recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
«**Гурӯҳи ҳаштгона**» (**Group 8**, **G-8**), **ҳаштгонаи бузург** — бошгоҳи роҳбарони кишварҳои тараққикардаи ҷаҳон, ки ба он ИМА, Ҷопон, Бритониёи Кабир, Олмон, Фаронса, Итолиё, Конодо ва Русия дохиланд.

Ин бошгоҳ ҳамчун гурӯҳи ҳафтгонаи бузург соли 1975 ба мақсади раҳоӣ аз буҳрони нафт таъсис ёфт. Соли 1997 Русия ба узвияти клуб дохил шуд. Ба кишварҳои «Гурӯҳи ҳаштгона» аз се ду ҳиссаи ММД-и ҷаҳон рост омада, аз даҳ як ҳиссаи аҳолии дунё дар ин кишварҳо зиндагӣ мекунанд. «Гурӯҳи ҳаштгона» ҳамчун зинаи олӣ дар низоми байнидавлатии танзими равобити сиёсӣ ва иқтисодӣ амал мекунад. Вай самтҳои бунёдии ҳаёти сиёсӣ ва иқтисодии кишварҳоро ҳамоҳанг месозад ва манфиатҳоро муайян карда, дар бартараф намудани мухолифатҳо мусоидат мекунад.

«Гурӯҳи ҳаштгона» чун иттиҳоди хоссаи сарони давлат ва ҳукуматҳо мақоми созмони байналмилалиро надорад. Вай ба низоми созишномаҳои байналмилалӣ дохил нест ва дастгоҳи доимӣ, аз ҷумла котибот надорад. Ҳар давлати аъзо бо навбат дар ҷараёни сол мақоми раисиро ба уҳда мегирад. Тамоми қарорҳо тибқи усули консенсус қабул мегарданд, ки аксаран хусусияти роҳбурдӣ (стратегӣ) доранд. Стратегияи миёнамуҳлати иқтисодӣ барои «Гурӯҳи ҳаштгона» ин ба вуҷуд овардани шароити мусдар бораирои сармоягузориҳо, рушди иқтисодӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ мебошад. Механизми татбиқи қарорҳо аз тариқи созмонҳо ва ниҳодҳои байналмилалӣ, ба монанди Созмони ҳамкориҳои иқтисодӣ ва рушд, Бонки ҷаҳонӣ, Хазинаи байналмилалии асъор, Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС) амалӣ мегардад. Ба ғайр аз масоили иқтисодӣ дар маркази таваҷҷуҳи «Гурӯҳи ҳаштгона», ҳамчунин масъалаҳои мубориза ба муқобили камбизоатӣ, терроризм ва дигар масъалаҳои глобалӣ қарор гирифтаанд.

Дар шароити босуръати ҷаҳонишавӣ дар назди «Гурӯҳи ҳаштгона» вазифаҳои мураккаб меистанд. Ҳамзамон фаъолияти он камсамар ва ҳамоҳангсозии заифи стратегияи иқтисодӣ дар сатҳи ҷаҳонӣ дида мешавад. Бо вуҷуди ин «Гурӯҳи ҳаштгона» як сохтори хеле бонуфуз дар сатҳи ҷаҳонӣ мебошад. Бархе аз кишварҳои рӯ ба инкишоф ба мисли Хитой, Ҳиндустон ва Бразилия даъвои дохил шудан ба «Гурӯҳи ҳаштгона»-ро доранд. Аз ибтидои соли 2014 дар натиҷаи шиддат гирифтани муносибатҳои байни Русия ва Ғарб сардори давлати Русия ба Иҷлосияи сарони «Гурӯҳи ҳаштгона» даъват намешавад.

Эзоҳ
----

1. ↑  *Smale A. Shear M. D.* Russia Is Ousted From Group of 8 by U.S. and Allies — Ню Йорк Таймз, 2014.
2. ↑  *Acosta J.* U.S. other powers kick Russia out of G8 — CNN, 2014.
3. ↑  Industriemächte verbannen Russland aus G8 — n-tv, 2014.
4. ↑  The Globe and Mail (ингл.) — The Globe and Mail, 1936. — ISSN 0319-0714; 1196-2607

Адабиёт
-------

* Гурӯҳи ҳаштгона // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Зиёуддин ибни Абдуллох ибни Муҳаммад ал-Малакӣ** маъруф ба **Ибни Байтор** (ар. ابن البيطار‎; тақрибан 1197, Молого, Андалусия — 1248[…], Димишқ) — гиёҳшинос ва дорушиноси мусулмон аз Андалус.

Зиндагинома
-----------

Ӯ бузургтарин донишманди садаҳои миёна дар риштаи тахсисии хеш аст. Ибни Байтор аз хонадони Байтор Молқа аст. Ӯ дар Ишбилия, ки дар рӯзгори Ибни Байтор маркази бузурги илму адаб буд, гиёҳшиносӣ омӯхт. Бо осори пизишкон ва гиёҳдорушиносон ошно шуд ва ба қасди пажӯҳиш дар бораи гиёҳшиносӣ ба мутолиъаи китобҳои пешин ва низ сафар ба кишварҳои ғарби ҷаҳони ислом пардохт, Ибни Байтор дар Шом бо Ибни Абиусайбиа ошно шуд, ки баъдҳо дар гиёҳдорушиносӣ шуҳрати бисёр ёфт.

Дар Миср малик Комили Айюби ӯро раиси дорушиносон таъйин намуд. Пас аз даргузашти малик ба хидмати писару ӯ малик Одили Айюбӣ даромад. Ибни Байтор ахиран дар Димишқ иқомат варзида дар онҷо вафот кардааст.

Таълифот
--------

Ибни Байтор доир ба рустаниҳои доруӣ назири «Ал-Муғни фи-л-адвияти-л-муфрада» («Китоби кифоякунанда дар бораи доруҳои сода»), «Ал-Ҷомеъ ли муфрадоти-л-адвия ва-л-ағзия» («Китоби ҷомеъ дар бораи доруҳои сода ва ғизоҳо») чандин асарҳо навиштааст. Ибни Байтор аз асарҳои Дискуридус, Ҷолинус, Ибни Сино ва дигарон васеъ истифода бурдааст.

Асари бисёр маъруфи ӯ «Муфрадоти Ибни Байтор» ё «ал-Ҷомеъ» аст. Ин китоб, ки иттилооти 1400 доруи муфрад, яъне доруи содда ва ғайритаркибиро дар худ дорад, ба забонҳои олмонӣ ва фаронсавӣ тарҷума шудааст. Асари дигари Ибни Байтор «ал-Мағнӣ» аст, ки дар он доруи ҳар беморӣ шарҳ дода шудааст.

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
2. 1 2   (лаҳ.)
3. 1 2   (фр.)
4. 1 2  AlKindi (онлайн-каталог Доминиканского института востоковедения)
5. 1 2   (ингл.)

Адабиёт
-------

* Ибни Байтор / С. Шаҳобуддинов // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Брокгауза и Ефрона
* Испанский биографический
* Notable Names Database
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BIBSYS: 11055573
* BNE: XX971820
* BNF: 120669478
* CiNii: DA08949900
* EGAXA: vtls000775675
* GND: 118937138
* ISNI: 0000 0000 8170 0535, 0000 0003 7460 8417
* J9U: 987007462956605171
* LCCN: n83043343
* NLA: 36010736
* NTA: 075069172
* NUKAT: n2011213156, yyy
* LIBRIS: nl02xhv650cg9lk
* SUDOC: 028937112
* VcBA: 495/22348
* VIAF: 94095759
* WorldCat VIAF: 94095759

 |

 |
**Сайрамбибӣ Абдулло́ева** (1911, деҳаи Ҳисораки собиқ ноҳияи Ҳоити вилояти Ғарм — 16 майи 1929, ҳамон ҷо) — яке аз аввалин муаллимаҳо аз вилояти Ғарм.

