recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Осорхона-мамнуъгоҳи ҷумҳуриявии ба номи Восеъ** - дар ноҳияи Ховалинг, мавзеи Дараи Мухтор ҷойгир шудааст.

Таърих
------

Мавзеи таърихӣ-табии Дараи Мухтор таърихи зиёда аз 400–сола дошта, аз маркази маъмурии ноҳияи Ховалинг дар масофаи 6 км дар қисмати шимолу ғарбӣ ҷойгир шудааст. Дараи Мухтор – зодгоҳи қаҳрамони халқи тоҷик Восеъ. Мавзеи мазкур чун дар гузашта ва имрўз низ зодгоҳи шахсони фозил, паҳлавонон ва далерону ҳунармандон мебошад. Восеии қаҳрамон дар ҳамин деҳа ба дунё омада дар ҳамин муҳити хеле солими фарҳангӣ ба камол расидааст. Соли 1988 ба муносибати ҷашни 100-солагии шӯриши Восеъ дар ин мавзеъ "Боғ-осорхонаи таърихи шӯриши Восеъ" таъсис дода шуд.
Бо назардошти арҷгузорӣ ба хидматҳои арзанда дар роҳи меҳанпарастӣ, озодихоҳии фарзандони фарзонаи халқи тоҷик бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 25 сентябри соли 2015,дар пойгоҳи мавзеи таърихӣ-табии Дараи Мухтор *"Осорхона-мамнуъгоҳи ҷумҳуриявии ба номи Восеъ"* таъсис дода шуд.
Осорхона-мамнуъгоҳи ҷумҳуриявии ба номи Восеъ аз осорхонаи таърихӣ-фарҳангӣ, ҷувозхона, боқимондаҳои хонаи Восеъ, чинорҳои чандинасра, дастниҳоли Восеи қаҳрамон - дарахти садда, чашмаи мусаффои Чирак ва мавзеи нотакрори табиӣ иборат мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Осорхона-мамнуъгоҳи ҷумҳуриявии ба номи Восеъ

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра дар бораи осорхонаҳо мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Беҳрӯз Табаров** (*Табаров Беҳрӯз Довудхоҷаевич*; 3 июни 1992, ноҳияи Ховалинг) — пажӯҳишгари тоҷик, номзади илмҳои техникӣ (2019).

Зиндагинома
-----------

3 июни соли 1992 дар деҳаи Гулзори ноҳияи Ховалинги вилояти Хатлон ба дунё омадааст. Соли 2009 баъди хатми мактаби миёна ба Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М. С. Осимӣ дохил шуда, онро соли 2014 онро бо гирифтани ихтисоси «Муҳандис-Электрик» хатм кардааст. Аз 31 октябри соли 2015 то 30 октябри 2019 дар риштаи аспирантураи Донишгоҳи давлатии Комсомолски лаби Амури Русия таҳсил кардааст. 27 сентябри соли 2019 дар Шӯрои диссертатсионии шаҳри Комсомолски лаби Амур рисолаи номзадиашро дар мавзӯи «Коркард ва таҳқиқи дастгоҳи реакторӣ-тиристорӣ барои маҷмӯи зеристгоҳҳои трансформаторӣ» дифоъ кардааст.

Фаъолияти корӣ
--------------

Аз соли 2014 то соли 2015 дар корхонаи ОАО «Тоҷикгидроэлектромантаж» ба ҳайси муҳандис-электрик, аз соли 2015 то 2015 дар Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М. С. Осимӣ дар шуъбаи таълим ба ҳайси «Мутахасиси пешбари курси такмили ихтисос», аз соли 2016 то 2019 дар шуъбаи ташкили кор бо донишҷӯен ба хайси мутахассис, соли 2019 дар шуъбаи кор бо хориҷиёни донишгоҳ ва аз 12 декабри соли 2019 то ҳол дар Донишгоҳи давлатии Комсомолски лаби Амури Русия ба ҳайси муаллими калон фаъолият дорад.

Дастовардҳо
-----------

Дар раванди таҳсил дар риштаи аспирантура дар озмунҳо байни олимони ҷавон ва аспирантони минтақаи Хабаровск иштирок намуда, солҳои 2017, 18 ва 19 ғолиби ин озмун шудааст. Яке аз муассисони маҳфили ҷавонони дар хориҷи кишвар (дар ҳудуди Русия) таҳсилдошта буда, барои муаррифии намудани ҷашну чорабиниҳои милливу давлатӣ, аз қабили Рӯзи Парчами давлатӣ, Конститутсияи мамлакат, Иди Ғалаба, Ҷашни Наврӯз ва амсоли инҳо аз тарафи Раиси кумитаи кор бо ҷавонони назди Ҳукумати Ҷумхурии Тоҷикистон ду маротиба бо сипоснома кадрдонӣ шудааст. Соли 2020 дар Озмуни олимони ҷавони кишвари Хабаровск аз байни 109 лоиҳаи пешниҳодшудаи ӯ мақоми дуввумро ишғол карда, бо дипломи махсуси Губернатори кишвари Хабаровск сарфароз гардид. Муаллифи зиёда аз 30 мақолаи илмӣ, 4 ихтироот, 2 шаходатнома дар барномаи ЭВМ, 2 мақола дар рӯзномаи дорои мақоми Scopus, 1 мақола дар рӯзномаи дорои мақоми Web of Science ва мақолаҳои дигар дар маҷаллаҳои илмии гуногуни Русия ва Тоҷикистон мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

Беҳрӯз Табаров дар озмуни умумироссиягии "Умник-2020" ширкат варзида, ғолибият ва ҷоизаи озмунро ба даст овард.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Табаров Бехруз Довудходжаевич.* Диссертация на тему Разработка и исследование реакторно-тиристорного устройства для комплектных трансформаторных подстанций. *Научная электронная библиотека disserCat*.  dissercat (2019).
2. ↑  Табаров Бехруз Довудходжаевич(рус.). *КнАГУ*. 2 июни 2020 санҷида шуд.
3. ↑  Пирӯзии олими ҷавони тоҷик дар озмуни "Умник-2020" дар Хабаровск | Tajikistan News ASIA-Plus. *asiaplustj.info*. 17 Декабри 2020 санҷида шуд.
**Мирхонд Муҳаммад ибни Ховандшоҳ ибни Маҳмуд** (Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) - таърихнигори форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Падараш Бурҳонуддини Ховандшоҳ аз сайидоии Бухоро буда, баъдтар ба Балх мекӯчад. Зиндагии Мирхонд дар Ҳирот, ки он вақт яке аз марказҳои калонтарини илмию маданӣ буд, ҷараёи ёфтааст. Ӯ дар доираи адабӣ, ки ба он Али­шери Навоӣ сарварӣ мекард, иштирок дошта, намояндаи мактаби илмии таърихшиносии форс-тоҷик дар дарбори Темуриёни Ҳирот буд. Ӯ бо супориш ва таклифи Навоӣ асари худ «Равзат-ус-сафо фӣ сират-ил- анбиё ва-л-мулук ва-л-хулафо»-ро навиштааст, ки ба таърихи пайғамбарон, сулолаҳо, подшоҳон ва халифагон бахшида шудааст. Асар аз 419 ҷилд иборат буда, 6 ҷилдаш ба қа­лами Мирхонд тааллуқ дорад. Ҷилди 7 ва хотимаи асарро, ки чилди 8-ум низ меноманд, набераи у Хоидамир ба итмом расондааст (Ниг. низ «Равзат-ус-сафо»).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Мирхонд / Қ. Бобоев // Муҳит — Плеханов. — Д. : СИЭСТ, 1984. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 5).

