recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Хурдодгон** — яке аз ҷашнҳои бостонӣ ба ҳисоб меравад.

Хурдодгон
---------

Ҷашни Хурдодгон дар шашуми хурдод ( саввумин моҳи сол) баргузор гардида, он ба хотири бузургдошти амшоспанд Хурдод мебошад.Хурдод амшоспанд бонуие аст, ки нигоҳдори обҳо дар ин ҷаҳон аст ва одамонро ҳангоми ташнагӣ ёрӣ медиҳад. Ҳангоми нӯшидани об аз ӯ ба некӣ ёд мешавад. Дар готҳо аз Хурдод ва Имрдод пайваста дар канори якдигр ёд мешаванд ва дар Авасто ин ду ампшоспанд посдорандаи обҳо ва гиёҳҳо буда ба ёрии мардумон меоянд, ташнагӣ ва гуруснагиро шикаст медиҳанд.
Амшоспанд Хурдод дар матнҳои куҳан Чаҳорумин Яшт аз яштҳои бистгонаи авасто дар Яштҳо аз забони Аҳурамаздо ёдовар мешавад, ки "Ёри растагоре ва ромишу беҳрузи хурдодро барои мардумонашон биофарид". Сипас таъкид мешавад ҳар он кас, ки Хурдодро бисутуд ҳаммонанди он аст, ки ҳамаи ампшоспандонро бисутуд.

Гул вижаи ҷашни Хурдодгон
-------------------------

Дар китоби "Бундаҳишт" аз гули савсан ба унвони гул вижаи амшоспандбону Хурдод ном бурда шудааст. Инро низ гӯянд, ки ҳар гуле аз амшоспанде ҳаст ва гули савсан ба Хурдод. Маъруфтари намунаҳои гули савсан назди эрониён савсани сапед ё савсани озод аст. Дар матни паҳлавӣ "Хусрави қубодон ва ридки" буйи гули савсани сапед чун "бӯи дустӣ" тавсиф шудааст.

Оинҳои Хурдод
-------------

Яке аз муҳимтарин рӯзе, ки дар ҷашни Хурдод пуррангтар мешавад, рафтан ба сарчашмаҳо ё канори дарёҳо, рудҳо, таншӯи дар об ва хондани ниёишҳо вижаи ин рӯз ҳамроҳ бо шодӣ ва сурур дар канори хонавода ва дӯстон будааст. Намунае аз суннатҳои роиҷ дар ин рӯзро метавон аз сурудаҳои "Дастури Дороби полон" мубади бузурги порсӣ дар манзумаи "Фарзиётнома" ба даст намуд, ки аз оинҳо вижаи хурдодрӯз ба таншӯи, кандани чоҳ, нав кардани корзор, ишора мекунад ва дар ҳамин маврид дар матни паҳлавӣ "Андарзи Анӯшервон равони озарпод, меҳри испандон" ёдоварӣ шуда, ки "дар Хурдод рӯзӣ ҷӯё кун" бар ин поя дар ин рӯз таваҷҷуҳи вижа мешуд ба нигоҳдорӣ ва навсозӣ дар ҷойҳое, ки об аз онҷо сарчашма мегирад ва дар он ҷо ҷорӣ мешавад чун чашма , чоҳ, ҷӯйҳо корезҳо ва рӯдҳо ки бо он об зиндагӣ бахши худ идомаи зиндагӣ барои зистан пайдо мекунад.

Манбаъҳо
--------

* 1.Афиф Р. Асотир ва Фарҳанги Эрон дар навиштаҳои паҳлавӣ. –Теҳрон: Тӯс, 1376.
* 2.Ҳошим Р. Гоҳшуморӣ ва ҷашнҳои Эрони бостон. –Теҳрон: Фаруҳар, 1358
* 3..
**Тамара Кокова** (*Кокова Тамара Акашевна*; тав. 15 марти 1934, Налчик, РСФСР, ИҶШС) — ҳунарпешаи шӯравӣ ва рус. Ҳунарпешаи шоистаи РСФСР (1971).

Зиндагинома
-----------

Тамара Кокова 15 марти соли 1934 дар шаҳри Налчик, пойтахти Кабардино-Балқар (Русия) ба дунё омадааст. Соли 1958 Донишкадаи давлатии театрии ба номи А. В. Луначарскийро хатм карда, солҳои 1959—1961 ҳунарпешаи киностудии «Грузия-фильм» ва театр-студияи Гурҷистон буд.

Соли 1960 аввалин маротиба ба Киностудияи «Тоҷикфилм» даъват шуда, ҳамин тавр дар солҳои гуногун дар 4 филми дигари тоҷикӣ нақшофарӣ мекунад. Масалан: филмҳои «Зумрад» (1961), «Зери хокистари сӯзон» (1967), «Рояли сафед» (1968), "Духтари сеюм (1970), «Бросок» (1981) ба иштироки Тамара Кокова дар «Тоҷикфилм» ба навор гирифта шуданд.

Тамара ҳамагӣ дар 20 филм нақш офаридааст. Охирин нақши офаридааш соли 1991 мебошад.

Соли 1975 Кокова ба садамаи нақлиётӣ дучор шуда, ҷароҳати ҷиддӣ мебинад. Пас аз ҷарроҳиҳои зиёд дигар наметавонад ба синамои ҳирфаӣ баргардад. Ба иҷрои нақшҳои хурд, садопешагӣ машғул буда ва дар ҳаёти ҷамъиятӣ-фарҳангии Русия саҳми калон дорад.

Дар Маскав зиндагӣ дорад. Шавҳар — адвокат Марк Вознесенский. Духтараш Марям — филолог, номзади илм.

Ҷоизаҳо
-------

Тамара Кокова дар ҷашнвораи умумииттифоқии кино дар Масква ба ҷоизаи «Беҳтарин нақши занона» барои нақши Фотима, ки замони донишҷӯияш офарида буд, сарфароз гардидааст. Ҳамчунин, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи РСФСР мебошад.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Саида ҚУРБОНОВА.* Зумрадро аз Русия даъват карда буданд. *«Бонувони Тоҷикистон»* (21 ноябри 2011).

Адабиёт
-------

* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол. Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 206. — 640 с. — 100 000 экз.

Пайвандҳо
---------

* Кокова Тамара(англ.) дар вебгоҳи Internet Movie Database
* *Хагарова, Джамиля.* Начало Тамары Коковой.  РИА "Кабардино-Балкария" (18 феврали 2015). 17 октябри 2016 санҷида шуд.
**Масҷиди Сангин** — ёдгории меъмории асрҳои VII-VIII-
и Ҳисор. Бунёд ва қисми поёнии девор аз санги сурхи 
маҳаллӣ бино ёфта, дар сохтмони деворҳо, гумбазҳо, 
равоқҳо ва тоқҳо хишти пухтаи мустаъмали реза 
истифода гардидааст. Масҷид таъмири дутарафаи 
Г.- шаклест, ки тибқи анъанаи масҷиди гузар бино 
гардидааст. Дар маркази иморат толори мураббаи 
гумбаздор ҷойгир аст, ки тавассути тобадонҳои 
устувона ва болои дарҳои даромад равшан мегардад. 
Деворҳои толор бо тоқҳои пайконшакл оро ёфтаанд, 
ки тоқи умқии ғарб меҳроби мунаққаш дорад ва 
ҳамчунин ду меҳроби дигар намои шарқиро зинат 
додаанд. Айвонҳои гумбазини гирдшакли равоқдор 
ба шаҳсутунҳо ва шарфаҳо такя додаанд. Айвонҳои 
мусалсал бо панҷ гумбаз пӯшонида шудаанд. Масчид хеле 
одист ва ороишоти назаррасе надорад, вале дар он 
ҳам хусусиятҳои санъати меъмории монументалӣ 
таҷассум ёфтаанд ва дар қораи Осиёи Миёна ёдгории 
қадимтарин ба ҳисоб меравад. 
Масҷид дар муҳофизати давлат мебошад.