Зиндагинома
-----------

Аз оилаи деҳқони камбағал. Баъди хатми курси муаллимии ноҳияи Ғарм (1928, ҳозира ноҳияи Рашт) дар зодгоҳаш муаллимаи синфҳои ибтидоӣ шуд. Ғайр аз муаллимӣ ҳамроҳи ҳамкасбонаш Гадоева Оламбибӣ ва Қосимова Маълумбибӣ дар байни ҳамдеҳаҳояшон ба таблиғоти сиёсӣ машғул буд, мардумро ба сохтмони ҳаёти нави сотсиалистӣ ташвиқ мекард. Апрели 1929 дастаи босмачиёни Фузайл Махсум Ҳоитро ишғол кард ва бо иғвои бойҳо ва рӯҳониёни иртиҷоӣ ин се нафар муаллимаро дастгир намуда, 16 апрел ба дор овехтанд. Дар боғи фарҳанг ва истироҳати ноҳияи Рашт ба ёди ин шаҳидон муҷассамае гузошта шудааст, ки Абдуллоева ҳам дар пояи он мадфун аст. Дар пйесаи М. Бахтӣ «Лаҳзаи ҷовид» образи Абдуллоева ва ҳамкасбонаш инъикос ёфтааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Абдуллоева Сайрамбибӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Абуимрон Абдуллоҳ ибни Омир ибни Язид ибни Тамим ибни Рабеъаи Яҳсубӣ** (ар. ابن عامر الشامي‎; дарг. 736) — яке аз қориёни ҳафтгона, қории Шом ва аз ҷумлаи тобеъин.

Зиндагинома
-----------

Хонадони Ибни Омир аз масеҳиёни араб буд, ки соли 638 аз Яман ба Димишқ кӯчида, дар он ҷо исломро пазируфт. Ибни Омир қироатро аз Муғира ибни Абишиҳоби Махзумӣ — шогирди Усмони Фарро омӯхт, аз ин рӯ баъзеҳо қироати Ибни Омир-ро қироати Усмон қаламдод кардаанд. Ибни Омир аз чанд саҳоба Қуръон ва ҳадисро шунида, баъдҳо нақли ҳадис низ кардааст. Мавридҳои ихтилофии қироати Ибни Омир бо дигар қориён ба он далолат менамояд, ки ба қироати ӯ Мусҳафи Шом таъсири амиқ доштааст. Қироати Ибни Омир то ҳадди зиёде ба қироати Нофеи маданӣ наздик аст. Ӯ соли 680 қозии Шом таъйин шуд. Дар аҳди хилофати Валид ибни Абдулмалик мақомҳои риёсати масҷиди умавӣ ва қозигии Димишқ (соли 712)-ро ба уҳда дошт. Дар нимаи аввали асри 10 қироати Ибни Омир дар саросари Шом, шимоли Байнаннаҳрайн ба унвони қироати муътабар маъруф буд ва дар Миср низ нуфуз дошт. Дар нимаи дуввуми асри 10 қироати Абуамри Басрӣ дар Шом ба ҷои қироати Ибни Омир ривоҷ ва дар саросари Шом мутадовил гардид.

Ба қавли Ибни Надим, Ибни Омир ду асар бо номҳои «Ихтилофу масоҳифи-ш-Шом ва-л-Ҳиҷоз ва-л-Ироқ» ва «Китобун фӣ мақтуъи-л-Қуръон ва мавсулиҳи» дошта, оятшумории шомиён низ ба Ибни Омир мансуб аст. Ибни Омир шогирдони зиёдеро таълими қироат дода, Яҳё ибни Ҳориси Зиморӣ аз ҷумлаи маъруфтарини онҳо буд, ки омили аслии интиқоли қироати устодаш ба оядагон шуд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ибни Омир / С. Наимӣ // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.

* داﺌرة المعارف بزرگ اسلامی. جلد ۴. تهران، ۱۳۷۰ ش.؛
* احمد بن موسی بن العباس التمیمي أبو بکر ابن مجاهد البغدادي. السبعه في القراءات. مصر، ۱۴۰۰ ق

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Ислама (2 изд.)
* TDV İslam Ansiklopedisi

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* VIAF: 97047479
* WorldCat VIAF: 97047479

 |
**Гурӯҳи миллӣ** — қисми аҳолии ғайритаҳҷоӣ, ки бо миллату халқиятҳои худ алоқаҳои қавии иҷтимоию қавмӣ надорад ва дар бисёр ҳолатҳо муносибатҳои байниҳамдигарии онҳо хосияти тасодуфӣ ва лаҳзаина доранд.

Ин муносибатҳо дар доираи ягон масъала пайдо шуда, боз қатъ мегарданд. Тадриҷан хусусиятҳо ва хислатҳои миллию этникии гурӯҳи миллӣ заиф гардида, он бештар ба сӯи равандҳои ассимилятсионӣ майл менамояд. Махсусан дар замони инкишофи мутаносиб гурӯҳи миллӣ ба умумиятҳои миллию этникии таҳҷоӣ омехта мегардад. Чунин ҳолатро қатъшавии робитаҳои фарҳангӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоию сиёсӣ бо халқ ва ё миллати худӣ метезонад. Ҷиҳати умумии гурӯҳи миллӣ бо умумияти миллию этникии худӣ фақат баъзе хосиятҳои этникӣ ба шумор меравад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурӯҳи миллӣ / Г. Зокиров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Лилия Мақсумовна Абдушукурова** (тав. 15. 10. 1929, ноҳияи Фариши ҶШС Ӯзбекистон) — омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ (1971), дотсент (1977).

Зиндагинома
-----------

Соли 1951 факултети географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко хатм кардааст. Солҳои 1951–1953 методист ва мудири кабинети географияи Донишкадаи такмили ихтисоси муаллимони Вазорати маорифи Тоҷикистон, 1954–1957 аспиранти кафедраи педагогикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченко, 1957–1961 ходими калони илмӣ ва мудири сектори педагогикаи Институти илмӣ- педагогии тадқиқотии илмҳои педагогии Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Солҳои 1961–1981 ҳамчун муаллими калон, дотсенти кафедраи педагогикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко кор кардааст. Соли 1981 ба Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин ба кор гузаштааст. Муаллифи зиёда аз 16 корҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад.

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Сайрам Исоева** (*Исоева Сайрам Неъматовна*; 24 ноябри 1942, Душанбе) — ҳунарпеша, Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1987). Узви Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон ва ИҶШС (1973).

Зиндагинома
-----------

Сайрам Исоева 24 ноябр 1942 ба дунё омадааст. Хоҳари ҳунарпеша Исоева Марям Неъматовна аст. Донишкадаи театрию бадеии Тошкандро хатм кардааст (1964). Ҳунарпеша ва коргардони Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи К. Хуҷандӣ (1964—2006), саркоргардони Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи К. Хуҷандӣ (аз с.2006).

Эҷодиёт
-------

Нақши аввалинашро дар намоишномаи «Гавҳари шабчароғ»-и Сотим Улуғзода (холаи Зиёда) бозидааст. Зиёда аз 100 нақш дар пиесаҳои театрӣ офаридааст, аз ҷумла Нози («Ҷанги тан ба тан»-и М.Байчиев), Робия («Суруди нотамом»-и А.Атобоев), Аза («Лулидухтар Аза»-и М. П. Старитский), Сита («Рамаяна»-и А.Гусев), Мирандолина («Сохиби меҳмонҳона»-и П.Бомарше), Шаҳло («Шаҳло»-и Аминҷон Шукӯҳӣ), Сотти («Исёни арусон»-и Саид Аҳмад) ва ғ. Коргардони чанд намоишнома, ба монанди «Маугли»-и Р.Киплинг, «Имтиҳон» ва «Баъди имтиҳон»-и Ф.Ансорӣ, «Дустӣ», «Сайр дар соли нав»-и С.Исоева, «Исёни арусон»-и С.Аҳмад, «Аруси шаҳрӣ»-и Н.Исломов мебошад. Бо киностудияҳои «Тоҷикфилм» ва «Узбекфилм» ҳамкорӣ намуда, чандин нақшҳо, аз қабили Гулнор «Духтари сеюм»-и Анвар Тураев (1969), Гурдофарид «Рустам ва Суҳроб» (коргардон Борис Кимёгаров, 1971), Зумрад «Сирри оила» (коргардон Валерий Аҳадов, 1983), Малика «Агар дӯст дори» (коргардон А.Қуддусов), Малика «Кӯи сафед» (коргардон А.Ҳамроев), Нодира «Танҳо миёни мардум» (коргардон Комил Ёрматов) Майсара «Саргузашти Майсара» «Рӯзҳои гузашта» дар «Узбекфилм» нақшҳои ҷолиб офаридааст.

