», 2015. — С. 559—560

Адабиёт
-------

* Муқимов Р. Мамаджанова. Энсиклопедия памятников. — Душанбе, 1981

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақола дар бораи масҷид ва ё ҷойҳои Исломӣ нопурра мебошад. Шубо метавонед ба Википедиа бо пурра кардани он кӯмак расонед*. |
**Шиҳобуддин Абулҳафси Умар ибни Абдуллоҳи Суҳравардӣ**, мулаққаб ба **Шайхулислом** (1144, Суҳраварди Эрон — 1234, Бағдод) — фақеҳи шофеъӣ, аз номдортарин шуюхи тасаввуфи форс-тоҷик ва муассиси силсилаи суҳравардия.

Зиндагинома
-----------

Дар Бағдод назди амакаш Абдулқодири Суҳравардӣ улуми расмию шаръиро аз худ карда, сипас ба тасаввуф гароид. Аз Абдулқодири Гелонӣ улуми динӣ, махсусан фиқҳро омӯхт. Дар Басра муддате иқомат дошт. Сипас ба Бағдод омада, ба ваъзгӯӣ машғул шуд. Абулҳафси Суҳравардиро халифа Носируддин борҳо ҳамчун намояндаи худ ба дарбори салтанатии Руму Шом ва Хоразму Балх фиристодааст. Дар ин сафарҳояш ӯ бо Ибни Фориз, Ибни Арабӣ, Наҷмуддини Розӣ ва Саъдии Шерозӣ суҳбат оростааст.

Осор
----

Абулҳафси Суҳравардӣ асарҳои бисёре навиштааст, ки мутаассифона ҳамаи онҳо то замони мо нарасидаанд. Аз осори боқимондаи ӯ «Футуватнома», «Рашф-ул-насоеҳ-ул-имония фӣ кашф-ил-фазоеҳ-ил-юнония», «Рисолату-с-сайр ва т-тайр», «Иршод-ул-уриддин», «Ҷазб-ул-қулуб ило мавосилот-ил-махсус» ва ғайраро ном бурдан мумкин аст. Бино ба маълумоти сарчашмаҳо «Рашф-ул-насоеҳ-ул-имония фӣ кашф-ил-фазоеҳ-ил-юнония» аз рӯи мазмуну мундариҷааш ба «Таҳофут-ул-фалосифа»-и Ғазолӣ ва «Масореъ-ул-фалосифа»-и Шаҳристонӣ монанд аст. Абулҳафси Суҳравардӣ ба забони форсию арабӣ низ шеър гуфтааст. Ақидаҳои суфиёнаи худро ӯ дар асари машҳураш «Авориф-ул-маориф» баён кардааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. ↑  Faceted Application of Subject Terminology
3. ↑  *Али-заде А.* Сухраварди (рус.) // *Исламский энциклопедический словарь* — М.: Ансар, 2007. — С. 726. — ISBN 978-5-98443-025-8

Сарчашма
--------

* Абулҳафси Суҳравардӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Бозсозии ёдмони тонки ИС-2 тавассути сарбозони рус дар Тоҷикистон
**Майдони Ғалаба** — яке аз майдонҳои шаҳри Душанбе, ки кӯчаи Шевченко, хиёбонҳои академикҳо Раҷабовҳо, Саъдӣ Шерозӣ, кӯчаҳои Айнӣ ва Назаршоевро ба ҳам мепайвандад. 

Дар солҳои 60 асри 20 бунёд шудааст. Унсури асосии майдон Муҷассамаи Ғалаба дар шакли ду сутуни амудӣ ва тонки ИС-2 мебошад. 

Дар соли 1944 дар ақибгоҳ мардуми Тоҷикистон бо ҷамъоварии маблағ тавонистанд 10 тонк харидорӣ кунанд ва ба ҷабҳа бифиристанд. Ин тонк дар амалиёти Висла-Одер ба унвони бахше аз яке аз воҳидҳои ҷабҳаи дувуми Беларус ширкат кард.

Пас аз Ҷанги бузурги ватанӣ яке аз ин тонкҳоро тавассути қатора ба Душанбе оварда, ба дивизияи 201-уми Артиши Шӯравӣ супурданд. Баъдан дар соли 1985 ба шарафи 40-солагии ғалаба дар Ҷанги бузурги ватанӣ бо бо қарори ҳукумати шаҳри Душанбе ҳамчун нишони қаҳрамонии ҷавонмардони Тоҷикистон дар Майдони Ғалаба гузошта шуд.

