**தமிழ்** என்னும் தமிழ் மொழியைக் குறிக்கும். அத்துடன் இந்தச் சொல் அதனோடு தொடர்புடைய வேறு பல பொருள்களையும் உணர்த்தும் வகையில் பண்டைய இலக்கியங்களில் கையாளப்பட்டுள்ளது. **தமிழ்** என்னும் சொல் தமிழ்மொழி, தமிழ்நாடு, தமிழ்மக்கள், தமிழிசை, தமிழ்நெறி ஆகியவற்றை உணர்த்தும் ஆகுபெயர்ச் சொல்லாக இலக்கியங்களில் பயின்றுவந்துள்ளது. இதனை நிகண்டு என்னும் அகராதி நூல்களும் குறிப்பிடுகின்றன.

இலக்கிய ஆட்சி
-------------

* தமிழ்ப்பண்பாடு

தமிழ் என்னும் சொல் தமிழ்ப்பண்பாட்டைக் குறிக்கும். சேரமான் தகடூர் எறிந்த பெருஞ் சேரல் இரும்பொறை முரசுகட்டில் அறியாது ஏறிய மோசிகீரனைத் தவறு செய்யாது, அவன் துயில் எழுந்துணையும் கவரி கொண்டு வீசியதைக் குறிப்பிடும் மோசிகீரனார் **இரு பாற்படுக்கும் நின் வாள் வாய் ஒழித்ததை அதூஉம் சாலும், நல் தமிழ் முழுது அறிதல்**  என்று குறிப்பிடும்போது தமிழ் என்னும் சொல் இப் பொருளைத் தருவதைக் காணலாம்.
* தமிழ் பேசும் மக்கள்

தமிழ்நர் பெருமானை  தமிழர் என்னும்போது தமிழ் என்னும் சொல் பகுதியாக நின்று தமிழ் பேசும் மக்களைக் குறிக்கிறது.
* தமிழ்நாடு

தமிழ் என்னும் சொல்லின் அடிப்படையில் அதன் நாட்டைக் குறிக்கும் சொற்களாகத் தமிழகம்  தமிழ்நன்னாடு  தமிழ்நாடு  தமிழ்நாட்டகம்  தமிழ்மருங்கு  தமிழ் வரைப்பகம்  என்னும் சொற்கள் பண்டைய இலக்கியங்களில் பயின்றுவந்துள்ளன.
* தமிழ்நாடு

தண்டமிழ் பொது எனப் பொறான் (போரிட்டுக் கொண்டி பெற்றான்) என்னும்போது தமிழ் என்னும் சொல்லே தமிழ்நாட்டை உணர்த்துகிறது.
* தமிழிசை

தமிழிசையுடன் முரசு முழக்கம் இருந்தது என்னும்போது தமிழிசை பற்றிய குறிப்பு உள்ளது. 
* தமிழ்மொழி

தமிழ் நிலைபெற்ற … மதுரை  கொண்டி மிகைபடத் தண்டமிழ் செறித்து  தமிழ் கெழு கூடல்  என வரும் இடங்களில் தமிழ் என்னும் சொல் தமிழ்மொழியை உணர்த்துகிறது.
* தமிழர்

தமிழ் தலைமயங்கிய தலையாலங்கானத்து … (போர்) தண்டமிழ்க் கிழவர் முரசு முழங்கு தானை மூவர்  என்னும்போது **தமிழ்** என்னும் சொல்லால் **தமிழர்** குறிப்பிடப்படுகின்றனர்.
* இனிமை

தமிழ் வையைத் தண்புனல் என்னும்போது வையை ஆற்று இனிய நீர் என்று பொருள் தந்து தமிழ் என்னும் சொல் இனிமை என்னும் பொருளைத் தருகிறது.
* நீர்மை, நெறி

ஊடியும் கூடியும் வாழ்வது தமிழர் இயல்பு. திருப்பரங்குன்றத்து மக்கள் பத்தி(பக்தி) மேலீட்டால் **தண்-தமிழ் ஆய்வந்திலர்** (தமிழின் நீர்மை ஆய்ந்து அறியாதவர்கள்) என்னும்போது தமிழ் என்னும் சொல் **தமிழ் நீர்மை** (தமிழ்நெறி) என்னும் பொருளைத் தருகிறது. குறிஞ்சிப்பாட்டு *ஆரிய அரசன் பிரகத்தனைத் தமிழ் அறிவித்தற்குக் கபிலர் பாடியது* என்னும் குறிப்புடன் உள்ளது. இதில் தமிழ் என்னும் சொல் **தமிழ்நெறி**யை உணர்த்துகிறது.

நிகண்டு குறிப்பு
----------------

* தமிழ் என்னும் சொல் இனிமை, நீர்மை, தமிழ்மொழி ஆகிய பொருகளைத் தரும்.

இதன் வேறுவகையான கண்ணோட்டம்
--------------------------

* தமிழ் (சொல்லாட்சி)

மேற்கோள் குறிப்பு
-----------------

1. ↑  புறநானூறு 50
2. ↑  முத்தொள்ளாயிரம் - பாடல் 78 அடி 3
3. ↑  முத்தொள்ளாயிரம் - பாடல் 45 அடி 3
4. ↑  புறநானூறு 168
5. ↑  சிலப்பதிகாரம் காதை 10 அடி 58
6. ↑  சிலப்பதிகாரம் காதை 25 பாடலடி165
7. ↑  பரிபாடல் திரட்டு 9
8. ↑  மணிமேகலை காதை 17 அடி 52
9. ↑  தமிழ் வரைப்பகம் கொண்டியாகப் (பெற்றான்) - புறநானூறு 198
10. ↑  புறநானூறு 51
11. ↑  தமிழ் அகப்படுத்த இமிழ் இசை முழவு - அகநானூறு 227
12. ↑  சிறுபாணாற்றுப்படை அடி 66
13. ↑  பதிற்றுப்பத்து 76
14. ↑  புறநானூறு 58
15. ↑  புறநானூறு 19
16. ↑  புறநானூறு 35
17. ↑  பரிபாடல் 6-60
18. ↑  அகறல் அறியா அணி இழை நல்லார், இகல் தலைக்கொண்டு துனிக்கும் தவறு இலர்; இத், தள்ளாப் பொருள் இயல்பின் தண் தமிழ் ஆய்வந்திலார், கொள்ளார், இக் குன்று பயன். – பரிபாடல் 9-25
19. ↑  தமிழ் என்ப இனிமை நீர்மை தமிழ் என்ற மொழிக்கும் பேர் - ஆசிரிய நிகண்டு