Ҷоизаҳо
-------

* орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат, Дӯстии халқҳо мукофотонида шудааст.
*

Эзоҳ
----

1. ↑  ИСАЕВА САЙРАМ НЕГМАТОВНА/ ФИЛЬМОГРАФИЯ

Пайвандҳои беруна
-----------------

* Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
«**Гурӯҳи сотсиал-демократии Хуҷанд**» — ташкилоти инқилобии коргарон, хидматчиён ва аскарону афсарони рӯҳияи инқилобидоштаи гарнизони маҳаллӣ, яке аз нахустин ташкилоти инқилобӣ дар Тоҷикистон.

Гурӯҳи сотсиал-демократии Хуҷанд баҳори соли 1905 таъсис ёфта, бо Кумитаи петроградии РСДРП робита дошт. Минбаъд «Гурӯҳи сотсиал-демократии Хуҷанд» дар истгоҳи роҳи оҳани Драгомирово (ҳоло ноҳияи Спитамен) ва Истаравшан ячейкаҳои худро ташкил намуда, дар байни заҳматкашон варақаҳои инқилобӣ паҳн мекард. Дар натиҷаи таъқиботи шуъбаи бехатарӣ ва ҳифзи тартиботи ҷамъиятии Вазорати корҳои дохилии Русияи подшоҳӣ «Гурӯҳи сотсиал-демократии Хуҷанд» пароканда шуда, як қисми аъзоёни он ба пинҳонкорӣ гузаштанд. Дар арафа ва давраи аввали Ҷанги якуми ҷаҳонӣ ҳаракатҳои инқилобӣ таҳти роҳбарии болшевик Е. А. Иванитский аз нав фаъолияти худро вусъат дода, моҳҳои ноябр-декабри 1917 «Гурӯҳи сотсиал-демократии Хуҷанд» ба расмият дароварда шуд. Моҳҳои апрел-июни 1918 ташкилоти болшевикии навоҳии шимоли Тоҷикистон, хусусан Ташкилоти болшевикии Хуҷанд бо сардории Е. А. Иванитский ташаккул ёфтанд. Бо афзудани сафи аъзои он ва дар маҳалҳо таъсис ёфтани ячейкаҳои ҳизбӣ моҳи июни 1918 Ташкилот ба Кумитаи ҳизбии уездию шаҳрӣ табдил дода шуд. Моҳи декабри 1918 дар Анҷумани 1-уми Ҳизби Коммунистии (б) уезди Хуҷанд, Кумитаи ҳизбии уездию шаҳрии болшевикони Хуҷанд интихоб гардид.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Гурӯҳи сотсиал-демократии Хуҷанд / А. Ғафуров // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Аденозин** — C10H13N5O4, нуклеозидест, ки дар он атоми нитрогени 9-и аденин бо атоми карбони 1-и рибоза пайваст шудааст. Моддаи кристаллии беранг. Массаи молекула 267, ҳарорат гуд. 229°С. Дар об ҳал мешавад. Аз ҷиҳати химиявӣ аденозин асоси суст аст. Дар организм Аденозин асосан дар таркиби баъзе ферментҳо, кислотаҳои аденозинфосфат ва нуклеат мавҷуд аст. Аденозинро дар натиҷаи гидролизи кислотаҳои нуклеат бо ишқор ё аз кислотаи монофосфат бо таъсири фермент ҷудо кардани боқимондаи кислотаи фосфат ҳосил мекунанд. Бо роҳи синтез низ ҳосил кардан мумкин аст. Хусусан синтези аденозин аз 4,6-диаминопиримидин аз тарафи олимон Тодд, Баддили ва Литго (соли 1946) ҷолиб мебошад.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аденомиома** (аз юнонӣ aden – ғадуд, mys – мушак ва oma – пасванд, ки маънои омосро дорад) — омосест, ки асосан аз эпителияи ғадуд ва бофтаи суфтамушак таркиб ёфтааст. Дар аденомиома, одатан, аломатҳои сабзиш ва инкишоф ба мушоҳида намерасанд. Аденомиома бештар дар бачадон (махсусан дар қисми охири танаи он), маҳбал, гоҳо дар тухмдон, роҳи меъдаю рӯда, талхадон пайдо мешавад. Аденомиома омоси ғайрисаратонист (ба бемории саратон ё саркома хеле кам табдил меёбад).

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Аденоматози шуш** (юнонӣ aden – ғадуд ва oma – варам) — як навъ касалии ҳайвонот, ки дар мавриди он бофтаҳои шуш варам мекунанд. Бештар гӯсфанд, гов, асп, саг, муш ва гулмоҳӣ ба аденоматози шуш дучор мешаванд. Аденоматози шуш дар тамоми мамолики дунё ба қайд гирифта шудааст. То ҳол сабабҳои пайдоиш, пешгирӣ ва ба одам сироят кардани он пурра таҳқиқ нагаштаанд. Хоса аденоматози шуши гӯсфанд бисёр вомехӯрад. Онро бори нахуст соли 1888 Фадян ном олими муқаррар кардааст. Ангезандаи он вируси омософар аст. Дар мавриди касалӣ шуши ҳайвон дучори тағйирот гашта, дамкӯтаҳӣ ва сулфа пайдо мешавад. Дар аденомаҳои бофтаҳои шуш ҳосилаҳои ситоплазмавӣ, ки бо парда фаро гирифта шудаанд, ба вуҷуд меоянд. Дар атрофи ҳосилаҳои ситоплазмавии ҳуҷайра моеъ ғун шуда, ядроро ба канор тела медиҳад. Аденоматози шушро бо роҳи озмоиши макро ва микроскопӣ ташхис мекунанд. Ҳодисаҳои аз ҳайвонот сироят ёфтани одамон мушоҳида нашудаанд.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — 608 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Коллеҷи ҷумҳуриявии хореографии ба номи Малика Собирова** — яке аз муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёнаи касбии тобеи Вазорати фарҳанги Тоҷикистон мебошад. Таълимгоҳ дар Тоҷикистон – шаҳри Душанбе ҷойгир аст.

### Таърих

Муассисаи давлатии «Коллеҷи ҷумҳуриявии хореографии ба номи М. Собирова» соли 2003 таъсис дода шудааст. Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти №25 аз 01.05.2007 с. таълимгоҳ ба номи балеринаи шинохтаи тоҷик, артисткаи халқии СССР Малика Собирова гузошта шудааст. Дар коллеҷ мутахассисони касбии соҳаи хореография барои ансамблҳои рақсӣ ва Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ тайёр карда мешаванд. 

Дар коллеҷ се шуъба амал менамояд:

1. Шуъбаи рақси классикӣ
2. Шуъбаи рақси халқӣ
3. Шуъбаи рақси муосир

### Ихтисосҳо

Дар Коллеҷи ҷумҳуриявии хореографии ба номи М.Собирова донишҷӯён аз рӯйи номгӯйҳои зерини тахассусҳо дар шуъбаи рӯзона таълим мегиранд:

1. Артисти балет

2. Артисти рақси халқӣ 

3. Артисти рақси муосир.

Пайвандҳо
---------

* Сомонаи расмии Вазорати фарҳаги Ҷумҳурии Тоҷикистон/Коллеҷи ҷумҳуриявии хореографии ба номи М. Собирова
**Бетоб Абдулҳақ Суфӣ** (форсӣ: عبدالحق بیتاب‎; 1888, Кобул – 1969, ҳамон ҷо) — шоири афғон. Ба забони дарӣ (форсии кобулӣ) менавишт.

