recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Бағалбанд**, **тасма**, **зербанд**, **такбанд** — ресмон, таноб ва ё порчаи махсуси қуфлакдор, ки бо он зинро бар пушти асп мебанданд ва онро зеркаш, нимастар низ ме­гӯянд. Дар китоби «Таърихи Фаришта» омадааст: «агар бағалбанд пора шудӣ, аз порчаҳои пок ҳар навъе, ки ёфтӣ, бад-он пайванд кардӣ».

Бағалбанд аз чарми ғафс сохта мешавад ва агар чарм борик бошад, онро дуқабата медӯзанд. Бари Бағалбанд тақр. 10-15 см ва дарозиаш тахминан 2 м аст. Дар ду тарафи Бағалбанд барои пайваст кардан ҳалқаҳои оҳанин часпонда шудааст. Вобаста ба шакли зин бағалбанд низ як, ду ва гоҳе се адад мешавад. Бағалбандро аз болои зин, ду паҳлуи асп ва аз бағалаш ҳалқавор печонида мебанданд. Вазифаи аслии бағалбанд зини аспро ба тавассути бағали асп маҳкам бастан аст, то он ҳангоми ба асп савор шудан мустаҳкам ва зин дар болои асп сахт устувор бошад. Дар гузашта подшоҳон, вазирон ва дигар шахсони сарватманд бағалбандро бо гулдузиҳои нозук ва ҳалқаҳои онро бо нуқраву тило оро медоданд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бағалбанд / Р. Раҳмонӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Бақоӣ Хоҷа Муҳаммадориф** (с. тав. ва ваф. но­маълум) — шоир ва тазкиранависи тоҷик (а. 16).

Зиндагинома
-----------

Дар зод­гоҳаш Бухоро таҳсил карда, касби камол намудааст. Со­ли 1571 озими Ҳиндустон шуда, муддате дар Бангола, баъ­дан дар Дакан зистааст. Дар дарбори ҳукмронони ин шаҳр­ҳо хидмат кардааст. Шоири тоҷик Абдурраҳмони Мушфиқиро устоди худ мешумурд. Аз осори Бақоӣ маснавии «Гулшани ашъор» (дар вазни «Шоҳнома»-и Фирдав­сӣ) боқӣ мондааст. Тазкираи умумии «Маҷмаъ-ул-фуза­ло» доштанашро ҳам таъкид кардаанд. Ин байт аз эҷоди ӯст:

> Дар он хона аз сурати беравон   
> 
> Чароғе барафрӯхт аз нури ҷон. 
> 
>

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Бақоӣ, Хоҷа Муҳаммадориф // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
██ Центральный Казахстан██ Северный Казахстан██ Южный Казахстан██ Восточный Казахстан██ Западный Казахстан
 Дашт дар Қазоқистони Шарқӣ
**Қазоқистони Шарқӣ** як минтақаи иқтисодӣ ва ҷуғрофӣ дар дохили Ҷумҳурии Қазоқистон аст, пеш аз он - дар ҳайати ҶШС Қазоқистон қарор дошт. Пас аз ислоҳоти маъмурию ҳудудии соли 1997, ба ҳайати он вилояти васеъгардидаи Қазоқистони Шарқиро бо марказаш дар шаҳри Уст-Каменогорск дохил шудааст. То соли 1997 вилояти парокандашудаи Семипалатинск ба Қазоқистони Шарқӣ тааллуқ дошт. Ин минтақа бо ҶХЧ ва Федератсияи Русия ҳаммарз аст. Иқтисоди Қазоқистони Шарқӣ ба соҳаҳои энергетика, мошинсозӣ, хоҷагии ҷангал ва дар гузашта низ ба соҳаи ҳарбӣ-техникӣ асос ёфтааст.

Парвозҳои дохилии минтақа

* Ӯскемен (Усть-Каменогорск) - Семей
* Ӯскемен (Усть-Каменогорск) - Урҷар
* Ӯскемен (Усть-Каменогорск) - Зайсан
* Семей - Урҷар

Аҳолӣ
-----

Қазоқистони Шарқӣ макони пайдоиш ва истиқомати қазоқҳои Ҷузи Миёна мебошад. 

Аз ҳама бештар аз гуруснагии солҳои 1932-1933 Қазоқистони Шарқӣ азият кашид. Ҳиссаи қазоқҳо дар минтақа тақрибан се маротиба коҳиш ёфт (64,5%), ки онҳоро ба дуввумин гурӯҳи қавмии минтақа мубаддал гашт. 

Дар аввали соли 2020 дар байни аҳолии минтақа ду гурӯҳи қавмӣ - қазоқҳо (61.08 %) ва русҳо (35.56 %) намояндагӣ мекунанд . Ҳиссаи халқҳои дигар ночиз аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Средний жуз // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
2. ↑  Демографические последствия голода в Казахстане начала 1930-х годов (оценка потерь казахского этноса)
3. ↑  Численность населения Республики Казахстан по отдельным этносам на начало 2019 года. 15 июни 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 июни 2020.

Адабиёт
-------

* Страны и народы. Республики Закавказья. Республики Средней Азии. Казахстан. — 1984. — С. 365—380. — 382 с. — 180 000 экз.
**Сафиев Ҳайдар** (5 феврали 1950, Кӯлоб — 20 январи 2023, Душанбе) — кимиёдон, доктори илмҳои кимиё (1997), профессор, Дорандаи Ҷоизаи давлатии ҶТ ба номи Абӯалӣ ибни Сино (2001), Узви пайвастаи Фарҳангистони улуми Тоҷикистон (2015)

Зиндагинома
-----------

Ҳайдар Сафиев 5 феврали соли 1950 дар шаҳри Кӯлоб ба дунё омадааст.
Ҳайдар Сафиев Институти политехникии Киев ва Институти ҷамъиятии патентшиносиро хатм намудааст (1972), ихтисос — «технологияи маводи ғайриорганикӣ».
Ассистенти кафедраи Институти политехникии Киев (1972—1973), мудири кафедраи Институти давлатии омӯзгории Кӯлоб (1977—1982), муовини мудири Шуъбаи илм, техника, мактабҳои олӣ ва миёнаи махсуси Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон (1982—1987), мудири озмоишгоҳи Институти химияи ба номи В. И. Никитини Фарҳангистони улуми Тоҷикистон (1987—1998). Муовини сардори шуъбаи техникаи Корхонаи алюминийи Тоҷикистон (1998—2001), саркотиби илмии Фарҳангистони улуми Тоҷикистон (1991), ректори Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (2001—2005), мушовири Президенти ҶТ дар масъалаҳои илм ва технологияи баланд (2005—2009), директори Муассисаи давлатии «Институти илмиву тадқиқотии металлургияи» Корхонаи воҳиди давлатии ТАЛКО (2009).
Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: химия ва технологияи маводи ғайриорганикӣ, коркарди ҷомеи ашёи хоми маъданӣ ва партовҳои саноатӣ. Муаллифи бештар аз 300 асари илмӣ. Дорандаи зиёда аз 30 шаҳодатномаи муаллифии ИҶШС, патентҳои Федератсия Русия ва Тоҷикистон.

Осор
----

* Об — мӯъҷизаи табиат.- Д. 2003,
* Комплексная переработка отходов производства алюминия. — Д. 2005. ва диг.
*

Ҷоизаҳо
-------

* Дорандаи Ҷоизаи давлатии ҶТ ба номи Абӯалӣ ибни Сино (2001),
* Ҷоизаи байналмилалии ЭКО дар соҳаи илм ва технология (2002).
*

Пайвандҳо
---------

* АЪЗОИ ПАЙВАСТАИ АИ ҶТ Бойгонӣ шудааст 29 январи 2021  сол.

Сарчашма
--------

1. ↑  Боз 7 академик зиёд шуд.Архив. 26 январи 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 26 январи 2015.
2. ↑  Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон.Ҳайати шахсӣ. — Д.: Дониш, 2011. — 216 с.
3. ↑  Энсиклопедияи олимони Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон. — Д. 2008. — С. 280.
4. ↑  Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон.Ҳайати шахсӣ. — Д.: Дониш, 2011. — 216 с.
**Ҳаитноз Бобогулова** (1921, деҳаи Бештемири ноҳияи Шаҳритус — ҳамон ҷо) — пахтакор. Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948). Устоди пахтаи ҶШС Тоҷикистон (1957).

