recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ғафур Ҳасанович Усмонов** – олим, дотсент, номзади илмҳои физика-математика, собиқ ректори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров (2012-2014)

Зиндагинома
-----------

Ғафур Усмонов 10 сентябри соли 1958 дар ноҳияи Ғафуров таваллуд шудааст. Баъди хатми мактаби миёна, солҳои 1975-1979 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С.М. Киров таҳсил намуда, пас аз итмоми он дар вазифаи сарлабаранти кафедраи физикаи назариявии донишкада фаъолияти кориашро оғоз намудааст. Сипас солҳои 1979-1981 - муҳаққиқ-коромӯзи Донишкадаи физикаю техникии ш. Ленинград, солҳои 1982-1985 аспиранти Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон буд.
Солҳои 1987-1992 – дар вазифаҳои муаллим, сармуаллим, дотсенти кафедраи физикаи назариявии Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С.М. Киров фаъолияти меҳнатӣ дошт. Аз соли 1993 то соли 1998 аввал ба ҳайси мудири шуъбаи илм, сипас мудири шуъбаи таълими донишгоҳ кор кардааст. Солҳои 1998-1999 - муовини ректор оид ба робитаҳои байналхалқии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, солҳои 1999-2000 муовини ректор оид ба корҳои тарбиявии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров фаъолият бурдааст. Аз солҳои 2000 то 2005 — муовини ректор оид ба корҳои тиҷоратии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, солҳои 2005 - 2010 дар маснади муовини ректор оид ба корҳои тарбиявии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров пурмаҳсул меҳнат намуд. Солҳои 2010-2011 дотсенти кафедраи физикаи назариявии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров буд. Солҳои 2011-2012 ба ҳайси муовини ректор оид ба корҳои тарбиявии Донишкадаи кӯҳӣ-металлургии шаҳри Чкаловск фаъолият дошт. Тибқи қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 11 майи соли 2012 ректори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров таъйин гардид ва то 31 октябри 2014 сарвари донишгоҳ буд. Ӯ бо сабаби маризи аз вазифааш озод гардид ва сарварии ДДХ ба номи академик Б. Ғафуровро ба Анвар Мақсудов супоридааст. Минбаъд то охири умраш дар вазифаи мушовири ректори донишгоҳ ва директори Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони маорифи вилояти Суғд буд. Ӯ муаллифи беш аз 40 мақолаи илмӣ мебошад. Ғафур Ҳасанович Усмонов 3 январи соли 2016, бо сабаби беморӣ дар синни 58 солагӣ ин оламро падруд гуфт. Мавсуф аз зумраи устодоне буд, ки дар пешбурду равнақи корҳо дар самти вусъат бахшидани кори таълиму тарбияи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров нақши арзанда гузоштааст.

Ҳамчунин нигаред
----------------

Эзоҳ
----

1. ↑  centrasia.ru Персоналии: Усмонов Гафур Хасанович. 19 апрели 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 феврали 2009.

Адабиёт
-------

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров Бойгонӣ шудааст 8 апрели 2018  сол.
Нақшаи наслҳои ҷаҳони ғарбӣ. Насли Y бо ранги зард ишора шудааст
**Миллениалҳо**, ё **Насли Y** (насли "игрек"; номҳои дигар: **насли** ҳазорсола (millennials) ), **насли "оянда", насли "шабака", милленитҳо, эхо бумерҳо**) — насли одамоне, ки аз соли 1981 то 1996 таваллуд шудаанд (Сарчашмаҳои гуногун солҳои 1977-1985-ро ҳамчун санаи оғози насл, солҳои 1994-2005 ҳамчун санаи анҷомёбӣ ишғол мекунанд), ки ҳазорсолаи навро дар синни ҷавонӣ пешвоз гирифтанд, ки пеш аз ҳама ҷалби амиқ ба технологияҳои рақамӣ доранд, тавсиф мешавад.

Терминология
------------

Моҳи августи соли 1993 яке аз муҳаррирони маҷаллаи Advertising Age ибораи "*Насли Y* "-ро барои тавсифи онҳое, ки синнашон 11 ё аз он хурдтар буданд, бо "Насли X"   муқоиса кард.

Соли 1987 Уилям Штраус ва Нил Ҳоув истилоҳи "*Millenials*" -ро ба вуҷуд оварданд. Онҳо ин истилоҳро барои истинод ба кӯдакони соли 1981, ки бояд соли 2000 мактаби миёнаро хатм мекарданд, истифода бурданд. Онҳо дар бораи ин насл дар китобҳои худ "Наслҳо: Таърихи Ояндаи Амрико, 1584 то 2069" (1991) ва Эҳёи ҳазорсолаҳо: Насли ояндаи бузург (2000) навиштаанд.

Ба гуфтаи рӯзноманигор Брюс Ҳоровитз, дар соли 2012 Advertising Age эътироф кард, ки "миллениалҳо" номи беҳтар аз "Насли Y" аст .

Демография
----------

Хусусиятҳои насл вобаста ба шароитҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва ғайра дар кишвар ба кишвар фарқ мекунанд. Дар Иёлоти Муттаҳида одат шудааст, ки насли "Y"-ро насли соли таваллудашон 1981-1996 номид. Аммо, ҷомеашиносон санаи дақиқи оғози ин насл надоранд.

Дар Иёлоти Муттаҳида насли Y бо афзоиши сатҳи таваллуд, ки дар соли 1981 оғоз шуда буд, ба истилоҳ "эхо бум" алоқаманд аст. Онҳо аксаран фарзандони насли "беби бумерҳо "ҳастанд, аз ин рӯ номи "эхо бумерҳо"-ро доранд. Бо вуҷуди ин, дар кишварҳои пешрафта тамоюли коҳиши шумораи кӯдакон дар оилаҳо идома дорад, бинобар ин, падидаи «эхо бум» ба мисли худи «бэби бум» ба таври васеъ маълум нест.

Тадқиқоте, ки соли 2006 дар Иёлоти Муттаҳида  гузаронида шуд, нишон дод, ки 48% "эхо-бумерҳо" эътиқод доранд, 20% атеистҳо ва 32% агностикҳо мебошанд. Ғояҳои буддизм ва карма, бутпарастии нав, убури ақидаҳои фалсафӣ ва монотеистӣ (якхудоӣ), эътиқод ба тамаддунҳои ғайризаминӣ ва эзотерикӣ маъмуланд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Neil Howe, William Strauss. Millennials rising: the next great generation. Vintage Books, 2000
2. ↑  «Generation Y» *Ad Age* 30 August 1993. p. 16.
3. ↑  *Francese, Peter* Trend Ticker: Ahead of the Next Wave // AdvertisingAge. — 2003. — 1 сентябри.. — «Today’s 21-year-olds, who were born in 1982 and are part of the leading edge of Generation Y, are among the most-studied group of young adults ever.».
4. 1 2  *Horovitz, Bruce*. After Gen X, Millennials, what should next generation be? (4 май 2012). Бойгонӣ шудааст 20 марти 2020  сол. Проверено 24 ноябри 2012.
5. ↑  «Generation Y Turning Away From Religion». The Age (Fairfax Media): pp. 1. 2006-08-06. Retrieved 2010-09-26. «48 per cent of Generation Y believe in a god.»
**Ғалатёб** (англ. Spell checker), дар дунёи муҳосиботи ройёнаӣ, барномаи корбурдӣ аст, ки калимоти як матнро ки дорои ғалати имлоӣ ҳастанд, ташхис медиҳад. Ғалатёбҳо метавонанд ба танҳои рӯи блоки аз як матн ё ба унвони бахше аз як барномаи бузургтар, монанди Вожапардоз, нармафзори почтаи электронӣ, луғатномаи электронӣ ва ё мотори ҷустуҷӯӣ ба кор раванд.

