recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Абдулвоҳидов Саттор** — файласуф, тав. 02.05.1947 дар деҳаи Даҳана, ноҳияи Кӯлоб, дар оилаи хизматчи ба дунё омадааст. Моҳи августи соли 2016 аз олам гузашт.

Зиндагинома
-----------

Абдулвоҳидов Саттор файласуфи тоҷик, 02.05.1947 дар деҳаи Даҳана, ноҳияи Кӯлоб дар оилаи хизматчи ба дунё омадааст. Мактаби миёнаи №16, ба номи А.С.Макаренко, деҳаи Даҳана, ноҳияи Кӯлобро солҳои 1954-1965 хатм намудааст. Факултети забон ва адабиёти тоҷик, Институти давлатии педагогии шаҳри Кӯлобро солҳои 1965-1969 хатм намудааст. Моҳи Августи соли 2016 аз олам гузашт.

Фаолият
-------

Абдулвоҳидов Саттор солҳои 1965-1969 ассистент, солҳои 1969-1974 ҳамчун муаллими калони Институти Давлатии педагогии шаҳри Кӯлоб ва солҳои 1974-1991 аспиранти кафедраи фалсафаи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин. Солҳои 1977-1979 мудири кафедраи фалсафа, солҳои 2004-2013 дотсенти кафедраи фалсафа ва ҳамзамон раиси иттифоқи касабаи омӯзгорон ва кормандон солҳои 2013-2014. Аз соли 2014 дотсенти кафедраи фалсафаи Донишгоҳи Давлатии шаҳри Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ. Дар мавзӯи "Барҳам додани фарқияти иҷтимоӣ-психологии синфҳо, омили табдилёбии якҷинсии ҷамъияти Шӯравӣ" соли 1982 дар шаҳри Душанбе рисолаи номзадӣ дифоъ намудааст. Оид ба масъалаҳои мубрами фалсафаи иҷтимоӣ тадқиқот бурда аст. Муаллифи беш аз 350 асару мақолаҳои илмӣ, илмӣ-оммавӣ. Солҳои 1972-1989 дар Институти такмили ихтисоси фанҳои ҷамъиятии шаҳри Тошканд такмили ихтисос кардааст. Бо медали "Рӯзи КМ СССР барои ташвиқу тарғиботи идеологӣ" соли 1995 ва нишони сарисинагии "Аълочии маорифи Тоҷикистон" соли 1978 сарфароз гардидааст. Моҳи августи соли 2016 аз олам гузашт.

Адабиёт
-------

* "Анвори дониш" №13 (240) 08.09.2016

Пайвандҳо
---------

* 
*

Эзоҳ
----
**Эраҷ Афшор** (форсӣ: ایرج افشار‎ 8 октябр 1925 (1925-10-08) Теҳрон — 9 марти 2011 Теҳрон) — таърихнигор, муҳаққиқи дастхатҳо ва библиографи эронӣ. Яке аз муҳаққиқони пурмаҳсул дар эроншиносӣ ва муаллифи садҳо мақола, очерк, шарҳ ва китобҳо. Маҷмӯаи пурраи осори ӯ соли 2003 ба табъ расид..

шор 8 октябр 1925 (1925-10-08) дар Теҳрон таваллуд шудааст. Падараш Маҳмуди Афшор ва модараш Нусрат Баразандӣ буд. Падари ӯ донишманди барҷаста буд, ки дар шаҳри Язд ба дунё омадааст. Вай дар бунёди аввалин донишгоҳи эронӣ Дорулфунун, маҷаллаи «Оянда» ва созмони бахшбандии забони форсӣ ширкат варзид. Соли 1933 Афшор ба мактаби зардуштӣ ва сипас ба мактаби Сиёҳпур дар Тоҷриш рафта, маълумоти миёнаашро дар мактаби Фирӯз-Баҳром гирифта, пас аз соли 1945 ба Донишгоҳи Теҳрон дохил шуд. Дар худи ҳамон сол, Афшар ба Шоиста Афшорӣ издивоҷ кард, ки соҳиби чор писар шуданд (Бобак, Баҳром, Ҳушёр ва Ораш). Пас аз хатми мактаби Фирӯз-Баҳром, ӯ дар Донишгоҳи Теҳрон, ки онро соли 1949 хатм кардааст, дар мавзӯи ақаллиятҳои миллии эрониён рисола дифоъ кард ва сипас дар мактабҳои Шараф ва Эроншаҳр ба ҳайси муаллими забони форсӣ кор кард. Пас аз як сол, бо тавсияи М.Собе Афшор дар китобхонаи факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Теҳрон ба кор даромад. Аз соли 1965 то 1979 ҳамчун роҳбари китобхонаи марказии Донишгоҳи Теҳрон, инчунин маркази ҳуҷҷатгузории ҳамин китобхона кор кард. Дар ин замон ӯ тамоми талошро барои ҷамъоварии дастнависҳои мухталифи форсӣ аз Туркия то Ҳиндустон кард. Соли 1961 Афшор ба чопи ҷилди якуми Index Iranicus, феҳристи навгонишуда бо тамоми тафсилоти мақолаҳои эронӣ ба форсӣ шурӯъ кард ва шаш ҷилд дар тӯли умри худ ба табъ расонид. Илова ба Донишгоҳи Теҳрон, Афшор, инчунин дар донишгоҳҳои хориҷӣ низ кор кард, масалан, Донишгоҳи Ҳарвард Амрико (1966), ки дар он китобҳо бо забонҳои шарқӣ созмон дода шуд , Донишгоҳи Швейтсария дар Берн (1989) ва Китобхонаи миллии Австрия (1968) ва Архивҳои давлатии Вена (2003)). Афшор узви ҷамъиятҳои сершумори илмӣ буда, ба таъсис додани бисёр пажӯҳишгоҳҳо кумак расонд ва конфронсҳои зиёди илмӣ баргузор кард. Ба ифтихори ӯ ду маҷмӯаи мақолаҳо нашр шуданд: «Эрон ва Эроншиносӣ: Очеркҳо дар васфи Эраҷ Афшор» (Принстон, 1998) ба забони англисӣ ва «Арҷноми Эраҷ» (ду ҷилд, Теҳрон, 1998).

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2  AlKindi (онлайн-каталог Доминиканского института востоковедения)
3. ↑  ایرج افشار، مرد استثنائی فرهنگ ایران
4. 1 2  Iraj Afshar (1925—2011). Encyclopædia Iranica. New York: Columbia University.
5. ↑  زندگینامه: ایرج افشار (۱۳۰۴- ۱۳۸۹) — همشهری آنلاین
6. ↑  Архивированная копия(пайванди дастнорас — *таърих*). 25 июни 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 13 августи 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 13322801j
* GND: 121510298
* ICCU: SBLV275720
* ISNI: 0000 0000 7267 4144
* J9U: 987007287531105171
* LCCN: nr94028742
* NTA: 073911194
* NUKAT: n2003063341
* SUDOC: 035584335
* VIAF: 54032206
* WorldCat VIAF: 54032206

 |

 |
**Атр** — моеъ дар шакли маҳлули спиртӣ ё обӣ-спиртӣ, ки аз 10-30% (ё бештар аз он, вобаста аз вазн) моддаҳои хушбӯйкунанда дорад.

Атрҳои гуногун бӯй
Давомнокии амалии атр дар бадани инсон 5-10 соат ва дар матоъи пахтагӣ на камтар аз 30 соатро ташкил медиҳад. Дар қатори дигар атрҳои ба ин монанд (оби ҳоҷатхона, одеколон) атрҳо дорои консентратсияи баландтарини моддаҳои хушбӯй ва пойдории хушбӯйи мебошанд.

Атр барои хушбӯй кардани мӯй, либосҳои таг ва либос истифода мешавад. Аз сабаби зиёд будани консентратсияи моддаҳои хушбӯй ва спирт, атрро ба пӯст истифода кардан тавсия дода намешавад, чунки зарар мекунад.

Атрро ба тарафи пеши либос намепошанд, зеро доғҳои чарбдор ба вуҷуд меорад.

Усули дурусти истифодаи атр ин ба либосҳои аз матоъҳои пашмин пошидан аст. Бӯи ба ин тариқ истифодашаванда нозуктар хоҳад буд ва либос ва баданро хушбӯй мегардонад.