Фаъолият
--------

Солҳои 1936—1959 колхозчӣ, сардори звено ва бригадаи пахтакории колхози «Меҳнат-роҳат»-и ноҳияи Шаҳритус буд. Аз соли 1959 нафақагири шахсӣ. Бригадаи Ҳаитноз Бобогулова ҳосили фаровони пахтаи маҳиннах рӯёндааст.

Ордену медалҳо
--------------

Бо орденҳои Ленин, Байрақи Сурхи Меҳнат, «Нишони Фахрӣ», медалҳо сарфароз гардидааст.

Сарчашма
--------

* Бобогулова Ҳаитноз // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Ҳайдаробод** ( озарбойҷонӣ: Heydərabad ) — шаҳраки Озарбойҷон, маркази маъмурии ноҳияи Садараки Ҷумҳурии Мухтори Наҳҷувон. Ин шаҳрак дар охири солҳои 70 - ум дар наздикии деҳаи Садарак бунёд ёфтааст. Ин ном ба ифтихори президенти собиқи Озарбойҷон Ҳайдар Алиев дода шудааст. 5 октябри соли 2010 шаҳраки нав кушода шуд, ки дар он Президенти Озарбойҷон Илҳом Алиев ширкат варзид .

Дар шаҳрак биноҳои маъмурии ноҳияи Садарак мавҷуданд, ки тамоми инфрасохтор мавҷуд аст. Инчунин, даҳҳо хонаҳои нав сохта ба ихтиёри сокинони ноҳия дода шудаанд. Ба ҳар як хонавода қитъаи шахсии замин ба миқдори як ҳазор метри мураббаъ, ки барои эҳтиёҷоти хоҷагии сокинон пешбинӣ шудааст, ҷудо карда аст. Дар хонаҳои дуошёна хатҳои телефон, хати газ, барқ ва об кашида шуданд .

Таърих
------

Ин шаҳрак соли 1970 бо ибтикори президент Ҳайдар Алиев таъсис ёфтааст. Бо қарори Шӯрои Олии Ҷумҳурии Мухтори Наҳҷувон аз 23 марти соли 2000, он аз деҳаи Садарак (ҳоло шаҳрак) ҷудо карда шудааст. Дар натиҷа, шаҳрак ба як воҳиди мустақили маъмурӣ табдил ёфтааст. Аз хориҷ аз ҷониби Арманистон, шаҳрак борҳо мавриди ҳамлаи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Арманистон қарор гирифта буд. Соли 1992 шаҳрак аз гулулаборони тӯпҳои артиллерия хароб шуда буд. Аз ин сабаб, аҳолии шҳрак муҳоҷирони маҷбурӣ шуданд. Онҳо маҷбур шуданд, ки дар деҳаи Садарак ва дигар ноҳияҳои Наҳҷувон ҷойгир шаванд.

Дар давраи солҳои 1997-1998 шаҳрак аз нав сохта шуд, корҳои сохтмонӣ ва ободонӣ гузаронида шуданд, биноҳои нави маъмурӣ, иншооти ҷамъиятӣ, марказҳои тиҷорат ва ғайра сохта шуданд. Дар арафаи 75-солагии Ҳайдар Алиев 75 хонаи аз ҷониби арманиҳо харобшуда барқарор карда шуд. Аз ин сабаб, бо ташаббуси аҳолии маҳаллӣ шаҳрак "Ҳайдаробод" номгузорӣ карда шуд. Дар ин ҷо онҳо хати барқ ​​кашиданд, як пойгоҳи обкашӣ сохтанд, ки канали Булагбоширо ба сӯи шаҳрак мебарад. Деҳа дорои заводи вино, мактаби миёна, боғча, беморхона ва дигар биноҳо мебошад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Государственный комитет по статистике Азербайджанской Республики. 15 феврали 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 9 марти 2016.
2. 1 2  Ильхам Алиев ознакомился с новыми зданиями, построенными в поселке Гейдарабад Садаракского района. Официальный сайт Президента Азербайджана.

| ⚙️ Шаҳрҳои Озарбойҷон |
| --- |
|  | Пойтахт | Боку |  |
| Шаҳрҳо | 
* Ағдам
* Ағдаш
* Ағдере
* Агстафа
* Аскеран
* Ағсу
* Балакен
* Барда
* Боку
* Бейлеқон
* Биласувар
* Бобак
* Гадабей
* Горанбой
* Гёйҷой
* Гёйгёл
* Гёйтепа
* Горадиз
* Ганҷа
* Далимамедли
* Дашкесан
* Евлах
* Загатала
* Зангелан
* Зардоб
* Имишли
* Исмоиллӣ
* Келбаҷар
* Кӯҳсар
* Курдамир
* Қазах
* Қабала
* Қах
* Қобустон
* Қовлар
* Қуба
* Қубадлӣ
* Лочин
* Лонкоран
* Лерик
* Лиман
* Масалли
* Мингочевир
* Нафталан
* Наҳҷувон
* Нафтчола
* Оғуз
* Осторо
* Ордубад
* Оғҷабади
* Соатлӣ
* Собиробод
* Салян
* Самух
* Сиёзан
* Сумгаит
* Товуз
* Тертер
* Уҷар
* Физулӣ
* Ханкенди
* Хачмаз
* Хоҷавенд
* Хоҷалӣ
* Худат
* Хизи
* Хирдалан
* Ҳоҷигабул
* Ҷалилобод
* Ҷабраил
* Ҷулфа
* Шабран
* Шамкир
* Шарур
* Шаҳбуз
* Шоки
* Шамахӣ
* Шервон
* Шуша
* Ёрдимлӣ

 |
**Гӣ Пармелин** (фр. Guy Parmelin; тав. 9 ноябри 1959, Бюрсан, Во, Швейтсария) — сиёсатмадори Швейтсария аст, аз соли 2016 узви Шӯрои Федералии Швейтсария, аз Ҳизби Халқии Швейтсария аст. Ноиби президенти Швейтсария дар соли 2020, президенти кишвар дар соли 2021.

Карера
------

Гӣ Пармелин дар кантони фаронсавии Во 9 ноябри соли 1959 таваллуд шудааст. Ихтисоси шаробсоз, ӯ як коллеҷи кишоварзиро дар шаҳри Марселени Швейтсария (кантон Вод) хатм кардааст. Вай ба ҳайси деҳқон кор кардааст, ба сафи Ҳизби халқӣ пайваст. Ҳангоми хидмат дар артиш вай рутпаи капралро гирифт.

Аз соли 2000 то 2004, ӯ ба ташкилоти ибтидоии ҲХШ дар кантони Во сарварӣ мекард. Соли 2003 вай ба Шӯрои Миллии кишвар интихоб шуд. Дар соли 2015, намояндаи ҲХШ, узви Шӯрои федералии Швейтсария, Эвелин Видмер-Шлумпф аз сафи SNP хориҷ карда шуд. Дар моҳи декабр, ҳизб ба ҷои ӯ се номзад пешбарӣ кард ва Пармелин ба ин вазифа интихоб шуд.

Дар рӯзи аввали 2016, ӯ узви Шӯрои Федералии кишвар шуд. Дар ҷое ки масъули мудофиа ва варзиш шуд. Дар аввали соли 2019 боз як вазорати иқтисод, маориф ва илм ба ихтиёри ӯ гузашт. Дар нимаи моҳи декабри соли 2019, Пармелен ноиби президенти кишвар барои соли ояндаи 2020 интихоб шуд. Вай ба ҳайси ноиби президенти кишвар дар рӯзи аввали 2020 ба кор шурӯъ кард. Дар охири даҳаи аввали моҳи декабри соли 2020, ӯ дар соли оянда ба раёсати ҷумҳури кишвар интихоб шуд.

Вай дар рӯзи аввали 2021 ба ҳайси 173-юм президенти кишвар ба кор шурӯъ кард.

Ҳаёти шахсӣ
-----------

Пармелин оиладор аст ва бо оилааш дар Бюрсан ва Берн зиндагӣ мекунад.