Майдони пеши муҷассама обод карда шудааст ва роҳравҳои рӯизаминӣ дорад. Солҳои 2000—2002 қитъаи асосии роҳ тармим карда шуд. Бинои Раёсати шаҳрии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯбарӯи майдон аст. Дар самти ҷануб, шимол ва шимолу ғарби майдон хонаҳои 3-4-ошёна (дар қабати якумашон нуқтаҳои савдо мавҷуданд) ҷой гирифтаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  ​Знают ли жители Душанбе историю памятника-танка?. *rus.ozodi.org*. 8 феврали 2023 санҷида шуд.
2. ↑  Танк-памятник в центре Душанбе находится в хорошем техническом состоянии(рус.). *Радио Озоди*.
3. ↑  *Зарангези Наврӯзшоҳ*. "Танки маркази Душанбе метавонад тир холӣ кунад" (ВИДЕО)(тоҷ.), *Радиои Озодӣ* (30 апрели 2014). Проверено 8 феврали 2023.
4. ↑  *Иззатбек Идизода*. Танки Душанбе тир холӣ мекунад?, *Рӯзномаи "Тоҷикистон", №19* (8 май 2014), стр. 4.(пайванди дастнорас)

Адабиёт
-------

* Майдони Ғалаба // Донишномаи Душанбе. — Д.: СИЭМТ, 2016. — С. 381. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.
**Иқомат** (ар. إِقَامَة‎ дуюм, пас аз азон, даъват ба намоз, пеш аз хондани намози фарз. Иқома гуфтан аз намозҳои фарзӣ (суннат) аст.

Калимаҳои дар иқома талаффузшуда тақрибан бо азон якхелаанд, магар ин ки пас аз вожаҳои "ҳайя ала-л-фалаҳ" (*шитоб кунед ба наҷот*) вожаҳои "қад қомати-с-салату" (ар. قَدْ قَامَتِ ٱلصَّلَاةُ‎ — *вақти намоз аст*‎.

Аҳли суннат иқомаро зуд мехонанд ва бар хилофи азон калимаҳоро ду бор такрор намекунанд. Истисно калимаҳои «Аллоҳу Акбар» ва «қад қомату-с-салату» мебошанд. Дар мазҳаби Ҳанафӣ иқомат ҳам ба гунаи азон хонда мешавад, ба истиснои талаффузи дукаратаи вожаҳои «қад қомату-с-салату».

Хондани иқома дар аввали намозҳои фарз, аз ҷумла намози ҷумъа барои мардон матлуб (суннат) аст; дар мазҳаби ҳанафӣ хондани иқомат аз ҷониби занон номатлуб маҳсуб мешавад ва дар мазҳаби шофӣ оромона хондани иқомат аз ҷониби занон матлуб аст (суннат)   .

Эзоҳ
----

1. 1 2 3  Али-заде, 2007.
2. ↑  *Аляутдинов Ш.* Азан и икамат(рус.)(пайванди дастнорас — *таърих*).  umma.ru. 24 апрели 2014 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 23 сентябри 2017.

Адабиёт
-------

* Ализаде А. А. Икама // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 323. — ISBN 978-5-98443-025-8. (CC BY-SA 3.0)
**Алии Торобӣ** (? Тороб – 1238, Бухоро) — яке аз раҳбарон ва фаъолони Шӯриши Маҳмуди Торобӣ ва яке аз ду бародарони Маҳмуди Торобӣ.