Пайнавиштҳо
-----------

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. - Душанбе: "Ирфон", 2015, - с. 359


|  |  |
| --- | --- |
| Аллоҳ | *Ин мақолаи ба Ислом алоқаманд нопурра аст. Шумо метавонед бо пурра кардани он ба Википедиа кӯмак кунед.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақола дар бораи масҷид ва ё ҷойҳои Исломӣ нопурра мебошад. Шубо метавонед ба Википедиа бо пурра кардани он кӯмак расонед*. |
**Ҳуқуқи давлатӣ** - асосан бо истилоҳи ҳуқуқи конститутсионӣ шабеҳ аст (Ниг. ба Ҳуқуқи конститутсионӣ). Ҳамчун соҳаи ҳуқуқ дар мамлакатҳои олмонизабон ва ғайра истифода шуда, асосҳои иқтисодӣ-иҷтимоӣ, сиёсӣ ва сохтори марзии давлатро ба танзим дароварда, вазъи ҳуқуқии инсон ва шаҳрванд ва низоми мақомоти ҳокимияти давлатии кишвари мазкурро муайян мекунад. То соли 1993 дар муассисаҳои олии таълимии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун фанни мустақил омӯхта мешуд.

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқ

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 523
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Ҳуқуқи интихоботӣ (мазмунҳо)-ро бубинед.
**Ҳуқуқи интихоботии ғайрифаъол** - ин ҳуқуқи интихоб шудани шаҳрвандон ба мақомоти интихобии ҳокимияти давлатӣ мебошад. Тнбқи меъёрҳои Конститутсия ва қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон шаҳрвандоне, ки ба синни 35-солагӣ расндаанд, мставонанд ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ба узвияти Маҷлиси миллӣ интихоб шаванд. Ба вакили Вакили Маҷлиси намояндагон шаҳрвандоне интихоб мешаванд, ки ба синни 25-солагн расидаанд. Барои интихоб шудан ба вакили Маҷлиси маҳаллии вакилони халқ қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон синни 18-солагиро пешбинӣ менамояд.

Донистаниҳо
-----------

Вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи навбатии иҷлосияи дуюм оид ба Тағӣиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ ба раъйпурсии умумихалқӣ пешниҳод намуданд. Раъйпурсии умумихалқӣ оид ба «Тағӣироту иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ рӯзи 22 майи соли 2016 таъйин гардид. (Нигаред ба лоиҳа)

Нигаред низ
-----------

* Ҳуқуқи интихоботӣ
* Ҳуқуқи интихоботии фаъолона
* Ҳуқуқи интихоботии умумӣ
* Ҳуқуқи интихоботии баробар

Эзоҳ
----

1. ↑  Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 523
2. ↑  Тағӣиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ ба раъйпурсии умумихалқӣ пешниҳод карда шуд.. 19 марти 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 20 апрели 2021.
**Висолии Бухороӣ** (форсӣ: وصالئ بخارايى‎) — шоири тоҷик (асри 16).

ЗИндагинома
-----------

Дар зодгоҳаш шаҳри Марв таҳсили улумро шурӯъ намуда, барои идомаи таҳсил ба Бухоро омад. Муддате дар Бухоро зиндагӣ кардааст, аз ин сабаб нисбаи «Бухороӣ» гирифтааст. Дар баробари омӯхтани илмҳои расмии замон, улуми адабиро низ ба хубӣ омӯхт. Дар охири умр ба Ҳиндустон сафар карда, ба хидмати дарбори Ҳумоюншоҳ (1530-1555) ворид гардид. Мувофиқи маълумоти тазкиранигор Мутрибии Самарқандӣ, Висолии Бухороӣ табъи хуби шоирӣ дошт, дар анвои гуногун эҷод мекард. Намунаҳо аз шеъри Висолии Бухороӣ:

> Чу дилам асир кардӣ ба каманди дилрабоӣ,   
> 
> Ба асири худ чӣ бошад, ки тараҳҳуме намоӣ.   
> 
> Чӣ хуш аст сарф кардан ба ту умр, лек тарсам,   
> 
> Ки чу умр бо ман охир бикунӣ ту бевафоӣ.   
> 
> Ҳама шаб ба хоб худро фиканам ба сад такаллуф,   
> 
> Ба хаёли он ки шояд, ки ба хоби ман дароӣ.   
> 
> Ба карашмае намудию ба ишва дил рабудӣ,   
> 
> Чӣ ғариб шева созӣ, чӣ аҷиб дил навозӣ.   
> 
> Маталаб, дило, халосӣ зи ду зулфи саркаши ӯ,   
> 
> Ки муҳоли маҳз бошад зи каманди ӯ раҳоӣ.   
> 
> Зи раҳи вафо Висолӣ ба саги ту гашта ҳамдам,   
> 
> Ба каси дигар надорад сару барги ошноӣ. 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Висолии Бухороӣ / С. Ализода // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Оле́г Влади́мирович Блохи́н** (укр. Олег Володимирович Блохін; тав. 5 ноябри 1952, Киев) — футболбоз, мураббии футбол, сиёсатмадори украинӣ, Устоди хидматнишондодаи варзиши ИҶШС (1975).

Зиндагинома
-----------

Ҳуҷумкунандаи тими «Динамо» (Ки­ев, 1969-87); чемпиони ИҶШС (1974, 1975, 1977, 1980, 1981, 1985, 1986), барандаи панҷ­ка­ратаи Ҷоми ИҶШС. Дар 432 чемпионати ИҶШС ширкат дошта, 211 гол задааст, ки ин нишонди­ҳандаи рекордӣ маҳсуб мешавад. Дар ҳайати тими «Динамо» (Киев) дорандаи Ҷоми барандагони ҷомҳо (1975 ва 1986) ва Суперҷом (1975) гардидааст. Блохин яке аз се футболбози шӯравӣ аст, ки унвони беҳтарин бозигари соли Аврупо (1975) ва ҷоизаи «Тӯби тилоӣ»-ро дарёфт кардааст. Дар ҳайати тими мунтахаби Иттиҳоди Шӯравӣ (1972-88) дар 113 дидор ширкат карда, 44 гол задааст. Солҳои 1990—2003 мураббии клубҳои футболи Юнон — «Олимпиакос» (Пирей), ПАОК (Салоники), АЕК ва «Иорникос» (ҳар ду аз Афина) ва солҳои 2003-07 сармураббии тими мунтахаби футболи Украина буд. Соли 2006 тими мунтахаби футболи Украинаро бори нахуст то марҳалаи бози­ҳои чорякфиналии чемпионати ҷаҳон расонд. Соли 2011 дубора сармураббии футболи Украина таъйин шуд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Transfermarkt.com(бис.) — 2000.
2. 1 2
3. ↑   (исп.)

Адабиёт
-------

* Новая российская энциклопедия. Т. III (1). М. 2007.

Сарчашма
--------

* Блохин // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* BDFA
* eu-football.info (игрок)
* FBref.com
* FootballFacts.ru
* National Football Teams.com
* Olympedia
* Transfermarkt (игрок)
* Transfermarkt (тренер)
* Сборная России по футболу

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Britannica (онлайн)
* Munzinger
* Левый берег
* Ліга.Досье

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 123403022
* ISNI: 0000 0000 4502 3530
* LCCN: no2002078018
* LNB: 000244467
* NKC: xx0045887
* SUDOC: 176294937
* VIAF: 78451695
* WorldCat VIAF: 78451695

 |

 |
**Блохман Ҳайнриш (Ҳенри) Фердинанд**  (8.1.1838, Дрезден — 13.6.1878, Калкутта) — шарқшиноси олмонӣ.

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1855-57 дар Донишгоҳи Лейпсиг забонҳои шар­қиро омӯхт. Ба Париж ва аз он ҷо ба Лондон рафта ба қасди сафар ба Ҳиндустон ба хидмати артиши Англия дохил шуд. Соли 1858 ба Ҳиндустон расид. Дар ин ҷо хидмати аскариро тарк кард ва дар мадрасаи Калкатта ба тадриси забонҳои форсӣ ва урду машғул шуд (1862-65). Соли 1865 Донишгоҳи Калкуттаро хатм намуда, боз ба мадраса омад ва с. 1875 мудирии онро ба уҳда гирифт. Ба ғайр аз кори мудирӣ Блохман. дар Анҷумани осиёии Бангола дабири бахши филология ва матншиносӣ буд.