Атрҳои ба атриёт наздиктарин (*фар. Eau de parfum, parfum de toilette, esprit de parfum*), консентратсияи моддаҳои хушбӯй на камтар аз 10% доранд ва 3-5 соат бӯйи онҳо меистанд.

Ғайр аз бӯйҳои спиртӣ, бӯи моеъ ва бӯи сахт низ мавҷуданд, ки дар асоси моддаҳои чарбдор ва мумдор истеҳсол мешаванд. Инчунин бастаҳо бо хокаи хушк (чанг) барои хушбӯй кардани катон мавҷуданд.

Пайвандҳо
---------

Эзоҳ
----

1. ↑
**Муллоназар Холназаров** (зод. 28 сентябри 1954, деҳаи Дарғ, ноҳияи Айнӣ, вилояти Ленинобод) — низомии тоҷик, полковник.

Зиндагинома
-----------

Муллоназар Холназаров 28 сентябри соли 1954 дар деҳаи Дарғи ноҳияи Айнӣ ба дунё омадааст. Дар соли 1976 факултети шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм кардааст.

Соҳиби 5 фарзанд мебошад.

Корнома
-------

Солҳои 1982—1985 тарҷумон дар Афғонистон, солҳои 1988—1992 корманди ҷамияти «Китоб», 1992—1993 мудири матбуоти Фронти халқии Тоҷикистон буд.

Аз соли 1993—2005 дар Вазорати мудофиа ба ҳайси муовин сардори сарситоди Қувваҳои мусаллаҳ хидмат кардааст. Аз соли 2005—2015 ба кори ҳарбӣ-дипломатӣ гузашта, аташеи низомӣ дар кишварҳои Қирғизистон, Қазоқистон ва Эрон фаолият кардааст.Полковник Муллоназар Холназаров ба давлатҳои Амрико,Олмон,Афғонистон,Чин,Қазоқистон,Эрон,Русия,Узбекистон сафарҳои корӣ анҷом додааст.Муллоназар Холназаров соли 1997 ба рутбаи падпалковник ва соли 1998 ба рутбаи палковник мушарраф гардидааст.Палковник Муллоназар Холназаров дар амалётҳои муҳими ҳарбию низомӣ дар ноҳияҳои гуногуни Тоҷикистон иштирок карда дар ин набардҳо ҳамеша аз ақлу хираду худ бар муқобили душман истифода кардааст.Алон палковник Муллоназар Холназаров ҳамчун сарходими Инистути омузиши масалаҳои Осиё ва Аврупо фаолият дорад.Узви Иттифоқи журналистон ва муаллифи беш аз 30 мақолаҳои илмӣ оммавӣ

Муллоназар Холназаров муаллифи китобҳои «Дар чашмони хотираҳо»,ва"Эрони муосир" мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

Муллоназар Холназаров бо ордени Спитамен ва беш аз 15 медалӣ ҷангӣ қадр шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Кенҷаев Сафаралӣ. Табаддулоти Тоҷикистон: Китоби дуюм. Душанбе, Фонди Кенҷаев, Тошканд, нашриёти "Ӯзбекистон", 1994, — С. 60 — 496 с.* Табад. *islamperspectives.org*.  Russian Perspectives on Islam. 6 апрели 2023 санҷида шуд.
**Раҳмон Пиров** (тав. 3.07.1951, ноҳияи Файзобод) — риёзидон, номзади илмҳои физика-математика (1984), дотсент (1990), узви вобастаи Шуъбаи тоҷикистонии Академияи илмҳои байналмилалии мактабҳои олӣ (2008). «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1993)

Зиндагинома
-----------

Соли 1973 факултети математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко ро хатм кардааст. Солҳои 1973–1977 котиби аввали озоди Комитети комсомолии донишгоҳ ва ассистенти кафедраи анализи математикӣ, 1977–1979 муовини декани факултети математикаи донишкадаи омӯзгории пойтахт оид ба корҳои тарбиявӣ буд. Солҳои 1979–1982 дар аспирантура таҳсил намудааст. Солҳои 1982–1993 ҳамчун муаллими калон ва дотсенти кафедраи анализи математикӣ, 1993–1998 мудири кафедраи номбурда, 1998–1999 муовини декани факултети математика оид ба корҳои илмӣ, 2006–2008 сардори шуъбаи таълим ва муовини ректори Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор кардааст. Аз соли 2008 дотсенти кафедраи анализи математикии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Оид ба системаҳои барзиёд муайяншудаи муодилаҳои дифференсиалӣ бо ҳосилаҳои хусусӣ кори илмӣ бурда, муаллифи зиёда аз 170 мақолаю фишурдаҳои илмӣ, илмию методӣ ва якчанд дастурҳои таълимӣ аст. Дар конференсияҳои илмии ҷумҳуриявӣ ва байналхалқӣ (Новосибирск, Киев, Тошкент, Колорадо, Денвер, Душанбе ва ғайра) бо маърӯзаҳо баромад намудааст. Хидматҳояш бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1993), медали «Меҳнати шоён» (2006) ва зиёда аз 20 ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва донишгоҳи омӯзгорӣ қадр карда шудааст.

Осор
----

* Нишондоди методӣ аз анализи математикӣ оид ба корҳои мустақилонаи донишҷӯён (бо ҳаммуаллифӣ), Д. 1994;
* Дастури методӣ оид ба муодилаҳои дифференсиалии муқаррарӣ. Қ. 1, 2 (бо ҳаммуаллифӣ), Д. 1998;
* Алгебра (Китоби дарсӣ барои хонандагони синфи 9, бо ҳаммуаллифӣ), Д. 2001;
* Алгебра ва ибтидои анализ (Китоби дарсӣ барои хонандагони синфи 10, бо ҳаммуаллифӣ), Д. 2005.
* Об условиях совместности и многообразиях решений некоторих классов переопределенних систем уравнений в частних производних с несколькими неизвестними

функциями». Д. 2021; 

* Алгебра Китоби дарсӣ барои синфи 10. Д. 2017, 2021;
* Алгебра. Китоби дарсӣ барои синфи 9. Д. 2018, Д. 2020;
* Назарияи функсияњои таѓйирёбандааш комплексӣ. Китоби дарсӣ барои мактабҳои олӣ. Д. 2017;
* Муодилаҳои дифференсиалӣ. (КТМ). Д. 2017;

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Мамадаёз Навҷувонов** (3 августи 1942, деҳаи Боғев, ноҳияи Шуғнон, ВАКБ, ҶШС Тоҷикистон, Иттиҳоди Шӯравӣ — 28 июли 2015, Душанбе, Тоҷикистон) — давлатмард ва арбоби низомии тоҷику шӯравӣ, охири вазири корҳои дохилии ҶШС Тоҷикистон (1989—1991) ва аввалин вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистони мустақил (1991—1992), генерал-майор.

Зиндагинома
-----------

Мамадаёз Навҷувонов 3 августи соли 1942 дар дар деҳаи Боғеви ноҳияи Шуғнони вилояти Бадахшон ба дунё омадааст. Соли 1959 мактаби миёнаи № 20-и ноҳияи Шуғнони ВАКБ-и ҶШС Тоҷикистонро хатм кардааст.

Фаъолияти низомӣ
----------------

Соли 1961 ба сафи нерӯҳои мусаллаҳи собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ даъват мешавад. Баъди хидмат дар артиш ба омӯзишгоҳи низомии Ленинград дохил мешавад. Соли 1964 таҳсилашро дар Саратов идома медиҳад ва баъди хатми он барои кор ба Тоҷикистон ба ҳайси қумандони взводи таъйиноти махсус фиристода мешавад.

Ӯ тайи солҳои 1970—1975 дар шуъбаи ғоибонаи факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (он вақт ба номи Ленин) таҳсил мекунад. Соли 1979 бошад, Академии олии ҳарбии ба номи Фрунзеи Маскавро ба итмом расонидааст.

Баъдан, дар зинаҳои гуногуни фармондеҳии нерӯҳои мақомоти корҳои дохилӣ дар ҳудуди Тоҷикистони Шӯравӣ ва собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ кор кардааст.

Аз соли 1989 то моҳи марти соли 1992 вазири корҳои дохилии Тоҷикистон буд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Итоги года от CA-News: Известные люди, ушедшие из жизни в 2015. Мамадаёз Навджуванов — бывший министр внутренних дел Таджикистана (3.08.1942 — 28.06.2015). Центральноазиатская новостная служба. Мир |Диалог: Таджикистан и мир.
2. ↑  Генерал Мамадаёз Навҷувонов даргузашт(тоҷ.). *Радиои Озодӣ*. 19 феврали 2020 санҷида шуд.
3. ↑  Даргузашти аввалин вазири умури дохилаи Тоҷикистони соҳибистиқлол(тоҷ.). *Sputnik Tajik*. 19 феврали 2020 санҷида шуд.
Хиёбони **Саъдии Шерозӣ** (қаблан хиёбони Правда) — хиёбоне дар ноҳияи Сино ва Фирдавсии шаҳри Душанбе. Хиёбони ба номи ифтихори Саъдии Шерозӣ гузошта шудааст.

Маълумоти умумӣ
---------------

Хиёбон дар чорроҳа бо кӯчаҳои Шевченко, Айнӣ ва Назаршоев дар ёдгории Ҷанги Бузурги Ватанӣ оғоз меёбад ва пас аз он ба самти шарқ меравад. Он дар чорроҳа бо хиёбони Ҷаббор Расулов ба итмом мерасад. Хиёбон бузургтарин артерияи нақлиётӣ, ки қисмҳои шарқ ва ғарби шаҳрро мепайвандад.

Хиёбон як қисми сарҳади байни ноҳияҳои Сино (шимол) ва Фирдавсӣ (ҷануб) мебошад.

Дар чорроҳа бо кӯчаи Карин Манн болои хиёбон, як роҳи оҳан мавҷуд аст, ки соли 2017 барқарор карда шудааст. Инчунин, хиёбон аз дарёи Варзоб (Душанбинка) дар чорроҳа дар хиёбони Ҳофизи Шерозӣ (соҳили чап) ва болои кӯчаи Соҳилӣ (соҳили рост) мегузарад. 

Хиёбони Саъди Шерозӣ — расм аз ҳавопаймо
Хиёбони Саъди Шерозӣ — расм аз ҳавопаймо

Таърих
------

Дар замони Иттиҳоди Шӯравӣ хиёбон хиёбони Правда номида мешуд .

Дар аввали солҳои 1980-ум, таҷрибаи сохтмони бисёрқабатаи манзил дар Душанбе хусусияти ҷузъҳои муҳити зистро дар шакли организмҳои азими меъморӣ ба даст овард, ки ин дар маҳаллаи 12-ум дар хиёбони Саъдии Шерозӣ ва хиёбони Абӯалӣ ибни Сино (иттифоқҳои касаба) зоҳир шуд. Ҳама хонаҳо дар ин маҳалла аз рӯи тарҳҳои меъмори А. Подопригор сохта шуданд. Баландсозӣ ва сохтмони унсурҳои биноҳои 12-ошёна бо усули меъморони Арманистон таҳия ва аз ҷониби А. Подопригора пешниҳод карда шудааст. Ҳамин тариқ, дар солҳои 1981—1984, дар Душанбе аввалин хонаҳои бисёрошёнаи дувоздаҳошёнадори қаблӣ сохта шуда буданд. Маҳаллаи 12-уми пойтахт, ки чанд сол боз сохта мешавад, ба яке аз лоиҳаҳои зебо ва ҷолиб барои сохтмони манзил барои сокинони Душанбе табдил ёфтааст .

Сохтмону муассисаҳо
-------------------

 Хиёбони Сирк 
* Сирки давлатии Тоҷикистон
* Шарқи Озод
* ТВ Шаҳнавоз
* ҶСК Насоҷии тоҷик

Эзоҳ
----

1. ↑  Рустам Эмомали открыл реконструированный железнодорожный мост
2. ↑  Список переименованных улиц города ДУШАНБЕ
3. ↑  ДУШАНБЕ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ
4. ↑  Девятиэтажки Душанбе
5. ↑  Проспект Правды 1981—1984, Таджикистан, Душанбе
6. ↑  Душанбе и душанбинцы 80-х годов. Душанбинский предел высоты

Адабиёт
-------

* Салия Мамадҷонова, Рустам Муқимов. Меъморӣ ва рушди шаҳрдории Душанбе (таърих, назария ва амалия). — Душанбе, 2008.
**Пойандоз**, **фарш**, **бисот** - порчаи матоъест, ки ҳамчун рамзи эҳтиром зери пойи арӯсу домод ё меҳмони олиқадр дар даромадгоҳи хона ё роҳрав мегустаранд.

Пойандоз, асосан, аз матоъи суфи сафед иборат мебошад. Баъзан барои эҳтироми домод ва меҳмонон ба болои он порае аз атлас ё матои дигари гаронбаҳоро паҳн мекунанд. Дар гузашта пойандозро аз карбос ё алоча тайёр мекарданд.

Арӯс ба пойандоз бо пойи рост қадам мегузорад. Навъи дигари пойандоз низ мавҷуд аст, ки онро аз махмал ё шоҳӣ тайёр мекунанд (қадаш 1 м, бараш 0,5 м). Ин пойандозро ба зери пойи арӯс, домод ё меҳмони олиқадр дар даромадгоҳи хона ё роҳрав мегустаранд. Онҳо аз болои пойандоз қадам зада, ба хона ворид мешаванд. Ин яке аз нишонаҳои эҳтироми соҳибони хона нисбат ба онҳо мебошад. Пойандозро пеш момодоя, бахшиву фолбинҳо низ ҳангоми ташкил кардани «бахшибонӣ», «париталбон», «момоталбон» ва «лашкарфурорӣ» барои истиқболи момо ва париҳои хаёлӣ дар назди дар ё атрофи суфра мегустарданд. Ин гуна пойандозҳо аз пахта ва суфи сафед иборат буданд. Баъди анҷоми маросим момодоя ё бахшӣ пойандозро ба хонааш мебурд. Пойандози ҷашни арӯсиро аз суфи сафед чанд қабат лӯлавор печонида тайёр мекунанд. Баъзан барои мустаҳкамтар шудан ба дохилаш чизи сахте мегузоранд. Ин навъи пойандозро дар рӯзи арӯсбарон, ҳангоми ба хонаи падарарӯс барои баровардани арӯс даромадани домод истифода мебаранд.

Нигаред низ
-----------

* Пойандозкашӣ

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Пойандоз // Н — Я. — Д. : СИЭМТ, 2016. — (Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик : [дар 2 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2015—2016, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-78-1.
**Мирзохоҷа Пиров** (тав. 7.09.1943, дар деҳаи Ғавосиёни ноҳияи Рашт) — олим, номзади илмҳои педагогика (1982), дотсент.

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1959– 1962 дар Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳраки Навобод таҳсил намудааст. Солҳои 1962–1964 муаллими синфҳои ибтидоии деҳаи Вардучи ноҳияи Рашт, 1964–1968 донишҷӯи факултети забон ва адабиёти Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г.Шевченко, 1968–1972 муаллими забон ва адабиёти тоҷики мактаби №1 ноҳияи Рашт, 1972–1975 аспиранти кафедраи адабиёти тоҷик, 1976–2002 муаллими калон ва дотсенти кафедраи адабиёти тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ, 2002–2007 директори филиали ғоибонаи донишгоҳи омӯзгорӣ дар минтақаи Рашт буд. Ҳамчун ҷонишини директори филиали мазкур оид ба корҳои илмӣ фаъолият мекард. Оид ба таълими жанрҳои фолклорӣ дар синфҳои 5-6 кори илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 70 мақолаҳои илмию методӣ ва 6 китобча оид ба ҳаёт ва фаъолияти 6 нафар омӯзгорони беҳтарини ноҳияи Рашт мебошад. Яке аз муаллифони китоби дарсии «Адабиёти Ватан» барои синфҳои 5 ва 6-уми мактабҳои Тоҷикистон аст.

Осор
----

* Методикаи таълими жанрҳои фолклорӣ дар синфҳои 5-6, Д. 1984.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
|  |
| --- |
| ← **сентябр** → |
| Дш | Сш | Чш | Пш | Ҷм | Шн | Яш |
|   |   |   |   | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |   |
| с. 2023 |

**18 сентябр** — 261-умин рӯзи сол (262-умин дар солҳои кабиса) дар тақвими григорӣ.
То поёни сол 104 рӯз боқӣ мемонад.

Ҷашнҳо
------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои 18 сентябр*

### Ҷаҳонӣ

* Рӯзи ҷаҳонии назорат бар об.