Қаҳрамониҳои Торобӣ
-------------------

Дар бораи зиндагии Алии Торобӣ иттилооти кофӣ нест. Ягона манбае, номи ӯро ба унвони сарвари шӯриш ва идомадиҳандаи Маҳмуди Торобӣ зикр мекунад, китоби «Таърихи ҷаҳонкушо»-и Ҷувайнӣ аст. Амалу андешаи Алии Торобӣ ва бародари ӯ Муҳаммад дар тамомии давраи шӯриши Торобӣ ҳамроҳи бародарашон Маҳмуди Торобӣ буданд. Ҷувайнӣ менависад, ки Алии Торобӣ ва бародараш Муҳаммад сабабгори асосии шикасти сипоҳи муғул дар ҷанги дашти Кармина будаанд. Пас аз марги Маҳмуди Торобӣ Алии Торобӣ ва бародараш Муҳаммади Торобӣ ҳарчанд саъй мекарданд хостаҳои мардум ва орзуву омоли бародарашонро амалӣ созанд, вале натавонистанд, зеро ҳукумати марказии давлати муғул бо фармони Чағатой ва Маҳмуди Ялавоч барои комилан пахш намудани Шӯриши Маҳмуди Торобӣ ба воситаи умарои ҷангозмудаи муғул Элдиз-Нуйин ва Чакин-Қӯрчӣ бо лашкари анбӯҳе ба Бухоро рафт ва шӯришчиён дар ин набарди нобаробари хуношом шикаст хӯрданд; ба қавли Ҷувайнӣ «… дар ҳади бист ҳазор мардум дар ин навбат бикуштанд…» ва гурӯҳе фирор карданд. Бо ҳамин қиёми Маҳмуди Торобӣ ва фаъолияти низомии Алии Торобӣ қатъ гардид. Бародарон Алии Торобӣ ва Муҳаммад дар диловарӣ, шуҷоат ва муқовимат дар баробари сипоҳи муғул аз Маҳмуди Торобӣ шоистагиҳои камтаре надоштанд. Дар бораи ҷойгоҳи бародарон Алии Торобӣ ва Муҳаммад метавон гуфт, ки он ду монанди бародарашон Маҳмуди Торобӣ дар назари мардум азиз буданд. Онон ба унвони раҳбарони сиёсӣ ва мазҳабии қиёми мардуми Бухоро аз оғоз то анҷоми қиём аз хостаҳои худ даст накашиданд, барои амалӣ гардондани мақсади худ, ки ҳамоно дифоъ аз оини ислом ва диёнати он дар баробари душманони мазҳабӣ ва сиёсӣ буд, ба мубориза пардохтанд ва саранҷом дар ин набардҳо ва дар роҳи ин ормону ҳадафҳои нек ҷонашонро фидо карданд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абуалӣ Муҳаммад ибни Муҳаммади Балъамӣ** (форсӣ: ابو علی محمد بن محمد بن عبدالله البلعمی‎; ? – 974, Бухоро) — вазир, муаррих ва адиби форс-тоҷик, намояндаи хонадони Балъамиён, ки дар давлати Сомониён мансаби вазириро доштанд. Писари Абулфазли Балъамӣ.

Зиндагинома
-----------

Мувофиқи маълумоти «Зайну-л-ахбор»-и Гардезӣ, «Аҳсан-ут-тақосим»-и Муқаддасӣ, «Табақоти Носирӣ»-и Минҳоҷи Сироҷ, «Таърихи гузида»-и Ҳамдуллоҳи Муставфӣ, «Ҳабиб-ус-сияр»-и Хондамир ва диг. нахустин давраи вазорати Абуалӣ Балъамӣ ба замони сари қудрат омадани подшоҳ Абдулмалик ибни Нӯҳи Сомонӣ (ҳукмр. 954–961) рост меояд. Барои ба тахт омадани Абусолеҳ Мансур ибни Нӯҳ (бародари Абдулмалик ибни Нӯҳ) саҳми Абуалӣ Балъамӣ бузург буд. Мувофиқи маълумоти Гардезӣ, Абуалӣ Балъамӣ бо сипаҳсолор Алптегин муоҳидае доштааст, ки дар умури давлат онҳо бояд ба ҳамдигар созиш дошта бошанд, якдигарро дастгирӣ бикунанд. Вале дар таъйини шоҳ Абуалӣ Балъамӣ ва дарбориён андешаи Алптегинро, ки мехост писари Абдулмалик шоҳ бишавад, ба эътибор нагирифтанд ва, ҳатто, ӯро аз мансаби сипаҳсолорӣ ва ҳокимӣ бар шаҳри Нишопур маҳрум гардонда, ба ҷояш Абумансури Абдурраззоқро таъйин карданд. Дар давраи Абусолеҳ Мансур ибни Нӯҳ Абуалӣ Балъамӣ ҳамроҳи вазири дигари Сомониён – Утбӣ дар сари мансаб буд. Дар баъзе манбаъҳо аз вазорати Абуалӣ Балъамӣ дар замони Нӯҳ ибни Мансур (ҳукмр. 976–997) ҳам иттилоъ додаанд, ки чандон муътамад нестанд, зеро «Зайну-л-ахбор» соли ваф. Абуалӣ Балъамиро 974 медонад. Абуалӣ Балъамӣ вазири кордону ботадбире буда, дар замони вазораташ, бо вуҷуди баъзе нооромиҳо дар кишвар, кӯшидааст, ки давлату ҳокимияти Сомониён пойдор бошад. Абуалӣ Балъамӣ марди фозилу донишманд буда, адибону донишмандонро дастгирӣ мекард, барои рушди илму фарҳанги миллат саъю кӯшиш менамуд. Соли 963 тарҷумаи «Таърихи Табарӣ»-ро ба забони форсии дарӣ ба анҷом расонд, ки баъдан бо номҳои «Тарҷумаи Таърихи Табарӣ», «Таърихи Балъамӣ» низ машҳур гардид. Солҳои 90 садаи 20 дар Эрон муҳаққиқоне пайдо шуданд, ки «Тарҷумаи Таърихи Табарӣ»-ро тавассути Абуалӣ Балъамӣ зери шубҳа гузоштанд. Асари дигари Табарӣ «Ҷомеъу-л-баён ан таъвил-ил-Қуръон», ки ба номи «Тафсири Табарӣ» машҳур аст, ба забони форсӣ гардонда шуд, ки дар ин кор ҳам Абуалӣ Балъамӣ саҳми бузург доштааст. Абуалӣ Балъамӣ китобе дар бораи давлатдорӣ бо номи «Тавқеот» навиш-та будааст, ки то имрӯз дастрас нагардидааст. Низомии Арӯзии Самарқандӣ дар «Чаҳор мақола» ин асарро дастури муфиде барои дабирон муаррифӣ кардааст. Яке аз хидматҳои шоистаи Абуалӣ Балъамӣ ташвиқи Дақиқӣ ба навиштани «Гуштоспнома» мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.