Блохман ба масъалаҳои фарҳангнигорӣ (рисолаи «Навиш­таҳое дар бораи фарҳангнигории форсӣ», дар «Нашрияи анҷумани осиёии Бангола», шумораи 73, с. 1869, саҳ. 1- 72), гӯишҳои форсӣ дар Ҳиндустон, арӯзу қофияи форсӣ (китоби «Арӯзи эрониён» дар асоси навиштаҳои Сайфии Арӯзӣ ва Абдурраҳмони Ҷомӣ омода гардида буд, китобҳои ононро с. 1872 дар Калкатта бо тасҳеҳот ба табъ расонида буд) ва ғ.-ро таҳқиқу баррасӣ менамуд.

Яке аз корҳои бениҳоят муҳим ва арзишманди Блохман тасҳеҳ ва чопи матни форсии «Оини Акбарӣ»-и Абулфазли Алломӣ (Калкутта, 1867-77) ва баргардони ҷ. 1 он ба забони англисӣ бо ҳошияҳо ва таълиқоти олимона (Калкутта, 1879) мебошад. Блохман оид ба таъриху ҷуғрофиёи Бангола мақолаҳои фаровон ва рисолае бо номи «Муқаддимае бар таърих ва ҷуғрофиёи Бангола» (Калкатта, 1868) нигош­тааст. Блохман бо донишманди Ҳиндустон Оқо Аҳмадалӣ (1839-73)робитаи дӯстӣ дошт. Пас аз вафоти ин шахс тазкираи нотамоми ӯ — «Ҳафт осмон»-ро ба табъ расонид.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Блохман Ҳайнриш (Ҳенри) Фердинанд / М. Диловаров. // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Тамара Барисовна Волинская** (тав. 09. 07. 1939, шаҳри Кахнаи вилояти Ивановаи РСФСР — маълум нест) — биологи шӯравӣ, номзади илмҳои биологӣ (1974).

Зиндагинома
-----------

Соли 1962 факултети биологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. Солҳои 1969–1975 корманди илмии муассисаҳои илмию тадқиқотии АИ ҶШС Тоҷикистон, 1977–1982 муаллими калон ва дотсенти кафедраи физиология ва гигиенаи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Соли 1982 ба Донишгоҳи Липетский ба кор гузаштааст. Муаллифи зиёда аз 16 таълифоти илмӣ аст.

Осор
----

Влияние кортикостероидов на некоторые показатели свертывающей системы крови в норме и при поражении печени // В кн. Актуальные вопросы потологии печени. Вып 3, Д. 1965; К вопросу о функциональном состоянии гемокоагуляции при аутосенсибилизации // В кн. Проблемы гастроэнтрологии. Вып 2, Д. 1972.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Талъат Нӯъмонов** (тав.12 сентябри 1962, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — номзади илмҳои техникӣ (1996).

Зиндагинома
-----------

Талъат Нӯъмонов 12 сентябри соли 1962 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Фарзанди академик Эшонқул Нӯъмонов. Дар факултети энергетикии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М.Осимӣ таҳсил кардааст (1979—1984).

Фаъолияти корӣ
--------------

Муҳандиси Институти тадқиқотии астрофизикаки АИ Тоҷикистон (1984—1986), корманди хурди илмии шуъбаи тадқиқотӣ- илмии энергетикаи Тоҷикистон дар назди Вазорати энергетикаи СССР (1986—1987), ассисистенти кафедраи ҳаракатдиҳандаҳои автоматикунонидашудаи электрикӣ ва мошинҳои электронии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М.Осимӣ (1987—1990). Аспиранти Институти энергетикаи Москва (1990—1991), менеҷери шуъбаи таъминоти ҶСП «Savva Car Land» (1994—1996). С. 1996 дар Институти энергетикаи Москва рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. Оператори ҶДММ «Telecom Technology LTD» (1997—1998), оператори мошинҳои ҳисоббарорӣ, менеҷери шуъбаи «Почтаи электрони»-и Ташкилоти байналмилалии САДА (Агентии рушди Осиёи Миёна, 1998—2005). ҳамоҳангсози барномаҳои тренингии лоиҳаи «Интернет барои рушд»-и Фонди ҷамъиятии «Ташаббуси шаҳрвандии сиёсати Интернет» (2005—2006). Аз соли 2006 — роҳбари Ташкилоти ҷамъиятии «Маркази технологияҳои иттилоотӣ ва коммуникатсионӣ». Зимни фаъолияти асосӣ ҳамзамон дар лоиҳаҳои ҷумҳуриявӣ ба мутахассисони соҳаи автоматиконии системаҳои идораи ҳаракатдиҳандаҳои электронӣ ва технологияҳои иттилоотӣ ва коммуникатсионӣ таълим медиҳад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ташкилоти ҷамъиятии «Маркази технологияҳои иттилоотӣ ва коммуникатсионӣ». 4 апрели 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 26 сентябри 2015.
2. ↑  Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе, 2013, — с. 98.
**Вялушкин Борис Яковлевич** (2.3.1937, деҳаи Малая Карай, вилояти Саратов, Русия – 2.6.1998, Душанбе) — духтури кӯдакон, доктори илмҳои тиб (1980), профессор (1983).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Институти 2-юми тиббии Маскав ба номи Н. И. Пирогов (1960). Ординатори клиникӣ, аспирант, ходими илмии Пажӯҳишгоҳи педиатрии АИТ ИҶШС (1960–82), ҷонишини директори Пажӯҳишгоҳи ҳифзи модару кӯдаки Вазорати тандурустии Тоҷикистон (1982–83), мудири кафедраи таълими бемориҳои кӯдакони ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино (1983–98). Зиёда аз 100 таълифоти илмӣ дорад. Бо медали «Барои меҳнати шоён» сарфароз гаштааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Вялушкин Борис Яковлевич // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
Чакуши мехкаш
**Чакуш** (форсӣ: **چكش**‎ > порсии миёна: *čakuč* > порсии бостон: \**čakuš*-) — дастафзорест, ки аз кӯбае пӯлодӣ ва дастае чӯбӣ ё саросар оҳанӣ сохта шуда ва барои кӯбидани меху оҳан ва гоҳе шикастани сангу сангвораҳо дар дуредгарӣ, оҳангарӣ, заргарӣ, мисгарӣ ва дигар корҳои дастӣ ва санъатӣ ба кор меравад.

*Чаккуш* яке аз куҳантарин корафзорҳои инсон аст.

Манобеъ
-------

1. ↑  *Расторгуева В. С. Эдельман Д. И.* Этимологический словарь иранских языков / Институт языкознания РАН. — М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2003. — Т. 2 (b—d). — С. 217. — 504 с. — 1 000 экз. — ISBN 5-02-018124-2, ISBN 5-02-018324-5. (в пер.)
**Гулчеҳра Носирова** (тав. 12.02.1961, ноҳияи Рӯдакӣ), муаррих, номзади илмҳои таърих (1989).

Зиндагинома
-----------

Соли 1982 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро бо дипломи аъло хатм кардааст. Солҳои 1982–1983 муаллими кафедраи таърихи ҲКИШ, 1983–1985 муовини озоди котиби Комитети комсомолии донишкадаи номбурда, 1985–1988 аспиранти кафедраи ҲКИШ-и Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин, 1988– 1990 муаллими калони кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Солҳои 1991–2005 дар ҷамъияти дӯстии Тоҷикистон бо мамлакатҳои хориҷӣ фаъолият дошт. Муаллифи зиёда аз 15 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ аст. Оид ба фаъолияти Ҳизби Коммунисти Тоҷикистон дар тайёр кардани кадрҳои миллию маҳаллӣ дар солҳои 1924–1937 кори илмӣ бурдааст.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Фахруддин Аҳмади Котиб** (форсӣ: احمد کاتب‎; соли таваллуд ва вафот номаълум) — хаттот ва хушнависи маъруф (асри 15). Тафсилоти зиндагиаш маълум нест. Ба хатти вай як нусхаи «Куллиёти Камоли Хуҷандӣ» дар Осорхонаи осори исломӣ ва турк дар Истанбул маҳфуз аст, ки бо хатти зебо китобат шудааст. Аз осори хаттотии ӯ инчунин баъзе тарҷеот аз маҷмӯаи тарҷеъбандҳо (дар китобхонаи Маҷлиси Шӯрои Миллии Эрон маҳфуз аст) ва як руқъа аз мураққае (дар китобхонаи Хазинаи авқофи Истанбул) боқӣ мондааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* مهدی بيانی. احوال و اثار خوشنويسان. تهران، ۱۳۴۵

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Фатҳобод** — деҳа дар ҳудуди ҷамоати деҳоти Мискинободи ноҳияи Файзобод. Аз деҳа то маркази ноҳия 29 км. Аҳолиаш 2926 нафар (2010), тоҷикон. Аз 328 хоҷагӣ иборат аст. Дар сари роҳи Файзобод - Роғун воқеъ гардидааст. Деҳа мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, хонаи саломатӣ, 6 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ, 6 мағоза, 2 чойхонаи ҷамъиятӣ ва масҷиди ҷомеъ дорад. Мардуми деҳа ба боғдорӣ, ғаллакорӣ, чорводорӣ, картошкапарварӣ машғуланд. Заминҳо аз чашмаҳои кӯҳӣ ва дарёи Харкуш обёрӣ мешаванд.

