கடந்த சில நூற்றாண்டுகளில் வங்காளதேசத்தில் பெண்களின் நிலை பல முக்கியமான மாற்றங்களுக்கு உட்பட்டுள்ளது. 1971இல் நாடு சுதந்திரம் பெற்றதிலிருந்து வங்காளதேச பெண்கள் குறிப்பிடத்தக்க முன்னேற்றம் அடைந்துள்ளனர். கடந்த நான்கு தசாப்தங்களாக பெண்களுக்கான அரசியல் அதிகாரம், சிறந்த வேலை வாய்ப்புகள், கல்வி வாய்ப்புகள் அதிகரித்தல் மற்றும் அவர்களின் உரிமைகளைப் பாதுகாக்க புதிய சட்டங்களை ஏற்றுக்கொள்வது ஆகியவை காணப்படுகின்றன. இருப்பினும் பெண்களின் உரிமைகள் தொடர்பான வங்காளதேசத்தின் கொள்கைகள் ஆணாதிக்க விழுமியங்களால் பாதிக்கப்படுகின்றன. 2018இன் கணக்கெடுப்பின்படி, வங்காளதேசதில் பிரதமர், நாடாளுமன்ற சபாநாயகர், எதிர்க்கட்சித் தலைவர் போன்ற பதவிகளில் பெண்கள் இருந்துள்ளனர். 1988 முதல் வங்காளதேசம் ஒரு ஆணை பிரதமராக தேர்ந்தெடுக்கவில்லை.
வரலாறு
உடல்நலம், ஊட்டச்சத்து, கல்வி மற்றும் பொருளாதார செயல்திறன் பற்றிய கிடைக்கக்கூடிய தகவல்கள் 1980களில் வங்காளதேசத்தில் பெண்களின் நிலை ஆண்களை விட கணிசமாக குறைவாகவே இருந்தன என்பதைக் குறிக்கிறது. பெண்கள், வழக்கத்திலும் நடைமுறையிலும், தங்கள் வாழ்க்கையின் எல்லா அம்சங்களிலும் ஆண்களுக்கு அடிபணிந்தவர்களாக இருந்தனர்; அதிக சுயாட்சி என்பது பணக்காரர்களின் சலுகை அல்லது மிகவும் ஏழைகளின் தேவை.

பெரும்பாலான பெண்களின் வாழ்க்கை அவர்களின் பாரம்பரிய பாத்திரங்களை மையமாகக் கொண்டிருந்தது. மேலும் அவர்களுக்கு சந்தைகள், உற்பத்தி சேவைகள், கல்வி, சுகாதாரப் பாதுகாப்பு மற்றும் உள்ளூர் அரசாங்கத்திற்கான மட்டுப்படுத்தப்பட்ட அணுகல் இருந்தது. இந்த வாய்ப்புகளின் பற்றாக்குறை அதிக கருவுறுதல் முறைகளுக்கு பங்களித்தது. இது குடும்ப நல்வாழ்வைக் குறைத்தது. குழந்தைகளின் ஊட்டச்சத்து குறைபாடு மற்றும் பொதுவாக மோசமான ஆரோக்கியத்திற்கு பங்களித்தது. கல்வி மற்றும் பிற தேசிய வளர்ச்சி இலக்குகளை விரக்தியடையச் செய்தது. உண்மையில், விளிம்புநிலை வறுமை பெண்களை கடுமையாக தாக்குகிறது. உடல்நலம், கல்வி மற்றும் பயிற்சி ஆகியவற்றிற்கான பெண்களின் அணுகல் குறைவாக இருந்த வரை, பெண் மக்களிடையே உற்பத்தித்திறனை மேம்படுத்துவதற்கான வாய்ப்புகள் மோசமாக இருந்தன.

1980களின் பிற்பகுதியில் சுமார் 82 சதவீத பெண்கள் கிராமப்புறங்களில் வாழ்ந்தனர். பெரும்பான்மையான கிராமப்புற பெண்கள், ஒருவேளை 70 சதவீதம் பேர் சிறு விவசாயியாக, குத்தகைதாரராக மற்றும் நிலமற்ற வீடுகளில் இருந்தனர்; பலர் பகுதிநேர அல்லது பருவகாலமாக, பொதுவாக அறுவடைக்கு பிந்தைய நடவடிக்கைகளில் தொழிலாளர்களாக பணிபுரிந்தனர். மேலும் மிகக் குறைந்த ஊதியத்தையேப் பெற்றனர். மற்றொரு 20 சதவிகிதம், பெரும்பாலும் ஏழை நிலமற்ற வீடுகளில், சாதாரண உழைப்பு, சேகரித்தல், பிச்சை எடுப்பது மற்றும் பிற ஒழுங்கற்ற வருமான ஆதாரங்களை சார்ந்தது; பொதுவாக, அவர்களின் வருமானம் வீட்டு பிழைப்புக்கு அவசியமானது. மீதமுள்ள 10 சதவிகித பெண்கள் முக்கியமாக தொழில்முறை, வர்த்தகம் அல்லது பெரிய அளவிலான நில உரிமையாளர் பிரிவுகளில் உள்ள வீடுகளில் இருந்தனர், அவர்கள் வழக்கமாக வீட்டிற்கு வெளியே வேலை செய்யவில்லை.

பெண்களின் பொருளாதார பங்களிப்பு கணிசமானதாக இருந்தது. ஆனால் பெரும்பாலும் அறியப்படாதது. சமையலறையில் செய்யப்பட்ட அறுவடைக்கு பிந்திய பணிகள் மற்றும் கால்நடைகள், கோழிகள் மற்றும் சிறிய தோட்டங்களை பராமரிப்பதற்கு கிராமப்புறங்களில் பெண்கள் பொறுப்பேற்றனர். நகரங்களில் பெண்கள் உள்நாட்டு மற்றும் பாரம்பரிய வேலைகளை நம்பியிருந்தனர். ஆனால் 1980களில் அவர்கள் பெருகிய முறையில் உற்பத்தி வேலைகளில், குறிப்பாக ஆயத்த ஆடைத் தொழிலில் பணியாற்றினர். அதிக கல்வி கற்றவர்கள் அரசு, சுகாதாரப் பாதுகாப்பு மற்றும் கற்பித்தல் ஆகியவற்றில் பணியாற்றினர். ஆனால் அவர்களின் எண்ணிக்கை மிகக் குறைவாகவே இருந்தது. மக்கள்தொகை வளர்ச்சியின் தொடர்ச்சியான உயர் விகிதங்கள் மற்றும் சமையலறையை அடிப்படையாகக் கொண்ட வேலைகள் குறைந்து வருவதால், அதிகமான பெண்கள் வீட்டிற்கு வெளியே வேலை தேடுகிறார்கள். அதன்படி, 1974 மற்றும் 1984க்கு இடையில் பெண் தொழிலாளர் பங்கேற்பு விகிதம் இரட்டிப்பாகியது. அது கிட்டத்தட்ட 8 சதவீதத்தை எட்டியது. 1980களில் பெண்களின் ஊதிய விகிதங்கள் குறைவாக இருந்தன, பொதுவாக ஆண் ஊதிய விகிதங்களில் 20 முதல் 30 சதவீதம் வரை இருக்கும்.

2019 ஆம் ஆண்டில் வங்காளதேசத்தின் உச்ச நீதிமன்றம் திருமண பதிவு படிவங்களில், திருமணமாகாத பெண்களை விவரிக்கப் பயன்படும் "கன்னி" என்று பொருள்படும் ஒரு வார்த்தையை மாற்ற வேண்டும். அதாவது "திருமணமாகாத பெண்
 வங்காளதேசத்தின் உத்தியோகபூர்வ மதம் இஸ்லாம், 90% க்கும் அதிகமான மக்கள் முஸ்லிம்கள் ஆவர். 

 வங்காளதேசத்தில் உள்ள அசிம்பூர் பெண்கள் பள்ளி

கல்வி மற்றும் பொருளாதார வளர்ச்சி
--------------------------------

ஆண்களுடன் ஒப்பிடும்போது வங்காளதேசத்தில் கல்வியறிவு விகிதம் பெண்களுக்கு (55.1%) குறைவாக உள்ளது (62.5%) 2012 15 வயது மற்றும் அதற்கு மேற்பட்ட மக்கள்தொகைக்கான மதிப்பீடுகள். 

கடந்த தசாப்தங்களில், வங்காளதேசம் தனது கல்வி கொள்கைகளை மேம்படுத்தியுள்ளது; பெண்கள் கல்விக்கான அணுகல் அதிகரித்துள்ளது. 1990களில், ஆரம்ப பள்ளியில் பெண்கள் சேர்க்கை வேகமாக அதிகரித்துள்ளது. ஆரம்ப மற்றும் கீழ்நிலைப் பள்ளி மட்டத்தில் சேர்க்கைகளில் இப்போது பாலின சமத்துவம் இருந்தாலும், பிந்தைய மேல்நிலைப் பள்ளி ஆண்டுகளில் சிறுமிகளின் சதவீதம் குறைகிறது.

### தொழிலாளர் பங்கேற்பு

வங்காளதேசத்தில் பெண்கள் வீட்டு வேலை, வீட்டுக்கு வெளியே, வெளியில் ஊதியம் பெறும் வேலை வரை பல வேலை நடவடிக்கைகளில் ஈடுபட்டுள்ளனர். பெண்களின் பணிகள் பெரும்பாலும் குறைமதிப்பிற்கு உட்படுத்தப்பட்டு குறைவான அறிக்கையிடப்படுகின்றன. 

### நிலம் மற்றும் சொத்து உரிமைகள்

பெண்களின் பரம்பரை உரிமைகள் மோசமானவை: பாரபட்சமான சட்டங்கள் மற்றும் ஆணாதிக்க சமூக விதிமுறைகள் பல பெண்களுக்கு நிலத்தை அணுகுவதை கடினமாக்குகின்றன.  ஷரியா சட்டத்தின் உள்ளூர் விளக்கங்களின்படி பெரும்பாலான பெண்கள் மரபுரிமையாக உள்ளனர்.

பெண்களுக்கு எதிரான குற்றங்கள்
-----------------------------

### பாலியல் பலாத்காரம்

சிட்டகாங் மலைப்பகுதிகளில் உள்ள வங்காளக் குடியேறிகள் மற்றும் வீரர்கள் பூர்வீக ஜும்மா மக்கள் ( சக்மா ) பெண்களை "தண்டனையின்றி" பாலியல் பலாத்காரம் செய்துள்ளனர். 

சீன-திபெத்திய பின்னணியைச் சேர்ந்த பழங்குடி பௌத்த மற்றும் இந்து ஜும்மாக்கள் வங்காளதேச அரசாங்கத்தால் பாரிய அளவிலான வன்முறை மற்றும் இனப்படுகொலைக் கொள்கைகளை இலக்காகக் கொண்டுள்ளன. ஏனெனில் இன வங்காள குடியேறிகள் ஜும்மா நிலங்களுக்குள் திரண்டு, கட்டுப்பாட்டைக் கைப்பற்றி, பெண்களை வெகுஜன பாலியல் பலாத்காரத்தில் ஈடுபடுத்தியதன் மூலம் அவர்களை படுகொலை செய்தனர். முழு கிராமங்களையும் படுகொலை செய்வது மற்றும் துறவிகள் மற்றும் கன்னியாஸ்திரிகளை வேண்டுமென்றே குறிவைத்து இந்து மற்றும் பௌத்த மத தளங்கள் மீதான தாக்குதல்கள்.  வங்காளதேசத்தின் கிராமப்புறங்களில் 1/8 ஆண்களால் பாலியல் பலாத்காரம் நிகழ்த்தப்பட்டுள்ளது. 

### குழந்தை திருமணம்

குழந்தை திருமணத்தின் மிக உயர்ந்த விகிதங்களில் வங்காளதேசம் உள்ளது.  வரதட்சணை நடைமுறை, சட்டவிரோதமானது என்றாலும், இந்த நிகழ்வுக்கு பங்களிக்கிறது.  29% பெண்கள் 15 வயதிற்கு முன்பும், 65% 18 வயதிற்கு முன்பும் திருமணம் செய்து கொள்கிறார்கள். அரசாங்க நடவடிக்கை சிறிதளவும் விளைவை ஏற்படுத்துவதில்லை. முரண்பாடாக உள்ளது: 2041க்குள் குழந்தை திருமணத்தை முடிவுக்கு கொண்டுவருவதாக அரசாங்கம் உறுதியளித்திருந்தாலும், 2015ஆம் ஆண்டில் பிரதமர் சிறுமிகளின் திருமண வயதை 18 முதல் 16 ஆகக் குறைக்க முயன்றார்.  சட்டத்திற்கு ஒரு விதிவிலக்கு நிறுவப்பட்டது. இதனால் 16 வயதில் திருமணம் பெற்றோரின் ஒப்புதலுடன் அனுமதிக்கப்படுகிறது. 

### உள்நாட்டு வன்முறை

2010இல், வங்காளதேச உள்நாட்டு வன்முறை (தடுப்பு மற்றும் பாதுகாப்பு) சட்டத்தை 2010 இல் இயற்றியது. வீட்டு வன்முறை மக்கள் தொகையில் கணிசமான சதவீதத்தினரால் ஏற்றுக்கொள்ளப்படுகிறது: 2011 மக்கள்தொகை மற்றும் சுகாதாரக் கணக்கெடுப்பில், 32.5% பெண்கள் குறிப்பிட்ட காரணங்களுக்காக ஒரு கணவர் தனது மனைவியை அடிப்பதில் அல்லது அடிப்பதில் நியாயம் இருப்பதாக கூறியுள்ளனர் (கொடுக்கப்பட்ட பொதுவான காரணம் மனைவி என்றால் "அவருடன் வாதிடுகிறார்" - 22.4% இல்).  சமீபத்திய ஆண்டுகளில், ஆண்களால் செய்யப்படும் பெண்கள் மீதான வன்முறை கணிசமாகக் குறைந்துள்ளது. இலங்கை, நேபாளம் மற்றும் இந்தியா போன்ற தெற்காசிய நாடுகளுடன் ஒப்பிடும்போது கணிசமாகக் குறைவு.  பெண்கள் மீதான வன்முறை ஒரு குற்றமாகும். பெண்களின் மனித உரிமைகளை நிலைநிறுத்த விழிப்புணர்வு ஏற்படுத்தப்பட வேண்டும். 

### வரதட்சணை

வரதட்சணை வன்முறை வங்காளதேசத்தில் ஒரு பிரச்சினையாகும். வரதட்சணை தடைச் சட்டம், 1980 போன்ற சட்டங்கள் மூலம் வரதட்சணை நடைமுறைக்கு எதிராக நாடு நடவடிக்கை எடுத்துள்ளது; வரதட்சணை தடை (திருத்தம்) சட்டம், 1982 ; மற்றும் வரதட்சணை தடை (திருத்தம்) சட்டம், 1986. இருப்பினும், வரதட்சணை தொடர்பான முறைகேடுகள் தொடர்கின்றன. அதேசமயம் வரதட்சணைக்கு எதிரான சட்ட அமலாக்கம் பலவீனமாக உள்ளது. 

### பாலியல் துன்புறுத்தல்

பெண்களை கிண்டல் செய்வது என்பது தெற்காசியா முழுவதும், பாக்கித்தான், இந்தியா மற்றும் வங்காளதேசம் போன்ற நாடுகளில் பயன்படுத்தப்படும் ஒரு இடக்கரடக்கல் ஆகும்  ஆண்களால் பெண்களின் பொது பாலியல் துன்புறுத்தல் அல்லது பாலியல் வன்கொடுமைக்கு (பெரும்பாலும் "தெரு துன்புறுத்தல்" என்று அழைக்கப்படுகிறது), விவிலிய படைப்புத் தொன்மத்தின்படி, ஏவாள் முதல் பெண்ணாகக் குறிப்பிடுகிறார்.  பாலியல் துன்புறுத்தல் வங்காளதேசத்தில் பல பெண்களை பாதிக்கிறது, குறிப்பாக பதின்பருவ வயது பெண்கள். அங்கு பெண்கள் தெருக்களில் மிரட்டப்படுகிறார்கள். ஆபாசமாக கத்துகிறார்கள், சிரிக்கிறார்கள் அல்லது ஆடைகளால் பிடிக்கப்படுகிறார்கள்.

பிற கவலைகள்
-----------

### இயக்க சுதந்திரம்

ஆண்களைப் போல எல்லா இடங்களிலும் வங்காளதேசத்தில் பெண்கள் மற்றும் பெண்கள் இயக்கம் சுதந்திரத்தின் உரிமைகளைப் பெறவில்லை. சமூகம் ஆணாதிக்க விழுமியங்கள் மற்றும் பெண்கள் மற்றும் சிறுமிகளின் சுதந்திரம் குறித்த சமூக பழமைவாத கொள்கைகளை அடிப்படையாகக் கொண்டது. 

### ஆரோக்கியம்

வங்காளதேசத்தில் தாய் இறப்பு விகிதம் 240 இறப்புகள் / 100,000 நேரடி பிறப்புகள் (2010 நிலவரப்படி).  எச்.ஐ.வி / எய்ட்சு விகிதம் குறைவாக இருந்தாலும், பால்வினை நோய்த்தொற்றுகள் பொதுவானவை. .  2014 ஆம் ஆண்டு மேற்கொள்ளப்பட்ட ஒரு ஆய்வில், பல்வேறு நோய்கள் குறித்த வங்காளதேச பெண்களின் அறிவு மிகவும் மோசமானது என்று கண்டறியப்பட்டுள்ளது.  இனப்பெருக்க ஆரோக்கியம் மற்றும் விளைவுகளை மேம்படுத்துவதற்காக வங்காளதேசம் சமீபத்தில் மருத்துவச்சிகள் பயிற்சி திட்டங்களை விரிவுபடுத்தியுள்ளது. 

### குடும்ப கட்டுப்பாடு

ஏற்கனவே 1990களில், குடும்பக் கட்டுப்பாடு வங்காளதேசதமதில்ிக முக்கியமானதாக அங்கீகரிக்கப்பட்டது. மொத்த கருவுறுதல் வீதம் 2.45 குழந்தைகள் பிறந்த / பெண் (2014 ஆம் ஆண்டின் மதிப்பீடுகள்).

படங்கள்
-------

* 1953 இல் தாக்கா பல்கலைக்கழகத்தில் வங்காள மொழி இயக்கத்தின் முதல் ஆண்டு விழாவில் வங்காளதேசப் பெண்கள் ஒரு பேரணியை உருவாக்கினர்.1953 இல் தாக்கா பல்கலைக்கழகத்தில் வங்காள மொழி இயக்கத்தின் முதல் ஆண்டு விழாவில் வங்காளதேசப் பெண்கள் ஒரு பேரணியை உருவாக்கினர்.
* நாட்டின் பொருளாதார வளர்ச்சியில் மிக உயர்ந்த பங்களிப்பை வழங்கும் வங்காளதேசத்தின் ஏற்றுமதி சார்ந்த ஆடைத் தொழிலில் பெரும்பாலான தொழிலாளர்கள் உள்ளனர்.நாட்டின் பொருளாதார வளர்ச்சியில் மிக உயர்ந்த பங்களிப்பை வழங்கும் வங்காளதேசத்தின் ஏற்றுமதி சார்ந்த ஆடைத் தொழிலில் பெரும்பாலான தொழிலாளர்கள் உள்ளனர்.
* தாக்காவில் சர்வதேச மகளிர் தின பேரணி.தாக்காவில் சர்வதேச மகளிர் தின பேரணி.
* பெனி பெண்கள் கேடட் கல்லூரியில் வங்காளதேச பெண் கேடட்கள் .பெனி பெண்கள் கேடட் கல்லூரியில் வங்காளதேச பெண் கேடட்கள் .
* லண்டனின் வைட் சேப்பலில் வங்காளதேசப் பெண்கள். ஐக்கிய இராச்சியம் வங்காளதேசத்திற்கு வெளியே மிகப்பெரிய வங்காளதேச சமூகங்களில் ஒன்றாகும் மற்றும் ஆசியாவிற்கு வெளியே மிகப்பெரியது.லண்டனின் வைட் சேப்பலில் வங்காளதேசப் பெண்கள். ஐக்கிய இராச்சியம் வங்காளதேசத்திற்கு வெளியே மிகப்பெரிய வங்காளதேச சமூகங்களில் ஒன்றாகும் மற்றும் ஆசியாவிற்கு வெளியே மிகப்பெரியது.
* [[சவூதி அரேபியா|சவூதி அரேபியாவின் மக்காவில் உள்ள ஜபல் அல்-நூர் என்ற]] இடத்தில் காணப்பட்ட வங்காளதேச குடும்பத்தின் பெண் உறுப்பினர்கள். 3.5   சவூதி அரேபியாவில் மில்லியன் வங்கதேசத்தவர், பெரும்பாலும் புலம்பெயர்ந்த தொழிலாளர்கள் மற்றும் சில சந்தர்ப்பங்களில் அவர்களது குடும்ப உறுப்பினர்கள் வங்கதேசத்திற்கு வெளியே மிகப்பெரிய வங்கதேச மக்கள் உள்ளனர்[[சவூதி அரேபியா|சவூதி அரேபியாவின் மக்காவில் உள்ள ஜபல் அல்-நூர் என்ற]] இடத்தில் காணப்பட்ட வங்காளதேச குடும்பத்தின் பெண் உறுப்பினர்கள். 3.5   சவூதி அரேபியாவில் மில்லியன் வங்கதேசத்தவர், பெரும்பாலும் புலம்பெயர்ந்த தொழிலாளர்கள் மற்றும் சில சந்தர்ப்பங்களில் அவர்களது குடும்ப உறுப்பினர்கள் வங்கதேசத்திற்கு வெளியே மிகப்பெரிய வங்கதேச மக்கள் உள்ளனர்
* மலைப்பகுதிகளின் வங்கதேசப் பெண்கள்.மலைப்பகுதிகளின் வங்கதேசப் பெண்கள்.
* துர்கா பூஜையில் பங்கேற்கும் வங்கதேசப் பெண்.துர்கா பூஜையில் பங்கேற்கும் வங்கதேசப் பெண்.

மேலும் காண்க
------------

* வங்காளதேசத்தில் பெண்ணியம்

மேலும் படிக்க
-------------

* Nasreen, Taslima (1998). "The contest over gender in Bangladesh". In Herbert L. Bodman; Nayereh E. Tohidi. Women in Muslim Societies: Diversity Within Unity. Lynne Rienner. ISBN 978-1-55587-578-7.

குறிப்புகள்
-----------

1. ↑  "Human Development Report 2014" (PDF). The United Nations. 24 July 2014 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
2. ↑  "The Global Gender Gap Report 2018" (PDF). World Economic Forum. pp. 10–11.
3. ↑  "Patriarchy: The deep rooted cultural beliefs that normalise rape". *Dhaka Tribune*.
4. ↑  "Bangladesh: Court removes 'virgin' word from marriage form - BBC News". Bbc.com. 2019-09-07 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
5. ↑  "Official Census Results 2011 page xiii" (PDF). Bangladesh Government. 9 மார்ச் 2016 அன்று மூலம் (PDF) பரணிடப்பட்டது. 17 April 2015 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
6. ↑  "Bangladesh court upholds Islam as religion of the state". Al Jazeera.
7. ↑  "The World Factbook". *cia.gov*. 13 ஜூன் 2007 அன்று மூலம் பரணிடப்பட்டது. 2 August 2016 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
8. ↑  "UNICEF Bangladesh – Girls' Education – Girls' Education Strategy for Bangladesh". *unicef.org*. 20 ஆகஸ்ட் 2016 அன்று மூலம் பரணிடப்பட்டது. 2 August 2016 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
9. ↑  Science, London School of Economics and Political. "Department of Gender Studies" (PDF). 2016-03-04 அன்று மூலம் (PDF) பரணிடப்பட்டது. 2020-04-07 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
10. ↑  "Land and Property Rights of Rural Women in Bangladesh" (PDF). 2019-11-28 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
11. ↑  McEvoy, Mark (3 April 2014). "Chittagong Hill Tracts of Bangladesh – rapists act with impunity". *Survival International – The movement for tribal peoples*.
12. ↑  Iqbal, Jamil M. (2 November 2009). "The fate of the Chittagong Hill Tracts tribes of Bangladesh". *In Defence of Marxism*.
13. ↑  "Bangladeshi Gang Rape". 21 November 2014. .
14. ↑  "Child Marriage is a Death Sentence for Many Young Girls" (PDF). 2021-01-13 அன்று மூலம் (PDF) பரணிடப்பட்டது. 2019-11-28 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
15. ↑  *Early marriage*, UNICEF, 22 ஜனவரி 2017 அன்று மூலம் பரணிடப்பட்டது, 27 August 2015 அன்று பார்க்கப்பட்டது
16. ↑  *Bangladesh: Girls Damaged by Child Marriage: Stop Plan to Lower Marriage Age to 16*, Human Rights Watch, 9 June 2015, 27 August 2015 அன்று பார்க்கப்பட்டது
17. ↑  Mansura Hossain (7 March 2015), *Age of marriage 18, but 16 with parental consent*, Prothom Alo, 24 டிசம்பர் 2017 அன்று மூலம் பரணிடப்பட்டது, 27 August 2015 அன்று பார்க்கப்பட்டது
18. ↑  "Demographic and Health Survey 2011" (PDF). 2019-11-28 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
19. ↑  "57% of boys, 53% of girls think wife beating is justified". 2 August 2016 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
20. ↑  "Dowry violence continues unabated". 11 September 2009.
21. ↑  "Eve-teasers beat dead youth in Dhaka", *Daily Star*, 11 October 2014.
22. ↑  Barrett, Grant (2006), "Eve Teasing", *The Official Dictionary of Unofficial English*, McGraw-Hill Professional, p. 109, ISBN 0-07-145804-2
23. ↑  "When sexual harassment leads to suicide". 13 December 2010. 2 August 2016 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
24. ↑  "Sexual harassment: Solution lies with gender literacy, changing patriarchal mindset". *Dhaka Tribune*.
25. ↑  "Patriarchy: The deep rooted cultural beliefs that normalise rape". *Dhaka Tribune*.
26. ↑  "The World Factbook". *cia.gov*. 18 ஏப்ரல் 2015 அன்று மூலம் பரணிடப்பட்டது. 2 August 2016 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
27. ↑  Gibney, L; Macaluso, M; Kirk, K; Hassan, MS; Schwebke, J; Vermund, SH; Choudhury, P (2001). "Prevalence of infectious diseases in Bangladeshi women living adjacent to a truck stand: HIV/STD/hepatitis/genital tract infections". *Sex Transm Infect* **77**: 344–50. doi:10.1136/sti.77.5.344. பப்மெட்:11588280.
28. ↑  "The World Factbook". *cia.gov*. 21 டிசம்பர் 2014 அன்று மூலம் பரணிடப்பட்டது. 2 August 2016 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
29. ↑  Hossain, Mosharaf; Mani, Kulanthayan KC; Sidik, Sherina Mohd; Shahar, Hayati Kadir; Islam, Rafiqul (December 2014). "Knowledge and awareness about STDs among women in Bangladesh" (in en). *BMC Public Health* **14** (1): 775. doi:10.1186/1471-2458-14-775. பன்னாட்டுத் தர தொடர் எண்:1471-2458. .
30. ↑  "WHO – Bangladesh expands training of midwives to improve maternal and neonatal health". *who.int*.
31. ↑  "The World Factbook". *cia.gov*. 28 அக்டோபர் 2009 அன்று மூலம் பரணிடப்பட்டது. 2 August 2016 அன்று பார்க்கப்பட்டது.

வெளி இணைப்புகள்
---------------

விக்கிமீடியா பொதுவகத்தில்,  
 ***Women of Bangladesh***   
என்பதின் ஊடகங்கள் உள்ளன.