* История Ирана с древнейших времен до конца XVIII в. Л. 1958.
**«Армуғони Бадахшон»** - тазкираест, ки Шоҳабдуллоҳи Бадахшӣ (яке аз намояндагони аҳли илму адаби Афғонистон, ки дар ох. а. 19 – ибт. а. 20 зиндагӣ кардааст) таълиф намудааст. Шарҳи ҳол ва намунаҳои осори шоирони даризабони а. 19 – ибт. а. 20 Бадахшони Афғонистон (Ҷурм, Юмгон, Файзобод, Баҳористон, Дарвоз ва ғ.)-ро дар бар мегирад. Дар «А.» нахуст дар бораи ноҳияҳо маълумоти ҷуғрофӣ, этнографӣ, оид ба забон, вазъи иҷтимоӣ, созҳои мусиқӣ ва тарзи сохтани онҳо ва ғ. оварда шуда, сипас аз шоирони он ноҳия (Оҷиз, Аҳқар, Дабир, Раҳмати Бадахшӣ ва дигарон) сухан рафтааст. Дастнависи «А.» дар дасти хешовандони муаллиф маҳфуз аст. Якчанд пораи он с-ҳои 1936 – 42 дар шумораҳои 57 – 103 маҷ. «Кобул» нашр шудааст.
**Амир Алиакбари Самарқандӣ**, мутахаллис ба **Устод Қонунии Самарқандӣ** (1576, Самарқанд – 1610, ҳамон ҷо) — мутриб, оҳангсоз, мусиқидон ва шоири тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳаш гузари Мӯлиёни Самарқанд. Падари Амир Алиакбари Самарқандӣ низ аз аҳли илму адаб буда, наздиконаш ӯро Мир Мусо ном мебурданд ва ҳокими ондавраи шаҳр ба ӯ номи фахрии «Қутбулақтоб»-ро додааст. Амир Алиакбари Самарқандӣ илмҳои замон, махсусан назарияву амалияи илми мусиқиро аз падараш омӯхтааст. Баъди вафоти падар барои такмили дониш ба Бухоро меравад ва аз Кавкабии Бухороӣ илми мусиқиро меомӯзад. Баъди бозгашт дар Самарқанд мактаби илмии назарияву амалияи мусиқиро таъсис дода, дар он шогирдони бис- ёреро, аз қабили Дарвеш Бузғолаи Самарқандӣ, Мавлоно Мир Ҳақӣ, Мавлоно Пирмуҳаммади Кулолии Самарқандӣ, Устод Тӯлаки Нойӣ, Устод Абдусаттори Қонунӣ, Устод Арабнавои Қобузӣ, Махдумзодаи Котибии Самарқандӣ ва дигаронро тарбия намудааст. Амир Алиакбари Самарқандӣ дар қонуннавозӣ сабки тозае ҷорӣ намуда, аксарияти навозандагони Самарқанду Бухоро равияи ӯро тақлид кардаанд. Амир Алиакбари Самарқандӣ бо дархости Кавкабии Бухороӣ рисолаеро дар илми мусиқӣ таълиф намудааст, ки, мутаассифона, то мо нарасидааст. Дар қабристони Хоҷа Абдуи Дарун дафн шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Раҷабов А. Мусиқии тоҷикон ва анъанаҳои таърихии он дар садаҳои XVI – XVII, Д. 2007;
* Донишномаи Шашмақом, Д. 2009.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
«**Аълочии маорифи Тоҷикистон**» — нишони сарисинагӣ, ки бо он кормандони беҳтарини муассисаву корхонаҳои маорифи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва иттифоқи касабаи коркунони ма­ориф, мактабҳои олӣ ва таҳсилоти миёнаи умумӣ, муассисаҳои илмӣ қадр карда мешаванд. Кормандони беҳтарини соҳаҳои дигар, ки дар кори маорифи халқ хидмати шоиста кардаанд, бо тавсияи вазоратҳо ва муассисаҳои дахлдор низ бо ин нишон сарфароз мегарданд.

Таърих
------

Соли 1944 бо номи «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» таъсис ёфт. Баъд «Аълочии маорифи Тоҷикистон» ном гирифт. Соли 2009 нишони **«Аълочии ифтихории маорифи Тоҷикистон»** таъсис дода шуд, ки бо он шахсоне, ки дар рушди со­ҳаи маориф хидмат­ҳои арзанда кардаанд, қадр карда мешаванд.

Умуман «Аълочии маорифи халқи…» номи мукофот ва нишонҳои сарисинагии соҳавии ИҶШС буд (1936—1991). Ба пешқадамони соҳа нишони сарисинагӣ ва шаҳодатнома супурда, дар дафтарчаи кориаш қайд мешуд. Ин анъана алҳол дар Тоҷикистон роиҷ аст. Қариб ҳамаи вазорату кумитаҳои соҳавӣ нишони худро доранд.

Нигаред низ
-----------

* Аълочии маорифи халқ

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Аълочии маорифи Тоҷикистон // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
|  |
| --- |
| Унсури Викидода мавҷуд нест |

**«Абдуллоҳнома»** — асари таърихӣ. Бо номҳои **«Шарафномаи шоҳӣ»**, **«Зафарнома»** низ машҳур буда, таълифи Ҳофизи Таниш аст.

Сохтор
------

Воқеаҳои давраи Абдуллоҳхони II (1534 – 98)-ро дар бар мегирад, ки бо супориши махсуси худи ӯ таълиф ёфтааст. Ба забони тоҷикӣ навишта шудааст. Китоб бояд аз муқаддима, ду мақола – фасл ва хотима иборат мебуд, вале хотимаи китоб то ба мо нарасидааст. Истилои муғулҳо, ташкил ёфтани давлати Абдуллоҳхон ва шаҷараи Шайбониён дар қисми муқаддимавии китоб тасвир ёфтааст. Мақолаи якум воқеаҳои аз рӯзи таваллуди Абдуллоҳхон то ба тахт нишастани ӯро инъикос менамояд. Ин ҷо аз хусуси ҷангҳои хон алайҳи Наврӯз Аҳмадхон ва Абдуллатифхон (1510), Бухороро забт кардани Абдуллоҳхон (1570), хони томи ӯзбекҳо эълон шудани Искандархон (1561), муборизаи ӯ бо шоҳзодагони саркаш, ба аморати Бухоро тобеъ намудани Балх (1573), Самарқанд (1578) ва ғайра сухан меравад. Мақолаи дуюм дар бораи ҳодисаҳои баъди ба тахт нишастани Абдуллоҳхон аст. Дар ин қисми китоби «Абдуллоҳнома» сухан дар хусуси забти Бадахшон, Хуросон, Гелон ва Хоразм, тезу тунд шудани муносибати ӯ бо писараш Абдулмӯъмин маълумот зиёданд. Дар бораи хусусиятҳои этникии халқҳои Осиёи Миёна ва урфу одати онҳо маълумоти гаронбаҳо дода шудааст. Бахши «Хотима»-и китоб дар зикри ҳолу аҳволи машоихи тариқат, уламои динӣ, умаро, шоирони муосири муаллиф ва васфи биноҳои таърихии давраи ҳукумати Абдуллоҳхон аст. Ҳофизи Таниш дар навиштани «Абдуллоҳнома» аз асарҳои таърихии Наршахӣ, Рашидуддин, Ҷувайнӣ, Мирхонд, Алии Яздӣ, Кошифӣ, Мирзо Ҳайдар ва дигарон истифода кардааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Файзобод (мазмунҳо)-ро бубинед.

**Файзобод** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Дӯстмурод Алиеви ноҳияи Файзобод. Аз деҳа то маркази ноҳия 5 км. Аҳолиаш 2162 нафар (2010), тоҷикон, аз 266 хоҷпгӣ иборат аст. Дар деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, китобхона, хонаи саломатӣ, маркази саломатӣ, 9 мағозаи хусусии молҳои ниёзи мардум, чойхонаи чамъиятӣ, корхонаи хусусии заводи хишт, 13 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ, масҷиди ҷомеъ фаъолият доранд. Мардуми деҳа ба сабзавоткорӣ, ғаллакорӣ, боғу токдорӣ ва чорводорӣ ва занбӯриасалпарварӣ машғуланд. Заминҳо аз дарёи Элок ва оби чашмаҳо обёрӣ мешаванд.