Эзоҳ
----

1. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. ↑  Правила винодела из кантона Во.
3. ↑  Федеральный совет представил официальное фото на 2016 год.
4. ↑  Симонетта Соммаруга избрана президентом Швейцарии на 2020 год.
5. ↑  Ги Пармелен избран президентом Швейцарии на 2021 год.
6. ↑  Ги Пармелен вступил в должность президента Швейцарии.

Пайвандҳо
---------

* профил дар вебсайти Шӯрои Федералии Швейтсария.
Гов ва гӯсола
**Гӯсола** - насли шашмоҳаи гов. Вазни гӯсолаи навзод 25 – 45 кг мешавад. Гӯсоларо то ба шароити номусоиди беруна одат карданаш бояд эҳтиёт кард. Зеро дар организми гӯсолаи навзод Витамини А қариб нест ва хунаш хусусияти муҳофизати имуннобиологӣ надорад. Бо мақсади баланд бардоштани хусусияти муҳофизатии организм ба Гӯсола хурондани фалла аҳмияти калон дорад. Ба гӯсола 30 – 60 дақиқа баъди таваллуд 1 – 2 литр фалла медиҳанд. Минбаъд вобаста ба ҳолати саломатиаш ба гӯсола Рӯзе 5 – 8 литр фалла додан мумкин. Дар таркиби фалла нисбат ба шир моддаҳои хушк 1,5 – 2, сафеда 4 – 5 ва моддаҳои минералӣ 2 маротиба зиёданд. Фалла зуд хазм мешавад, ба кабзияти меъдаю рӯда роҳ намедиҳад.

Гӯсола
Гӯсолаи навзодро аввал 5 – 7 рӯз дар профилактория нигоҳ дошта, баъд ба гӯсолахонаи умумй мегузаронанд; то синни 3 – 4 моҳагӣ 4 – 6 сари, 4 – 6 моҳагӣ – 10 – 12 – сари нигоҳ медоранд (фарки гусолаҳо бояд аз 10 – 15 рӯз зиёд набошад). Ба гӯсолаҳо аз рӯзи 10 - ум сар карда шири говҳои навзоро медиҳанд. Ба гӯсолаҳо то 30 – рӯзаги ҳар шаборӯз 6 – 8 л шири навдушида бояд дод (минбаъд ними шири медодагиро бо шири равғанаш гирифта иваз кардан мумкин аст). Шири навдушида ва шири беравғанро омехта намекунанд (онҳоро дар вақтҳои гуногун алоҳида – алоҳида додан лозим). Дар гӯсолаҳои навзод ширдон нисбат ба шикамба ва ҳазорхона хубтар инкишоф ёфтааст. Бинобар ин рӯзҳои аввал Гӯсолаҳо алаф хӯрда наметавонанд. Гӯсолаҳо ҳарчи барвақт ба хӯрдани бедаю алафи ширадор одат кунад, пешмеъдаи он ҳамон қадар зудтар инкишоф меёбад. Ба хӯрдани бедаи хушсифат аз 10 – 12- рӯзагӣ, ба консентратҳо аз 15 – 20- рӯзагӣ, ба бехмеваю силос аз якмоҳаги одат мекунанд. Ҳарорати гӯсолахона бояд 5 - 15˚© ва тагандози гӯсолаҳо хушк бошад. Гӯсолаҳоро аз 10 – 15-рӯзагӣ ба ҳавои кушод сар медиҳанд; рӯзҳои аввал дар ҳавои хунук ба 15 – 20 дақиқа, баъд муҳлатро кам – кам зиёд карда, ба 2 – 4 соат ва зиёдтар аз он мерасонанд. Ҳавои кушоду тоза ба организми ҳайвон таъсири муфид бахшида, мубодилаи модаа ва сабзишу инкишофи ҳайвонро хуб мегардонад.
**Гӯгирд** — чӯбчаи аз чӯби кабуда ё санавбар тайёркардашудаи саракдор, ки таркибаш моддаҳои сузанда ва оксидкунанда дорад. Дарозии гугурт 38-48мм (баъзан аз ин хам дарозтар) ва кутраш 1,5-3 мм шуда, дар куттиҳои махсус (дар як кутти аз 50 то 600 дона гугурт) истеҳсол карда мешавад.

Гугурт (кибрит) кашфиёти нисбатан нав буда, нахустин намудҳои сода он дар ибтидои садаи XIX ба вучуд омадаанд. масалан соли 1805 ихтироъкори англис Шансел гугурте кашф кард, ки он аз парахачуби хушки нугаш бо омехтаи намаки бертоле ва самги араби олуда иборат буд. Чунин гугуртро ба шишачаи Н2SO4 доштаги хаста дар намегиронанд. Гугурти ҳозира, ки бо номи гугурти «бехавфи шведи» маъмул гаштааст, соли 1848 аз тарафи химики швед Бёттгер ихтиро шудааст; дар он ба чои фосфори сафед фосфори сурх кор фармуда мешавад. Нахустин фабрикаи гугуртистеҳсолкунидар Аврупо соли 1833 сохта шуда буд.

* гугурти фосфори сурхдоштагугурти фосфори сурхдошта
* 
* гугурти сухтаистодагугурти сухтаистода
* 
* 
* 
* 
* кутти гугурткутти гугурт
* гугурти сухтаистодагугурти сухтаистода

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Брокгауза и Ефрона
* Кругосвет
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)
* Britannica (онлайн)

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 119774363
* GND: 4134278-1
* J9U: 987007555888605171
* LCCN: sh85082043
* NDL: 00567528
* NKC: ph261555

 |

 |
**Арабҳо** яке аз ақаллиятҳои миллии Тоҷикистон мебошанд.

Мувофиқи барӯйхатгирии соли 2000 шумораи арабҳо 14450 нафарро ташкил медод. Тибқи маълумоти ғайрирасмии Ҷамъияти арабҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, шумораи арабҳо 40200 нафарро ташкил медиҳад. 35,7% арабҳо бо забони арабӣ ҳарф мезананд, илова бар ин, тақрибан ҳама бо се забон: русӣ, ӯзбекӣ, тоҷикӣ ҳарф мезананд.

Арабҳо асосан дар ҷануби Тоҷикистон дар маҳаллаҳои аҳолинишини Айваҷ, Шаҳритус, Сайёд, Қабодиён, Хушадӣ, Панҷ, Фархор зич зиндагӣ мекунанд. Шумораи ками арабҳо дар Душанбе, дар ноҳияҳои Ҳисор ва Турсунзодаи Тоҷикистон зиндагӣ мекунанд.

Таърих
------

Арабҳо ба Осиёи Миёна дар се давра дар замонҳои гуногун, аз асри VII то асри XVII омаданд. Пас аз истилои арабҳо дар Осиёи Миёна дар асрҳои VII-XVI гарнизонҳои араб дар шаҳрҳои асосии Мовароуннаҳр — Бухоро ва Самарқанд боқӣ монданд. Тақрибан 50 ҳазор оилаи араб аз Басра ва Куфа ба Хуросон кӯчонида шуданд.

Зоҳиран, арабҳо аз тоҷикон бо ранги пӯст ва навъи рӯй фарқ мекунанд, аммо маросим ва суннатҳои онҳо бо тоҷикон яксонанд.

Қаблан ба занони араб издивоҷ бо ғайриарабӣ манъ буд, аммо мардони араб метавонистанд бо зани тоҷик ё ӯзбек издивоҷ кунанд. Дар замони Шӯравӣ, бисёре аз арабҳо худро тоҷик муаррифӣ мекарданд, аммо пас аз соли 1992, бисёриҳо боз худро араб муаррифӣ намуданд.

Дар давраи ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон тирамоҳи соли 1992 Арабҳои тоҷик фаъолона бо Фронти халқии Тоҷикистон баромаданд. Тибқи гузоришҳо, ҷавонони асли араб таҳти таҳдиди зарари ҷисмонӣ ҳамсоягони қаротегиниҳояшонро маҷбур кардаанд, ки хонаҳо ва амволи худро партофта, тарк кунанд. Ҳодисаҳои қатли каротегинҳо аз ҷониби арабҳо низ буданд. Аммо, яке аз пешвоёни ҷамъияти арабҳои Тоҷикистон, номзади илмҳои иқтисодӣ Ш. Акрамов изҳор дошт, ки худи ӯ ва дигар роҳбарони ҷамъияти арабии муқими Душанбе барои оштӣ додани ҷонибҳои даргир талош кардаанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Современные межэтнические отношения. Участие в гражданской войне различных этнических групп. 9 Декабри 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 9 сентябри 2012.