### Миллӣ

* Озарбойҷон — Рӯзи мусиқии миллӣ.
* Эрон — Рӯзи миллии шеъру адаб.
* Чили — Рӯзи бузургдошти нахустин ҳукумати Чилӣ дар соли 1810.
* Парчами Арманистон Арманистон — Рӯзи ахтаршиносӣ

### Динӣ

Рӯйдодҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 18 сентябр*

Зодрӯзҳо
--------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 18 сентябр*

Даргузаштҳо
-----------

*Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 18 сентябр*

Тақвими мардумӣ
---------------

Сунбула (23 Август — 22 Сентябр) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Шаҳривар дар тақвими Эронӣ аст.

СунбулаСунбула

Нигаред низ
-----------

|  |
| --- |
| **Дарахти гурӯҳҳо** *(боб):*
  18 сентябр |

Эзоҳ
----

Пайвандҳо
---------

* 
*
Манзараи шаҳри куҳна бо масҷиди Ал-Маҳдӣ
**Маҳдишаҳр** ( форсӣ: مهدی‌شهر‎ ҳамчунин ба хатти лотинӣ, чун **Mehdīshahr;**  пештар **Sange Sar** ( форсӣ:  سَنگِ سَر‎ Сангсар, инчунин **Sangi-Sar**  ва **Sangsar)** - шаҳр ва пойтахти Шаҳристони Маҳдишаҳр, Устони Симнон, Эрон. Дар саршумории соли 2006, шумораи аҳолии он 20,581 нафар, дар 5,473 оила буд.

Ҷуғрофия
--------

Мехдишаҳр дар нишебиҳои ҷанубии кӯҳҳои Албурз ҷойгир аст. Дар ин ҷо, қаторкӯҳҳои Албурз ба биёбони Дашти Кавир хеле наздиканд. Мавзеи Сангсар, бахусус қисми шимолии онҷо, ки ба кӯҳҳои зимистонаш сард, бориши барфи шадид ва тобистони мулоим комилан кӯҳӣ наздик аст, ҷойгир шудааст.

Масофа байни шаҳри Мехдишаҳр (Сангсар) ва шаҳри Симнон 20 километр аст. Баландии Мехдишаҳр аз сатҳи баҳр 1630 метр аст.

Таърих
------

Масҷиди Ал-Маҳдӣ
Мавзеи Сангсар таърихи қадимӣ дорад, ки ба ҳазорсолаи I пеш аз милод рост меояд. Аввалин сокинони Сангсар моҳ ва ситораҳоро парастиш мекарданд. Баъзе аз фарзияҳо дар бораи номи Сангсар вуҷуд доранд; Яке аз онҳо вожаи "Сака" аст, ки ба пайдоиш ва ба номи шаҳрак истифода бурда мешавад "Сакасар" ё "Саксар", ки ба маънои Saka - (скиф, сакоӣ) таалуқ дорад.


|  |  |
| --- | --- |
| Эрон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Эрон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

| Шаҳрҳои устони Симнон |
| --- |
| Айвонкӣ | Бастом | Дарҷазин | Дибоҷ | Домғон | Гармсор | Калоте Хиҷ | Меҳдишаҳр | Ородон | Симнон | Сурхе | Шоҳрӯд |

Эзоҳ
----

1. ↑  Mehdīshahr: Iran. *Geographical Names*. 30 январи 2011 санҷида шуд.
2. ↑  سَنگِ سَر: Iran. *Geographical Names*. 30 январи 2011 санҷида шуд.
3. ↑  Sang-i-Sar: Iran. *Geographical Names*. 30 январи 2011 санҷида шуд.
4. ↑  Шаблон:IranCensus2006
**Абулфутӯҳи Розӣ Ҳусайн ибни Аҳмади Нишопурӣ** мулаққаб ба **Ҷамолуддин** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — яке аз намояндагони машҳури фалсафаи калом ва муфассири машҳури садаи X.

Зиндагинома
-----------

Авлодаш аслан сокини шаҳри Рай буда, баъдан ба Нишопур муҳоҷират кардааст. Асару тафсирҳои бисёре дорад. Бино ба маълумоти сарчашмаҳо тафсирҳои машҳури Абдулфутӯҳи Розӣ «Рӯҳ-ул-ҷинон» ва «Шиҳоб-ул-ахбор» мебошанд. Дар тафсирҳояш бисёр масъалаҳоро аз нуқтаи назари фалсафаи калом шарҳ додааст. Фахруддини Розӣ дар «Тафсири кабир»-и худ аз асарҳои Абдулфутӯҳи Розӣ истифода кардааст. Ду ҷилди тафсири Абдулфутӯҳи Розӣ дар замони Музаффар – шоҳи Қоҷор ва се ҷилди дигараш дар аҳди Ризошоҳи Паҳлавӣ дар Эрон ба табъ расидаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Холиқ Бобоев** (1876, деҳаи Дараи Ҳабаши ноҳияи Муъминобод — 1909, ҳамон ҷо) — ширинкор ва масхарабози тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Ин ҳунарро аз масхарабози касбӣ Набии Даштиҷумӣ омӯхта, дар 19-20-солагиаш ҳамчун масхарабоз шуҳрат ёфтааст. Ӯ аслан ба деҳқонӣ шуғл варзида, латифа, афсона, нақлу ривоят, зарбулмасал ва рубоиҳои халқии бисёре медонист. Бобоев драмаҳои халқии «Бобопирак», «Хирсбозӣ», «Раис», «Бофандагӣ», «Осиёб», «Ҷувоз» ва ғ-ро дар тӯю маъракаҳои халқӣ иҷро намуда, камбуду нуқсонҳои зиндагиро зери танқид мегирифт, бо ҳаҷви тезутунд ва нишонрас онҳоро фош мекард. Ӯ аз имкониятҳои театри халқӣ, хусусан санъати ҳаҷву мублиға фаровон истифода мебурд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Бобоев Холиқ / Н. Нурҷонов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Swiss Made** (аз англисӣ — **«Истеҳсоли Швейтсария»** — тамғагузорие, ки қонуни таҳти рақами 232.119 Швейтсария аз 23 декабри соли 1971 барои истеҳсолкунандагони соат муқаррар кардааст, то ин ки онҳо дар маҳсулотҳои истеҳсол кардаашон ибораи **Swiss Made**-ро тамғагузори намоянд. Матни ин қонун бо забонҳои расмии конфедератсияи Швейтсария — бо забонҳои фаронсавӣ, олмонӣ ва итолиёӣ дастрас аст.

Тамғагузории «Swiss Made» дар соатҳои машҳури истеҳсоли Швейтсария TAG Heuer Carrera

Нигаред
-------

* Made in China
* Made in Germany
* Made in Russia
* Made in Tajikistan

Пайвандҳо
---------

* Аз Википедияи русӣ

* Матни расмии қонуни 232.119 («Swiss Made») аз 23 декабри соли 1971 бо забони фаронсавӣ(фр.)

* Перевод на русский язык закона 232.119 («Swiss Made») от 23 декабря 1971 года Бойгонӣ шудааст 19 апрели 2016  сол.(рус.)

* Сайти расмии Федератсияи саноати соатсозии Швейтсария(англ.)
* 
* 
*
**«Лукойл»** — як ширкати нафти Русия аст. Номи расмиаш "Ширкати нафти Лукойл". Номи ширкат аз ҳарфҳои аввали номҳои шаҳрҳои коргарони нафт (Лангепас, Урай, Когалым) ва калимаи "ойл" (аз англисӣ *oil* - *нафт*) сарчашма мегирад.
Ширкати дуввум дар Русия пас аз Газпром аз ҷиҳати даромад дар соли 2014. То соли 2007 он аз ҷиҳати истеҳсолот бузургтарин ширкати нафти Русия буд (Роснефт пас аз хариди дороиҳои ЮКОС аз он пеш гузашт). Дар робита бо захираҳои исботшудаи карбогидрид, Лукойл, мувофиқи маълумоти худ, то 1 январи соли 2011 сеюм ширкати хусусии нафт дар ҷаҳон буд (аз рӯи захираи нафт дар ҷои аввал).
Тамғаи молии Лукойл яке аз ду бренди Русия мебошад (дар якҷоягӣ бо Балтика), ки ба рӯйхати 100 тамғаи калонтарини ҷаҳонӣ дохил карда шудааст (Моҳи апрели соли 2007 аз ҷониби рӯзномаи бритониёии Financial Times тартиб дода шудааст). Аммо, аз рӯи натиҷаҳои рейтинги шабеҳе, ки моҳи апрели соли 2009 тартиб дода шудааст, Лукойл ба 100 бренди беҳтарин дохил нашуд.
Идораи марказии Лукойл дар шаҳри Маскав, дар булвари Сретенский ҷойгир аст.
28 сентябри соли 2018, Лукойл дар рейтинги ширкатҳои хусусии калонтарин дар Русия аз рӯи Forbes (Русия) дар ҷои аввал баромад.

Фаолият
-------

Захираҳои собитшудаи карбогидридҳои ширкат то 1 январи соли 2011 - 17,255 миллиард баррел эквиваленти нафт, аз ҷумла 13,319 миллиард баррел нафт ва 0,67 триллион метри мукааб газро ташкил доданд. Тибқи маълумоти худаш, Лукойл бузургтарин ширкати хусусии нафт дар ҷаҳон аз рӯи захираҳои истихроҷи нафт ва шашум аз рӯи захираҳои исботшудаи газ буд. Захираҳои эҳтимолии карбогидридҳо то 1 январи соли 2011 - 8,46 миллиард баррел эквиваленти нафт (аз ҷумла нафт - 6,47 миллиард баррел ва газ - 0,34 триллион метри мукааб), захираҳои эҳтимолӣ - 3,17 миллиард баррел эквиваленти нафтро ташкил доданд. Эквивалент (аз ҷумла нафт - 2,78 миллиард баррел ва газ - 65,7 миллиард метри мукааб).
Зиёда аз нисфи захираҳои нафти Лукойл дар Сибири Ғарбӣ (оператори асосии истеҳсолот ҶДММ Лукойл-Сибири Ғарбӣ (воқеъ дар Округи Автономии Ханти-Мансийск) мебошад, ки 100%-и он ба «Лукойл» тааллуқ дорад ва дороиҳои калонтарини Лукойл аст). Тақрибан нисфи захираҳои гази табиӣ дар конҳои воқеъ дар нимҷазираи Гайдан (Округи Автономии Ямало-Ненетский) ҷойгиранд.

Нуқтаи фурӯши сӯзишвории «Лукойл» дар шаҳри Тула, Русия

Пайвандҳо
---------

*

Эзоҳ
----

1. 1 2  Consolidated Financial Statements IFRS 12 m 2021 (ингл.) — Lukoil, 2022. — P. 53.
2. ↑  2019 Annual Report — Лукойл, 2020. — С. 151.
3. ↑  Годовой отчет Публичного акционерного общества «Нефтяная компания «ЛУКОЙЛ» за 2019 год (рус.) — Лукойл, 2020. — С. 311.
Кӯли Зоркӯл
**Зоркӯл** [Zārkul] — яке аз кӯлҳои Тоҷикистон мебошад. Кӯли Зоркӯл дар кӯҳистони шарқии Помир дар (Ноҳияи Мурғоб ва Ноҳияи Ишкошим) воқеъ аст.

* Зоркӯл аз шарқ то ба ғарб дар масофаи — 25 км тӯл кашидааст, масоҳаташ — 87 700 (га)
* Ин кӯл аз нигоҳи ҳудуд 389 км мураббаъ масоҳатро ишғол намуда, дар баландии 3914 м воқеъ гардидааст. Баландии мутлақ — 4126 м
* Дарозии кӯл — 33 км ва бараш — 23 кмро фаро гирифта, аз ҷануб дарёи Музкӯл, аз шимол дарёи Қароҷилғасой ҷорӣ мешавад. Ин кӯли пиряхӣ маҳсуб меёбад. Аз Зоркӯл дарёи Помир ҷорӣ гардида ба дарёи Панҷ ҳамроҳ мешавад.

Таърих
------

Он дар заминаи мамнуъгоҳи Зоркӯл, бо масоҳати умумии 87,7 ҳазор га бунёд ёфтааст ва дар ҳудуди ноҳияҳои Мурғоб ва Ишкошими ВМКБ ҷойгир шудааст. Қаблан ин кӯл бо номи "Кӯли Викторияи Помир" маъруф буд, ки онро афсари бритониёӣ Ҷон Вуд ба кӯл гузоштааст. Ҷон Вуд дар соли 1838, ҳангоми сафар карданаш ба саргаҳи Амударё ин кӯлро ба муносибати Маликаи Бритониёи Кабир, Виктория номидааст. Тибқи тавофуқномаи Русияву Бритониёи соли 1895, сарҳади байни Империяи Русия ва Афғонистон қад-қади кӯл мегузашт.

Макони табиӣ
------------

Мамнуъгоҳ муҳимтарин ҷойест ва яке аз маконҳои табиӣ чӣ дар Осиёи Марказӣ ва чӣ дар саросари ҷаҳон мебошад, ки инҷо намуди гӯсфанди Марко Поло макони зист дорад. Дар ҳудуди мамнӯъгоҳ намудҳои нодири ҳайвонот - гурги сурх, хирси қаҳваранг, улари Тибетӣ, кумай, кабӯтари сафедпӯст ва ғайраҳо мавҷуданд. Фаунаи мамнӯъгоҳ аз ҷиҳати намудҳо беназир мебошад.
Гурги сурх, архар, барс, солонгой, хирси қаҳваранг ва дигар ҳайвоноти мазеъ дар зери муҳофизати давлатӣ гирифта шуданд, зеро онҳо ба Китоби Сурхи ҷумҳурӣ дохил мешаванд. Ҳудуди мамнӯъгоҳи Зоркул объекти нодири мавзеи кӯҳсор мебошад, ки дар натиҷаи болоравии такрории кӯҳсор ба амал омадааст. Шароити иқлимии биёбони баландкӯҳ ба макони мавҷудияти бениҳоят баланди пиряхҳо, захираҳои глобалии оби тоза дар баландии 4500 м таъсир мерасонад.

Мамнуъгоҳи Зоркӯл дар ҳифз ва истифодаи мероси табии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.
Соли 2015 мамнуъгоҳи Зоркӯл аз ҷониби Тоҷикистон ба феҳристи номзадҳо барои ворид намудан ба феҳристи Мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО пешниҳод гардидааст.

Нигаред низ
-----------

* Помир
* Панҷ (рӯд)
* Аличур (дарёи Ғунд)

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳомидов Д. Р. Таҳқиқи забоншиносии гидронимҳои мавзеъҳои таърихии тоҷикнишин/Рисолаи докт. илми филол. — Душанбе, 2018. — С. 126. — 470 с.(тоҷ.)
2. ↑  Заповедник и озеро Зоркуль(тоҷ.). *www.narodnaya.tj* (25.10.2018). 16 январи 2020 санҷида шуд.(пайванди дастнорас)
3. ↑  Қодиров Ф. С. Захираҳои туристӣ: ёдгориҳои фарҳангӣ — таърихӣ ва табии. — Душанбе, 2012. — С.20

|  |  |
| --- | --- |
| Тоҷикистон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Тоҷикистон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона

 |

| ⚙️ Парваришгоҳҳои табии Тоҷикистон |
| --- |
|  | 
Сари-Хосор
 • Ширкент
 • Искандаркӯл
 • Зоркӯл
 • Камароб
 • Сайвот
 • Заравшон
 • Кусавлисой
 • Норак
 • Сангвор
 • Музкӯл
 • Чилдухтарон
 • Оқтош
 • Қаратау
 |  |
**Муиззуддин Абуҳорис Аҳмад Санҷар ибни Маликшоҳ** (форсӣ: معز الدنیا و الدین عدودالدوله ابوالحارث احمد سنجر بن ملکشاه‎; на пештар аз асри XI и на дертар аз асри XII, Sinjar[d] — 8 май 1157, Марв) — султони ҳаштумини сулолаи Салҷуқиён (1118—1157), ҳокими Хуросон (1097—1118).

Ҳукмронӣ
--------

Баъди вафоти Султон Маликшоҳ ва кушта шудани Низомулмулк дар дохили давлати ягонаи Салҷуқиён барои тахту тоҷ мубориза сар шуд, ки ин боиси ба қисмҳо ҷудо шудани давлат гардид. Дар итоати Санҷар фақат вилоятҳои шарқӣ — Хуросон, Систон, Хоразм, инчунин Мовароуннаҳр монд. Соли 1118 Санҷар ба муқобили бародарзодаи худ Султон Маҳмуд, ки аз корҳои давлатӣ дур гашта, ба сарпарастию уқоббозӣ шуғл меварзид, бархоста, ҳокимиятро ба даст овард ва Марвро пойтахти худ қарор дод. Санҷар ҳанӯз вақти ҳокими Хуросон буданаш мекӯшид, ки мулкҳои аз даст додаашро боз гардонад. Соли 1102 ӯ дар назди Тирмиз ба Қодирхони Қарохонӣ зарба зад, соли 1109 дар наздикии Нахшаб исёни Соғрибекро фурӯ нишонд. Баъди ба сари давлат омадани Санҷар ҳам дар мамлакат нооромиҳои дохилӣ ва берунӣ давом кард. Бинобар ин Санҷар дар сиёсати дохилӣ роҳи пахш кардани саркашию ошӯбҳои саркардагон, зиёд намудани имтиёзоти ашрофи феодал, дар сиёсати хориҷӣ бошад, роҳи муҳофизат ва васеъ намудани ҳудуди мамлакатро пеш гирифт. Соли 1130 Санҷар барои пахш намудани сӯиқасди рӯҳониёни Самарқанд ба ёрии Арслонхони Қарохонӣ шитофта, шаҳрро ишғол кард. Дар ин вақт Отсиз барои аз зери тасарруфи Санҷар баровардани Хоразм ва давлати мустақил кардани он мекӯшид. Ин ҳолат сабаби ба Хоразм лашкар кашидани Санҷар гардид. Санҷар солҳои 1138, 1144 ва 1147—48 се маротиба ба Хоразм юриш карда, Отсизро маҷбур сохт ба ӯ итоат кунад. Соли 1141 Санҷар бар зидди қаракидониён, ки ба Осиёи Миёна ҳуҷум оварда бу- данд, лашкар кашид. Вале дар дашти Қатвони назди Самарқанд шикаст хӯрда, аз вилоятҳои шарқии Мовароуннаҳр маҳрум гашт. Соли 1153 ғузҳо аз сиёсату бетартибиҳои Санҷар ба дод омада, дар Балх шӯриш бардоштанд, ки дар натиҷаи он султон шикаст хӯрд ва асир афтод. Санҷар соли 1156 аз асирӣ гурехта ба Тирмиз омад ва аз ин ҷо ба Марв рафта, вафот кард.

Эзоҳ
----

1. ↑  *English Wikipedia community* Wikipedia (ингл.) — 2001.

Адабиёт
-------

* Санҷар / Н. Қосимов // Плешко — Сақил. — Д. : СИЭСТ, 1986. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 6).

* Ғафуров Б. Ғ. Тоҷикон. Таърихи қадимтарин, қадим ва асри миёна, ҷилди 1, Д. 1983;
* Бартолд В. В. Туркестан в эпоху монгольского нашествия, Сочинения, том 1, М. 1963;
* Строева Л. В. Государство исмаилитов в Иране в XI—XIII ввеков, М. 1978.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Britannica (онлайн)
* De Agostini

 |
| Таборшиносӣ ва некрополистика | 
* WeRelate

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 1241853215
* VIAF: 3824163274271612440001
* WorldCat VIAF: 3824163274271612440001

 |
**Хоҷа Исҳоқ ибни Амир Оромшоҳ Алишоҳии Хатлонӣ** (форсӣ: خواجه اسحاق ختلانی‎; 1330—1423) — сӯфии ҷанҷолбрангез тариқати кубравия, муриду домод ва халифаи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ.

Зиндагинома
-----------

Дар бораи аҳвол вай иттилооти чандоне дар даст нест. Зоҳиран вай дар Хатлон ба дунё омада буд ва муддате дар Аспиҷоб, наздики Тошканд, сукунат дошт. Падараш, Исмоилато, аз хулафо ва муридони Сайидато (халифаи дувуми Зангиато аз машоихи нақшбандия) буд.

Даргузашт
---------

Хоҷа Исҳоқ дар синни 96-солагӣ дар Балх ба қатл расонида шуд. Марқади Хоҷа Исҳоқ дар хоҷагии ба номи мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, дар масофаи 12 км аз маркази шаҳри Кӯлоб воқеъ аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  علی بن حسین فخرالدین صفی، رشحات عین الحیات، ج۱، ص۲۵، چاپ علی اصغر معینیان، تهران ۱۳۵۶ش.
2. ↑  علی بن حسین فخرالدین صفی، رشحات عین الحیات، ج۱، ص۲۷ـ۲۸، چاپ علی اصغر معینیان، تهران ۱۳۵۶ش.
**Аҳмад Ғаззолии Тӯсии Машҳадӣ** (Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — аз шоирони қарни даҳуми ҳиҷрӣ ва муосиру ҳамдавраи Урфии Шерозӣ, Муҳташами Кошонӣ ва Ваҳшии Бофқӣ.

Зиндагинома
-----------

Ғаззолии Машҳадӣ дар соли 995 ҳ.қ. аз дунё рафт. Вай дар ҷавонӣ ба дарбори ҳукумати Сафавӣ роҳ ёфт. Сипас ба Ҳиндустон гурехт ва мавриди тавҷуҳи Ҷалолиддин Акбар қарор гирифт.

Мероси адабӣ
------------

Девони шеър ва ғазалиёти вай борҳо дар Ҳинд ва Эрон чоп шудааст. Аз муҳимтарин таълифоти ин шоири бузург бояд ба маснавиҳои «Нақши бадеъ» ва «Мирот-ул-коинот» ишора кард.

Намунаи ашъор
-------------

Султон гӯяд, ки нақди ганҷинаи ман,
Сӯфӣ гӯяд, ки далқи пашминаи ман.
Ошиқ гӯяд, ки доғи деринаи ман,
Ман донаму ман, ки чист дар синаи ман.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Забебуллоҳи Сафо. Таърих адабиёт дар Эрон.-ҷ.5/2.-Теҳрон, 1371.-с.700
**Тоҳир ибни Абдуллоҳ**, **Тоҳири II** (ар. طاهر بن عبد الله بن طاهر‎; Нишопур — 862) — сарлашкари хуросонӣ, амири тоҳирии Хуросон (845—862), писари Абдуллоҳ ибни Тоҳир. Ӯ ба муддати ҳабдаҳ сол дар замони хулафои Аббосӣ Восиқ, Мутаввакил ва Мунтасир волӣ буд.

Ҳукмронӣ
--------

Тоҳир саъй кард, ки равиши падараш Абдуллоҳро идома диҳад, вале замони амирии ӯ авзои Сиистон хароб гардида, шӯриши айёрон сар зад ва амалан Сиистон аз доираи ҳукмронии Тоҳириён хориҷ гашт. Дар ин вақт бар муқобили шӯриши хориҷиҳо, махсусан ҳуҷумҳои пай дар пайи қабилаҳои бодиянишини турк, ки хилофати аббосӣ ва амнияти умумии қаламрави хилофатро таҳдид мекарданд, дастаҳои ғозиён ташкил гардида, бо пурзӯр шудан онҳо ҳатто даъвои қудрати сиёсӣ мекарданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳотамов Н.Б. Довудӣ Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе, 2011. – С. 97.

Адабиёт
-------

* Bosworth, C. E. (1975). "The Ṭāhirids and Ṣaffārids". In Frye, Richard N. *The Cambridge History of Iran, Volume 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs*. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 90–135. ISBN 0-521-20093-8.
**Абусаиди Гургонӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форс-тоҷик (асри 12).

Ашъор
-----

Ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш маълум нагардидааст. Аз ашъори боқимондааш бармеояд, ки ӯ дар онҳо андешаву матлабҳои иҷтимоӣ-сиёсӣ, танқиди зулму золимӣ, мубориза ба муқобили бемаърифативу мардумозории баъзе аъёну ашроф инъикос ёфтаанд. Мувофиқи маълумоти сарчашмаҳои адабӣ дар эҷоди навъҳои шеър – маснавӣ, қасида, ғазал, рубоӣ, қитъаҳо ва ғайра маҳорати хос доштааст. Намунаҳои ашъораш дар тазкираву баёзҳо оварда шудаанд. Абёти зерин аз ӯст:

Он қавм, ки эшон раҳи аҳрор супурданд,
Аҳволи ҷаҳон ботилу бозича шумурданд.
Меҳнатзадагонро ба карам даст гирифтанд,
Чун даст гирифтанд, бар он пой фишурданд.
Эшон ҳама рафтанду ҷаҳон ҷумла ба муште
З-ин нокасу номардуму номард супурданд...
Қавме ҳама нокисаву навкиса, ки аз бухл,
Номи карам аз номаи ҳастӣ бисутурданд…

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
«**Юсуф ва Зулайхо**» (форсӣ: یوسف و زلیخا‎) — яке аз достонҳои машҳури ишқии адабиёти форс-тоҷик ва халқҳои дигари Шарқи Миёнаву Наздик.

Хулосаи достон
--------------

Дар он аз Юсуф — писари пайғамбар Яъқуб сухан меравад, ки бародаронаш аз ҳасад ба чоҳ андохтандаш ва ба падар куртаи ба хуни кабутар олударо нишон дода, уро бовар кунонданд, ки Юсуфро гург хурдааст. Юсуфро аз чоҳ корвониён озод карда, ба азиз — ҳукмрони Миср ба ғуломӣ фурухтанд. Зани азизи Миср — Зулайхо ба Юсуф дил баст, вале Юсуф ишқи уро рад кард. Пас аз вафоти азизи Миср Юсуф соҳиби тахт шуд ва бо падару бародаронаш вохурд.

Сарчашмаҳои достон
------------------

Манобеи қадими дастрасшудаи ин қисса «Таврот» ва «Қуръон» мебошанд. Дар адабиёти форс-тоҷики садаи X ба ин қисса Абулмуайяди Балхӣ, Бахтиёрӣ, Амъақи Бухороӣ муроҷиат кардаанд. Ба Фирдавсӣ ин гуна асарро нисбат додаанд, вале исбот шудааст, ки он моли Амонӣ ном шоирест. Баъди садаи XI дар ин мавзӯъ маснавиҳои Масъуди Хиравӣ, Масъуди Деҳлавӣ, Озарии Тусӣ, Масъуди Қуммӣ ба вуҷуд омад.

Дар садаи XV Абдурраҳмони Ҷомӣ «Юсуф ва Зулайхо» навишт. Минбаъд шуарои зиёде ба асари Ҷомӣ пайравӣ карданд. Асрҳои 15—19 дар Эрон ва Мовароуннаҳру Хуросон Мавҷии Бадахшӣ, Салими Табрезӣ, Муллошоҳи Бадахшӣ, Муқимои Шерозӣ, Номии Исфаҳонӣ, Нозими Ҳиротӣ, Шуълаи Гулпойгонӣ, Шихоби Туршезӣ, Шавқати Қочор, Ҷунайдуллоҳи Ҳозиқ, Котиб, Ширин ва дигар дар ин мавзӯъ асар офариданд.

Дар таъсири анъанаи достонсароии адибони форс-тоҷик дар адабиёти туркзабон «Қиссаи Юсуф»-и Алӣ (асри 12), «Юсуф ва Зулайхо»-и Ҳамдуллоҳи Чалабӣ ва Дурбек (асри 15) таълиф шудаанд. Нозим Ҳикмат низ асаре бо номи «Юсуфи канъонӣ» дорад.

Нависандаи немис Томас Манн солҳои 1926—1933 дар ин мавзӯъ як силсила романҳо эҷод кардааст.

Нигаред низ
-----------

* Сураи Юсуф
* Юсуфи паёмбар

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Амирқулов С. Ҷунайдуллоҳи Ҳозиқ ва достони ӯ «Юсуф ва Зулайхо», Д. 1967.
* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
**Атиқаи Ҳофиз** (форсӣ: عتيقه حافظ‎), **Атиқа бинти Шуҷоъ** (816—880, Бағдод) — овозхон ва навозандаи машҳури мактаби мусиқии Бағдод. Аз муҳоҷирони эронитабор, сароян­даи ашъор, осори асотирӣ, таърихӣ ва ситоишӣ.

Зиндагинома
-----------

Асосҳои мусиқиро аз устодони эронитабори мусиқӣ Исҳоқи Мавсилӣ, Мансури Залзал ва дигарон омӯхтааст. Ӯ аввалин занест, ки ҳамчун сарвари Мактаби мусиқии Бағдод як силсила мутрибаҳо (Данонир, Олия, Ҳабиба, Салома ва ғайра)-ро тарбия намудааст. Антиқаи Ҳофиз сабки иҷроии хешро дар заминаи анъанаҳои мусиқии мардуми эронинажод устувор намуда, барои такмили ҳунараш бо мусиқидонони аҷамӣ қаринӣ дошт. Чанд муддат барои омӯзиши мусиқӣ ба кишварҳои Аҷам сафар карда, роҳу равиши созу овози мардуми онро меомӯзад. Аз муқаллидони сабки аҷамӣ аст, ки арабҳо ӯро «муқаллид-ул-аҷамӣ» номидаанд. Дастаи бонувони ҳунарвари таъ­сис­додаи ӯ низ аз муҳоҷирони эронӣ буданд. Антиқа дар мусиқӣ пайравони зиёде дошт.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Атиқаи Ҳофиз // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Раҷабов А. Мусиқӣ дар тамаддуни Сомониён. Душанбе, 2000;
* Раҷабов А. Суннат ва навоварӣ дар тамаддуни мусиқии замони Рӯдакӣ. Душанбе, 2008.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Ҳуқуқэҷодкунӣ (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Ҳуқуқэҷодкунӣ**, **Қонунэҷодкунӣ (раъйпурсии умумихалқӣ)** — фаъолияти халқ (ба тариқи раъйпурсии умумихалқӣ) ва мақомоти қонунгузор оид ба эҷоди (офаридани) Қонунҳо мебошад. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон (соли 1994) тариқи раъйпурсии умумихалқӣ қабул гардидааст.

Фаъолияти қонунгузорӣ мураккаб буда, аз давраҳои зерин иборат мебошад: 

* ташаббуси қонунгузорй,
* муҳокимаи лоиҳаи қонун,
* қабули қонун,
* ба имзо расонидан ва интишори қонун.

Донистаниҳо
-----------

Вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи навбатии иҷлосияи дуюм оид ба Тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ ба раъйпурсии умумихалқӣ пешниҳод намуданд. Раъйпурсии умумихалқӣ оид ба «Тағйироту иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ рӯзи 22 майи соли 2016 таъйин гардид. (Нигаред ба лоиҳа)

Нигаред низ
-----------

* Интихобот дар Тоҷикистон
* Парламент

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ/Зери таҳрири Маҳмудов М.А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009. 258-259 саҳ
2. ↑  Тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ ба раъйпурсии умумихалқӣ пешниҳод карда шуд.. 19 марти 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 20 апрели 2021.
**Лосон** (фар. *lotion*, аз лот. *lotio* — шустушуй, таҳорат) — воситаи косметикиест барои нигоҳубини пӯст, мӯи сар ва нохун, ки бо мақсади тозагӣ ва табобат истифода мешавад. 

Лосон
Дар асоси маҳлулҳои обӣ, ё обӣ-спиртӣ бо иловаи ёрирасонҳои фаоли равғанҳои эфир ва ғ. истеҳсол мешаванд.

Лосон пӯстро тоза ва нарм месозад. Вай навъҳои гуногун; барои пӯсти хушк, пӯсти равғанин ва пӯсти муқаррари дорад.

Истифодаи лосон дар рӯй, ин маънои аз дасту рӯй шустан, даст кашиданро надорад, онро танҳо барои тозагӣ ва табобат, мувофиқ ба пӯсти ҳар як инсон истифода мебаранд. 

Лосони эмулсиядор дар шакли шир ё моеъи қаймоқмонанд, инҳо навъҳои гуногуни кремҳои моеъ барои рӯй мебошанд.

Навъҳо аз рӯи истифодабарӣ:
---------------------------

* Лосони-қавӣ кунанда — пӯстро барои крем молидан ва нигоҳубини оянда омода месозад.
* Лосон барои нигоҳубини пӯст пеш ва баъд аз риш тарошидан.
* Лосони табобатӣ-нигоҳдорӣ (масалан барои мустаҳкам ва инкишофи мӯи сар) — дар асоси растаниҳои фоидаовар тайёр мешаванд.
* Лосон барои ҳимоя аз офтоб
* Лосони хушбӯй кунанда.