Эзоҳ
----

1. ↑  ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. Душанбе, 2011. Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. 392 саҳ.
Арсимович Лев Андреевич (12. 2. 1909, Москва — 1. 3. 1973, ҳамон ҷо), физики рус, акад. АИ СССР (1953), Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1969). Хатмкардаи Донишгоҳи Минск (1928). Солҳои 1930 — 44 дар Ин-ти физикаю техника ва аз с. 1944 дар Ин-ти энергияи атомии АИ СССР кор кард. А. аз с. 1957 узви раёсат ва акад.-котиби шӯъбаи физикаи умумӣ ва астрономияи АИ СССР, раиси комитети миллии физикҳои советӣ буд. Асарҳои А. ба муаммоҳои физикаи атом, ядрои атом, плазма ва ғ. бахшида шудаанд. Ҳамроҳи А. И. Алиханов ва А. И. Алиханян дурустии қонуни бақои импулсро дар маҳвшавии электрон ва позитрон исбот кард (1936). Дар соҳаи оптикаи электронӣ, физикаи электронҳои баландэнергия, реаксияҳои термоядроӣ дар плазмаи квазистатсионарии устувор, физикаи плазмаи баландҳарорат дар доираи проблемаи синтези идорашавандаи термоядроӣ ва ғ. комёбиҳои басо муҳим ба даст овард. Таҳти роҳбарии ӯ доир ба усули электромагнитии ҷудо кардани изотопҳо аввалин бор дар СССР тадқиқот анҷом ёфт. Аз с. 1951 роҳбари тадқиқоти реаксияи термоядроӣ буд. Узви АИ ва Санъати ИМА (1966). Дорандаи Мукофоти ленинӣ (1958) ва Мукофоти давлатии СССР (1953). Бо 4 ордени Ленин ва дигар ордену медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арсимович Лев Андреевич // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Шавкатҷон  мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Шерматов мебошанд.

**Шавкатҷон Мамадҷонович Шерматов** (тав. 28.01.1958)  ноҳияи Ашт, вилояти Суғд — олим, омӯзгор, номзади илмҳои физика-математика дотсент.

Зиндагинома
-----------

Соли 1981 ДДОЛ ба номи С.М.Кировро  хатм кардааст. Ихтисос муаллимаи физика ва математика

Соли 1981 – 1989 - Корманди илмии Институти физика ва техникаи Академияи илмҳои Ҷумҳуруии Тоҷикистон

Солҳои 1989-1998 - Муаллим, сармуаллими факултети математикаи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

Солҳои 1998-2003 - Декани факултети кухи металлургии коллеҷи куҳи металлургии шаҳри Чкаловск

Солҳои 2003-2004 - Дотсенти кафедраи системаҳои ахборотии ҳисобарори Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.

Солҳои 2004-2007 - Мудири кафедраи системаҳои ахборотии ҳисобарори Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.

15.04.2009-07.09.2009 - Декани факултети технологияҳои компутерӣ ва ҳисобгирии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.

09.2009-01.2010 - Мудири кафедраи системаҳои ахборотии ҳисобарори Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.

01.2010-01.09.2011 - Мутахассиси бахши тадқиқотии назоратии сифати таълими Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.

09.2011-22.01.2018 - Мудири кафедраи системаҳои иттилоотии автоматикунонидашудаи Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.

Аз 01.2018 то ҳол - Мудири кафедраи физикаи назариявӣ ва методикаи таълими физикаи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.

Эзоҳ
----

1. ↑  ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. Кафедраи Физикаи умумӣ ва ҷисмҳои сахт Шерматов Шавкатҷон Мамадҷонович(тоҷ.). *www.hgu.tj*. 20 Январ 2024 санҷида шуд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Анвар мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Бобоҷонов мебошанд.

**Анвар Бобоҷонов** (*Бобоҷонов Анвар Қӯзиевич*; 15 феврали 1948, Ӯротеппа, вилояти Ленинобод — 14 декабри 2010, Душанбе) — таърихнигор, доктори илмҳои таърих (1999), профессор (2002), Мураббии шоистаи ҶТ (1994).

Зиндагинома
-----------

Анвар Бобоҷонов хатмкардаи Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон (1975) ва шуъбаи ғоибонаи факултети таърихи УДТ (1987). Коргари 3аводи консервии шаҳри Ӯротеппа (ҳоло Истаравшан, 1969—1971), директори Мактаби варзишии назди Шӯрои Ҷамъияти марказии ихтиёрии варзишии Иттифоқҳои касабаи Тоҷикистон (1975—1977), ноиби ректор оид ба варзиш ва тарбияи Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон (1977—1979), раиси Шӯрои Ҷамъияти марказии ихтиёрии варзиши Иттифоқҳои касабаи Тоҷикистон (1979—1983), мудири кафедраи техникӣ (1983—1992) ва ноиби ректор оид ба илми Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон (1993—1994). Аз соли 1995 мудири шуъбаи варзиш, таълимоти олимпии Кумитаи миллии олимпии Тоҷикистон.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Анвар Бобоҷонов аз соли 1973 ба корҳои илмию таҳқиқотӣ дар соҳаи таърихи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиши Тоҷикистон машғул аст. Соли 1990 дар мавзӯи «Инкишофи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш дар ҶШС Тоҷикистон дар солҳои 1971—1985» рисолаи номзадӣ ва соли 1998 дар мавзӯи «Таърихи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиши Тоҷикистон дар солҳои 1917—1997» рисолаи докторӣ дифоъ намудааст. Муаллифи зиёда аз 50 китобу дастури таълимӣ ва мақолаҳои илмӣ дар соҳаи варзиш. Таҳти роҳбарии ӯ 3 нафар рисолаи номзадӣ ҳимоя кардаанд. Анвар Бобоҷонов ҳамчун узви комиссияи давлатӣ дар таҳияи Қонуни ҶТ «Дар бораи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш» (1997), «Консепсияи миллии инкишофи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон», Қонуни ҶТ «Дар бораи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш» (2007) иштирок намудааст.

Осор
----

* Қоидаи гӯштини миллӣ ⁄⁄ Гӯштингирӣ. Д. 1983;
* Становление и развитие Таджикского института физической культуры им. М. И. Калинина. Д. 1986;
* Шахпаймоён. Д. 1987; Гӯштини миллии тоҷикон. Д. 1996;
* Варзиши миллӣ ва бозиҳои тоҷикон. Д.1997;
* Спортивный век Таджикистана. Д. 1998;
* Таърихи тарбияи ҷисмонии тоҷикон. Д. 2007.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Бобоҷонов Анвар Қӯзиевич / Н. Шарипов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Домулло Абдушшакури Оят** (1816, Бухоро — 1889, ҳамон ҷо) — шоир ва донишманди тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Аз оилаи чармгар. Падари Шарифҷон Махдуми Садри Зиё. Аз соли 1885 то охири умр қозикалони Бухоро буд. Оят мувофиқи маълумоти Айнӣ аз ҷумлаи мударрисони машҳури Бухоро, аз «мутафарридини устодҳои замони худ» ба шумор мерафт.

Супоришҳои дипломатиро ҳам ба ҷо меовард. Оят аз ҷавонӣ зеҳни тез дошта, ба ҷуз илмҳои расмии замонаш, наҳву фалсафаро ҳам хуб медонист. Дастнависҳои нодире дар китобхонаи шахсиаш ҷамъ оварда буд. Дар’шеър асосан сабки бедилиро паиравӣ мекард. Ашъораш мазмуни ишқӣ ва иҷтимоӣ дорад. Намунаи шеърҳои Оят дар «Намунаи адабиёти тоҷик»-и Айнӣ оварда шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Оят Домулло Абдушукр // Плешко — Сақил. — Д. : СИЭСТ, 1986. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир М. Д. Диноршоев ; 1978—1988, ҷ. 6).
**Қудс** ( форсӣ: قدس‎ , инчунин бо номи **Шаҳри Қудс маъруф аст**, ки маънои "Шаҳри Қудс"; қабл аз он **Қараҷ**, **Қалъаи Ҳасан** ва **Қалъа-и Ҳасан Хон** ) шаҳр ва пойтахти Шаҳристони Қудс, устони Теҳрон, Эрон аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 229,354, дар 60,331 оила буд. Пеш аз он ки Қудс расман муниципалитет шавад, соли 1989 он ҳамчун **Қалъаи Ҳасан** номгузорӣ шуд.