Пайвандҳо
---------

* Арабҳои Тоҷикистон
* Г. Усмонов. АРАБХОИ ТОЧИКИСТОН
**Араквоз** ( форсӣ: اركواز‎ — шаҳр дар ғарби Эрон, маркази маъмурии шаҳристони Маликшоҳӣ дар устони Элом. То соли 2006, шумораи аҳолӣ 14,225 нафар буд ; Дар таркиби миллӣ курдҳо бартарӣ доранд. 

Номҳои мухталиф  : *Араквази Малекшаҳи* (Arak Vaze Malek Shahi), *Қалъаи Дарре* (Qal`eh Darreh), *Эрквази* (Arkavazi), *Эркваз* (Erkvez).

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дар қисми марказии Элом, дар баландкӯҳи Загрос, дар баландии 1371 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Араквоз дар масофаи 30 км дар ҷанубу шарқи пойтахти устон, Элом ва 500 км дар самти ҷанубу ғарбии пойтахти кишвар, Теҳрон, ҷойгир аст.

Сарчашмаҳо
----------

* Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон

Эзоҳ
----

1. ↑  World Gazetteer(англ.)(пайванди дастнорас — *таърих*).(пайванди дастнорас)
2. ↑  Физико-географические данные (англ.)
3. ↑  Физико-географические данные (англ.)

  



| Шаҳрҳои устони Элом |
| --- |
| Айвон | Обдонон | Даррашаҳр | Диҳлурон | Меҳрон | Сарабле | Элом |
**Lua error in Модул:Wikidata at line 301: Функция для отображения значения не найдена..**

**Вибрион** (лот. Vibrio) — сардае аз бактерияҳо аз оилаи Vibrionaceae, шомили беш аз 40 гуна.

Дарозиаш 1–5, ғафсиаш 0,3–0,6 мкм. Вибрионҳо дар об, хок ва наҷосати ҳайвоноту одамон зиндагӣ мекунанд. Зиёда аз 100 намуди онҳо маълум буда, ангезандаи бемориҳои гуногун мебошанд. Шаклу андозаи вибрионҳо вобаста ба шароити сукунат тағйир меёбад. Вибрионҳо ба тавассути қамчинак зуд ҳаракат мекунанд; спора надоранд. Маҳлули ишқор ба вибрион таъсир намекунад, вале зери таъсири кислота, маҳлулҳои гандзудо ва хлор зуд маҳв мегардад. Яке аз вибрионҳои маъмулу хавфнок вибриони бемории вабо буда, онро соли 1883 олими олмонӣ Р. Кох аз наҷосати одами гирифтори ин беморӣ пайдо кардааст. Соли 1888 микробиологи шӯравӣ Н. Ф. Гамалея дар хун ва рӯдаи чӯҷаҳои касал вибрионеро муқаррар намуд, ки аз нигоҳи морфологӣ ба вибриони вабо хеле монанд буд (ӯ онро вибриони Мечников номид). Баъдтар дигар вибрионҳои каму беш ба вибриони вабо шабеҳ аз оби кӯлу дарёҳо, панир, балғам, наҷосати одамону ҷонварон ёфт шуданд. Vibrio jejuni ангезандаи исҳоли хунини «зимистонӣ» ва энтерити гову гӯсола ва барраҳо, V. fetus ангезандаи вибриози чорвои калон мебошанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вибрион // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Большая советская (1 изд.)
* Брокгауза и Ефрона
* Britannica (онлайн)

 |
| Орояшиносӣ | 
* EOL
* GBIF
* iNaturalist
* NCBI
* IRMNG
* ITIS TSN
* WoRMS

 |
**Вибратор** (лот. vibro — мелаппам, лаппиш медиҳам, лаппиш мехӯрам) — ҳар гуна системае, ки дар он лаппиш (механикӣ, электромагнитӣ ва ғ.) ба вуҷуд меояд, мас. тор, камертон, раққосак, контури лаппишзо.

Вибратор дар техника ҷиҳозест барои ангехтани лаппиши механикӣ (ларзишангезанда), ки чун олати мустақил ё чун ҷузъи мошин ва таҷҳизоти лаппишзо истифода мешавад. Вибраторро барои шиббаи омехтаҳои бетон дар сохтмон ва хоку фарши роҳ, истеҳсоли маҳсулоти оҳанубетонӣ, интиқоли маводди пошхӯрандаву порамасолеҳ (дар виброконвейерҳо), аз қолабҳо баровардани маводди рехташуда, санҷиши мустаҳкамию бадоштии сохтмон, асбобу таҷҳизот ва ғ. ба кор мебаранд. Вибраторҳои марказгурези дорои ҳаракатовари муҳаррики электрикии дарунсохт ва марказгурези умқӣ, ки дар натиҷаи даврзании ҷузъҳои мувозинатнашуда дар онҳо лаппиш ба вуҷуд меояд, шаклҳои бештар маъмули вибраторҳо мебошанд. Вибратор қисми асосии асбобҳои техникӣ, масалан, виброметр, виброграф, басомадсанҷ ва ғ. аст. Дар соҳаҳои радиофизика ва радиотехника вибратор қисми ноқили ростхатта мебошад, ки аз он ҷараёни тағйирёбанда гузашта, мавҷҳои электромагнитии амплитуда ва басомадашон гуногунро меафканад (Вибратори Ҳерс). Вибратори симӣ мавҷгири одитарин ё ҷузъи мавҷгири мураккаб мебошад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вибратор // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Виборг** (русӣ: Выборг, финӣ: Viipuri, швед. Viborg, олмонӣ: *Wiburg*) — шаҳр дар Русия, маркази ноҳиявии маъмурии вилояти Ленинград, дар 130 км шимолу ғарбии Санкт-Петербург.

Дар гарданаи Карелия, дар соҳил ва ҷазираҳои халиҷи Виборги баҳри Балтика ҷойгир аст. Аҳолиаш 80,9 ҳазор нафар (2013). Виборг бандари баҳрӣ, маркази роҳоҳан, роҳҳои мошингарди Санкт-Петербург — Хелсинки (Финляндия) дорад.

Таърих
------

Виборг соли 1293 ҳамчун қалъаи ҳокими швед Торкел Кнутсон дар ҷойи бошишгоҳи хурди карелҳо бунёд гардидааст. Аз соли 1403 шаҳр. Соли 1811 якҷо бо губерния ба салтанати бузурги Финляндия ҳамроҳ карда шуд. Солҳои 1918-40 дар тобеияти Финляндия буд ва Винпури ном дошт. Дар Виборг заводдҳои калони киштисозӣ, истеҳсоли яхдон, асбобҳои электронӣ, таҷҳизоти саноати моҳӣ ва чӯб, корхонаҳои саноати сабук ва хӯрокворӣ мавҷуданд.

Маркази Виборг симои шаҳри асримиёнагии шведиро дорад. Дар ҷазира кӯшки аз хоросанги маҳаллӣ сохташуда (1293) бо манораи Олафи Муқаддас мавҷуд аст. Дар қисми хушкии шаҳр боқимондаҳои қалъаи Рогат (охири асри 16), манораи мудаввар, манораи Ратуша, қалъаи Пансерлакс, дар доманаи кӯҳи Петров қалъаи Кронверк (асри 18) бо истеҳкомҳо ва дарвозаҳои қалъа воқеанд. Хонаҳои алоҳида бо услуби меъмории скандинавии асрҳои 14-15, дайри доминиканҳо бо калисо дар услуби готика (1318, соли 1836 аз нав сохта шудааст), калисои Гиатсинти Муқаддас, калисои Спас-Преображенский (1780) боқӣ мондаанд.