Адабиёт
-------

* Амиршоҳӣ Н. Давлатдории тоҷикон дар асрҳои IX–XIV. Д. 1999;
* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ. Д. 2007;
* Донишномаи Сомониён. Ҷ. 1. Х. 2008;
* Бартольд В. В. Туркестан в эпоху монголского нашествия. Сочинения. Т. 1. М. 1963.

Сарчашма
--------

* Балъамӣ, Абуалӣ Муҳаммад ибни Муҳаммад / М. Диловаров // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
|  |
| --- |
| Унсури Викидода мавҷуд нест |

«**Табақоти Носирӣ**» (форсӣ: طبقات ناصری‎) — асари таърихии Абӯумар Минҳоҷуддин Усмон ибни Муҳаммад Сироҷуддини Ҷузҷонӣ, ки соли 1260 ба забони форсӣ таълиф кардааст.

«Табақоти Носирӣ» ба яке аз подшоҳони Ҳиндустон Носируддин Маҳмудшоҳ (ҳукмронӣ 1246—65) бахшида шудааст. Асар аз 23 боб (табақа) иборат буда, мавзӯи асосии он таърихи умумии олам аст. Боби якум ба таърихи пайғамбарон, боби дуйюм ба таърихи чор халифаи араб, боби сеюм ба таърихи сулолаи Умавиён, боби чорум ба таърихи сулолаи Аббосиён, боби панҷум ба таърихи шоҳони қадими форс, боби шашум ба таърихи шоҳони Яман, боби ҳафтум ба таърихи сулолаи Тоҳириён, боби ҳаштум ба таърихи сулолаи Саффориён, боби нӯҳум ба таърихи сулолаи Сомониён, бобҳои даҳум — сездаҳум ба таърихи хонадонҳои Дайламиён, Сабуктегиниҳо, Салҷуқиён ва Санҷариҳо, боби чордаҳум ба таърихи шоҳони Нимрузу Систон, боби понздаҳум ба таърихи ҳокимови курд, боби шонздаҳум ба таърихи сулолаи Хоразмшоҳиён, боби ҳабдахум ба таърихи хонадони Шансабониҳо ва шоҳони Ғур, бобҳои ҳаждаҳум — бистум ба таърихи хонадонҳои Шансабониҳои Тахористону Ғазна, Муиззиҳои Ҳиндустон, бобҳои бистуякуму бистудуюм ба таърихи хонадонҳои Шамсиҳои Ҳиндустон. волиҳои султонҳои Шамсӣ, боби бистусеюм ба ҳуҷуми муғулҳо оиданд. Ҷузҷонӣ, ки дар давраи хуҷуми муғулҳо зиндагӣ мекард, дар бораи ҳамлаи муғул ба Эрон ва хонҳои муғул то аҳди Ҳалоку маълумоти муфассал медиҳад. «Табақоти Носирӣ» солҳои 1864 дар Калкатта, 1049—53 дар Лоҳур, 1963—64 дар Кобул нашр шуд. Ба забонҳои англисию русӣ тарҷума шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Табақоти Носирӣ / У.Тоиров // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2018. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Носируддин Муҳаммади Самарқандӣ** (?, Самарқанд — тақр. 1162, ҳамон ҷо) — донишманд ва фақеҳи ҳанафии форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Аввал дар зодгоҳаш маълумот гирифта, баъд дар Бухоро таҳсил кардааст. Аксари мамлакатҳои шарқи исломиро дидааст. Носируддин Муҳаммади Самарқандӣ фиқҳ, калом, мантиқ, сарфу наҳв, риёзиёт, забону адабиёти араб, фалсафа ва ғайраро аз худ менамояд.

