recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Азиз  мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Афзалзода мебошанд.

**Азиз Афзалзода** — шоир, нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2012), «Аълочии маорифи Тоҷикистон».

Зиндагинома
-----------

Азиз Афзалзода 15 январи соли 1937 дар деҳаи Пуштаи Зардолуҳои Сари Хосори ноҳияи Балҷувон ба ҷаҳон омадааст. Соли 1951 баъди хатми мактаби ҳафтсолаи деҳа, муҳассили Омӯзишгоҳи омӯзгории Кӯлоб шуда, соли 1955 ба итмом расондааст. Соле дар мактаби таҳсилоти ҳамагонии № 31 ноҳияи Фархор кор кардааст. Баъдан, соли 1956 шомили факултаи таъриху филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Кӯлоб шуда, соли 1961 хатм кардааст. Солҳои 1961—1966 ҷонишинии директори мактаб будааст. Солҳои 1966—1968 ҷонишини раиси колхоз ва ҳамзамон, котиби якуми Кумитаи Ҳизби коммунистии хоҷагии ба номи В. И. Ленини ноҳияи Восеъ, солҳои 1968—1970 нозир, 1970—1983 мудири маорифи ноҳияи Восеъ ва ноҳияи Фархор будааст. Аз апрели соли 1983 нафақагир аст.

Эҷодиёт
-------

Ба кори эҷодӣ аз солҳои 80-уми асри гузашта иштиғол варзидааст. Маҷмӯаҳои ашъораш «Як шаб биё» (1986), «Марди Сомон» (1988), «Нолаи дил» (2002), «Мешиносам паймонаҳои ту» (2010), «Нигоҳи дил» (2011), «Садои дил» (2013) ва асарҳои насрияш «Раис Афзалӣ» (2009), «Калиди бахт» (2012), «Сарнавишт» (2013), дастраси хонандагон гардидаанд.

Ҷоизаҳо
-------

* «Аълочии маорифи Иттиҳоди Шӯравӣ»;
* «Аълочии маорифи Тоҷикистон»;
* Дорандаи 3 медали «Меҳнати шоён».

Эзоҳ
----

1. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 46 ISBN 978-99947-2-379-9
**Ашрфӣ** (форсӣ أشرفی) (вафоташ тақрибан солҳои 1598/99) — шоири тоҷик. Бо номи Миррамузӣ низ шуҳрат дорад. Дар зодгоҳаш – Самарқанд ба камол расида, сипас барои такмили дониш ба шаҳру кишварҳои дигар (аз ҷумла Балх) сафар кардааст ва аз суҳбатҳои аҳли илму адаби замонаш баҳравар гаштааст. Оид ба муаммо чанд рисола таълиф кардааст. Тазкиранигор Мутрибии Самарқандӣ дар «Тазкирату-ш-шуаро» овардааст, ки «дар илми арӯз низ ба фақир дахлҳо карда, ки суханаш холӣ аз маъқулият набувад, гӯё накӯ медонад. Ва дар гуфтани таворихи маснуъ низ моҳир зоҳир мешавад». Абёти зерин аз ӯст: 

Моҳи ман мерасад аз айни иноят шаби ид,
Ки дари айш кушояд ба зарандуд калид.
Чарх рухсораву абрӯи ту диду зи шафақ
Оташе зад, ки камони маҳи нав гум гардид.
Чун камони хами абрӯи туро дид Ҳилол,
Хешро аз назари халқ ба як гӯша кашид.
Ба забони маҳи нав дӯш ҳамегуфт фалак,
Ки ҷаҳоне гузарон аст, вале кас нашнид.
Ашрафӣ орзуи дидани абрӯи ту дошт,
Қоматаш хам чу маҳи якшаба гардид падид.

Адабиёт
-------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

* Суханварони Сайқали рӯи замин. Д. 1973.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Зӯҳро мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Мирзоева мебошанд.

**Зӯҳро Амонуллоевна Мирзоева** (1947, деҳаи Рарзи н. Айнӣ - 27 январи соли 2023, ш. Душанбе) — доктори илмҳои тиб (2002), профессор (2004).

Зиндагинома
-----------

Зӯҳро Амонуллоевна Мирзоева хатмкардаи Омӯзишгоҳи тиббӣ (1967) ва факултаи муолиҷавии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1973). Акушер-гинекологи таваллудхонаи №1-и Душанбе (1973-1974), аспирант (1974-1977), ходими калони илмии кафедраи акушерӣ ва гинекологияи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1978-1981), ходими калони илмии Пажӯҳишгоҳи ҳифзи модар ва кӯдак (1981-1986), раиси кумитаи марказии иттифоқи касабаи кормандони тибби Тоҷикистон (1986-1992), узви ҳайати мушовараи Вазорати ҳифзи тандурустӣ (1993-1995) ва ҳамзамон роҳбари лоиҳаи «Сомонӣ» доир ба ислоҳоти соҳаи тандурустӣ (1995-2003), корманд (2003-2004) ва мудири кафедраи тибби оилавии Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон (аз соли 2004), ҳамзамон Президенти Ассотсиатсияи табибони оилавии Тоҷикистон ва декани факултаи тансиҳатии оилавии Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон кор кардааст.
Муаллифи зиёда аз 80 таълифоти илмӣ, методӣ, чандин пешниҳоди навоварона аст. Доир ба асосҳои иҷтимоӣ-гигиении рушди системаи ҳифзи нигаҳдории аҳолии ҷумҳурӣ таҳқиқот анҷом додааст. Зӯҳро Амонуллоевна Мирзоева 27 январи соли 2023 дар ш. Душанбе даргузаштааст..

Осор
----

* Температурочувствительные мутации как возможная причина эмбриоле-гальности ӯ человека. – М. 1978;
* Социально-гигиеническое обоснование приоритетных направлений совершенствования системы охраны здоровья населения Таджикистана: Дисс…доктора мед. наук. – М. 2002.

Эзоҳ
----

1. ↑  В Душанбе ушла из жизни профессор Зухра Мирзоева. *asiaplustj.info*.  ASIA-Plus (28 январи 2023). 10 феврали 2023 санҷида шуд.
2. ↑  Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. – Душанбе, 2017. – С. 346.
*Мақолаи асосӣ*: *Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров*
 **Факултети рассомию графикӣ** — яке аз факултаҳои ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров мебошад. Таъсиёби - соли 1980.

Таърихи таъсис ва соҳаи фаъолият
--------------------------------

Соли 1967 дар ДДО Ленинобод ба номи С. Киров дар ҳайъати 3 нафар омӯзгорон Д.Умаров, У. Аҳмадхоҷаев, А.И.Мазунин ва 26 нафар донишҷӯ шуъбаи нақшакашӣ, расм ва меҳнат таъсис дода шуд. Таърихи таъсиси факултет аз ин сана саршудааст.
Бо мақсади такмили раванди таълим дар гурӯҳҳои русӣ муаллимони русзабон З.Н.Умеренкова, Б.П.Геза, А.И.Мазунин, В.А.Евсюков ва баъдтар хатмкунандагони Донишкадаи омӯзгории ба номи Низомии шаҳри Тошканд А.Ҷамолиддинов, М.Абдуллоев, Р.Ойматов, Р.Ким ба кор даъват карда шуданд, ки ин тадбир барои баланд бардоштани савияи дониш, маҳорати касбӣ ва малакаи донишҷӯён мусоидат кард.
Аз соли 1972 шуъбаи номбурда кадрҳои нахустини худро ба воя расонида, барои фаъолият бурдан ба мактабҳои таҳсилоти ҳамагонӣ фиристод. Аз байни хатмкунандагон донишҷӯёни соҳибистеъдод, ба монанди дотсент Т. Шодиев. О. Ғозиев, С. Ҳасанов, Ш. Аҳмадов, С. Олов, А. Бобоҷонов, Ю. Юсупов, М. Исмоилова, К. Абдуллоев, Л. Баранова, Г. Мухина ба ҳайати муаллимон шомил шуданд. Баъдтар Н.А.Руденка, С.Г.Вишняков, Л.Перошина, Х.Холматов, О.Исломов, Т.Раҷабов, Ф.Яҳёев, М.Қодирова, М.Мулоҷонов, М.Ашӯров, К.Шарипов, М.Акрамов, С.Шералиев ва дигарон ба фаъолият шурӯъ карданд.