Зиндагинома
-----------

Таълими ибтидоиро дар оила гирифта, сипас дар мадраса улуми динӣ, адабиёти форсӣ ва арабиро омӯхт. Аз соли 1918 дар мактабу мадрасаҳо ба таълиму тарбия шуғл варзида, солҳои охир профессор Донишгоҳи Кобул буд. Дар шеър аз сабки ҳиндӣ пайравӣ мекард, вале мекӯшид матлабро содатар баён намояд. Соли 1952 ба гирифтани унвони маликушшуаро мушарраф гардид. Баъзе шеърҳояш дар матбуоти Тоҷикистон ва маҷмӯаҳои ашъори шоирони Афғонистон («Намунаи ашъори шоирони муосири афғон», 1958) ба табъ расидаанд.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Бетоб Абдулҳақ Суфӣ // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Воронина Вероника Леонидовна** (14.5.1910. шаҳри Коврово, губ. Владимир — 4.8.2000. Маскав) — бостоншинос ва муаррихи соҳаи таърихи меъморӣ, доктори илмҳои таърих (1962).

Зиндагинома
-----------

Баъди Ҷанги гражданӣ ба Осиёи Миёна омад. Хатмкардаи Институти меъмории Маскав (1935). Солҳои 1936-37 ассистенти кафедраи лоиҳакашии Институти осиёимиёнагии индустриалӣ дар Тошканд, 1937-40 меъмори Идораи лоиҳакашии шаҳри Тошканд, 1942-43 ходими калони илмӣ Академияи меъмории ИҶШС, 1943-46 мудири сектори Институти таҳқиқоти илмии санъати Ӯзбекистон дар Тошканд, аз соли 1946 ходими калони илмии Академияи меъмории ИҶШС (баъдтар Институти умумииттифоқии таҳқиқоти илмии назария, таърихи меъморӣ ва шаҳрсозӣ) дар МаскаВероника Воронина Вероника Воронина соли 1943 дар бахши хонаҳои иқоматӣ ва усули иморатсозии мардуми Осиёи Миёна рисолаи номзадӣ ҳимоя кард. Ӯ дар экспедитсияҳои археологии ш.-ҳои қадими Осиёи Миёна — Хоразм, Суғд, Истаравшан ва Шош, ҳафриёти бостоншиносии Оқтеппаи назди Тошканд (1940-41), Мунҷоқтеппа (1944), ёдгориҳои бостонии Хоразм (1945-46), шаҳристони Панҷакент (1946-47) ва водии Фарғона (1968) ширкат карда, бештар истифодаи масолеҳи сохтмон, хусусиятҳои шаҳрсозӣ ва услуби меъмории таърихи тоисломии Осиёи Миёнаро омӯхт. Вероника Воронина зимни омӯзиши санъати ороишии деворнигораҳои Панҷакенти Қадим, лавҳаи кандакории меҳроби Искодар, нақшунигор ва банду басти сутунҳои Оббурдан, Фатмев ва Урметан такомули нақшҳои ҳандасию табииро дар санъати ороиши амалии ҳунармандони тоҷик дар аҳди ислом илман асоснок кард. Вероника Воронина соли 1968 дар ҳайати экспедитсияи таҳқиқоти комплексии шимоли Тоҷикистон иштирок карда, умумиятҳо ва тафовутҳои иморатсозии водии Фарғонаро бо тарзи хонасозии Ҳиндустон, Эрон, Туркия, Миср ва дигар кишварҳои Шарқ муқоиса намуд. Вероника Воронина санъати меъмории мақбараи Исмоили Сомониро (Бухоро) бо мақбараи Сабо Банот (1010) дар Қоҳира, мақбараҳои Маҳмудшоҳи Манду (1450) ва Гулгунбад (1660) дар Ҳиндустон қиёс намуда, айнияти тарҳи мураббаъ, умумияти арақаҳо, қаробати усули гунбадсозии онҳоро дарёфт. Вероника Воронина ҳамчунин дар омӯзиши таърихи санъати меъмории Афғонистон, Эрон, Миср, Урдун, Чин, Ҷопон ва кишварҳои Шарқи Наздик саҳм гузошт. Муаллифи беш аз 200 мақолаи илмӣ ва асарҳои таҳқиқотист.

Ҷоизаҳо
-------

Вероника Воронина барои ширкати фаъол дар интишори силсилакитоби энсиклопедияи «Таърихи умумии санъати меъморӣ» сазовори Мукофоти давлатии СССР (1979) шуд.

Осор
----

* Народные традиции архитектуры Узбекистана. М. 1951;
* Народная архитектура северного Таджикистана. М. 1959;
* Народное жилище арабских стран. Каир, Ленинград, М. 1972. 1974;
* Конструкции и художественный образ в архитектуре Востока. М. 1977;
* Средневековый город арабских стран. М. 1991.

Эзоҳ
----

1. 1 2

Адабиёт
-------

* Проскурякова Т. С. Вероника Леонидовна Воронина — учёный и педагог // Вопросы всеобщей истории архитектуры. Вып. 2. М. 2004.

Сарчашма
--------

* Воронина Вероника Леонидовна / Б. Абдураҳмонов // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Абдулҳошим Муталович Муталов** ( ӯзбакӣ: *Abdulhoshim Mutalovich Mutalov*; 14 феврали соли 1947, Теляу (ё Телов), ноҳияи Оҳангарон, вилояти Тошканд, ҶШС Ӯзбекистон, ИҶШС ) — арбоби сиёсӣ ва давлатии шӯравӣ ва ӯзбекӣ, аз 13 январи соли 1992 то 21 декабри соли 1995 ба унвони нахустин Сарвазири Ҷумҳурии Ӯзбекистон шинохта шудааст.

Зиндагинома
-----------

Абдулҳошим Муталов 14 феврали соли 1947, Теляу (ё Телов), ноҳияи Оҳангарон, вилояти Тошканд таваллуд шудааст. Соли 1965 фаъолияти кории худро дар корхонаи нони № 2-и шаҳри Тошканд ба ҳайси нонпаз оғоз намуда, баъдан ба хидмати ҳарбӣ дар сафҳои Артиши Шӯравӣ даъват шудааст. Пас аз хидмати ҳарбӣ ба Донишкадаи ғоибонаи умумииттифоқии саноати хӯрокворӣ (ҳоло Донишгоҳи давлатии технология ва менеҷменти Маскав) дохил шуда, соли 1976 соҳиби дипломи ихтисоси муҳандис-технолог шуд. Пас аз хатми институт ӯро боз ба Тошканд ба комбинати нонпазӣ ба кор фиристоданд. Аз соли 1979 то соли 1986 дар вазифаи директори заводи нонпазии ноҳияи Оҳангарон кор кардааст.

### Фаъолияти сиёсӣ

Солҳои 1986-1991 муовини вазир ва баъдан вазири маҳсулоти ғаллаи ҶШС Ӯзбекистон буд. Ӯ ба аъзогии КМ Ҳизби Коммунистии Ӯзбекистон интихоб шуд. Соли 1991 муовини Раиси Девони Вазирони Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар назди Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон шуд. Вай ба Ҳизби ҳокими президентии Ҳизби халқии демократии Ӯзбекистон, ки барҳақ дар Ӯзбекистон ба ҷои Ҳизби коммунистии ҶШС Ӯзбекистон таъсис ёфта буд, пайваст. Пас аз барҳам додани мақоми ноиби президенти Ӯзбекистон ва ба ҷои вазифаи сарвазири Ӯзбекистон таъсис ёфтанаш 13 январи соли 1992 дар иҷлосия Шӯрои Олии Ҷумҳурии Ӯзбекистон аввалин шуда дар таърихи Узбекистони мустакил Сарвазир интихоб шуд ва ба Девони Вазирони Ӯзбекистон рохбарй мекард.

