**உபனோ பள்ளத்தாக்கு தளங்கள்** (*Upano Valley sites*) அமேசான் மழைக்காடுகளில் உள்ள தொல்லியல் தளங்களின் தொகுப்பாகும். இவை ஈக்வடாரின் கிழக்குப் பகுதியில் உள்ள உபனோ நதிப் பள்ளத்தாக்கில் அமைந்துள்ளன. இத்தளங்கள் பல நகரங்களை உள்ளடக்கிய களமாகும். இங்குள்ள மக்கள் கி. மு. 500-க்கு முன்பே மக்கள் வாழ்ந்ததாக நம்பப்படுகிறது, இது அறியப்பட்ட சிக்கலான அமேசானிய சமுதாயத்திற்கு ஒரு மில்லினியத்திற்கு முன்பாக இருந்தது.

அகழ்வாராய்ச்சி வரலாறு
---------------------

உபனோ பள்ளத்தாக்கு பகுதியில் நவீனத்துவத்திற்கு முந்தைய குடியேற்றத்தின் ஆரம்ப சான்றுகள் 1970 களில் கண்டுபிடிக்கப்பட்டன. இசுடீபன் ரோசுடெய்ன் பிரான்சின் ஆராய்ச்சி மையத்தின் தொல்பொருள் ஆய்வாளர், 1990களில் இப்பகுதியில் அகழ்வாராய்ச்சியைத் தொடங்கினார். ஈக்வடார் அரசாங்கம் 2015 இல் உபனோ பள்ளத்தாக்கின் லிடார் (LIDAR) கணக்கெடுப்புக்கு நிதியளித்த பின்னர் தளங்களின் ஆய்வு துரிதப்படுத்தப்பட்டது, இது முன்னர் கண்டறியப்பட்டதை விட பல குடியேற்றங்களைக் கண்டறிய உதவுகிறது. இரோசுடெய்ன் குழு ஜனவரி 2024 இல் *அறிவியலில்* LIDAR கணக்கெடுப்பில் இருந்து தங்கள் கண்டுபிடிப்புகளை வெளியிட்டது.

தளங்களின் விளக்கம்
------------------

அறியப்பட்ட தளங்கள் உபனோ ஆற்றுப்பள்ளத்தாக்கில் 300 சதுர கிலோமீட்டர்கள் (120 சதுர மைல்கள்) முழுவதும் பரவியுள்ளன. ரோஸ்டனின் குழு பதினைந்து குடியேற்றங்களைக் கண்டுபிடித்ததாக அறிவித்தது, அவற்றில் ஐந்து "பெரிய குடியேற்றங்கள்" என்று விவரிக்கப்பட்டது; இக்குழுவினர் குறிப்பாக கிழமோபே மற்றும் சங்கே என அழைக்கப்படும் இரண்டு குடியிருப்புகளின் அகழ்வாராய்ச்சிக்கு முன்னுரிமை அளித்தனர். கிலாமோப்பின் மையப் பகுதியானது கிசா பீடபூமி அல்லது தியோத்திவாக்கனின் முக்கிய வெளியுடன் ஒப்பிடக்கூடிய ஒரு பகுதியை உள்ளடக்கியது.  மலைகளின் உச்சியை அகழ்வாராய்ச்சி செய்து தரைமட்டமாக்குவதன் மூலம் கட்டப்பட்ட செவ்வகத் தளங்களை மையமாகக் கொண்ட தளங்களில் வழக்கமான கட்டுமான முறை. இவற்றில் சுமார் 6,000 தளங்கள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டன, அதன் மீது மூன்று முதல் ஆறு குழுக்களாக கட்டமைப்புகள் கட்டப்பட்டன. கட்டமைப்புகள் முதன்மையாக குடியிருப்பு என்று நம்பப்படுகிறது, இருப்பினும் சில தளங்கள் சடங்கு நோக்கங்களைக் கொண்டதாகவும் கருதப்படுகிறது. மேடைகளில் அடுப்புகளும் குழிகளும் காணப்பட்டன, அத்துடன் ஜாடிகள், செடிகளை அரைக்க கற்கள் மற்றும் எரிக்கப்பட்ட விதைகள் ஆகியவையும் காணப்பட்டன. அவை சுமார் 20 மீட்டர்கள் (66 அடிகள்) 10 மீட்டர்கள் (33 அடிகள்) மற்றும் 2–3 மீட்டர்கள் (6.6–9.8 அடிகள்) உயரம் கொண்டவை. கிளமோப்பேவில் உள்ள ஒரு வளாகத்தில் 140 மீட்டர்கள் (460 அடிகள்) மற்றும் 40 மீட்டர்கள் (130 அடிகள்) அளவுள்ள ஒரு தளம் இருந்தது. 25 கிலோமீட்டர்கள் (16 மைல்கள்) வரை நீண்டிருக்கும் சாலைகளின் அமைப்பு, பள்ளத்தாக்கின் குடியிருப்புப் பகுதிகளை இணைத்தது. சில குடியிருப்புகளைச் சுற்றி பள்ளங்களும் சாலைத் தடைகளும் காணப்பட்டன, இவை அச்சுறுத்தல்களுக்கு எதிராக தற்காத்துக் கொள்ள வேண்டி உருவாக்கப்பட்டிருக்கலாம் என்று கூறப்படுகிறது.

உபனோ பள்ளத்தாக்கு தளங்களின் நகரமயமாக்கப்பட்ட பகுதிகள் விவசாய நிலங்களால் சூழப்பட்டதாகக் கண்டறியப்பட்டது, இதில் வயல்கள் மற்றும் மலையோர மொட்டை மாடிகள் ஆகியவை அடங்கும், அவை சோளம், மரவள்ளி மற்றும் இனிப்பு உருளைக்கிழங்கு போன்ற பயிர்களை வளர்க்கும் இடங்களாகின்றன. இந்த விவசாய நிலங்கள் வடிகால் வாய்க்கால் மற்றும் கால்வாய்களின் ஒருங்கமைவால் கட்டுப்படுத்தப்பட்டன. அருகாமையில் உள்ள சங்கே எரிமலை இப்பகுதிக்கு சாகுபடி செய்வதற்கு வளமான மண்ணை வழங்கியிருப்பதாக ரோஸ்டைன் ஊகிக்கிறார்.

மேற்கோள்கள்
-----------

1. 1 2  Rostain, Stéphen; Dorison, Antoine; de Saulieu, Geoffroy; Prümers, Heiko; Le Pennec, Jean-Luc; Mejía Mejía, Fernando; Freire, Ana Maritza; Pagán-Jiménez, Jaime R. *et al*. (12 January 2024). "Two thousand years of garden urbanism in the Upper Amazon". *Science* **383** (6679): 183–189. doi:10.1126/science.adi6317. பன்னாட்டுத் தர தொடர் எண்:0036-8075. பப்மெட்:38207020.
2. 1 2 3  Wade, Lizzie (11 January 2024). "Laser mapping reveals oldest Amazonian cities, built 2500 years ago". Science.org. doi:10.1126/science.zzti03q. .
3. ↑  "Huge ancient lost city found in the Amazon". BBC.. பார்த்த நாள்: 15 January 2024.
4. ↑  "Huge network of ancient cities uncovered in the Amazon rainforest", *CTVNews* (in ஆங்கிலம்), 2024-01-12, retrieved 2024-01-15