Амалкард
--------

Ғалатёбҳои сода, калимоти хориҷ аз матнро, ҷудогона дар мӯҳтавиёти як луғатнома, якояки муқоиса мекунанд. Дар ғалатёбии як калима, агар калимае ёфт нашуд хато ба вуҷуди меояд в дар сурати такрори дастур, нармафзор наздиктарин калимаи мавҷудро ба унвони ҷавоб тарҷума мекунад. Барои ин кор алгоритмҳои зиёде пешниҳод шуда, ки яке аз инҳо калимоти мавҷуд дар луғатномаро ки фосилаи Лунаштайн кӯчаке аз калимаи аслӣ доранд лист мекунад, дар ағлаб нармафзорҳои ғалатёб гузинае таъбеҳ шуда, ки дар сурати адами вуҷуди калима дар луғатнома, онро (ба истиснои мавориди фолкшуда) ба листи калимот шинохташуда изофа мекунад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз Википедиаи порсӣ مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «غلط‌یاب». ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد. ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد، ۱۳ دسامبر. ۲۰۱۳. وب. ۲۹ آوریل. ۲۰۱۴.
**Қонеъ** - аз аввалин шоирони садаи XVIII-и тоҷик мебошад, ки нахуст аз юайни суханварони Мовароуннаҳр ба сабки Бедилӣ шеър гуфтанро шурӯъ намуда буд. Номи пурра ва санаҳои ҳаёти шоир маълум нест. Зодгоҳи Қонеъ Насаф - Қаршии имрӯза буда дар ҷавонӣ ба Бухоро рафта, он ҷо илм меомӯзад ва шояд минбаъд дар ҳамон ҷо мемонад. 
Девони Қонеъ бо сабки Бедил иншо гардида, соли 1163/1750 тартиб дода шудааст.

Намуна аз ғазалиёт
------------------

Чу офтоб бихезад насиби хастии мо
---------------------------------

Чу офтоб бихезад насиби хастии мо,
Талоши шер набошад ба зурдастии мо.
Кушод чашми хасад чарх бар карории ман,
Ки барги лола надорад низоми пастии мо.
Танам ба кучаи мехробу дил ба хонаи дайр,
Пиёла ханда кунад бар худопарастии мо!
Зи роҳи хар сари ту пои ох бикшодам,
Намонд дидаи мо мулки тандурустии мо.
Нишеби сели фигони хаводисам Конеъ,
Бувад зи кӯҳ фаротар садои хастии мо.
Мазмуни ашъори шоир бофтаи хомаи тахайюли ӯст. шоир ҳангоми эҷоди ғазал мазмун ва маонии навро меофарад. Чунончи: Насиби хастии инсонҳо мисоли офтобест, ки ҳар субҳ барояд, яъне офаридгор ризқи бандаҳоро ба ҳангоми субҳ медиҳад ва ҳар ки саҳархез аст, дар талоши ризқу рӯзӣ қадаме фарохтар хоҳад гузошт.

Хатти сабзи ӯ иборат дод бар такрорҳо
-------------------------------------

Хатти сабзи ӯ иборат дод бар такрорхо,
Обу ранге меборад аз лаъли ӯ гуфторхо.
Баски дар ёди узораш дил ба дог огушта шуд,
Лолазоре менамояд сина бар асрорхо.
Корфармои намояд чашми шухаш шеваро,
Сар ба чои хишт аз хайрат нихад меъморхо.
Риштаи ҷон то ба тори зулфи ӯ пайванд ёфт,
Кандаам аз гардани худ риштаи зуннорхо.
Сурати сарви кадаш дар хонаи тасвир нест,
Аз такаллуф бартараф оинаи зангорхо.

Аз кашокаш дасти ман дар гардани мино шикаст
--------------------------------------------

Аз кашокаш дасти ман дар гардани мино шикаст,
Рафти номуси талаб ништар ба пои мо шикаст.
Аз канору буса махрумам зи харфи сарди хеш,
Шишаву паймонаам аз лагжиши бечо шикаст.
Бар умеди ваъдае хоби парешон дидаам,
Ахд чун зулфаш магар он шухи бепарво шикаст.
Ин сафоли синаам хун баста аз ғам реза шуд,
Устохони тарки сарро магзи он савдо шикаст.
Нашъаи Конеъ баланди кард, шайдо шуд магар,
Чуби ғайрат бар сарам аз дасти хар гавго шикаст.
**Насриддинхоҷа Ворас** — шоири тоҷик (асри 19).

Зиндагинома
-----------

Дар Шибирғони Афғонистон зиндагӣ ва эҷод кардааст. Баъд аз касби камол чун донишманд ва шоири тавоно машҳур гашт. Ба тасаввуф майл намуд ва ба зинаи пир расида буд. Аз осораш намунаҳо дар тазкираҳо сабт гардидаанд. Яке аз пайравони Мирзо Абдулқодири Бедил буд. Ин ғазал аз ӯст:

> Ба ранги сурма бар лаб муҳри хомӯшӣ муҳайё кун,   
> 
> Чу нури дида дар шерозаи чашми бутон ҷо кун.   
> 
> Баҳори ҷилваи бемуддаоӣ рангҳо дорад,   
> 
> Даро дар гулшани таҷриду рангинӣ тамошо кун.   
> 
> Агар гул чид чашми дил зи хористони тақлидат,   
> 
> Ба ашки нурбахшӣ сурмаи таҳқиқ бино кун.   
> 
> Дар ин олам зи асбоби маишат ғам махӯр, Ворас,   
> 
> Дуои ҷони соҳибдавлати соҳибмудоро кун. 
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* افغانستان آریانا. دائرةالمعارف. کابل، 1955

Сарчашма
--------

* Ворас Насриддинхоҷа / С. Ализода // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Қолбозӣ, шалоқак, ҷизнибозӣ**

Бозии анъанавии духтарон, ки бештар дар фаслҳои гарм дар майдонча ва роҳравҳо барпо мешавад. Шумораи бозигарон аз 2 то 8 нафар буда метавонанд. Барои бозӣ ҳар кадом духтарон яктогӣ сангҳои гирду ҳамвор мегиранд, ки он "қол" ё "лап" ном дорад. Дар замини ҳамвор катакчаҳо мекашанд ва бо навбат хоначаҳоро якпоя ҷаҳида мегузаранд. Хоначаро ба чор катаки хурдтар ҷудо мекунанд ва ба онҳо бо тартиб рақам мегузоранд. Дар саросари кишвар фаъол аст.

Адабиёт
-------

1. Андреев М.С. Таджики долины Хуф. Сталинабад. 1953;

2. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Д. Вып. 3, 1976.

3. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д. 2015.

Нигаред
-------

* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон
* Ланкабозӣ

Манобеъ
-------

1. ↑  Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 183


|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Ғаффор Ашӯров** — (зод. 5 марти1930, ноҳияи Тоҷикобод) — файласуфи тоҷик, узви вобастаи АМИ Ҷумҳурии Тоҷикистон. Корманди шоистаи Тоҷикистон (2001).

Зиндагинома
-----------

Омӯзишгоҳи китобшиносии шаҳри Душанбе (ҳоло Коллеҷи фарҳанг, 1948) ва Институти китобшиносии шаҳри Маскав (ҳозира Университети фарҳанги шаҳри Маскав) (1952)-ро хатм кардааст. Пас аз хатми институти мазкур аввал сармутахассиси Китобхонаи давлатии ба номи Фирдавсӣ ва баъдан (то соли 1955) мудири кабинети методии ҳамин китобхона. Солҳои 1955-59 аспиранти АИ ҶШС Тоҷикистон, 1959-64 аввал корманди илмӣ ва сипас мудири Сектори таърихи фалсафаи Шуъбаи фалсафаи АИ ҶШС Тоҷикистон буд. Бо тавсияи академик А. М. Баҳоваддинов мудири шуъбаи фалсафаи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон (1964—1988) таъйин шуд. Солҳои 1987-90 ва 1999—2000 узви раёсати Академия ва академик-котиби шуъбаи илмҳои ҷамъиятшиносии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон. Аз соли 1990 сарходими илмии Институти фалсафаи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон. Соли 1964 дар мавзӯи «Ақоиди фалсафии Но­сири Хусрав» рисолаи номзадӣ ҳимоя карда, мудири Шуъбаи фалсафаи АИ ҶШС Тоҷикистон таъйин гардид (то соли 1988). Дар давраи роҳбарии Ғ. Ашӯров ба Шуъбаи фалсафа таҳқиқи равандҳои гуногуни таърихи фалсафа, фалсафаи иҷтимоӣ, фалсафаи табиатшиносӣ ва таҳқиқоти ҷомеашиносӣ дар савияи баланди илмӣ доир гардида, нашри осори мутафаккирони форс-тоҷик — Ибни Сино, Носири Хусрав, Аҳмади Дониш ривоҷ ёфт. Ғ. Ашӯров дар таҳлилу баррасии таърихи фалсафа ва афкори иҷтимоию сиёсии форс-тоҷик таҳқиқоти илмӣ анҷом дода, бештар аз 200 мақолаи илмӣ ва рисолаҳои «Ақидаҳои фалсафии Носири Хусрав» ва «Фалсафаи аҳди Сомониён»-ро таълиф карда, ба нашр расондааст. Ғ. Ашӯров ҳамчунин яке аз муаллифони асарҳои бисёрҷилдаи «Таърихи фалсафаи СССР», «Таърихи халқи тоҷик», «Тамаддуни Осиёи Марказӣ» мебошад. Таҳти роҳбарии Ғ. Ашӯров 11 нафар рисолаи номзадӣ ҳимоя кардаанд, ки ду нафарашон К. Олимов ва Х. Додхудоев докторҳои илманд.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени «Нишони фахрӣ», медали «Барои меҳнати шоён» ва 2 Грамотаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