Ҷозибаҳои гардишгарӣ
--------------------

Виборг осоишгоҳи иқлимӣ ва маркази сайёҳӣ (туризм)-и байналмилалӣ мебошад. Дар наздикии Виборг осорхона-мамнӯъгоҳи давлатии таърихию меъмории табиии «Парк Монрепо» ҷойгир аст, ки дар он ҳар сол Фестивали мусиқии камеравӣ баргузор мегардад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Виборг // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Большая российская (научно-образовательный портал)
* Большая советская (1 изд.)
* Большая Южакова
* Брокгауза и Ефрона
* Военная Сытина
* Еврейская Брокгауза и Ефрона
* Еврейская Брокгауза и Ефрона
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Новый
* Britannica (11-th)
* Britannica (онлайн)
* De Agostini
* Гранат

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 12037937k, 15360740s
* GND: 4108785-9
* J9U: 987007562169105171
* LCCN: n81127011
* NKC: ge689120
* SUDOC: 028570022
* VIAF: 147760534
* WorldCat VIAF: 147760534

 |

 |
**Гӯсфанди қарокӯлӣ** - яке аз намудҳои ҳайвоноти хонагӣ мебошад.Ватани гӯсфанди қарокӯлӣ – Бухоро ҳисоб меёбад. Аз он қароқӯли рангоранг: сиёҳ, сурх, кабуд, сафед мегиранд. Ҳаворанг ва тиллорангаш гаронбаҳо мебошад. Телпаку пӯстинҳои қарокӯлӣ дар бозори ҷаҳонӣ қимати баланд доранд ва бисёр давлатҳои хориҷӣ онҳоро мехаранд. Дар ҷумҳурӣ гӯсфандони қарокӯлӣ, ҳисорӣ ва ҷойдорӣ паҳн гаштаанд. Барои саноати сабук аз гӯсфандон пашм, мӯина ва пӯст мегиранд. Чун маҳсулоти хӯрокӣ гӯшташро истеъмол мекунанд. Дар баъзе мамлакатҳо аз шири гӯсфандон сир, чакка, айрон, қаймоқ мегиранд. Сифати чунин маҳсулот назар ба маҳсулоти ҳайвоноти дигар (гов) якчанд маротиба беҳтар аст.

Нигаред низ
-----------

* Гӯсфанд
* Гӯсфанди ҳисорӣ

Эзоҳ
----


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ин мақолаи нопурра аз фанни ҷонваршиносӣ мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

 
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:
***Гӯсфанди қарокӯлӣ***
**Ҷулиус Акселрод** (30 майи 1912, Нию-Ёрк – 29 декабри 2004, Роквилл, Мэриленд) — биохимик ва фармакологи америкоӣ, узви Академияи санъат ва илми Америка (1971), Академияи миллии илмҳои ШМА (1971), узви хориҷии Ҷамъияти шоҳигарии Лондон (1979).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Сити-Коллеҷи Нию-Ёрк. Соли 1933 унвони бакалаврро соҳиб гашт. Дар кафедраҳои Донишгоҳи Нию-Ёрк фаъолият кардааст. Соли 1941 унвони магистрро гирифт. Корманди шуъбаи тадқиқоти илмии госпитали Донишгоҳи Нию-Ёрк (1941 – 46), Институти миллии кардиологии штати Мэриленд (1946 – 49). Роҳбари шуъбаи фармакологияи лабораторияи ҳамин институт (аз 1955). Акселрод оид ба масъалаҳои ошкор сохтани тарзи таъсири доруҳои рӯҳгиро (психотропӣ), ки барои муолиҷаи шизофрения, девонаавзоӣ ва афсурдарӯҳӣ истифода мешаванд, пажӯҳишҳо анҷом додааст. ӯ исбот намуд, ки кокаин ва резентин дар мубодилаи катехоламинҳо ширкат варзида, басомад ва миқдори медиаторро дар ҳубобчаҳо тағийр медиҳанд. Мавзӯи тадқиқоти солҳои 60-уми Акселрод таъсири медиаторҳоро ба ҳосилшавии гормонҳо дар бар мегирифт. Соли 1970 барои кашфи ноқилони хаттӣ дар нӯги торҳои асаб ва тариқаи нигоҳдошт, ихроҷ ва нофаъолсозии онҳо сазовори Мукофоти Нобел (ҳамроҳи Кас Бернард ва Эйлер Улф Фон) гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑  Encyclopædia Britannica (ингл.)
3. ↑  Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. ↑  Аксельрод Джулиус // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. 1 2
11. ↑
12. 1 2 3

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абӯусмон Амру ибни Баҳр Кинонии Басрӣ** (ар. أبو عثمان عمرو بن بحر الكناني البصري‎), маъруф ба **Ҷоҳиз** (ар. الجاحظ‎; 775, Басра — 868, Басра) — ҷонваршинос, файласуф ва адиби мусулмон.

Зиндагинома
-----------

Ӯ аҳли Басра буд ва шӯри фаровоне барои таҳсили илм дошт. Ҷоҳиз дар дараҷаи аввал марди адибу забоншинос буд, аммо ба улуми табиъиву мардумшиносӣ таваҷҷуҳи хоссе дошт ва насри арабиро ба комилтарин сурати он даровард. Ӯ муаллими хусусии фарзандони халифа Мутаваккили Аббосӣ будааст. Муҳимтарин асари Ҷоҳиз дар бораи ҳайвонот китоби «ал-Ҳайвон» асари адабӣ аст, ки дар он дониши исломӣ ва юнонӣ дар бораи пистондорони бузург, парандагони муҳим ва ҳашарот хулоса шудааст. Дар ин китоб ӯ баррасиҳои худро нақл ва қазовати хешро арза мекунад. Дар ҷонваршиносӣ дар ҷаҳони ислом ҳаргиз китобе ба густурдагии ин китоб ба вуҷуд наёмадааст. Аз 200 унвон китобе, ки Ҷоҳиз дар бораи сиёсат, дину улум навишта, ҳудуди се асар ба ҷой мондааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. ↑  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)
* Кругосвет
* Britannica (онлайн)
* TDV İslam Ansiklopedisi
* Universalis

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNE: XX1154288
* BNF: 11903850b
* EGAXA: vtls000825469
* GND: 118680919
* ICCU: RMLV020529
* ISNI: 0000 0003 5383 6728
* J9U: 987007257088905171
* LCCN: n79115518
* NKC: jn19981000055
* NLP: A37873702
* NTA: 069562601
* NUKAT: n2007123263
* LIBRIS: qn245cx85hfdrcw
* SUDOC: 066912776
* VcBA: 495/36120
* VIAF: 11070
* WorldCat VIAF: 11070

 |

 |
**Танзан Ишибаши** ( ҷопонӣ: 石橋 湛山;  25 сентябр 1884 (1884-09-25), Токио —  25 апрели 1973 ) - рӯзноманигори ҷопонӣ, олими иқтисодчӣ, дорои дониши энсиклопедӣ, сиёсатмадор, сарвазири 55-уми Ҷопон (1956-1957).

Зиндагинома
-----------

Писари рӯҳонии дайри буддоии мазҳаби Нитирен. Дар Токио таваллуд шудааст, Донишгоҳи Васедаро хатм кардааст. Дар солҳои 1930—1940 ум бо хабарнигорӣ машғул буд. Нависанда Асарҳои сершумор оид ба иқтисоди сиёсӣ ба қалами ӯ тааллуқ доранд. Вай нашриёти «Тое Кейзай»-ро таъсис дод, ки то имрӯз фаъолият дорад. Тибқи эътиқоди худ, ки ҳатто дар солҳои пеш аз ҷанг ҳимоят мекард, Ишибаши як либерал ва демократ буд. Соли 1946 дар девони вазирони якуми баъдичангии Ёшида Шигеру вазири молия таъйин шуд, аммо дар натиҷаи аз тарафи фармондеҳии ишголӣ тоза кардани дастгоҳи давлатӣ вай аз соли 1947 то соли 1951 аз хидмат дур карда шуд. Моҳи декабри соли 1954 дар девони вазирони Хатояма Итиро вазири савдо ва саноати байналхалкй таъйин карда шуд. Дар моҳи декабри соли 1956, Ишибаши сарвазир шуд, (ҳамагӣ ду моҳ). Аллакай 31 январи соли 1957 ба сабаби бемории вазнин ваколатҳояшро боздошт ва вазири корҳои хориҷӣ Киши Нобусукеро иҷрокунандаи вазифаи сарвазир таъйин кард ва 23 феврал истеъфо дод.

Эзоҳ
----

1. 1 2  Encyclopædia Britannica (ингл.)
2. 1 2  Munzinger Personen (нем.)