Эзоҳ
----

1. ↑  ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. Душанбе, 2011. Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. 392 саҳ.
**Дмитрий Владимирович Мелников** (русӣ: Дмитрий Владимирович Мельников; зод. 23 март 1984) — ҷарроҳи рус, номзади илмҳои тиб (2011), дотсент, мутахассиси ҷарроҳии пластикӣ.

Зиндагинома
-----------

Дмитрий Мелников 23 марти соли 1982 таваллуд шудааст. Соли 2007 Академияи тиббии Маскав ба номи И. М. Сеченовро хатм кардааст. Соли 2009 ординатураи кафедраи ҷарроҳии пластикӣ ва даҳону рӯйи Маркази илмии ҷарроҳии Русия ба номи академик Б. В. Петровский, соли 2011 аспирантураро хатм кардааст. Соли 2011 дар мавзӯи «Нақши рагҳои сӯрохшуда дар ҷарроҳии пластикии рӯй» рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст.

Фаъолияти корӣ
--------------

Аз соли 2011 дар кафедраи онкология, терапияи радиатсионӣ ва ҷарроҳии пластикии Донишгоҳи якуми давлатии тиббии Маскав ба номи И. М. Сеченов дарс мегӯяд. Аз соли 2013 корманди пешбари илмии Пажӯҳишгоҳи илмӣ-истеҳсолии Маркази илмию амалии ҷарроҳии пластикӣ мебошад. Соли 2016 вай аввалин шуда дар Русия бо истифода аз сарпӯши SIEA реконструкцияи сина анҷом дод.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи 70 мақола дар нашрияҳои русӣ ва хориҷӣ мебошад Дмитрий Мелников сухангӯи доимӣ ва омӯзгори даъватшуда дар форумҳои Русия ва хориҷӣ оид ба ҷарроҳии пластикӣ мебошад.

Дмитрий Мелников узви Ҷамъияти ҷарроҳони пластикӣ, барқарорсозӣ ва эстетикии Русия (ROPREX), узви комилҳуқуқи Конфедератсияи байналмилалии ҷарроҳони пластикӣ, барқарорсозӣ ва эстетикӣ (ISAPS) ва Ассотсиатсияи байналмилалии ҷарроҳони пластикӣ ва барқарорсозӣ, Ҷамъияти Русия мебошад. Ҷарроҳони эндоскопӣ, Ҷамъияти Австрияи микрохирургҳо ва травматологҳо, Ассотсиатсияи Академияи илмҳои Ню-Йорк аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Дмитрий Владимирович Мельников* Роль перфорантных сосудов в пластической хирургии лица(рус.). — Москва, 2011.
2. ↑  Мельников Дмитрий Владимирович(рус.). *www.sechenov.ru*.
3. ↑  Наука в эстетике 25-26 февраля. *sciaest.ru*. 16 июни 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 30 июни 2022.
4. ↑  Health insurers in the Gulf face a dilemma of their own making.
5. ↑  Дмитрий Мельников: фото, биография, фильмография, новости(англ.). *Вокруг ТВ*.
6. ↑  *Мельников, Дмитрий Владимирович.* Роль перфорантных сосудов в пластической хирургии лица : диссертация ... кандидата медицинских наук : 14.01.17(рус.). *search.rsl.ru*.  Search RSL.
7. ↑  Мельников Дмитрий Владимирович(рус.). *www.sechenov.ru*.
8. ↑  В клинике ПМГМУ внедрили инновационную методику реконструкции молочной железы(рус.). *МГУУ Правительства Москвы*. 16 июни 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 октябри 2021.
9. ↑  Мельников Дмитрий Владимирович(рус.). *www.sechenov.ru*.
10. ↑  National Secretaries(англ.). *ISAPS*. 9 июни 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 июли 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Инстаграм
* Telegram

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* ORCID iD
* Scopus

 |
**Қиёмиддин Абдуллозода** — нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2010)

Зиндагинома
-----------

**Қиёмиддин Абдуллозода** 20 марти соли 1949 дар деҳаи Ғешии ҷамоати деҳоти Чорсӯйи ноҳияи Ваҳдат таваллуд шудааст. Соли 1966 мактаби миёнаи № 16 деҳа, соли 1972 факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро ба итмом расондааст. Фаъолияти меҳнатиро соли 1972 аз омӯзгорӣ шурӯъ намуда, минбаъда дар вазифаҳои мудири бахши таълиму методисти шуъбаи маориф, инструктор ва котиби Кумитаи иҷроияи ноҳияи Кофарниҳон (ҳозира Ваҳдат), роҳбари дастгоҳи раиси шаҳру ноҳия, сармутахассиси Дастгоҳи иҷроияи Президенти мамлакат кор кардааст. Аз августи соли 2005 то 2014 муовини аввали раиси шаҳри Ваҳдат буд. Солҳои 1971, 1974-1978, 1980-1981 дар Ҷумҳурии Демократии Афғонистон тарҷумонӣ кардааст.

Эҷодиёт
-------

Асосан осори публитсистӣ менависад, ки дар матбуоти даврӣ ва авроқи кутуби «Гули сари роҳ» (2005), «Ишқи кӯдакии ман» (2007), «Пас аз гузашти солҳо» (2009) ва «Хоки покат тӯтиё созам, Ватан!» (2012) интишор ёфтаанд.

Ҷоизаҳо
-------

* Ордени «Шараф» (1999);
* Медали «Барои меҳнати шуҷоатнок» (1982).

Сарчашма
--------

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 22 ISBN 978-99947-2-379-9
**Қирғизҳо** (қабл. *қара-қазоқҳо* ва *қирғиз-қайсакҳо*, номи қавмӣ: *кыргыздар, qırğızdar, قىرغىزدار*) — мардуми турктабори Осиёи Марказӣ буда тақрибан дар ҷаҳон зиёда аз 5 миллион тан ҳастанд. 

Аҳолии асосии Қирғизистонро ташкил карда, дар Чин (232 ҳаз, асосан дар ноҳияи Қизилсу-Қирғиз), Тоҷикистон (60 715 нафар, асосан дар ноҳияи Мурғоб ва Лахш), Ӯзбекистон (291 600 нафар, вилоятҳои Сирдарё ва Андиҷон), Қазоқистон (26 ҳаз, вилояти Ҷомбул), Русия (103 ҳаз.) низ зиндагӣ мекунанд. 

Аз рӯи дин —асосан мусулмонони суннимазҳаб, дар гузашта — тенгрианӣ.

Бо забони қирғизӣ сӯҳбат мекунанд.

Таърихи пайдоиш
---------------

Адабиёт
-------

* *Абрамзон С. М.* Киргизы и их этногенетические и историко-культурные связи. — Л.: Наука, 1971. — 404 с. (Переизд.: Фрунзе: Кыргызстан, 1990. — 480 с. — ISBN 5-655-00518-2
* Киргизы // Этноатлас Красноярского края / Совет администрации Красноярского края. Управление общественных связей ; гл. ред. Р. Г. Рафиков ; редкол.: В. П. Кривоногов, Р. Д. Цокаев. — 2-е изд. перераб. и доп. — Красноярск: Платина (PLATINA), 2008. — 224 с. — ISBN 978-5-98624-092-3. Бойгонӣ шудааст 29 ноябри 2014  сол.

Сарчашма
--------
**Фахруддин Ироқӣ** (ар. فخر الدين العراقي‎; 1213, Ҳамадон — 1289, Димишқ) — шоир, ориф ва нависанди сӯфии адаби форсӣ дар садаи ҳафтуми ҳиҷрӣ, муаллифи «Ламаъот» мебошад.

Зиндагинома
-----------

Фахруддин Иброҳим бинни Шаҳриёр Ироқии Ҳамадонӣ дар нимаи аввали асри ХIII зиндагӣ ва эҷод карда, мувофиқи ахбороти сарчашмақо таваллуди ӯ ба соли 604/1207 рост меояд. Зодгоҳи ӯ шаҳри Ҳамадон буда, то синни 18-солагӣ дар онҷо умр ба сар бурдааст. Баъдан Ироқӣ ба мамлакатҳои Миср, Сурия, Ироқ саёҳат намудааст.

Дар бораи зиндагии ӯ дар маъхазхо маълумоти саҳеҳ вуҷуд надорад. Бино ба гуфти муҳаққиқон ӯ дар соли 688 ҳиҷрӣ (1289 милодӣ) дар шаҳри Димишқ вафот кардааст.

Осори боқимондаи Ироқиро девони ғазалиёту рӯбоиёт ва ҳикоёт, маснавии хурде бо номи «Ушшоқнома» ва китоби фалсафию ирфонии «Ламаъот» ташкил медиҳад.

Намунаи ашъор
-------------

> Бикашам ба ноз рӯзе сари зулфи мушкрангаш,  
> 
> Надиҳам зи даст ин бор, агар оварам ба чангаш.  
> 
> Сари зулфи ӯ бигирам, лаби лаъли ӯ бибӯсам,  
> 
> Ба мурод агар натарсам зи ду чашми шӯху шангаш.  
> 
> Чу набот мегудозам ҳама шаб дар оби дида,  
> 
> Ба умеди он ки ёбам шакар аз даҳони тангаш.  
> 
> Биравам, зи чашми масташ назаре ба вом гирам,  
> 
> Ки бад-он назар бубинам рухи хуби лоларангаш.  
> 
> Чу камони абрӯвонаш фиканад хаданги ғамза,  
> 
> Чи кунам, ки ҷон набозам сипар аз пайи хадангаш?  
> 
> Зи лабаш итоб, ё Раб, чи хуш аст сулҳи ӯ худ,  
> 
> Бинигар чи гуна бошад, ки чунин хуш аст чангаш.  
> 
> Дилам ойинасту дар вай рухи ӯ наменамояд,  
> 
> Нафасе бизан Ироқӣ, бигузар зи ному нангаш.
> 
>

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Discogs

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)
* TDV İslam Ansiklopedisi
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 90713472
* BNF: 144578699
* GND: 124938647
* ISNI: 0000 0001 2122 7739
* J9U: 987007270679505171
* LCCN: n82084155
* NLA: 50213057
* NTA: 149442815
* NUKAT: n2016230507
* SUDOC: 076400840
* VIAF: 18170293
* WorldCat VIAF: 18170293

 |

 |
**Қодири Ашпорӣ** (форсӣ: قادر اشپاری‎; зод. сентябри 1967, Кобул) — овозхон ва оҳангсози аҳли Афғонистон.

Зиндагинома
-----------

Қодири Ашпорӣ дар шаҳри Кобул ба дунё омадааст. Ӯ аз синни панҷсолагӣ ба мусиқӣ алоқа дошт ва аз ҳамон даврон шурӯъ ба ёдгирифтани олот мусиқӣ кард. Дар навҷавонӣ бо хонаводааш Афғонистонро тарк кард ибтидо ба Покистон ва сипас ба Олмон рафтанд ва муддате баъд ба Иёлоти муттаҳидаи Амрико муҳоҷират карданд. Даврони мактаб ва литсейро дар шаҳри Лос-Вегос иёлати Наводо гузаронд ва барои идомаи таҳсил ба иёлати Калифорния рафт ва дар риштаи улуми роёна мадрак гирифт. Пас аз он ба унвони муҳандиси пуштибони фаннӣ дар ширкати IBM машғул ба кор шуд.

Фаъолиятҳо
----------

Ӯ пас аз се соли кор барои ширкатb IBM тасмим гирифт то мусиқиро идома диҳад, ибтидо корашро бо оҳангсозӣ шурӯъ кард. Қодири Ашпорӣ аз нахустин оҳангсозони афғон аст, ки садоҳои олоти мухталифи мусиқии Афғонистонро дар кейбурд ва роёна танзим кард. Қодири Ашпорӣ токунун шаш олбуми мусиқи ба сурати расмӣ мунташир карда ва барои пеш аз сад олбуми мусиқӣ аз дигар хонандагони афғон оҳанг сохтааст. Вай дар ҳоли ҳозир дар шаҳри Фримонти иёлати Калифорния сокин аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Qader-Eshpari Biography. *Afghan Song Lyrics*. 20 феврали 2023 санҷида шуд.
2. ↑  استوديوی شماره هفت: قادر اشپاری. *www.bbc.com*.  BBCPersian.com (27 сентябри 2006). 20 феврали 2023 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* LCCN: n2008219481
* VIAF: 51154880
* WorldCat VIAF: 51154880

 |
**Шахс** (англ. Person) — мавҷудест, масалан инсон, ки қобилиятҳо ё вежагиҳои хоссе дорад, ки шахсияти инсонро ташкил медиҳад ва таърифи дақиқи он баҳсҳои зиёд аст. Шакли ҷамъи роиҷ барои шахс, «мардум» аст, ки бештар барои ишора ба кулли як миллат ё қавмият истифода мешавад, бинобарин ҳолати ҷамъи «ашхос» бештар дар заминаҳое, ки ниёз ба диққати бештар доранд ҳамчун навиштаҳои фалсафӣ ё ҳуқуқӣ истифода мешавад.

Ҳуввияти шахсӣ, ҳувияти ададӣ мунҳасир ба фард ашхоси дар тўли замон аст. Беҳтар аст бигўем, шароити лозим ва кофӣ, ки як шахс таҳт он дар як замон ва шахси дигар дар замони дигарро метавон як шахси дар назар гирифт ҳувияти шахсӣ мегўянд, ки дар тӯли замон тадовум ёфтааст.

Эзоҳ
----

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая каталанская
* Большая российская (старая версия)
* Кругосвет
* Britannica (онлайн)
* Catholic (1997—…)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 4134819-9
* J9U: 987007538622805171
* LCCN: sh85100163
* LNB: 000054517

 |
**Ҳарноз Каур Сандҳу** (тав. 3 марти 2000, дар Чандигарх, Ҳиндустон) —модели ҳиндӣ, ғолиби озмуни Miss Universe 2021. Сандху қаблан барандаи унвони "Мисс Вселенная Дева-2021" шуда буд ва сеюмин иштирокчии ҳиндӣ аст, ки ғолиби Бонуи Коинот аст   .

Ҳаёти барвақтӣ ва таҳсилот
--------------------------

Сандҳу дар деҳаи Кохали ноҳияи Гурдаспури Панҷоб, дар наздикии шаҳри Батала, дар оилаи Притампал Сингҳ Сандҳу ва Рабиндер Каур Сандҳу таваллуд шудааст. Падараш риелтор, модараш гинеколог, бародари калонӣ низ дорад, ки Ҳарнур ном дорад. 

Дар соли 2006, оила ба Англия кӯчид ва пас аз ду сол ба Ҳиндустон баргашт ва дар шаҳри Чандигарх, ки дар он ҷо Сандҳу ба воя расидааст, маскан гирифт. Вай дар Мактаби ҷамъиятии Шивалик ва Коллеҷи давлатии духтарона дар Чандигарх таҳсил кардааст. Сандҳк пеш аз он ки Miss Universe шавад, дараҷаи магистри худро дар соҳаи идоракунии давлатӣ гирифтааст

Озмуни зебоӣ
------------

30 сентябри соли 2021, Сандҳу барандаи озмуни Miss Universe India 2021 шуд ва тоҷро аз собиқ дорандаи унвон Адлайн Кастелино гирифт. Ҳамчун Miss Virgo 2021, Сандху ҳуқуқи намояндагӣ аз Ҳиндустонро дар озмуни Miss Universe 2021, ки 12 декабри соли 2021 дар Эйлат, Исроил баргузор шуд, ба даст овард ва дар он ҷо ба ӯ тоҷи баранда гузошта шуд. Вай дар таърих сеюмин зодаи Ҳиндустон шуд, ки унвони "Miss Universe"-ро гирифт      .

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Unveiling of LIVA Miss Diva 2021 Top 50 Contestants!(англ.). *beautypageants.indiatimes.com*.
5. ↑  Presenting the winners of LIVA Miss Diva 2021 sub-contest(англ.). *beautypageants.indiatimes.com*.
6. ↑  Who is Harnaaz Sandhu? The Miss Universe 2021 from India(англ.). *Hindustan Times* (13 December 2021).
7. ↑  Chandigarh's Harnaaz Sandhu crowned LIVA Miss Diva Universe 2021(англ.). *beautypageants.indiatimes.com*.
8. ↑  India's Harnaaz Sandhu wins Miss Universe 2021(англ.). *Philippine Star* (13 December 2021).
9. ↑  Harnaaz Sandhu of India named 70th Miss Universe(англ.). *San Francisco Chronicle* (12 December 2021). 16 Декабри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 13 Декабри 2021.
10. ↑  India's Harnaaz Sandhu Brings Home Miss Universe Crown After 21 Years(англ.). *NDTV.com*. 13 Декабри 2021 санҷида шуд.
11. ↑  Міс Всесвіт 2021: переможницею стала учасниця з Індії, Факти (13.12.2021). Бойгонӣ шудааст 13 Декабри 2021  сол. Проверено 13 Декабри 2021.
**Белгород-Днестровский** (укр. Білгород-Дністровський) — шаҳр дар соҳили лимани (халиҷи) Днистр дар вилояти Одесса дар ҷануби Украина. Маркази маъмурии вилояти Белгород-Днестровский, бузургтарин қалъа дар Украина-қалъаи Белгород-Днестровский мавҷуд аст. Масофа ба Одесса - 86 км, то Киев - 463 км.

Ном
---

Дар тӯли таърихи худ, Белгород-Днестровский номҳои зиёдеро иваз кардааст, ки аксари онҳо маънои "Шаҳри Сафед"-ро доранд — эҳтимолан аз ранги соҳил пур аз садафҳои сафед.

Дар замонҳои қадим шаҳри қадимии юнонӣ Тира (Τύρας) дар ҷои шаҳр вуҷуд дошт. Румиён шаҳрро ***Алба*** *Юлия*, византиҳо — ***Аспрокастро*** (Ἀσπρόκαστρον) - «Қалъаи сафед» ва ***Маврокастро*** (Μαυρόκαστρον) — «Қалъаи сиёҳ» меномиданд. Чанд муддат шаҳр дар ҳайати давлати қадимаи Русия бо номи ***Белгород*** буд. Тоторҳои Ордои тилоӣ шаҳрро ***Ак-Либо*** меномиданд , аммо генуяҳо, ки ин шаҳрро аз Ордои тилоӣ барои тиҷорат ба иҷора гирифта буданд, онро Монкастро (итол. *Moncastro*) номиданд. Дар князии Молдавия, шаҳр ба ***Четатя-Албэ*** — "Қалъаи сафед" номгузорӣ шуда буд. Дар давраи Усмонӣ, онро ***Аккерман*** ("Қалъаи сафед") меномиданд. Пас аз дубора муттаҳид шудани Бессарабия бо Руминия (1918), шаҳр боз номи ***Четатя-Албэро*** (рум. Cetatea Albă), ки аз забони руминӣ (молдавӣ) ҳамчун "Қалъаи сафед" тарҷума шудааст, гирифт Ин ном то имрӯз ба забони руминӣ расмӣ аст. Дар асри ХХ шаҳр ба ***Белгород-Днестровский*** (укр. Білгород-Дністровський) номгузорӣ шудааст.

Номи кӯҳнаи шаҳр ***Аккерман*** (укр. Аккерман) ҳоло ҳам дар сухан ва ҳам дар васоити ахбори умум васеъ истифода мешавад .

Аҳолӣ
-----

Тибқи варақаи маълумот барои соли 1808, таркиби этникии аҳолии шаҳр чунин буд  :

| Миллият |  % аз ҳаҷми умумӣ, 
шумораи сокинон |
| --- | --- |
| Арманиҳо | 38,2% |
| Юнониҳо | 18,9% |
| Украинҳо ва русҳо | 14% |
| Булғорҳо | тақрибан 10% |
| Молдоваҳо | 9,4% |
| Яҳудиён, лӯлиён, полякҳо, туркҳо | 9,5% |
|

Барӯйхатгирии аҳолӣ 2001  :

| Миллият |  % аз ҳаҷми умумии 
шумораи сокинон |
| --- | --- |
| Украинҳо | 62,9% |
| Русҳо | 28,2% |
| Булғорҳо | 3,7% |
| Молдоваҳо | 1,9% |
| дигар | 1,9% |

Эзоҳ
----

1. ↑  Форпост-2019: в Аккермане создали средневековое поселение и проводят рыцарские бои (фоторепортаж).  Украинская служба информации (23 июли 2019). 20 январи 2020 санҷида шуд.
2. ↑  В Аккермане машина провалилась в образовавшуюся на дороге яму.  Думская (4 августи 2019). 20 январи 2020 санҷида шуд.
3. ↑  Численность и состав населения Одесской области по итогам Всеукраинской переписи населения 2001 года. *2001.ukrcensus.gov.ua*. 8 июни 2021 санҷида шуд.

Адабиёт
-------

* Аккерман, город // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
* Шаба, посад // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
* Советская историческая энциклопедия. Москва, 1961.
* Сапожников, И В Запорожские и черноморские казаки в Хаджибее и Одессе. 1998

Пайвандҳо
---------

* Официальный сайт города Бойгонӣ шудааст 2 Декабри 2020  сол.
* Новости Белгород-Днестровского района(пайванди дастнорас — *таърих*).(пайванди дастнорас)
* По Белгороду-Днестровскому с фотоаппаратом
**Бобо Айнулмулук** (ар. باباعینالملوک‎) (с. тав. ва ваф. номаълум) — шоири тоҷик (а. 16).

Зиндагинома
-----------

Зодгоҳаш Бухоро. Дар ҳамин ҷо улуми мутадовилии даврашро фаро гирифтааст. Нисории Бухороӣ дар тазкираи «Музаккир-ул-аҳбоб» аз ӯ чун аз ашхоси муътабар ва маҷзубони замон ёд кардааст. Ба қавли Нисорӣ, дар Бухоро мадфун ва марқадаш зиёратгоҳи мардум будааст. Аз рубоиёти Хайём огоҳӣ доштааст.

> Абёти зерин намунае аз шеъри ӯст:  
> 
> Эй карда маро дар дили мискин маскан,  
> 
> З-ин беш дилам ба ҷаъди мушкин машкан.  
> 
> Ё шохи вафо дар чамани ҷон биншон,  
> 
> Ё бехи вафо аз дили пуркин баркан.
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Нисорий Ҳасанхожа. Музаккири аҳбоб (Дӯстлар ёдномаси). Тошкент, 1993.

Сарчашма
--------

* Бобо Айнулмулук / У. Назиров // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Издиҳом дар кӯҳи Мерон 30 апрели соли 2021** - издиҳоми азим дар кӯҳи Мерон дар Исроил, ки 30 апрели соли 2021 (тақрибан соати 1) рух дод, ки дар натиҷаи он 45 нафар ба ҳалокат расида ва даҳҳо нафар маҷрӯҳ шуданд.

Замина
------

Зиёрати анъанавии ҳамасола ба қабри Шимон бар Иохай дар кӯҳи Мерон дар ҷашнвораи Лаг БаУмар сурат мегирад. Дар соли 2020, мақомоти Исроил сафари ҳаҷро дар робита бо хуруҷи дунёгирии COVID-19 маҳдуд карданд. Дар соли 2021, кобинаи вазирон, бо вуҷуди ин, ба зиёрати қабри Шимон бар Иохай дар кӯҳи Мерон иҷозат дод, бо назардошти пандемия шумораи иштирокчиёни маросимро ба ҳазор нафар маҳдуд кард, ки ин натиҷаи созишномаҳои расмӣ ва доираҳои динӣ (аз ҷумла дар робита ба эмгузаронии иштирокчиён) буд. Ҳаҷ баъд аз оғози пандемия серодамтарин маросим дар Исроил шудааст.

Издиҳом
-------

Тибқи иттилои созмондиҳандагон, шаби 30 апрел дар равишҳои кӯҳ ҳадди аққал 100,000 нафар ҷамъ омада буданд, ки аксарашон яҳудиёни Ҳаредӣ буданд.

Шоҳидон ва полис мегӯянд, ки дар роҳи танг беш аз ҳазор нафар ширкаткунандагон ҷамъ омадаанд: одамон ба зинаҳои лағжанда афтидан ва ба якдигар афтодан гирифтанд.

Дар робита ба шумораи қурбониён дар берун аз амалиётҳои низомӣ, издиҳом аллакай дар ҷои аввал дар таърихи муосири Исроил бо сӯхторҳои ҷангал дар соли 2010 дар кӯҳи Кармел алоқаманд аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Israel stampede: Dozens killed in crush at religious festival (30 апрели 2021). Проверено 30 апрели 2021.
2. 1 2  44 people killed in mass stampede of people during Lag Ba'Omer celebrations in Meron(англ.). *Israel National News*.
3. 1 2  *Amir Tal and Abeer Salman CNN.* Dozens killed in crush at religious event in northern Israel, emergency services say. *CNN*.
4. ↑  Трагедия на горе Мирон - Новости Израиля и Ближнего Востока, Арабо-израильский конфликт. *MIGnews.com - Новости Израиля и Ближнего Востока, Арабо-израильский конфликт*.
5. ↑  Давка на празднике в Израиле: десятки погибших и раненых. Проверено 30 апрели 2021.
6. ↑  Dozens Killed in Stampede at Israeli Religious Festival, The Wall Street Journal (29 April 2021).
7. ↑  Lag Ba'omer: Dozens killed, injured amid stampede on Mt. Meron(англ.). *The Jerusalem Post | JPost.com*.

Пайвандҳо
---------
**Иззуддини Шервонӣ** (форсӣ: عز الدین شروانی‎, Абуимрон Муҳаммад, мулаққаб ба Абулфазл ва машҳур ба **Садри Ашъарӣ**, фарзанди Муфарриҷ) — олим, нависанда ва шоири форс-тоҷик (асри 12). Ҳамзамони Абулаълои Ганҷавӣ ва Муҷири Байлақонӣ. Бо Хоқонии Шервонӣ дӯстии наздик ва ҳамкорӣ дошта, дар дарбори шервоншоҳ Манучеҳр (ҳукмронӣ 1120-60) хидмат кардааст. Хоқонӣ дар як қитъаи шеърӣ шахсияти маънавии И. Ш.-ро ситуда, ӯро устоди хеш хондааст:

> Дабиронро манам устоду миронро манам қудва,   
> 
> Маро ҳам қудва, ҳам устод Иззуддини Буимрон...   
> 
> В-агар даҳ чашма бикшод Ибни Имрон аз дили санге,   
> 
> Маро баҳре зи дил бикшод Иззуддини Буимрон...   
> 
> Ба лутфу илму ҳилму азм мустағнист, пиндорӣ   
> 
> Зи обу хоку нору бод Иззуддини Буимрон. 
> 
> 

Хоқонӣ ҳамчунин дар китоби «Туҳфату-л-Ироқайн» ном, лақаб, куня ва номи падари И. Ш.-ро оварда, дар радифи бузургони даврон зикри хайр кардааст. Ба гуфтаи Хоқонӣ, И. Ш. то поёни умр дар Табрез мударрис буд ва дар ҳамон ҷо даргузашт. Муаллифи «Ҳафт иқлим» ӯро ҳамчун «шоири муъҷазбаёни сеҳрофарин» баҳо додааст. Волаи Доғистонӣ И. Ш.-ро дар «шумори устодони мусалламу-с-сабути фанни балоғати кубро ва аҳли фазлу арбоби камол» ёд кардааст. Аз ашъори барҷомондаи И. Ш. лутфи табъу ҳунари шоирии вай пайдост ва ин ашъор бештар оҳанги ирфонӣ дорад. Аз намунаи осори ӯ бармеояд, ки И. Ш. гоҳ ба сабки хуросонӣ ва гоҳе ба сабки ироқӣ майл кардааст. Намунае аз ашъори И. Ш.:

> Дӯшам, ки фалак дид ба кӯйи ту фитода   
> 
> Гуфто, ки ба ин рӯз нагуфтӣ, кӣ фикандат?   
> 
> Гуфтам, ки «Ду чашми х(в)аши ӯ». Гуфт, ки «Ҳайҳот   
> 
> Мастон харобанд бар ӯ, то накушандат»!
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Иззуддини Шервонӣ // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Бобозокирӣ** — як навъ ангури пешпазаки маҳал­лӣ; селексияи халқист.

Тавсифот
--------

Токаш зуд­сабз, 38–43 дарсади нав­да­ҳо­яш ҳосилдеҳ (65–70 дарсади нав­даҳояш то ох. фасли тирамоҳ мерасанд). Баргаш миёнаҳаҷ­ми гирда, 3–5-пар­раи камчок. Рӯйи лаъличаи барг суфта, саб­зи баланд, бепашмак. Гулаш дуҷинс. Хӯшааш зағӯта­мо­нанди миё­наҳаҷм (дарозиаш 22 см, бараш 18 см). Ғужбаш миё­наҳаҷми дароз­рӯя (дар ҳар хӯша 180–190-донагӣ зич ҷой гирифтааст; вазнаш 240–280 г), гулобиранги сурхтоб (3–4 дона тухми майдаи лӯнда дорад). Ғужмаш тунуки маҳин, мағзи мевааш хамирак, карсосӣ, сершираи хуштаъм. Ҳангоми пурра пухтан 16–17% қанд ва 3,5–4 г/л туршӣ дорад. Давраи нашваш 110–115 рӯз; авв. май гул карда, нимаи июл мевааш мепазад. Аз 1 га 160–170 сентнер ҳосил мегиранд. Дар заминҳои санглох ва шӯр­хок ҳангоми 6–8 буғум монда буридани химчаҳо ҳосили зиёд медиҳад (муғҷаҳои қисми поёнии навдаҳояш кам­ҳоси­л­анд). Кундаҳои ало­ҳи­даи токаш дар ҳаётаи сокинони шаҳри Хуҷанд, ноҳияи Б. Ға­фуров, Конибодом дучор мешавад. Ба хушкӣ ва касалии гарда нисбатан тобовар бу­да, аз сармо зарар мебинад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Рубин Н. Г. Сорта винограда Средней Азии. Ташкент, 1972;
* Ампелография Узбекистана. Ташкент, 1972;
* Ампелография Узбекис­тана. Ташкент, 1984.

Сарчашма
--------

* Бобозокирӣ / Ҳ. Маҳмадқулов, Н. Шукуров // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Изизавр**(лот. Isisaurus) — динозавр-зауропод аз гурӯҳи титанозаврҳо. Аз таҳнишастҳои охири табошири болои Ҳиндустон ёфт шудааст. И. яке аз завроподҳои охирин буд. Дарозиаш то 20 м, вазнаш 15 т. Сари нисбатан хурд ва гардани ғафс дошт. Пойҳои пешаш нисбатан дароз, ангуштонаш беустухон, кӯтоҳ ва пӯсташ мисли дигар динозаврҳои ҳаммонанд устухонгуна буд. Таҳқиқи наҷосати санггаштаи И. маълум кард, ки вай барги дарахтонро мехӯрдааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Изизавр // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Қобиламоҳ Баротова** (1907, деҳаи Вишхарви ноҳияи Ванҷ — 7 ноябри 1983, ҳамон ҷо) — аз ҷумлаи аввалин занони фаъоли барпокунандагони сохти нави хоҷагидории колхозӣ.

Зиндагинома
-----------

Аз оилаи деҳқон. Фаъолияти кориаш барвақт оғоз ёфтааст. Дар баробари барпо шудани аввалин колхозҳо (1920-30), Қобиламоҳ Баротова аз ташкилотчиёни хоҷагидор маҳсуб гардид. Солҳои 1943—1957 раиси Правленияи Колхози ба номи И. В. Сталин интихоб шуда буд. Колхоз, таҳти сарварии ӯ дар муддати кӯтоҳ ба пешқадамтарин хоҷагии вилоят табдил ёфт. Солҳои 1946—1954 дар ду даъват депутати Шӯрои Олии ИҶШС интихоб гардид. Чун фаъолтарин сарварони хоҷагӣ дар миқёси умумииттифоқ ба обрӯю эътибори хосса соҳиб шуда, аъзои Бюрои КМ ҲК (б) Тоҷикистон, вакили съездҳои XVIII—XIX КПСС буд.

Ордену ҷоизаҳо
--------------

Бо орденҳои Ленин, Байрақи Сурхи Меҳнат, «Нишони Фахрӣ» ва чандин медалу ифтихорномаҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Баротова Қобиламоҳ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Бобои Валии Қандаҳорӣ** — яке аз орифони бузурги олами ислом, ки дар охирҳои асри XV ва аввалҳои асри XVI ҳаёт ба сар бурдааст. Ривоят ҳаст, ки дар Кашмир мактаби хоси худро таъсис дода будааст. Ӯро ҳамчун шайхи бузургу комил эътироф мекардаанд. Бобои Валӣ аслан тобистонҳо ба мавзеи Қалъаидашт омада, аз гармои тобистон паноҳ мебурдааст. Боду ҳаво ва табиати нотакрору сеҳрангези сарзамини тоҷикон ӯро мафтун кардааст. Айёми пирӣ шайх ин мавзеъро манзили иқомат ихтиёр менамояд. Дар ин ҷо шогирдони зиёде тарбия намуда, ба воя мерасонад ва дар рушди ислом, фарҳанги исломӣ, хоса ривоҷи тариқати нақшбандия саҳми сазовор мегузорад. Деҳаи Бобои Валӣ маҳз ба шарафи номи ӯ «Бобои Валӣ» номгузорӣ шудааст. Мадфани ин ориф дар деҳаи Бобои Валӣ ҷойгир буда, имрӯз мавзеи зиёратгоҳи эътиқодмандон мебошад.

Сарчашма
--------

* ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. Душанбе, 2011. Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. 392 саҳ.
**Ҳасан Амид** (форсӣ: حسن عمید‎,1910, Машҳад — 8 сентябри 1980, Теҳрон) — луғатнигор, нависанда, рӯзноманигори эронӣ ва муаллифи Фарҳанги Амид.

Зиндагинома
-----------

Ҳасан Амид дар соли 1289 хуршедӣ/1910 дар шаҳри Машҳад чашм ба ҷаҳон гушӯд. Ӯ дар ҳамон шаҳр, омӯзишҳои ибтидоро гирифт ва дар ҷавонӣ ҳамванди анҷумани адабӣ шуд ва кори рӯзноманигорӣ, нависандагӣ ва фарҳангнависиро сар кард. Барҷастатарин кори рӯзноманигории Ҳасан Амид дар Машҳад мудирияти солномаи «Хуросон» ва рӯзномаи «Тӯс» аст. Ба думбол ишғол Эрон дар Ҷанги ҷаҳони дувум, ки Машҳад ба ишғоли артиши сурх расид, Амидро аз Машҳад Теҳрон ронданд. Амид бо дафтари нахуствазирии Эрон номанигорӣ кард ва хостори додани парвонаи бозгашт ба Машҳад ба хотир хонаводааш шуд.
Ҳасан Амид чандин даҳа аз зиндагии хешро вежаи пажӯҳиши фарҳанги вожагон ва фарҳангнависӣ кард. Ӯ дар ин солҳо чандин фарҳанги вожагони форсӣ навишт, ки пуровозатринашон «Фарҳанги Амид» аст.
Амид дар сол 1355 хуршедӣ/1977, барои вогузарии чопи фарҳангҳояш ба Абдурраҳим Ҷаъфарӣ, доранда ва гардонндаи нашриёти «Амири Кабир», яке аз болотарин дастмузди пардохташуда ба нависандаи эронӣ, ки баробар бо як миллион тумон буд, дарёфт кард.
Ҳасан Амид саранҷом дар шаҳривармоҳи соли 1358/сентиябри 1980, дар Теҳрон даргузашт.

Осор
----

* Асрори монитисм;
* Бар харобаҳои тахти Ҷамшед (1310);
* Солномаи Хуросон (соли чаҳорум: 1316, соли панҷум: 1317);
* Ғалатҳои фоҳиши фарҳангҳои форсӣ;
* Фарҳанги Амид (1342), дар ду пӯшина [ҷилд];
* Некӯкорон (1315);
* Фарҳанги нав (1308);
* Фарҳанг кӯчаки Амид;
* Фарҳанги муфассал Амид;
* Фарҳанг баргузидаи Амид;
* Фарҳанги ҷайбии Амид (1335);
* Фарҳанги дабиристонии Амид;
* Фарҳанги таърих ва ҷуғрофияи Амид (1347);
* Тибби ҷадид.

Эзоҳ
----
**Дунё** (араб. جزر *العالم‎*; англ. *The World*) — галаҷазираи сунъӣ, ки аз якчанд ҷазираҳо иборат аст ва дар маҷмӯъ ба қитъаи замин монанд аст. Дар масофаи 4 километр аз хати соҳилии шаҳри Дубай дар Аморатҳои Муттаҳидаи Араб ҷойгир шудааст. Ин галаҷазира аслан аз қум, дар замини соҳили дарёи Дубай сохта шудааст ва дар қатори *ҷазираи Нахл* (араб. *جزر النخيل‎*) боз як галаҷазираи сунъӣ дар атрофи маркази маъмурии аморати Дубай мебошад.

Сохтмончии асосии лоиҳаи *The World* — ширкати *Nakheel* мебошад. Фикри сохтани чунин галаҷазира ба валиаҳди Аморатҳои Муттаҳидаи Араб, Вазири мудофиаи Аморатҳои Муттаҳидаи Араб ва шайх Муҳаммад ибни Рашид аль-Мактум тааллуқ дорад.

Тасвир
------

Фикри лоиҳа
-----------

Сохтмон
-------

Нақшаи сохтмон
--------------

Лоиҳаҳо
-------

Экология
--------

Магар ҷазира ғарқ намешавад
---------------------------

Фурӯши ҷазираҳо
---------------

Харидорони машҳур
-----------------

Тарроҳи
-------

Далелҳо
-------

Нигаред
-------

* Дубай

Пайвандҳо
---------

Ҳаволаҳо
--------

*
**Ҳасани Фатҳӣ** (форсӣ: حسن فتحی‎; зод. 1 сентябр 1959, Эрон) — коргардон ва филмноманависи эронӣ. 

Ӯ кори ҳунари худро бо коргардонии маҷмӯъаи телевизиюнии «Ҳамсояҳо» дар соли 1372 оғоз кард. Маҷмӯъаҳои телевизиюнии «Паҳлавонон намемиранд», «Равшантар аз хомӯшӣ», «Фардо дер аст», «Шаби даҳум», «Мадори сифр дараҷа», «Меваи мамнуъа», «Замона» ва «Шаҳрзод» ва «Ҷейрон» аз осори мондагори ӯ дар арсаи сериёлсозӣ аст.

Зиндагинома
-----------

Ҳасан Фатҳӣ 1 сентябри 1959 дар Низомободи Теҳрон ба дунё омадааст. Ӯ аз сӯи падар асолати хонсорӣ ва аз ҷониби модар асолати озарбойҷонӣ дорад. Вай дорои донишномаи коршиносии равоншиносӣ аз Донишгоҳи Шаҳид Биҳиштии Теҳрон ва коршиноси аршади риштаи коргардонии намоиш аз Донишгоҳи озоди исломӣ аст. Ҳамсари вай Аъзам Буруҷардӣ низ коргардон ва намоишноманависи театр аст, онон ду фарзанд ба номҳои Муҳаммадризо ва Амирҳусайн доранд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Hassan Fathi biography in IFilm. 16 августи 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 12 апрели 2016.
2. ↑  EM Film Archived. 16 августи 2022 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 12 феврали 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* AllMovie
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Кинопоиск

 |