**கல்சி** என்பது ஒரு சமூக மேம்பாட்டுத் தொகுதியாகும், இது இந்திய மாநிலமான மேற்கு வங்காளத்தில் உள்ள புர்பா பர்தமான் மாவட்டத்தின் பர்தமான் சதர் வடக்கு துணைப்பிரிவில் நிர்வாகப் பிரிவுக்கு உட்பட்டது

நிலவியல்
--------

பட் பட், கல்சி சிடி பிளாக்கின் ஒரு அங்கம் கிராம பஞ்சாயத்து ஆக, அமைந்துள்ளது 23°24′30″N 87°32′34″E. கல்சி  சிடி பிளாக் என்பது மாவட்டத்தின் மத்திய சமவெளிப் பகுதியான பர்தாமன் சமவெளியின் ஒரு பகுதியாகும். இப்பகுதியை கிழக்கில் பாகீரதி, வடமேற்கில் அஜய் மற்றும் மேற்கு மற்றும் தெற்கில் தாமோதர் சூழ்ந்துள்ளது. இப்பகுதியில் காணப்படும் பழைய ஆறு மற்றும் வாய்க்கால்கள் மற்றும் சிறிய சிற்றோடைகள் வேனிற் காலங்களில் வறண்டு போகின்றன, ஆனால் பர்தமான் சமவெளிகள் சில நேரங்களில் கார்காலத்தில் கடும் வெள்ளத்திற்கு ஆளாகின்றன. இப்பகுதியில் வண்டல் மண்காணப்படுகிறது.

 கல்சி சிடி பிளாக் வடக்கே ஆஸ்கிராம் சூழ்ந்திருக்கிறது II சிடி பிளாக், கிழக்கில் கல்சி இரண்டு ம். சிடி பிளாக், சோனமுகி மற்றும் பத்ரசாயர் சிடி பிளாக்ஸ் ம், தெற்கே பாங்குரா மாவட்டம் மற்றும் மேற்கில் கங்க்சா சிடி பிளாக் போன்றவற்றால் சூழப்பட்டுள்ளது.

கல்சி  சிடி பிளாக் 257.37 பரப்பளவைக் கொண்டுள்ளது   கிமீ 2. இதில் ஒரு பஞ்சாயத்து சமிட்டி, 9 கிராம பஞ்சாயத்துகள், 141 கிராம சன்சாத் (கிராம சபைகள்), 87 மௌஸாக்கள் மற்றும் 85 மக்கள் வசிக்கும் கிராமங்கள் இருக்கின்றன. பட் பட் மற்றும் கல்சி காவல் நிலையங்கள் இந்த தொகுதிக்கு செயல்படுகின்றன.  இந்த சிடி தொகுதியின் தலைமையகம் பட் பட்டில் இருக்கிறது.

கல்சி  தொகுதி பஞ்சாயத்து சமிதியின் கிராம பஞ்சாயத்துகள்  பட் பட், சக்தெண்டுல், லோபூர் கிருஷ்ணராம்பூர், லோவா ராம்கோபால்பூர், மங்கர், பராஜ், பொட்னா-பூர்சா, செரோராய் மற்றும் உச்சச்சிராம் ஆகும்.

விளக்கப்படங்கள்
---------------

### மக்கள் தொகை

2011 -ம் ஆண்டு இந்திய மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பின்படி, கல்சி சிடி பிளாக்கின் மொத்த மக்கள் தொகை 187,588 ஆகும், இதில் 164,467 கிராமங்களும் 23,121 நகர்ப்புறங்களும் உள்ளன. 96,755 (52%) ஆண்களும் 90,833 (48%) பெண்களும் இருந்தனர். 6 வயதுக்குக் குறைவான மக்கள் தொகை 19,421. பட்டியலிடப்பட்ட சாதிகள் 67,044 (35.74%) மற்றும் பட்டியல் பழங்குடியினர் 7,652 (4.08%).ஆகும்

 2001 மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பின்படி, கல்சி I தொகுதியின் மொத்த மக்கள் தொகை 174,070 ஆகும், அவர்களில் 90,518 ஆண்களும் மற்றும் 83,552 பெண்களும் ஆகும். கல்சி I தொகுதி 1991-2001 தசாப்தத்தில் 17.76 சதவீத மக்கள் தொகை வளர்ச்சியைப் பதிவு செய்தது. பர்தாமன் மாவட்டத்தின் தசாப்த வளர்ச்சி என்பது 14.36 சதவீதமாக இருந்தது.  மேற்கு வங்கத்தில் தசாப்த வளர்ச்சி 17.84 சதவீதமாக இருந்தது.  61,523 இல் பட்டியலிடப்பட்ட சாதிகள் மூன்றில் ஒரு பங்கைக் கொண்டுள்ளன. பட்டியலிடப்பட்ட பழங்குடியினர் 7,187.ஆகும்

கல்சி I சிடி பிளாக்கில் உள்ள மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பு நகரங்கள் (அடைப்புக்குறிக்குள் 2011 மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பு புள்ளிவிவரங்கள்): ராய்ப்பூர் (5,470), சுக்தால் (13,093) மற்றும் பட் பட் (4,558).

கல்சி சிடி பிளாக்கில் உள்ள பெரிய கிராமங்கள் (4,000+ மக்கள் தொகை கொண்ட) (அடைப்புக்குறிக்குள் உள்ள 2011 மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பின்படி எண்ணிக்கைகள்) உள்ளன பரத்பூர் (4,274), சக் டென்டல் (4,841), மான்கர் (10,370), பராஜ் (5,560), ராம்கோபால்பூர் (4,362), மல்லசாருல்( 4,439), சிரராய் (6,915), புர்ஷா (5,740), கொல்கோல் (4,025), உச்சச்சிராம் (4,887) மற்றும் கோல்கிராம் (4,886).ஆகும்

கல்சி I சிடி பிளாக்கில் உள்ள மற்ற கிராமங்களில் (அடைப்புக்குறிக்குள் 2011 கணக்கெடுப்பு புள்ளிவிவரங்கள் ஆகும்): லோவா (3,690), லோபூர் (1,987), கிருஷ்ணராம்பூர் (3,627), ராண்டிஹா (1953), போட்னா (1,873), ஷில்யா (1,272), மற்றும் கஸ்பா (2,119). ஆகும்

### எழுத்தறிவு

2011 ஆம் ஆண்டு மக்கள்தொகை கணக்கெடுப்பின்படி, கல்சி I சிடி பிளாக்கின் மொத்த கல்வியறிவாளர்களின் எண்ணிக்கை 122,540 (6 ஆண்டுகளில் 72.87% மக்கள் தொகை, இதில் ஆண்கள் 69,370 (6 ஆண்டுகளில் ஆண்கள் தொகையில் 79.89%) மற்றும் பெண்கள் 53,170 (65.37) 6 ஆண்டுகளில் பெண் மக்கள்தொகையில்%). பாலின ஏற்றத்தாழ்வு (பெண் மற்றும் ஆண் கல்வியறிவு விகிதங்களுக்கு இடையிலான வேறுபாடாகும்) 14.52% ஆகும்.

2001 மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பின்படி, கல்சி I தொகுதியில் 6+ வயதுக்குட்பட்டவர்களின் மொத்த கல்வியறிவு 65.71 சதவீதமாக இருந்தது. ஆண்களின் கல்வியறிவு 74.98 சதவீதமாகவும், பெண்களின் கல்வியறிவு 55.63 சதவீதமாகவும் இருந்தது. பர்தாமன் மாவட்டத்தில் மொத்த கல்வியறிவு 70.18 சதவீதமும், ஆண்களின் கல்வியறிவு 78.63 சதவீதமும், பெண் கல்வியறிவு 60.95 சதவீதமும் ஆகும்.

மேலும் காண்க - கல்வியறிவு விகிதத்தால் தர வரிசைப் படுத்தப்பட்ட மேற்கு வங்க மாவட்டங்களின் பட்டியல்

பர்தாமன் மாவட்ட சிடி பிளாக்கின் தொகுதிகளில் எழுத்தறிவு வார்ப்புரு:Literacy in CD Blocks of Bardhaman district

### மொழிகள் மற்றும் மதம்

மக்கள்தொகை கணக்கெடுப்பு வரையறையின்படி, தாய்மொழி என்பது குழந்தைப் பருவத்தில் குழந்தையின் தாயால் குழந்தையிடம் பேசப்படும் மொழி தாய் மொழியாகும். பெங்காலியை தாய்மொழியாகக் கொண்ட மக்கள்  1961 இல் பர்தமான் மாவட்டத்தின் மக்கள் தொகையில் 82.3% லிருந்து 79.9% வரை இருந்து 2001 ஆம் ஆண்டில் குறைந்துள்ளது, இந்தி  1961 இல் 8.5% லிருந்து 10.9% வரை 2001 ஆம் ஆண்டில் அதிகரித்துள்ளது சான்டாலி 4.9 சுற்றி சீராக இருந்து வருகிறது இந்த காலகட்டத்தில்%, மற்றும் உருது 1961 இல் 2.4% ஆக இருந்தது, 2001 ல் 2.6% ஆக அதிகரித்துள்ளது. 2001 இல் பேசப்பட்ட பிற தாய்மொழிகள்: ஒடியா (0.3%), பஞ்சாபி (0.2%), கோடா / கோரா (0.2%), தெலுங்கு (0.1%), போஜ்புரி (0.1%), நேபாளி (0.1%) மற்றும் குருக் / ஓரான் (0.1%). 


| Religion in Galsi I CD Block |
| --- |
|  |  |  |
| Hindu |   | 71.69% |
| Muslim |   | 27.75% |
| Christian |   | 0.25% |
| Others |   | 0.31% |


| கல்சியில் மதங்கள் |
| --- |
|  |  |  |
| ஹிந்து |   | 71.69% |
| முஸ்லீம் |   | 27.75% |
| கிருத்துவம் |   | 0.25% |
| மற்றவை |   | 0.31% |

2011 மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பில், இந்துக்கள் 134,475 எண்ணிக்கையில் இருந்தனர் மற்றும் கல்சி I சிடி பிளாக்கில் 71.69% சதவீத மக்கள் உள்ளனர். முஸ்லிம்கள் 52,053 எண்ணிக்கையில் உள்ளனர் மற்றும் மக்கள் தொகையில் 27.75% ஆக உள்ளனர். கிறிஸ்தவர்கள் 475 ஆகவும் உள்ளனர் மற்றும் மக்கள் தொகையில் 0.25% ஆக இருக்கின்றனர். மற்றவர்கள் 585 என்ற எண்ணிக்கையில் இருந்தனர் மற்றும் மக்கள் தொகையில் 0.31% ஆக இருந்தனர்.

 பர்தாமன் மாவட்டத்தின், இந்து மக்கள் தொகையின் எண்ணிக்கை சதவீதம் 1961 -இல் 84.3 சதவீதத்திலிருந்து குறைந்து 2011 -ல் 77.9 சதவீதமாகவும், முஸ்லிம் மக்கள் தொகை சதவீதம் 1961 ல் 15.2 சதவீதத்திலிருந்து 2011 ல் 20.7 சதவீதமாகவும் அதிகரித்துள்ளது.

கிராமப்புற வறுமை
----------------

2005 -ஆம் ஆண்டில் வறுமைக் கோட்டுக்கு கீழாக வாழும் குடும்பங்களுக்கான வீட்டு கணக்கெடுப்பிலிருந்து பெறப்பட்ட வறுமை மதிப்பீடுகளின்படி, கல்சி I சிடி பிளாக்கில் கிராமப்புற வறுமை 37.76% ஆக இருந்தது.

பொருளாதாரம்
-----------

### வாழ்வாதாரம்

2011- ஆம் ஆண்டில் கல்சி சிடி பிளாக்கின், மொத்த தொழிலாளர்களின் வகுப்பில், விவசாயிகள் 15.32% சதவீதமும், விவசாயத் தொழிலாளர்கள் 55.13% சதவீதமும, வீட்டுத் தொழில் துறை தொழிலாளர்கள் 1.66% சதவீதமும் மற்றும் பிற தொழிலாளர்கள் 27.89% சதவீதமுமாக இருக்கின்றனர்

கல்சி சிடி பிளாக் என்பது விவசாயத்தில் ஆதிக்கம் செலுத்தும் பகுதியின் ஒரு பகுதியாகும், ஆனால்  தற்பொழுது இரண்டாம் நிலை மற்றும் மூன்றாம் நிலை துறைகளும் அதிகரித்து வளர்ந்து வரும் போக்கைக் காட்டுகின்றன.

### உள்கட்டமைப்பு

கல்சி I சிடி தொகுதியில் 85  கிராமங்கள் உள்ளன.  85 கிராமங்களுக்கும் (100%) மின்சாரம் உள்ளது.  85 கிராமங்களிலும் (100%) குடிநீர் வழங்கல் உள்ளது. 19 கிராமங்களில் (22.35%) தபால் நிலையங்கள் உள்ளன. 81 கிராமங்களில் (95.29%) தொலைபேசிகள் உள்ளன. (லேண்ட்லைன்ஸ், பொது அழைப்பு அலுவலகங்கள் மற்றும் மொபைல் போன்கள் உட்பட). 28 கிராமங்களில் (32.94%) ஒரு புக்கா (நடைபாதை) அணுகுமுறை சாலையையும். 53 கிராமங்களில் (62.35%) போக்குவரத்து தகவல்தொடர்புகளையும் கொண்டுள்ளன (பஸ் சேவை, ரயில் வசதி மற்றும் செல்லக்கூடிய நீர்வழிகள் ஆகியவை அடங்கும்). 10 கிராமங்களில் (11.76%) விவசாய கடன் சங்கங்கள் உள்ளன. 5 கிராமங்களில் (5.88%) வங்கிகள் உள்ளன.

2013-14-ஆம் ஆண்டின், சிடி பிளாக்கில் 73 உரக் கிடங்குகள், 6 விதைக் கடைகள் மற்றும் 75 நியாயமான விலைக் கடைகள் இருந்து வநதன.

### வேளாண்மை


  

  




 **கல்சியில் விவசாயத்தில் ஈடுபட்டுள்ள மக்கள்**

  பார்கடர்ஸ் (8.11%)  பட்டா உள்ளவர்கள் (9.36%)  சிறு விவசாயிகள் (2.77%)  விளிம்பு நிலை விவசாயிகள் (10.78%)  வேளாண் கூலிகள் (68.98%)

 1950 -ஆம் ஆண்டின் பார்கடாரி சட்டம் அவர்கள் வாங்கிய நிலத்திலிருந்து அதிக அளவு பயிர்களுக்கு பார்கடர்களின் உரிமைகளை அங்கீகரித்த போதிலும், அது முழுமையாக செயல்படுத்தப்படவில்லை. நிர்ணயிக்கப்பட்ட எல்லைக்கு அப்பால் பெரிய பகுதிகள், பணக்கார நில உரிமையாளர்களிடம் இருந்தன. 1977 முதல் மேற்கு வங்கத்தில் பெரிய நில சீர்திருத்தங்கள் நடந்தன. நில உச்சவரம்புக்கு அதிகமான நிலம் கையகப்படுத்தப்பட்டு விவசாயிகள் மத்தியில் விநியோகிக்கப்பட்டது.  நில சீர்திருத்தங்களைத் தொடர்ந்து நில உரிமையாளர் முறை மாற்றத்திற்கு உட்பட்டுள்ளது. 2013-14 ஆம் ஆண்டில், கல்சி I சிடி பிளாக்கில் விவசாயத்தில் ஈடுபட்டுள்ள நபர்களை பின்வருமாறு வகைப்படுத்தலாம்: பார்கடார்கள் 8.11%, பட்டா (ஆவணம்) வைத்திருப்பவர்கள் 9.36%, சிறு விவசாயிகள் (1 முதல் 2 ஹெக்டேர் வரை நிலம் வைத்திருத்தல்) 2.77%, குறு விவசாயிகள் (வைத்திருத்தல் 1 ஹெக்டேர் வரை நிலம்) 10.78% மற்றும் விவசாயத் தொழிலாளர்கள் 68.98%.

2003-04 -ஆம் ஆண்டில் கல்சி I சிடி பிளாக்கில் நிகர பயிர் பரப்பளவு 17,379 ஹெக்டேராகவும், ஒன்றுக்கு மேற்பட்ட பயிர்கள் பயிரிடப்பட்ட பகுதி 17,404 ஹெக்டேராகவும் இருந்தது.

2013-14 ஆம் ஆண்டில், கல்சி I சிடி பிளாக் 4,939 டன் அமன் நெல்லை உற்பத்தி செய்தது, 1,911 ஹெக்டேரில் இருந்து, 9,982 ஹெக்டேரில் இருந்து 30,343 டன் போரோ நெல் (வசந்த பயிர்), 5 ஹெக்டேரில் இருந்து 13 டன் கோதுமை மற்றும் 15,754 டன் உருளைக்கிழங்கு 840 ஹெக்டேரிலிருந்து. இது பருப்பு வகைகள் மற்றும் எண்ணெய் வித்துக்களையும் உற்பத்தி செய்தது.

பர்தாமான் மாவட்டத்தில் மொத்தமாக அமன் நெல் சாகுபடிக்கு உட்பட்ட மொத்த பரப்பளவில் 64.32% ஆகவும், போரோ மற்றும் ஆஸ் நெல்லின் கீழ் உள்ள பகுதி முறையே 32.87% சதவீதமும் மற்றும் 2.81% சதவீதமும் ஆகவும் உள்ளது. போரோ நெல் சாகுபடியின் விரிவாக்கம், அதிக மகசூல் விகிதங்களுடன், நீர்ப்பாசன முறை விரிவாக்கம் மற்றும் தீவிர பயிர்ச்செய்கையின் விளைவே ஆகும். 2013-14 -ஆம் ஆண்டில், கல்சி I சிடி பிளாக்கில் நீர்ப்பாசனம் செய்யப்பட்ட  பகுதியின் மொத்த பரப்பளவு 19,174.59 ஹெக்டேர் ஆகும், இதில் 18,835.75 ஹெக்டேர் பகுதிகள் கால்வாய் நீரிலும் 338.84 ஹெக்டேர் பகுதிகள் ஆழமான குழாய் கிணறுகளாலும் பாசனம் செய்யப்படுகிறது.

### வங்கி

2013-14 ஆம் ஆண்டில், கல்சி I சிடி பிளாக்கில் 7-ழு வணிக வங்கிகள் மற்றும் 4 -கு கிராம வங்கிகளின் அலுவலகங்கள் இருந்தன .

போக்குவரத்து
------------

வார்ப்புரு:Bardhaman-Asansol section
கல்சி சிடி பிளாக்கில் 17 -பஸ் கோட்டம் / பஸ் நிறுத்தம் வழித்தடங்கள் இருக்கின்றன.

ஹவுரா-கயா-டெல்லி கோடு, ஹவுரா-அலகாபாத்-மும்பை கோடு மற்றும் ஹவுரா-டெல்லி பிரதான பாதையின் ஒரு பகுதியாக இருக்கும் பர்தமான்-அசன்சோல் பிரிவு இந்த சிடி பிளாக் வழியாக செல்கிறது மற்றும் மங்கர் மற்றும் பராஜ் நிலையங்கள் உள்ளன.

NH 19 (பழைய எண் NH 2) / கிராண்ட் டிரங்க் சாலை இந்த குறுவட்டுத் தொகுதி வழியாக செல்கிறது.

கல்வி
-----

2013-14 ஆம் ஆண்டில், கால்சி I சிடி பிளாக் 11,593 மாணவர்களுடன் 116 தொடக்கப் பள்ளிகளையும், 234 மாணவர்களைக் கொண்ட 3 நடுநிலைப் பள்ளிகளையும், 8,967 மாணவர்களைக் கொண்ட 14 உயர்நிலைப் பள்ளிகளையும், 7,056 மாணவர்களைக் கொண்ட 8 உயர்நிலைப் பள்ளிகளையும் கொண்டிருந்தது. கால்சி ஐ சிடி பிளாக் 1 பொதுக் கல்லூரியை 1,997 மாணவர்களையும், 296 நிறுவனங்களையும் 8,949 மாணவர்களுடன் சிறப்பு மற்றும் முறைசாரா கல்விக்காகக் கொண்டிருந்தது 
2011 மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பின்படி, கால்சி I சிடி தொகுதியில், 85 கிராமங்களில், 6 கிராமங்களுக்கு பள்ளிகள் இல்லை, 32 கிராமங்களுக்கு இரண்டு அல்லது அதற்கு மேற்பட்ட தொடக்கப் பள்ளிகள் இருந்தன, 25 கிராமங்களில் குறைந்தது 1 தொடக்க மற்றும் 1 நடுநிலைப் பள்ளி மற்றும் 19 கிராமங்கள் இருந்தன குறைந்தது 1 நடுத்தர மற்றும் 1 மேல்நிலைப் பள்ளி.

6,000 க்கும் மேற்பட்ட பள்ளிகள் (முந்தைய பர்தாமன் மாவட்டத்தில்) 900,000 க்கும் மேற்பட்ட மாணவர்களுக்கு சமைத்த மதிய உணவை வழங்குகின்றன.

கனாட் இன்ஸ்டிடியூட் ஆப் இன்ஜினியரிங் அண்ட் மேனேஜ்மென்ட் 2008 ஆம் ஆண்டில் மங்கரில் நிறுவப்பட்டது. இது ம ula லானா அபுல் கலாம் ஆசாத் தொழில்நுட்ப பல்கலைக்கழகத்துடன் இணைக்கப்பட்டுள்ளது.

மங்கரில் மங்கர் கல்லூரி 1987 இல் நிறுவப்பட்டது. இது காசி நஸ்ருல் பல்கலைக்கழகத்துடன் இணைக்கப்பட்டுள்ளது.

ஹெல்த்கேர்
----------

2014 ஆம் ஆண்டில், கால்சி I சிடி பிளாக்கில் 1 கிராமப்புற மருத்துவமனை, 1 தொகுதி ஆரம்ப சுகாதார மையம், 2 ஆரம்ப சுகாதார நிலையங்கள் மற்றும் 2 தனியார் மருத்துவ இல்லங்கள் மொத்தம் 63 படுக்கைகள் மற்றும் 7 மருத்துவர்கள் (தனியார் அமைப்புகளைத் தவிர) இருந்தன. இது 27 குடும்ப நல துணை மையங்களைக் கொண்டிருந்தது. சிடி பிளாக்கின் மருத்துவமனைகள், சுகாதார நிலையங்கள் மற்றும் துணை மையங்களில் 6,814 நோயாளிகள் உட்புறத்திலும், 311,671 நோயாளிகள் வெளிப்புறத்திலும் சிகிச்சை பெற்றனர்.

மணிக்கு மான்கர் ஊரக மருத்துவமனையில் மான்கர் மணிக்கு (30 படுக்கைகள்) மற்றும் புர்சா ஊரக மருத்துவமனையில் புர்சா (30 படுக்கைகள் கொண்ட) கல்சி குறுவட்டு தொகுதி உள்ள பிரதான மருத்துவ வசதிகள் உள்ளன. ஆரம்ப சுகாதார நிலையங்கள் உள்ளன: பரத்பூர் (6 படுக்கைகளுடன்) மற்றும் லோவா, பிஓ துவாரமாரி (10 படுக்கைகளுடன்).

நிலத்தடி நீரில் குறைந்த அளவு ஆர்சனிக் மாசுபாட்டால் பாதிக்கப்பட்டுள்ள பர்தாமன் மாவட்டத்தின் ஒரு பகுதி கால்சி ஐ சிடி பிளாக் ஆகும்.

வெளி இணைப்புகள்
---------------

* தொகுதிகள் காட்டும் மாவட்ட வரைபடம்

மேற்கோள்கள்
-----------

1. ↑  "Tehsil Map of Barddhaman". *CD Block/ Tehsil*. Maps of India. 23 January 2017 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
2. ↑  "TRU for all Districts (SC & ST and Total)". *Census 2001*. Census Commission of India. 2011-07-19 அன்று மூலம் பரணிடப்பட்டது. 4 February 2017 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
3. ↑  "Census of Indiia 2011: District Census Handbook, Barddhaman" (PDF). *Table 9: Population by religion in Badhaman district (1961-2011), Page 50*. Registrar General and Census Commissioner, India. 27 January 2017 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
4. 1 2 3 4  "District Statistical Handbook 2014 Bardhaman". *Tables 2.7, 2.1, 8.2, 16.1, 17.2, 18.1, 18.2, 20.1, 21.2, 4.4, 3.1, 3.3 – arranged as per use*. Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal. 21 ஜனவரி 2019 அன்று மூலம் பரணிடப்பட்டது. 30 January 2017 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
5. ↑  "63509 Bardhaman-Asansol MEMU". *Time Table*. indiarailinfo. 9 February 2017 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
6. ↑  "Rationalisation of Numbering Systems of National Highways" (PDF). New Delhi: Department of Road Transport and Highways. 1 பிப்ரவரி 2016 அன்று மூலம் (PDF) பரணிடப்பட்டது. 10 February 2017 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
7. ↑  "District Census Handbook, Barddhaman, 2011, Series 20, Part XII A" (PDF). *Page 1082, Appendix I A: Villages by number of Primary Schools and Appendix I B: Villages by Primary, Middle and Secondary Schools*. Directorate of Census Operations, West Bengal. 9 February 2019 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
8. ↑  "Midday Meal – Burdwan, WB". District Authorities. 12 February 2019 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
9. ↑  "Kanad Institute of Engineering and Management". KIEM. 2 March 2017 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
10. ↑  "Mankar College". College Admission. 2 March 2017 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
11. ↑  "Health & Family Welfare Department". *Health Statistics*. Government of West Bengal. 19 January 2019 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
12. ↑  "Groundwater Arsenic contamination in West Bengal-India (20 years study)". *Bardhaman*. SOES. 9 September 2011 அன்று பார்க்கப்பட்டது.