Мероси илмӣ
-----------

Мероси илмии ӯ инҳоанд: «ан-Номеъу-л-кабир» (1153) — маҷмӯи фатвоҳо; «Мултақити Носирӣ» («Баргузидаи Носирӣ» мухтасари китоби номбурда"борат аз 40 боб); «Китобу-л-мулта-қитфи-л-фатовои-л-ҳанафия»; («Ки­тоби фатвоҳои баргузида доир ба мазҳаби ҳанафия»); «Китобу-л-фиқҳу-н-нофеъ» («Китоби муфид дар фиқҳ»); «Китобу-л-эҳдод» («Китоби ҳақиқат»); «Китобу-л-мансур фӣ фурӯъи-л-ҳанафия» («Китоби насрӣ до­ир ба шохаҳои ҳанафия»); «Китоби хулосата-л-муфтӣ фӣ фурӯъ» («Ки­тоби хулосаҳои муфтӣ доир ба шохаҳо»).

Ҳамаи асарҳои Носируддин Муҳаммади Самарқандӣ барои омӯхтан ва муайян кардани таърихи фиқҳи исломӣ аҳамият доранд. Аксар китобҳои Носидуддин Муҳаммад Самарқандӣ дар захираи дастнависҳои Институти шарқшиносии АИ Узбекистон маҳфузанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Носируддин Муҳаммади Самарқандӣ // Муҳит — Плеханов. — Д. : СИЭСТ, 1984. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 5).
Кинотеатри "Ситораи Шарқ "
Филм дар Ӯзбекистон дар минбари халқӣ буда дар ҳозир бо номи "Узбекфилм "маълум аст, ки аз соли 1924 ташкишудаастст.

Таърих
------

Филм дар Ӯзбекистон аввалин

  

  

  

  

  

  

  

  

  

маротиба соли 1897 дар майдони кӯҳнаи ҷова нишон медоданд. Соли 1908 дар Тошкент, Самарқанд, Қуқан ва дигар шаҳрҳо нишон медоданд. Филмҳои миллии ӯзбекӣ дар асри 20 солҳои 20 ба вуҷуд омадааст. Аввалин киноопера ори Ӯзбекистон Худойберган Девонов дар филмҳои худ мехост, урфу одати халқи худро бо манзараҳои Хоразм нишон диҳад. Аз соли 1924 ширкати рус – бухоро бо номи "Бухкино ", аз соли 1925 "Ситораи шарқ "ва дар соли 1936 ширкати "Ӯзбекфилм "ташкил шуда ба санъати синамои ӯзбек ташаккул ёфтааст.

Мубошири филмҳои ӯзбекӣ "Насриддин дар Бухоро "( режиссёр Я. Протазанов ) филм дар мавзӯи халқ буда имкониятҳои зиёдеро кушода дод. Соли 1945 филми "Тоҳиру Зӯҳро "( режиссёр Н. Ғаниев ) филм дар асоси ҳикояҳои халқ рӯи навор гирифта шудааст. Баъдтар филми Алишер Навоӣ ба навор гирифта шуд, ки ба ин филм филми "Тоҳиру Зӯҳро "нақши муҳим мебошад.

**Филм дар СССР**

Соли 1925 бо ҳамроҳи "Бухкино "филми "Минарети марг "– ро рӯи навор меояд. Дар ҳамин сол Кинофабрикаи "Ситораи Шарқ "ҳам ташкил шудаастст, ки соли 1958 номаш "Узбекфилм "иваз шудааст.

