**Антоню Мануэл де Оливейра Гутерриш**, ё **Гутерриш** ( порт. Антонио Мануэл де Оливейра Гутерриш,) - арбоби давлатии Португалия , Дабири Кулли СММ аз 1 январи соли 2017. Котиби генералии Ҳизби сотсиалистии Португалия (1992-2002), сарвазири Португалия (1995-2002), раиси Интернационали сотсиалистӣ (1999-2005), Комиссари Олии СММ оид ба гурезагон (2005-2015).

Зиндагинома
-----------

 Бо Эмомалӣ Раҳмон.  
Ню-Йорк, 21 марти 2018
Антонио Гутерриш соли 1949 дар Лиссабон таваллуд шудааст. Падару модари ӯ Вирҷилио Диас Гутеррес (1913-2009) ва Илда Кандида де Оливейра (соли таваллудаш 1923) аз Фундан (ноҳияи Кастело Бранко) мебошанд.

Вай дар мактаби бонуфузи Camoines таҳсил кардааст. Соли 1965 ӯ беҳтарин донишҷӯи Португалия шинохта шуд ва ҷоизаи миллии литсейро ба даст овард (Prémio Nacional dos Liceus). Сипас ба Донишкадаи олии техникӣ дохил шуда, дар он ҷо физика ва муҳандисии электрониро меомӯзад. Дар давраи донишҷӯӣ, ӯ бо ҳаракатҳои ҷавонони католикӣ робита дошт. Пас аз хатми институт дар соли 1971, ӯ назарияи системаҳои телекоммуникатсияро таълим медод.

### Фаъолият дар ҳизби сотсиалистӣ

Соли 1974 вай қарор кард, ки ба сиёсат машғул шавад ва ба Ҳизби сотсиалистии Португалия пайваст. Дар ҳамон сол, ки бо сарнагун кардани диктатураи ростгарои Марсело Каетану бо Инқилоби Карнас қайд карда шуд, ӯ муаллимиро тарк кард ва худро комилан ба фаъолияти сиёсӣ бахшид. Дар солҳои 1976-1992 Гутерриш дар парлумони Португалия Кастело Бранкаро намояндагӣ мекард. Вай ба гурӯҳи музокиракунандагон барои пайвастани кишвар ба ЕЭК дохил буд ва соли 1991 дар байни муассисони Шӯрои гурезаҳои Португалия буд.

Дар солҳои 1992-2002 Гутерриш котиби генералии Ҳизби сотсиалистии Португалия буд. Вай пас аз шикасти пай дар пайи сотсиалистон дар интихоботи парлумонӣ ба ин вазифа интихоб шуд. Роҳбари нави оппозисиюн, ки ба фраксияи бартаридошта дар ҳизби Марио Соареш ва ё ҷиноҳи чап бо роҳбарии Хорхе Сампайо тааллуқ надошт, танаффус бо анъанаи қаблии ҳизбро дар он ифода мекард, ки ӯ дар муҳити дунявӣ католикӣ фаъол буд.

### Сарвазири Португалия

Ҳизб таҳти роҳбарии ӯ дар интихоботи парлумонии соли 1995 пирӯз шуд ва президент Соареш ба ӯ дастур дод, ки ҳукуматро ташкил диҳад. Гутерриш аз соли 1995 то 2002 ҳукумати Португалияро сарварӣ мекард .

Дар солҳои аввали сарвазирӣ, ӯ бо сабаби рушди устувори иқтисодӣ хеле маъмул буд. Аммо, сарфи назар аз ваъдаҳои пешазинтихоботӣ оид ба зиёд кардани хароҷоти давлатӣ ба соҳаи маориф ва ҷорӣ кардани даромади ҳадди ақали кафолатнок, асосан дар соҳаи иқтисод, ҳукумати ӯ буҷаи мутавозинро барои қонеъ кардани меъёрҳои Маастрихт барои минтақаи евро пайгирӣ кард. Девони Гутерриш хусусигардониро нисбат ба ҳукумати пешини Анибал Каваку Силва боз ҳам шадидтар пеш гирифт: ҳиссаи моликияти давлатӣ дар ММД нисфи 11% -и соли 1994 то 5,5% пас аз панҷ сол коҳиш ёфт.

Соли 1998 Сарвазири Гутерриш намоишгоҳи умумиҷаҳонии Expo 98-ро дар Лиссабон баргузор кард, ки ба муносибати 500-умин солгарди кашфи Васко да Гама роҳи баҳрӣ аз Аврупо ба Ҳиндустон бахшида шудааст. Худи ҳамон сол ду раъйпурсӣ баргузор гардид: дар бораи либерализатсияи қонунгузории зидди исқоти ҳамл (Ҳизби сотсиалист дар ин масъала тақсим карда шуд, зеро Гутерреш мавқеи ниҳоят пирӯзи мухолифони исқоти ҳамлро дастгирӣ кард ) ва оид ба ислоҳоти маъмурӣ (дар он сарвазир ва ҳизби ӯ мағлуб шуданд).

Дар сиёсати хориҷӣ, Гутерриш фаъолона ҷорӣ намудани нерӯҳои посдори сулҳи Созмони Милали Муттаҳидро дар Тимори Шарқӣ дастгирӣ кард , ки дар соли 1999 барои баргузории раъйпурсӣ дар бораи худмуайянкунии Тимори Шарқӣ имкон дод, ки ба истилои шадиди Индонезия дар кишвар хотима бахшид ва истиқлоли онро таъмин намуд. Худи ҳамон сол Португалия музокироти 12-соларо дар бораи ба соҳибихтиёрии ҶХЧ додани моликияти Макао (Макао) ба анҷом расонид.

Дар интихоботи парлумонии 1999, ҳам сотсиалистҳо ва ҳам нерӯҳои оппозисиюн ҳар кадом 115 вакил гирифтанд; Гутерриш барои давраи дуввум сарвазир таъйин шуд ва дар нимаи аввали соли 2000 раиси Шӯрои Аврупоро ба уҳда дошт. Якчанд қадамҳои дарозмуддат гузошта шуданд, аз ҷумла декриминализатсияи истеъмоли маводи мухаддир, ки моҳи октябри соли 2000 аз ҷониби парламент дастгирӣ карда шуд ва қонунигардонии иттиҳодияҳои ҳамҷинсҳо дар моҳи марти соли 2001. Аммо, коҳиши рушди иқтисодӣ, муноқишаҳои дохилиҳизбӣ ва нооромиҳо, ба монанди фурӯпошии фоҷиабори пули Чинзе Рибейро маъруфияти сотсиалистонро такон дод. Пас аз бохт дар интихоботи маҳаллӣ дар соли 2001, Гутерриш ба хотири "ҷилавгирӣ аз ғарқ шудани кишвар ба ботлоқи сиёсӣ" истеъфо дод ва роҳбарияти Ҳизби сотсиалист ба дасти яке аз вазирони ҳукумати ӯ Эдуард Ферру Родригес гузашт.

### Дар ташкилотҳои байналмилалӣ

Даҳ сол, аз соли 2005 то 2015, Гутерриш ба ҳайси Комиссари Олии СММ дар умури паноҳандагон кор кардааст.

Тобистони соли 2016 вай ҳамчун номзад ба интихоботи Дабири кулли СММ пешбарӣ карда шуд. 5 октябри соли 2016 Гутерриш пирӯзӣ дар овоздиҳии Шӯрои Амнияти СММ барои мақоми дабири кулли созмонро эълон кард. 13 октябри соли 2016 Маҷмаи Умумии СММ Гутерришро ба вазифаи Дабири кулл интихоб кард. Вай 1 январи соли 2017 ба кор шурӯъ кард. Дар моҳи июли соли 2021, вай ба муҳлати дуввум аз нав интихоб шуд.

Ҳаёти шахсӣ
-----------

Дар соли 1972 ӯ бо равоншиноси кӯдак Луиза Амелия Гимараес ва Мела издивоҷ кард (1946-1998; бар асари саратон даргузашт). Аз ин издивоҷ, ду фарзанд боқӣ монданд: Педро Гимараес-и-Мело Гутеррес (соли таваллудаш 1977) ва Мариана Гимараес-и-Мело де Оливейра Гутеррес (соли таваллудаш 1985).

Дар соли 2001, ӯ бо Катарина Маркс де Алмейда Вас Пинто (соли таваллудаш 1960) издивоҷ кард, ки муовини вазири фарҳанг (1995-1997) ва котиби давлатӣ оид ба фарҳанг (1997-2000) буд. Писари фарзандхондаш Франсиско Ваз Пинта да Коста Рамосро (соли таваллудаш 1998) ба воя мерасонад .

Вай ба ғайр аз забони португалии худ, инчунин забонҳои испанӣ, фаронсавӣ ва англисиро медонад.

Ҷоизаҳо
-------


| Кишвар | сана | Мукофот | Мактубҳо |
| --- | --- | --- | --- |
|  Португалия | **9 июни соли 2002** | Дорандаи Салиби бузурги ордени Масеҳ | Gcc |
|  Португалия | **02 феврали 2016** | Дорандаи Салиби бузурги ордени Озодӣ | GCL |

Ҷоизаҳои кишварҳои хориҷӣ

| Кишвар | Санаи расондан | Мукофот | Мактубҳо |
| --- | --- | --- | --- |
|  Лаҳистон | **22 сентябри соли 1997** | Дорандаи Салиби бузурги ордени Нишони Ҷумҳурии Полша |  |
|  Уругвай | **10 декабри соли 1998** | Афсари калони ордени Ҷумҳурии Шарқи Уругвай |  |
|  Мексика | **2 июли соли 1999** | Дорандаи Наҷиби Салиби Синфи махсуси Ордени Уқоби Атстекҳо |  |
|  Юнон | **17 марти 2000** | "Ордени Шараф (Юнон)", Дорандаи Салиби бузурги ордени Шараф |  |
|  Испания | **8 сентябри соли 2000** | Дорандаи Салиби калони ордени Карлос III |  |
|  Белгия | **9 октябри 2000** | Дорандаи Салиби калони ордени Леопольд I |  |
|  Кейп-Верде | **27 апрели соли 2001** | Дорандаи ордени Амилкар Кабрал дараҷаи 1 |  |
|  Чили | **30 сентябри соли 2001** | Дорандаи Салиби калони ордени Нишон |  |
|  Фаронса | Дорандаи Салиби Грани фахрии миллӣ |  |
|  Итолиё | **1 апрели 2002** | "Ордени «Барои хидматҳо ба Ҷумҳурии Итолиё»">Дорандаи Салиби калони ордени Нишони фахрӣ барои Ҷумҳурии Италия |  |
|  Бразилия | **4 апрели 2002** | Дорандаи занҷир | Дорандаи Ордени Салиби Ҷанубӣ |  |
| **23 июли соли 1996** | Дорандаи Гранд Салиби |  |
|  Украина | **4 апрели 2002** | Дорандаи ордени шоҳзода Ярослави Ҳаким, дараҷаи 1 |  |
|  Ҷопон | **4 апрели 2002** | Дорандаи ордени Хуршед, дараҷаи 1 |  |
|  Тунис | **4 апрели 2002** | Дорандаи лентаи калони ордени ҷумҳурӣ |  |
|  Испания | **14 июни соли 2002** | Дорандаи силсилаи ордени Изабеллаи католикӣ |  |
|  Қирғизистон | **21 сентябри 2017** | Ордени "Достук"  |  |
|  Туркманистон | **11 декабри соли 2020** | Медали ҷашнии "25 соли бетарафии Туркманистон"  |  |

Эзоҳ
----

* ↑  1 2 3
* 1 2 3  ↑
* ↑  ↑
* ↑  ↑
* ↑  ↑
* ↑  ↑
* ↑  ↑
* ↑  ↑
* ↑  Указ О награждении юбилейной медалью Туркменистана Бойгонӣ шудааст 25 июни 2021  сол.

**Lua error in Модул:External\_links at line 153: attempt to call field 'getWikidataRefHtml' (a nil value).**



1. ↑  Guterres, António (ингл.) — CdM.
2. ↑  Who is Antonio Guterres, the next Secretary-General of the United Nations? (ингл.) — The Daily Telegraph, 2016.
3. ↑
4. 1 2 3 4  Who is Antonio Guterres? Meet the UN's next secretary general (ингл.) — 2016.
5. ↑  Biography (ингл.) — Government of Portugal.
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. 1 2
10. ↑  António Guterres(порт.).  infopedia.pt (10 июня 2016). 6 октябри 2016 санҷида шуд.
11. 1 2 3  Новый генсек ООН: кто такой Антониу Гутерриш?(рус.).  BBC (5 октября 2016). 6 октябри 2016 санҷида шуд.
12. ↑  *David Santiago.* António Guterres é o novo secretário-geral da ONU(порт.).  Negócios (5 октября 2016). 6 октябри 2016 санҷида шуд.
13. ↑  В ООН выбрали нового генерального секретаря, *РБК*. Проверено 13 октябри 2016.
14. ↑  Генассамблея назначила Гутерриша генсеком ООН на второй срок. *ТАСС*. 18 июни 2021 санҷида шуд.
15. ↑  Президент Алмазбек Атамбаев встретился с Генеральным секретарем ООН Антониу Гутеррешем.  Президент Кыргызстана (21 сентября 2017). 22 ноября 2017 санҷида шуд.
16. ↑  Бердымухамедов наградил иностранных граждан юбилейной медалью «25 лет Нейтралитета Туркменистана».  Turkmenportal (11 декабря 2020). 20 марта 2021 санҷида шуд.
17. ↑  Указ О награждении юбилейной медалью Туркменистана. 25 июни 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 июни 2021.