Ӯ дар солҳои аввали истиқлоли Ӯзбекистон, вақте ки кишвар дар вазъи душвори иқтисодиву иҷтимоӣ қарор дошт, сарвазир ва шахси воқеии дуввуми давлат шуд. Вай раиси комиссияи тафтишоти парвандаҳои ошӯбҳои донишҷӯён дар шаҳраки донишҷӯёни Тошканд дар моҳи январи соли 1992 буд. Ба эътиқоди коршиносон, "аз нигоҳи сиёсӣ вай шахсияти мустақил набуд, комилан ба президенти ҷумҳурӣ, ки Девони Вазирон мустақиман тобеи ӯ буд, содиқ буд". 21 декабри соли 1995 аз вазифаи сарвазир озод карда шуда, раиси идораи Корпоратсияи давлатии «Уздонмаҳсулот»  шуд. Ба ҷои вай, Уткир Султонов  сарвазири нави Девони Вазирони Ӯзбекистон шуд. Ҳоло нафақахӯр .

Ҳаёти шахсӣ
-----------

Оиладор, соҳиби фарзандҳо, набераҳо ва абераҳо аст, ба ҷуз аз забони ӯзбекӣ, забони русиро хуб медонад.

Мукофотҳо
---------

* ордени «Дустлик».
* Ордени Байраки Сурхи Мехнат.
* медали «Барои шучоати корй»

Эзоҳ
----

1. ↑  Вед. ОМ 1995 г. N 12 ст.300
2. ↑  Газета «Халқ сўзи» / 10-й номер, от 14 января 1992 года, стр. 1.
3. ↑  МУТАЛОВ Абдулхашим Муталович.  CentrAsia. 22 марти 2020 санҷида шуд.

| ⚙️ Сарвазирони Ӯзбекистон |
| --- |
|  | 
* Ислом Каримов
* Абдулҳошим Муталов
* Уткир Султонов
* Шавкат Мирзиёев
* Абдулло Орипов

 |  |
**Абдулҳафиз Қодирӣ** — актёр ва коргардони тоҷик, Арбоби шоистаи санъати Тоҷикистон (1990).

Зиндагинома
-----------

Абдулҳафиз Қодирӣ 13 феврали соли 1948 дар деҳаи Сангмелаи ноҳияи Шаҳринав таваллуд шудааст. Шуъбаи актёрии Донишкадаи давлатии санъати театрии ш. Москва (ГИТИС)-ро соли 1971 ва шуъбаи режиссёрии ҳамин донишкадаро соли 1980 хатм кардааст. 
Ҳунарманди Театри давлатии ҷавонон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов (солҳои 1971-1976), сарежиссёр ва роҳбари бадеи (солҳои 1981-1995), директори Театри давлатии ҷавонон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов аз соли 1995.

Эҷодиёт
-------

Дар тӯли 30 соли фаъолияти эҷодӣ Қодирӣ зиёда аз 40 асари гуногунмазмуни драматургони хориҷӣ ва муаллифони тоҷикро рӯи саҳна овардааст, ки «Якпула савдо, садпула ғавғо»-и У. Шекспир, «Ҷонфидо»-и М.Каримов, «Ҳамин тавр ҳам мешавад"-и А. Папаян, «Торҳои муҳаббат"-и Қутбӣ Киром, «Саргузашти Ҳотами Той»-и Ҷумъа Қуддус, «Таронаҳои муҳаббат»-и Н. Мирошниченко, «Умед», «Ҳукм»,» Фиғон аз қарнҳо», «Сархӯрони ғарбелбадаст» (ҳама аз Ш. Солеҳ). «Умри ҷовид». «Хуршедсавор" (аз А. Сайфуллоев), «Марги ду тан»-и И. Насриддин. «Нахоҳам иллати миллат»-и М. Холов аз ҷумлаи онҳоянд. Абдулҳафиз Кодиров худ низ ба драмнависӣ машғул аст. Ба қалами ӯ асарҳои «Падари миллат», «Олами вуҳуш», «Изтироб» ва ғайра тааллуқ доранд, ки дар театрҳои Тоҷикистон ба саҳна гузошта шудаанд.

Ҷоиза
-----

Бо ордени «Нишони фахрӣ» ва медалҳо мукофотонида шудааст. Арбоби шоистаи санъати Тоҷикистон аст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Ҳунарманди маъруф Абдулҳафиз Қодирӣ ҳафтодсола шуд(тоҷ.). *kmt.tj*. 3 марти 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 7 марти 2019.
**Абдулқодир Камил Муҳаммад** ( фр. Abdoulkader Kamil Mohamed, ар. عبد القادر كميل محمد‎ зод. 1951, Суали, вилояти Обок) - Сарвазири Ҷибутӣ.

Зиндагинома
-----------

Абдулқодир Муҳаммад дар Донишгоҳи Лимоҷ дар Фаронса таҳсил карда, дар он ҷо дараҷаи магистр дар соҳаи муҳандисӣ, тахассуси идоракунии об ва ҳифзи муҳити зистро гирифтааст.

Вай фаъолияти касбии худро дар агентии миллӣ, ки захираҳои обии кишварро идора мекунад, ONEAD ( *Office national de l'Eau et de l'Assainissement de Djibouti* ) оғоз кардааст. Солҳои 1978-1979 ба ҳайси директори генералии он ва солҳои 1983-2005 директори генералӣ буд.

### Фаъолияти сиёсӣ

Дар соли 2005 вай дар ҳукумати Дилейта Муҳаммад Дилейта вазири кишоварзӣ, чорводорӣ, баҳрӣ ва захираҳои об таъин карда шуд. Абдулқодир Муҳаммад дар солҳои 2006-2007 ба ҳайси вазир бунёди беш аз бист чоҳро дар дохили кишвар таъмин намуд, ки ба коҳиши мушкилоти дастрасӣ ба об мусоидат кард. Солҳои 2007-2009 бо дастгирии Хазхинаи Байналмилалии Асъор, Бонки Ҷаҳонӣ, Бонки Исломии Рушд, Хазинаи Байналмилалии Рушди Кишоварзӣ ба татбиқи барномаи миллии амнияти озуқаворӣ шурӯъ намуд. Илова бар ин, вай дар таъсиси аввалин лабораторияи назорати сифати ғизо дар Ҷибутӣ ширкат дошт. Моҳи майи соли 2011 ӯ дар мақоми вазири дифоъи миллӣ ба фаъолият шурӯъ кард.

Дар соли 1981 узви Ассотсиатсияи ҳокими мардумӣ барои пешрафт шуд. Дар сохторҳои ҳизб чанд мақом дошт ва моҳи сентябри соли 2012 муовини раиси он шуд. Дар моҳи ноябри соли 2012 ӯ раҳбари Иттиҳоди аксарияти президентӣ, эътилофи тарафдори ҳукуматии президент Исмоил Умар Ҷелиҳ шуд, ки дар қатори дигарон Ассотсиатсияи мардум барои пешрафтро дар бар мегирифт.

Пас аз интихоботи парлумонии 10 феврали  соли 2008 мандати вакили Маҷлиси Миллиро ба даст овард. Пас аз интихоботи навбатӣ, ки 22 феврали соли 2013 бо ҳизбаш пирӯз шуд, дубора вакили парлумон интихоб шуд.

Ба муносибати ташкил шудани кабинети нав баъди интихоботи президент Ҷелиҳ 31 марти соли 2013 Абдулқодир Камил Муҳаммадро сарвазири кишвар таъин кард. Ӯ 1 апрели соли 2013 ба ҷои Дилейта Муҳаммад Дилейта, ки 12 сол сарвазир буд, ба кор шурӯъ кард.

Пайвандҳо
---------

* POLITIQUE ETRANGERE(фр.).  djibdiplomatie.dj. 9 май 2017 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 9 май 2017.


| ⚙️ Сарвазирони Ҷибутӣ |
| --- |
|  | 
* Ҳасан Гулед Оптидун
* Аҳмад Динӣ Аҳмад
* Абдуллоҳ Муҳаммад Комил
* Баракот Ҷарот Ҳамаду
* Дилейта Муҳаммад Дилейта
* Абдулқодир Муҳаммад

 |  |
**Одам Бутчер** (англ. Adam Butcher, тав. 20 октябри соли 1988, Кеймбриҷ, Онтарио, Канада) — ҳунарпешаи канадӣ. Вай бо нақши асосӣ дар филми «Saint Ralph» дар соли 2004 машҳур гаштааст.

