மொசென் ஃபக்ரி ஜாதே மகாபாதி (Mohsen Fakhrizadeh Mahabadi) (1958 - 27 நவம்பர் 2020) இஸ்லாமிய புரட்சிகர காவல்படையில் ஒரு பிரிகேடியர் ஜெனரலாகவும் ஈரானின் அணுசக்தி திட்டத்தில் மூத்த அதிகாரியாகவும் இருந்தவர் ஆவார். தெகுரானில் உள்ள இமாம் ஹுசைன் பல்கலைக்கழகத்தில் இயற்பியல் கற்பித்தார்.   2007 ஆம் ஆண்டில் ஐ.நா. பாதுகாப்பு அவை தீர்மானம் அவரை பாதுகாப்பு மற்றும் ஆயுதப்படை தளவாட அமைச்சகத்தின் மூத்த விஞ்ஞானியாகவும், லாவிசன்- ஷியானில் உள்ள இயற்பியல் ஆராய்ச்சி மையத்தின் (பி.எச்.ஆர்.சி) முன்னாள் தலைவராகவும் அடையாளம் காட்டியது.  அவர் AMAD திட்டம் மற்றும் ஈரானில் தற்காப்பு கருவிகள் கண்டுபிடிப்பு மற்றும் ஆராய்ச்சி அமைப்பின் தலைவராகவும் இருந்தார்.

ஆரம்ப கால வாழ்க்கை
------------------

பக்ரிஜாதே ஈரான் நாட்டின் கும் நகரில் 1958 ஆம் ஆண்டு பிறந்தார். 1979 ஆம் ஆண்டில் ஈரானியப் புரட்சிக்குப் பிறகு இசுலாமிய புரட்சிகர காவற்படையின் உறுப்பினரானார்.

தொழில்
------

### கல்வி வாழ்க்கை (1991-2020)

அலிரெஸா ஜாபர்சாதேவின் கூற்றுப்படி, ஃபக்ரிசாதே 1991 இல் தொடங்கி இமாம் ஹொசைன் பல்கலைக்கழக ஆசிரிய உறுப்பினராக இருந்தார். 

2000 களின் முற்பகுதியில், பக்ரிசாதே உயிரியல் ஆய்வு மையம் என்று அழைக்கப்படும் ஒரு புது முயற்சியை வழிநடத்தினார், இது இயற்பியல் ஆராய்ச்சி மையத்தின் (பி.எச்.ஆர்.சி) வாரிசு நிறுவனம் என்று விவரிக்கப்பட்டது. இந்த ஆராய்ச்சி குழுவின் நடவடிக்கைகள் லாவிசன்-ஷியானில் நடந்தன. 

### ஐ.நா. பொருளாதாரத் தடைகள் (2006-07)

2006-07 நிலவரப்படி, பக்ரிசாதே ஐக்கிய நாடுகளின் பாதுகாப்பு அவையின் சொத்து முடக்கம் மற்றும் பயண அறிவிப்பு தேவைகளுக்கு உட்பட்டார், ஏனெனில் பன்னாட்டு அணுசக்தி முகமையகம் (ஐ.ஏ.இ.ஏ) ஃபக்ரிசாதேவை நேர்காணல் செய்யச் சொன்னதாகவும், ஈரான் அவரை நேர்காணல் செய்வதற்கு கிடைக்கச் செய்ய மறுத்துவிட்டது என்றும் ஐ.நா. பாதுகாப்பு அவை கூறியது.  ஃபக்ரிசாதேவின் பணிகள் குறித்து ஈரான் சில தகவல்களை வழங்கியுள்ளது, இது "அதன் கண்டுபிடிப்புகளுக்கு முரணானது அல்ல" என்று ஐ.ஏ.இ.ஏ கூறுகிறது, ஆனால் ஐ.ஏ.இ.ஏ தொடர்ந்து அதன் கண்டுபிடிப்புகளை உறுதிப்படுத்த முயல்கிறது. ஐ.நா.வின் பெயரின் படி, பக்ரிசாதே ஒரு மூத்த பாதுகாப்பு மற்றும் ஆயுதப்படை தளவாட விஞ்ஞானி மற்றும் இயற்பியல் ஆராய்ச்சி மையத்தின் (பி.எச்.ஆர்.சி) முன்னாள் தலைவராக இருந்தார். அவர் தலைமை வகித்த காலத்தில் பி.எச்.ஆர்.சியின் நடவடிக்கைகள் குறித்து அவரை நேர்காணல் செய்ய ஐ.ஏ.இ.ஏ கேட்டது, ஆனால் ஈரான் அந்த கோரிக்கையை மறுத்தது.  ஈரானின் அணுசக்தி திட்டம் குறித்து ஐ.நா. 2007 ஆம் ஆண்டு வெளியிட்ட அறிக்கையில் ஃபக்ரிசாதே ஒரு "முக்கிய நபராக" அடையாளம் காணப்பட்டார். 

### தற்காப்பு கண்டுபிடிப்பு மற்றும் ஆராய்ச்சி அமைப்பு (2011 முதல்)

ஏஎம்ஏடி திட்டமானது கைவிடப்பட்ட பிறகு, பக்ரிசாதே தற்காப்புக் கருவிகள் கண்டுபிடிப்பு மற்றும் ஆராய்ச்சி அமைப்பினை நிறுவி வழிநடத்தினார். இது ஒரு அரசு நிதி உதவி சார்ந்த அணு ஆயுதக் கருவிகள் மேம்பாட்டிற்கான சிறப்புத் திட்ட அமைப்பாகும். சஸ்மான்-இ பஜோஹேஷ் வா நோவரிஹாயே டெஃபை என்ற அமைப்பானது பிப்ரவரி 2011 இல் நிறுவனப்பட்டது. இந்த அமைப்பு ஈரானின் ஆயுதப்படைகள் சரக்கு கையாளுகை மற்றும் பாதுகாப்பு அமைச்சகத்தின் தலைமையத்தை மையமாகக் கொண்டு செயல்பட்டது. இந்த அமைப்பின் இயக்குநராக பக்ரிசாதே 2008 முதல் 2011 முடிய பணிபுரிந்தார். இந்த அமைப்பானது மாலிக் அஸ்தர் தொழில்நுட்ப பல்கலைக்கழகத்துடன் இணைக்கப்பட்டிருந்தது.

### அணு ஆயுத திட்டம் (2007-2020)

ஈரானின் அணு ஆயுத திட்டத்தை இயக்கும் அமைப்பின் பெயரான மேம்பட்ட தொழில்நுட்பத்தை விரிவுபடுத்துவதற்கான களத்தின் தலைவராக ஃபக்ரிசாதே அடையாளம் காணப்பட்டதாக *சண்டே டைம்ஸில்* 2007 ஆம் ஆண்டு ஈரானிய ஆவணம் அடையாளம் காணப்பட்டது. *அடுத்த நான்கு ஆண்டுகளில் சிறப்பு நியூட்ரான் தொடர்பான செயல்பாடுகளுக்கான அவுட்லுக்* என்ற தலைப்பில், யுரேனியம் டியூட்டரைடு நியூட்ரான் துவக்கியை உருவாக்க நான்கு ஆண்டு திட்டத்தை வகுக்கப்பட்ட ஆவணம் வெளிவந்தது. 

ஈரானின் அணுசக்தி திட்டத்தின் பொறுப்பில் ஃபக்ரிசாதே இருப்பதாக 2010 ஆம் ஆண்டில் *தி கார்டியன்* செய்தி வெளியிட்டது.  2012 இல், *தி வால் ஸ்ட்ரீட் ஜர்னல்* அவரை "தெஹ்ரானின் அணு ஆயுத குரு" என்று அழைத்தது;  2014 இல், *தி நியூயார்க் டைம்ஸ்* அவரை ஈரானிய ஓப்பன்ஹீமருக்கு மிக நெருக்கமான விஷயம் என்று அழைத்தது.  ஃபக்ரிசாதே தாக்குதலுக்கு உள்ளானதைத் தொடர்ந்து, அயதுல்லா அலி கமேனி அவரை "நாட்டின் முக்கிய மற்றும் புகழ்பெற்ற அணு மற்றும் தற்காப்பு விஞ்ஞானி" என்று வர்ணித்தார்.  ஈரானின் அணுசக்தி திட்டமான ப்ராஜெக்ட் 111,  க்கு ஃபக்ரிசாதே பொறுப்பேற்றுள்ளதாக அமெரிக்கா உட்பட மேற்கத்திய உளவு அமைப்புகள் குற்றம் சாட்டின, அவை ஈரானுக்கு அணு குண்டை உருவாக்கும் முயற்சி அவை என்று வாதிடுகின்றன; ஈரான் தனது அணுசக்தி திட்டத்திற்கு இராணுவ அம்சம் இருப்பதை மறுத்துள்ளது.  பக்ரிசாதே பசுமை உப்பு திட்டத்தின் இயக்குநராக குறிப்பிடப்படுகிறார்.  *தி நியூயார்க் டைம்ஸ்* கருத்துப்படி, ஃபக்ரிசாதே அமெரிக்க உளவுத்துறை அறிக்கைகளின் வகைப்படுத்தப்பட்ட பகுதிகளில் ஈரானுக்கு அணு ஆயுதங்களை வடிவமைக்கும் முயற்சியில் ஆழமாக ஈடுபட்டுள்ளதாக விவரிக்கப்பட்டது.

கொலைத்தாக்குதல்
---------------

2020 ஆம் ஆண்டு நவம்பர் மாதம் 27 ஆம் நாள் தெகுரான் நகருக்கு அருகே அப்சர்ட் என்ற ஒரு ஊருக்குச் செல்லக்கூடிய சாலையில் பக்ரிசாதே பயணித்திருந்து கொண்ட போது மறைந்திருந்த நிகழ்த்தப்பட்ட தாக்குதலுக்கு ஆளானார்.இந்தத் தாக்குதலானது மரங்கள் ஏற்றப்பட்ட சரக்கு வண்டியின் பின்புறம் வெடிபொருள்கள் கொண்டு செல்லப்பட்ட ஒரு சரக்குந்து வெடிக்கச்செய்யப்பட்ட போது தொடங்கப்பட்டது. இரண்டாவது வாகனம் ஒன்று வெடிகுண்டுத் தாக்குதலால் அழிக்கப்பட்டுள்ளது. பக்ரிசாதேவின் பாதுகாவலர்கள் சுடப்பட்டனர்.தாக்குதல் நடத்தப்பட்டவர்களால் மூன்று பாதுகாவலர்கள் கொல்லப்பட்டனர். மற்றவர்கள் காயமடைந்தனர். ஈரானியத் தகவல்களின்படி தாக்குதல் நடத்தப்பட்டவர்களில் மூன்று அல்லது நான்கு பேர் கொல்லப்பட்டதாகவும், பக்ரிசாதேயின் குடும்ப உறுப்பினர்களும் கொல்லப்பட்டோ அல்லது காயம்பட்டோ இருக்கலாம் என்றும் தெரிவிக்கின்றன.சில அறிக்கைகள் தற்கொலைப்படைத் தாக்குதல் நடத்தியவர் ஒருவவரும் காயங்களின் காரணமாக இறந்திருப்பதாகத் தெரிவிக்கின்றன.

குறிப்புகள்
-----------

1. ↑  Wintour, Patrick; Holmes, Oliver (27 November 2020). "Iran vows retaliation after top nuclear scientist shot dead near Tehran". .
2. ↑  Bednarz, Dieter; Follath, Erich (2010-01-25). "The Secret Nuclear Dossier: Intelligence from Tehran Elevates Concern in the West" (in en). .
3. ↑  Alexander, Yonah; Hoenig, Milton M. (2008) (in en). *The New Iranian Leadership: Ahmadinejad, Terrorism, Nuclear Ambition, and the Middle East*. Greenwood Publishing Group. பக். 153. பன்னாட்டுத் தரப்புத்தக எண்:978-0-275-99639-0.. பார்த்த நாள்: 28 November 2020.
4. ↑  Beaumont, Peter (27 November 2020). "Mohsen Fakhrizadeh: key figure in Iran's nuclear efforts who avoided limelight" (in en). *தி கார்டியன்*. .
5. ↑  Cordesman, Anthony H.; Seitz, Adam C. (2009) (in en). *Iranian Weapons of Mass Destruction: The Birth of a Regional Nuclear Arms Race?*. ABC-CLIO. பக். 27. பன்னாட்டுத் தரப்புத்தக எண்:978-0-313-38088-4.. பார்த்த நாள்: 28 November 2020.
6. ↑  Gaietta 2015, ப. 140.
7. ↑  "Individuals and Entities Designated as Subject to the Travel Notification Requirements and Assets Freeze Imposed by Resolutions 1737 (2006) and 1747 (2007)". 2015-02-06 அன்று மூலம் பரணிடப்பட்டது.
8. ↑   *Resolution 1747*. ஐக்கிய நாடுகள் பாதுகாப்பு அவை. 2007-03-24. p. 6. S/RES/1747 (2007).. பார்த்த நாள்: 28 November 2020. "Mohsen Fakhrizadeh-Mahabadi (Senior MODAFL scientist and former head of the Physics Research Centre (PHRC). The IAEA have asked to interview him about the activities of the PHRC over the period he was head but Iran has refused).".
9. ↑  Dahl, Fredrik (2011-11-11). "U.N. nuclear report puts Iran "mystery man" in spotlight" (in en). *ராய்ட்டர்ஸ்*. .
10. ↑  Rezaei, Farhad; Khodaei Moshirabad, Somayeh (2018-03-15). "The Revolutionary Guards: from spoiler to accepter of the nuclear agreement" (in en). *British Journal of Middle Eastern Studies* **45** (2): 138–155. doi:10.1080/13530194.2016.1214817. பன்னாட்டுத் தர தொடர் எண்:1353-0194.
11. ↑  Gaietta 2015.
12. ↑  Albright, David; Brannan, Paul; Stricker, Andrea (24 June 2011). "Will Fereydoun Abbasi-Davani lead Iran to nuclear weapons?". *Institute for Science and International Security*. 24 November 2020 அன்று மூலம் பரணிடப்பட்டது. 27 November 2020 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
13. ↑  Borger, Julian. "Who is killing Iran's nuclear scientists?" (in en). .
14. ↑  Solomon, Jay. "Iran's Nuclear-Arms Guru Resurfaces" (in en-US). .
15. ↑  Sanger, David E.. "Long Absent, Nuclear Expert Still Has Hold on Iran Talks" (in en-US). .
16. ↑  Holmes, Oliver; Wintour, Patrick. "Iran's supreme leader calls for 'definitive punishment' of scientist's killers" (in en-GB). .
17. ↑  Linzer, Dafna. "Strong Leads and Dead Ends in Nuclear Case Against Iran". .
18. ↑  "Gunned-down Iranian nuclear scientist was an Israeli target for years" (in en-US). .
19. ↑  Fitzpatrick, Mark (October 2006). "Assessing Iran's nuclear programme" (in en). *Survival* **48** (3): 5–26. doi:10.1080/00396330600905494. பன்னாட்டுத் தர தொடர் எண்:0039-6338.
20. ↑  Smith, Michael. "Father of Iran's drive for nuclear warhead named". p. 25. .
21. ↑  Sanger, David E.. "U.S. Rejected Aid for Israeli Raid on Iranian Nuclear Site" (in en-US). .
22. ↑  "Alleged head of Iran's nuclear weapons program is assassinated near Tehran". *The Times of Israel*. 27 November 2020. .
23. ↑  Binding, Linda (2020-11-27). "Mohsen Fakhrizadeh: Senior Iranian nuclear scientist assassinated". *Sky News*. .
24. ↑  Tolliver, Sandy (27 November 2020). "Who killed Mohsen Fakhrizadeh, Iran's nuclear chief? Israel is the likely suspect". *The Hill*. .
25. ↑  "Iranian nuclear scientist Mohsen Fakhrizadeh assassinated". UPI. .