Осор
----

* Философские взгляды Носи­ра Хусрава. Душанбе, 1964;
* Философская и общественно-политическая мысль таджикского народа в конце XIX — начало XX вв. История философии в СССР. Т. 4. Москва, 1971, Т. 5. Москва, 1988;
* Актуальные проблемы просветительства ⁄⁄ Известия АН РТ. 1995, № 1-4;
* Интелектуальное развитие народов Средней Азии и Казахстана в XIX—XX вв. ⁄⁄ Цивилизация Центральной Азии, ЮНЕСКО. Т. 6, Париж, 2004 (на анг. яз.);
* Философия эпохи Саманидов. Душанбе, 2006;
* Общественно-политическая мысль таджикского народа во второй половине XIX — начало XX вв. ⁄⁄ История Таджикского народа. Т. 4. Душанбе, 2010.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ашӯров Ғаффор / А. Шарифов // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Менгниязов Ғаффор** (тав. 27. 08. 1932, ноҳияи Шӯрчии ҶШС Ӯзбекистон), педагог, номзади илмҳои педагогӣ (1974), дотсент (1978).

Зиндагинома
-----------

Солҳои 1951–1953 дар Донишкадаи муаллимтайёркунии ш. Сталинобод таҳсил намудааст. Солҳои 1953–1954 муаллими физика ва математикаи мактаби миёнаи № 2 ноҳияи Шаҳринав, 1954–1957 донишҷӯи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченко, 1957–1965 муаллими физика ва математикаи мактаби миёнаи
№ 18 ш. Душанбе буд. Аз соли 1968 ассистент ва муаллими калон, аз соли 1978 дотсенти кафедраи методикаи таълими математикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ мебошад. Солҳои 1969–1972 дар аспирантураи донишкадаи омӯзгорӣ таҳсил намуда буд. Оид ба тарзи хаттии омӯзиши функсияҳои тригонометрӣ тавассути мафҳуми инъикос дар фанни математикаи мактаби миёна кори илмӣ анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 100 корҳои илмӣ ва илмию методӣ, аз ҷумла китобҳои дарсии математика барои синфҳои 5–11 бо забони ӯзбекӣ мебошад.

Ҷоизаҳо
-------

Бо унвони фахрии «Корманди шоистаи Тоҷикистон», нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» ва чандин ифтихорномаҳо сарфароз шудааст.

Осор
----

* Намунаи ҳалли масъалаҳои геометрӣ бо татбиқи тригонометрия, Д. 1971;
* Практикум аз лимит, ҳосила ва татбиқи функсияҳо (бо ҳаммуаллифӣ), Д. 1977;
* Алгебра 7 (Китоби дарсӣ, бо ҳаммуаллифӣ), Д. 2003;
* Алгебра 8 (Китоби дарсӣ, бо ҳаммуаллифӣ), Д. 2004;
* Математика 6 (Китоби дарсӣ, бо ҳаммуаллифӣ), Д. 2006;
* Математика 5 (Китоби дарсӣ), Д. 2009.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Қоимшаҳр**( форсӣ: قائم‌شهر‎; ҳамчунин ба забони румӣ чун **Qā'em Shahr;** қаблан бо номи **Шоҳӣ** (порсӣ: Ŝāhi) маълум аст) — шаҳр ва маркази Шаҳристони Қоимшаҳр Устони Мозандарони Эрон аст. Дар саршумории соли 2016, аҳолии он 204,953 нафар будааст. Аслан ҳамчун **Aliyabad** маълум аст, номи **Ŝâhi** (Shahi) то инқилоби Эрон дар соли 1979 истифода бурда мешуд, то вақте ки ба шаҳр номи кунунӣ дода шуда буд.

Шаҳр дар 237 километр (147 mi) шимолу шарқи Теҳрон ; 20 километр (12 mi) ҷанубу шарқи Бобул (Мозандарон) ; ва дар 23 километр (14 mi) самти ғарби Сари, ки маркази вилояти Мозандарон воқеъ аст.

Ҷойҳои тамошобоб
----------------

* Донишгоҳи исломии Озоди Қоимшаҳр
* Боғи Телар

Варзиш
------

**Қоимшаҳр** яке аз марказҳои варзишии Эрон аст. Қаҳрамони ҷаҳонӣ ва олимпии варзиши вазнбардорӣ Беҳдод Салимӣ аз Қоимшаҳр аст.

Сарчашмаҳо
----------

* Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон

Эзоҳ
----



| ⚙️ Қоимшаҳр |
| --- |
| Парчами Эрон | 
* Аббособод
* Бобул
* Бобулсар
* Беҳшаҳр
* Гулугоҳ
* Калебар
* Қоимшаҳр
* Маҳмудобод
* Навшаҳр
* Нико
* Нур
* Омул
* Ромсар
* Саводкӯҳ
* Симурғ
* Сорӣ
* Сурак
* Туникобун
* Чолӯс
* Ҷӯйбор
* Ширгоҳ

 |
**Наталя Леонидовна Дементьева** (6 сентябри 1945, Куйбышев) — арбоби давлатии шӯравӣ ва рус. Узви Кумитаи Шӯрои Федератсия оид ба буҷет ва бозорҳои молиявӣ (2004—2019). Корманди шоистаи маданияти Федератсияи Русия (1996).

Узви ҳизби «Русияи воҳид».

Зиндагинома
-----------

Соли 1945 дар шахри Куйбишев (холо Самара) дар оилаи ҳарбӣ ба дунё омадааст. Аз 10-солагӣ дар Ленинград зиндагӣ мекард.

Соли 1970 факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Ленинградро хатм кардааст (аз рӯи ихтисоси «муаррих-археолог») .

Соли 1979 сардори инспекцияи вилоятии мухофизати ёдгорихои комичроияи Ленинград таъин шуд.

Моҳи ноябри соли 1987 директори Осорхонаи давлатии таърихи Санкт-Петербург интихоб шуд.

Вай яке аз ташаббускорони дафни хокистари князи бузург Владимир Кириллович дар калисои Пётр ва Павел, инчунин гузоштани муҷассамаи Петри I аз ҷониби Михаил Шемякин дар ҳудуди осорхонаи таърихи шаҳр буд.

28 августи соли 1997 бо фармони Президенти Федератсияи Русия вай вазири фарҳанги Федератсияи Русия таъин карда шуд.

Аз сентябри соли 1998 то апрели соли 2004 — муовини аввали вазири фарҳанги Федератсияи Русия.

Аз июни соли 2004 — Намояндаи Маҷлиси давлатии Ҷумҳурии Марий Эл дар Шӯрои Федератсияи Маҷлиси Федералии Федератсияи Русия.

17 январи соли 2005 вай дубора ба вазифаи сенатори Маҷлиси давлатии Ҷумҳурии Марий Эл дар Шӯрои Федератсияи Русия интихоб шуд.

Як катор мукофотхои ҳукуматӣ дорад. Лауреати Ҷоизаи миллӣ барои эътирофи оммавии дастовардҳои занони «Олимпия»-и Академияи соҳибкорӣ ва соҳибкории Русия дар соли 2001.