Дар солҳои рангин дар студия Комил Ёрматов, Латиф Файзиев, Зоҳид Собитов, Элёр Ишмуҳаммедов, Учқун Назаров, Шӯҳрат Аббосов, Али Ҳамроев ва ғайраҳо фаъолият кардаанд.
**Хоҷа Муҳаммад Орифи Ревгарӣ** (форсӣ: خواجه محمد عارف ریوگری‎; 15 сентябр 1156 ё 1165, Ревгар[d] — 11 декабр 1219 ё 1262, Ревгар[d] ё Шофирком) — сӯфӣ ва орифи форс-тоҷик, аз машоихи силсилаи хоҷагон ва ҷонишини Абдулхолиқи Ғиҷдувонӣ.

Зиндагинома
-----------

Хоҷа Ориф дар ноҳияи Ревгари вилояти Бухоро ба дунё омад. Доир ба санаи таваллудашон ягон маълумоти аниқе дастрас нагардида аст.

Даргузашт
---------

Баъд аз як умри тулонӣ Хоҷа Орифи Ревгарӣ дар Ревгар вафот кард ва дар онҷо дафн гардид. Доир ба санаи вафоташон дар асарҳо ривоёти муҳталифе мавҷуданд. Дар асари «Орифнома»-и Хоҷа, доир ба вафоташон чунин маълумоте ба назар мерасад: «Вафоти Қутби замон Ориф Биллоҳ ба соли 634 ҳиҷрӣ (1236 мелодӣ) тақобул мекунад». Қабри эшон алҳол дар ноҳияи Шарифгони вилояти Бухоро мавҷуд аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Cognitive Systems.* Khwaja Arif Riwgari (616 AH)(англ.). *Ghaffari* (11 June 2014). 18 Декабри 2023 санҷида шуд.
**Масҷиди Гавҳаршод** (форсӣ: مسجد گوهرشاد‎) — масҷид дар шаҳри Машҳади Эрон.

Таърих
------

Масҷиди Гавҳаршодро бо дастури Гавҳаршод (завҷаи ҳокими Хуросон Шоҳрух, аз хонадони Темуриён) солҳои 1405-18 меъмори маъруфи хуросонӣ Қавомуддини Шерозӣ сохтааст. Он ҷузъи маҷмааи мақбараи ҳазрати Имом Ризо (а) мебошад. Масҷид бо сабки чаҳорайвонӣ бино ёфта, дар мобайн саҳн (ҳавлӣ)-и васеъ (50х55 м) дорад. Катибаҳои сершумори ин бино аз тармим шудани он дар давраҳои Сафавиён, Афшориён, Қоҷориён ва Паҳлавиён шаҳодат медиҳад. Дар давраҳои охир низ гунбаду айвонҳои он ҳамроҳ бо маҷмааи мақбараи Имом Ризо (а) комилан тармим ва бозсозӣ шудаанд. Дар ду тарафи айвони асли (ҷанубӣ)-и он 2 манораи кошикорӣ қарор доранд. Дар ин айвон катибае сабт шудааст, ки таърихи нигоришаш соли 821 ҳ. қ. (1418 м.) мебошад. Қисмате аз ин катиба ба хатти Бойсунқур буда, қисматҳои дигари он муталлиқ ба давраи Сафавиён аст. Дар катибаи Бойсунқур номи меъмори ин бинои машҳур «Қавомуддини Шерозӣ» омадааст. Дар ин бино катибаҳои дигаре низ ҳастанд, ки дар асрҳои 18, 19 ва 20 нигошта шудаанд. Дар пушти айвони ҷанубӣ (самти қибла) гунбази кошикорӣ воқеъ аст. Айвони шимолии бино бо равоқи Доруссиёда (мазор), аз маҷмааи оромгоҳи ҳазрати Имом Ризо (а), пайваст аст. Атрофи саҳнро ғурфаҳо ва айвончаҳои дутабақа фаро гирифтаанд. Дигар қисматҳои бино хобгоҳ (шабистон) мебошанд. Сатҳи намоҳои бино кошикорианд. Меҳроби бузурги он низ тазйиноти зебое аз кошиҳои ранга дорад.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. 1 2

Адабиёт
-------

* دائرۃ المعارف فارسی. جلد دوم (بخش اول). تهران، ١٣۸٧ ؛
* دانشنامۀ دانش گستر. جلد ١٥. تهران، ١٣۸۹ هـ. ش.ر

Сарчашма
--------

* Гавҳаршод / Н. Шарипов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.