Зиндагинома
-----------

Бутчер дар Кеймбриҷ, Онтарио таваллуд шудааст. Ӯ хоҳари бузургтар аз худ ҳунарпеша Мэндӣ Батчер дорад. Бутчер дар синни нӯҳсолагӣ фаъолият карданро оғоз кард, вақте ки холааш (агенти истеъдодҳо) ва амакаш (каскадёр / ҳамоҳангсоз) пешниҳод карданд, ки Бутчер ва хоҳари ӯ Мэндӣ акс бигиранд.

Фаъолият
--------

Соли 2001, Бутчер нақши аввалин ва асосияшро дар силсилафилми мазҳакавии "Super Rupert" гирифт. Филми «Saint Ralph», ки соли 2004 ба намоиш гузошта шуда буд ва дар бораи Ралф Уокери 14-сола (нақши Бутчер) аст, ки пас аз марги падараш, дар ятимхонаи католикӣ таҳсил мекунад, муваффақияти васеъ ва як қатор ҷоизаҳои синаморо ба даст овард. Худи Одам барои ин нақшаш ба ду ҷоизаи синамо пешбарӣ шудааст: "Ҷоизҳои Ҷиннӣ" (ҳамчун беҳтарин ҳунарпеша) ва "Ҷоизаҳои ҳунарпешаҳои ҷавон".

Соли 2010 Одам Бутчер яке аз нақшҳои асосиро дар филми "Саг Corral" бозид. Дар тӯли якчанд соли оянда ҳунарпеша дар сериалҳои гуногуни телевизионӣ асосан нақшҳои эпизодиро иҷро кардааст. Солҳои 2014 ва 2015 ду филм "Гургҳо" ва "Regression" бо иштироки ӯ ба намоиш баромад, ки дар онҳо Одам Батчер нақшҳои дуюмдараҷаро дошт. 

Дар филми Ice Princess нақши хурдро бозидааст. Амаки Одам, Ранди Бутчер, актер ва коргардони филм мебошад.

Филмнома
--------

### Телевизион

* 2009 : *La Traversée des enfers* (Телефилм) : Никандрос
* 2011 : *Médecins de combat* (Қисми 3) : Сарбоз
* Derek (Life with Derek)

### Синамо

* 2004 : *Ralph* : Ралф Уокер
* 2006 : *Heyday!* : Террӣ Флеминг
* 2010 : *Dog Pound* : Бутч
* 2011 : *The Bend* : Ҷейсон Кэмпбелл
* 2012 : *The Lesser Blessed* : Дарсӣ Макманус
* 2012 : *Blanche Neige* : Хитматгорзан #2
* 2013 : *Wolves*
* 2014 : *Debug*
* 2016 : *ARQ* : Куз

Эзоҳ
----

1. ↑  Рэнди Бутчер на IMDb

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* AllMovie
* AlloCiné
* Česko-Slovenská filmová databáze
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
* Кинопоиск

 |
| 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* BNF: 151047049
* GND: 1032896531
* ISNI: 0000 0001 2140 8628
* LCCN: no2009029256
* NTA: 331234750
* SUDOC: 149719701
* VIAF: 79002240
* WorldCat VIAF: 79002240

 |

 |
**Одил Маҷлисов** (тав. 1910, деҳаи Орварди Дарвози Афғонистон – ваф. 7.11.1990, шаҳри Душанбе), муаррихи тоҷик, доктори илмҳои таърих (1968), профессор (1970), Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон (1971).

Зиндагинома
-----------

Одил Маҷлисов cолҳои 1928–1930 дар мактаби ҷавонони камбағал таҳсил кардааст. Соли 1930 дар КМ ҷамъияти Ҳилоли Аҳмар кору фаъолият дошт. Соли 1931 дар муборизаи зидди босмачиён иштирок кардааст. Соли 1932 хидмат дар сафҳои Артиши Шӯравӣ, 1933 мудири шуъбаи ташкилии Комитети иҷроияи ноҳияи Орҷоникидзеобод, 1940 Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченкоро хатм карда, ҳамчун муаллими таърих ба Омӯзишгоҳи педагогии Ӯротеппа фиристода шуд. Солҳои 1942–1945 муаллими Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Ленинобод, 1945–1947 сардори шуъбаи кадрҳои Комиссарияти маорифи халқ, Солҳои 1947–1952 дар Институти тадқиқотию илмии мактабҳо фаъолият намудааст. Солҳои 1952–1959 декани факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченко, 1959–1967 дотсенти кафедраи таърихи ИҶШС, 1967–1977 мудири кафедраи таърихи ИҶШС, 1977–1990 профессори кафедраи таърихи ИҶШС-и Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Муаллифи 6 асар ва зиёда аз 30 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад. Таълифотҳояш масъалаҳои муносибатҳои аграрӣ дар Бухорои Шарқӣ дар асрҳои XIX – аввали асри XX, барпо шудани ҳокимияти шӯравӣ дар Қаротегинро фаро гирифтаанд.

Осор
----

* Материали кишваршиносӣ оид ба таърихи Тоҷикистон, Сталинобод, 1957;
* Қаротегин дар арафаи барпо намудани Ҳокимияти Советӣ, Сталинобод, 1959;
* Муносибатҳои аграрӣ дар Бухорои Шарқӣ дар асрҳои XIX – аввали XX, Д. 1967.

Ҷоизаҳо
-------

Бо медал ва ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон мукофонида шудааст. Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон (1971).

Нигаред низ
-----------

* Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ

Пайвандҳо
---------

* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
**Одил Фирдавсипур** (форсӣ: **عادل فردوسی‌پور**) — барандаи телевизиони Эрон, шореҳи футбол ва варзиш, рӯзноманигор ва продюсер. Яке аз машҳуртарин комментаторҳои футболии эронӣ.

2 октябри соли 1974 дар шаҳри Рафсанҷон устони Кермон таваллуд шудааст. Донишгоҳи технологии ба номи Шариф дар Теҳрон тамом кардааст. Ҳамчунин дар Донишгоҳи Теҳрон ҳам таълим гирифтааст.

Дар телевизиони Эрон (Садо ва симои Ҷумҳурии Исломии Эрон) аз солҳои 1990 фаъолият мекунад. Асосан дар шабакаҳои IRIB Varzesh и IRIB TV3 фаъолият мекунад. Муаллифи барномаи маъруфи футболии «Навад» дар шабакаи IRIB Varzesh аз соли 1999.

Нигаред низ
-----------

* Ҷавод Хиёбонӣ

Эзоҳ
----

1. ↑  Tabnak in Persian Бойгонӣ шудааст 8 августи 2011  сол.
2. ↑  The 20 Most Powerful People in Iran(англ.), *Newsweek* (22 May 2009). Бойгонӣ шудааст 23 августи 2017  сол.
**Пошо Ҷамолӣ** (форсӣ: پاشا جمالی‎; зод. 21 июн 1991, Рашт) — ҳунарпешаи эронӣ.

Зиндагинома
-----------

Пошо Ҷамолӣ дар соли 1393 мадраки лисонси адабиёти намоиширо аз Донишгоҳи Теҳрон гирифт. Дар сол 1391 дар 20 солагӣ бо филми кӯтоҳ «Сурпройз» ба коргардонии Масъуд Ҳотами ҷилави дурбин рафт. Бозӣ дар сериёли «Шаҳрзод» дар нақши Асғарӣ ӯро ба шуҳрат расонд. Пошо Ҷамолӣ собиқаи дастёрӣ дар барномаи «Арӯсаки кулоҳқирмизӣ»-ро дорад ва баъзе авқот матн ҳам менависад.

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* Фейсбук
* Инстаграм

 |
| Вебгоҳҳои мавзӯъӣ | 
* Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

 |
**Ҷорҷ Майкл Викенз** (англ. George Michael Wickens; 1918[…] — 2006[…]) — шарқшинос, тарҷумон ва донишманди инглис, устоди забонҳои форсӣ ва арабӣ.