Эзоҳ
----

1. ↑  Дементьева Наталия Леонидовна.
**Насрин Идибекович Идибеков** (тав. 15.09.1928, деҳаи Гишхони ноҳияи Ванҷ – ваф. 1997, шаҳри Душанбе) — файласуфи тоҷик, номзади илмҳои фалсафа (1984).

Зиндагинома
-----------

Соли 1956 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро  хатм кардааст. Солҳои 1956–1958 мудири қисми илмии мактаби миёнаи ба номи В. И. Ленини ноҳияи Ванҷ, 1959–1960 директори хонаи бачагони ноҳияи Ванҷ, 1960–1962 муаллими фанни таърихи мактаби миёнаи ба номи В. И. Ленини ноҳия Ванҷ, 1962–1963 мудири қисми илмии мактаб-интернати касалиҳои полимелитии ҷумҳуриявӣ дар деҳаи Қипчоқи ноҳияи Ҳисор, 1963–1966 мудири кабинет ва муаллими кафедраи фалсафаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Солҳои 1966–1986 дар кафедраи фалсафаи Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ва Донишгоҳи тиббии Тоҷикистон фаъолият кардааст. Ҳамзамон солҳои 1972–1976 дар аспирантураи назди шуъбаи фалсафаи АИ ҶШС Тоҷикистон таҳсил намудааст. Солҳои 1987–1997 муаллими кафедраи фалсафаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Муаллифи якчанд асару мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ мебошад, ки дар онҳо атрофи масъалаҳои таърихи фалсафа ва фалсафаи иҷтимоӣ корҳои илмиву тадқиқотӣ бурдааст.

Осор
----

* Шуури ҷамъиятӣ ва сохти он, Д. 1997;
* Фалсафа (китоби дарсӣ), Д. 1997;
* Насириддини Тусӣ дар бораи алоқаи ахлоқ ва ихтиёр // Мактаби Советӣ, №8, 1977;
* Общественно-политическое учение Насириддина Туси // Известия АН РТ, №4, 1998.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Подшоҳии Далмотия (Далматия, Далматсия)** — подшоҳии вассалӣ, ки аз соли 1815 то 1918 дар зери ҳукмронии монархияи Ҳабсбург вуҷуд дошт. Пойтахти салтанат шаҳри Задар буд.

Таърих
------

Подшоҳии Далматсия аз қисми вилотяҳои Иллирияи имп. Фаронса, ки ба Ҳабсбургҳо тибқи созишномаи Венаи соли 1815 баргардонда шуда буданд, таъсис дода шуд. Салтанат то соли 1918 воҳиди алоҳидаи маъмурии Утриш-Маҷористон боқӣ монд, ки пас аз он бисёр қаламравҳои Далматсия (ба истиснои Задар ва Ластово) ба Подшоҳии Сербҳо, Хорватҳо ва Словенҳо (баъдтар Подшоҳии Югославия) дохил шуданд.

Демография
----------

Дар оғози давраи Утриш, ҳаёти фарҳангии Далматсия, хусусан дар соҳаи иқтисодиёти шаҳр, аз ҷониби намояндагони ҷомеаи маҳаллии итолиёӣ муайян карда шуда буд. Итолиёшавӣ диг. миллатҳои романӣ низ мешуданд (гӯяндагони забони далматӣ, ки бисёре аз калимаҳо венетсианиро истифода мебурданд). Сарфи назар аз таъсири Венетсия, аъзоёни ҷомеаи Далматияи Италия дар тӯли асри 19 таназзули дарозмуддатро аз сар гузарониданд. Паст гардидани шумораи итолиёиҳо аз сабаби хорватикунонии шаҳру деҳот рӯ мезанад.

Дар соли 1900, барӯйхатгирии аҳолии Утриш-Маҷористон гурӯҳҳои қавмии зерини салтанатро қайд кард  :

* Хорватҳо - 475.000
* Сербҳо - 95,000
* Итолиёиҳо - 15 300

Шаҳрҳои калонтарин инҳо буданд (аз соли 1900):

* Зара/Задар (32 506)
* Спалато/Сплит (27 198)
* Себеницо/Шибеник (24 751)
* Рагуза/Дубровник (13 174)

Ҳокимон
-------

* Франйо Томашич (хорватӣ: Franjo Tomašić) (1813—1831)
* Венсеслав Лилинберг Ватер (олмонӣ: *Wenzeslau Lilienberg Water*) (1831—1841)
* Иван Август Туршки (лаҳӣ: Ivan August Turszky) (1841—1847)
* Матия Рукавина (хорватӣ: Matija Rukavina) (1847)
* Йосип Елачич (1848—1859)
* Лазар Мамула (хорватӣ: Lazar Mamula) (1859—1865)
* Франйо Филипович (хорватӣ: Franjo Filipović) (1865—1868)
* Иван Вагнер (хорватӣ: Ivan Wagner) (1868—1869)
* Готфрид Ауэрсперг (олмонӣ: *Gottfried Auersperg*) (1869)
* Юлиус Флук фон Лейденкрон (олмонӣ: *Julius Fluk von Leidenkron*) (1869—1870)
* Гаврило Родич (хорватӣ: Gavrilo Rodić) (1870—1881)
* Степан Йованович (хорватӣ: Stjepan Jovanović) (1882—1885)
* Лудовик Цомаро (хорватӣ: Ludovik Comaro) (1885—1886)
* Драгутин Блажекович (хорватӣ: Dragutin Blažeković) (1886—1890)
* Эмил Давид (хорватӣ: Emil David) (1890—1902)
* Эразмус Гендел (олмонӣ: *Erasmus Handel*) (1902—1905)
* Никола Нарделли (хорватӣ: Nikola Nardelli) (1905—1911)
* Марио Аттемс (хорватӣ: Mario Attems) (1911—1918)

Эзоҳ
----

1. ↑  *Sharpe M.E.* Ethnic Groups and Population Changes in Twentieth-Century Central-Eastern Europe. — P. 343. — ISBN 9780765618337.
**Эгон Кренз** ( олмонӣ: *Egon Krenz*;  19 марти соли 1937 ) — собиқ ходими сиёсии Ҷумҳурии Демократии Олмон (ЧДО), коммунист .

Зиндагинома
-----------

Аз соли 1955 аъзои Ҳизби ягонаи сотсиалистии Олмон . соли 1983 аъзои Бюрои Сиёсй шуд.

Вай аз 18 октябр то 3 декабри  соли 1989 ҳамҳизби Эрих Хонеккер буд. Вай раиси Ҳизби ягонаи сотсиалистии Олмон ва раиси Шӯрои давлатии ҶДО буд ва баъд аз намоишҳои васеи тарафдорони демократия Хонеккерро дар ин вазифаҳо иваз намуд.

Вай «барномаи сиёсати нав»-ро эълон карда, девори Берлинро кушод ( 9 ноябри  соли 1989 ) ва ваъда дод, ки интихоботи демократӣ баргузор кунад, аммо ин кофӣ набуд ва моҳи декабри соли 1989 истеъфо дод, ки хамагй чанд хафта дар сари давлат ва ҳизб буд.

### Дар Олмони муттаҳида

 Эгон Кренз дар соли 2007.
25 августи  соли 1997 дар натиҷаи ба истилоҳ "мурофиаи Бюрои Сиёсӣ", ки соли 1995 оғоз шуда буд, ӯ барои даст доштан дар "марги мардум дар назди девори Берлин" ба 6,5 соли зиндон маҳкум шуд. Ӯ ҷазои худро дар зиндонҳои Мӯобит ва Плетсензее адо кард ва дар зиндон китоби «Ёддоштҳои зиндон»-ро навишт. Пас аз чаҳор соли зиндон, 18 декабри соли 2003 "бо сабаби кам будани эҳтимоли такрори ҷиноят" аз Берлин озод шуд.

Дар шаҳри Дираген (Олмон ) зиндагӣ мекунад.

Оила
----

Оиладор. Занаш Эрика аз рӯи ихтисос муаллим, дотсенти кафедраи маорифи педагогӣ мебошад (аз соли 1990 аз ин касб маҳрум шудааст). Ду писар (дар соҳаи техникӣ кор мекунад), як набера ва ду набера дорад.

Эзоҳ
----

1. ↑  filmportal.de — 2005.
2. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑  Munzinger Personen (нем.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* AllMovie
* AlloCiné
* Česko-Slovenská filmová databáze
* Discogs
* Filmportal
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Кинопоиск

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская
* Литовская универсальная
* Britannica (онлайн)
* Notable Names Database

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 118943154
* GTAA: 121712
* ISNI: 0000 0000 8114 6028
* LCCN: n89642030
* NDL: 00469850
* NLP: A12274252
* NTA: 087486687
* LIBRIS: 97mqzvft5b586q8
* SUDOC: 105670332
* VIAF: 35255728
* WorldCat VIAF: 35255728

 |

 |
**Драмаи наврасон** (англ. Teen drama) — навъи силсилафилмиҳои драмавии телевизионӣ, ки маркази ҳикояташ ҳаёти персонажҳои наврас ё одамоне мебошад, ки ин синнро базӯр паси сар кардаанд. Ин жанр амалан дар 45 соли аввали таърихи телевизион вуҷуд надошт ва танҳо дар ибтидои солҳои навадум шуҳрат пайдо кард, алахусус пас аз муваффақияти силсилафилми "Беверли Ҳиллс, 90210", ки асосгузори ин самт ҳисобида мешавад. Пеш аз ӯ, бисёре аз силсилафилмҳо, ки дар марказ наврасон буданд, «ситкоми наврасон» мебошанд, дар ҳоле ки наврасон дар силсилафилмҳои драмавӣ танҳо як қисми ҳайати ансамбле мебошанд, ки кӯдакон ва калонсолонро низ дар бар мегиранд. Дар солҳои панҷоҳум, ситомаи "Падар беҳтар медонад" (1954-1960) ва "Донна Рид" (1958-1966) бо як ҳиссаи қаҳрамонони ҷавон муваффақ буданд, аммо бо вуҷуди ин, дар ин барномаҳо наврасон ҳеч гоҳ дар сари сужет набуданд ва аввалин намоиш дар бораи наврас "Gidget" (1965-1966) бо Саллӣ Филд буд.

Аз солҳои навадум сар карда, ҳар сол дар телевизионҳои ИМА драмаҳои наврасӣ пайдо мешаванд, ки асосан ҳаёти хонандагони мактабҳои миёна, пеш аз ҳама синфҳои миёна ё болоии иҷтимоиро нишон медиҳанд. Мавзӯъи филмҳо асосан барои ҷавонон бо пастиву баландиҳои ҳаёти шахсӣ ва муносибат бо волидони худ, инчунин бо мушкилоти хоси наврасон сарукор доранд.

Баъзе намояндагони жанр, аз қабили "Дилҳои танҳо" (2003-2007) ва "One Tree Hill" (2003-2012), аксар вақт барои иқдомҳои қолаби сюжетӣ, драмавии аз ҳад зиёд ва ҳикояҳои тӯлонӣ танқид мешуданд, дар ҳоле ки силсилаи "My So-Called Life» (1994-1995) ва «Veronica Mars »(2004-2007) аз ҷониби мунаққидон дӯст пазируфта ва аксар вақт онҳоро беҳтарин намоишҳои аз ҳама эҷодшуда меномиданд.

Фантастикаи илмии оммавӣ, тахайюлӣ ва сериалҳои бадеӣ-саёҳатӣ низ бароварда шуданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  The 25 Worst Television Dramas Of All Time. *TV Crunch*(пайванди дастнорас — *таърих*) (22 июня 2008). 4 январи 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 27 январи 2013.

Пайвандҳо
---------
**Маҳмадалӣ Бобоев** (1893, деҳаи Тошгузари ноҳияи Регар — ?, ҳамон ҷо) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948).

Зиндагинома
-----------

Чоряккор, чӯпон (1914—1925), иштирокдори фаъоли муборизаи зидди босмачигӣ, узви итти­фоқи «Қумчӣ» буд. Солҳои 1930—1933 колхозчии хоҷагии ба номи Телман, 1934—1961 сардори звено ва бригадаи пахтакории хоҷагии «Комму­низ­м»-и ноҳияи Регар. Аз соли 1961 нафақагири шахсӣ. Бригадаи Маҳмадалӣ Бобоев' ҳосили фаровони пахта рӯёндааст.

Ордену медалҳо
--------------

Бо орденҳои Ленин, Ситораи Сурх сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Бобоев Маҳмадалӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2009. — Т. 3. — 181 с.
**Маҳбуба Афзалӣ** (10.02.1957, Душанбе) — омӯзгор, номз. илмҳои педагогӣ (2005), дотсент(2014). «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1999).

Зиндагинома
-----------

Маҳбуба Афзалӣ 10 феврали соли 1957 дар ш Душанбе ба дунё омадааст. Фарзанди Камол Афзалӣ. Пас аз хатми мак. миёнаи № 2 Душанбе (1974) дар факултаи забонҳои хориҷии (бахши англисии) ИПД ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил кардааст (1974–1978). Муаллими каф. заб. англисии УДТ ба номи В.И. Ленин (ҳоло – ДМТ, 1978–87). С. 1988 ба ҳайси муаллими заб. англисӣ ба кори каф. заб. хориҷии ИПД ба номи Т.Г. Шевченко гузаштааст. С. 1992 – муд. каф. заб. хориҷии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон таъйин шудааст. С. 1999 бо ташаббуси ӯ дар ДДОТ садорати фак. заб. англисӣ таъсис ёфтааст, ки роҳбариаш то с. 2001 бар зиммааш буд. Аз с. 2001 дотсенти каф. заб. хориҷии фак. ҳуқуқшиносии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад. Донишу малакаашро дар УДМ ба номи М.В. Ломоносов, УДБелорусия ва Донишгоҳи Кембриҷи шаҳри Лондон такмил додааст. С. 2005 дар мавзӯи «Система гражданско-патриотического воспитания студентов по формированию активной жизненной позиции, обеспечивающей стабильность и безопасность в обществе» рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Муаллифи зиёда аз 100 мақолаи илмӣ -тадқ. дастури таълимӣ барои донишҷӯ ёни мак. олӣ, аз ҷумла кит. дарсии «English for you» (Д. 2010), «Маҷмӯаи корҳои контролӣ» (Д. 2005), «Характеристика безличных предложений» (Д. 2014), мақолаҳои «Художественный перевод «Авесты» как фактор развития таджикско-немецких литературных связей», «К вопросу о международных литературных связах», «Формирование потенциального словарного запаса студентов на базе общественно-политической и профессиональной лексики», «Речевой конфликт как предмет перислингвистических исследований», «Учебное тестирование как один из методов активизации обучения в вузе», «Формирование языковой картины мира и речевой культуры студентов в процессе обучения иностранным языкам» ва ғ. Бо чандин Ифтихорномаи соҳавӣ ва ДМТ мукофотонида шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — 215 с. (тоҷ.). ISBN 978-99947-958-2-6
**Мадаминбек** (ӯзбакӣ: *Muhammad Amin, Madaminbek*, форсӣ: مدمنبيک‎ **Муҳаммад Амин Аҳмадбек**, 1893 (тибқи дигар маълумот — 1882), вилояти Фарғона — 1920) — қурбошии босмачиёни водии Фарғона.

Зиндагинома
-----------

Аз оилаи савдогар. Барои куштани зане ба муддати 14 сол бадарға карда шуд. Баъди аз бадарға гаштан (1917) комиссари ҳарбии вилояти Фарғона, сардори Ҳукумати муваққатии Фарғона, сардори шуъбаи милисияи шаҳри Марғелон. Тобистони соли 1918 ба Ҳокимияти Советӣ хиёнат карда, бо отряди милисия ба тарафи босмачиён гузашт.

Дар водии Фарғона худро ҳомии дини ислом эълон карда, одамони мутаассиб ва ҳурофотпарастро дар атрофаш ҷамъ намуд. Дастаи Мадаминбек ба дастаҳои кулакҳо ва Эргашқурбошӣ ҳамроҳ шуда, бо дастгирии империалистони англис ва сафедгвардиячиёни рус бар зидди Ҳокимияти Советӣ мубориза бурд.

Мадаминбек ба халқ хиёнат намуда, ба хукумати Англия муроҷиат кард, ки Туркистонро зери ҳимояи худ гирад. Мадаминбек ба Ҳокимияти Советӣ хайрхоҳ будани атрофиёнашро пай бурда, пас аз музокираи якмоҳа бо раиси Комитети революционии Фарғона Н. Хӯҷаев ва командири бригада Э. Кужело 5 марти 1920 бо 500 нафар ба тарафи Ҳокимияти Советӣ гузашт. Дере нагузашта аз тарафи Қӯришермат кушта шуд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Полыковский М. И. «Конец Мадамин-бека (Записки о гражданской войне)» — Ташкент, 1966,
* Калмыков С. «Коран и маузер» — Ташкент, 1968,
* *Абдуллаханов Д. М.* Тарки дунё. — Ташкент: «Узбекистон», 2009.

Сарчашма
--------

* Мадаминбек // Лениннома — Муҳит. — Д. : СИЭСТ, 1983. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 4).
**Мадатбек Тоҷибеков** (28 сентябри 1949, ноҳияи Ванҷ) — заминшинос, доктори илмҳои геология ва минералогия (2007), профессор (2010), профессори Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

Холнома
-------

Баъд аз хатми ДДТ ба номи В. И. Ленин аз соли 1966 то 1972 дар вазифаҳои гуногун дар ҳамин Донишгоҳ фаъолият намудааст. Сипас ба кори Академияи илмҳои ҶТ гузашт ва солҳои 1972 −1992 ходим, ходими калони илмии пажуҳишгоҳи геологияи Академияи илмҳои ҶТ буд. Аз соли 1992 омӯзгор, профессори Донишгоҳи миллии Тоҷикистон аст.
Муаллифи зиёда аз 160 асару китоби илмӣ ва таълимӣ мебошад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энсиклопедияи олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. — Душанбе, 2008, с.310 −311
**Маҳбал** (форсӣ: مهبل‎), ё **заҳдонроҳ** — бахши дарунии андоми таносули зан аст. Ба бахши берунии узвҳои таносули зан, фарҷ ё кус мегӯянд.

Қутри сурохи он дар ҳудуди 2 сантиметр аст. Тӯли он байни 9 ва 11 сантиметр аст. Ва таҳти зовияи 70 дараҷа нисбат ба уфуқ қарор дорад. Даруни он ба василаи моддаҳои лазҳ барои тасоҳил дар вуруд ва хуруҷи олати таносули мардона лиз ва лағжанда мешавад. Ҳамчунин хуни одати моҳона аз ин сурох хориҷ мегардад.

Тарашшуҳоти раҳмӣ
-----------------

Вожон гузаргоҳе барои хуруҷи хуни одати моҳона аз бадан фароҳам меоварад. Дар ҷомеаи суннатӣ, тампонҳо, ҷомҳои қаъдагӣ ва наворҳои беҳдоштӣ барои ҷазб ё ҷамъоварии ин моеъҳо ба кор мераванд.

Фаъолияти ҷинсӣ
---------------

Дар тайи фаъолияти ҷинсӣ, дар сурати таҳрики асабӣ ки дар вуруди вожун (атрофи клиторис) мутамарказ ҳастанд, лаззати ҷинсии занона ба вуҷуд меояд. Дар тайи барангехтани ҷинсӣ, ба вижа бо таҳрикӣ чучулу, худравонкорӣ девораҳои вожан, аз истикок эҷодшуда дар асари фаъолиятҳои гуногуни ҷинсӣ мекоҳад. Пажӯҳишҳои аз клиторис ба даруни ҷинси занона ва маҳбал густариш меёбанд.

Нигаред низ
-----------

* Вулва
* Пардаи маҳбал
* Ғасли маҳбал
* Обияти маҳбал
* Узвҳои таносули занона

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Маҳбал***

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Маҳбал***

Эзоҳ
----

1. ↑  Аз википедиаи порсӣ
**Тасвири изометрӣ**, **проексияи изометрӣ** — навъи проексияи аксонометрие, ки дар он ҳангоми тасвири объекти себуъдӣ зарибҳои таҳриф (нисбати дарозии порчаи проексияшуда ба ҳамвории ба меҳвари тири координата мувозӣ ба дарозии ҳақиқии порча) дар ҳар се меҳвар ба ҳам баробаранд.

Проексияҳои изометрӣ чун проексияҳои аксонометрӣ ба росткунҷа (ортогоналӣ) ва каҷкунҷа ҷудо мешаванд. Мувофиқи стандартҳое, ки дар давлати шӯравӣ қабул шуда буданд, дар проексияи изометрии росткунҷа меҳварҳои аксонометрӣ байни ҳам кунҷҳои баробар (120°)-ро ташкил медиҳанд (расми 1а). Меҳвари Z амудӣ (рост) ҷойгир аст. Зарибҳои таҳриф k = m = n = 0.82 мебошанд, вале барои таҳияи тасвирҳо зариби таҳрифро баробари 1 мегиранд, ки дар натиҷа андозаҳои хаттӣ ба 1,22 баробар мешаванд.

Дар проексияи изометрии фронталӣ (ҷабҳавӣ)-и каҷкунҷа кунҷи байни меҳварҳои Х ва Z ба 90°, меҳвари У ба 135° (120° ё 150° низ) моил ба меҳвари Z ҷойгир аст (расми 1б). Проексияи изометрии ҷабҳавӣ ба меҳварҳои Х, У ва Z бетаҳриф анҷом дода мешавад. Дар проексияи изометрии уфуқии каҷкунҷа меҳвари Z амудӣ аст. Кунҷи байни меҳварҳои Х ва У ба 120° (135° ё 150° низ) ва кунҷи байни меҳварҳои Х ва У ба 90° баробаранд (расми 1в). Проексияи изометрии уфуқӣ ба меҳварҳои Х, У ва Z бетаҳриф иҷро карда мешавад. Дар расми 2 проексияҳои изометрии росткунҷа, ҷабҳавӣ ва уфуқии кубҳо, ки дар рӯяҳои онҳо давраҳо ҷойгиранд, акс ёфтаанд.

Проексияҳои изометрӣ дар нақшакашии мошинсозӣ, системаҳои лоиҳакашии автоматикунондашуда ҳангоми сохтани тасвири аёни ҷузъҳои техникӣ, объектҳои себуъдӣ (3D) ва манзараҳо барои бозиҳои компютерӣ истифода мешаванд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Изометрия / А. Х. Зарипов // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
{\displaystyle \scriptstyle {5-2=3}}
**Тарҳ** — амали арифметикист (баръакси ҷамъ).

Агар ҳосили ҷамъ ва яке аз ҷамъшавандаҳо маълум бошад, бо амали тарҳ ҷамъшавандаи дуюмро муайян мекунанд. Ҳосили ҷамъи додашуда камшаванда, ҷамъшавандаи додашуда тарҳшаванда, натиҷаи амал фарқ номида мешавад. Дар соҳаи ададҳои мусбат тарҳ на ҳама вақт имконпазир аст (аз адади хурд адади калонро тарҳ кардан мумкин нест). Ин сабаби дар арифметика расман ҷорӣ намудани мафҳуми ададҳои манфӣ ва сифр гардид.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир  А. С. Сайфуллоев. — Д. : СИЭСТ, 1978—1988.
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Бохтар (мазмунҳо)-ро бубинед.
Kushano-Hephthalites 600ad
**Подшоҳии Бохтари қадим** — номгузории Бохтари қадим дар Авесто ҳамчун кишвари «бо парчамҳои барафрӯхта», яке аз кишварҳои Ориёи ёд шудааст. Мувофиқи ахбори «Таърихи Табарӣ» ва «Форснома» пойтахти Давлати Каёниён Бохтар (Балх) буд. Дар бораи мавҷудияти давлат дар Бохтар дар асри IX – VIII пеш аз мелод ахбори таърихнависони Юнони Қадим гувоҳӣ медиҳанд. Аз рӯи ин ахбор шоҳи Ассирия Нина барои ба Бохтар ҳуҷум кардан лашкари азимро гирд меоварад, чунки ӯ медонист, ки ин кишвар дорои шаҳрҳои зиёд, қалъаҳои мустаҳкам ва халқи сершумору мубориз мебошад. Шоҳи Бохтар Оксиарт низ лашкар ҷамъ карда, ба мудофиа омодагӣ мебинад. Нина қалъаҳои ҷудогонаро ишғол карда, ба ш. Бохтар мерасад, вале онро гирифта наметавонад. Танҳо баъди омадани ҳамсари ӯ Семирамида бо дастаҳои иловагии ҷанговарон ба ассириягиҳо пас аз кӯшишҳои зиёд муяссар шуд, ки шаҳрро ишғол намоянд. Хазинаи пур аз симу зари Оксиарт ба дасти Нина афтид.

Дар бораи давлати пуриқтидор будани Бохтар маълумотҳои дигар низ мавҷуданд. Мувофиқи ахбори муаррихи юнонӣ Ктесий лашкари сершумор ва пурзӯри Бохтар якҷоя бо Мод бар зидди Ассирия меҷангад. Ктесий бори дигар халқи Бохтарро, ки дар пеши роҳи лашкаркашиҳои Куруши Кабир меистод, номбар мекунад. Дар асоси ин ахбор ба хулосае омадан мумкин аст, ки Бохтар дар асрҳои IX – VI п.м. давлати ба дараҷаи кофӣ мустаҳкам ва инкишофёфта буд.

Подшоҳии Бохтари қадим ниҳоят макони бонуфуз ва қадим аст. Мувофиқи рисолаҳои юнонӣ дар Бохтари асрҳои томилодӣ нуздаҳ мардумони гуногуннажод якҷоя зиндагӣ ба сар мебурданд. Шаҳри Бохтар (вилояту шаҳри марказӣ як ном доштанд) яке аз калонтарин шаҳрҳои шоҳигарии Кушониён ба ҳисоб мерафтааст ва унвони «модари шаҳрҳо»-ро доштааст

Забони расмии мардумони Бохтари қадим — ҳиндии Баҳлика — дар ҳазорсолаи аввали пас аз милод «забони бохтарӣ»- забони порсӣ буд, ки ба гурӯҳи забонҳои ҳинду-аврупоӣ дохил мешавад, аммо дар мукотиба алифбои юнонӣ, иборат аз бисту чаҳор ҳарф, истифода мешуд. Ба ғайри ин, мардумони Бохтари қадим ба забонҳои Тохарӣ (Тохрӣ), ҳинду-эронӣ, ҳиндӣ ва туркӣ гап мезаданд, ва аз алифбои Оромӣ (Суриё) ва Браҳмӣ (Ҳиндустон) истифода мебурданд. Бохтариён аҷдодони тоҷикон ҳисоб меёбанд.

Ҷуғрофия
--------

Ин сарзамин дар ҷануб бо ноҳияи Гандҳара, дар шарқ — бо Бадахшон, дар ғарб — бо Марғиён (Маргиана) ва дар шимол — бо кӯҳсори Сакоинишин ҳамсоя буд.
Бохтари қадим кишвари байни кӯҳӣ буда, иқлими мӯътадил ва оби фаровон, инчунин замини серҳосил дошта буд. Он дар пастхамии тектоникӣ вокеъ гашта, сатҳаш асосан бо регу гили обхӯрда (яъне лёсс) пӯшида шудааст. Ҳамвории доманаи шимоли Ҳиндукуш қариб 400 км тӯл мекашад, ва бараш то 140 км аст. Баландии ин ҳамворӣ 500 м дар ҷануб ва 250 м дар шимол-ғарб аст.

Нигаред
-------

* Ориёи

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳотамов Н.Б. Довудӣ Д. Муллоҷонов С. Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011. – C. 30.
2. 1 2  Массон В. М. Ромодин В. А. История Афганистана. Т.1. М. 1964. — С. 169.

|  |  |
| --- | --- |
| Таърих | *Ин мақолаи нопурра аз таърих мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |
**Ғарибшо Сафдарович Ақназарбеков**  (28.02.1954, деҳаи Барчиди ноҳияи Шуғнон) — генерал-майори хидмати дохилӣ (1999). Мактаби махсуси милитсияи ВКД СССР дар шаҳри Чимкенти Қазоқистон (1978) ва Академияи ВКД Федератсияи Россия (1998)-ро хатм кардааст. Солҳои 1978 – 90 нозир, сарнозир, сардори қисми фаврӣ, муовин ва сардори калоннаи Раёсати муассисаҳои ислоҳӣ-кории ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ноҳияи Ёвон ва шаҳри Қӯрғонтеппа, 1992 – 1993 муовини сардори ҳамин раёсат дар шаҳри Душанбе, 1993 – 1995 сардори ШКД шаҳри Хоруғ, 1996 – 2000 сардори Раёсати корҳои дохилии ВМКБ, 2001 – 2003 муовини сардори Раёсати корҳои ислоҳии ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон, 2003 – 2004 муовини сардори Раёсати корҳои ислоҳии Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Аз соли 2004 муовини фармондеҳи Қӯшунҳои зудамали Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Ақназарбеков бо ордени Шараф, медалу ифтихорномаҳои соҳавӣ сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ғамангез** («Дарғам»). 1. Суруд, оҳанги мавсимӣ, маросимӣ, ки дар замони Сосониён (222-651) тасниф шудааст.

2. «Дарғам» - Аз силсилалаҳнҳои тақвимии Борбади Марвазӣ (598-99-628-38), мансуб ба шохаи дуввуми «Хусравонӣ»-и ӯст.

3. «Дарғам» - Оҳанги махсуси маросимӣ, ки назди мардумони Бухорою Самарқанд (бо номҳои «Гиря», «Фиғон», «Мӯя», «Дарғам» истифодашаванда) ва дар маросимҳои ёдбуди паҳлавонон, ёру дӯстонашон иҷро мена-мудаанд.

4. «Дарғам» - Гӯшаи тавсифӣ, ниёишӣ дар таркиби мақоми «Ироқ» («Дувоздаҳмақом», ас.12-13). 5. Шуъбаи овозии таркибан хурд дар мақоми «Бузург» («Дувоздаҳмақом», ас. 13-14). 6. Гӯша, шохаи хурди тараннумӣ, ки ромишварон дар ҷараёни иҷрои таркиботи таҳрирӣ («Бузург – «Дувоз-даҳмақом», ас.15) истифода менамудаанд. 7. Гӯшаи мусиқӣ дар таркиботи «Ҳафт дастгоҳ» (эронӣ). Аз мавҷудияти «Ғ.» ба сифати гӯша, шуъба дар таркиботи мақомҳо дар давраҳои баъдӣ (а.16-19) хотирнишон нашудааст.

Адабиёт
-------

Анҷуманорои Носирӣ, Теҳрон, 1294; Баҳо-ри Аҷам, Деҳлӣ, 1284; Фарҳанги Ананд Роҷ, Лакҳнав,
1892; Фарҳанги Рашидӣ, Теҳрон, 1963; Фарҳанги форсӣ, Теҳрон, 1963; Фарҳанги Амид, Теҳрон, 1966; Фарҳанги Деҳхудо, Теҳрон , 1377; Энсиклопедияи ада-биёт ва санъати тоҷик, ҷ.3, Душ. 2004.

Нигаред низ
-----------

* Шашмақом

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 54 ISBN 978-99947-49-13-3
**Парда Қосим** (*Парда Қосимов*; зод. 13 октябри 1947, ноҳияи Восеъ, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — овозхони тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1990), Ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон (2001).

Зиндагинома
-----------

Парда Қосимов 13 октябри соли 1947 дар ноҳияи Восеъ ба дунё омадааст. Омӯзишгоҳи ҷумҳурияви маданӣ-равшан­на­моии ноҳияи Ленин (ҳоло Коллеҷи фарҳанги ноҳияи Рӯдакӣ)-ро (1965) ба итмом расонда, беш аз сӣ сол сароянда ва роҳбари бадеии ансамбли тарона ва рақси «Шодӣ»-и ноҳияи Панҷ буд. Аз соли 1998 овозхони дастаи рақсии «Лола» мебошад.

Эҷодиёт
-------

Барномааш аз осори шуарои классик ва муосири тоҷик, таронаю оҳангҳои шӯху дилнавоз ва рақсии тоҷикӣ ва дигар халқҳои Машриқзамин таркиб ёфта, ҳар сурудро бо маҳорати баланд адо мекунад. «Бародарам», «Тоҷикистон аз манӣ», «Ман масту ту девона», «Эй ошиқон», «Юсуфи гумгашта», «Қӯшчинор», «Қошуқ метарошам», «Сурӯши Сталинград», «Борони найсон», «Сайри лолазор», «Доғи ғурбат», «Дилбари панҷӣ», «Наврӯзи оворагӣ», «Наврӯз ҷаҳонӣ шуд», «Муроде талабам», «Рӯзгорони баланд», «Чашмаи сабоҳӣ», «Дурри ноёб», «Рӯзи доварӣ», «Борҳо гуфтаам», «Гаҳвораи Сино», «Абрӯ мапаррон», «Сайри лолазор», «Ошён монад», «Эй дард», «Мардумаки дида», «Маҳтобаки ман», «Дило», «Қаламқош», «Бӯса ба дарё задам», «Афсона хоҳам шуд», «Шаби барфӣ» барин таронаҳояш ҳаводорони бешумор пайдо кардаанд. Ба баъзе сурудҳо худ оҳанг навиштааст. Ба узбакӣ, туркманӣ, ҳиндӣ, арабӣ, русӣ ва дигар забонҳо низ таронаҳо хондааст. Ба Афғонистон, Эрон, Яман, Испания ва дигар давлатҳо сафари ҳунарӣ анҷом додаст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени «Нишони Фахрӣ» сарфароз гаштааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
* Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. — Душанбе: Аржанг, 2019. — С. 201—480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2
**Ғаниҷон Каримович Муҳаммадов** (20.09.1949, ш.Ленинобод), биолог, доктори илми биология (1994), профессор (1996).

Зиндагинома
-----------

Ғаниҷон Каримович Муҳаммадов ДДОЛ ба номи С.М.Кировро хатм кардааст (1971). Лаборанти кафедраи анатомия, физиологияи одам ва зоология (1971-74), аспиранти Донишгоҳи давлатии Ленинград (1974-81), сармуаллим, дотсенти кафедраи зоология (1981-87), мудири кафедраи анатомия ва физиологияи одами ДДОЛ-ДДХ (1987-90), мудири кафедраи биологияи факултаи тиббии ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров (1991-1992), ходими калони илмӣи АИ Русия дар ш.Санкт-Петербург (аз с.1992). Сохаи тадқиқоти Муҳаммадов хусусиятҳои тараккиёт ва афзоиши трематодаҳои партеногенетикиро дар бар мегирад. Муаллифи 18 мақолаи илмӣ ва илмӣю методи аст.

Осори илмӣ
----------

Эзоҳ
----

1. ↑

Пайвандҳои беруна
-----------------

* Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
**Подшоҳии Афғонистон, Шоҳигарии Афғонистон** (пушту د افغانستان واکمنان *Da Afġānistān wākmanān;* дари پادشاهي افغانستان *Pādešāhī-ye Afġānestān*) — давлати мустақили Афғонистон аст, ки аз замони азбайнравии аморат дар соли 1926 то инқилоби 1973 вуҷуд дошт.

Таърих
------

Малакутро Муҳаммад Нодиршоҳ ба ҷои аморати барҳамхӯрда эълон кард; охирин амир дар соли 1929 гурезаи артиши подшоҳии Афғонистон Ҳабибуллоҳ Ғозӣ буд. Пас аз марги шадиди Муҳаммад Нодиршоҳ дар моҳи ноябри соли 1933, писари ӯ Муҳаммад Зоҳиршоҳ подшоҳ шуд, ки дар ниҳоят аз ҷониби писари амакаш Муҳаммад Довуд дар соли 1973 сарнагун шуд. Маҳз дар ин давраи таърихи худ, таҳти роҳбарии Шоҳ, ҳукумати Афғонистон бо ҷаҳони беруна, пеш аз ҳама бо Иттиҳоди Шӯравӣ, Бритониёи Кабир ва ИМА робита барқарор кард.

Бо роҳбарии Зоҳиршоҳ, Афғонистон дар давраи Ҷанги Дуюми Ҷаҳон бетарафии худро эълом мекунад ва сиёсати дипломатии ба блокҳо ҳамроҳнашавиро амалӣ мекунад.

Пайвандҳо
---------

 

* Таърихи Афғонистон (анг.) )
**Ғараз** (ар. غرض‎ — ҳадаф, мақсад, ирода) — дар илми ахлоқ қасд, ирода ва нияти нопок доштан нисбат ба касе, ба суди худу ба зиёни дигаре кореро анҷом додан аст.

Ғараз ду навъ дорад:

* ҷалӣ (ошкоро), ба мисли қасдона амалеро бар зарари дигарон анҷом додан;
* хафӣ (пинҳонӣ), ба мисли кинварзӣ, бадбинӣ, бадхоҳӣ.

Беғараз ба маънои бекина ва бетамаъ, беғаразона бошад, холисона ва содиқона аст.

Дар адабиёт
-----------

Ғараз ба ин маъно дар адабиёти форс-тоҷик мавриди истифода қарор гирифтааст:

> Ғаразҳо тира дорад дӯстиро,  
> 
> Ғаразҳоро чаро аз дил наронем?
> 
> 
> Мавлавӣ
> 
> 

> Беғараз панд ҳамчу қанд бувад,  
> 
> Боғараз панд пойбанд бувад. 
> 
> 
> Саноӣ
> 
>

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* دهخدا علي اكبر. لغتنامه. جلد ٢٣. تهران، ١٩٦٣؛
* حسن عميد. فرهنگ عمید. جلد ٢. تهران، ١٣٨٩ ش.؛
* محمد معين. فرهنك فارسي. جلد ٦. تهران،١٣٩٠ ش.

Сарчашма
--------

* Ғараз / А. Низомов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Ғаффор Абдулло́ев** (тав. 1927, деҳаи Деҳкабули ноҳияи Кӯлоб – 1995, ноҳияи Восеъ) — механизатор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1973).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи мактаби механизатории хоҷагии қишлоқ (1943). То соли 1949 тракторчӣ, баъд мудири агроқитъа ва аз соли 1963 сардори бригадаи комплексии механизатсиякардашудаи колхози ба номи Ленини ноҳияи Восеъ буд. Аз соли 1990 нафақагири шахсӣ. Бригадаи Абдуллоев солҳои 1971 – 72 аз ҳар га 43 сентнерӣ ҳосили пахта рӯёнидааст. Депутати Совети Олии СССР (даъватҳои 8 – 9).

Ордену медалҳо
--------------

Бо ордени Ленин, 2 ордени Байрақи Сурхи Меҳнат ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Абдуллоев Ғаффор // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абу Ҷаъфар Абдулло́ҳ ибни Аҳмад Қоим Биамриллло́ҳ**  (ар. أبو جعفر عبد الله القائم بأمر الله‎; 1001 (1001)—2 апрели 1075) — халифаи аббосӣ. Аз соли 1031 то 1075 ҳукмронӣ дошт.

Зиндагинома
-----------

Хилофати Бағдод дар замони бӯҳрони сиёсӣ ва иҷтимоӣ, ба дасти Абдуллоҳ гузашт. Аз рӯзҳои аввали хилофаташ ӯ ҷиҳоди зидди шиъаро сарварӣ намуд. Солҳои 1033 — 36 хуруҷи айёрони Буяро дар Бағдод барҳам дод. Нуфузи Оли Буяро дар Бағдод маҳдуд карда, ҳокимияти халифро дубора барқарор кард. Аммо ба ӯ муяссар нашуд, ки Бағдод ва тамоми хилофатро аз таъсири туркон боздорад. Дар нимаи дуюми садаи XI Бағдод дубора ба бӯҳрон рӯ ба рӯ шуд. Соли 1055 сипоҳи Туғрилбек вориди Бағдод гашт. Абдуллоҳ Бағдодро тарк кард. Ҷанги шаҳрвандӣ сар шуда, як сол давом кард (1055 — 56) ва баъди ба ақди никоҳи писари Туғрил даромадани духтараш Абдуллоҳ ҳукумати худро боз устувор кард. Султон Алп Арслон барояш унвони ҳодӣ ва сарвари муслиминро дода, аз масъулиятҳои дигар ӯро маҳдуд кард.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.