Солҳои 80-ум солҳои пурбаракат барои шуъбаи нақша, расм ва меҳнат буд. Соли 1980 дар асоси шуъба факултети рассомию графикӣ таъсис ёфта, нахустин декани он З.Н. Умеренкова таъйин карда шуд. Таҳти роҳбарии ӯ факултет хеле вусъат ёфт. Нахустин омӯзгорон ба шаҳрҳои Москва, Ленинград, Киев, Минск, Витебск, Тошканд ва Душанбе рафта, дониш, маҳорат ва малакаи худро такмил медоданд. Соли 2004 ду нафар устодон-занони факултет М.Дадобоева ва М.Қодирова рисолаҳои номзадии хешро дар Шӯрои диссертатсионии МПГУ-и шаҳри Москва бомуваффақият ҳимоя намуданд.

Бо зиёд шудани шумораи омӯзгорону донишҷӯён кафедраи нақшакашӣ ва расм ба 2 кафедраи алоҳида: нақшакашӣ ва усули таълими фанҳо ва кафедраи расм ва мусаввирӣ тақсим шуд.
Роҳбарии кафедраи нақшакашӣ ва усули таълими фанҳо ба уҳдаи сармуаллим Д.Умаров, кафедраи расмкашӣ ва мусаввирӣ ба зиммаи номзади илм, дотсент А. Мазунин вогузошта шуд. С. Олов яке аз аввалин номзадҳои илм дар факултет буда, то соли 2007 вазифаи декании факултетро дар уҳда дошт. Соли 2007 доктори илмҳои педагогӣ, профессор О. Исломов декани факултет таъйин гардид. Ҳоло дар факултети рассомию графикӣ 3кафедра ("Расм ва мусаввирӣ", "Накшакашӣ,геометрияи тасвирӣ ва методикаи таълим" ва "Санъати ороиши амалӣӣ" фаъолият дорад, ки сарварии онҳоро дастпарварони факултет дотсентон С.Олов, А.Исоев ва М. Дадобоева ба зимма доранд.
Дар факултет як доктори илм, профессор, нуҳ номзади илм, дотсент, 25 сармуаллиму ассистент фаъолият доранд.

Дастпарварони факулта
---------------------

Пайвандҳо
---------

* Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров(пайванди дастнорас)
«**Садои Душанбе**» — яке аз шабакаҳои родиюӣ дар Тоҷикистон, ки бо ташаббуси собиқ раиси Кумитаи давлатии радио ва телевизион Сайф Раҳимзоди Афардӣ ва бо дастгирии Раиси шаҳри Душанбе Маҳмадсаид Убайдуллоев дар заминаи собиқ радиои шаҳрӣ таъсис дода шудааст. Ба мавҷ 18 январи 1999 баромадааст.

Барномаҳои «Садои Душанбе» дар тамоми қаламрави ҷумҳурӣ ва берун аз он 8 соат дар як рӯз мустақиман аз соати 8 то 16, баъдан то соати 24 такроран садо медиҳанд. Тавассути «Садои Душанбе» 2 соат дар як рӯз барнома бо забони русӣ пахш мешавад. Дар «Садои Душанбе» ба барномаҳои иттилоотӣ бештар таваҷҷуҳ дода шуда, дар оғози ҳар соат хабарҳои тоза садо медиҳанд; радио дорои барномаҳои иттилоотию таҳлилӣ низ мебошад. Барномаҳои «Суҳбат дар мавзӯи рӯз», «Оина», «Сайёра ва Замон», «Оила», «Муҳофизони Ватан», «Табобат», «Кӣ медонад?», «Як савол», «Ҳафт авранг», «Дар пайи истеъдодҳо» ва ғайра аз маҳбубияти шунавандагон бархурдоранд. Дар барномаҳои русӣ силсилагуфторҳои мусиқию фароғатӣ, тарбиявию таълимӣ ба мисли «Мысли вслух», «Здоровая семья», «Зеленая аптека», «Городские зарисовки», «Десять лучших звёзд» ва ғайра садо медиҳанд.

Эзоҳ
----
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо номи Соқӣ мебошанд.
Дар Википедия мақолаҳо дар бораи дигар шахсон бо насаби Султонзода мебошанд.

 **Соқӣ Аслон Султонзода**  (тав. 8.01.1983, д. Вешаби н. Айнӣ) — забоншинос, доктори илмҳои филология (2012), дотсент. Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон

Зиндагинома
-----------

Соқӣ Султонзода хатмкардаи шуъбаи забони франсавӣ, факултети филологияи романӣ-германии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ (2005), ассистенти кафедраи забони франсавии ДДОТ ба номи С. Айнӣ (2005-2007), аспиранти шуъбаи рӯзонаи кафедраи фалсафа донишгоҳ (2007-2009). Солҳои 2010-2011 магистранти Донишгоҳи Париж, дар Фаронса буда, рисолаи номзадиро дар мавзуи "Ибни Сино дар суннатҳои фалсафии Фаронса»дифоъ намудааст (2012). Мудири кафедраи забони франсавии ДДОТ ба номи Садриддин Айнӣ (2012-2015. Солҳои 2015-2016 ба ҳайси декани факултети забонҳои романӣ-германӣ ва аз соли 2017 ба сифати мудири кафедраи забони франсавӣ дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият дорад. Рисолаи докториро мавзуи «Масъалаҳои материя ва атрибутҳои он дар фалсафаи Ибни Сино» ҳимоя намудааст (2020). Ҳамзамон ӯ аз соли 2015 раисии ҷамъияти дӯстии "Тоҷикистон-Фаронса»-ро дар назди Ҷамъияти дӯстӣ ва равобити фарҳангии Тоҷикистон бо кишварҳои хориҷӣ бар уҳда дорад. Борҳо барои таҳсилу такмили ихтисос ва иштироку суханронӣ дар конефенсияю форумҳои байналмилалӣ ба кишварҳои хориҷи дуру наздик сафарҳо анҷом додааст. Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Рӯйхати асарҳо ва корҳои илмӣ-методӣ ва таълимӣ-методиии Соқӣ Султонзода беш аз 60 номгӯйро ташкил медиҳанд. Муаллифи 4 монография, аз ҷумла 2 монографияи номбурда дар шаҳри Саарбрюкени Олмон, яке бо забони русӣ, дигаре бо забони франсавӣ нашр шудаанд. Дар баробари корҳои илмӣ-тадқиқотӣ ба тарҷумаи осори бадеии нависандагони 689 Фаронса, ба забони тоҷикӣ низ машғул аст. Намунаи тарҷумаҳояш аз забони фаронсавӣ ва баргардонҳояш аз хатти форсӣ ба кириллии тоҷикӣ дар маҷаллаи «Навруста» интишор гардидаанд.

Осор
----

* Фалсафаи тоҷик дар Фаронса. Д. 2021;
* Проблема материи и её атрибутов в философии Ибн Сини. Д. 2019;
* Грамматикаи забони франсавӣ. Дастури таълимӣ. – Д. 2018;
* Философия Авиценни (Ибн Сини) во Франции. Саарбрюккен, 2015;
* Avicenne (Ibn Sina) chez les philosophes français. Editions universitaires européennes, 2014. -108 p.;
* Ибн Сина в философской традиции Франции. Д. 2013. ва ғ.

Пайвандҳо
---------

Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
**Молики Дайламӣ** (1518, Қазвин — 1562, ҳамон ҷо), хушнавис ва шоир. Аз оилаи донишманд. Молики Дайламӣ навиштани хатҳои сулсу насхро аз падараш омӯхтааст. Молики Дайламӣ дар навиштани ин навъи хат чунон моҳир шуд, ки хати ӯ хатто аз хати Ёқути Мустаъсимӣ кам фарқ мекардааст. Баъдтар аз рӯи навиштаҳои Миралии Ҳиравӣ хати настаълик ва дигар навъҳои онро мукаммал омӯхт. Илмҳои машҳури замонаш, аз ҷумла сарфу наҳв, маонӣ, баён, мантиқ, риёзиёт ва ҳикматро назди Хоҷа Ҷамолуддин Муҳаммади Шерозӣ аз худ кардааст. Рустамалӣ, Ҳофиз, Бобоҷон, Ҳусайни Табролӣ, Шоҳмаҳмуди Машҳадӣ ва Кутбуддини Яздӣ аз шогирдони Молики Дайламӣ будаанд. Ӯ муддате дар хизмати Ибрҳиммирзоӣ Сафавӣ буд. Аз осори хаттотии ӯ як муракқао маҳфуз мондааст (китобхонаи Истамбул), ки бо дастур ва сарварии Молики Дайламӣ ҷамъоварӣ ва саҳҳофӣ шудааст. Oн осори беҳтарин хушнависон ва мусаваирону тазхиби музаҳҳибони асрҳои 9-10-ро дар бар гирифтааст. Дебочаи ин мураққаъ ба қалами Молики Дайламӣ тааллуқ дорад. Ҳамчунин рисолаи «Ҳусн ва дил»-и Фаттоҳи Нишопурӣ (1548) ва як қитъа (1562) дар Китобхонаи оммавии ба номи Салтыков-Щедрини Ленинград маҳфузщанд. Намунаи осори хаттотии ӯ дар дигар китобхонаҳои ҷаҳон низ дида мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Молики Дайламӣ / А. Афсаҳов, А. Нуров // Лениннома — Муҳит. — Д. : СИЭСТ, 1983. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] /  сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 4).
**Носирҷон Азизов** — мутриб (ғижжакӣ), донандаи ҳирфаии мусиқии тоҷик, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи Ҷумҳури Тоҷикистон (1998), барандаи ҷоизаи аввалин озмуни мутрибони ҷумҳурӣ (1989).