Зиндагинома
-----------

Дар коллеҷи Тринитии Кембриҷ таҳсил намуда, соҳиби дараҷаҳои бакалавр (1939) ва магистр (1946) гашт. Дар давраи Ҷанги дуюми ҷаҳон (1939-45) дар артиши шоҳии Британия хидмат мекард; бештари муҳлати хидматро дар Эрон сипарӣ намуд. Баъди бозгашт ба ватан ба фаъолияти илмӣ ва таълимӣ пардохт. Дар донишгоҳҳои Лондон (се сол), Кембриҷ (то 1957) ва Торонто (аз 1957) забону адабиёти форсӣ ва арабиро таълим медод. Профессор (1960) ва яке аз муассисони кафедраи таҳқиқоти исломии Донишгоҳи Торонто (1961). Дар таҳқиқи маъхазҳои форсӣ ва исломшиносӣ дар Донишгоҳи Торонто саҳми арзанда дорад. Чандин асари форсӣ-тоҷикӣ, аз ҷумла, «Ахлоқи Носирӣ»-и Насируддини Тӯсӣ (Лондон, 1964) ва «Бӯстон»-и Саъдиро ба англисӣ тарҷума кардааст.

Осор
----

* «Ибни Сино: донишманд ва файласуф» (Лондон, 1952),
* «Феҳристи китобҳое дар бораи Осиё барои канадагиҳо» (Оттава, 1961),
* «Эрон дар давраи исломӣ: китобшиносии илмии таърих, фарҳанг ва забон» (Торонто, 1964).

Эзоҳ
----

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3 4
3. 1 2 3 4   (ингл.)

Адабиёт
-------

* Викенз Ҷорҷ Майкл / С. Маҳмадуллоҳ // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода | 

| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
| --- |
| 
* GND: 128283386
* ISNI: 0000 0000 9396 4474
* J9U: 987007273489405171
* LCCN: n85110988
* NTA: 071060146
* NUKAT: n2011242332
* SUDOC: 225637243
* VcBA: 495/196410
* VIAF: 238066790
* WorldCat VIAF: 238066790

 |

 |
**Ордени Президенти Аввалини Туркманистон Сафармуроди Туркманбошии Бузург** ҷоизаи давлатии Туркманистон, ки аз ҷониби Президенти Туркманистон Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов ба шарафи пешвои худ Сафармурод Ниёзов таъсис дода шудааст.

Низомнома
---------

Ин орден танҳо ба ходимони барҷастаи давлатӣ ва ҷамъиятӣ - шахсони мансабдори давлатҳои хориҷӣ супорида мешавад.

Орден сарфароз карда мешавад:

* барои саҳми назаррас дар таҳкими сулҳи минтақа ва ҷаҳон, рушди муносибатҳои дӯстона;
* барои баланд бардоштани нуфузи байналмилалии Туркманистон;
* барои хидматҳои махсус дар рушди муносибатҳои сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангии дигар давлатҳо бо Туркманистон;
* барои хидматҳои бузург дар истиқлол ва бетарафии кишвар;
* барои саҳми бузург дар пойдории ризоияти тарафайн, ваҳдат ва ваҳдат, сулҳ, дӯстӣ ва ҳамкории байни халқҳо;
* барои хидматҳо дар рушд ва таҳкими муносибатҳои байнипарлумонӣ ва байналмилалӣ.

Тавсиф
------

Орден дар шакли занҷири 750 тилоӣ иборат аст, ки аз 24 пайвандак иборат аст, ки 12-тои он шашкунҷаки ду октаэдрони ба ҳам печида ва 12-и дигараш дар шакли нақшу нигори миллии услубӣ сохта шудаанд. Ҳама пайвандҳо бо алмос оро дода шудаанд.

Диаметри пайвандҳои шашкунҷа 40 мм, дарозии пайвандҳои боқимонда 40 мм.

Дар пайванди шонздаҳуми марказӣ Нишони давлатии Туркманистон тасвир ёфтааст. 11 звенои боқимондаи шонздаҳум бо сирдори сабз пӯшонида шудааст, ки дар онҳо моҳи ҳилол ва 5 ситора дар релеф тасвир шудаанд ва қисми байзавии 12 нақшҳои миллии ороишдодашуда бо сирдори сурх-сурх пӯшонида шудаанд, ки 10-тои он туркманҳои миллиро тасвир кардаанд — гилемчаҳо ва ду - ороишҳои миллӣ.

Вимпел дар шакли шашкунҷа бо занҷир тавассути блоки вентилятор пайваст карда мешавад, ки дар болои он 8 санги алмос гузошта шудааст. Диаметри умумии вимпел 80 мм, диаметри доира 60 мм. Дар марказ, дар паси пӯшиши сирдори сафеди дигар, як шашкунҷа аст, ки аз ду октаэдри ба ҳам печида иборат аст, ки дар он нурҳои фарқкунандаи офтоб, харитаи Туркманистон, ки аз сирдори шишаӣ сохта шудааст, инчунин тасвири релеф бо тилои профили Президенти якуми Туркманистон Сафармурод Ниёзов ва Истиқлоли ёдгорӣ тасвир ёфтааст. Шашкунҷаҳои берунӣ ва ботиниро як доирае сабз бо сирдори диаметри 60 мм ва бараш 7 мм ҷудо мекунад, ки дар атрофи он навиштаҷоти «TURKMENISTANYN ILKINJI PREZIDENTI BEYIK SAPARMYRAT TURKMENBASY» ORDENI »мавҷуд аст.

Вазни умумии орден 760,0 (+/- 2,5%) грамм, шумораи умумии алмос 256 дона (18,5 карат) мебошад.

Сарфароз гардонида шудаанд
--------------------------

* Халифа ибни Зоид Ал Наҳён (2008)
* Ху Ҷинтао (2008)

Эзоҳ
----

1. ↑  Шейх Халифа бин Зайед Аль-Нахайян награждён высшим орденом Туркменистана
2. ↑  Г. Бердымухамедов одарил Ху Цзиньтао раритетным орденом «Первый Президент Туркменистана Великий Сапармурат Туркменбаши». 7 июли 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 24 сентябри 2012.

Пайвандҳои беруна
-----------------

* Туркманистон пешвоёни хориҷиро бо ордени Туркманбоши Бузург сарфароз мекунад (рус.)
* Санади таъсиси фармоиш (рус.)
**Оркестри камеравӣ** — оркестрест бо ҳайати начандон калон, ки мусиқии созии садаҳои XVII-XVIII, ҳамчунин композиторони ҳозиразамонро, ки махсус барои чунин ансамбл эҷод шудаанд, иҷро мекунад.

Таърих
------

Оркестрҳои камеравии ҳозиразамон бо намунаи оркестрҳои садаи XVIII ташкил карда мешаванд, ки одатан дар ҳайати онҳо созҳои тории камончадор аз қабили скрипкаҳо, алтҳо, виолончелҳо, контрабас, як гурӯҳ созҳои нафасии чӯбин ва мисин аз қабили флейтаҳо, гобойҳо, валторнаҳо, ҳамчунин клавесин дохил карда мешаванд. Дар Оркестрҳои камеравӣ бар хилофи оркестри симфонӣ навозандагон нис-батан кам иштирок намуда, иҷрои ҳар як навозиш (партия) ба як навозанда супорида мешавад, яъне партияи ҳар як иштирокчӣ мустаъқил аст.
Барои Оркестрҳои камеравӣ бисёр композиторони классик (А. Корелли, А. Вивалди, И. С. Бах, Г. Ф. Ҳендел, В. А. Мотсарт ва диг.) асар эҷод кардаанд. Ҳамчунин композиторони нимаи аввали садаи XX (Р. Штраус, Г. Малер, И. Ф. Стравинский), композиторони садаи XX (П. Хиндемит, Д. Д. Шостакович, А. Г. Шнитке ва ғайра) бо асарҳои худ машҳуранд.
Композиторнони тоҷик низ барои Оркестрҳои камеравӣ асарҳои баландмазмун офаридаанд. Инҳо Ф. Баҳор, А. Одинаев, Т. Сатторов, Ю. Мамедов, А. Латифзода, А. Мусоев, Л. Толис, Р. Баротов ва диг.