Нигаред
-------

* Одеколон
* Сирко барои ҳоҷатхона

Эзоҳ
----

1. ↑
**Саъдӣ Сангимурод Қодирзода**  (Қодирзода Саъдӣ Сангимурод, тав. 4 майи соли 1978) — ходими давлатӣ ва сиёсии тоҷик. Раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Саъдӣ Сангимурод Қодирзода 4 майи соли 1978 таваллуд шудааст. Миллаташ тоҷик, таҳсилоташ олӣ. Соли 1999 Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчии байналхалқӣ хатм кардааст.
Фаъолияти меҳнатиашро соли 2000 ҳамчун мутахассиси дараҷаи дуюми Шуъбаи асъори Бонки тиҷоратии «Душанбе» оғоз намуда, сипас то соли 2015 дар мансабҳои сармутахассиси шуъбаи дурнамои раёсати дурнамо ва рушди минтақаҳои Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, мутахассиси пешбари раёсати таҳлили макроиқтисодӣ, сармутахассиси раёсати инвеститсияҳои хориҷӣ, сармутахассиси шуъбаи таҳияи Барномаҳои давлатии сармоягузорӣ, сардори раёсати Барномаҳои давлатии сармоягузорӣ, сардори Сарраёсати сиёсати сармоягузорӣ ва рушди минтақаҳои Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон, роҳбари лоиҳаи ҶСК «Сомон Капитал», муовини роҳбари дирексияи ҷамъбасти таҳлилӣ ва муносибатҳои байналхалқӣ, роҳбари мудирияти кор бо кормандон, муовини сардори шуъбаи назорати дохилӣ ва ҳамоҳангсозии филиалҳои ҶСК «Агроинвестбонк» ва сардори Сарраёсати сармоягузории Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.
Солҳои 2015-2019 дар мансаби Сардори Хадамоти зиддиинҳисории назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва солҳои 2019-2020 дар мансаби муовини Роҳбари Дастгоҳи иҷроияи Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст.

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 4 декабри соли 2020 Раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардид.

Инчунин нигаред
---------------

* Хукумати Точикистон

Эзоҳ
----

1. ↑  Қодирзода Саъдӣ Сангимурод Раиси Раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон(тоҷ.). *www.president.tj* (3 ноябри 2020). 15 Декабри 2023 санҷида шуд.
**Зайниддин Сафаров** (10 январи соли 1956, ноҳияи Темурмалик, ҶШС Тоҷикистон)— вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъватҳои IV, V, VI.

Зиндагинома
-----------

Зайниддин Сафаров 10 январи соли 1956 дар ноҳияи Темурмалики вилояти Хатлон, Ҷумҳурии Тоҷикистон таваллуд шудааст, миллаташ тоҷик. Маълумоташ олӣ, Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон, Донишкадаи сиёсатшиносӣ ва роҳбарии шаҳри Тошканд ва Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисосҳои зооинженер, сиёсатшинос ва ҳуқуқшинос хатм намудааст.
Дар вазифаҳои коргари хоҷагии «Кангурт», муҳандиси Идораи пиллахушккунии ноҳияи Темурмалик, зоотехники Иттиҳодияи зотпарварии ноҳияи Восеъ, инструктор, котиби шуъбаи мактабҳо ва котиби дуюми Кумитаи комсомолии ноҳияи Темурмалик, котиби якуми Кумитаи комсомолии ноҳияи Ховалинг, инструктори шуъбаи кишоварзӣ ва саноати хуроквории Кумитаи вилоятии ҳизби Коммунисти Тоҷикистон дар вилояти Кӯлоб, мудири шуъбаи кишоварзии Кумитаи ноҳиявии ҳизби Коммунисти Тоҷикистон дар ноҳияи Ховалинг, инструктори шуъбаи комплекси агросаноатии Кумитаи вилоятии ҳизби Коммунисти Тоҷикистон дар вилояти Кӯлоб, мушовири калони Кумитаи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба сиёсати аграрӣ,озуқа ва шуғли аҳолӣ, сармутахассиси шуъбаи комплекси агросаноатии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва муовини аввали директори агентии таъмини амволи махсуси назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.

1 марти соли 2020 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шуд.

Нигаред низ
-----------

* Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Сарчашма
--------

1. 1 2  Зайниддин Сафаров(тоҷ.). *www.parlament.tj*. 20 марти 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 марти 2020.
Генерал-полковник **Раҷабалӣ Раҳмоналӣ** (7 октябри соли 1967, ноҳияи Данғара) — фармондеҳи низомии нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон. Аз соли 2013 сардори Сарраёсати Қӯшунҳои сарҳадии Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Раҷабалӣ Файзалиевич Раҳмоналиев 7 октябри соли 1967 дар ш. Данғара, Вилояти Хатлони ҶШС Тоҷикистон маркази ноҳияи Данғара таваллуд шудааст.  Соли 1989 Мактаби олии сохтмони ҳарбӣ-сиёсии Таллинро бо ихтисоси ҳарбӣ-сиёсӣ хатм кардааст. Дар давоми хизмат дар Челябинск ва РСС Қазоқистон буд. 
Оиладор, соҳиби панҷ фарзанд аст.

Фаъолият
--------

Моҳи марти соли 1992 ба сафи Артиши миллии Тоҷикистон омада, дар Вазорати дифоъ дар вазифаҳои муовини комиссари ҳарбӣ хизмат кардааст.  Дар солҳои ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон дар отряди Фронти Халқии Тоҷикистон хизмат кардааст.  Моҳи январи соли 2004 ба ҷои Ғаффор Мирзоев фармондеҳи Гвардияи миллӣ шуд.  20 ноябри соли 2013 муовини аввали раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон таъин шуд, ки ҳамзамон бо вазифаҳои сардори Сарраёсати Қӯшунҳои сарҳадӣ ва Фармондеҳи Қӯшунҳои сарҳадии КДАМ кор мекунад. 

Фармондеҳи қӯшунҳои сарҳадии КДАМ, генерал-полковник Раҷабалӣ Раҳмоналӣ дар Тошкент соли 2019.

Ҷоизаҳо
-------

Дорандаи мукофотҳои давлатӣ: ордени «Спитамен» (1997), ордени «Шараф» (1999) ва ордени «Зарринтоҷ дараҷаи II» (2013).

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4 5 6 7  В ДУШАНБЕ ГОСПИТАЛИЗИРОВАНЫ 14 ТОП-ОФИЦЕРОВ ГКНБ, В ТОМ ЧИСЛЕ КОМАНДУЮЩИЙ ПОГРАНВОЙСК ТАДЖИКИСТАНА(англ.). *akhbor-rus.com*. 12 май 2021 санҷида шуд.
2. ↑  Первый заместитель Председателя - Командующий Пограничными войсками Государственного комитета национальной безопасности Республики Таджикистан. *www.skpw.ru*. 12 май 2021 санҷида шуд.
3. 1 2  РАХМОНАЛИЕВ (РАХМОНАЛИ) Раджабали Файзалиевич | ЦентрАзия. *centrasia.org*. 12 май 2021 санҷида шуд.
4. ↑

Пайвандҳо
---------

* Раджабали Рахмонали
**Масҷиди Ню Йорк** яке аз калонтарин марказҳои намозу ибодати Исломӣ дар Ню Йорк Сити. Дар Хиёбони Сеюм байни кӯчаҳои 96ум ва 97ум ҷойгир шудааст, бо сохти ба тарафи Макка ва меъмории замонавии худ машҳур аст.

Пул барои сохтумон аз тарафи ҳукумати Либиё, Арабистон Саудӣ ва Кувайт соли 1966 ҷудо карда шуда буд, аамо барои ба хотима расидани сохтумон солҳои дароз мегузарад.

Соли соли 1990 ба хотима расид, ва масҷид расман 25 сентябр, 1991 кушода шуд.

Пайвандҳо
---------

* Маълумот дар бораи ин масҷид Бойгонӣ шудааст 4 июли 2007  сол.

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақола дар бораи масҷид ва ё ҷойҳои Исломӣ нопурра мебошад. Шубо метавонед ба Википедиа бо пурра кардани он кӯмак расонед*. |