Зиндагинома
-----------

Носирҷон Азизов соли 1939 дар деҳаи Варзик, ноҳияи Чусти Ҷумҳурии Ӯзбекистон таваллуд шудааст. Хатмкардаи омӯзишгоҳи мусиқии Намангон (шуъбаи созҳои миллӣ, 1961) буда ва фаъолияти иҷроияшро дар дастаи мутрибони Театри академии драмави ба номи Лоҳутӣ (1961-63) ба сифати мутриб оғоз намуда, сипас дар дастаҳои ҳунарии Филармонияи давлатии Тоҷикистон (1963—1977, 2002) идома додааст. Носирҷон Азизов минбаъд ба сифати мутриб дар дастаи мақомхонони Кумитаи давлатии радио ва телевизиони назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (1977—2002) хидмат намуда ва дар сабти осори мусиқии тоҷик барои хазинаи тилоӣ саҳми ичроӣ ба харҷ додааст. Носирҷон Азизов аз соли 2002 то имрӯз ба сифвти омӯзгор дар факултаи мусиқии тоҷик (шуъбаи мусиқии суннатӣ) Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Т. Сатторов ба ҳунаромӯзони ҷавон асос ва ниҳодҳои асили созу овозро меомӯзонад.

Носирҷон Азизов чун иҷрогар ва ҳифзкунандаи беҳтарин арзиш ва ниҳодҳои ҳунари иҷроии устодаю мардумӣ низ дар байни мутрибони кишвар эътибори хоса дошта ва дар иҷрои навоҳои мардумию устодонаи «Қаландарӣ», «Гуъузорам», «Эшбоӣ», «Насри Сегоҳ», «Қӯшчинор» ва ғ. маҳорати хоси иҷроӣ ба арҷ додааст. Зимни ин ӯ мусаннифи чандин навоҳо буда, оҳангҳои «Нолаи дил», «Шӯхшанг» дар байни сомеъон эътибори шоиста касб кардаанд. Носирҷон Азизов иштирокдори чандин ҷашнвораҳои мусиқӣ буда ва дар ҳайатҳои эҷодии дастаҳои ҳунарии тоҷик ба чандин кишварҳои ҷаҳон сафарҳо (Сурия-1977, Ироқ-1977, Эрон-1978) карда, санъати рангомези созии тоҷиконро бо тозакориҳои навозандагӣ муаррифӣ намудааст.

Носирҷон Азизов иштирокдори Симпозиумҳои байналмилалии мусиқӣ (Самарқанд, 1983, 1987), Душанбе (2007) ва чандин озмунҳои ҷумҳуриявии мутрибон буда, барои маҳорати баланди иҷроӣ, тарғиби суннатҳои асили мероси мусиқии тоҷикон бо ифтихорномаҳо мушарраф шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К. Абдувалиев А. Азизӣ Ф. Раҷабов А. Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — с. 25 ISBN 978-99947-49-13-3
«**Ирфон**» (хиёбони Неъмат Қаробоев, 17) — нашриётест дар шаҳри Душанбе.

Таърих
------

Соли 1925 бо номи Нашриёти давлатии Тоҷикистон ташкил шудааст. Соли 1964 «Ирфон» ва соли 2000 муассисаи нашриявии «Ирфон» ном гирифт. Мудири аввалин — А. Лоҳутӣ. Ба корҳои эҷодии нашриёт С. Айнӣ роҳбарӣ мекард. То ибтидои солҳои 60 асри 20 ягона нашриёти серсоҳа буд, ки дар он тамоми китобҳо — аз китобҳои дарсии мактабҳои таҳсилоти ҳамагонӣ то китобҳои сиёсӣ ва илмию оммавӣ чоп мешуданд. Солҳои 20-30 асри 20 дар Нашриёти давлатии Тоҷикистон ходимони машҳури илму адаби ҷумҳурии ҷавон кор карданд. Дар «Ирфон» солҳои зиёд С. Ализода, А. Деҳотӣ, Раҳим Ҳошим, Пайрав, Ҳаким Карим, Суҳайлӣ, М. Раҳимӣ, М. Миршакар, С. Улуғзода, Ҷ. Икромӣ, Б. Раҳимзода, Ф. Муҳаммадиев, Қутбӣ Киром ва дигарон ба ҳайси муҳаррир фаъолият намудаанд. Соли 1926 Нашриёти давлатии Тоҷикистон 8 (бо теъдоди 15 ҳазор нусха) ва соли 1962—688 унвон китоб (бо теъдоди 4 млн 289 ҳазор нусха) аз чоп баровардааст. Аз соли 1926 то 2014 тақрибан 15350 унвон китобу дастур (ба миқдори 150,5 млн нусха) нашр шудааст. Маводди Иҷлосияи таърихии 16-уми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, матнҳои Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, албоми «Тоҷикистон» (бо забонҳои тоҷикӣ, русӣ, англисӣ), асари безаволи академик Б. Ғафуров «Тоҷикон» (ба забони тоҷикӣ, русӣ, англисӣ ва алифбои арабӣ) низ дар «Ирфон» ба табъ расидаанд. Китоби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Э. Раҳмон «Тоҷикон дар оинаи таърих» ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ аз чоп баромад, нашри китоби бисёрҷилдии Э. Раҳмон «Истиқлолияти Тоҷикистон ва эҳёи миллат» (11 ҷилд чоп шудааст) идома дорад. Соли 2007 китоби Қуръон бо тарҷумаи тоҷикӣ, cолҳои 2007 ва 2013 ҷилдҳои 1-2 китоби Б. Марғелонӣ «Ҳидоя» дар «И» ба табъ расид. «Ирфон» бо ордени «Дӯстии халқҳо» (соли 1975), медали тилои сифати Ташкилоти байналмилалии «Бизнес Дайрекшн» (с.2002) сарфароз гардидааст. Ҳамчунин дар намоишгоҳҳо ва озмунҳои байналмилалии китоб фаъолона ширкат варзида, ба гирифтани дипломҳо ноил гардидааст. Кормандон — 18 нафар. Директор — Н. Ҳасанов (аз соли 2014).

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ирфон // Донишномаи Душанбе. — Д.: СИЭМТ, 2016. — С. 307. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.
**Воқиф** (форсӣ: واقف‎), **Мулло Насруллоҳи Халхолӣ фарзанди Муҳаммадумари Халхолӣ** (фавт 1554) — шоир ва донишманди эронӣ.

Зиндагинома
-----------

Дар Исфаҳон таҳсил карда, касби камол намуд. Улуми диниро хуб омӯхта буд ва дар ин бобат чун донишманд ном баровард. Азбаски пайрави мазҳаби суннӣ (шофеӣ) буд, аз Эрон ба шаҳри Ҳалаб, ки он замон дар қаламрави Туркияи Усмонӣ қарор дошт, ҳиҷрат намуд. Дар яке аз мадрасаҳои Ҳалаб ба тадрису кори илмӣ машғул буд. Аз осораш шарҳҳо ба рисолаи «Исботу-л-воҷиб»-и Ҷалолуддини Давонӣ ва «Ҳидоя»-и Майбудӣ, китобе бо номи «Маҷмӯату-л-ҳисоб» маълуманд. Аз Воқиф девони шомили ғазалиёт (дар манбаъҳои адабӣ ӯро устоди ғазал донистаанд), рубоиёт, қитъаҳо боқӣ мондааст. Инчунин дар ҷавоби «Хамса»-и Низомӣ панҷ маснавӣ нигошта будааст, ки онҳо дастраси муҳаққиқон нагардидаанд. Дар шеър ба Низомии Ганҷавӣ ва Ҷалолуддини Румӣ пайравӣ мекардааст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Алиев Г. Ю. Темы и сюжеты Низами в литературах народов Востока. М. 1985;
* نفیسی سعید. تأریخ نضم و نثر در ایران و درزبان.فارسی. تهران، 1344 هـ. ش.؛
* نصرآبادی. تذکرۀ نصرآبادی. تهران، 1317 هـ. ش.ر

Сарчашма
--------

* Воқиф // Вичлас — Гӯянда. — Д. : СИЭМТ, 2015. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 4). — ISBN 978-99947-33-77-4.
**Амир Шайхӣ** (1420, Сабзавор — 1534, ҳамон ҷо) — мусиқидон, навозанда, оҳангсози форс-тоҷик.

Донишу ҳунарро дар зодгоҳаш омӯхтааст. Барои такмили дониш муддате ба Бағдоду Ҳирот рафта, санъати навозандагию сарояндагиро аз устодони мусиқӣ фаро гирифт. Дар риёзиёт ва шеър ҳам маҳорат дошта, дар навохтани уд, танбӯр, рубобу чанг устод будааст. Бисёр асарҳои мусиқӣ тасниф намудааст. Амир Шайхӣ яке аз аввалин ҳунармандонест, ки бар вазни зарби «Миатайн» асарҳои мусиқӣ эҷод кардааст. Шайхӣ тахаллуси ӯ дар шеър аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Амир Шайхӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2023, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.

* Раҷабов А. Афкори мусиқии тоҷикон дар асрҳои XII—XV, Д. 1989;
* Раҷабов А. Мусиқии тоҷикон ва анъанаҳои таърихии он дар садаҳои XVI—XVII, Д. 2007.
**Осорхонаи политехникӣ** (рус. *Политехнический музей (Политех)* — яке аз қадимтарин осорхонаҳои илмӣ-техникии дунёст, ки дар шаҳри Маскав, дар Майдони нав (*Новая площадь*) қарор дорад. Соли 1872 бо ташаббуси ҷамъияти дӯстдорони илмҳои табии ва олимони Донишгоҳи давлатии Маскав Григорий Шуровский, Анатолий Богданов ва Август Давидов ташкил ёфтааст.

Соли 1972 ба шарафи садсолагии осорхонаи политехникӣ, ҳайъати кормандонаш бо Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат сарфароз гардонида шуданд.
Соли 1991 осорхонаи политехникӣ мероси махсус ва қимати халқҳои Русия эълон карда шуд. Аз соли 2013 дар осорхона таъмир рафта истодааст ва он то соли 2025 дар назар гирифта шудааст. Намоишҳои осорхона дар вақти таъмир дар ВДНХ ва технополис «Москва» баргузор мешаванд.

Осорхонаи политехникӣ, намо аз гулгашти Илин (рус. Ильинский сквер), соли 2020

Эзоҳ
----



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️  Гузариш ба унсури Викидода  Дар шабакаҳои иҷтимоъӣ | 
* ВКонтакте
* Твиттер
* Фейсбук
* Инстаграм
* Telegram

 |
| Тасвир, видео ва садо | 
* YouTube

 |
| Фарҳангҳо ва донишномаҳо | 
* Большая российская (старая версия)
* Britannica (онлайн)

 |
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ | 
* LCCN: no2005078420
* VIAF: 144608376
* WorldCat VIAF: 144608376

 |
**Абдувалӣ ибни Қозӣ Юсуф** (1461, Оббурдон, Кӯҳистони Масчо — 1542, ҳамон ҷо) — хаттот ва катибанависи тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Абдувалӣ шахси фозилу донишманд ва чанд муддат қозӣ ҳам будааст, вале бештар ҳамчун кандакори рӯи санг машҳур гардидааст. Дар катибаи санги рӯи қабраш ӯро чунин тавсиф кардаанд: *«ҳокими шаръӣ, мақбули мулук ва салотин, имомулҳумом, сайидулҳукком, афзулулайём, мураббиюлфуқаро, муқаввиуззафо»* ва ғайра.

Нахустин катибаҳои рӯисангии Абдувалӣ ба солҳои 1496 — 99 мутаалиқ буда, аз деҳоти Похут ва Шаватки ноҳияи Айнӣ ба даст омадаанд. Матни ин катибаҳо аксар мазмуни ахлоқӣ ва тарбиявӣ доранд. Масалан матни катибаи санги байни деҳоти Шамтич ва Оббурдан:

> 
> Эй солики ин роҳ, назар бо мо кун,
> Аз фикри замона хотири худ во кун.
> Хоҳӣ, ки ба айш бигзаронӣ ҳама умр,
> Зулмат макуну хеш ба дилҳо ҷо кун.
>

Катибаҳои ёдгормонда
--------------------

Аз Абдувалӣ катибаҳои бисёре ба ёдгор мондаанд, ки беш аз 20-тои онҳо дар захираи Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардушиносии ба номи Аҳмади Дониши АИ ҶТ (таҳти рақамҳои 1, 5, 15, 49, 52, 70, 85, 95, 96, 129, 131, 147, 148, 166, 185 ва ғайра) маҳфузанд.

Сарчашма
--------

* Абдувалӣ ибни Қозӣ Юсуф // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Ваҳдати шуҳуд** (ар. وحدة الشهود‎ — ваҳдати биниш ва шоҳид будан ба он) — дар тасаввуф яке аз дараҷаҳои маърифат, ки аз ҷиҳати ҳастишиносӣ ягонагии олами лоҳут ва инсон (олами носут)-ро баён мекунад.

Мувофиқи ақида дар бораи ваҳдати шуҳуд Худои таъоло худро дар мавҷудоти олам мушоҳада мекунад ва инсон дар дили худ ва ашёи олам шоҳиди таҷаллии илоҳӣ мешавад. Мувофиқи ақидаи муҳаққиқон, пайравони Мансури Ҳаллоҷро ба номи ваҳдатишуҳудӣ медонистанд, вале ақидаи ваҳдати шуҳуд дар муқобили ваҳдати вуҷуд ташаккул ёфта, аз тарафи Алоуддавлаи Симнонӣ ба низом дароварда, баъдтар аз тарафи Аҳмади Сарҳиндӣ ривоҷ дода шуд. Аслан, таълимоти ваҳдати шуҳудро Симнонӣ ва Сарҳиндӣ аз тарафи мавқеъи исломӣ бар зидди ваҳдати вуҷуд равона кардаанд. Агар дар таълимоти ваҳдати вуҷуди Ибни Арабӣ ҳулули инсон ба Ҳақиқат (Худованд) имконпазир дониста шавад, Симнонӣ ва Сарҳиндӣ иддио доранд, ки инсон ба касби сифатҳои Худованд ҳузури Ҳақро эҳсос мекунад, вале ҳулул имкон надорад ва касоне, ки ҷонибдори ҳулуланд, ба куфр меафтанд, ба ақидаи баъзе муҳаққиқон, Сарҳандӣ баътар ба ақидаи ваҳдати вуҷуди Ибни Арабӣ майл карда, онро эътироф кард.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Ҳазартқулов М. Тасаввуф. Д. 1982;
* Муҳаммадхоҷаев А. Идеология Накшбандизма. Д. 1991;
* Олимов К. Хорасанский суфизм. Д. 1993.
**Шамгунова Светлана Гареевна** (19 сентябри 1941, Ирбит, вилояти Свердловск) — ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон (1987), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (1998).

Зиндагинома
-----------

Студияи театрии шаҳри Лиепаи Латвияро соли 1965 ба итмом расонда, аз соли 1972 актрисаи Театри давлатии драмаи русии ба номи В. Маяковский мебошад. Дар саҳнаи он қариб 80 нақш бозидааст, хусусан образҳои лирикиро ба дараҷаи баланд иҷро менамояд. «Қиссаи Бибизайнаб», «Дар қаър», «Интихоб», «Се хоҳарон», «Об-рӯшноӣ», «Тартюф», «Ҷанҷол», «Пул барои Мария», «Мазҳакаи кӯҳна», «Мерос», «Ҷои сердаромад», «Ҳукми ҷаҳолат», «Хонадоршавӣ», «Қаториҳо» аз зумраи спектаклҳоанд, ки номрафта дар онҳо нақши марказӣ офаридааст.

Эзоҳ
----
**Аҳлии Туршезӣ** (форсӣ: اهلی ترشیزی‎; *Юсуф ибни Муҳаммад ибни Шаҳоб*; ?, Туршез — 1527, Табрез) — шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Аз аҳли Туршези Хуросон буд, аз ин ҷост, ки баъзан бо номи Аҳлии Хуросонӣ низ ёд мешавад. Шеърҳояш дар Ҳиндустон интишор ва мавриди мутолиа қарор доштанд. Дар дарбори Ҳусайни Бойқаро ва Алишери Навоӣ хидмат мекард. Дар охирҳои ҳукмронии онон ба Табрез рафт ва дар камонкашӣ машҳур гашт. Ба ҷавонони Табрез камонкаширо таълим медод. Дар поёни умр гӯшанишин шудааст. Дар баъзе манбаъҳои адабӣ Аҳлии Туршезиро бо Аҳлии Шерозӣ (ҳар ду ҳамзамон буданд) як шахс пиндоштаанд.

Аҳлии Туршези шоири соҳибдевон буда, дар байни аҳли адаб «Соқинома»-и ӯ машҳур аст. Соли 1506 асари Абулҳасани Байҳақӣ «ал-Мавоҳиб-уш-шарифа фӣ маноқиби Абуҳанифа»-ро аз арабӣ бо номи «Тӯҳфат-ус-салотин» тарҷума ва ба форсӣ назм карда буд. Дар ғазал ба Абдурраҳмони Ҷомӣ пайравӣ мекард.

Намунаи ашъор
-------------

Намунае аз эҷодиёти Аҳлии Туршези
Маро гар ҷон равад, аз меҳри он маҳ барнадорам дил,
Ки ҷон додан бувад осону дил бардоштан мушкил.
Чу оям ҷониби кӯи ту, сад манзил яке созам,
Агар берун равам, дар ҳар қадам сад ҷо кунам манзил.
Пас аз умре чӣ бошад, гар кунӣ ёди гирифторе,
Ки дар умри худ аз ёди ту як соат нашуд ғофил.
Маро гӯянд: «Мушкилҳои ишқ аз сабр бикшояд»,
Агар будӣ маро сабре, набудӣ кори ман мушкил.

Эзоҳ
----

Сарчашма
--------

* Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — 664 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.
**Адолат Комилова** (зод. 16 апели 1953, ноҳияи Вахш) — овозхони тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1990), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2000).

ЗИндагинома
-----------

Институти давлатии педагогии ш. Кӯлобро соли 1992 хатм кардааст. Солҳои 1972—1976 сарояндаи Театри халқии н. Ҳамадонӣ, 1976—1996 сароядаи Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Кӯлоб, аз соли 1996 дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи ш. Қурғонтеппа фаъолият мена¬мояд. Дар ҳавои оҳангҳои классикӣ «Марги нигоҳ», «Нигоҳ дорӣ имо-намро», «Ҳикоят мекунад» барин сурудҳо хонда, истеъдоди баландашро дар ин навъи мусиқӣ нишон додааст. Аз осори шуарои муосир ва мероси халқӣ «Садои қалб», «Тоҷикистон», «Сабзинранг», «Ишқи ту доди Худо», «Намебахшам» ва даҳҳо таронаҳои ҳамсонро иҷро намуда, бо забону баёни хуш бар дилу ҷоиҳо менишинад. Ба Афғонистон, Покис¬тон, Туркия, Лаос, Русия, Лаҳистон, Олмон, Фаронса ва дигар давлатҳо сафари ҳунарӣ анҷом додааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Зардхок** – хоке, ки зери дарахтони паҳнбарги ҷангали субтропикии серрутубат асосан аз варақсангҳои гилӣ ва маҳсули бодлесии ҷинсҳои сахт ба вуҷуд меояд. Ранги зард аз ҳисоби дар таркиби он мавҷуд будани гидрати оксиди оҳан зоҳир мешавад. Ғафсии умумии қабати хокии З. 30– 70 см-ро ташкил медиҳад. Чор намуди З.-ро фарқ мекунанд: хоки зард, хоки зарди хокистартоб, З.-и глеевӣ, З.-и глеевии хокистартоб. З. дар Хитой, қисми ҷанубии ИМА, ҷанубу шарқии Австралия, Зеландияи Нав, ғарби Гурҷистон, Абхозистон, минтақаҳои наздисарҳаддии ш. Сочии Руссия ва Ленкорани Озарбойҷон масоҳатҳои бузургро ишғол мекунад. Асосан, барои парвариши ангур, боғҳои ситрусӣ ва сабзавот истифода мешавад.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Зардхок // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2017. — С. 124. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.
**Адоӣ Мавлоно Баҳоуддин Алии Шерозӣ** (? — 1521, Истанбул) — шоири форс-тоҷик.

Зиндагинома
-----------

Дар зодгоҳаш — Шероз таҳсил кардааст. Ба чанде аз шаҳрҳои Форсу Ироқ ва Озарбойҷону Арабистон сафар карда, бо аҳли фазлу адаб, шоирону донишмандон вохӯрдааст. Ҳангоми дар Истанбул зиндагӣ кардан бо супориши Султон Салим (ҳукмронӣ 1512—1520) саргузашти ӯро бо номи «Салимнома» дар вазни «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ (баҳри мутақориб) навишт.

Ашъор
-----

Адоӣ девони ашъор иборат аз қасидаҳову ғазалҳо ва дигар анвои шеър доштааст, вале он то ҳол дастраси муҳаққиқон нагардидааст. Намунаҳои зиёде аз навиштаҳояш ба тавассути тазкираҳову баёзҳо то замони мо расидаанд. Ғазалҳои ошиқонааш пурмазмун, забонашон содаву равон аст.

Эзоҳ
----

Адабиёт
-------

* Адоӣ // А — Асос. — Д. : СИЭМТ, 2011. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011—2021, ҷ. 1). — ISBN 978-99947-33-45-3.
**Файзулло Каримов** (*Каримов Файзулло Асомуддинович*; 21 марти 1959, деҳаи Кӯли Суӯиён, ноҳияи Данғара) — раққос ва балетмейстери тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1997), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2003).

Зиндагинома
-----------

Хатмкардаи Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода (1979). Солҳои 1979—1998 солисти балет ва балетмейстери Театри мусиқӣ-мазҳакаи ш. Кӯлоб, 1998—2002 солисти балет ва сарбалетмейстери ансамбли мақомхонони вилояти Хатлон, аз соли 2002 сарбалетмейстери ансамбли тарона ва рақси корхонаи «Тоҷиксемент»-и ш. Душанбе мебошад. Маҳорати хуби раққосӣ дошт, хеле рақсҳои тоҷикиро чолокона бо ҳусну назокат иҷро менамуд. «Нағорабазм», «Шодиёна», «Мирзодавлат», «Интизорӣ», «Ҷавонӣ», «Субҳи умед», «Қувваи некӣ» аз зумраи онҳоанд, рақсҳои русӣ, украинӣ, испанӣ, туркӣ, арабӣ, ҳиндӣ ва дигар халқҳоро ҳам накӯ адо мекард. Дар бисёр намоишномаҳои театрӣ — «Дараи шикастҳо», «Фишор», «Восеъ», «Офарин, Шерак!», «Заволи Чамбули Мастон», «Аз хок баромадему дар хок шудем», «Хусрав ва Ширин», «Мири Кабир», «Ордбезон» рақсҳои дилнишин адо намудааст. Барои иду ҷашнвораҳои ҷумҳуриявӣ «Хуш омадӣ, баҳор», «Найи чӯпонӣ», «Нозанин», «Куртачакан», «Тоҷикистон тӯй дорад», «Садбарги тор», «Тӯи тоҷиқӣ» барин рақсҳоро ба саҳна гузоштааст.

Ҷоизаҳо
-------

Бо медали «Хидмати шоиста» сазовор гардидааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Набиҷон Ҷалолов** (зод. 27 марти 1956, Ӯротеппа) — коргардони театр, Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон (1994), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2006).

Зиндагинома
-----------

Соли 1976 Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода ва соли 1984 курси коргардонии Институти давлатии санъати театрии ба номи А. Лунарчаскийи шаҳри Маскавро ба итмом расонда, дар Театри давлатии ҷавонони ба номи М. Воҳидов ба ҳайси коргардон фаъолият намуда, якчанд намоишномаро аз қабили «Хандаҳои ашколуд», «Алафҳои бегона», «Афғонписар», «Ба пеш, холаҳо», «Сафар-Махсум дар Қаратоғ» бомуваффақият рӯи саҳна овардааст. Дар Театри давлатии академӣ — драмавии ба номи Лоҳутӣ, Театрҳои мусиқӣ-мазҳакавии ш. Кӯлоб ва Қӯрғонтеппа низ намоишномаҳо таҳия кардааст.

Аз соли 1991 коргардони тетари миниатюраи «Оина»-и шаҳри Душанбе мебошад. Бо ҳайати эҷодии ин театр бисёр саҳнаю намоишномаро коргардонӣ ва пешкаши бинандагон гардондааст. Дар таҳияи сенарияи ҷашнвораю чорабиниҳои муҳими фарҳангии умумиҷумҳуриявӣ солҳои охир фаъолона иштирок менамояд.

Ҷоизаҳо
-------

Бо ордени «Шараф» қадр шудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
**Бурҳониддин Раҷабов** (*Раҷабов Бурҳониддин Ҳамроевич*; зод. 23 сентябри 1958, деҳаи Саричашма, ноҳияи Шӯрообод) — ҳунарпеша ва коргардони театр, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1996), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2005).

Зиндагинома
-----------

Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода (1980) ва Омӯзишгоҳи олии театрии ба номи Б. Шукини шаҳри Маскавро (1977) хатм кардааст. Фаъолияташ дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи ш. Қурғонтеппа ҷараён гирифтааст, ба сифати актёр, коргардон, саркоргардон ва директори он заҳмат кашидааст. Дар бисёр спектаклҳо, чун «Модар нигарон буд», «Хирс», «Булдок», «Тӯи бедомод», «Авлиё ва осӣ», «Моҷарои обфурӯш», «Фарёди ишқ» нақш бозида, хулқу атвори қаҳрамононашро бо нозукӣ дар назари бинанда ба ҷилва овардааст. Ҳамчун коргардон «Давлати Сомониён», «Фариштаҳо», «Ҳазрати Амирҷон», «Бозиҳои манфиатҷӯёна», «Оршин мол-олон» барин намоишномаҳоро рӯи саҳна оварда, дар ҳар яке тарафҳои тозаи маҳораташ кушода шудааст. Ба ҳайси роҳбари бадеӣ ва коргардон бисёр намоишномаю барномаҳои консертӣ ва чорабиниҳои ҷашниро моҳирона таҳия намудааст.

Эзоҳ
----

1. ↑  Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
Логотипи Call of Duty: Mobile
Логотипи Call of Duty: Mobile
Call of Duty: Mobile як бозии ройгони мобилии мултипликатори онлайни тирандозии шахси аввал аст, ки аз ҷониби TiMi Studios таҳия шудааст ва аз ҷониби Activision барои дастгоҳҳои Android ва iOS нашр шудааст. Бозӣ аслан ҳамчун бета дар кишварҳои интихобшуда моҳи июли соли 2019 бароварда шуда буд ва расман 1 октябри соли 2019 бароварда шуд. Call of Duty: Mobile бозии силсилаи асосии Call of Duty-ро қариб пурра такрор мекунад ва унсурҳои зиёди бозии аслиро дар бар мегирад, хоҳ харитаҳо, хоҳ силоҳ ё аломатҳо.

Бозӣ аз мунаққидон ва бозингарон баррасиҳои мусбӣ гирифт. Усулҳои классикии Call of Duty, battle royale ва multiplayer, аз ҳама баланд арзёбӣ шуданд, аммо микротрансаксияҳо танқид карда шуданд. Бо вуҷуди ин, бозӣ дар моҳи аввали худ тақрибан 148 миллион маротиба зеркашӣ карда шуд, ки ин дуввумин бузургтарин оғози таърихи бозиҳои мобилӣ гардид.

Таҳия ва тақдим
---------------

Дар моҳи апрели соли 2017, беш аз як сол пас аз он ки Activision Blizzard расман Кингро ба маблағи 5,9 миллиард доллар ба даст овард, эълон шуд, ки таҳиягари шведӣ бозии нави мобилиро дар асоси Call of Duty эҷод мекунад.

Бозӣ дар ибтидо Call of Duty: Legends of War ном дошт. 15 декабри соли 2018 дар Австралия санҷиши пӯшидаи алфа оғоз ёфт, ки онро танҳо аз Google Play зеркашӣ кардан мумкин буд. 16 майи соли 2019 озмоиши бета пӯшида дар Ҳиндустон оғоз ёфт ва 6 июни соли 2019 ба охир расид. То 10 июн боз як озмоиши бета оғоз шуд, аммо ин дафъа танҳо дар Австралия. 14 июн версияи бета барои дастгоҳҳои iOS бароварда шуд.

Call of Duty: Mobile моҳи марти соли 2019 расман эълон шуда буд, ки ширкати чинии TiMi Studios дар таҳияи бозӣ раҳбарӣ мекунад. 18 июли соли 2019 дар Канада ва Австралия оғози нарм оғоз ёфт. 15 август, бозӣ дар Перу дастрас шуд. Пас аз нашри пешакӣ, бозӣ дар саросари ҷаҳон (ба истиснои Белгия, Чин ва Ветнам) 1 октябри соли 2019 расман бароварда шуд.

Дар соли 2023, ҳангоми харидани Activision Blizzard аз ҷониби Microsoft, ноширон эълон карданд, ки дастгирии бозиро бас намекунанд.
**Қовлар** ( озарбойҷонӣ: Qovlar ) - шаҳрест дар ноҳияи Товузи Озарбойҷон. Ҳукуматҳо ноҳияи маъмурии шаҳрро ташкил медиҳанд. Қовлар мақоми шаҳрро 7 марти соли 2012 гирифтааст.

Таърих
------

7 марти соли 2012 бо фармони Президенти Озарбойҷон шаҳраки навъи шаҳрии Қовлар мақоми шаҳрро касб кард 
Самтҳои асосии фаъолияти сокинони Қовлар, ба монанди дигар шаҳракҳои ноҳия, кишоварзӣ, боғдорӣ ва токпарварӣ мебошанд. Дар шаҳр мактабҳо, беморхонаҳо, дармонгоҳҳо ва дигар иншооти иҷтимоӣ мавҷуданд. Станцияи Қовлар нуқтаи роҳи оҳани Озарбойҷон, ки дар хати Гурҷистону Арманистон ҷойгир аст ва ҳамчун истгоҳи асосии роҳи оҳани Товуз дар соҳаи боркашонӣ мебошад.

Фарҳанг
-------

Дар шаҳр чор мактаби миёна, мактаби мусиқӣ, мактаб-интернат ва омӯзишгоҳи касбӣ-техникӣ мавҷуданд. Шаҳр дорои истгоҳи роҳи оҳан, 1 масҷид, 2 беморхона, инчунин коллеҷи давлатии иҷтимоию иқтисодии Товуз мебошад.

Ҷуғрофия
--------

Шаҳр дуртар аз маркази ноҳия дар масофаи 12 км ҷойгир аст.

Иқтисод
-------

Аҳолии шаҳр асосан ба чорводорӣ, зироаткорӣ, токпарварӣ машғуланд, дар байни корхонаҳои саноатӣ - заводи вино, заводи оҳану бетон, осиёбҳо ва цехҳои яхдон, пойгоҳи маҳсулоти нафтӣ амал мекунанд.

Аҳолӣ
-----

Дар ҷараёни барӯйхатгирии рӯзҳои 13-22 апрели соли 2009 дар шаҳр 13.448 нафар ба қайд гирифта шуданд, ки аз онҳо 6767 нафар мардон ва 6681 нафар занон мебошанд.
1 январи соли 2012 дар шаҳр 13 813 нафар дар 4022 хонавода зиндагӣ мекарданд.

Пайвандҳо
---------

* Қовлар, Озарбойҷон Саҳифа


|  |  |
| --- | --- |
| Озорбойҷон | *Ин мақолаи нопурра аз ҷуғрофияи Озорбойҷон мебошад.Шумо метавонед бо пурра кардани ин ба Википедия кумак кунед.* |

Эзоҳ
----

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Milli Məclis


| ⚙️ Шаҳрҳои Озарбойҷон |
| --- |
|  | Пойтахт | Боку |  |
| Шаҳрҳо | 
* Аскарон
* Болокан
* Барда
* Боку
* Байлақон
* Биласувор
* Бобак
* Гадабек
* Ганҷа
* Гӯронбой
* Далимамадлӣ
* Дошкасан
* Евлох
* Ёрдимлӣ
* Загатала
* Зангилон
* Зардоб
* Имишлӣ
* Исмоиллӣ
* Калбаҷар
* Курдамир
* Кӯккӯл
* Кӯктеппа
* Кӯкчой
* Қазоқ
* Қабала
* Қобустон
* Қовлар
* Қох
* Қуба
* Қубодлӣ
* Қусор
* Лочин
* Ланкарон
* Лерик
* Лиман
* Мосоллӣ
* Мингачевир
* Нафталон
* Наҳҷувон
* Нафтчола
* Оқдара
* Оқдом
* Оқдош
* Оғстафо
* Оқсу
* Оғуз
* Оқчабади
* Осторо
* Соатлӣ
* Собиробод
* Сомух
* Сиёзан
* Солён
* Сумқоит
* Тавуз
* Тартар
* Урдубод
* Уҷар
* Физулӣ
* Хонкандӣ
* Хочмоз
* Хоҷаванд
* Хоҷалӣ
* Худат
* Ҳӯродиз
* Хизӣ
* Хурдалон
* Ҳоҷиқабул
* Ҷалилобод
* Ҷабраил
* Ҷулфо
* Шаброн
* Шамкир
* Шарур
* Шаки
* Шамахӣ
* Шервон
* Шоҳбуз
* Шуша

 |
**Абдулатиф Раҳимов** — муҳандис-технолог, доктори илмҳои иқтисодӣ (2005).

Зиндагинома
-----------

Донишкадаи олии техникии ба номи Н.Э.Баумани ш. Маскавро хатм кардааст (1981). Мухдандис-технолог дар заводи таъмири худрави ш. Чкалов (1981-1983), мудири шуъбаи ташкилии кумитаи комсомол (1983-1986), котиби дуюми кумитаи комсомоли ш. Чкалов (1986-1987), раиси Кумитаи хифзи табиати ш.Чкалов (1989-1996), сармуаллими кафедраи биологияи умуми Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров (1996-2000), сармуаллими кафедраи назарияи иқтисодӣ (2000-2001), дотсенти кафедраи назарияи иқтисодӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров (2001-2002), мудири кафедраи назарияи иқтисодӣ (2003), декани  факултаи молия ва иқтисодиёти бозори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров (с.2007). Муаллифи бештар аз 40 мақолаи илмӣ, дастурҳои методӣ ва 3 монография мебошад. Тадқиқоташ ба масъалаҳои баландбардории сатҳи ракобатпазирии иқтисодиёти миллӣ бахшида шудааст.

Осори илмӣ
----------

* Муаммоҳои монополизм дар иқтисодиёт. - Д.: Дониш, 2000;
* Муаммоҳои баландкунии сатҳи рақобатнокии иқтисодиёти миллӣ. - Д.: Дониш, 2004;
* Тарафҳои монополӣ ва иқтисодии рақобатнокии миллӣ. -Д.: Дониш, 2005.

Пайвандҳои беруна
-----------------

* Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

Эзоҳ
----

1. ↑  Тавсифномаи омӯзгорони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
(*Халифаев Давлат Раҳматович*, ) - дорушиноси тоҷик, доктори илмҳои фарматсевтӣ (2004), профессор (2006).

Зиндагинома
-----------

Халифаев Давлат 5 майи соли 1946 дар деҳаи Бодомтуи ноҳияи Шӯробод ба дунё омадааст. Хатмкардаи Академияи дорусозии Пятигорск (1970) аст. Муаллими фармакологияи Омўзишгоҳи тиббии ш. Кўлоб (1970-1973), корманди тиббӣ дар нақби Данғара (1974-1975), сардори идораи дорухонаҳои собиқ вилояти Кўлоб (1975-1980), аспиранти Академияи тиббии ш. Маскав ба номи И.М. Сеченов (1980-1984), мудири кафедраи технологияи фарматсевтӣ (1984-1995), декани факултаи фарматсевтии ДДТТ ба номи Ибни Сино (1995-1997), асосгузор ва директори Маркази илмию таҷрибавӣ ва истеҳсолии фарматсевтӣ оид ба коркарди доруҳои нав аз ашёи ватанӣ (1997-2008) буд. Аз соли 2008 вазифаи мудири кафедраи технологияи фарматсевтии ДДТТ ба номи Ибни Синоро иҷро кардааст.

Таҳқиқот
--------

Муаллифи зиёда аз 180 асару мақолаи илмист. Таҳқиқоташ ба истифодаи гилҳои бентонитии Тоҷикистон дар дорусозӣ, сохтор ва омўзиши доруҳои нав дар асоси равғанҳои эфирӣ, истифодаи маҳсулоти занбўри асал, коркарди технологии доруҳои фарматсевтӣ ва парафарматсевтӣ аз шираи камол бахшида шудаанд.

Осор
----

* Влияние измельчения некоторых сульфаниламидных препаратов на технологические и биофармацевтические характеристики в готовых лекарственных формах. – М. 1983;
* Таснифи ботаникӣ ва захиравии растании алкалоидии мастак. – Д. 2000;
* Гил ва гилдавоӣ. – Д. 2002;
* Тибби халқӣ – манбаи тавлиди дору. – Д. 2005;
* Биоформатсия. – Д. 2006;
* Қурсҳо. – Д. 2006

1. ↑  Тақвими санаҳои ҷашнии Ҷумҳурии Тоҷикистон (барои соли 2021) / Мураттибон Ф.Аминов, С.Гулов; Зери назари Ҷ.Х.Файзализода; Муҳаррирон Г. Маҳмудов, З. Гулмурод. – Душанбе: «ЭР-граф», 2020. С. 178-179. – 224 с.
**Баҳринисо Тӯйчиевна Қобилова** – олим, муаррих, мусиқишинос, доктори илмҳои таърих (2017). узви Иттифоқи оҳангсозони Тоҷикистон (2003)

Зиндагинома
-----------

Баҳринисо Тӯйчиевна Қобилова маълумоти миёнаи мусиқиро дар мактаби миёнаи махсуси мусиқии ҷумҳуриявӣ (ҳоло ба номи З. Шаҳидӣ) гирифтааст. Соли 1978 ба факултаи назариявӣ-композитории Консерваторияи давлатии Москва ба номи П.И.Чайковский дохил мешавад. Консерваторияро дар синфи профессор Т.Ф. Мюллер бомуваффақият хатм намуда, соли 1983 барои фаъолияти омӯзгорӣ ба кафедраи назарияи мусиқии Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода меояд.
Солҳои 1986-1991 таҳсил дар аспирантураи Пажӯҳишгоҳи таърих, археологияи ва этнографияи ба номи А.Дониши Академияи илмҳои Тоҷикистон. Аз соли 1991 дар Пажӯҳишгоҳи таърих, археологияи ва этнографияи ба номи А.Дониши Академияи илмҳои Тоҷикистон кор мекунад. Айни замон – ходими калони илмии шуъбаи таърихи фарҳанг ва санъат мебошад.

Фаъолияти илмӣ
--------------

Аз соли 2003 – узви Иттифоқи оҳангсозони Тоҷикистон. Ҷанбаи рағбати илмии Б.Қобилова асосан ба эҷодиёти оҳангсозони Тоҷикистон алоқаманд аст. Вале ӯ инчунин шумораи зиёди тафсири нотавии мусиқии мардумии тоҷикиро, аз ҷумла дар маҷмӯаи «Гулчине аз гулзори Фалак» (2004), «Мавригӣ» (2008), «Санъати мусиқии Помир» (ҷилди 3, 2010) ба анҷом расондааст.
Б. Қобилова яке аз муаллифони маҷмӯаи мақолаҳо «Мусиқии тоҷик» (2003) мебошад, ки дар он кӯшиш карда шудааст, ки оид ба мусиқии тоҷик, жанрҳои он, намудҳо, самтҳои он маълумот ҷамъ оварда шавад.
Б. Қобилова чандин маротиба бо маърӯзаҳои илмӣ дар конференсияҳо ва симпозиумҳои ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ дар Тошканд (1991, 2003), Душанбе (1999, 2004), Бишкек (2009) ва диг. баромад кардааст.
Б.Қобилова соли 2005 таҳти роҳбарии ва профессор Ф.М. Кароматов ва академик Р. Масов дар мавзӯи «Таърихи ташаккул ва рушди санъати композиторӣ дар Тоҷикистон» рисолаи номзадиро дифоъ намудааст. Баъдтар дар заминаи таҳқиқоти мазкур монографияи «Таърихи эҷодиёти композиторӣ дар Тоҷикистон» ба табъ расид.
Дар эҷодиёти Б.Қобилова мақолаҳо дар рӯзномаҳо ва маҷаллаҳо мавқеи калонро ишғол мекунанд.

Осор
----

* История композиторского творчества в Таджикистане. Монография. – Душанбе, 2008.
* Мавриги. Сборник нотных расшифровок./В соавторстве. – Душанбе, 2008.
* Музыкальное искусство Памира. Сборник нотных расшифровок. Книга 3-я. / В соавторстве. – Бишкек, 2010.
* Традиционная музыка в симфонических произведениях композиторов Таджикистана. // Таджикская музыкальная культура начала 21 века: приоритеты развития. – Душанбе, 1999. - С.76-82.
* Таджикская народная музыка в произведениях композиторов. // Очерки по истории и теории культуры таджикского народа. – Душанбе, 1999.– С.228-244.

Эзоҳ
----

* Мусиқишиносон ва оҳангсозони Тоҷикистон. - Душанбе, 2011.
*Мақолаи асосӣ*: *Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров*
 **Факултети психология ва таҳсилоти томактаби** — яке аз факултаҳои ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров мебошад. Таъсиёби - соли 2019.

Таърихи таъсис ва соҳаи фаъолият
--------------------------------

Бо назардошти талаботи рўзафзуни ҷомеа ба ихтисосҳои психология ва таҳсилоти томактабӣ, ки дар баланд бардоштани маънавият ва тарбияи насли наврас мақоми боризро ишғол менамояд, дар назди Муассисаи давлатии таълимии "Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров" бо фармони Вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон № 05/1 аз 21.05.2019 ва фармоиши ректори Муассисаи давлатии таълимии "Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров" №175 АЗ 25.06.2019 факултети психология ва таҳсилоти томактабӣ таъсис дода шуд, ки аз соли хониши 2019-2020 ба фаъолият оғоз намуд. Факултет ва кафедраҳои он фаъолияти худро тибқи талаботи ҳуҷҷатҳои меъёрӣ-ҳуқуқии амалкунандаи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ба роҳ мондаанд. 

Айни замон дар назди факултет чунин ихтисосҳо амал мекунанд:

* Психология – 1-23.01.04, касбият: психолог, омўзгори психология
* Олигофренопедагогика. Таҳсилоти томактабӣ – 1-03 03 08-01, касбият: мураббии боғча. Олигофренопедагог
* Таҳсилоти томактабӣ. Равоншиносии амалӣ – 1-01 01 01-06, касбият: Мураббияи муассисаҳои томактабӣ. Равоншинос

Дар марҳилаи аввал дар ихтисосҳои мухталифи шуъбаи рўзонаи факултети психологияи ва таҳсилоти томактабӣ - 335 нафар донишҷӯён дар шӯъбаи ғоибона бошад аз рўи ихтисоси таҳсилоти томактабӣ. Равоншиносии амалӣ - 815 нафар донишҷӯён ба таҳсил фаро гирифта шуд.
Базаи моддии факултет ба талаботи макотиби олӣ мувофиқ гардонида шуда, дар ҷараёни таълим ва пешбурди корҳои илмӣ – тадқиқотӣ аз тахтаҳои электронӣ, проектор, компютер ва дигар дастгоҳҳои таълимӣ бо таври васеъ истифода мешаванд.
Ҳамасола ҷараёнии таҷрибаомўзии ихтисосҳои амалкунандаи факултет дар Коллеҷи омўзгорӣ, муассисаҳои таҳсилоти томактабӣ, муассисаҳои таҳсилоти миёаи умумӣ, муассисаи махсусгардонидашудаи таълимию солимгардонии шаҳру навоҳии кишвар ва вилоят ташкил ва гузаронида мешавад.

Сарварии факултетро аз соли 2019 то имруз номзади илмҳои педагогӣ, дотсент Эгамбердиева Муқаддас Холиқовна ба дӯшдорад.
Ҷомеаи устодон ва кормандони факултет ҳамкории густурдаи таълими, илмӣ, методӣ ва таҷрибавии худро бо муассиссаи давлатии Кўдакистони Президентӣ дар вилояти Суғд, Мактаби ғайридавлатии Ирфон, "Гулчини маърифат" ва ҳамчунин Телевизионҳои "Симои мустақил – 1" ва "Азия", ба роҳ мондааст, ки барои такмили ихтисоси донишҷўён ва магистрантону докторантон кўмаки амалӣ мерасонад.

Дар назди кафедраи психологияи иҷтимоӣ ва касбӣ Маркази машварати психологӣ ва рушди қобилиятҳои маърифатии "Заковат" таъсис дода шудааст. Ҳадафи марказ рушд додани хотира, диққат, тафаккур ва зудхонии хонандагони синнусоли гуногун маҳсуб меёбад. Инчунин барои гузаронидани тадқиқотҳои илмии психологӣ ҳамчун озмоишгоҳи лабораторӣ истифода бурда мешавад.

Пайвандҳо
---------

* Факултети психология ва таҳсилоти томактабии ДДХ ба номи Б. Ғафуров
**Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик** (хиёбони Неъмат Қаробоев, 17, Душанбе, Тоҷикистон) — муассисаи илмию нашриявии Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Таърих
------

То соли 1991 Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Советии Тоҷик. Дар назди Президиуми Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон соли 1968 таъсис ёфта, ба таркиби Кумитаи давлатии ҶШС Тоҷикистон оид ба корҳои нашриёт, полиграфия ва савдои китоб дохил карда шуд (соли 1974). Самтҳои асосии фаъолияти сарредаксияи илмӣ аз омода сохтан, таҳрир ва интишори энсиклопедияҳои умумӣ, соҳавӣ, фарҳангҳои тафсирӣ, луғатҳо, маълумотномаҳои энсиклопедӣ ва ғайра иборат аст.

Редаксияҳо
----------

Дар Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик редаксияҳои зерин мавҷуданд:

* Таърих
* Фалсафа, дин ва ҳуқуқ
* Адабиёт, забон ва фолклор
* Фарҳанг, маърифат, корҳои ҳарбӣ, варзиш ва туризм
* География, геология ва петрография, геодезия, сейсмология
* Тиб, биология ва химия
* Астрономия, физика, математика ва техника
* Иқтисодиёт, саноат ва кишоварзӣ
* Назорати илмӣ ва таҳрири адабӣ
* Харита, тасвирот, саҳифабандӣ ва комплектатсия

Интишорот
---------

Гирдиҳамоии корбарони Википедия дар Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик барои ҳамкории Викимедиянҳои Тоҷик ва Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Дар тӯли фаъолияти худ сарредаксияи илмӣ асарҳои зиёдеро, аз қабили Энсиклопедияи Советии Тоҷик (ЭСТ; дар 8 ҷилд, 1978–88), энсиклопедияи «Таджикская ССР» (1974, 1984). «Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик» (дар 3 ҷилд, 1988, 1989, 2004), «Энсиклопедияи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон» (дар 2 ҷилд, 1989, 1991), энсиклопедияи «Хуҷанд» (1999, ба забони русӣ), энсиклопедияи «Душанбе» (2004, ба забони русӣ), «Энсиклопедияи мухтасари рӯзгордорӣ» (1988), маълумотномаи энсиклопедии «Револютсияи Кабири Сотсиалистии Октябр» (1987), «Ленинномаи тоҷик» (1990, ба забони русӣ), «Ҳазору як корнома» (маълумотномаи энсиклопедӣ оид ба ширкатдорони Ҷанги Бузурги Ватанӣ аз Тоҷикистон; 3 ҷилдаш ба табъ расидааст), «Энсиклопедия персидско-таджикской прозы» (1986), «Фарҳанги тиббӣ» (дар 5 ҷилд), «ал-Қонун»-и Абуалӣ ибни Сино (бори аввал ба забони тоҷикӣ, дар 5 китоб), «Китоби хотира» (2005, дар бораи шаҳидони Ҷанги Бузурги Ватанӣ аз собиқ вилояти Сталинобод), «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик» (4 ҷилд, 2011, 2013, 2014, 2016), «Донишномаи мухтасари кӯдакон ва наврасон» (2013) ва ғайра интишор кардааст.

Сармуҳаррирони сарредаксия
--------------------------

Сармуҳаррири илмии сарредаксияи илмӣ: Муҳаммад Осимӣ (Осимов: 1968–88). Сармуҳаррирони Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик: Атахон Сайфуллоев (1975–85), Мусо Диноршоев (1986–88), Ҷумъабой Азизқулов (1988–96), Алибой Қурбонов (1996–2012), Нурмуҳаммад Амиршоҳӣ (аз соли 2012).

Пайвандҳо
---------

* donishnoma.tj — вебгоҳи расмии Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик (тоҷ.)

Сарчашма
--------

* Илм — Исҳоқ. — Д. : СИЭМТ, 2019. — 672 с. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] /  сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 8). — ISBN 978-99947-33-98-9.