Эзоҳ
----

1. ↑  Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.286-287 – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 (тоҷ.)

Пайвандҳо
---------

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая датская
* Большая норвежская

 |
**Леонид Викторович Коротков** (тав. 1965) — губернатори вилояти Амур аз соли 2001 то 2007, вакили Думаи давлатии Федератсияи Русия даъвати 2 аз Ҳизби коммунист.

Зиндагинома
-----------

19 январи соли 1965 дар Завитински вилояти Амур таваллуд шудааст. аз руи миллаташ рус. Падари Коротков мошинисти тепловоз буд ва вақте писараш якунимсола буд, вафот кард. Модар дар беморхона ҳамшираи шафқат шуда кор мекард.

### Таҳсил ва кор

Соли 1987 факултаи журналистикаи Донишгоҳи давлатии Шарқи Дур, соли 1999 Академияи молияи назди Ҳукумати Федератсияи Русияро хатм кардааст.

Аз соли 1987 то соли 1994 мухбир, мудири шӯъба, баъдан дар иттиҳодияи шӯъбаҳои редаксияи рӯзномаи «Амурская правда» (Благовешенск) кор кардааст.

### Фаъолияти сиёсӣ

Аз соли 1993 то соли 1995 узви Шӯрои Федератсия, узви иттиҳодияи парлумонии мухолифи «Ҳамкории созанда» ва муовини раиси Кумитаи сиёсати иҷтимоӣ буд. .

Аз соли 1995 то соли 1999 - вакили Думаи Давлатии даъвати дуюм, узви фраксияи Ҳизби коммунист (соли 1999 бо ибораи «барои фаъолияти нокифоя дар Дума» аз фраксия хориҷ карда шуд), раиси Думаи Давлатӣ буд. Зеркумита оид ба маблағҳои ғайрибуҷетии Кумитаи меҳнат ва сиёсати иҷтимоӣ, комиссияи аъзои Ассамблеяи байнипарламентии давлатҳои аъзои ИДМ оид ба сиёсати иҷтимоӣ ва ҳуқуқи инсон.

  

Соли 2001 ӯ ҳамчун номзад ба мақоми губернатори вилояти Амур пешбарӣ карда, дар даври аввали интихобот дар рӯзи 25 март бо касби 18,25% овоз ҷои дуюмро ишғол кард ва дар баробари губернатори феълӣ ба даври дуюм роҳ ёфт. Анатолий Белоногов (бо 38,9% овоз дар даври аввал), дар даври дуюми 8 апрел 49,2% овоз гирифта, Белоноговро (42,86%) шикаст дод.

Аз 16 март то 27 сентябри соли 2005 - узви Президиуми Шӯрои давлатии Федератсияи Русия   .

24 феврали соли 2005 бо пешниҳоди Президенти Федератсияи Россия В.В. Путинро Шӯрои вакилони мардумии вилояти Амур ба вазифаи губернатори ин вилоят барои як давраи нав тасдиқ кард.

Бо фармони Президенти Федератсияи Русия аз 10 майи соли 2007, ӯ аз вазифааш "бо сабаби гум шудани эътимоди президенти Федератсияи Русия" барканор карда шуд. Сабаби барканорӣ аз мақоми волӣ парвандаи ҷиноӣ алайҳи ӯ боз шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Распоряжение Президента Российской Федерации от 16.03.2005 г. № 98-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации»
2. ↑  Распоряжение Президента Российской Федерации от 27.09.2005 г. № 437-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации»
**Шаҳло Сайфуллозода Ашуриён**  — номзади илмҳои тиб (2014), Аълочии тандурустии ҶТ (2013).

Зиндагинома
-----------

Шаҳло Сайфуллозода Ашуриён 12 майи соли 1980, дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Хатмкардаи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (2002). Духтури бемориҳои дарунӣ дар Маркази саломатии №9 Душанбе (2002-2007), мутахассиси пешбари Раёсати захираҳои кадрӣ ва илм, сармутахассиси Раёсати илм ва таҳсилоти тиббию фарматсевтӣ, сардори шуъбаи кадрҳо, сардори шуъбаи кадрҳои Раёсати таҳсилоти тиббию фарматсевтӣ, сиёсати кадрҳо ва илми дастгоҳи марказии Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2007-2015) буд. Аз моҳи майи соли 2015 директори Муассисаи давлатии таълимии Коллеҷи тиббии ҷумҳуриявӣ мебошанд.

Эзоҳ
----

1. ↑  Директори муассисаи давлатии таълимии "Коллеҷи тиббии ҷумҳуриявӣ. 24 октябри 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 29 Декабри 2018.
Минтақаҳои наздисарҳадӣ ва маъмуриятҳои қабилавии дар сатҳи федеролӣ назоратшаванда. 
**Банну** ( англ. Frontier Region Bannu ) — минтақаи наздисарҳадӣ, як воҳиди хурди маъмурӣ дар Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашавандаи Ҷумҳурии Исломии Покистон аст. Ин минтақаро афсари ҳамоҳангсозии ҳавзаи Банну идора мекунад . Идоракунии умумии минтақаҳои наздисарҳадӣ тавассути котиботи ҳудудҳои қабилавӣ, ки дар шаҳри Пешовар ҷойгиранд, амалӣ карда мешавад .

Аҳолӣ
-----

Қабилаи асосӣ дар минтақа — Бҳиттанӣ (анг. Bhittani) аст  .

Инчунин нигаред
---------------

* Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашаванда
* Банну (ҳавза)

Эзоҳ
----

1. ↑  Administrative System(пайванди дастнорас — *таърих*).  FATA Secretariat. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 17 сентябри 2008.
2. ↑  Historical background and administrative profile of the FR Kohat(пайванди дастнорас — *таърих*).  FATA Secretariat. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 20 сентябри 2008.

Пайванд
-------

* Ҳукумати ҳудудҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашаванда (англ.) )
* Вазорати федералии давлатҳо ва минтақаҳои наздисарҳадии Покистон (англ.) )
Ин вожа дигар маъноҳо низ дорад, Банорас (мазмунҳо)-ро бубинед.

Банорас
**Банора́с** (англ. Banaras, ҳиндӣ: बनारस, урду: بنارس‎, *Banāras* [bənɑːɾəs] (итт.)) ё **Бенарес** англ. Benares [bə.naː.rəs]); **Варана́си** (англ. Varanasi, санскр. वरणासी, varaṇāsī ё санскр. वाराणसी, vārāṇasī [ʋaːɾaːɳəsiː] (итт.)) — лафз. «миёни ду рӯдхона» ё **Кошӣ** (англ. Kashi, ҳиндӣ: काशी, урду: کاشی‎, *Kāśī* [kaː.ʃiː] (итт.)) — шаҳре дар иёлати Уттар-Прадеши Ҳиндустон. Дар соҳили дарёи Ганг воқеъ аст. Маркази нақлиётии Калкатта — Деҳлӣ. Аҳолиаш 3 147972 ҳазор нафар (2001).

Таърих
------

Яке аз қадимтарин шаҳрҳои мамлакат, маркази маданият, дин ва косибист.

Иқтисод
-------

Банорас бо матоъҳои зарбофт, қолин ва ҷавоҳироти худ шуҳрат дорад. Заводи тепловоз ва корхонаҳои саноати матоъҳои пахтагӣ, шиша, кимиё, хӯрокворӣ ва ғ. мавҷуданд. Матоъи «*банорас*», ки дар кишварҳои Осиёи Марказӣ машҳур аст, дар ҳамин шаҳр истеҳсол мешуд.

Илму фарҳанг
------------

Донишгоҳ, китобхона, расадхонаи Ҷай Сингҳ (1700), зироатгоҳҳо, қариб 1500 ибодатхона, ёдгориҳои меъмории асримиёнагӣ дорад. Б. дар а. 7 то м. бунёд ёфта, Кашӣ ном дошт. Солҳои 1775—1950 таҳти тасарруфи англисҳо қарор гирифт. Аз соли 1950 тобеи иёлати Уттар-Прадеш.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Банорас // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.



|  |  |
| --- | --- |
| Ҳиндустон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Ҳиндустон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |