எக்ஸ் சாளர அமைப்பு என்பதானது வரைவியல் பயனர் இடைமுகம் மற்றும் எக்ஸ் முனையம், எக்ஸ்பிஃப், எக்ஸ் ஏற்றி மற்றும் ஒரு வரைவியல் செயலேடு பக்க மேலோடி போன்ற டிடபிள்யுஎம் சாளர நிர்வாகியின் கீழ் செயல்படும் எம்ஐடி எக்ஸ் கூட்டமைப்பின் பகிர்மானத்திற்குப் பொதுவான பயன்பாடுகள் ஆகியவற்றுக்கான ஒரு வரலாற்று உதாரணமாகும்.

**எக்ஸ் விண்டோ சிஸ்டம்** என்னும் எக்ஸ் சாளர அமைப்பு (பொதுவாக **எக்ஸ்** அல்லது **எக்ஸ்11** எனப்படுவது) வலையமைப்பு செய்யப்பட்ட கணிப்பொறிகளுக்கு வரைவியல் பயனர் இடைமுகம் (ஜியுஐ) வழங்கும் கணிப்பொறி மென்பொருள் அமைப்பு மற்றும் வலையமைப்பு வரைமுறையாகும். இது கணிப்பொறிக் காட்சிகளில் சாளரங்களை வழங்குவதோடு சாவிப்பலகை மற்றும் சுட்டிக்காட்டும் சாதனம் ஆகியவற்றின் கட்டுப்படுத்துவதான செயல்களையும் மேலாண்மை செய்கிறது. இது, தனது நிலையான பகிர்மானத்தில், எளிமையானதாக இருந்தபோதிலும் ஒரு முழுமையான, காட்சி மற்றும் மனித இடைமுகத் தீர்வாக உள்ளது. இது பெரும்பாலான, யூனிக்ஸ் போன்ற, இயக்க அமைப்புகள் மற்றும் சுயவிஎம்எஸ்களில் வரைவியல் பயனர் இடைமுகங்களை உருவாக்குவதற்குத் தேவையான வரைமுறை அடுக்கு மற்றும் நிலையான கருவித்தொகுப்பு ஆகியவற்றை வழங்குகிறது. மேலும், இவை பலவிதமான மற்ற தற்காலத்தில் பொதுவான நோக்கம் கொண்டுள்ள பல இயக்க அமைப்புகளுக்கும் கொண்டு செல்லப்படுகிறது.

திரையில் சாளரங்களை வரைவது மற்றும் நகர்த்துவது மற்றும் சுண்டெலி மற்றும் சாவிப்பலகையுடன் செயல்புரிவது போன்ற ஜியுஐ சூழலை உருவாக்க அடிப்படை வரைச்சட்டம் அல்லது தொடக்கநிலைகள் ஆகியவற்றை எக்ஸ் வழங்குகிறது. பயனர் இடைமுகத்தை எக்ஸ் கட்டுப்படுத்துவதில்லை - தனிப்பட்ட நுகர்வி நிரல்கள் இதைக் கையாளுகின்றன.
இந்த அடிப்படையில், எக்ஸ்-அடிப்படையிலான சூழல்களின் காட்சி வகைகள் பெருமளவில் வேறுபடுகின்றன. பல்வேறு நிரல்கள் முற்றிலும் மாறுபட்ட இடைமுகங்களை வழங்கலாம். இயக்க அமைப்பு கருவியின் மேலே எக்ஸ் ஒரு (பயன்பாடு) பிரித்தெடுக்கப்பட்ட கூடுதல் அடுக்காக உருவாக்கப்பட்டுள்ளது.

முந்தைய காட்சி வரைமுறைகள் போல் அல்லாது, ஒருங்கிணைக்கப்பட்ட அல்லது இணைக்கப்பட்ட காட்சி சாதனங்களை காட்டிலும் வலையமைப்பு இணைப்புகளில் பயன்படுத்தப்படுவதற்காக தனிச் சிறப்பான முறையில் எக்ஸ் வடிவமைக்கப்பட்டுள்ளது. எக்ஸ் வலையமைப்பு புலப்பாட்டை முதன்மைப்படுத்திக் காட்டுகிறது: பயன்பாட்டு நிரல் (*நுகர்வி* பயன்பாடு) செயல்படும் கணிப்பொறியிலிருந்து பயனரின் உள்ளமை கணிப்பொறி வேறுபடலாம் (:Category:X servers|காட்சி *சேவையகம்* )

1984ஆம் வருடம் எம்ஐடியில் எக்ஸ் உருவானது. தற்போதைய வரைமுறைப் பதிப்பான எக்ஸ்11, 1987ஆம் வருடம் செப்டம்பர் மாதம் உருவானது. எம்ஐடி உரிமம் மற்றும் அதே போன்ற அனுமதியளிக்கும் உரிமங்களின் கீழ் இலவசமாகவும் சுய மூல மென்பொருளாகவும் கிடைக்கப்பெறும் தற்போதைய குறிப்பு நிறைவேற்றமான எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி சேவையகத்துடன் 
எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி நிறுவனம் எக்ஸ் செயல்திட்டத்தை வழிநடத்துகிறது.

வடிவமைப்பு
----------

எக்ஸ் சேவையகத்தின் நடைமுறைப்படுத்தலுக்கான உதாரணம்: எக்ஸ் சேவையகம் உள்ளமை சாவிப்பலகை மற்றும் சுண்டெலியிடமிருந்து உள்ளீட்டைப் பெற்றுத் திரையில் காட்டுகிறது.ஒரு வலை மேலோடி மற்றும் ஒரு முனைய மாதிரி, பயனரின் பணிநிலையக் கணிப்பொறியிலும் ஒரு மென்பொருள் புதுப்பித்தல் பயன்பாடு ஒரு தொலைவுக் கணிப்பொறியிலும் செயல்படுகிறது. ஆனால், அது பயனரின் கணிப்பொறியிலிருந்து கண்காணிக்கப்பட்டு கட்டுப்படுத்தப்படுகிறது.
எக்ஸ், நுகர்வி-சேவையக மாதிரியைப் பயன்படுத்துகிறது. ஒரு *எக்ஸ் சேவையகம்* பல்வேறு *நுகர்வி* நிரல்களுடன் தொடர்பு கொள்கிறது. சேவையகம் வரைவியல் வெளியீட்டிற்கான (சாளரம்) வேண்டுகோளை ஏற்றுக்கொண்டு பயனர் உள்ளீட்டை (சாவிப்பலகை, சுண்டெலி அல்லது தொடு திரையிலிருந்து) திரும்ப அனுப்புகிறது. சேவையகம் கீழ்க்காணும் செயல்களைப் புரியலாம்:

* மற்றொரு காட்சியக அமைப்பின் சாளரத்திற்கு காட்சிகளைக் காட்டும் ஒரு பயன்பாடு
* ஒரு தனிப்பட்ட கணிப்பொறியின் ஒளித்தோற்ற வெளியீட்டைக் கட்டுப்படுத்தும் ஒரு அமைப்பு நிரல்.
* தனிப்பயனான ஒரு வன்பொருள் பகுதி

இந்த நுகர்வி-சேவையகச் சொல்லியலில் – நுகர்வி பயனரின் முனையமாகவும் பயன்பாடுகள் நுகர்வியாகவும் சொல்லப்படுவது- இந்தச் சொற்கள் மாறுபட்டு தோன்றுவதால், புதிதாக எக்ஸினைப் பயன்படுத்துபவர்களை இது பெரும்பாலும் குழப்புவதாக அமைகிறது. ஆனால், இறுதிப் பயனர் அல்லாது பயன்பாட்டின் தோற்றத்தையே எக்ஸ் எடுத்துக்கொள்கிறது. பயன்பாடுகளுக்கு காட்சிகள் மற்றும் உள்ளீட்டு/வெளீயீட்டு சேவைகளை எக்ஸ் வழங்குவதால் அது சேவையகம் எனப்படுகிறது. பயன்பாடுகள் இந்த சேவைகளை உபயோகப்படுத்துவதால், அவை நுகர்வி எனப்படுகின்றன.

சேவையகத்திற்கும் நுகர்விக்கும் இடையே உள்ள தொடர்பு வரைமுறை, வலையமைப்பை வெளிப்படையாக இயக்குகிறது. நுகர்வியும் சேவையகமும் ஒரே கணிப் பொறியிலோ அல்லது வெவ்வேறு கணிப்பொறிகளிலோ, அநேகமாக வெவ்வேறு கட்டமைப்புகள் மற்றும் இயக்க அமைப்புகளில் செயல்படலாம். ஒரு நுகர்வியும் சேவையகமும் மறைக்குறியீடு வலையமைப்பு அமைப்பை இணைப்பதன் மூலம் இணையதளத்தின் வழியாகப் பாதுகாப்பான முறையில் தொடர்பு கொள்ளலாம்.

மற்ற நுகர்விகளுக்கு காட்சியக சேவைகளை வழங்குவதன் மூலம் ஒரு எக்ஸ் நுகர்வியே ஒரு எக்ஸ் சேவையகத்தை முன்மாதிரியாகக் கொண்டு செயல்படலாம்.

இது "எக்ஸ் உள்ளமைவு" என்று கூறப்படுகிறது. இது போன்ற எக்ஸ் உள்ளமைவுகளுக்கு எக்ஸ்நெஸ்ட் மற்றும் எக்ஸ்ஈஃபிர் போன்ற சுய-மூல நுகர்விகள் ஆதரவளிக்கின்றன.

ஒரு தொலைவு கணிப்பொறியில் எக்ஸ் நுகர்வி நிரலை உபயோகப்படுத்துவதற்கு, பயனர் கீழ்காண்பவற்றைச் செய்கிறார்:

* உள்ளமை கணிப்பொறியில், முனைய சாளரத்தை திறத்தல்
* தொலைவு கணிப்பொறியுடன் இணைப்பதற்காக, தொலையிணைப்பு அல்லது எஸ்எஸ்ஹெச் (யூனிக்ஸ் கணிப்பொறிகளின் தொலைவு நிர்வாகத்திற்கான பொது வலையமைப்பு வரைமுறை) பயன்படுத்தல்
* உள்ளமைக் காட்சி/உள்ளீட்டு சேவையகத்திற்கு வேண்டுகோளிடுதல் (உதாரணத்திற்கு எக்ஸ்போர்ட் டிஸ்ப்ளே=*[யூசர்'ஸ் மெஷின்]* :0 எஸ்எஸ்ஹெச்சுடன் எக்ஸ் இணைப்பு இயக்கம் உபயோகப்படுத்தப்படவில்லையென்றால்)

இதன் பின்னர், தொலைவு எக்ஸ் நுகர்வியானது பயனரின் உள்ளமை எக்ஸ் சேவையகத்திற்கு இணைப்பை ஏற்படுத்துகிறது. இதன் மூலம் காட்சியகம் மற்றும் உள்ளீடு ஆகியவற்றைப் பயனருக்கு வழங்குகிறது.

இதற்கு மாறாக, உள்ளமைக் கணினி, தொலைவு கணிப்பொறியுடன் இணைப்பதான ஒரு சிறு நிரலைச் செயல்படுத்தி நுகர்விக்கான பயன்பாட்டைத் துவக்கலாம்.

தொலைவு நுகர்வுகளின் நடைமுறை உதாரணங்கள் இவற்றை உள்ளடக்கியுள்ளன:

* ஒரு தொலைவு கணிப்பொறியை வரைவியலாக நிர்வகிப்பது
* ஒரு தொலைவு யூனிக்ஸ் கணிப்பொறியில் கணிணி முறையில் தீவிர பொய்த் தோற்றத்தினைச் செயல்படுத்தி ஒரு உள்ளமை சாளர மேசை கணிப்பொறியில் முடிவுகளைக் காட்டுவது
* ஒரே காட்சியகம், சாவிப்பலகை மற்றும் சுண்டெலியால் கட்டுப்படுத்தப்பட்ட வரைவியல் மென்பொருளை பல்வேறு கணிப்பொறிகளில் ஒரே சமயத்தில் செயற்படுத்துவது.

கோட்பாடுகள்
-----------

1984வது வருடம், பாப் ஸ்கீஃப்லர் மற்றும் ஜிம் கெட்டிஸ் ஆகியோர் எக்ஸின் ஆரம்பகாலக் கோட்பாடுகளை அமைத்தனர்.

* *புதியதான ஒரு செயல்பாட்டினை, அது இல்லாமல் நடைமுறைபடுத்துபவரால் ஒரு மெய்ப் பயன்பாட்டை முடிக்க இயலவில்லை என்றால் தவிர, சேர்க்க வேண்டாம்.*
* *ஒரு அமைப்பு என்னவாக இல்லை என்பதை முடிவு செய்வதானது அது என்னவாக இருக்கிறது என்பதை முடிவு செய்வதற்கு ஈடாக முக்கியமானது.*

உலகின் தேவைகள் அனைத்தையும் பூர்த்தி செய்யவேண்டாம். அதற்குப் பதிலாக, உயரிய மற்றும் பொருத்தமான படிவத்தில் கூடுதலான தேவைகள் பூர்த்தி செய்யப்பட உதவும் வண்ணம் அமைப்பை விரிவாக்கம் செய்யவும்.

* *ஒரு உதாரணத்திலிருந்து பொதுமைப்படுத்துவதை விட மோசமானது என்னவென்றால், எந்த உதாரணமும் இல்லாதபோதும் பொதுமைப்படுத்துவதாகும்.*

* *ஒரு பிரச்சினை முழுமையாக புரிந்துகொள்ளப்படவில்லை என்றால், அதற்கான தீர்வை வழங்காமல் இருப்பதே சிறந்ததாக இருக்கலாம்.*
* *10 சதவிகிதம் வேலைக்கு 90 சதவிகிதம் விரும்பிய விளைவைப் பெறமுடியும் என்றால், எளிதான தீர்வையே உபயோகிக்கவும்.* (மோசமானதே இன்னமும் நல்லது என்பதையும் பார்க்கவும்.)
* *இயன்றவரை, சிக்கல்களைத் தனிமைப்படுத்தவும்.*
* *கொள்கைகளைக் காட்டிலும் இயக்கமுறைகளை வழங்கவும்.*  *குறிப்பாக, பயனர் இடைமுகம் சார்ந்த கொள்கையை நுகர்வியின் தீர்மானத்திற்கே விடவும்.*

எக்ஸ்11ஐ வடிவமைக்கும்போது முதல் கோட்பாடு இவ்வாறு மாற்றியமைக்கப்பட்டது: *"மெய்ப் பயன்பாட்டிற்கு அவசியம் தேவைப்படும் என்று நீங்கள் அறிந்தால் ஒழிய, புதிய செயல்பாடுகளைச் சேர்க்க வேண்டாம்"*

எக்ஸ், பெரும்பாலும், இந்த கோட்பாடுகளைக் கடைப்பிடித்தே வந்துள்ளது. 1987ஆம் ஆண்டின் மூல நெறிமுறைக்கு ஒத்து இருப்பினும், இந்த நிறைவேற்றத்தை விரிவுபடுத்தி முன்னேற்றும் நோக்கத்திலேயே மாதிரி நிறைவேற்றம் உருவாக்கப்பட்டது.

பயனர் இடைமுகங்கள்
-----------------

|  |
| --- |
| GNOME graphical user interface
KDE graphical user interface
Xfce graphical user interface |

எக்ஸ் என்பது முதன்மையாக நெறிமுறை மற்றும் வரைவியல் தொடக்கநிலை விளக்கமாகும். மேலும் இது பொத்தான், பட்டியல், அல்லது சாளரத் தலைப்பு பட்டை வகைகள் போன்ற பயன்பாட்டு பயனர் இடைமுக வடிவமைப்பிற்கு எந்த ஒரு வரையறையையும் கொள்ளாத முன்கருதலோடு திட்டமிடப்பட்டுள்ளது.

இதற்கு பதிலாக, சாளர நிர்வாகிகள், ஜியுஐ (வரைவியல் பயனர் இடைமுகம்) நிரல்பலகை கருவித் தொகுப்புகள் மற்றும் மேசைத்தள சூழல்கள், அல்லது பயன்பாட்டு-தனிச்சிறப்பு வரைவியல் பயனர் இடைமுகங்கள் போன்ற பயன்பாட்டு மென்பொருட்கள் இவற்றினை வரையறுத்து அவற்றின் மீதான விபரங்களையும் வழங்குகின்றன. இதன் விளைவாக, எக்ஸ் இடைமுகத்திற்கு எந்த ஒரு *உருமாதிரி* யும் இல்லை; மேலும், பயனர்களிடையே பல மேசைத்தள சூழல்கள் பிரபலமாக உள்ளன.

பயன்பாட்டுச் சாளாரங்களின் தகுதியையும் தோற்றத்தையும் ஒரு சாளர நிர்வாகி கட்டுப்படுத்துகிறது. இதன் விளைவாக, இடைமுகங்கள் மைக்ரோசாஃப்ட் விண்டோஸ் அல்லது மேகிண்டோஷ் போன்று இருக்கலாம் (உதாரணத்திற்கு ஜிஎன்ஓஎம்இ-ல் உள்ள மெடாசிட்டி, கேடிஇ-ல் உள்ள கேவின் அல்லது எக்ஸ்எஃப்சிஇ-ல் உள்ள எக்ஸ்எஃப்டபிள்யுஎம்) அல்லது காம்பிஜ் (கணிப்பொறி திரையில் சட்டங்கள் ஒன்றன் மேல் ஒன்று விழாமல் தடுக்கும் டபிள்யுஎம்ஐஐ அல்லது ராட்பாய்சன் போன்ற தளம் பாவும் சாளர நிர்வாகி) அல்லது வெவ்வேறு முக்கியமான கட்டுப்பாடுகளைக் கொண்டிருக்கலாம். சாளர நிரவாகிகள் சிக்கலான மற்றும் அதிநவீனமான நுணுக்கமான விவரங்களிலிருந்து (உதாரணத்திற்கு எக்ஸுடன் கொடுக்கப்படும் அடிப்படை சாளர நிர்வாகியான டிடபிள்யுஎம் அல்லது மிக எளிதான சாளர நிர்வாகியான ஈவிஐஎல்டபிள்யுஎம்) அறிவை புகட்டும் விரிவான மேசைத்தள சூழல்கள் வரை பரந்து விரிந்துள்ளன.

பல பயனர்கள் எக்ஸை மேசைத்தள சூழலில் பயன்படுத்துகின்றனர். இதைத் தவிரவும், ஒரே மாதிரியான பயனர் இடைமுகத்தை உபயோகிக்கும் பல்வேறு வகையான பயன்பாடுகளைக் கொண்டுள்ள சாளர நிர்வாகியையும் உபயோகிக்கின்றனர். ஜிஎன்ஒஎம்இ, கேடிஇ மற்றும் எக்ஸ்எஃப்சிஇ ஆகியவை மிகவும் பிரபலமான மேசைத்தளச் சூழல்கள். தரநிலைப்படுத்தப்பட்ட யூனிக்ஸ் சூழல் பொதுவான மேசைத்தளச் சூழல் ஆகும் (சிடிஇ). ஃப்ரீடெஸ்க்டாப்.ஓஆர்ஜி என்னும் ஒரு முயற்சி சார்ந்த வலைத்தளம், போட்டிக்குறிய ஒரு எக்ஸ் மேசைத்தளத்திற்குத் தேவையான அனைத்துக் கருவிகள் மற்றும் மேசைத்தளங்கள் ஆகியவற்றிற்கு இடையிலான ஊடாட்டு செயற்பாட்டினைப் பூர்த்தி செய்வதாக உள்ளது.

வரைவியல் மேசைத்தளங்களுடன் சாவிப்பலகை மற்றும் சுண்டெலியின் பரிமாற்றத்திற்கு எக்ஸ் பொறுப்பாவதால், சில சாவிப்பலகை குறுக்குவழிகள் எக்ஸுடன் இணைக்கப்பட்டுள்ளன. கண்ட்ரோல்-ஆல்ட்-பேக்ஸ்பேஸ் தற்போது செயல்பாட்டில் இருக்கும் எக்ஸ் தொடரை முடிவுக்கு கொண்டுவருகிறது. ஆனால் கண்ட்ரோல்-ஆல்ட் செயல் சாவியுடன் (ஃபங்க்ஷன் சாவி) இணைந்து அதனுடன் இணைக்கப்பட்ட தோற்றநிலையான் முனையத்திற்கு நிலைமாற்றுகிறது. இருப்பினும், எக்ஸ் சேவையக நடைமுறைப்படுத்துதலை வடிவமைப்பதற்காக கொடுக்கப்பட்டுள்ள நடைமுறை விபரமான இது எல்லாவற்றிற்கும் பொருந்துவது அல்ல. உதாரணமாக, விண்டோஸ் மற்றும் மாகிண்டோஷிற்கான எக்ஸ் சேவையக செயலாக்கங்கள் இந்த சாவிப்பலகை குறுக்குவழிகளை வழங்குவதில்லை.

செயலாக்கங்கள்
-------------

எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி செயலாக்கமானது, எக்ஸின் அடிப்படை செயலாக்கமாகப் பயன்படுகிறது. உரிமம் அளிக்கப்படுவது தாராளமயமாக்கப்பட்டுள்ளமையால் இலவச மற்றும் சுய மூலம் மற்றும் தனியுரிமை போன்ற பல்வேறு மாறுபாடுகள் தோன்றியுள்ளன. வர்த்தக ரீதியான யூனிக்ஸ் விற்பனையாளர்கள் சுய மூல செயலாக்கத்தைப் பராமரித்துப் பொதுவாக அவற்றைத் தனிப்பயனாக்கி, அவற்றுடன் தனியுரிமை நீட்டிப்புக்களையும் சேர்த்து அவர்களுடைய வன்பொருளுக்கு அதை பொருந்துமாறு அமைக்கின்றனர்.

2004வது வருடம் வரை, எக்ஸ்ஃப்ரீ86 இலவசமான யூனிக்ஸ் போன்ற அமைப்புகளுக்கு மிகவும் பொதுவான எக்ஸ் வேறுபாட்டை வழங்கியது. 386- இசைவுடைய தனியாள் கணிப்பொறிகளுக்கு எக்ஸின் துறையாக எக்ஸ்ஃப்ரீ86 தொடங்கப்பட்டது. 1990களின் இறுதியில், எக்ஸின் தொழில்நுட்பப் புதுமைகளின் ஒரு மிகப்பெரிய மூலமாகவும் எக்ஸின் வளர்ச்சியில் *ஒப்புக் கொள்ளப்பட்ட* ஒரு நிலையாகவும் இது விளங்கியது. இருப்பினும், எக்ஸ்ஃப்ரீ86யின் ஒரு கிளையான எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி சேவையகம், 2004வது வருடத்திலிருந்து முதன்மையானதாக விளங்குகிறது.

பொதுவாக, யூனிக்ஸுடன் எக்ஸை இணைப்பதே வழக்கமாக இருப்பினும், எக்ஸ் சேவையகங்கள் மற்ற வரைவியல் சூழல்களிலும் இயல்பான இருப்பினைக் கொண்டுள்ளன.

ஹ்யூலெட் பாக்கார்ட்டின் சுயவிஎம்எஸ் இயக்க அமைப்பானது, தனது நிலையான மேசைத்தளச் சூழலாக டெக்விண்டோஸ் எனப்படும் சிடிஇ எக்ஸின் ஒரு பதிவினை உள்ளடக்கியுள்ளது. ஆப்பிளின் மேக் ஒஎஸ்எக்ஸ்வி10.3 (பாந்தெர்) மற்றும் மேக் ஒஎஸ்எக்ஸ்வி10.4 (டைகர்) ஆகியவை எக்ஸ்ஃப்ரீ86 4.3 மற்றும் எக்ஸ்11ஆர்6.6ன் அடிப்படையான எக்ஸ்11.ஏபிபியை, சிறந்த மேக் ஒஎஸ் எக்ஸ் இணைப்புடன் உள்ளடக்கியுள்ளது. மேக் ஒஎஸ் எக்ஸ் வி10.5 என்பதில் (லெப்பர்ட்), எக்ஸ்ஃப்ரீ86க்கு பதிலாக எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி (எக்ஸ்11ஆர்7.2 (குறிமுறையாக்க அடிஎண்) ஆப்பிள் உள்ளது. மேக் ஒஎஸ் 7, 8 மற்றும் 9 கீழ் இருக்கும் மூன்றாம் தரப்புச் சேவையகங்கள், வொய்ட் பைன் மென்பொருளின் எக்ஸோடஸ் மற்றும் ஆப்பிளின் மேக்எக்ஸ் ஆகியவற்றை உள்ளடக்கியுள்ளன.

மைக்ரோசாஃப்ட் விண்டோஸ் எக்ஸின் உபயோகத்திற்காக அனுப்பப்படவில்லை என்றாலும் சிக்வின்/எக்ஸ், எக்ஸ்மிங் (6.9.0.31 வரை இலவசம்), மோச்சா எக்ஸ் சேவையகம் மற்றும் வியெர்ட்எக்ஸ் போன்ற இலவச மற்றும் சுய மூல மென்பொருள் மற்றும் எக்ஸ்மேனேஜர், எக்ஸீட், எம்கேஎஸ் எக்ஸ்/சேவையகம், ரிஃப்லெக்ஷன் எக்ஸ், எக்ஸ்-வின்32, மற்றும் எக்ஸ்மிங் போன்ற தனியுரிமைப் பொருட்கள் ஆகிய பல மூன்றாம் தரப்புச் செயலாக்கங்களைக் கொண்டுள்ளன.

தன் சாளர அமைப்புடன் ஒரு இயக்க அமைப்பு கூடுதலாக எக்ஸை உள்ளிடுகையில், எக்ஸ் அமைப்பு ஒரு தனியான புரவலச் சாளரத்தில் தன்னுடைய சொந்த மேசைத்தளத்தைப் பயன்படுத்தலாம் அல்லது *வேரற்று* ச் செயல்படலாம். இதன் பொருளாவது, எக்ஸ் மேசைத் தளம் மறைந்துள்ளது மற்றும் புரவலச் சாளர சூழல் உள்ளீட்டுத் திரையிலேயே புரவல எக்ஸ் சாளரங்களின் வடிவியல் மற்றும் தோற்றத்தை நிர்வகிக்கிறது என்பதாகும்.

### எக்ஸ் முனையங்கள்

வலையமைப்புக் கணிப்புக் கருவிகளான என்சிடி-88கே எக்ஸ் முனையம் ஆகியவை.
ஒரு *எக்ஸ் முனையம்* என்பதானது, எக்ஸ் சேவையகத்தில் மட்டுமே இயங்கும் ஒரு மென் நுகர்வியாகும். ஒரே நேரத்தில் ஒரே பெரும் கணிப்பொறிச் சேவையகத்தை பல பயனர்கள் பயன்படுத்த அதிகச் செலவில்லாத முனையங்களை உருவாக்குவதன் வழியாக, ஒவ்வொரு பயனரின் எக்ஸ் முனையத்திலும் நுகர்வியாகப் பணியாற்றிப் பயன்பாட்டு நிரல்களை செயலாக்குவதற்காக இந்தக் கட்டமைப்பானது மிகவும் பெயர் பெற்று விளங்குகிறது.

இத்தகைய பயன்பாடு எம்ஐடி திட்டப்பணியின் மூல நோக்கத்துடன் இசைவு கொண்டதாக அமைந்துள்ளது.

எக்ஸ் காட்சி நிர்வாகி கட்டுப்பாடு வரைமுறையைப் பயன்படுத்தி எக்ஸ் முனையங்கள் வலையமைப்பை (உள்ளமை பரப்பல் களம்) ஆய்வு செய்கின்றன. இதைக்கொண்டு அவை நுகர்விகளாக அனுமதிக்கப்பட்ட கிடைக்கப்பெறக்கூடிய புரவலர் கணிப்பொறிகளின் பட்டியலை உருவாக்குகின்றன. நுகர்விப் புரவலர்களில் ஒன்று, ஒரு எக்ஸ் காட்சி நிர்வாகியைச் செயல்படுத்த வேண்டும்.

தனிப்பயன் (வன்பொருள்) எக்ஸ் முனையங்கள் வழக்கத்தில் மிகவும் குறைந்துள்ளன. ஒரு தனியாள் கணிப்பொறி அல்லது எக்ஸ் சேவையகத்துடனான ஒரு நவீன மென் நுகர்வி அதே செயல்பாடுகளை அதே விலையிலோ அல்லது அதைவிடக் குறைந்த விலையிலோ வழங்குகிறது.

எக்ஸின் குறைபாடுகளும் அதன் மீதான விமர்சனங்களும்
-----------------------------------------------

(1994) எக்ஸின் பிரச்சினைகளுக்காகவே *யூனிக்ஸ்-வெறுப்பாளர்களின் கையேடு* என்பதானது, ஒரு முழு அத்தியாயத்தை ஒதுக்கி வைத்துள்ளது. கஜூஸ்கா, மனேஸ் மற்றும் மெக்கார்மாக் ஆகியோரது *எக்ஸ் ஏன் நமக்கு உகந்த சாளர அமைப்பாக இல்லை* (1990), என்னும் புத்தகம், நெறிமுறையில் உள்ள பிரச்சினைகளை விவரிப்பதோடு, மேம்பாட்டிற்கான பரிந்துரைகளையும் அளிக்கிறது.

### பயனர் இடைமுக இடுவைகள்

எக்ஸில் வடிவமைப்பு வழிகாட்டுதல்கள் இன்மையால், மிகவும் மாறுபட்டதான பல இடைமுகங்கள் மற்றும் இடையூடாகச் செயல்படும் வண்ணம் அமையாத பயன்பாடுகள் ஆகியவற்றின் உருவாக்கத்தில் விளைந்துள்ளது.
நுகர்விகள் இடையூடு கொள்வதற்கான ஐசிசிசிஎம், என்னும் ஒரு வரைமுறை, அதன் கடினமான செயலாக்கத்திற்காக அறியப்பட்டுள்ளது.
தரநிலைப்படுத்துதலுக்கான, மோடிஃப் மற்றும் சிடிஇ போன்ற இதர முயற்சிகள் ஏதும் இந்தப் பிரச்சினைகளை அகற்றவில்லை.
இது பயனர்கள் மற்றும் நிரவலர்களின் ஆர்வத்தைக் குறைத்துள்ளது. இப்போது பொதுவாக வரைவியல் நிரவலர்கள் ஒரு குறிப்பிட்ட மேசைத்தளச் சூழல் அல்லது ஒரு குறிப்பிட்ட நிரல் பலகை கருவிக்குக் குறியீடு அமைக்கிறார்கள். இது பயன்பாட்டின் தோற்றம் மற்றும் உணர்வு மற்றும் கருத்துப்பரிமாற்றம் ஆகியவை ஒரே சீராக இருக்கவும், ஐசிசிசிஎம்முடம் நேரடியாக தொடர்புகொள்வதைத் தவிர்க்கவும் உதவுகிறது.

### கணிப்பொறியை பயன்படுத்துவது சம்பந்தமான இடுவைகள்

எக்ஸ் சாளர அமைப்பின் மேல் எழுப்பப்பட்ட அமைப்புகளை பயன்படுத்துவதில் பிரச்சினைகள் இருக்கலாம். இவை வலது பொத்தான் அழுத்தம், இரட்டை அழுத்தம், நடு பொத்தான் அழுத்தம், சுண்டெலியை மேல்செலுத்துதல் மற்றும் குவிமையம் பறிப்பு போன்று கணிப்பொறியின் அணுகல் பயனர்களுக்கு அதன் பயன்பாட்டினைக் கடினத்தன்மை கொண்டதாக உருவாக்குகிறது.

### ஒலிக்கான ஆதரவின்மை

ஒலியைக் கையாள்வதற்கு எக்ஸ் நெறிமுறை எந்த ஒரு வசதியையும் வழங்கவில்லை. ஒலி வன்பொருள் மற்றும் ஒலி பின்னணி ஆகியவற்றிற்கான ஆதரவை வழங்கும் பொறுப்பை ஒஎஸ்எஸ் அல்லது எஎல்எஸ்எ போன்ற ஒலி துணைஅமைப்புகளிடமோ அல்லது இயக்க அமைப்பிடமோ அது விட்டுவிடுகிறது. பெரும்பாலான நிரவலர்கள், பொதுவாக உள்ளமைந்த, இயக்கஅமைப்பு-குறிப்பான ஒலி எபிஐகளையே பயன்படுத்துகின்றனர். நுகர்வி-சேவையக ஒலி அமைப்புகளின் முதல் தலைமுறையானது, ஆர்ப்ளே மற்றும் வலையமைப்பு ஒலி அமைப்பு ஆகியவற்றை உட்கொண்டுள்ளன. அண்மைய முயற்சிகள், ஈசௌண்ட் (முந்தைய ஜிஎன்ஒஎம்இ), எஆர்டிஎஸ் (முந்தைய கேடிஇ), மற்றும் பல்ஸ்ஆடியோ போன்ற சிலவற்றை உருவாக்கியுள்ளன. 2001வது வருடம், எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி நிறுவனம் இந்தப் பிரச்சினைக்குத் தீர்வாக ஊடகப் பயன்பாட்டு சேவையகத்தின் (*எம்எஎஸ்* உருவாக்கத்தை அறிவித்தது. இருப்பினும், பொதுவாக, இவற்றில் எதுவுமே பிரச்சினைக்குத் தீர்வாகப் பயன்படுத்தப்படவில்லை. 2007வது வருடம் செப்டம்பர் மாதம், எக்ஸ் சேவையகத்தின் நீட்டிப்பாக மற்றொரு முயற்சியான, எக்ஸ்11 ஒலி என்பது ஹெல்ஜ் பாமெனால் அறிவிக்கப்பட்டது. இருப்பினும், காட்சி சேவையகத்தின் ஒரு பகுதியாக (அச்சக நிர்வாகம் போன்ற) ஒலி நிர்வாகம் ஏன் இருக்கவேண்டும் என்பது இன்னும் தெளிவாகவில்லை. உபண்டு அல்லது ஃபெடோரா போன்ற பல்வேறு ஜிஎன்யு/லினக்ஸ் பகிர்மானங்கள் செய்வதுபோல் (மைக்ரோசாஃப்ட் விண்டோஸ் அல்லது மேக் ஒஎஸ் எக்ஸ் போன்ற) எக்ஸ்-அடிப்படை அல்லாத இயக்க அமைப்புகள் எந்த ஒரு தெளிவான பிரச்சினையும் இன்றி காட்சி மற்றும் ஒலி ஆகியவற்றைத் தனித்தனியாகக் கையாள்கின்றன. ஜிஸ்ட்ரீமர் பல்லூடக வரம்புறுகின் உருவாக்கம் இந்தக் குறைபாடு விவாதத்திற்கு உள்ளாகியுள்ளது. எனவே, எக்ஸினுள் ஒலி ஆதரவு அமைப்பது என்பதானது சாத்தியமற்றதாகவே உள்ளது.

### வலையமைப்பு

எஸ்எஸ்ஹெச்சின் மீதான எக்ஸ்11 பயன்பாட்டு வழி அமைப்பிற்கான எடுத்துக்காட்டு.
சில குறிப்பிட்ட பயன்பாடுகளும் கருவிகளும் நுகர்வியை ஒரு சேவையகத்திலிருந்து பிரித்தெடுத்து மற்றொன்றுக்கு சேர்க்கும் வசதியை வழங்கிடினும், பொதுவாகத் தோற்ற நிலை வலையமைப்புக் கணிக்கிடல் (வர்ச்சுவல் நெட்வொர்க் கம்ப்யூட்டிங்-விஎன்சி) என்பதன் செயல்பாட்டினைப் போல, ஒரு எக்ஸ் நுகர்வியை ஒரு சேவையகத்திலிருந்து பிரித்தெடுத்து பிறிதொரு சேவையகத்தில் மீண்டும் இணைக்க இயலாது.
*(விஎன்சி :0 பார்வையாளர்கள்)* போன்று, விஎன்சி மூலம் தற்போதைய எக்ஸ்-சேவையக திரை கிடைக்கப் பெறுவதற்கான சுற்றுவழிகளும் உள்ளன. 
இவ்வாறான திறன், செயல்பாட்டில் இருக்கும் பயன்பாட்டை நிறுத்திப் பின்னர் மீண்டும் தொடங்கும் தேவையின்றியே அத்தகைய பயன்பாட்டினை ஒரு இடத்திலிருந்து மற்றொரு இடத்திற்கு மாற்ற (சுண்டெலி, சாவிப்பலகை, திரை போன்ற) பயனர் இடைமுகத்தை அனுமதிக்கிறது. பணி மேற்பார்வை மற்றும் கட்டுப்படுத்துதல் போன்ற சில பயன்பாடுகளில் இது மிகவும் முக்கியமானதாக இருக்கலாம்.

தொலைவு எக்ஸ் நுகர்விகளுக்கும் எக்ஸ் சேவையகத்திற்கும் இடையே வலையமைப்பு போக்குவரத்தானது மறைக்குறியீடு இடப்படவில்லை. பயனரின் திரைக்கு காட்டப்படும் அல்லது திரையிலிருந்து அனுப்பப்படும் எதையும் பார்க்க சாத்தியமான வகையில் ஒரு பொதி முகர்வர் உடன் ஒரு தாக்குதலாளர் குறுக்கிடலாம். எக்ஸ் போக்குவரத்திற்கு மறைக்குறியீடு அமைக்க, கருத்துப் பரிமாற்றத்திற்கு காப்பு திட்டவரைச்சட்ட (எஸ்எஸ்ஹெச்) வழி நிறுவுவதே பொதுவான வழியாகும். உண்மையில், பாதுகாப்பு இன்மை என்பதானது எக்ஸின் ஒரு முக்கியமான *அம்சம்* ஆகும். ஏனெனில், முன்னரே உள்ள பெரிய காட்சி சேவையகத்திலிருந்து மிகவும் சிக்கலானதும் தீவிர அழிவு உண்டாக்குவதுமான இலக்கை (பாதுகாப்பு இணைப்பை திறமையாக கையாள்வது) இது நீக்கிவிடுகிறது. எஸ்எஸ்ஹெச்சில் உள்ள ஏதுநிலைகளை, காட்சி சேவையக குறிமுறை அடி எண் பாதிக்கப்படாத வண்ணம் தனியாகவும் விரைவாகவும் பொருத்த இயலும்.

### நுகர்வி-சேவையகப் பிரித்தாக்கம்

நுகர்விகள் மற்றும் சேவையகம் ஆகியவை தனித்து இயங்குவதையும் மற்றும் கருவியின் சார்பின்மை மற்றும் நுகர்வி மற்றும் சேவையக மேற்செலவு உள்ளாக்கத்தைப் பிரிப்பதையும் எக்ஸின் வடிவமைப்பு தேவைக்குள்ளாக்குகிறது.

பெரும்பாலான மேற்செலவுகள் வரைமுறையிலிருந்து மட்டுமே அல்லாமல் நுகர்வி மற்றும் சேவையக உள்ளுறை சுணக்கம் இரண்டிற்கும் இடையே ஏற்படும் வலையமைப்பு சுற்றுத் தாமத நேரத்திலிருந்தே ஏற்படுகின்றன. இந்த செயல்திறன் தொடர்பான பிரச்சினைகளுக்கான சிறந்த தீர்வானது, சிறப்பான பயன்பாட்டு வடிவமைப்பையே சார்ந்துள்ளது. உள்ளமைவாகப் பயன்படுத்தப்பட்டால் சிக்கல்கள் அதிகரிப்பதும், செயல்திறன் குறைவதும் விளைகின்றன என்று எக்ஸின் வலையமைப்பு அம்சங்கள் பற்றிய பொதுவான கருத்து நிலவுவதுண்டு.

ஒரே புரவலக் கணிப்பொறியில் சிறந்த இணைப்புகளுக்கு யூனிக்ஸ் களத் துளைகளை நவீன எக்ஸ் நிறைவேற்றங்கள் உபயோகிக்கின்றன. கூடுதலாக, விரைவான நுகர்வி-சேவையக தொடர்புடமைக்காக (எம்ஐடி-எஸ்ஹெச்எம் மூலமாக) பகி்ர் நினைவகம் பயன்படுத்தப்படலாம். இருப்பினும், நிரலாக்கர், பகிர் நினைவக நீட்டிப்பை திட்டவட்டமாக இயக்கிப் பயன்படுத்த வேண்டும். பழைய நிறைவேற்றங்களுடன் பொருந்துவதற்காகவும், உள்ளமை அல்லாத எக்ஸ் சேவையகங்களுடன் தொடர்புடமை கொள்வதற்காகவும் பின்சார்ந்த வழிகளை வழங்குவது மிகவும் அவசியமானதாகிறது.

எக்ஸின் போட்டியாளர்கள்
----------------------

அநேகமாக, உலகம் முழுதும், யூனிக்ஸ்-போன்ற அமைப்புகள் வரைவியலுக்காக எக்ஸைப் பயன்படுத்துகின்றனர். இருப்பினும், எக்ஸிற்கு மாறான மொழிகளை எழுத சிலர் முற்பட்டனர். இத்தகைய மாற்றுக்கள், வரலாற்றில், சந்தையில் தோற்றுப்போன சன்னின் நியூஸ் மற்றும் மேக் ஒஎஸ் எக்ஸில் உள்ள ஆப்பிளின் முற்றிலும் புதிய குவார்ட்ஸுக்கு சாதகமாக ஒதுக்கப்பட்ட நெக்ஸ்ட்ன் டிஸ்ப்ளே போஸ்ட்ஸ்க்ரிப்ட் ஆகியவற்றை உள்ளடக்கியுள்ளன.

ஆப்பிள் ஏன் காட்சி பிற்சேர்க்கையிலிருந்து எக்ஸுக்கு நகரவில்லை என்பதையும் அது ஏன் தனது சொந்த சாளர சேவையகத்தையே தேர்வு செய்தது என்பதையும் குவார்ட்சை எழுதிய நூலாசிரியருள் ஒருவரான மைக் பேகெட் விளக்கினார். ஆப்பிள் எக்ஸ்11ல் அது சேர்க்க விரும்பிய எல்லா அம்சங்களுக்கும் ஆதரவு கொடுத்த பின், அது எக்ஸ்11னையோ அல்லது மற்ற சேவையகங்களையோ ஒத்ததாக இருக்காது என்று கூறினார்.

எக்ஸை முழுமையாக மாற்றியமைப்பதன் மூலம் எக்ஸின் மீதான விமர்சனங்களுக்குப் பதிலிறுப்பதான பிற முயற்சிகள் பெர்லின் ஃப்ரெஸ்கோ மற்றும் ஒய் சாளர அமைப்பு ஆகியவற்றை உள்ளடக்கியிருந்தன.

இருப்பினும், இந்த மாற்றங்கள் மிக குறைந்த அளவிலேயே ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்டன. விமர்சகர்கள் எக்ஸுடனான பின்னடைப் பொருத்தத்தை பாதுகாக்காத எந்த ஒரு மாற்றத்தின் பயன் திறனின் மீதும் ஐயுறுகின்றனர்.

வன்பொருளுடன் நேரடியாக வேலை செய்வதன்மூலம் எக்ஸின் மேற்செலவுகளை தவிர்க்க மற்ற போட்டியாளர்கள் முயற்சிக்கின்றனர். இப்படிப்பட்ட பணிகள் டைரக்ட்எஃப்பியை உள்ளடக்கியுள்ளன. சட்டவைப்பகத்திற்கு நம்பகமான கரு-அளவு இடைமுகத்தை வழங்கும் குறிக்கோளுடைய நேரடியாக கொடுக்கும் அடிப்படை வசதி (டைரக்ட் ரெண்டரிங் இன்ஃப்ராஸ்ட்ரக்சர்-டிஆர்ஐ), இந்த முயற்சிகளை தேவையற்றதாக்கலாம். இருப்பினும், (ஆர்டிஎஐயை உபயோகித்து), நிகழ்நேரத் திறன்கள் தேவைப்படும், லினக்ஸ் உட்பொதிந்த அமைப்புகளில் டிஆர்ஐ மூலம் வன்பொருள் முடுக்கம் உபயோகிப்பது தடைசெய்யப்படுகிறது[]. இதுபோன்ற பயன்பாடுகளில் எக்ஸ் பொருந்தாமல் போகலாம்[].

வரைவியல் சேவைகளுக்கு தெளிவான வலையமைப்பைப் பெறுவதற்கான ஏனைய வழிகள் இவற்றை உள்ளடக்கியுள்ளன:

* ஏறக்குறைய நிகழ்நேரத்தில் மேலோடியில் பகுத்துக் குறிக்கப்பட்ட அளவு வரைவியல் (எஸ்விஜி) தகவலை புதுப்பிக்க தேவையான எஸ்விஜி முனைய நெறிமுறை
* பரந்த வலையமைப்புகளுக்கிடையே குறுக்கப்பட்ட பிட் வரைபடங்களை அனுப்பும் ஒரு கீழ்-நிலை அமைப்பான மாய வலையமைப்புக் கணிப்பு (விஎன்சி); யூனிக்ஸ் நிறைவேற்றம் எக்ஸ் சேவையகத்தை உள்ளடக்கியுள்ளது.
* மைக்ரோசாஃப்ட் விண்டோஸிற்கான எக்ஸ்-போன்ற பொருளான சிட்ரிக்ஸ் சென்ஆப்
* வலை மேலோடியில் உபயோகப்படுத்த ஜாவா நுகர்வியை வழங்கும் டாரென்டெல்லா
* எந்த ஒரு தொலைவு ஜாவா நுகர்விக்கும் எளிதான தூண்டில்கள் மற்றும் ஜாவா "சேவையகத்தை" நிறைவேற்றும், ஐபிஎம்மின் ஜாவா-மட்டும் என்பதின் ஆர்எடபிள்யுடி, [ஹெச்டிடிபி://வெப்.ஆர்கைவ்.ஓஆர்ஜி/வெப்/20070311164916/ஹெச்டிடிபி://டபிள்யுடபிள்யுடபிள்யு-03.ஐபிம்.காம்/சர்வர்ஸ்/ஈசர்வர்/இசெட்சீரிஸ்/சாஃப்ட்வேர்/ஜாவா/ஆர்எடபிள்யுடி.ஹெச்டிஎம்எல் தொலைவு எடபிள்யுடி] (ஆர்எடபிள்யுடி அமைப்பு என்பதையும் காணவும்)

தொடக்கத்தில் உட்பொதிந்த அமைப்புகளை இலக்காகக் கொண்டிருந்த மைக்ரோஎக்ஸ்வின் என அழைக்கப்படும் டிஎஸ்பிசாஃப்ட் இங்க், ஓரளவிற்கான தனியுரிமைச் சாளர அமைப்பை வழங்குகிறது.[] இந்த அமைப்பு எக்ஸிற்கு ஒரு முழுமையான மாற்று இல்லை எனினும், இது கருத்தொகுப்பாக, அமைப்பை நேரடியாக நிறைவேற்றும் வடிவமைப்பின் பல்வேறு கட்டமைப்பு மூலம் சிறந்த செயல்திறனையும் குறிப்பிடத்தக்க வகையில் குறைவான நினைவக மேற்செலவையும் அளிக்கிறது. அதேசமயம் நிலையான எக்ஸ் நுகர்விகளுடன் இரும-பொருத்தத்தையும் பராமரிக்கிறது.

கருத்தொகுப்பானது தனியுரிமையாக இருந்தபோதிலும், பிஎஸ்டி வகை உரிமத்தின் கீழ் எல்ஐபிஎக்ஸ்11 (எக்ஸ்லிப்பை ஒத்த நகல்) மற்றும் லிப்எக்ஸ்இஎக்ஸ்டி, ஆகிய பயனர்வெளி நூலகங்கள் கிடைக்கப்பெறுகின்றன.

வரலாறு
------

### முன்னோடிகள்

எக்ஸிற்கு முன்னால் பல பிட் வரைபட காட்சி அமைப்புகள் இருந்து வந்தன. ஜெராக்ஸிலிருந்து ஆல்டோ (1973) மற்றும் ஸ்டார்(1981) ஆகியவை தோன்றின. ஆப்பிள் மூலம் லிசா (1983) மற்றும் மேகிண்டோஷ் (1984) ஆகியவை தோன்றின. ஆண்ட்ரூ செயல்திட்டம்(1982) மற்றும் ராப் பைக்கின் ப்ளிட் முனையம்(1982) ஆகியவை யூனிக்ஸ் உலகில் இருந்தன.

கார்னேஜி-மெலோன் பல்கலைக்கழகம், ஜெராக்ஸ் ஆல்டோவின் மீதாகக் குவியும் சாளரங்களைக் காட்டும் ஆல்டோ முனையம் எனப்படும் ஒரு தொலைவு-அணுகல் பயன்பாட்டை உருவாக்கியது. அது சாளரம் பற்றித் தெரிவிக்கும் நிகழ்வுகளைக் கையாளவும் சாளரத் தகவல்களைப் புதுப்பித்து, (யூனிக்ஸை செயல்படுத்தும் டெக் வாக்ஸ் அமைப்புகள் போன்ற), தேவையான முறையில் தொலைவுப் புரவலர்களைப் பொறுப்பாக்கியது.

1983வது வருடத்திற்கு முன்னர் தோன்றிய டபிள்யு (ஆங்கில எழுத்துக்களில் எக்ஸுக்கு முன்னால் வரும் எழுத்து) எனப்படும் சாளர அமைப்பிற்கு பின்னர் எக்ஸ் வந்ததாகக் கூறப்படுகிறது. வீ இயக்க அமைப்பு என்பதன் கீழ் டபிள்யு சாளர அமைப்பு செயல்பட்டது. டபிள்யு, முனையம் மற்றும் வரைவியல் சாளரங்கள் ஆகியவற்றை ஆதரிப்பதான வலையமைப்பு நெறிமுறையையும் காட்சி பட்டியல்களைப் பராமரிக்க சேவையகத்தையும் பயன்படுத்தியது.

### தோற்றம் மற்றும் ஆரம்பகால வளர்ச்சி

1984வது வருடம் எம்ஐடியில், (அதீனா செயல்முறைத் திட்ட) உருவாக்குனர் ஜிம் கெட்டிஸ் மற்றும் (கணிப்பொறி அறிவியலுக்கான எம்ஐடி ஆய்வுக்கூட)த்தைச் சார்ந்த பாப் ஸ்கீஃப்லர் ஆகிய இருவரின் கூட்டு முயற்சியால் எக்ஸ் என்பதன் தோற்றுவாய்க் கருத்து உருவானது. ஆர்கஸ் அமைப்பில் பிழைநீக்கம் செய்வதற்கு பயன்படக்கூடியதான ஒரு காட்சிச் சூழல் ஸ்கீஃப்லருக்குத் தேவைப்பட்டது. ப்ராஜெக்ட் அதீனாவிற்கு (டிஜிடல் எக்விப்மெண்ட் கார்பரேஷன் (டெக்), எம்ஐடி மற்றும் ஐபிஎம்மிற்கு இடையிலான அனைத்து மாணவர்களும் கணிப்பு வளங்களை எளிதாக அணுகுவதற்கு வழி அமைக்கும் கூட்டு செயற் திட்டம்) தன்னுடைய பல்வேறு பகுதிகளைக் கொண்ட வர்த்தக அமைப்புகளை ஒருங்கிணைக்க இயக்க அமைப்பைச் சார்ந்திராத ஒரு சுயேச்சையான வரைவியல் அமைப்பு தேவைப்பட்டது. அவ்வமயம்,கார்னேஜி மெலன் பல்கலைக்கழகத்தின் ஆன்ட்ரூ செயல்முறைத்திட்டத்தின் கீழ் உருவாகிக்கொண்டிருந்த சாளர அமைப்பிற்கு உரிமம் கிடைக்காததோடு, அதற்கான மாற்றும் இருக்கவில்லை.

இந்தச் செயல்முறைத் திட்டமானது உள்ளமை பயன்பாடுகள், தொலைவு வளங்கள் ஆகிய இரண்டையும் செயல்படுத்தும் ஒரு நெறிமுறையை உருவாக்கியதன் மூலம் இந்தப் பிரச்சினைக்கு தீர்வளித்தது.
1983ஆம் வருடத்தின் மத்தியில், யூனிக்ஸிற்கான டபிள்யுவின் தொடக்கத் துறை, வீயின் கீழ் ஐந்துக்கு ஒன்று என்ற வேகத்தில் செயல்பட்டது; 1984வது வருடம் மே மாதம், ஸ்கீஃப்லர் எக்ஸின் முதற்பதிப்பை அமைப்பதற்காக டபிள்யுவின் ஒத்தியக்க நெறிமுறைக்கு பதிலாக ஒத்தியங்கா நெறிமுறையையும் காட்சிப் பட்டியல்களுக்குப் பதிலாக உடனடி முறைமை வரைவியல்களையும் மாற்றியமைத்தார். உண்மையான வன்பொருள் சுதந்திரம் மற்றும் வணிக சுயேச்சை ஆகியவற்றை வழங்கும் முதல் சாளர அமைப்பாக எக்ஸ் திகழலானது.

ஸ்கீஃப்லர், கெட்டிஸ் மற்றும் ரான் ந்யூமேன் ஆகியோர் இதில் முனைந்து பணியாற்ற, எக்ஸ் விரைவான முன்னேற்றம் அடையலானது.
1985வது வருடம் ஜனவரி மாதம் அவர்கள் ஆறாவது பதிப்பை வெளியிட்டனர். அச்சமயம், தன்னுடைய முதல் அல்ட்ரிக்ஸ் பணிநிலையக் கணிப்பொறியை வெளியிடத் தயாராகிக்கொண்டிருந்த டெக், சரியான நேரத்தில் கிடைக்கப்பெறும் ஒரே சாளர அமைப்பு எக்ஸ் மட்டும் தான் என அனுமானித்தது. டெக் பொறியியலாளர்கள் மைக்ரோவேக்ஸ் மீதாக டெக்கின் க்யுவிஎஸ்எஸ் காட்சிக்கு எக்ஸ்6 என்பதைக் கொண்டு சென்றனர்.

1985வது வருடத்தின் இரண்டாவது காலாண்டில், எக்ஸ், டெக் வேக்ஸ்நிலையம்-II/ஜிபிஎக்ஸில் செயல்படுவதற்கான வண்ண ஆதரவினைப் பெற்றது. இது ஒன்பதாவது பதிப்பாக வெளியானது.

ப்ரௌன் பல்கலைக்கழகத்தில் இருந்த ஒரு குழு பதிப்பு ஒன்பதை ஐபிஎம் ஆர்டி/பிசிக்கு கொண்டு சென்றது. ஆர்டியில் சீரமைக்கப்படாத தரவுகளைப் படிப்பதில் உருவான பிரச்சினைகள் ஒவ்வாத வரைமுறை மாற்றத்தைக் கட்டாயப்படுத்தி, 1985வது வருடத்தின் இறுதியில் பத்தாவது பதிப்பு வெளிவர வழிவகுத்தன. 1986வது ஆண்டில், வெளி நிறுவனங்கள் எக்ஸின் தேவையைக் கோரத் துவங்கின. எக்ஸ்10ஆர்2, 1986வது வருடம் ஜனவரி மாதமும் மற்றும் எக்ஸ்10ஆர்3 1986வது வருடம் பிப்ரவரி மாதமும் வெளியிடப்பட்டன. எம்ஐடி கட்டணம் பெற்றுக்கொண்டு எக்ஸ்6ன் மீதான உரிமத்தை வெளிக் குழுக்களுக்கு அளித்திருந்தாலும், அந்தச் சமயத்தில் எக்ஸை பிரபலப்படுத்தவும் அதற்கு ஈடாக மேலும் பல பயன்பாடுகள் கிடைக்கப்பெறும் என்ற நம்பிக்கையுடனும் எம்ஐடி உரிமம் என்று அறியப்பட்ட உரிமத்தின் கீழ் எக்ஸ்10ஆர்3 மற்றும் வருங்கால பதிப்புகளுக்கு உரிமம் வழங்க தீர்மானித்தது. எக்ஸ்10ஆர்3 பரந்த அளவில் நடைமுறைப்படுத்தப்பட்ட முதல் பதிப்பாக விளங்கலானது. டெக் மற்றும் ஹ்யூலெட்-பாக்கார்ட் ஆகியவை அதன் அடிப்படையில் பொருட்களை வெளியிட்டன. இதர குழுக்கள், எக்ஸ்10ஐ அப்போலோ மற்றும் சன் பணி நிலையக் கணிப்பொறிகளுக்கு மட்டுமல்லாமல் ஐபிஎம் பிசி/ஏடிக்கும் கொண்டு சென்றது. அச்சமயம், எக்ஸிற்கான முதல் வர்த்தகப் பயன்பாட்டின் செய்முறை விளக்கம் (வேக்ஸ்களில் செயல்பட்ட காக்னிஷன் இங்க் என்ற நிறுவனத்திலிருந்து வந்த இயந்திர கணிப்பொறி வழி பொறியியல் அமைப்பு எக்ஸ் சேவையகத்தை செயல்படுத்திக் கொண்டிருந்த தனியாள் கணிப்பொறிகளில் காட்டப்பட்டது) ஆட்டோஃபேக்ட் வர்த்தகக் காட்சியில் நடைபெற்றது. 1986வது வருடம் டிசம்பர் மாதம், எக்ஸ்10 என்பதன் கடைசிப் பதிப்பாக எக்ஸ்10ஆர்4 தோன்றியது.

எக்ஸ் சேவையகங்களை நிகழ்-நேர கூட்டமைப்புச் சாதனங்களாக்குவதற்கு முயற்சிகள் எடுக்கப்பட்டன. இதன் மூலம், பின்னாளில் தோற்ற நிலை வலையமைப்புக் கணினிப் பயன்பாடு (விஎன்சி) மேசைத்தளத்தைப் பகிர்ந்து கொள்ள அனுமதிக்கக் கூடிய சூழல் உருவானது.

இதுபோன்ற முந்தைய முயற்சிகளுள் ஒன்று ஃபிலிப் ஜே. கஸ்டின் ஷேர்ட்எக்ஸ் கருவியாகும்.

எக்ஸ்10 ஆர்வமூட்டும் மற்றும் சக்திமிக்க செயல்முறைகளை அளிப்பினும், எக்ஸ் நெறிமுறையானது, அது மிகவும் பரந்த அளவில் நடைமுறைப்படுத்தப்படுவதற்கு முன்னராக வன்பொருள்-நடுநிலை மாற்று வடிவமைப்பை பயன்படுத்துவதானது; ஆயினும் இத்தகைய முழுமையான மாற்று வடிவமைப்பிற்கு தேவையான வளங்கள் எம்ஐடி தன்னிடத்தே மட்டும் கொண்டிருக்கவில்லை. இவ்வாறாகையில், டெக்கின் மேற்கத்திய மென்பொருள் ஆய்வுக்கூடம் அனுபவமிக்க ஒரு குழுவின் செயற் திட்டங்களுக்கு இடையில் தான் இருப்பதை அறியலானது.

டெக் டபிள்யுஎஸ்எல்லின் ஸ்மோகி வாலெஸ் மற்றும் ஜிம் கெட்டிஸ் ஆகியோர் டெக் டபிள்யுஎஸ்எல் எக்ஸ்11ஐ உருவாக்கி, அது எக்ஸ்9 மற்றும் எக்ஸ்10 ஆகியவற்றைப் போன்று அதே விதிமுறைகள் வழி எளிதாகக் கிடைக்கப் பெறச் செய்வதாக முன்மொழிந்தனர்.

இச் செயற்பாடானது 1986வது வருடம் மே மாதம் துவங்கி அதன் நெறிமுறை ஆகஸ்ட் மாதம் நிறைவுற்றது.
மென்பொருளின் ஆல்ஃபா சோதனை 1987வது வருடம் ஃபிப்ரவரி மாதமும், பீடா சோதனை மே மாதமும் துவங்கின. இறுதியாக 1987வது வருடம் செப்டம்பர் மாதம் 15ம் தேதி எக்ஸ்11 உருவானது.

ஸ்கீஃப்லரால் முறையமைக்கப்பட்ட எக்ஸ்11 நெறிமுறை வடிவம், வளர்ந்துவரும் இணையதளத்தின் சுய அஞ்சல் பட்டியல்களில் விரிவாக விவாதிக்கப்பட்டு யூஸ்நெட் செய்திகுழுக்களுடன் இணைக்கப்பட்டது.

ஃபில் காரெல்டன் மற்றும் சூசன் ஆங்கிப்ராண்ட் ஆகியோர் எக்ஸ்11 மாதிரி சேவையக வடிவமைப்பு மற்றும் நிறைவேற்றத்தை வழிநடத்திக் கொண்டிருந்த டெக்கின் அமைப்புகள் ஆராய்ச்சி மையத்திலிருந்து, டபிள்யுஎஸ்எல்லின் எக்ஸ்11 என்பதன் வளர்ச்சிப் பணியை வழிநடத்தி உதவ, கெட்டிஸ் கலிஃபோர்னியாவிற்கு இடம் பெயர்ந்தார். இவ்வாறாக, முதன் முறையாக, மிகப் பெரிய அளவில் விநியோகிக்கப்படும் இலவச மற்றும் தொடக்க மூல மென்பொருள் செயல்திட்டங்களின் முதன்மையான செயற்திட்டமாக எக்ஸ் உருவெடுத்தது.

### எம்ஐடி எக்ஸ் கூட்டமைப்பு மற்றும் எக்ஸ் கூட்டமைப்பு, இங்க்.

1987ஆம் வருடம், எக்ஸ்11 பெற்ற வெற்றி தெளிவாகப் புலப்படத் துவங்கியவுடன், எக்ஸின் நிர்வாகத்தைத் துறப்பதற்கு எம்ஐடி விரும்பியது; ஆயினும், 1987வது வருடம் ஜூன் மாதம் 9 வர்த்தகர்களுடன் நடைபெற்ற ஒரு சந்திப்பில், வர்த்தகத்தில் எக்ஸ் சிறு சிறு கூறுகளாய் பிரிக்கப்படாமல் தடுக்க ஒரு நடுநிலையான குழு தேவை என நம்புவதாக எம்ஐடியிடம் அந்த வர்த்தகர்கள் கூறினர். 1988வது வருடம் ஜனவரி மாதம், லாப நோக்கற்ற ஒரு விற்பனைக் குழுவாக *எம்ஐடி எக்ஸ் கூட்டமைப்பு* உருவாக்கப்பட்டது. வர்த்தகத்திலும் கல்வியிலும் அக்கறை கொண்ட ஒரு நடுநிலையான சூழலில் எக்ஸின் வருங்கால வளர்ச்சியை வழிநடத்த ஸ்கீஃப்லர் இயக்குனராக நியமிக்கப்பட்டார். 1988வது வருடம் ஜனவரி மாதம், ஜிம் ஃபுல்டன் மற்றும் 1988வது வருடம் மார்ச் மாதம் கெய்த் பாக்கார்ட் ஆகியோர் மூத்த உருவாக்குனர்களாக இணைந்தனர். ஜிம் எக்ஸ்லிப் எழுத்துருக்கள், சாளர நிர்வாகிகள் மற்றும் பயன்பாடுகளையும், கெய்த் சேவையக மறு நிறைவேற்றத்தையும் குவி மையப்படுத்தும் பணிகளை மேற்கொண்டனர்.

அந்த ஆண்டின் இறுதியில் டொன்னா கன்வர்ஸ், க்ரிஸ் டி. பீட்டர்சன் மற்றும் ஸ்டீஃபன் கில்டியா ஆகியோர் எம்ஐடி ப்ராஜெக்ட் அதீனாவின் ரால்ஃப் ஸ்விக்குடன் நெருக்கமாகப் பணியாற்றி, கருவித்தொகுப்புகள் மற்றும் நிரல் பலகை இணைப்புகள் ஆகியவற்றில் கவனம் செலுத்தலாயினர்.

எம்ஐடி எக்ஸ் கூட்டமைப்பு எக்ஸ்11க்கான குறிப்பிடத்தக்க பல்வேறு திருத்தங்களை தயாரித்தது. இதில் 
முதலாவது (வெளியீடு 2 - எக்ஸ்11ஆர்2) 1988வது வருடம் ஃபிப்ரவரி மாதம் தயாரிக்கப்பட்டது. பிஇஎக்ஸ் மற்றும் எக்ஸ்113டி செயற்பாடுகளில் பணி புரிய 1991வது வருடம் ஜனவரி மாதம் ஜே ஹெர்ஷ் பணியில் சேர்ந்தார். ரால்ஃப் மோர் (இவர் பிஇஎக்ஸிலும் பணியாற்றினார்) மற்றும் டேவ் ஸ்டெர்ன்லிக்ட் ஆகியோரும் இவரைப் பின்தொடர்ந்தனர். 1993வது வருடம், எம்ஐடி எக்ஸ் கூட்டமைப்பு, எம்ஐடியிலிருந்து விலகிச்செல்லத் தயாரானதால், ஆர். கெய்ரி கேட்பில், கால்ப் கெய்த்லி, மற்றும் டேவிட் விக்கின்ஸ் ஆகியோர் பணியாளர்களுடன் சேர்ந்தனர்.

1993வது வருடம், எக்ஸ் கன்சார்டியம், இங்க். (இலாப நோக்கற்ற நிறுவனம்), எம்ஐடி எக்ஸ் கூட்டமைப்பின் வாரிசாக உருவாகியது. இது, 1994வது வருடம் மே மாதம், எக்ஸ்11ஆர்6-ஐ வெளியிட்டது. 1995வது வருடம், யூனிக்ஸ் அமைப்பிற்கான மோடிஃப் கருவித்தொகுப்பு மற்றும் பொது மேசைத்தளச் சூழல் ஆகிய இரண்டின் மேம்பாட்டிலும் இது ஈடுபடலானது.

இறுதித் திருத்தமான எக்ஸ்11ஆர்6.3 என்பதை உருவாக்கி, அதன் மூலம் அதன் வணிக ரீதியான மேம்பாட்டின் அதிகரிக்கும் செல்வாக்கிற்கான சாசனத்தையும் உருவாக்கிய பின், 1986வது வருட முடிவில் எக்ஸ் கூட்டமைப்பு கலைக்கப்பட்டது.

### தி ஓபன் க்ரூப்

ஓபன் சாஃப்ட்வேர் ஃபௌண்டேஷன் மற்றும் எக்ஸ்/ஓபன் ஆகியவை இணைக்கப்பட்டு, 1996வது வருடத் தொடக்கத்தில் தோன்றிய ஒரு வர்த்தக குழுவான தி ஓபன் க்ரூப்பிடம், 1997வது வருடம் ஜனவரி மாதம் எக்ஸ் கூட்டமைப்பு எக்ஸின் நிர்வாகத்தை அளித்தது.

1998வது ஆண்டின் துவக்கத்தில் தி ஓபன் க்ரூப் எக்ஸ்11ஆர்6.4 என்பதனை வெளியிட்டது. எக்ஸின் வளர்ச்சிக்கு நிதியளிப்பதாக தி ஓபன் க்ரூப் உறுதிப்படுத்தியதால், சர்ச்சைக்குள்ளாகும் வண்ணம், எக்ஸ்11ஆர்6.4 ஒரு மரபாகக் கடைப்பிடிக்கப்பட்டு வந்த தாராளமயமான உரிம கால அளவிலிருந்து விலகியது. இது (எக்ஸ்ஃப்ரீ86 போன்ற) பல பணித்திட்டங்களாலும், ஏன் சில வணிக ரீதியான வர்த்தகர்களாலும் கூட, ஏற்றுக் கொள்ளப்படுவதை, இப் புதிய நிபந்தனைகள் தடுத்திருக்கக் கூடும்

எக்ஸ்ஃப்ரீ86 பிளவுபட ஆயத்தமானதாக தோன்றிய பிறகு, தி ஓபன் க்ரூப் 1998வது வருடம் செப்டம்பர் மாதம் மரபுவழி உரிமத்தின் கீழ் எக்ஸ்11ஆர்6.4-ன் உரிமத்தை புதுப்பித்தது.

தி ஓபன் க்ரூப்பின் கடைசி வெளியீடாக எக்ஸ்11ஆர்6.4 3வது துண்டு வெளி வந்தது.

### எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி மற்றும் எக்ஸ்ஃப்ரீ86

1991வது வருடம் எக்ஸ்11ஆர்5-ஐ உள்ளடக்கியிருந்த ஐபிஎம் பிசி இசைவுகளுக்கான எக்ஸ்386 சேவையகத்தில் தோற்றுவாய் கொண்டு, 1992வது வருடம் எக்ஸ்ஃப்ரீ86 தோன்றியது. இது தாமஸ் ரோயல் மற்றும் மார்க் டபிள்யு. ஸ்னிடிலியால் எழுதப்பட்டு ஸ்னிடிலி வரைவியல் அறிவுரைச் சேவைகளால் (ஸ்னிடிலி க்ராஃபிக்ஸ் கன்சல்டிங் சர்வீஸஸ் (எஸ்ஜிசிஎஸ்)) எம்ஐடி எக்ஸ் கூட்டமைப்பிற்கு நன்கொடையாக வழங்கப்பட்டது. காலப்போக்கில், எக்ஸின் ஒரே ஒரு துறையிலிருந்து எக்ஸ்ஃப்ரீ86 பரிணாமம் பெற்று, மிகவும் பிரபலமான ஒரு செயற்திட்டமாகவும், எக்ஸின் மேம்பாட்டின் *மெய்யான* மேற்பார்வையாளராகாவும் உருவெடுத்தது.

1999வது வருடம் மே மாதம், தி ஓபன் க்ரூப்,எக்ஸ்.ஓஆர்ஜியை உருவாக்கியது. எக்ஸ்11ஆர்6.5.1 துவங்கி, வெளியிடப்பட்ட பதிப்புக்களை எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி மேற்பார்வையிட்டது. அச்சமயம், எக்ஸின் வளர்ச்சி இறுதிக்கட்டதை அடைந்திருந்தது; எக்ஸ் கூட்டமைப்பு கலைக்கப்பட்டு விட்டதனால், தொழில்நுட்பம் சார்ந்த பெரும்பாலான கண்டுபிடிப்புகள் எக்ஸ்ஃப்ரீ86-ல் நிறைவேறலாயின. 1999வது வருடம், எக்ஸ்.ஓஆர்ஜியில் கௌரவ (பணம் பெறாத) உறுப்பினராக, எக்ஸ்ஃப்ரீ86 குழு இணைந்து, லினக்ஸுடன் எக்ஸ்ஃப்ரீ86யைப் பயன்படுத்த விருப்பமும் மற்றும் மிகவும் பிரபலமான எக்ஸ் பதிப்பு என்னும் அதன் நிலையில் ஆர்வமும் கொண்டிருந்த பல்வேறு வன்பொருள் தயாரிப்பு நிறுவனங்களால் ஊக்குவிக்கப்பட்டது.

2003வது வருட வாக்கில், லினக்ஸின் (எக்ஸின் நிறுவப்பட்ட அடிப்படை) நன்மதிப்பு பாய்ச்சலான வேகம் கொண்டு உயர்ந்து வருகையில், எக்ஸ்.ஓஆர்ஜியின் செயலற்றிருப்பதான நிலை கொண்டு, பெரும்பாலும் எக்ஸ்ஃப்ரீ86க்கு உள்ளாகவே அதன் செயல் மேம்பாடுகள் நடைபெறலாயின.

இருப்பினும், எக்ஸ்ஃப்ரீ86க்கு உள்ளாகவே குறிப்பிடும் அளவில் கருத்து வேறுபாடுகள் தோன்றின. தோற்றுவாய்க் குறியீடு கிடைக்கப்பெறும் கதீட்ரல் மாதிரி என்பதாக எக்ஸ்ஃப்ரீ86 செயல்திட்டம் பெரிதும் உளரப்பட்டதால், அதன் திட்டப்பணி அவதியுறலானது. சிவிஎஸ் உறுதிபடுத்தப்பட்ட அணுகுமுறையை உருவாக்குனர்கள் பெற இயலாதது மட்டும் அல்லாது, பல்வகைத் துண்டு இணைப்புகளையும் பராமரிக்கும் அவசியம் ஏற்படலாயிற்று. அசல் எம்ஐடி கூட்டமைப்பு கலைக்கப்பட்ட பிறகு, எக்ஸ்ஃப்ரீ86 உடன் இணைந்திருந்த கெய்த் பேக்கார்டை, 2003வது வருடம் மார்ச் மாதம் எக்ஸ்ஃப்ரீ86 நிறுவனம், குறிப்பிடத்தக்க அளவு விரோத உணர்வுடன் நீக்கியது.

எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி மற்றும் எக்ஸ்ஃப்ரீ86, எக்ஸின் மேம்பாடு பராமரிக்கப்படுவதற்குப் பொருத்தமான ஒரு மறு சீரமைப்பு முறைமையைப் பற்றி விவாதிக்கத் துவங்கின. குறைந்தபட்சம் 2000வது வருடத்திலிருந்தே ஒரு சுய மேம்பாட்டு மாதிரிப் படிவ உருவாக்கத்திற்காக, ஜிம் கெட்டிஸ் முகவும் முயன்று கொண்டிருந்தார். சுய மேம்பாட்டுடன், திறன் மிக்க அளவில் எக்ஸினை ஆளுகை செய்வதற்குத் தேவையானவற்றைப் பற்றி, கெட்டிஸ், பாக்கார்ட் மற்றும் பலர் விபரமாக விவாதிக்கத் துவங்கினர்.

இறுதியாக, எக்ஸ்11ஆர்6.4 உரிமம் தொடர்பான சச்சரவின் ஒரு எதிரொலியாக, எக்ஸைச் சார்ந்திருந்த பல செயல்திட்டங்களால் ஒத்துக்கொள்ளப்படாததாக அறியப்பட்ட மற்றும் மிகுந்த கட்டுப்பாட்டுகளுக்குட்பட்ட உரிமத்தின் கீழ் 2004வது வருடம் ஃபிப்ரவரி மாதம் 4.4 பதிப்பை எக்ஸ்ஃப்ரீ86 வெளியிட்டது. உரிமத்தின் சேர்க்கப்பட்ட ஷரத்தானது, ஃப்ரீ சாஃப்ட்வேர் நிறுவனம் மற்றும் டெபியன் ஆகியவற்றால் ஜிஎன்யு பொது மக்கள் உரிமத்துடன் ஒத்துவராததாக உணரப்பட்ட, அசலான பிஎஸ்டி உரிமத்தின் விளம்பர ஷரத்தினை அடிப்படையாகக் கொண்டு அமைக்கப்பட்டது. மற்ற குழுக்கள், அசல் எக்ஸின் மெய்ப்பொருளுக்கு எதிரானதாக இதைக் கண்டன. உதாரணமாக, உரிமம் பற்றிய பிரச்சினைகளை மேற்கோள் காட்டி எக்ஸ்ஃப்ரீ86ஐ பிரிக்கப்போவதாக ஓபன்பிஎஸ்டியின் தியோ டி ராட், அச்சுறுத்தினார். மாற்றங்களைக் கொண்டுவருவதில் இருந்து வந்த பிரச்சினைகளுடன், உரிமம் தொடர்பான பிரச்சினையும் சேர்ந்ததால், பிளவு ஏற்படுவதற்கான நேரம் வந்துவிட்டதாகவே பலரும் உணர்ந்தனர்.

### எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி நிறுவனம்

2004வது வருடத்தின் துவக்கத்தில், எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி மற்றும் ஃப்ரீடெஸ்க்டாப்.ஓஆர்ஜி ஆகிய நிறுவனங்களிலிர்ந்து பலர் வெளிவந்து, எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி நிறுவனம் என்பதைத் துவங்கினர். எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி என்னும் களப் பெயர் உரிமையை தி ஓபன் க்ரூப் அளித்தது.

இது எக்ஸின் ஆளுகையில் ஒரு தீவிரமான மாற்றத்தைக் குறிப்பதானது. ஆயினும், 1988வது ஆண்டு துவங்கி எக்ஸின் நிர்வாகம் (முந்தைய எக்ஸ்.ஓஆர்ஜியையும் உள்ளிட்டு) வர்த்தக நிறுவனமாகவே இருந்து வந்தது. இந்த நிறுவனமானது மென்பொருள் உருவாக்குனர்களால் வழி நடத்தப்பட்டு, வெளிப்பபுறமிருந்து ஈடுபாட்டைச் சார்ந்திருப்பதான,கடைத்தெரு உரு மாதிரியின் அடிப்படையில் சமூக வளர்ச்சியைப் பயன்படுத்தலானது.

இதில் தனி நபர்கள் உறுப்பினராவது அனுமதிக்கப்பட்டனர். மற்றும் நிறுவனம் அல்லது குழுமங்களுக்கு புரவலர் என்னும் தகுதி அனுமதிக்கப்பட்டது.
தற்சமயம், ஹ்யூலெட் பாக்கார்ட் மற்றும் சன் மைக்ரோசிஸ்டம்ஸ் போன்ற பல பெரிய நிறுவனங்கள் எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி நிறுவனத்திற்கு ஆதரவு அளித்து வருகின்றன.

இந்த நிறுவனமானது, எக்ஸின் வளர்ச்சியில் மேம்போக்கான ஒரு பங்கையே கொண்டுள்ளது. குழுவின் உறுப்பினர்களிடையே தோராயமான கருத்து ஒருமைப்பாட்டை அடைந்து அதன் அடிப்படையிலேயை தொழில்நுட்பம் தொடர்பான முடிவுகள் எடுக்கப்படுகின்றன. தொழில்நுட்பம் தொடர்பான முடிவுகள் இயக்குனர்கள் குழுவால் எடுக்கப்படுவதில்லை. சொல்லப்போனால், தொழில்நுட்ப ரீதியாக ஊடுருவாத தன்மை கொண்ட ஜிஎன்ஓஎம்இ நிறுவனம் என்பதன் மாதிரியை அடிப்படையாகக் கொண்டே இவை எடுக்கப்படுகின்றன.
இந்த நிறுவனம் உருவாக்குனர் எவரையும் பணியில் நியமிப்பதில்லை.

2004வது வருடம் ஏப்ரல் மாதம், எக்ஸ்ஃப்ரீ86 4.4ஆர்சி2 மற்றும் எக்ஸ்11ஆர்6.6 ஆகியவற்றின் மாற்றங்கள் ஒன்றுசேர்க்கப்பட்டதன் அடிப்படையில், எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி சேவையகமான எக்ஸ்11ஆர்6.7 என்பதை இந்த நிறுவனம் வெளியிட்டது. கெட்டிஸ் மற்றும் பேக்கர்ட் ஆகியோர் பழைய உரிமத்தின் பேரில் கடைசிப் பதிப்பினை கொண்டு வந்திருந்தனர். சுய வளர்ச்சி மாதிரியின் பங்கைக் குறிப்பிட்டு, ஜிபிஎல் பொருத்தத்தைத் தக்க வைத்துக் கொண்டதன் மூலம், பழைய எக்ஸ்ஃப்ரீ86-இன் உருவாக்குனர்களை குழுமத்திற்குக் கொண்டு வந்தனர்.

2004வது வருடம் செப்டம்பர் மாதம், எக்ஸ்11ஆர்6.8 வெளிவந்தது. சாளரங்கள் மற்றும் அதிநவீன காட்சி விளைவுகளுக்கு ஆரம்பகால ஆதரவு, திரைப்பெருக்கிகள் மற்றும் பெரிய படிமங்களை சிறிதாக காட்டும் தம்ப்நெயில் எனப்படும் விரல்நகப் படிமங்கள், மற்றும் சன்னின் ப்ராஜெக்ட் லுக்கிங் க்ளாஸ் மற்றும் க்ராகெட் ப்ராஜெக்ட் போன்ற முப்பரிமாணக் காட்சித் தோற்ற அமைப்புகளுடன் ஒருங்கிணைக்க வசதிகள் போன்ற புதிய அம்சங்களைச் சேர்க்கலானது.

*கலவையான சாளர நிர்வாகிகள்* என அழைக்கப்படும் வெளிப் பயன்பாடுகள் காட்சித் தோற்றத்திற்கான கொள்கைகளை வழங்குகின்றன.

2005வது வருடம் டிசம்பர் மாதம் 21ம் தேதி, எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி எக்ஸ் ஆவண வழி உரிமை பெற்ற பயனர்களுக்காக ஒன்றாக அமைந்த மூல விளக்கப்படமான 11ஆர்6.9 என்பதனை வெளியிட்டது. அதே மூலக் குறியீடு தனித்தனியான பாகங்களாகப் பிரிக்கப்பட்டு, ஒவ்வொன்றும் தனி செயல்திட்டமாகப் பராமரிக்கப்படுகிறது. 7.0 வெளியிடப்பட்டு சுமார் நான்கு மாதங்களுக்குப் பிறகு 2006வது வருடம் மே மாதம் 22ம் தேதி குறிப்பிடப்பட வேண்டிய மேம்பாட்டு அம்சங்களுடன் எக்ஸ்11ஆர்7.2 என்பதை இந்த நிறுவனம் வெளியிட்டது.

மற்றொரு புறம், இன்னமும் எக்ஸ்ஃப்ரீ86 என்பதானது மிகவும் மெதுவாக மேம்படுத்தப்பட்டு வருகிறது. 2008வது வருடம் டிசம்பர் மாதம் 15ம் தேதி, இதன் 4.8.0 பதிப்பு வெளியிடப்பட்டது.

எதிர்காலத் திசையிலக்குகள்
-------------------------

எக்ஸின் முதன்மை மேம்பாட்டுப் பணி, எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி நிறுவனம் மற்றும் ஃப்ரீடெஸ்க்டாப்.ஓஆர்ஜி ஆகியவற்றுடன் இணைந்து, மீண்டும் முன்னேறத் துவங்கியுள்ளது.[*சொந்தக் கருத்து?*] வணிகர்கள் பொருட்களை உருவாக்குவதற்குத் தேவையான அடிப்படைகளாக மட்டும் அல்லாது, இதன் தற்போதைய மற்றும் எதிர்காலப் பதிப்புக்களை முழுமையான பயன்பாடு கொண்ட பொருட்களாக வெளியிடுவதற்கான நோக்கத்தை இதன் உருவாக்குனர்கள் கொண்டுள்ளனர்.[]

வன்பொருள் மற்றும் இயக்க அமைப்புகளுக்களின் சுயதேவைகளை பூர்த்திசெய்யப் போதுமான பிணைப்புகளை அடைய, முப்பரிமாண வன்பொருளைப் பயன்படுத்துவதன் மூலம், நேரடி மீள்தருகை உள்கட்டமைப்பின் (டைரக்ட் ரெண்டரிங் இன்ஃப்ராஸ்ட்ரக்சர்-டிஆர்ஐ) மூலம், ஒளிக்காட்சி வன்பொருளை அணுக எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி திட்டமிட்டுள்ளது.

முதன் முதலான டிஆர்ஐ, எக்ஸ்ஃப்ரீ86, பதிப்பு 4.0 என்பதில் தோன்றியது; பிறகு எக்ஸ்11ஆர்6.7 மற்றும் அதற்கு பின்னர் வந்த பதிப்புகளில் நிலையாக அமையலானது. திறனுற்ற வகையில் வன்பொருளைக் கையாளுவதற்காகப் பல இயக்க அமைப்புகளும் கருமூலப் பகுதிக்கான ஆதரவை அளிக்கத் துவங்கியுள்ளன.

இடுபெயர்த் தொகுதி
-----------------

கணிப்பொறி வர்த்தகத்தில் உள்ளோர், "எக்ஸ் விண்டோ சிஸ்டம்" என்னும் சொற்றொடரைப் பொதுவாக "எக்ஸ் விண்டோ', "எக்ஸ்11" (1987வது வருடத்திலிருந்து உபயோகத்தில் இருந்து வரும் பதிப்பு 11) அல்லது "எக்ஸ்" என்று குறுக்கிக் கூறுகின்றனர். "எக்ஸ்-விண்டோஸ்" ("மைக்ரோசாஃப்ட் விண்டோஸின் வகையில்) என்னும் சொல்லானது, எக்ஸின் வரலாற்றில் துவக்கத்திலிருந்தே பொதுவாக பயன்பாட்டிலிருப்பினும், அதிகாரப்பூர்வமாக அது ஏற்புடைமை பெறவில்லை. மேலும் இது *யூனிக்ஸ்-வெறுப்பாளர்களின் கையேடு* போன்ற புத்தகங்களுக்காக இலக்கிய வாடை கொண்டு பயன்படுத்தப்படுவதானது.

வெளியீட்டு வரலாறு
-----------------

இதனையும் பார்க்க: XFree86 § Release history

| பதிப்பு | வெளியிடப்பட்ட தேதி | மிக முக்கியமான மாற்றங்கள் |
| --- | --- | --- |
| எக்ஸ்1 | ஜூன் 1984 | முதலில் "எக்ஸ்" என்னும் பெயர் உபயோகப்படுத்தப்பட்டது. இந்தப் பொருளை டபிள்யுவில் இருந்து வேறுபடுத்திக்காட்ட சில அடிப்படை மாற்றங்கள் செய்யப்பட்டன. |
| எக்ஸ்6 | ஜனவரி 1985 | சிறிதளவில், வெளி நிறுவனங்களுக்கு முதல் பதிப்பின் உரிமம் வழங்கப்பட்டது. |
| எக்ஸ்9 | செப்டம்பர் 1985 | வண்ணம். எம்ஐடி உரிமத்தின் கீழான முதல் வெளியீடு. |
| எக்ஸ்10 | 1985 வருடத்தின் பிற்பகுதி | ஐபிஎம் ஆர்டி/பிசி, ஏடி (செயல்படும் டாஸ்), மற்றும் சில. |
| எக்ஸ்10ஆர்2 | ஜனவரி 1986 |  |
| எக்ஸ்10ஆர்3 | ஃபிப்ரவரி 1986 | முதன்முறையாக இலவசமாக மறுவிநியோகம் செய்யப்படுவதான எக்ஸ் பதிப்பு. ஆரம்பகால பதிப்புகளுக்கு இனிட்/கெட்டி நுழைய உதவுவதற்குத் தேவையான குறியீட்டு மாற்றங்களை மறைப்பதற்கு பிஎஸ்டி மூல உரிமம் தேவைப்பட்டது. நிலையான சாளர நிர்வாகியை யுடபிள்யுஎம் அமைத்தது. |
| எக்ஸ்10ஆர்4 | டிசம்பர் 1986 | எக்ஸ்10 என்பதன் கடைசிப் பதிப்பு |
| எக்ஸ்11 | செப்டம்பர் 15,1987 | தற்போதைய வரைமுறையின் முதல் வெளியீடு |
| எக்ஸ்11ஆர்2 | ஃபிப்ரவரி 1988 | முதல் எக்ஸ் கூட்டமைப்பு வெளியீடு. |
| எக்ஸ்11ஆர்3 | அக்டோபர் 25, 1988 | எக்ஸ்டிஎம் |
| எக்ஸ்11ஆர்4 | டிசம்பர் 22, 1989 | எக்ஸ்டிஎம்சிபி, டிடபிள்யுஎம் ஆகியவை பொதுத்தரநிலையான சாளர நிர்வாகியாகவும், பயன்பாட்டு மேம்பாடுகளாகவும், வடிவ நீட்டிப்பாகவும், புதிய கணிணி எழுத்துருக்களாகவும் கொண்டுவரப்பட்டன. |
| எக்ஸ்11ஆர்5 | செப்டம்பர் 5, 1991 | பிஇஎக்ஸ், எக்ஸ்சிஎம்எஸ் நிற நிர்வாகம், கணிணி எழுத்துரு சேவையகம், எக்ஸ்386, எக்ஸ் வீடியோ நீட்டிப்பு |
| எக்ஸ்11ஆர்6 | மே 16, 1994 | ஐசிசிசிஎம் வி2.0; இடை-நுகர்வி பரிமாற்றம்; எக்ஸ் கூட்டத்தொடர் நிர்வாகம்; ஒரே சமயத்தில் நிகழும் எக்ஸின் நீட்டிப்பு; எக்ஸ் உருவ நீட்டிப்பு; எக்ஸ்சோதனை நீட்டிப்பு; எக்ஸ் உள்ளீடு; எக்ஸ் பெரிய வேண்டுகோள்கள்; எக்ஸ்சி-எம்ஐஎஸ்சி; எக்ஸ்ஃப்ரீ86 மாற்றங்கள். |
| எக்ஸ்11ஆர்6.1 | மார்ச் 14, 1996 | எக்ஸ் இரட்டை வைப்பக நீட்டிப்பு; எக்ஸ் சாவிப்பலகை நீட்டிப்பு; எக்ஸ் பதிவு நீட்டிப்பு. |
| எக்ஸ்11ஆர்6.2எக்ஸ்11ஆர்6.3
(ப்ராட்வே) | டிசம்பர் 23, 1996 | வலைச் செயற்பாடு, எல்பிஎக்ஸ். கடைசி எக்ஸ் கூட்டமைப்பு வெளியீடு. எக்ஸ்11ஆர்6.2, எக்ஸ்11ஆர்6.3-யின் உட்கணத்திற்கான அடையாள ஒட்டாகும். ஆர்6.1க்கு மேல் செங்குத்தான எழுத்து மற்றும் பயனர் வரையறுத்த உரு துணையின் எக்ஸ்ப்ரிண்ட் மற்றும்
எக்ஸ்லிப் நிறைவேற்றம் ஆகிய சில புதிதான அம்சங்களை மட்டுமே கொண்டிருந்ததது. |
| எக்ஸ்11ஆர்6.4 | மார்ச் 31, 1998 | எக்சினிரமா. |
| எக்ஸ்11ஆர்6.5 |  | உள்ளமைந்த எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி வெளியீடு; பொதுமக்களின் பயன்பாட்டிற்குக் கிடைக்கப்பெறவில்லை. |
| எக்ஸ்11ஆர்6.5.1 | ஆகஸ்ட் 20, 2000 |  |
| எக்ஸ்11ஆர்6.6 | ஏப்ரல் 4, 2001 | பிழை திருத்தங்கள், எக்ஸ்ஃப்ரீ86 மாற்றங்கள். |
| எக்ஸ்11ஆர்6.7.0 | ஏப்ரல் 6, 2004 | எக்ஸ்ஃப்ரீ86 4.4ஆர்சி2 இணைக்கப்பட்ட, முதல் எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி நிறுவன வெளியீடு. முழுமையான இறுதிப்பயனர் பகிர்மானம். எக்ஸ்ஐஇ, பிஇஎக்ஸ் மற்றும் எல்ஐபிஎக்ஸ்எம்எல்2 நீக்கம். |
| எக்ஸ்11ஆர்6.8.0 | செப்டம்பர் 8, 2004 | ஓரளவே ஒளி ஊடுருவிச் செல்லும் சாளரம், எக்ஸ்சிதைவு, விநியோகிக்கப்பட்ட பலமுனை எக்ஸ், எக்ஸ் திருத்தங்கள், கூட்டுப்பொருட்கள்.எக்ஸ்ஈவிஐஈ |
| எக்ஸ்11ஆர்6.8.1 | செப்டம்பர் 17, 2004 | எல்ஐபிஎக்ஸ்பிஎம்மில் பாதுகாப்பு திருத்தம். |
| எக்ஸ்11ஆர்6.8.2 | ஃபிப்ரவரி 10, 2005 | பிழை திருத்தங்கள், இயக்குநிரல் புதுப்பித்தல்கள். |
| எக்ஸ்11ஆர்6.9
எக்ஸ்11ஆர்௭.0 | டிசம்பர் 21, 2005 | இஎக்ஸ்எ, பெருமளவிலான மூல நிரல் மாற்றியமைத்தல்.[] அதே மூல-நிரல் தளத்திலிருந்து, கூறுநிலை தன்னியக்க கருவி பதிப்பு 7.0 ஆனது மற்றும் ஒன்றாக அமைந்த ஐமேக் பதிப்பின் செயல்பாடு 6.9ல் நிறுத்தப்பட்டது. |
| எக்ஸ்11ஆர்7.1 | மே 22, 2006 | இஎக்ஸ்எ மேம்பாடுகள், கேஇயக்கி ஒருங்கிணைப்பு, ஏஐஜிஎல்எக்ஸ், இயக்க அமைப்பு மற்றும் மேடை ஆதரவு அதிகரிப்புகள். |
| எக்ஸ்11ஆர்7.2 | ஃபிப்ரவரி 15, 2007 | எல்பிஎக்ஸ் மற்றும் உள்ளமை சாவிப்பலகை இயக்கி, எக்ஸ்-ஏசிஇ, எக்ஸ்சிபி தன்னியக்க வடிவ மேம்பாடுகள், தூய்மைப்படுத்துதல்கள். |
| எக்ஸ்11ஆர்7.3 | செப்டம்பர் 6, 2007 | எக்ஸ்சேவையகம் 1.4, வெம்மைச் செருகி உள்ளீடு, வெம்மைச் செருகி வெளியீடு, (ஆர்மற்றும்ஆர் 1.2), டிசுவடு ஆய்வுக்கருவிகள், பிசிஐ துணைக் களம். |
| எக்ஸ்11ஆர்7.4 | செப்டம்பர் 23, 2008 | எக்ஸ்சேவையகம் 1.5.1, எக்ஸ்எசிஇ, பிசிஐ-மறுவேலை, இஎக்ஸ்எ வேகமான-யுபிஎஸ், \_எக்ஸ்\_ஏற்றுமதி, ஜிஎல்எக்ஸ் 1.4, விரைவுத் துவக்கநிலை மற்றும் பணிநிறுத்தம். |
| எக்ஸ்11ஆர்7.5 | அக்டோபர் 26,2009 | எக்ஸ்சேவையகம் 1.7, எக்ஸ்ஐ 2, எக்ஸ்ஜிஇ, இ-இடிஐடி துணை, ஆர்மற்றும்ஆர் 1.3, எம்பிஎக்ஸ், முன்னறிவிப்புச் சுட்டி முடுக்கம், டிஆர்ஐ2 நினைவக நிர்வாகி, எஸ்இலினக்ஸ் பாதுகாப்பு பிரிவு, பயன்பாட்டில் இல்லாத நூலகங்கள் மற்றும் நீட்டிப்புக்களை நீக்கம். |

### இனிவரும் வெளியீடுகள்

| பதிப்பு | வெளியிடப்பட்ட தேதி | திட்டமிடப்பட்டுள்ள மிக முக்கியமான மாற்றங்கள் |
| --- | --- | --- |
| *எக்ஸ்11ஆர்7.6* | அக்டோபர் 2010 | எக்ஸ்ஐ3 மற்றும் எக்ஸ்கேபி 2, சாத்தியமான எக்ஸ்சிபி தேவை, எக்ஸ் சேவையகம் 1.9 |

குறிப்புகள்
-----------

1. ↑  "Licenses". *X11 documentation*. X.org. 19 December 2005. 2007-10-23 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
2. 1 2  அறிவிப்பு: அடிப்படை எக்ஸ்ஃப்ரீ86(டிஎம்) உரிமத்தில் திருத்தம் பரணிடப்பட்டது 2008-09-08 at the வந்தவழி இயந்திரம் 02 பிப்ரவரி 2004
3. ↑  ஹெச்டிடிபி://டபிள்யுடபிள்யுடபிள்யு.மோகாசாஃப்ட்.டிகே/ஃப்ரீவேர்/எக்ஸ்11.ஹெச்டிஎம்
4. ↑  ""The X-Windows Disaster"". Art.net. 2009-11-10 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
5. ↑  மே.கு: வேதனை நிறைந்த எக்ஸ் 15 நவம்பர் 1996
6. ↑  பல்லூடக ஆதரவு ஜூலை 16 2007
7. ↑  எஸ்என்எபி கணிப்பு மற்றும் எக்ஸ் சாளர அமைப்பு பரணிடப்பட்டது 2010-06-26 at the வந்தவழி இயந்திரம் 2005 (பகுதி 4.6, எக்ஸ்மூவ் நிரல்)
8. ↑  எல்பிஎக்ஸ் பின்னாய்வு 2001-1-24
9. ↑  எம்ஐடி-எஸ்ஹெச்எம் நீட்டிப்பின் மீதான எக்ஸ்ஃப்ரீ86 ஆவணப்படுத்துதல் 2009-05-14
10. ↑  ஆப்பிள், சாளர அமைப்பிற்கு எக்ஸை ஏன் பயன்படுத்தவில்லை ஆகஸ்ட் 19, 2007
11. ↑  சட்டவைப்பகக் கட்டுப்பாட்டு முனையத்திற்கான டிஆர்ஐ டிசம்பர் 15, 2009
12. ↑  ஒஎம்எபி1710 வில் மைக்ரோஎக்ஸ்வின் செயல்திறன் 2009-03-24 பெறப்பட்டது.
13. ↑  ராபர்ட் டபிள்யு. ஸ்கீஃப்லர் மற்றும் ஜேம்ஸ் கெட்டிஸ்: எக்ஸ் சாளர அமைப்பு: வளையம் மற்றும் நீட்டிப்பு வரைமுறைகள்: எக்ஸ் பதிப்பு 11, வெளியீடுகள் 6 மற்றும் 6.1, எண்ணிலக்க அச்சகம் 1996, ஐஎஸ்பிஎன் 1-55558-148எக்ஸ்
14. ↑  இலவச மென்பொருள் செயல்திட்டங்களுக்கு தன்னிச்சையான நிதியுதவி பரணிடப்பட்டது 2010-12-15 at the வந்தவழி இயந்திரம் 10 ஜூன் 2005
15. ↑  சுய மூலங்களைப் பற்றி கற்றுக்கொண்ட பாடங்கள் 2000
16. ↑  எக்ஸ் அறிக்கை பரணிடப்பட்டது 2007-12-14 at the வந்தவழி இயந்திரம் ஏப்ரல் 2 1998
17. ↑  "எக்ஸ்11ஆர்6.4 மாதிரி செயலாக்க மாற்றங்கள் மற்றும் பிரச்சினைகள்". 2002-08-11 அன்று மூலம் பரணிடப்பட்டது. 2010-04-08 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
18. ↑  கேள்வியும் பதிலும்: எக்ஸ் காரணி பிப்ரவரி 04,2002
19. ↑  எக்ஸ் சேவையக கட்டமைப்பின் பரிணாமம் 1999
20. ↑  எக்ஸ் வளர்ச்சியின் சுய ஆட்சிக்கு ஒரு அழைப்பு பரணிடப்பட்டது 2005-02-12 at the வந்தவழி இயந்திரம் 23 மார்ச் 2003
21. ↑  எக்ஸ்.ஓஆர்ஜியில் கௌரவ உறுப்பினராக எக்ஸ்ஃப்ரீ86 இணைகிறது டிசம்பர் 01, 1999
22. ↑  மற்றொரு தொலைபேசி மாநாட்டின் திருத்தியமைக்கப்பட்ட ஒரு பகுதித் தொலையாணைக் குறிப்பு பரணிடப்பட்டது 2005-02-12 at the வந்தவழி இயந்திரம் 13 ஏப்ரல் 2003
23. ↑  கெய்த் பாக்கார்ட் இதழ் பரணிடப்பட்டது 2005-02-12 at the வந்தவழி இயந்திரம் 20 மார்ச் 2003
24. ↑  ஸிக்வின்/எக்ஸ்ஃப்ரீ86 - எக்ஸ்ஃப்ரீ86.ஓஆர்ஜியுடன் மேற்கொண்டு தொடர்பில்லை 27 அக்டோபர் 2003
25. ↑  எக்ஸ்ஃப்ரீ86 மேம்பாட்டின் மீதான 9 ஜனவரி 2003
26. ↑  எக்ஸின் வருங்காலம் பற்றிய பொது விவாதத்திற்கான அழைப்பு பரணிடப்பட்டது 2005-02-12 at the வந்தவழி இயந்திரம் 20 மார்ச் 2003
27. ↑  எக்ஸ் மேம்பாட்டின் தன்னாட்சிக்கான ஒரு அறைகூவல் பரணிடப்பட்டது 2005-02-12 at the வந்தவழி இயந்திரம் 21 மார்ச் 2003
28. ↑  2003-3-27 நடைபெற்ற தொலைபேசி மாநாட்டிலிருந்து எடுக்கப்பட்ட குறிப்புகள் பரணிடப்பட்டது 2005-02-12 at the வந்தவழி இயந்திரம் 03 ஏப்ரல் 2003
29. ↑  எக்ஸ் மேம்பாட்டின் தன்னாட்சிக்கான ஒரு அறைகூவல் பரணிடப்பட்டது 2004-12-22 at the வந்தவழி இயந்திரம் 24 மார்ச் 2003
30. ↑  எக்ஸ் மேம்பாட்டின் தன்னாட்சிக்கான ஒரு அறைகூவல் பரணிடப்பட்டது 2005-01-06 at the வந்தவழி இயந்திரம் 23 மார்ச் 2003
31. ↑  இடுவைகள் மீதான விவாதம் பரணிடப்பட்டது 2004-12-27 at the வந்தவழி இயந்திரம் 14 ஏப்ரல் 2003
32. ↑  சுய மூலங்களைப் பற்றி கற்ற பாடங்கள் 2000
33. ↑  எக்ஸ்ஃப்ரீ86 4.4: நிராகரித்த விநியோகஸ்தர்களின் பட்டியல் நீள்கிறது பிப்ரவரி 18, 2004
34. 1 2  பின்இணைப்பு எ: எக்ஸ்ஃப்ரீ86ன் எச்சரிக்கை எண் பரணிடப்பட்டது 2002-04-23 at the வந்தவழி இயந்திரம் ஜூன் 5, 2002
35. ↑  Theo de Raadt (February 16, 2004). "openbsd-misc Mailing List: XFree86 license". MARC. December 8, 2009 அன்று மூலதளத்திலிருந்து பரணிடப்பட்டது எடுக்கப்பட்டது. December 8, 2009 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
36. ↑  எக்ஸ் குறிப்பிட்ட இடத்தைக் குறிக்கிறது: கடந்த வருடத்தில் எக்ஸ்11-இன் வளர்ச்சிகளைத் திரும்பிப் பார்க்கையில் பிப்ரவரி 25, 2004
37. ↑  எக்ஸ்11ஆர்6.9 மற்றும் எக்ஸ்11ஆர்7.0 அதிகார பூர்வ வெளியீடு டிசம்பர் 21, 2005
38. ↑  பிரிவமைப்புகளுக்கான திட்ட அறிக்கை 2005-03-31
39. ↑  எக்ஸ்11ஆர்7.1-க்காக முன்வைக்கப்பட்ட மாற்றங்கள் 2006-04-21
40. ↑  எக்ஸ்ஃப்ரீ86 4.8.0 வெளியீடு
41. ↑  வன்பொருளிலிருந்து எக்ஸை வெளியேற்றுதல் ஜூலை, 2004.
42. ↑  ஒரு பெயர்ச்சிக்குட்படும் - எக்ஸ், வலையமைப்பு-புலப்படும் சாளர அமைப்பு பிப்ரவரி 2005
43. ↑  "The X-Windows Disaster". Art.net. 2009-11-10 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
44. ↑  எக்ஸ் சாளர அமைப்பு: வரலாறு மற்றும் கட்டமைப்பு 1 செப்டம்பர் 1999
45. ↑  எக்ஸ்ஃப்ரீ86 மற்றும் எக்ஸ்11ஆர்6.3 டிசம்பர் 1999
46. ↑  ஓபன் க்ரூப் எக்ஸ்11ஆர்6.4 என்ற ஆயத்த-இணையதள எக்ஸ் சாளர அமைப்பை அறிவிக்கிறது. மார்ச் 31, 1998
47. ↑  எக்ஸ்11ஆர்6.7 என்ற எக்ஸ் சாளர அமைப்பை எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி நிறுவனம் வெளியிடுகிறது ஏப்ரல் 7, 2004
48. ↑  ஆர்6.8-லிருந்து மாற்றங்கள் 2005-10-21
49. ↑  எக்ஸ்11ஆர்7.1 என்பதற்கான வெளியீட்டுக் குறிப்புகள் 22 மே 2006
50. ↑  எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி நிறுவனம் (எக்ஸ்11ஆர்7.2 என்றும் அழைக்கப்படும்) 7.2.0 பதிப்பை வெளியிட்டது பிப்ரவரி 15, 2007
51. ↑  எக்ஸ் சேவையகம் பதிப்பு 1.4 வெளியீட்டுத் திட்டங்கள்.
 பெறப்பட்டது 2007-08-25.
52. ↑  "Foundation Releases X7.4". X.org. 2009-11-10 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
53. ↑  "7.5 release announcement". X.org. 2009-11-10 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
54. ↑  "Wiki - 7.5 release plans". X.org. 2009-11-10 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
55. ↑  "X.Org 7.6 May Be Released In October 2010". Phoronix.com. 2009-10-21. 2009-11-10 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
56. ↑  "Thinking towards 7.6 katamari, including xcb". Lists.x.org. 2009-11-10 அன்று பார்க்கப்பட்டது.

மேற்குறிப்புகள்
---------------

* ஹானியா க்ஜெவ்ஸ்கா, மார்க் எஸ். மனேஸ் மற்றும் ஜோயல் மெக்கார்மெக், எக்ஸ் ஏன் நமக்கு உகந்த சாளர அமைப்பாக இல்லை பிடிஎஃப், *மென்பொருள் - பயிற்சி மற்றும் அனுபவம்* தொகுதி 20, இதழ் எஸ்2 (அக்டோபர் 1990)
* லிண்டா முய் மற்றும் எரிக் பியர்ஸ், *எக்ஸ் சாளர அமைப்பு இதழ் 8: எக்ஸ்11 வெளியீடு 4 மற்றும் வெளியீடு 5, 3வது புத்தகப்பதிப்பிற்கான எக்ஸ் சாளர அமைப்பு நிர்வாகியின் கையேடு* (ஓ'ரீலி அண்ட் அசோசியேட்ஸ், ஜூலை 1993; மென்னுறை ஐஎஸ்பிஎன் 0-937175-83-8)
* எக்ஸ்-சாளரங்கள் பேரிடர் *யூனிக்ஸ்-வெறுப்பாளர்களின் கையேடு*
* ராபர்ட் டபிள்யு. ஸ்கீஃப்லர் மற்றும் ஜேம்ஸ் கெட்டிஸ்: *எக்ஸ் சாளர அமைப்பு: வளையம் மற்றும் நீட்டிப்பு வரைமுறைகள்: எக்ஸ் பதிப்பு 11, 6 மற்றும் 6.1ஐ வெளியிடுகிறது* , இலக்க அச்சகம் 1996, ஐஎஸ்பிஎன் 1-55558-148-எக்ஸ்
* எக்ஸ் சேவையகக் கட்டமைப்பின் வளர்ச்சி (கெய்த் பாக்கார்ட், 1999)
* [ஹெச்டிடிபி://வெப்.ஆர்கைவ்.ஓஆர்ஜி/20060916213448/ஹெச்டிடிபி://டபிள்யுடபிள்யுடபிள்யு.காட்.ஓஆர்ஜி.எயு/மாஃப்ஃப்யு/காட்/எக்ஸ்ஃப்ரீ-டிஎடபிள்யுஇஎஸ்.ஹெச்டிஎம்எல் லினக்ஸுக்கான எக்ஸின் வழிவகை: எக்ஸ்ஃப்ரீ86.ஓஆர்ஜியின் டேவிட் டாவ்சுடன் நடைபெற்ற பேட்டி] (மேத்யு ஆர்னிசன், காட் டிவி, ஜுன் 1999)
* சுய மூலங்களைப் பற்றிக் கற்ற பாடங்கள் (ஜிம் கெட்டிஸ், யுஎஸ்இஎன்ஐஎக்ஸ் எக்ஸின் வரலாறு பற்றிய 2000வது வருடத்திய சொற்பொழிவு)
* எக்ஸ் ஒரு பெரிய/செருக்கான/வழமையில் இல்லாத மற்றும் மாற்றப்படவேண்டிய ஒன்று என்னும் கருத்தாக்கத்தின் மீதாக. பரணிடப்பட்டது 2011-07-26 at the வந்தவழி இயந்திரம் (க்றிஸ்டோஃபர் பி. ப்ரௌனே)
* [ஹெச்டிடிபி://வெப்.ஆர்கைவ்.ஓஆர்ஜி/வெப்/20080413140042/ஹெச்டிடிபி://பீபிள்.ஃப்ரீடெஸ்க்டாப்.ஓஆர்ஜி/~ஜேஜி/ரோட்மேப்.ஹெச்டிஎம்எல் ஓபன் சோர்ஸ் டெஸ்க்டாப் டெக்னாலஜி ரோட் மேப்] (ஜிம் கெட்டிஸ், 9 டிசம்பர் 2003)
* எக்ஸ் குறிப்பிட்ட இடத்தைக் குறிக்கிறது: முந்தைய வருடத்தின் எக்ஸ்11 வளர்ச்சிகளை திரும்பிப்பார்க்கையில் (ஆஸ்கர் பாய்கின், *ஓஎஸ்செய்திகள்* , 25 ஃபிப்ரவரி 2004)
* வன்பொருளிலிருந்து எக்ஸை வெளியேற்றுதல் (கெய்த் பாக்கார்ட், ஜூலை 2004 ஒட்டாவா லினக்ஸ் சிம்போசியம் உரை)
* ஆப்பிள், சாளர அமைப்பிற்கு எக்ஸை ஏன் பயன்படுத்தவில்லை (மைக் பேகெட், ஆப்பிள் கணிப்பொறி)
* எக்ஸ் மனித பக்கம் (2007வது வருடம் ஃபிப்ரவரி மாதம் 2ம் தேதி பெறப்பட்டது)
* எஸ்என்எபி கணிப்பு மற்றும் எக்ஸ் சாளர அமைப்பு (ஜிம் கெட்டிஸ், 2005)

புற இணைப்புகள்
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | விக்கிநூல்களில் மேலதிக மேலதிகவிவரங்களுள்ளன: ***Guide to X11*** |

* அதிகாரபூர்வமான இணையதளமான எக்ஸ்.ஓஆர்ஜி நிறுவனம்
* எக்ஸ் சாளர அமைப்பு: ஒரு சுருக்கமான அறிமுகம்
* எக்ஸிற்கான சாளர நிர்வாகிகள் பரணிடப்பட்டது 2004-08-05 at the வந்தவழி இயந்திரம்
* லினக்ஸ் வரைவியலின் நிலை (ஜான் ஸ்மீரல், 30 ஆகஸ்ட் 2005)
* கெண்டன் லீ: தொழில்நுட்ப எக்ஸ் சாளர அமைப்பு மற்றும் மோடிஃப் டபிள்யுடபிள்யுடபிள்யு தளங்கள்பரணிடப்பட்டது 2011-08-26 at the வந்தவழி இயந்திரம்
* ஆர்எஃப்சி 1198 - எக்ஸ் சாளர அமைப்பில் எஃப்ஒய்ஐ