Донишгоҳҳои олӣ
---------------

Шаҳр дорои се донишгоҳ мебошад: Донишгоҳи Исломии Озод, Филиали Шаҳри Кудс, Донишгоҳи Илмӣ ва Технология, Филиали Шаҳри-Қудс ва Донишгоҳи Паёми Нур.

Нигаред низ
-----------

* Ҳилоли Аҳмар - Донишгоҳи Шаҳриёр ва Шаҳри Қодс

Эзоҳ
----

1. ↑  قدس. 26 марти 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 марти 2016.

| ⚙️ Қудс (Теҳрон) |
| --- |
| Парчами Эрон | 
* Теҳрон
* Андеша
* Боғистон
* Бумаҳен
* Варомин
* Гулистон
* Дамованд
* Исломшаҳр
* Килон
* Қарчак
* Қудс
* Малорд
* Насимшаҳр
* Пардис
* Покдашт
* Рай
* Солеҳия
* Чаҳордонгаҳ
* Шаҳриёр
* Фирӯзкӯҳ

 |
**Абулъалои Шуштарӣ** (форсӣ: ابوالعلاء شوشتری‎; ? — қарни Х) — шоир ва адабиётшиноси форс-тоҷик. .

Зиндагинома
-----------

Ҷузъиёти зиндагиномааш маълум нест. Шоирону адибони асрҳои 11 — 12 аз ӯ чун шоири забардасту тавоно ёд кардаанд. Масалан, Манучеҳрӣ Абулъалои Шутариро дар як шеъраш аз ҷумлаи шоирони забардасти аҳди Сомониён ном бурдааст. Абулъалои Шутарӣ яке аз аввалин касонест, ки рисолаҳои адабиётшиносӣ таълиф кардааст. Бино ба ишораи Родуёнӣ, дар илми арӯз ба забони форсӣ-тоҷикӣ асаре таълиф карда будааст.

Эҷодиёт
-------

Аз осори Абулъалои Шутарӣ то ҳол 19 байти дар фарҳанги Асадии Тусӣ («Луғати фурс») ва «Тарҷумон-ул-балоға»-и Родуёнӣ сабтгардида дастрас шудаанд. Ду байт ба тарзи муаммо ба номи «Алӣ» дорад, ки ин нишонае аз қадимӣ будани муаммонависӣ мебошад. Абёти дигараш дар мавзӯъҳои ишқӣ, ситоиши май нигошта шудаанд. Абёти зерин намунае аз ашъори ӯст:

Биёвар он ки гувоҳӣ диҳад зи ҷом, ки: «Ман
Чаҳор гавҳарам андар чаҳор ҷой мудом -
Зумуррад андар токам, ақиқам андар ғужб,
Суҳайлам андар хум, офтобам андар ҷом».

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абулъалои Шуштарӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ, Д. 2007.
**Абдулваҳҳобхо́ҷа** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик (асри 16).

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳаш Бухоро. Дар 80-солагӣ дар қарияи Асфардони вилояти Нисо фавтидааст. Бо тахаллуси Ориф низ шеър мегуфт. Аз авлоди тазкиранигори садаи XVI Хоҷа Ҳасани Нисорӣ (муаллифи тазкираи «Музаккир-ул-аҳбоб») будааст. Бино ба маълумоти ин тазкира Абдулваҳҳобхоҷа дар назди падараш илм омӯхта, аз шахсони таҳсилдида ва машҳури аҳди худ буд. Аз фанни шеър вуқуфи тамом дошта, пайваста эҷод мекардааст. Ба қавли Нисорӣ ашъори Абдулваҳҳобхоҷа малеҳ, гуфтораш фасеҳ буда, дар ғазал ба тасаввуфу ирфон майл доштааст.

Намунае аз ашъори ӯ:

Сарбаландон, ки ба даргоҳи ту доранд саре,
Ки сари хеш ба фирдавс фурӯ меоранд.
Ҳаваси теғи ту ҳар тоҷварро нарасад,
Ин ҳавоест, ки хосони ту дар сар доранд.
Орифо, дурҷи ҳақоиқ барорӣ аз гӯш,
Кӯҳли тақлид на шоистаи ин осоранд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
|  |
| --- |
| Унсури Викидода мавҷуд нест |

**«Асрору-л-балоғат»** (ар. أسرار البلاغة‎) — китоби мутакаллим, адиб ва забоншиноси Абдулқоҳири Ҷурҷонӣ дар улуми маъонӣ ва баён, ки ба забони арабӣ таълиф кардааст.

Ба шаҳодати аксари мутахассисон Абдулқоҳири Ҷурҷонӣ бо ин китоби худ аввалин шуда асосҳои илми балоғатро тарҳрезӣ карда, қоидаву қонунҳои онро мураттаб сохтааст. «Асрору-л-балоғат» аз 33 фасл иборат буда, дар он масъалаҳои зерини илми балоғат ба таври муфассал такмилу баррасӣ шудаанд: таҷнис; татбиқ; истора; навъҳои истиора аз қабили истиораи муфида, истиораи ғайримуфида, истораи ҳақиқӣ ва истораи тахайюлӣ; инчунин ташбеҳ; тамсил; фарқи байни ташбеҳ ва тамсил; масъалаи ахз (гирифтани маъно аз каси дигар); сирқа (дуздии маъно); истеъдод ва истиъонат; ҳақиқат ва маҷоз; маҷози ақлӣ ва ма­ҷози луғавӣ ва ғайра. «Асрору-л-балоғат» то имрӯз ҳамчун китоби дарсии илми балоғат дар сатҳи олӣ дар донишгоҳҳои улуми инсонӣ омӯхта мешавад ва матни он дар Қоҳира ва дигарон ҷойҳо борҳо ба табъ расидааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Асрор-ул-балоғат / С. Шаҳобуддинов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Аврангзеб** — шоҳи Ҳинд, аз силсилаи Темуриёни Ҳинд (ё Муғулҳои Бузург), номи аслиаш Муҳаммад, машҳур ба Оламгир (ҳукмронӣ 1658 – 1707). Писари севуми Шоҳиҷаҳон, падари шоира Зебуннисо.

Таърих
------

Аврангзеб солҳои 1636 – 44 ва 1652 – 57 волии Дакан буд, пас аз муборизаи сесола (1658 – 60 ) алайҳи бародаронаш (Дорошукӯҳ, Шуҷоъ ва Мурод) соҳиби тахту тоҷи Ҳиндустон шуд. Падари худ Шоҳиҷаҳони солхӯрдаро маҷбур ба гӯшанишинӣ кард ва бародараш Муродро, ки аз муттаҳидонаш буд, дар қалъаи Гволиур аввал зиндонӣ кард ва сипас ба қатл расонд (1661). Бародари дигараш Шуҷоъ пас аз набарди Хоҷва (1661) низ ба қатл расид. Моҳи июни 1859 Аврангзеб худро шоҳи Ҳиндустон эълон кард. Пас аз ду моҳ бародараш Дороро низ ба қатл расонд. Баъди қатли ҳарифони хеш, Аврангзеб иқдом ба тасарруфи манотиқи шимолу шарқии Ҳинд кард ва қаламрави империяи Темуриёни Ҳиндро то ҳудуди Камрупа ва Читтагонг расонд. Аврангзеб саъй кард то қабилаҳои афғонро зери тобеияти хеш дароварад, аммо талошҳояш барои истиқрор ва пойдории давлати хеш натиҷаи дилхоҳ надод. Дар Кобул, Пешовар ва диг. вилоятҳо шӯришҳои зидди Аврангзеб сар заданд. Аз бузургтарин исёнҳои ин минтақаҳо шӯриши мардумӣ таҳти раҳбарии Хушҳолхон (1672 – 75) буд, ки бераҳмона саркӯб гардид. Дар солҳои 60 – 70 садаи XVII шӯришҳои қавмҳои мухталиф – роҷпутҳо, моротҳо, ҷотҳо, сикҳҳо, бунделҳо ва ғайра саросари давлатдории Темуриёни Ҳиндро фаро гирифт. Дар аҳди Аврангзеб, ки нишонаҳои таназзули давлатдории Темуриёни Ҳинд ба таври возеҳ зуҳур кард, ҷангҳо алайҳи (роҷпутҳо, моротҳо, ҷотҳо, сикҳҳо, ва ғайра) барои хазинаи давлат махориҷи сангинро ба бор овард. Аврангзеб пас аз ақибнишинӣ дар ҷанги зидди моротҳо (соли 1707) бар асари беморӣ даргузашт. Ӯро тибқи васияташ мисли як дарвеш ба хок супурданд. Аврангзеб мусулмони мутаасиб буд, чунончи, мамнӯи мусиқӣ ва рақс дар дарбор, берун рондани аҳли шеъру адаб аз дарбор ва ғайра аз нишонаҳои боризи таассуби динии ӯ буданд. Тавсеаи таассуби динии сиёсӣ дар миёни ҳиндувон ва ақвоми ғайри мусулмони Ҳинд аз муҳимтарин самтҳои сиёсаташ буд. Тибқи дастури ӯ ибодатгоҳҳо, муқаддасот ва биноҳои ҷамъиятии ҳиндувон ва дигар қавмҳои ғайри мусулмон тахриб ва молу мулкашон ғорат шуданд. Сиёсати молиётии Аврангзеб низ эътирозҳои мардумро афзуд, ӯ молиёти изофӣ барои тоҷирони ҳинд вазъ ва пардохти ҷизяро аз нав муқаррар кард. Дар аҳди ӯҷойгоҳи ширкатҳои тиҷории давлатҳои Европа дар Ҳиндустон устувор гардид. Нахуст писаронаш зидди ӯ шӯриданд, Ҳинд пас аз Аврангзеб беш аз ним аср дар ҷангу ҷидол ғӯтавар гардид.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *T.G. Percival Spear* Encyclopædia Britannica (ингл.)
2. 1 2  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (нем.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
4. ↑  Gran Enciclopèdia Catalana (кат.) — Grup Enciclopèdia, 1968.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Архангелский Андрей Дмитриевич** (Шаблони холии {{ВД-Дебоча}} ) — заминшиноси рус, узви пайвастаи АИ СССР (1929), узви шӯрои машваратии коллегияи Комиссариати маорифи халқи СССР (1920—1940), раиси Филиали қазоқистонии АИ СССР (1932—1940), директори Институти геологияи АИ СССР (1934 — 39).

Паж=щишщо
---------

Оид ба масъалаҳои стратиграфия, лотология, тектоника, палеогеография ва сарватҳои зеризаминӣ тадқиқот бурдааст. Андрей Архангелский доир ба геологияи қисми европоии СССР ва Осиёи Миёна бештар аз 180 асари илмӣ навиштааст. Дар китоби худ «Таҳнишастҳои давраи табошири болоии Туркистон» (1916) Андрей Архангелский тарҳи стратиграфии ҷинсҳои таҳшини давраи табошири болои Осиёи Миёнаро тартиб дода, методикаи таҷдиди палеогеографиро боз ҳам инкишоф дод. Андрей Архангелский харитаҳои геологии ноҳияҳои ҷудогонаи СССР-ро мураттаб сохтааст. «Сохти геологӣ ва таърихи геологияи СССР» (1932—1934) ном асари ӯ машҳур аст. Андрей Архангелский ноҳияҳои нефтдор ва конҳои сулфури ҷануби ғарбии ӯзбекистон, инчунин водии Фарғонаро тадқиқ намуда, дар ин ҷойҳо мавҷуд будани нефту газро муайян кард. Барои тадқиқоти нефти минтақаи назди Баҳри Сиёҳ сазовори Мукофоти Ленинӣ (1928) гардид. Тарқиши калони қишри Замин, ки дар ҷануби ғарбии Баҳри Арал ҷой дорад, ба номи Андрей Архангелский гузошта шудааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Архангелский Андрей Дмитриевич // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Архей** (юн.-қад. ἀρχαῖος — «бостон») — эраи қадимтарин дар таърихи заминшинохтии Замин. Бо индекси AR ишорат мешавад. 

Тахмин меравад, ки бештар аз 1,8 млрд сол давом доштааст. архей бо усули радиометрӣ муайян карда шудааст. Қадимтарин ҷинсҳои архей ба замони 3,5 — 4 млрд сол пеш тааллуқ доранд. Дар давоми эраи архей қабатҳои ғафси ҷинсҳои таҳшин ба вуҷуд омадаанд. Эраи архей бо ҳаракатҳои пурзӯри тектоникӣ — чиндоршавии ҷинсҳои таҳшин, оташфишонии вулқонҳо ва пайдо шудани интрузияҳои калон анҷом меёбад. Аз ин эра ҷинсҳои ниҳоят тағйирёфтаи метаморфӣ — гнейс, варақсангҳои кристаллию графитӣ, мармару кварситҳо боқӣ мондаанд. Архей ба 4 давра тақсим мешавад: Неоархей, Мезоархей, Палеоархей ва Эоархей.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Архей // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Корхонаи муштараки «Хуаксин Ғаюр Семент»** — яке аз бузургтарин корхонаҳои истеҳсоли семент дар Тоҷикистон, ки дар ҷамоати Ҳасан Ҳусейнови ноҳияи Ёвон соли 2013 ба кор оғоз кардааст.

Ин ширкат аз ҷониби ҶДММ «Ғаюр Гурӯҳ» ва ширкати чинии «Huaxin Central Asia Investment (Wuhan) Co. Ltd» таъсис дода шудааст. Дар корхона технология ва таҷҳизоти замонавӣ истифода шуда, дар он сементи баландсифати ба стандартҳои ҷаҳонӣ ҷавобгӯ истеҳсол мешавад. Иқтисдори солонаи ширкат 1,2 миллион тонна дар як солро ташкил медиҳад. Ширкат клинкер, сементи дараҷаҳои M-400 ва M-500-ро истеҳсол мекунад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ифтитоҳи бузургтарин корхонаи сементбарории Тоҷикистон. *prezident.tj*.  Президенти Тоҷикистон. 13 июли 2023 санҷида шуд.
2. ↑  КМ "Хуаксин Ғаюр Семент" – Ғаюр Гурӯҳ. 13 июли 2023 санҷида шуд.
**Кентау** (Контов; қаз.: *кен тау* - *кӯҳи маъдан*) — шаҳрест, ки дар вилояти Туркистони Қазоқистон ҷойгир аст. Дар пойгоҳи ҷанубии қаторкӯҳи Қаратау, дар 24 км шимолу шарқи шаҳри Туркистон, 190 км дуртар аз Чимканд ҷойгир аст.

Таърих
------

Шаҳри Кентау дар заминаи шаҳракҳои коргарии Кантагӣ ва Миргалимсай бо мақсади азхуд кардани кони полиметаллии Ачисой ташаккул ёфт. 1 августи соли 1955 фармон дар бораи тағйири номи шаҳраки Миргалимсай дар шаҳри Кентау содир шуд. Соли 1971 нақшаи генералии рушди шаҳр тасдиқ карда шуд, ки мувофиқи он Кентау бо биноҳои 4-5 ошёна сохта шуда буд.

Аҳолӣ
-----

Аҳолии шаҳр дар замони шӯравӣ асосан аз муҳоҷирон аз қисми аврупоии СССР иборат буд: юнониҳо, русҳо, олмониҳо, кореягиҳо, яҳудиён, чеченҳо ва ғайра, инчунин қазоқҳо, тоторҳо ва ӯзбекҳо .

Дар аввали соли 2020 шумораи аҳолӣ 68 669 нафарро ташкил медод, дар ҳудуди қаламрави маъмурии тобеи ҳукумати шаҳр (аз ҷумла ноҳияҳои деҳот) 206 781 нафар зиндагӣ мекунанд , асосан қазоқҳо ва узбекҳо.

Тақсимоти маъмурӣ
-----------------

Ба ғайр аз худи шаҳри Кентау (масоҳати шаҳр 7104 гектар, аҳолӣ 67 713 нафар), қаламрави тобеи ҳукумати шаҳрро дар бар мегирад.

