**சிபாட்டகசு** (கிரேக்க மொழி: Σπάρτακος, *Spártakos*; இலத்தீன்: *Spartacus*) (கி.மு. 109–71) 

சிபாட்டகசு ஒரு திரேசிய கிளாடியேட்டர். இவர் கிரிக்குசசு (Crixus), கன்னிகசு (Gannicus), காசுடசு (Castus) மற்றும் ஓனோமாசுடன் (Oenomaus) சேர்ந்து மூன்றாம் அடிமைப் போரில் தப்பிஓடிய அடிமைத் தலைவர்களில் ஒருவராவர். உரோமானியக் குடியரசுக்கு எதிரான ஒரு பெரிய அடிமை எழுச்சி. போரின் நிகழ்வுகளைத் தாண்டி அவரைப் பற்றி அதிகம் அறியப்படவில்லை, மற்றும் எஞ்சியிருக்கும் வரலாற்று க் கணக்குகள் சில நேரங்களில் முரண்பாடானவை. எனினும், அவர் ஒரு முன்னாள் கிளாடியேட்டர் மற்றும் ஒரு திறமையான இராணுவ தலைவர் என்று அனைத்து ஆதாரங்களும் ஒப்புக்கொள்கிறார்கள்.

அடிமைச் செல்வந்தத் தட்டினருக்கு எதிராக தங்கள் விடுதலைக்காக ஒடுக்கப்பட்ட மக்கள் தங்கள் விடுதலைக்காகப் போராடியதற்கு எடுத்துக்காட்டாக சிலரால் விளக்கப்பட்ட இந்தக் கிளர்ச்சி, பல அரசியல் சிந்தனையாளர்களுக்கு உத்வேகத்தை அளித்துள்ளது. இலக்கியம், தொலைக்காட்சி, திரைப்படம் ஆகிய பல இடங்களில் இடம் பெற்றுள்ளது. இந்த விளக்கம் செவ்வியல் வரலாற்றாளர்களால் குறிப்பாக முரண்படவில்லை என்றாலும், குடியரசில் அடிமைத்தனத்தை முடிவுக்குக் கொண்டு வருவதே நோக்கம் என்று எந்த வரலாற்று குறிப்பும் குறிப்பிடவில்லை.

#### **ஆரம்ப வாழ்க்கை**

கிரேக்க க் கட்டுரையாளர் புளூடார்க், ஸ்பார்டகஸ் "நாடோடி களின் ஒரு திராசியன்" என்று விவரிக்கிறார். இது மேடி பழங்குடிபற்றிய ஒரு சாத்தியமான குறிப்பில் உள்ளது. அப்ரியன் என்கிற கிரேக்க வரலாற்று அறிஞர்,  ஸ்பார்டகஸ் "பிறப்பால் ஒரு திராசியன்" என்றும் , அவர் ஒரு காலத்தில் ரோமர்களிடம் ஒரு படை  சிப்பாயாக பணியாற்றியிருந்தார், ஆனால் பின்னர் ஒரு கைதியாக இருந்து கிளாடியேட்டர் க்கு விற்கப்பட்டார்" என்றார்.

புளோரஸ் அவரை ஒரு  "த்ரேசிய கூலிப்படையிலிருந்து, ஒரு ரோமானிய சிப்பாய், கைவிடப்பட்ட மற்றும் அடிமைஆனார், பின்னர், அவரது வலிமையை நிரூபித்து அவர் ஒரு கிளாடியேட்டர்யாக மாறியவர்" என்கிறார்.  வரலாற்று ஆசிரியர்கள், மேடி யின் திரேஸியன் பழங்குடியினர் த்ரேஸின் தென்மேற்கு விளிம்பில் பகுதியில் ஆக்கிரமித்து, மாசிடோனியா ரோமன் மாகாணத்துடன் (இன்றைய தென்மேற்கு பல்கேரியா) அதன் எல்லைசேர்த்து ஆக்கிரமித்து இருந்தனர். ஸ்பார்ட்டகஸின் மனைவி, மேதி பழங்குடியினரின் தீர்க்கதரிசனமான மனைவி, அவருடன் அடிமைப்பட்டாள் என்று எழுதுகிறார்.

  

**அடிமைப்பட்டு த் தப்புதல்**

வெவ்வேறு ஆதாரங்கள் மற்றும் அவற்றின் விளக்கம் படி, ஸ்பார்டகஸ் ரோம் படைப்பிரிவின் ஒன்றினால் சிறைபிடிக்கப்பட்டு அதற்க்கு பிறகு அடிமையாக விற்கப்பட்டார்.ஸ்பார்ட்டகஸ்க்கு  லெண்ட்லஸ் பாடியேட்டஸ் க்கு சொந்தமான கபுவாவிற்கு அருகில் உள்ள கிளாடியேட்டரியல் பள்ளியில் (லுடஸ்) பயிற்சி யளிக்கப்பட்டது. அவர் ஒரு முர்மிலோ என்று ஒரு ஹெவிவெயிட் கிளாடியேட்டராக இருந்தார். இந்த போராளிகள் ஒரு பெரிய நீள் கவசங்களை  (ஸ்க்யூடம்) எடுத்துச் சென்றனர், மேலும் ஒரு பரந்த, நேரான கத்தி (கிளாடியஸ்) கொண்ட வாள் ஒன்றை 18 அங்குல நீளமுள்ள வாள் களை பயன்படுத்தினர். கி.மு 73 இல், ஒரு க்ளாடியேட்டர் குழு அடிமை சிறையில் இருந்து தப்பிக்கும் முயற்சியில் இருந்தனர், அதில் ஸ்பர்ட்டாக்ஸ்ம் ஒருவராக இருந்தார்.

அந்த திட்டக்குழுவில் சுமார் 70 அடிமைகள் இருந்தனர். எண்ணிக்கையில் குறைந்தவர்கள் என்றாலும், சமையலறைப் பாத்திரங்களைக் கைப்பற்றி, பள்ளியிலிருந்து தங்கள் வழியில் போராடி, பல வண்டிகளையும், கவசங்களையும் கைப்பற்றினர். தப்பிவந்த அடிமைகள், அவர்களுக்குப் பின்னால் அனுப்பப்பட்ட வீரர்களைத் தோற்கடித்தனர். கபுவாவை ச் சுற்றியுள்ள பகுதியைச் சூறையாடி, வேறு பல அடிமைகளை அவர்களது அணிகளில் சேர்த்துக் கொண்டனர். இறுதியில் வெசுவியஸ் மலையில் மேலும் தற்காப்புநிலைக்கு த் ஒய்வு பெற்றார்கள்.

விடுவிக்கப்பட்ட கிளாடியேட்டர்கள், ஸ்பார்டகஸ் மற்றும் இரண்டு காலிக் அடிமைகளான க்ரிக்ஸஸ் மற்றும் ஓனோமாவை தங்கள் தலைவர்களாக தேர்ந்தெடுத்தனர். தப்பிவந்த அடிமைகள் ஸ்பார்ட்டகஸ்ஸை  ஒரு தலைவராக வைத்திருந்தாலும் அவர்கள் இராணுவத் தலைமை பற்றிய தமது நிலைக்கண்ணோட்டத்தை தன்னிச்சையான அமைப்புமுறைக்குள் கொண்டு வந்து, மற்ற அடிமைத் தலைவர்களை தங்கள் கணக்குகளில் கீழ்நிலை பதவிகளுக்குக்குறைத்திருக்கலாம் என்று ரோமானிய ஆசிரியர்கள் கருதினார்கள்.

  

**மூன்றாம் அடிமைப்போர்**

அன்றைய காலத்தில் ஸ்பெயினில் கிளர்ச்சி மற்றும் மூன்றாம் மிட்ரிடாடிக் போர் ஆகியவற்றை எதிர்த்து ஏற்கனவே ஈடுபட்டிருந்த ரோமானியப்படை ஈடுபட்டிருந்தது, போதிய வீரர்கள் இல்லாததால் ரோமர்கள் அடிமைகளின் கிளர்ச்சியை பெரிதாக எடுத்துக்கொள்ளவில்லை;  மேலும், ரோமர்கள் கலகத்தை ஒரு போரை விட ஒரு சிறிய விஷயம் என்று கருதினார்கள். அதனால் ரோம குடியரசு சிறிய படை பிரிவுகளை அனுப்பி ஸ்பார்டகஸ் மற்றும் அவரது அடிமை வீரர்கள் முகாமை வெசுவியஸ் மலைமீது வரை கொண்டு நிறுத்தி, அதன்பின் உணவு, நீர் போன்றவைகளை தடைசெய்து ஸ்பார்டகஸ்ஸை  சரணடைய நிர்பந்திக்கலாம் என்று நம்பி, ப்ரெளஸ் கிளாடியுஸ் கிளாபர் தலைமையில் குடிப்படைகளை அனுப்பியது. ஸ்பார்டகஸ், மரபட்டைகள் மற்றும் கொடிகளில் இருந்து கயிறுகளை உருவாக்கியவர், எரிமலையின் மலைச்சரிவில் தனது ஆட்களுடன் ஏறி, பின்பகுதியில் இருந்த கோட்டையற்ற ரோமானிய முகாமைத் தாக்கியபோது, ரோம படைப்பிரிவில் பெரும்பாலானவர்கள் கொல்லப்பட்டனர்.

இரண்டாம் படையெடுப்பையும் கிளர்ச்சியாளர்கள் முறியடித்தனர். கிட்டத்தட்ட ராணுவ  கமாண்டரின் தளபதியை கைப்பற்றி, அவரது லெப்டினென்ட்களைக் கொன்று, இராணுவ தளவாடங்களையும் கைப்பற்றியனர். இந்த வெற்றிகளால், மேலும் மேலும் அடிமைகள் ஸ்பார்டகஸ்  படைகளுக்கு வந்தனர், அந்த பிராந்தியத்தின் பல அடிமை குழுக்களும் அவர்களது அணிகளில் இணைந்தனர், ஒரு கட்டத்தில் ஸ்பார்ட்டாக்ஸ்சின் ஆதரவாளர்கள் எண்ணிக்கை சுமார் 70,000 ஆக இருந்தது. அதன் உச்சத்தில் ஸ்பார்டகஸிடம்  பல வேறுபட்ட மக்கள், Celts, Gauls மற்றும் பல இனப்பிரிவினரும் இருந்தனர். இவற்றுக்கெல்லாம் ஒரே தலைமையாக ஸ்பார்டகஸ் இருந்தார்.

இரண்டாம் படையெடுப்பையும் கிளர்ச்சியாளர்கள் முறியடித்தனர். கிட்டத்தட்ட ராணுவ  கமாண்டரின் தளபதியை கைப்பற்றி, அவரது லெப்டினென்ட்களைக் கொன்று, இராணுவ தளவாடங்களையும் கைப்பற்றியனர். இந்த வெற்றிகளால், மேலும் மேலும் அடிமைகள் ஸ்பார்டகஸ்  படைகளுக்கு வந்தனர், அந்த பிராந்தியத்தின் பல அடிமை குழுக்களும் அவர்களது அணிகளில் இணைந்தனர், ஒரு கட்டத்தில் ஸ்பார்ட்டாக்ஸ்சின் ஆதரவாளர்கள் எண்ணிக்கை சுமார் 70,000 ஆக இருந்தது. அதன் உச்சத்தில் ஸ்பார்டகஸிடம்  பல வேறுபட்ட மக்கள், Celts, Gauls மற்றும் பல இனப்பிரிவினரும் இருந்தனர். இவற்றுக்கெல்லாம் ஒரே தலைமையாக ஸ்பார்டகஸ் இருந்தார். பெரிய படைப்பிரிவுகளை உள்ளடக்கிய ராணுவ கட்டமைப்பு என்றாலும் அவர்களுக்குள் ஏற்றத்தாழ்வுகள் இருந்தன. கிராமங்களில் வந்திருந்த அடிமைகள் எல்லையோர பாதுகாப்புக்கும் மற்றும் கிழ் நிலை படைபிரிவுகளில் இடம் பெற்றிருந்தனர், அதே சமயம் நகர்ப்புறங்களில் இருந்து வந்திருந்த அடிமைகள் படை தளபதிகளாவும் படைபிரிவுகளில் முன்னிலையும் பெற்றிருந்தனர். அதனால் ஸ்பார்டகஸ் ராணுவத்தில் போராடிய மக்கள், அனைத்து அடிமைகளையும் விடுவிக்கும் நோக்கத்தில் இல்லை என்பதை இது காட்டுகிறது. இந்த ஏற்றத்தாழ்வுகளால் அடிமைகளுக்குள் அடிக்கடி மோதல்களும் ஏற்பட்டன.

இந்த மோதல்களில் ஸ்பார்டகஸ் ஒரு சிறந்த தந்திரோபாயத்தை நிரூபித்தார், அவருக்கு முந்தைய இராணுவ அனுபவம் இருந்திருக்கலாம் என்று வரலாற்று அறிஞர்கள் கருதுகிறார்கள். கலகக்காரர்களுக்கு ராணுவப் பயிற்சி இல்லை என்றாலும், அவர்கள் உள்ளூர் ப்பொருட்கள் மற்றும் வழக்கத்திற்கு மாறான உத்திகளைக் கொண்டு, கட்டுப்பாடான ரோமானியப் படைகளை எதிர்கொள்ளும் போது, திறமைமிக்க வகையில் பயன்படுத்துவார். அவர்கள் கிமு 73-72 குளிர்காலத்தில் தங்கள் புதிய ஆட்சேர்ப்புகளுக்கு ஆயுதபாணியாக்கவும்,நோலா, நுசெரியா, துரி மற்றும் மெதபான்டும் ஆகிய நகரங்களை உள்ளடக்குவதற்காக தங்கள் சோதனை க்குட்பட்ட பகுதியை விரிவாக்கவும், தங்கள் சோதனை ப்பிரதேசங்களை விரிவுபடுத்தவும் செலவிட்டார்கள். இந்த இடங்களுக்கும், அடுத்தடுத்த நிகழ்வுகளுக்கும் இடையிலான தூரம், ஆகிவற்றை  அடிமைகள் இரண்டு குழுக்களாக ப் பிரிந்து செயல்பட வேண்டும்  என்பதை ஸ்பார்டகஸ் மற்றும் கிரிக்ஸஸ் ஆகியோர் கவனித்துக்கொண்டனர்.

கிமு 72 வசந்த காலத்தில், கிளர்ச்சியாளர்கள் தங்கள் குளிர்கால முகாம்களை விட்டுவிட்டு வடக்கு நோக்கி செல்லத் தொடங்கினர். அதே நேரத்தில், பிரிட்டோரியன் படைகளின் தோல்வியால் பீதியடைந்த ரோமானிய செனட், லூசியஸ் கெல்லியஸ் பப்ளிகோலா மற்றும் க்னியஸ் கொர்னேலியஸ் லெண்டுலஸ் க்ளோடியனஸ் ஆகியோரின் கட்டளையின் கீழ் ஒரு ஜோடி தூதரகப் படைகளை அனுப்பியது. இரண்டு படையினரும் ஆரம்பத்தில் வெற்றிகரமாக இருந்தனர் - கர்கனஸ் மலைக்கு அருகில் கிரிக்சஸ் கட்டளையிட்ட 30,000 கிளர்ச்சியாளர்களின் குழுவை தோற்கடித்தனர். ஆனால் பின்னர் ஸ்பார்டகஸால் தோற்கடிக்கப்பட்டனர். இந்த தோல்விகள் அப்பியன் மற்றும் புளூடார்ச்சின் போரின் மிக விரிவான (தற்போதுள்ள) இரண்டு வரலாறுகளால் மாறுபட்ட வழிகளில் சித்தரிக்கப்படுகின்றன.

அடிமைகள் தொடர்ந்து முன்வைக்கும் அச்சுறுத்தலைக் கண்டு அச்சமடைந்த ரோம் செனட், ரோமில் பணக்காரர் மற்றும் பதவிக்கு வர நினைத்த ஒரே தன்னார்வலரான மார்கஸ் லைசினியஸ் க்ராஸஸை வைத்து கிளர்ச்சியை முடிவுக்குக் கொண்டுவர நினைத்தது. க்ராஸஸ் எட்டு படையினருக்கு பொறுப்பேற்றார், ஏறத்தாழ 40,000 பயிற்சி பெற்ற ரோமானிய வீரர்கள், அவர் கடுமையான, மிருகத்தனமான ஒழுக்கத்துடன் ரோம படைப்பிரிவுகளை நடத்தினார், மிக கடுமையான தண்டனையை "அழித்தல்"  புதுப்பித்தார். தெளிவற்ற காரணங்களுக்காக இத்தாலியின் தெற்கே பின்வாங்கிய ஸ்பார்டகஸும் அவரது ஆதரவாளர்களும் கிமு 71 இன் ஆரம்பத்தில் மீண்டும் வடக்கு நோக்கி நகர்ந்தபோது, ​​க்ராஸஸ் தனது ஆறு படையினரை அப்பகுதியின் எல்லைகளில் நிறுத்தி, ஸ்பார்டகஸின் பின்னால் சூழ்ச்சி செய்ய தனது படையினரான மம்மியஸை இரண்டு படையினருடன் பிரித்தார். சரியான நேரம் வரும்வரையில் அடிமை வீரர்களுடன் மோதவேண்டாம்மென்றும், தன் கட்டளை வரும் வரையில் காத்திருக்கவேண்டும் என்று கட்டளையிடப்பட்ட போதிலும், மம்மியஸ் ஒரு சந்தர்ப்பமான தருணத்தில் தாக்கினார், ஆனால் அவர் விரட்டப்பட்டார். இதற்குப் பிறகு, க்ராஸஸின் படைகள் பல ஈடுபாடுகளில் வெற்றி பெற்றன, ஸ்பார்டகஸை லுகேனியா வழியாக தெற்கே கட்டாயப்படுத்தியது, கிராசஸ் கை  மேலோங்கியது. கிமு 71 இன் முடிவில், ஸ்பார்டகஸின் படை மெசினா ஜலசந்திக்கு அருகிலுள்ள ரீஜியத்தில் (ரெஜியோ கலாப்ரியா) முகாமிட்டது.

புளூடார்ச்சின் கூற்றுப்படி, ஸ்பார்டகஸ் சிலிசியன் கடற்கொள்ளையர்களுடன் அவனையும் அவனது 2,000 ஆட்களையும் சிசிலிக்கு கொண்டு செல்ல ஒரு பேரம் பேசினார், அங்கு அவர் ஒரு அடிமை கிளர்ச்சியைத் தூண்டி வலுவூட்டல்களைச் சேகரிக்க விரும்பினார். அவரின் பணத்தை எடுத்து கொண்ட கடற்கொள்ளையர்கள் பின்னர் அவரை வஞ்சித்தனர். இருப்பினும் அடிமை வீரர்கள் தப்பிப்பதற்கான சில முயற்சிகளும் நடந்தன என்றும்,  ஆனால் க்ராஸஸ் அடிமை வீரர்கள் சிசிலிக்கு செல்ல முடியாதவாறு உறுதிப்படுத்த குறிப்த பிடப்படாத நடவடிக்கைகளை எடுத்தார் என்றும் அடிமை வீரர்களின் முயற்சிகள் கைவிடப்பட்டன என்றும் சில வரலாற்று பதிவுகள் குறிப்பிடுகின்றன. ஸ்பார்டகஸின் படைகள் பின்னர் ரீஜியம் நோக்கி பின்வாங்கின. க்ராஸஸ்ஸின் படைகள் தொடர்ந்து வந்தன, அவ்வப்போது அடிமை வீரர்களிடமிருந்து எதிர்ப்புகள், சோதனைகள் இருந்தபோதிலும் ரீஜியத்தில் உள்ள இஸ்த்மஸ் முழுவதும் கோட்டைகளை கட்டின, இவற்றால் அடிமை வீரர்கள் முழுவதுமாக முற்றுகையிடப்பட்டு, அவர்களின் உணவு மற்றும் நீர் பொருட்களிலிருந்து துண்டிக்கப்பட்டுள்ளனர்

இந்த நேரத்தில், பாம்பேயின் படைகள் ஹிஸ்பானியாவிலிருந்து திரும்பி வந்து, கிராஸஸுக்கு உதவ தெற்கு நோக்கி செல்ல செனட் உத்தரவிட்டது. ஸ்பார்டகஸ் க்ராஸஸுடன் ஒரு உடன்பாட்டை கொண்டுவரும் நோக்கில் கிராஸஸை அணுகியபோது பாம்பேயின் வருகையால் தனக்கு கடன் கிடைக்கும் என்று க்ராஸஸ் அஞ்சினாலும் ஸ்பார்டகஸ்ஸின் உடன்பாட்டை ஏற்கவில்லை. ஸ்பார்டகஸின் படைகளில் ஒரு பகுதி புருட்டியத்தில் உள்ள பெட்டிலியாவுக்கு (நவீன ஸ்ட்ராங்கோலி) மேற்கே மலைகளை நோக்கி ஓடியது, க்ராஸஸின் படையினரைப் பின்தொடர்ந்தது.

பிரதான இராணுவத்திலிருந்து பிரிக்கப்பட்ட அடிமை வீரர்களில் ஒரு பகுதியை படையினர் பிடிக்க முடிந்தபோது,  ஸ்பார்டகஸின் படைகளிடையே ஒழுக்கம் முறிந்தது. ஸ்பார்டகஸ் இப்போது தனது படைகளைத் திருப்பி, தனது முழு பலத்தையும் படையினரைத் தாங்கிக் கொள்ள கடைசி நிலைப்பாட்டைக் கொண்டுவந்தார், அதில் அடிமை வீரர்கள் முற்றிலுமாக விரட்டப்பட்டனர், அவர்களில் பெரும்பாலோர் போர்க்களத்தில் கொல்லப்பட்டனர். 

கிமு 71 இல் ஸ்பார்டகஸின் தோல்வியைக் கண்ட இறுதி யுத்தம் தற்போதைய செனெர்ச்சியா பிரதேசத்தில் செலே ஆற்றின் வலது கரையில் நடந்தது, இது ஆலிவெட்டோ சிட்ராவின் எல்லையை உள்ளடக்கிய பகுதியில், குவாக்லீட்டா கிராமத்திற்கு அருகிலுள்ள கலாப்ரிட்டோ வரை , அந்த நேரத்தில் லூகேனியாவின் ஒரு பகுதியாக இருந்த ஹை செலே பள்ளத்தாக்கில். இந்த பகுதியில், 1899 முதல், ரோமானிய காலத்தின் கவசங்கள் மற்றும் வாள்கள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டுள்ளன.

புளூடார்ச், அப்பியன் மற்றும் ஃப்ளோரஸ் போன்ற வரலாற்று அறிஞர்கள் போரின் போது ஸ்பார்டகஸ் இறந்துவிட்டதாகக் கூறுகின்றனர், ஆனால் அப்பியன்  ஸ்பார்ட்டாக்ஸ்சின்  உடல் ஒருபோதும் கண்டுபிடிக்கப்படவில்லை என்றும் கூறுகிறார். க்ராஸஸின் படையினரால் கைப்பற்றப்பட்ட கிளர்ச்சியில் தப்பிய ஆறாயிரம் பேரின் உடல்கள் ரோம் முதல் கபுவா வரை  சிலுவையில் அறையப்பட்டன.

குறிக்கோள்கள்
-------------

வரலாற்றாசிரியர்கள் ஸ்பார்டகஸின் நோக்கங்களை வரிசைப்படுத்துகின்றனர். 

ரோமானிய சமுதாயத்தை சீர்திருத்துவது அல்லது அடிமைத்தனத்தை ஒழிப்பதை நோக்கமாகக் கொண்டதாக ஸ்பார்டகஸின் எந்த நடவடிக்கையும் வெளிப்படையாகக் கூறவில்லை.

ஸ்பார்டகஸ் வடக்கே சிசல்பைன் கவுலுக்கு தப்பித்து தனது ஆட்களை அவர்களுடைய  வீடுகளுக்கு அனுப்ப விரும்பினார் என்று புளூடார்ச் எழுதுகிறார். இத்தாலிய தீபகற்பத்தில் இருந்து தப்பிப்பது உண்மையில் அவரது குறிக்கோள் என்றால், ரோம தூதர்கள் லூசியஸ் பப்ளிகோலா மற்றும் க்னேயஸ் க்ளோடியனஸ் ஆகியோரால் கட்டளையிடப்பட்ட படையினரை தோற்கடித்த பின்னர் ஸ்பார்டகஸ் ஏன் தெற்கு நோக்கி திரும்பினார் என்பது தெளிவாகத் தெரியவில்லை.

அப்பியனும் ஃப்ளோரஸும் அவர் ரோமில் அணிவகுத்துச் செல்ல நினைத்ததாக எழுதுகிறார்கள். ரோமானிய அச்சங்களின் பிரதிபலிப்பைத் தவிர வேறொன்றுமில்லை என்று அவர் பின்னர் அந்த இலக்கைக் கைவிட்டார் என்றும் அப்பியன் கூறுகிறார்.

தப்பித்த அடிமைகளின் சுயாதீனமாக செயல்படும் குழுக்கள் மற்றும் புளூடார்ச்சின் ஒரு அறிக்கையை பரிந்துரைக்கும் கிமு 73 இன் பிற்பகுதியிலும் கிமு 72 இன் ஆரம்பத்திலும் நடந்த நிகழ்வுகளின் அடிப்படையில், தப்பித்த சில அடிமைகள் ஆல்ப்ஸின் மீது தப்பிப்பதை விட இத்தாலியைக் கொள்ளையடிக்க விரும்பினர் என்று தெரிகிறது.

குறிப்புக்கள்
-------------

1. ↑  M. Tullius Cicero,

வெளி இணைப்புக்கள்
-----------------

விக்கிமீடியா பொதுவகத்தில்,  
 ***Spartacus***   
என்பதின் ஊடகங்கள் உள்ளன. 

* Spartacus பரணிடப்பட்டது 2016-05-17 at the வந்தவழி இயந்திரம் Article and full text of the Roman and Greek sources.
* "Spartacus"—Movie starring Kirk Douglas and Sir Peter Ustinov
* "Spartacus"—TV-Mini-series starring Goran Višnjić and Alan Bates l
* Starz Mini-Series airing in 2010