Пайвандҳо
---------

* Ишибаши Танзан
**Вибриоз** (Vibriosis), **исқоти вибриозӣ** — касалии сироятии гов, гӯсфанд ва баъзан бузу хукҳо.

Ангезандааш микроби Vibrio fetus буда, онро олимони англис Ҷ. Мак-Фаден, С. Стоклен (1913) ва Т. Смит (1918) кашф кардаанд. Микроб дар нутфа, аъзои таносул, ҷанинпарда, ҷанин ва дигар бофтаҳои ҳайвони модина ба мушоҳида мерасад. Говҳо бештар ҳангоми бордоркунии сунъӣ, гӯсфандон дар давраи дуюми ҳамл сироят меёбанд. Дар сурати саривақт безарар (дезинфексия) накардани ҷое, ки бача афтодааст, инчунин рехтани оби маҳбал ангезандаҳои вибриоз ба обу хӯрок ворид шуда, ба гӯсфандони дигар низ сироят менамоянд. вибриоз дар гӯсфандон як сол давом мекунад. Гӯсфандони касал дубора ба вибриоз гирифтор намешаванд, бо вуҷуди ин онҳоро ба рама ҳамроҳ кардан хатарнок аст.

Вибриозро бо антибиотикҳо (стрептомитсин, пенитсиллин, битсиллин) ва доруҳои кимиёӣ муолиҷа мекунанд. Молеро, ки баъди 1-2 даври табобат шифо наёфтааст ба гӯшт месупоранд. Бо мақсади пешгирии вибриоз ошкор ва бартараф сохтани манбаи асосии сироят, аз назорати бунгоҳҳои бордоркунии сунъӣ гузарондани буққаҳои наслафзо, бо маҳлули хлор ва оҳакоб гандзудоӣ кардани оғилҳо муҳим аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вибриоз / Г. Шахматов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
***Офис*** — силсилафилми амрикоӣ дар жанри ситком аст, ки зиндагии рӯзмараи коргарони офисро нишон медиҳад. Он аз 24 марти соли 2005 то 16 майи соли 2013 дар шабакаи NBC пахш шуда, дар маҷмӯъ нуҳ фаслро дар бар мегирад. Бар асоси силсилаи ҳамон номи Би-би-сӣ дар солҳои 2001-2003, ки Рикки Ҷервайс ва Стивен Мерчант эҷод кардаанд, онро Грег Даниэлс, нависандаи собиқадор дар *филмҳои Saturday Night Live*, *King of the Hill* ва *Симпсонҳо* барои телевизиони амрикоӣ мутобиқ кардааст. Он аз ҷониби Daniels's Deedle-Dee Productions ва Reveille Productions (баъдтар Shine America ) дар якҷоягӣ бо Universal Television таҳия шудааст. Продюсерҳои аслии иҷроия Даниэлс, Гервайс, Мерчант, Ховард Клейн ва Бен Силверман буданд ва шумораи зиёди дигарон дар фаслҳои баъдӣ пешбарӣ карда шуданд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Shows A-Z - The Office on NBC. *The Futon Critic*. 13 июни 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 14 ноябри 2020.
**Вибратори Ҳерс**, **дуқутбаи Ҳерс**, **мавҷгири Ҳерс,** маҷмӯъ (система)-и одитарин барои ҳосил кардани лаппишҳои электромагнитӣ.

Онро Ҳенрих Ҳерс (1888) дар таҷрибаҳое истифода бурдааст, ки мавҷудияти мавҷҳои электромагнитиро исбот мекарданд. Вибратори Ҳерс милаи мисини нӯгҳояш саққоҳои (ё тасмаҳои) филизздор, ки ба нуқтаи каниши он (нуқтаи шарорагӣ) ғалтаки Румкорфро васл мекарданд. Зери фишори баланд дар нуқтаи каниш шарора ва дар Вибратори Ҳерс лаппишҳое пайдо мешуданд, ки давомнокиашон аз лаҳзаи сӯхтани шарора кӯтоҳ аст. Дарозии мавҷҳои электромагнитӣ аз андозаи вибратор тақр. ду баробар зиёд буд. Дарозии вибратори хурдтарине, ки Ҳерс истифода бурдааст, 26 см аст; дар он лаппиши басомадаш 5·108 Ҳс ҳосил мегардид, ки ба дарозии мавҷ = 60 см мувофиқат мекунад. Ҳерс инчунин вибратори худро дар конуни оинаҳои фурӯхамида ҷойгир карда, мавҷҳои ҳамвори ба самти муайян равонаро ҳосил намуд. Бо ёрии оинаҳои филиззӣ ва маншураҳо Ҳерс мутмаин гардид, ки қонунҳои инъикос ва шикасти мавҷҳои электромагнитии тайф (спектр)-и нонамоён ба қонуни оптикаи геометрии тайфи намоён тобеъ мебошанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вибратори Ҳерс // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая каталанская
* Большая норвежская
* Большая российская (старая версия)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* GND: 7550846-1
* LNB: 000066107

 |
Санги қабри Леся Украинка дар қабристони "Кӯҳна" -и Байкове
**Қабристони Байкове** (укр. Байкове кладовище) — қабристони ёдбудӣ дар Киев, яке аз қадимтарин ва бонуфузтарин дар шаҳр аст. Масоҳати он 72,47 гектарро ташкил медиҳад. Воқеъ дар Байковая Гора дар ноҳияи Голосеевский.

Ном
---

Ба номи генерал Сергей Василевич Байков (1772-1848), иштирокчии Ҷанги Ватании соли 1812 ва ҷанги Русияву Туркияи солҳои 1828-1829 номгузорӣ шудааст. Пас аз ба нафақа баромадан, генерал дар Киев қарор гирифт ва як фермаро дар соҳили дарёи Либед харид, ки онро ба номи соҳибаш - "фермаи Байков" меноманд. Баъдан, аз хоҷагӣ номи Байкова Гора ва қабристоне, ки дар он ҷойгир аст, ин номро гирифтанд.

Таърих
------

Қабристони Байкове соли 1834 бо мақсади дафни афроди мазҳаби католикӣ ва лютеранӣ дар қисмҳои алоҳида кушода шуд. Каме дертар (дар моҳи декабри соли 1834) иҷозат дода шуд, ки дар он ҷо масеҳиёни православӣ дафн карда шаванд. Ҳар як қисм калисои худро дошт.

Қабристонро кӯчаи Байков ба ду қисмати нобаробар тақсим кардааст. Қисми ҷанубӣ, хурд - қабристони Байковои кӯҳна, қисми шимолӣ, қисми калон - қабристони Байковои нав, ки онҳо дар солҳои 80 -уми асри XIX ба дафн шурӯъ кардаанд. Қабристони нав бо девори сангин печонида шудааст, ки дарвозаи даромадгоҳи он ҳамчун калисо ороиш ёфтааст. Солҳои 1884-1889 дар қаламрави он Калисои Вознесенский бунёд карда шуд (меъмор Владимир Николаев). Калисои собиқи Дмитриевская дар қабристони Қадим дар солҳои 1890 баста ва барҳам дода шуд; дар ҷои қурбонгоҳи вай санги ёдгорӣ нигоҳ дошта шудааст.

Ҳамаи ин криптҳо беназиранд, зеро онҳо тибқи анъанаҳое, ки ба динҳои мурдагон - православӣ, католикӣ, лютеран мувофиқанд, сохта шудаанд. Аксари навиштаҳо дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ нобуд карда шуданд. Дар давоми ҷанг, одамон дар криптҳо бо тамоми оилаҳо, асосан оилаҳои яҳудӣ пинҳон мешуданд. Баъдтар, криптҳо ҳамчун паноҳгоҳ барои бехонагон хидмат мекарданд. Имрӯз криптҳо дар ҳолати ногувор қарор доранд, бисёр қабрҳо кушода ва ғорат шудаанд.

Галерея
-------

* Калисои сууд
* Нақша-диаграмма
* Дарвозаи қабристони Лютеран
* Крематорий

Эзоҳ
----

1. *Рибаков М. О.* Невідомі та маловідомі сторінки історії Києва. — К. 1997. — С. 70. — ISBN 966-7161-15-3.
**Вешим**, **ишм**, **ишим** (лот. Angelica ternata) — гиёҳест бисёрсола.

Пояаш дарунхолӣ (то 80 см қад мекашад), баргаш сепарра, гултӯдааш чатрмонанд, мевааш байзашакл. Даври гулшукуфташ июл — октябр вешим дар Тоҷикистон (қ-кӯҳҳои Туркистону Зарафшон, Ҳисору Дарвоз; то баландии 3500 м аз с. б.) фаровон аст. Сокинони водии Зарафшон вешимро гиёҳи ғизоиву хушбӯй ва шифобахш мешумуранд. Дар таркиби вешим ба миқдори зиёд моддаҳои даббоғию кумаринӣ, пайвастҳои флавоноидӣ, кислотаҳои органикӣ, равғани эфир, витамини С, микроэлементҳо ва ғ. мавҷуд аст. Мардуми тоҷик реша ва баргу пояи вешимро чой карда менӯшанд, онро ба таом меандозанд. Ҷӯшоба ва қиёми алафи навруставу решаи вешим дар тибби халқӣ чун давои хунбанд, балғамрон, рафъи илтиҳоб, хобовар, муқаввии дил, пасткунандаи ғалаёни хун истифода мешавад. Табибони мардумӣ вешимро барои муолиҷаи заъфарма, бронхит, илтиҳоби шуш, сил, гулӯдард, реши меъдаву рӯда, қабзият ва дарди санги гурда муфид медонанд. Чойи алафу решаи вешим иштиҳоовар ва пешоброн аст. Вешим хунро ғализ ва тарашшӯҳи шираи меъдаро зиёд мекунад. Бинобар ин, истифодаи он барои одамоне, ки сактаи дилро аз сар гузаронидаанд, инчунин дар мавриди тромбоз (суддабандӣ) ва илтиҳоби меъда зиён дорад. Вешим хӯроки хуби чорвост.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Вешим // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
**Қазон** (тоторӣ: Казан) — шаҳр дар Русия, пойтахти Ҷумҳурии Тотористон, як бандари калон дар соҳили чапи дарёи Волга, вақте дарёи Казанка ба он дохил мешавад. Яке аз бузургтарин марказҳои иқтисодӣ, илмӣ, таълимӣ, динӣ, фарҳангӣ ва варзишии Русия. Кремли Қазон як макони мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО мебошад.

Таърихан, пойтахт (марказ)-и Хонии Қазон, Шоҳии Қазон, губернияи Қазон ва Ҷумҳурии Автономии Советии Сотсиалистии Тотористон.

Шаҳр дорои бренди ба қайд гирифташудаи «Пойтахти сеюми Русия» мебошад.Соли 2005 ҳазорсолаи Қазон ҷашн гирифта шуд.

Қазон борҳо мусобиқаҳои сатҳи баланди байналмилалиро дар намудҳои гуногуни варзиш, аз ҷумла Универсиадаи XXVII ҷаҳонии тобистона дар соли 2013 ва инчунин як қатор бозиҳои Ҷоми Ҷаҳон-2018 баргузор кардааст.

Дар соли 2014, пойтахти Тотористон дар рейтинги сайти сайёҳии TripAdvisor ҳамчун макони сайёҳии босуръат рушдёбанда дар ҷаҳон ҷои 8 ва дар Аврупо ҷои сеюмро гирифт..

Дар солҳои 2017—2018, Қазон дар рейтинги шаҳрҳои машҳуртарини сайёҳии Русия дар рейтинги Airbnb ҷои сеюмро гирифт..

Ноҳияи шаҳрӣ бо ноҳияҳои Зеленодольский, Высокогорский, Пестрещинский, Лайшевский, дар баробари минтақаи обанбори Куйбышев — бо ноҳияи Верхнеуслонск ҳамсарҳад аст.

Аҳолӣ — 1,243,500 наф. (2018). То 1 январи соли 2019, шаҳри Қазон аз рӯи шумораи аҳолии шаҳрӣ дар ҷои 6-ум, аз байни 1115 шаҳрҳои Федератсияи Россия буд.

Инҷоро ҳам бингаред
-------------------

 
Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи 
***Қазон*** дорад


|  |  |
| --- | --- |
| Русия | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Русия мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

Эзоҳ
----

1. ↑  Казань стала третьей столицей России.  Lenta.ru (3 апрели 2009). 21 марти 2015 санҷида шуд.
2. ↑  Казань вошла в мировую десятку самых интересных направлений для туризма.  Вести.ru. 18 ноябри 2017 санҷида шуд.
3. ↑  Казань стала третьей в Европе среди развивающихся туристических направлений.  Tatar-inform.ru (2 Декабри 2014). 18 ноябри 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 29 сентябри 2017.
4. ↑  Рейтинг самых популярных и гостеприимных городов России.  РИА Новости (10 апрели 2018).
**Алиризои Табрезӣ**, тахаллусаш «**Аббосӣ**» (соли таваллуд ва вафот номаълум) — хаттоти форс-тоҷик (нимаи дуюми садаи XVI – аввали садаи XVII).

Зиндагинома
-----------

Дар Табрез таваллуд ёфта, ҳунари хаттотиро низ ҳамон ҷо аз хаттоти номии давраш Алибеки Табрезӣ омӯхтааст. Хатҳои насх, риқоъ, райҳон, муҳаққақ ва тавқеъро ниҳоят зебою хоно менавиштааст. Ҳангоми аз тарафи туркони Усмонӣ тасхир гардидани Табрез ҷилои ватан карда, ба Қазвин меравад. Шоҳ Аббос Алиризои Табрезиро китобдори китобхонаи дарбор таъйин менамояд (тахаллус «Аббосӣ» аз ҳамин ҷост). Баъд чанд муддат дар Исфаҳон низ зистааст.

Алиризои Табрезӣ ҳамчунин дар санъати толот (тарзи навишти хатҳои девор, биноҳо, мақбараҳо, сангҳои қабр) низ беназир буда, дар ин навъи санъат Алоуддини Табрезӣ (Атобеки Табрезӣ)-ро устодаш хондааст. Алиризои Табрезӣ чандин биноҳои шаҳри Исфаҳон (аз ҷумла Масҷиди Шайх Лутфуллоҳ, 1603 – 1604; Масҷиди Шоҳ, 1617) ва Машҳадро (Мақбараи Имом Ризо, 1615; санги қабри Хоҷа Рабеъ, 1617) низ бо хати зебояш оро додааст. Хати настаълиқи Алиризои Табрезӣ ниҳоят зебою хоно буда, услубан ба хати Миралии Ҳиравӣ наздик аст.

Ҳоло чандин китобҳои ба дасти Алиризои Табрезӣ китобатшуда дар Китобхонаи давлатии ба номи Салтиков-Шедрини шаҳри Санкт-Петербург маҳфузанд, ки намунаҳои беҳтаринашон «Бӯстон» ва «Гулистон»-и Саъдии Шерозиянд. Алиризои Табрезӣ Қуръонро низ китобат мекард. Қозӣ Аҳмад дар «Гулистони ҳунар» ба санъати Алиризои Табрезӣ баҳои баланд дода, ӯро «Сайрафии сонӣ» номидааст

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Алиризои Табрезӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ғуломалӣ Азҳар** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форсизабони Ҳиндустон (асри 18). Аз ҷумлаи шогирдон ва муридони Мир Шамсуддин мутахаллис ба «Фақир». Тибқи маълумоти тазкираи «Нештари ишқ» ӯ аз ҷумлаи «нозукхаёлону хуштабъони Деҳлӣ буда», ба шеъру шоирӣ дилбастагии зиёд дошт. Азҳар бештари ҳаёташро дар шаҳри Деҳлӣ гузаронида, муддате дар шаҳрҳои Азимобод ва Муршидобод низ зиндагӣ кардааст. Намунае аз ашъори ӯ:

Намонд тоқати парвози сайри бӯстонам,
Ситамгарон пару боли маро чаро бастанд?
Ба ранги тавбаи фасли баҳор сангдилон
Ҳазор аҳд ба ман бастаанду бишкастанд.
\*\*\*
Хоҳам шабе ба бар кашам он сарви нозро,
Кӯтаҳ кунам фасонаи умри дарозро.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ҳусайнқулихони Азимободӣ, Нештари ишқ, китоб 1, Д. 1981.

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ғулом Нуриддинов** (тав. 1913, ноҳияи Рометани вилояти Бухоро – ваф. маълум нест), омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ (1974).

Зиндагинома
-----------

Фаъолияти омӯзгории ӯ аз соли 1930 сар шудааст. Соли 1930 пас аз хатми мактаби миёна дар ноҳияи Рометани вилояти Бухоро муаллими синфҳои ибтидоӣ кор кардааст. Пас аз якчанд муддат ба Донишгоҳи давлатии Ӯзбекистон дохил шуда, дар он ҷо таҳсил намуд. Пас аз хатми донишгоҳ муаллими факултети коргарӣ ва ассистенти кафедраи география буд. Соли 1937 бо туҳмати беасос дар қатори 12 аспиранти фаъол ба ҳабс гирифта ва соли 1943 аз ҳабс озод карда мешавад. Солҳои 1943–1956 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Бухоро кор мекунад. Соли 1956 ӯ ба Сталинобод омада, дар Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченко ба фаъолияти омӯзгорӣ шурӯъ мекунад. Солҳои 1968–1972 декани факултети педагогика ва пас аз он дотсенти кафедраи педагогика ва психологияи синфҳои ибтидоии донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Оид ба ақидаҳои педагогии Саъдии Шерозӣ ва дигар масъалаҳои педагогика тадқиқоти илмӣ бурдааст. Муаллифи якчанд мақола ва воситаҳои таълимӣ мебошад. Ӯ яке аз тарбидиҳандагони «Луғати тафсирии педагогӣ» аст.

Осор
----

* Ақидаҳои педагогии Саъдии Шерозӣ, Д. 1974.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
Вай Масеҳ, **Исо ибни Марям** (а), охирин паёмбар аз паёмбарони Бани Исроил аст. Номи эшон Исо ва лақабашон Масеҳ мебошад. Ба ӯ Ибни Марям низ гуфта мешавад, ки ин ном баргирифта аз номи модараш Марям духтари Имрон аст. Вай фақат аз як модар ба дунё омад ва падаре надошт.
Дар Қуръони Карим дар бораи ӯ чунин омадааст:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Масеҳ фарзанди Марям, фақат фиристода (-и Худо) буд. Пеш аз вай низ, фиристодагони дигаре буданд. Модараш, зани бисёр ростгӯе буд».Моида/75 | » |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Ва ҳамчунин ба Марям духтари Имрон, ки доманҳои худро пок нигаҳ дошт ва мо аз рӯҳи худ дар он дамидем, ӯ калимоти Парвардигор ва китобҳояшро тасдиқ кард ва аз пайравони фармони Худо буд.Таҳрим/12 | » |

Имрон падари Марям назди Бани Исроил шахсияти бузурге буд. Ҳамсараш нозо буд ва синни худи ӯ рӯ ба фузунӣ ниҳода дар ҳоле ки ҳанӯз соҳиби фарзанде набуд. Ӯ дар ниёиши худ аз Худованд дархост намуд, то фарзанди писаре ба ӯ ато кунад ва назре карда буд, ки он фарзандро вақфи ибодати Худованд ва хидмат ба хонаи Худо (Байт-ул-муқаддас) намояд.
Худованд дуои ӯро мустаҷоб кард, аммо фарзанде, ки ба дунё омад духтар буд, ки Марям ном гирифт. Ҳамсари Имрон пас аз таваллуди Марям дуо кард, то Худованд ин духтарро ҳифз намояд ва фарзандони ӯро аз васвасаҳои шайтон дар амон нигаҳ дорад.
Калимаи «Масеҳ» чунон чӣ муфассирон гуфтаанд, бинобар эҳтимоли бештар ба маънои «муқарраб» ё «муборак» (хуҷаста) ё «малак» (фаришта) аст.
Ин масъала дар Қуръон чунин бозгӯ шудааст:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Чунин буд, ки фариштагон гуфтанд: Эй Марям! Худованд туро ба калимае (вуҷуд ё азамате) аз тарафи худаш башорат медиҳад, ки номаш **Масеҳ Исо писари** Марям аст.Оли Имрон | » |

Сарчашма
--------

 Бойгонӣ шудааст 18 апрели 2016  сол.


|  |  |
| --- | --- |
| Аллоҳ | *Ин мақолаи ба Ислом алоқаманд нопурра аст. Шумо метавонед бо пурра кардани он ба Википедиа кӯмак кунед.* |
**Алиф Шафақ** (тур. Elif Şafak, 25 октябри 1971, Страсбург) — нависанда

и турктабори биритониёӣ.

Зиндагинома
-----------

Алиф Шафақ 25 октябри 1971 дар Страсбурги Фаронса аз волидайни турк ва биритониёӣ ба дунё омад ва пас аз ҷудоии волидайн ба ҳамроҳи модараш ба Туркия бозгашт. Ӯ аз Донишгоҳи фаннии Ховари Миёна дар Анқара лисонси равобити байнулмилал ва фавқулисонси мутолиъоти занон ва дуктурии улуми сиёсӣ гирифт. Ӯ дар ҳангоми таҳсил дар давраи фавқулисонс, аввалин китоби достонашро дар соли 1994 ва дар соли 1997 ҳам румони дувумашро мунташир кард. Пас аз итмоми давраи дуктуро ба Истамбул омад ва «Оинаҳои шаҳр»-ро навишт. Алиф Шафақ дар солҳои 2003—2004 бо дараҷаи устодёрӣ дар Донишгоҳи Мишигон ва баъд дар бахши мутолиоти Ховари Наздики Донишгоҳи Оризуно машғул ба кор шуд ва аз 2005 то 2009 низ сутуннависи рӯзномаи «Замон» буд.

Эҷод
----

Ӯ 10 румон ба ингилисӣ, фаронсавӣ ва туркӣ мунташир кардааст, ки бархе аз онҳо ҳам ба форсӣ тарҷума шудааст, аз ҷумла: «Оинаҳои шаҳр», «Шупуши полос», «Миллати ишқ», «Шарофат», «Муриди меъмор» ва «Ҳаромзодаи Истамбул».

Ҷоизаҳо
-------

Алиф Шафақ дар соли 1998 бо румони «Пинҳон» барандаи ҷоизаи «Румӣ», ки ба беҳтарин асари адабиёти ирфонии Туркия тааллуқ мегирад, шуд. Ӯ нишони Шаволияро, ки аз медолҳои фарҳангии кишвари Фаронса аст дарёфт карда ва борҳо ба феҳристи ниҳоӣ ва аввалияи ҷавоизи ҷаҳонӣ аз ҷумла Ҷоизаи адабиёти достонии занони «Авранҷ» (Белиз), Ҷоизаи дастовардҳои занони осиёӣ, Ҷоизаи муҳимми «Импак Дублин», Адабиёти достонии мустақили Биритониё, Ҷоизаи байнулмилалии рӯзноманигорӣ ва ғайра роҳ пайдо кардааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Internet Speculative Fiction Database (ингл.) — 1995.
2. ↑  Архив изобразительного искусства — 2003.
3. ↑  Babelio (фр.) — 2007.
4. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
5. ↑  *Elif Shafak.* Transcript of "The politics of fiction"(англ.). *www.ted.com*. 28 сентябри 2021 санҷида шуд.
6. ↑  نویسنده‌ای که وطنش را با خودش حمل می‌کند(форсӣ). *ایسنا* (6 феврали 2017). 28 сентябри 2021 санҷида шуд.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Твиттер
* Инстаграм

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Internet Speculative Fiction Database

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая норвежская

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 8035652
* BNC: a10480249
* BNE: XX4440085
* BNF: 15559724v
* CiNii: DA15915057
* CONOR: 117720931
* EGAXA: Balis932996042
* GND: 129079006
* ICCU: RAVV514116
* ISNI: 0000 0001 0980 1689
* J9U: 987007306069205171
* LCCN: n2003028359
* LNB: 000188641
* NDL: 001356759
* NKC: kv2011658643
* NLA: 43669137
* NLG: 202705
* NLP: A25296292
* NSK: 000520365
* NTA: 212391070
* NUKAT: n2008045820
* PTBNP: 1601418
* LIBRIS: 97mqtsnt51tm2s3
* SUDOC: 110340590
* VIAF: 64320935
* WorldCat VIAF: 64320935
* РНБ: 77118285

 |

 |