Иқтисод
-------

Асоси иқтисоди худи шаҳр аз корхонаҳои бузурги маъдан ва саноат иборат буд.
Заводи асфальт, заводи хишт, комбинати масолеҳи бинокорй, фабрикаи дузандагӣ ва трикотаж ва ғайра хастанд.

Фарҳанг
-------

Мактабҳои миёна, коллеҷи кӯҳӣ-металлургӣ, 2 омӯзишгоҳи касбҳои техникӣ, Қасри фарҳанги шахтёрҳо, осорхонаи таърихӣ-кишваршиносӣ ва ғайра мавҷуданд. ва ғайра

### Аксҳо

* 
* 
*

Эзоҳ
----

1. ↑  Казахская ССР: краткая энциклопедия / Гл. ред. Р. Н. Нургалиев. — Алма-Ата: Гл. ред. Казахской советской энциклопедии, 1988. — Т. 2. — С. 258. — 608 с. — 31 300 экз. — ISBN 5-89800-002-X.
2. ↑  babon.sitecity.ru. 30 июни 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 2 Декабри 2012.

| ⚙️ Тақсимоти маъмурии вилояти Туркистон |
| --- |
| Шаҳрҳои тобеи вилоят: | Кентау • Орис • Туркистон |
| Ноҳияҳо: | Бойдибек • Келес • Қозиғурт • Ордабосӣ • Пахтаарал • Саврон • Сайрам • Сариағоч • Сузоқ • Тулкубос • Тӯлебӣ • Утрор • Чордара • Ҷетисой |

Пайвандҳо
---------

* "Кентау: шаҳри умедҳои иҷрошуда" - мақолае бахшида ба 50-солагии шаҳр Бойгонӣ шудааст 10 июни 2015  сол.
* Кентау. Шаҳре, ки ба шабаҳ шабоҳат дорад
* Шаҳри Кентау ҳам зебо ва ҳам даҳшатнок аст - Yvision.kz

Адабиёт
-------

* Кентау // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. — Т. III. — ISBN 9965-9746-4-0.
**Насриддин Солеҳович Олимов** (тав. 20.04.1961, деҳаи Каздони ноҳияи Айнӣ), номзади илмҳои химия (1994), дотсент (1998).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1978–1980 ҳамчун муаллими мактаби миёна кор кардааст. Солҳои 1980– 1982 афсари Артиши Шӯравӣ, 1983–1987 донишҷӯи факултети саноатию омӯзгории Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1987–1990 ассистенти кафедраи фанҳои умумитехникии донишкадаи номбурда, 1990 коромӯз, 1991–1994 аспиранти шуъбаи рӯзонаи Институти химияи АИ Тоҷикистон, 1994–1998 муаллими калони кафедраи фанҳои умумитехникии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Аз соли 1998 дотсент ва аз соли 2008 мудири кафедраи технология ва мошиншиносии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Ҳамзамон, солҳои 1995–1999 ҳамчун муовини декани факултети технология оид ба корҳои таълимӣ, 2000–2007 раиси Шӯрои кураторони донишгоҳи омӯзгорӣ кор кардааст. Оид ба оксидшавии хӯлаҳои алюминий-кремни, алюминий- германий, алюминий-қалъагӣ дар ҳолати моеъгиашон корҳои илмӣ бурдааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи зиёда аз 50 номгӯи корҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Дар конференсияҳо ва симпозиумҳои мухталифи сатҳи ҷумҳуриявӣ ва байналхалқӣ, аз ҷумла дар шаҳрҳои Москва, Суздал, Одесса, Екатеринбург бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2002) ва ифтихорномаи Вазорати маорифи Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.

Осор
----

* Системаи мошинҳои пахтакорӣ (Дастури методӣ), Д. 2001;
* Дастур барои омӯзиши механизимҳои муҳаррикҳои дарунсӯз, Д. 2002;
* Дастур барои омӯзиши системаи сарднамоӣ ва равғанмолии муҳаррикҳо, Д. 2003.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Сомонаи Google** (англ. Google Sites) — бузургтарин сомонаи ҷустуҷӯйӣ (системаи ҷустуҷукунанда) дар Интернет, ки моли ширкати (корпорацияи) **Google Inc** аст. Системаи ҷустуҷукунанда дар як сол зиёда аз 41 млрд, 345 млн дархостро ба 195 забони ҷаҳон дарёфт менамояд.

Таърих
------

Соли 1998 донишҷуёни Донишгоҳи Стэнфорд сомонаи ҷустуҷӯйи (системаи ҷустуҷукунандаи) вебвебгоҳҳо "Google"-ро ихтироъ карданд. Ин ном аз калимаи таҳриршудаи **googol** (ба талафузи русӣ - (гугол)). Ширкати (корпорацияи) **Google Inc** 2 сентябри соли 1998 таъсис ёфтааст. Домени **Google.сom** бошад, 15 сентябри соли 1997 (ҳамчун системаи ҷустуҷукунанда – соли 2000) ба қайд гирифта шудааст.

Нигаред
-------

* Хизматрасониҳои Google

Пайвандҳо
---------

* Системаи ҷустуҷукунандаи Google
* Таърихи Google дар сомонаи ӯ
**Абдураҳмон Саидаҳмадович Умаров (тав. 18.10.1989, ноҳияи Панҷ) — омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ (2017), дотсент (2019).**

Зиндагинома
-----------

Абдураҳмон Саидаҳмадович Умаров хатмкардаи факултети забони англисии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ (2011), ассистенти кафедраи забоншиносӣ ва типологияи муқоисавӣ (2011-2014), саромӯзгор (2014-2017), мудири кафедраи умумидонишгоҳии забонҳои хориҷӣ Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ аст. Дар мудати фаъолият 10 барномаи таълимӣ таҳия намудааст.

Осор
----

* Фонетика барои навомӯзон. Д. 2016.
* Учебно – познавательная самостоятельность при изучении иностранного языка. Д. 2019.

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Одил Назаров** (1929-2003) — композитор ва дирижёри тоҷик. Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1960), узви ИК Тоҷикистон (1977).

Зиндагинома
-----------

Одил Назаров соли 1945 дар Омӯзишгоҳи мусиқии ба номи Содирхон Ҳофизи ш. Ленинобод (ҳоз. Хуҷанд)-ро хатм намудааст. Дар як вақт аз соли 1943 дар Театри драмаи мусиқии ба номи Пушкини ш. Ленинобод навозандаи оркестр шуда кор мекард. Солҳои 1957-1965 сардирижёри ҳамин оркестр ва 1967-1987 директори Театри драмаи мусиқии ба номи Пушкини ш. Ленинобод (ҳоз. ба номи Камоли Хуҷандии ш. Хуҷанд) ва аз соли 1987 дирижёри театри мазкур кор кардааст. Дар як вақт (аз соли 1945) дар Омӯзишгоҳи мусиқии ба номи Содирхон Ҳофизи ш. Ленинобод дарс додаст.

Эҷодиёт
-------

Ба қалами Назаров сюитаи вокалӣ – хореографии «Муборак» (шеърҳои Н. Шариф), хорҳои «Ба партия», «Ба партияи Ленин», «Тӯй муборак» ва ғ. асарҳо барои оркестри созҳои халқӣ: «Ленинободи ман», «Сайри лола», «Дил бурдӣ» ва якчанд валсҳои лирикӣ тааллуқ доранд. Сурудҳои Назаров «Ба раққоса», «Диламро деҳ», «Дил бурдӣ», «Ту ҷони ман» ва ғ. аз тарафи ҳофизон суруда мешуданд. Инчунин Назаров ба 7 намоишномаҳои мусиқӣ оҳанг эҷод кардааст, ки «Кӯчабоғи ошиқон» (Аминҷон Шукуҳӣ), «Интихоби домод» (Х. Содиқ), «Садоқат» (Сафар Сафаров), «Иродаи зан» (Аъзам Сидқӣ) ва ғ. аз қабили онҳоянд. Бо медали «Барои меҳнати шоён» (1970) ва панҷ Ифтихорномаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 251. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)
**АРТЕК,** маркази байналмилалии бачагона, шифохонаи иқлимӣ дар Қрим (Украина). Дар соҳили Баҳри Сиёҳ, дар доманаи кӯҳи Аю-Даг, 12 км дуртар аз ш. Ялта воқеъ аст. Солҳои 1925 – 91 қароргоҳи умумииттифоқии пионерӣ буд. Дар А. бачагони 9 – 15-сола аз кишварҳои гуногун истироҳат мекунанд. 10 қароргоҳ («Горный», «Лазурный», «Морской» ва ғ.)-ро муттаҳид менамояд. Дар А. барои истироҳат, машғулиятҳои эҷодӣ ва варзишӣ пляжҳои муҷаҳҳази бачагона, маҷмааи варзишӣ, майдонҳои варзишӣ, ҳавзҳои шиноварӣ, кортҳои теннис, майдончаҳо барои бозиҳои гуногун, интернет-қаҳвахона, музейу намоишгоҳҳо, яхта-клуб

ҳо, маркази матбуоти бачагона, студияҳои телевизион, кино ва суратгирӣ, маҳфилҳо, маҷмааи тиббӣ мавҷуданд. Шифохонаҳои А. ҳуҷраву лабораторияҳои табобатию ташхисӣ, табобати шуоӣ доранд. Воситаҳои асосии табобат: терапияи табиат, оббозӣ, тарбияи ҷисмонӣ, туризм ва ғ. Дар А. фестивалҳои байналмилалӣ оид ба санъат ва эҷодиёти бачагон, вохӯриҳо бо нависандагон, ходимони илм, фарҳанг, инчунин сайёҳат ва роҳпаймоиҳои туристӣ баргузор мешаванд
**Артерия** (аз юн. aertereo — нигоҳ доштан), **шараён**, **сурхраг** — рагҳое, ки аз дил сар шуда, хунро ба ҳамаи узву бофтаҳо мебаранд. Системаи артериявӣ аз А.-и шуш, аорта ва рагчаҳои хурдтарини хунгард (артериолаҳо) иборат аст. Рагчаҳои А. ба ҳам пайваст шуда, анастомозҳо (рагҳое, ки ҳангоми дар А.-и асосӣ қатъ гардидани ҳаракати хун узвҳоро аз хун таъмин менамоянд)-ро ҳосил мекунанд. Рагҳое, ки анастомоз надоранд, рагҳои интиҳоӣ номида мешаванд. А. найчаи хеле чандир буда, девораҳои он се қабат дорад: қабати беруна (адвентитсия), ки онро бофтаи пайвандӣ меноманд; қабати миёна (медиа), ки аз торҳои мушаки суфта ва бофтаи чандир таркиб ёфтааст; қабати дарунӣ (интима), ки аз ҳуҷайраҳои эпителиявии дар қабати пайвандӣ хобида ҳосил шудааст. Бинобар чандир буданаш девораҳои А. ба фишори сахте, ки аз кашиш хӯрдани дил пайдо мешавад, тоб меоварад. Ҳангоми ламс кардани банди даст заработи (таппиш) А.-ро метавон эҳсос намуд, ки онро набз меноманд. Бемориҳои А.: Аневризма, Аортит, Атеросклероз, Коронарит, Коронаросклероз, Эндартериит.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Артерия // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абдувалӣ Қурбоналӣ Шарифзода** (Тав. 12 июни соли 1968, дар ноҳияи Кӯлоби) – олим, таърихнигор, номзади илмҳои таърих. Дорандаи медали «Хидмати шоиста» ва нишони тилоии ЭКО. Аълочии фарҳанги Тоҷикистон.

Зиндагинома
-----------

Абдувалӣ Қурбоналӣ Шарифзода соли 1992 факултети таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, соли 2013 Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистонро хатм намудааст.
Солҳои 1993-1994 дар кафедраи таърихи дунёи қадим ва асрҳои миёнаи факултети таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.
Солҳои 1994-2011 дар Осорхонаи миллии ба номи Камолиддин Беҳзод, аз ходими хурди илмӣ то директори ин муассиса.
Солҳои 2011-2021 директори Муассисаи давлатии "Осорхонаи миллии Тоҷикистон"-и назди Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.
Аз моҳи апрели соли 2021 мудири Шуъбаи таърихи илм ва техника дар Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш-и Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон

Сардабири нашрияи «Ахбори Осорхонаи миллии Тоҷикистон», раиси Шӯрои илмӣ ва Комиссияи экспертии Осорхонаи миллии Тоҷикистон(то соли 2021) ва узви Комисияи ҷумҳуриявии экспертизаи бадеӣ ва коршиноси дараҷаи байналмилалист. 
Дар чандин ҳафриёти бостоншиносии ҳудуди Тоҷикистон ва Афғонистон иштирок кардааст.
Хатмкардаи курсҳои такмили ихтисос дар Академияи фарҳанг ва санъати Федератсияи Россия дар ш. Челябинск (2008), Пажӯҳишгоҳи байналмилалии реставратсия ва консерватсияи шаҳри Теҳрон (2004) ва барномаи байналмилалии «Идоракунии осорхонаҳо дар асри XXI» дар кишварҳои Федератсияи Русия, Украина ва Белорусия (2007-2010). 
Муаллифи Нақшаи мавзӯӣ-экспозитсионии Осорхонаи мактабии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Осорхонаи 2700-солагии шаҳри Кӯлоб, Осорхонаи вилоятии ба номи «Авасто»-и ш. Қурғонтеппа ва Осорхонаи миллии Тоҷикистон назди Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.
Ӯ аксбардори ҳирфаист ва асарҳояш дар дохил ва хориҷи Тоҷикистон чоп шудаанд.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Мавӯъҳои илмӣ-тадқиқотӣ: сиккашиносӣ, катибашиносӣ, манбаъшиносӣ, фарҳангшиносӣ ва осорхонашиносӣ. Чандин катибаҳои аҳамияти калони илмӣ доштаи Тоҷикистон, аз ҷумла катибаи куфии Меҳроби Искодар (асри X), катибаҳои куфии мақбараи Ҳазрати Шоҳ (асри X), катибаҳои куфӣ, насх ва сулси  мақбараи Муҳаммад Башоро (асрҳои X-XIV) ва катибаҳои аксари ёдгориҳои меъмории асрҳои XIX-XX-и вилоятҳои Хатлону Суғд нахустин бор аз ҷониби ӯ таҳқиқ ва хонда шудаанд.

### Мақолаҳои илмӣ

Муаллифи китобҳои «Клад кушанских монет из Вахшской долины» (Душанбе, 2010), «Клады средневековых монет» (Душанбе, 2011), «Экспозитсия ва экскурсияи осорхона» (Душанбе, 2012); «Шаҳраки кушонии Сайёд», (Душанбе, 2017), "Ганҷинаи Кӯлоб "(Дирҳамҳои сомонӣ) (2019) ва зиёда аз 50 мақолаи илмӣ ва илмӣ-оммавӣ мебошад.«Китобу-л-фароиз»-и Мавлоно Яъқуби Чархиро баргардон ва нашр намудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Абдувалӣ Қурбоналӣ Шарифзода
**Артикл** (франс. аrticlе; аз лот. articulus — ҷузъ, узв) — калима ё ҳиссаи ёридиҳандае, ки бо исм омада, категорияҳои грамматикии муайянию номуайянӣ, ҷинсият, шумора ва маъноҳои гуногунро ифода мекунад.

Ду навъ аст: препозитивӣ (пеш аз калима оянда) ва постпозитивӣ (пас аз калима оянда). Артикли препозитивӣ (дар забонҳои англисӣ, арабӣ, немисӣ, франсавӣ ва ғайра) пеш аз исм ва артикли постпозитивӣ (дар забонҳои руминӣ, булғорӣ, албанӣ, забонҳои скандинавӣ ва ғайра) баъди исм меояд. Артикл дар баъзе забонҳо (англисӣ) тағйир наёфта, дар забонҳои дигар (романӣ, немисӣ) мувофиқи ҷинсу шумора ва падежҳо (дастурҳо; немисӣ) тасриф мешавад. Артикл дар ҳамаи забонҳои германӣ, романӣ, сомӣ, юнонӣ, венгерӣ ва ғайра мавҷуд аст. Дар забони тоҷикӣ пасванди (суффикси) номуайяниие (йо-и ваҳдат)-ро баъзе забоншиносон артикл номидаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Артикл / Ш. Кабиров // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Кругосвет
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 12262124s
* GND: 4003090-8
* J9U: 987007535902005171
* LCCN: sh85056267
* NDL: 00577103
* NKC: ph370237

 |

 |
**Зикриоллоҳ Ҳакимов** (*Ҳакимов Зикриоллоҳ Нарзуллоевич*; зод. 10 апрел 1969, ноҳияи Данғара) — овозхони тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2005).

Зиндагинома
-----------

Зикриоллоҳ Ҳакимов хатмкардаи (1991)  Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода аст. Дар ансамбли халқии «Субҳи Данғара» ба сифати роҳбари бадеӣ фаъолияташро оғоз намуда, баъдан ба Душанбе омада, дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон ва дастаҳои ҳунарии Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст. Дар ҳунараш равишу ҷустуҷӯи тоза эҳсос мегардад, сабку услуби мусиқии мардумиро бо тобишҳои ҷадид омезиш дода, бо лаҳни хос тараннум месозад."Ҷигарам хун шудаву дар талаби дармон аст", «Бозичаи қудрати Худоем ҳама», «Чашм ба роҳат», «Дардест дар ин дил», «Бишнав фиғонам», «Пайки сабо», «Дареғ», «Чу шамъ», «Аҳдат нашканӣ», «Мезебад», «Дари дил», «Шӯълаи чашм», «Чашмони сиёҳ», «Нури ду дида», «Видоъ», «Ёрам лаби бом», «Ба зери чарх», «Рав бевафо», «Зулфи мусалсал», «Ҷӯраҷон», «Боз борон», «Во дилам», «Ёдам кардӣ» беҳтарин таронаҳояш ҳастанд. Ба аксари сурудҳо худ оҳанг бастааст. Дар ҳавои оҳангҳои Зикриоллоҳ Ҳакимов дигар овозхонон таронаҳо месароянд.
Зикриоллоҳ Ҳакимов дар барномоҳои фарҳангӣ дар шаҳрҳои Самарқанду Бухоро идомаи мантиқии барномаи фарҳангии "Шоми дӯстӣ", ки шоми 17 августи соли 2018 дар Тошканд баргузор шуда буд, бо ҳамроҳи 170 ҳунарманди тоҷик баромад кардааст..

Пайвандҳо
---------

* чанд суруд аз Зикриоллоҳ Ҳакимов дар Youtube

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳунарнамоии Афзалшоҳ Шодиев ва Нигина Амонқулова дар "Шоми дӯстӣ" дар Самарқанду Бухоро. 6 феврали 2023 санҷида шуд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Фирӯза  мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Ташпулатова мебошанд.

**Фирӯза Аҳтамбоевна Ташпулатова**  (тав. 14.11.1975, ш. Душанбе) — омӯзгори фанни математика, номзади илмҳои педагогика (2014). «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1999)

Зиндагинома
-----------

Фирӯза Аҳтамбоевна Ташпулатова соли 1991 мактаби миёнаи умумии № 12 ш. Душанберо бо медали нуқра, соли 1996 факултети математикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ хатм кардааст. Аз соли 1996 ҳамчун барномасози дараҷаи 1 ва ассистенти кафедраи информатика ва математикаи амалии донишгоҳи омӯзгорӣ ба фаъолият шуруъ намудааст. Солҳои 2000–2004 дар аспирантураи донишгоҳи омӯзгорӣ таҳсил намудааст. Солҳои 2003-2004 ассистенти кафедраи математикаи ҳисоббарор, 2004-2012 муалими калони кафедраи информатикаи амалӣ, 2014-2015 дотсент ва иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи асосҳои технологияи информатсионӣ ва аз соли 2016 мудири кафедра дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Дар мавзуи «Методикаи истифодаи малакаҳои ҳаётии хонандагон дар дарсҳои математика» рисолаи номзадӣ омода кардааст. Муаллифи зиёда аз 10 мақолаи илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Бо нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1999) сарфароз шудааст.

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*Мақолаи асосӣ*: *Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров*
**Факултаи телекоммуникатсия ва технологияҳои иттилоотӣ** — яке аз факултаҳои ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров мебошад. Таъсиёби — соли 2007.

Таърихи таъсис ва соҳаи фаъолият
--------------------------------

Дар асоси фармони ректори Донишгоҳ таҳти №110 аз 5 декабри соли 2007 бо мақсади омода намудани мутахассисони баландихтисос дар соҳаи алоқа, таҷҳизотҳои электронӣ ва технологияҳои иттилоотӣ аз 1 сентябри соли 2007 дар сохтори таълими Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров дар заминаи Институти менеҷмент ва технологияи компютерӣ факултети телекоммуникатсия ва технологияҳои иттилоотӣ таъсис дода шуд. Ташаббускор ва аввалин декани факултети навтаъсис то соли 2010 доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор Қодиров А.Л. буд.

20 августи соли 1991 бо фармони Вазорати маорифи ҶТ факултети иқтисодӣ таъсис дода шуд. Моҳи апрели соли 1996 факултети иқтисодӣ ба ду факултет тақсим шуд. Яке аз онҳо менеҷмент ва иқтисодиёт (декан А. Маҷидов) ва дигар ҳисоби кибернетикӣ буда, сарварии онро профессор Т. Ҷалилов ба ӯҳда дошт. Моҳи июни соли 1996 декани факултет З.Х. Умаров таъин гардид.
Моҳи декабри соли 1999 ду факултет муттаҳид карда шуда, аз нав факултети иқтисодӣ ташкил ёфт, ки декани он дотсент А. Абдуллоев буд. Фаъолияти факултети иқтисодӣ як сол давом кард. Моҳи ноябри соли 2000 дар заминаи факултети номбурда факултетҳои кибернетика (декан А. Абдуллоев) ва молия ва иқтисодиёт бозор (декан А. Маҷидов) ташкил ёфт.

То соли 2006 дар факултет мутахассисон аз рӯи ихтисосҳои муҳосибот ва аудит, системаи коркарди автоматиконидаи ахбор ва идоракунӣ, таъминоти барномавии техникаи ҳисоббарор, ташкил ва технологияи ҳифзи ахбор, муносибатҳои иқтисодии байналхалқӣ тайёр карда мешуданд.

Аз моҳи ноябри соли 2003 то феврали соли 2009 вазифаи декани факултети кибернетикаро дотсент Д.М. Осимова, аз моҳи феврали соли 2009 то моҳи июли соли 2012 доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор Т.Р. Ризоқуловва аз моҳи июли соли 2012 доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор А.М. Раҳимов дар ӯҳда доштанд.
Дар асоси фармоиши ректори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.Ғафуров таҳти №29 аз 29 январи соли 2015 ва дар асоси қарори Шӯрои олимони Донишгоҳ факултетҳои телекоммуникатсия ва технологияҳои иттилоотӣ ва кибернетика бо назардошти мувофиқ будани самт ва равияҳои ихтисосҳояшон муттаҳид карда шуда, минбаъд ҳамчун факултети телекоммуникатсия ва технологияҳои иттилоотӣ, номгузорӣ карда шуд. Аз моҳи июни соли 2015 вазифаи декани факултетро н.и.ф-м. дотсент Музафаров Д. ва аз моҳи марти соли 2016н.и.и. дотсент Нуриддинова М.И. дар ӯҳда доштанд. Аз моҳи ноябри соли 2016 сарварии факултетро н.и.и. дотсент  Узоқова Г. дар ӯҳда дорад.

Дастпарварони факулта
---------------------

Пайвандҳо
---------

* Факултаи телекоммуникатсия ва технологияҳои иттилоотии Донишгоҳи Давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров