**தோஷம்** என்பது இந்திய மாநிலமான ஹரியானாவில் உள்ள பிவானி மாவட்டத்தில் உள்ள ஒரு நகரம் மற்றும் கிராம ஊராட்சி ஆகும். "ஆதர்ஷ் கிராமம்" என்றழைக்கப்படும் இது ஆரவல்லி மலைத்தொடரின் அடிவாரத்தில், தோஷம் மலைத்தொடரின் அடிவாரத்தில் அமைந்துள்ளது. இந்த மலையில் கோட்டைகள், சிற்பங்கள், ஓவியங்கள், கோயில்கள், புனித குளங்கள் என 800 ஆண்டுகளுக்கு முந்தைய பல வரலாற்று இடங்கள் உள்ளன. 

வடக்கு அரவல்லி மலைத்தொடரின் "மேற்கு-தெற்கு ஹரியானா" பரப்பளவில் இந்த மலை ஒரு முக்கியமான உயிரியற் பல்வகைமை இடமாகும்.

வரலாறு
------

### ஆரம்ப மற்றும் இடைக்கால வரலாறு

தோஷம் மலையின் பாறை கல்வெட்டில் உள்ள சமசுகிருத மொழி மூலம் தோஷம் மலை குறைந்தது 4 ஆம் நூற்றாண்டுக்கு முந்தைய குப்தர் ஆட்சியின் கீழ் இருந்தது என அறியப்படுகிறது. பின்னர் இது அனாங்பால் தோமரின் ஆட்சியின் போது தோமரின் கீழும், பின்னர் பரதாரியைக் கட்டிய பிருத்திவிராச் சௌகான் ஆட்சியில் ராசபுத்திர ஆட்சியாளர்கள் கீழும், தில்லி சுல்தான்கள், முகலா பேரரசு, மராட்டியப் பேரரசு, ஷெகாவத் மற்றும் பிரித்தானிய இந்தியப் பேரரசு (ஆங்கிலேயர்கள்) ஆகியோரின் கீழ் சென்றது. 

### பிரித்தானிய இந்தியப் பேரரசு ஆட்சியின் போது

1857 ஆம் ஆண்டு சிப்பாய்க் கிளர்ச்சியின் போது, ​​தோஷத்தை தளமாகக் கொண்ட பிரித்தானிய இந்தியப் பேரரசின் இந்து மதத்தைச் சேர்ந்த ஷெகாவத் ராஜபுத்திர அதிகாரிகள், ஜமல்பூர் மற்றும் மங்காலி பகுதியின் பாட்டி மற்றும் ரங்கார் முஸ்லீம் மதத்தைச் சேர்ந்த ராஜபுத்திரர்களைக் கொன்றனர். 1870ல் பிரித்தானிய இந்தியப் பேரரசு, மகாராஜா முகுந்த் சிங் அவர்களின் சேவைகளுக்காக இந்த இந்து தாகுர்களுக்கு (ஷெகாவத்) தோஷாமின் திகானானா ஷெகாவதியின் கீழ் ஒரு பர்கனா வழங்கப்பட்டது.

மக்கள் தொகையியல்
----------------

2001 ஆம் ஆண்டு இந்திய மக்கள் தொகைக் கணக்கெடுப்பின்படி, தோஷம் நகர் மக்கள் தொகை 11,271 ஆகும். இதில் ஆண்கள் 53% மற்றும் பெண்கள் 47%. தோஷம் மக்களின் சராசரி கல்வியறிவு விகிதம் 64%. இது தேசிய சராசரியான 59.5% ஐ விட அதிகம். ஆண் கல்வியறிவு 72%, மற்றும் பெண் கல்வியறிவு 54%. தோஷாமின், மக்கள் தொகையில் 14% 6 வயதுக்குட்பட்டவர்களாவர்.

நிலவியல்
--------

தோஷம் 28°53′N 75°55′E﻿ / ﻿28.88°N 75.92°E﻿ / 28.88; 75.92 இல் அமைந்துள்ளது. இதன் சராசரி உயரம் 207 மீட்டர் (679 அடி). 

பிரதான கிராமங்களாக மொத்தம் 108 கிராமங்கள் உள்ளன. 

### தோஷம் மலைத்தொடர்

தோஷம் மலைத்தொடர் அல்லது *தோஷம் வாலா பஹத்* என்பது தோஷம் நகரின் உடனடி தெற்கே சுமார் 200 மீட்டர் உயரமுள்ள ஆரவல்லி மலைத்தொடருடனும், அருகிலுள்ள கிராமங்கள் மற்றும் சுற்றியுள்ள பசுமைகளின் முழு பார்வையுடனும் அமைந்த இரண்டு பெரிய மற்றும் உயரமான மலைகளைக் கொண்டது. இதில் பல கோயில்கள் உள்ளன. அவற்றில் சில பாபா முங்கிபா, அனுமன் கோயில் மற்றும் பருவகால பேலியோ நீர்வீழ்ச்சி குறிப்பிடத்தக்கவை. 

### தோஷம் மலைக் கோட்டை

தோஷம் மலையின் உச்சியில் தற்போது ஒரு பாழடைந்த நிலையில் ஒரு இடைக்கால கோட்டை சுவரின் எச்சங்கள் உள்ளன. இது பிருத்திவிராச் சௌகானின் காலத்திலிருந்து வந்ததாகக் கூறப்படுகிறது. இதன் முக்கிய பகுதி 1982 ஆம் ஆண்டில் கோட்டையில் ஒரு விமானம் மோதியதில் அழிக்கப்பட்டது.  அதன் எச்சங்கள் இன்னும் உள்ளன. 

#### தோஷம் பாறை ஓவியங்கள்

2013 ஆம் ஆண்டில், தோஷம் பாறை கல்வெட்டின் இடத்தில் அடிப்படை பாறை ஓவியங்கள் (கி.மு. 5 ஆம் நூற்றாண்டு என்று கூறப்படுகிறது) கண்டுபிடிக்கப்பட்டது. இந்த பாறை ஓவியத்தில் ஒரு அரச குடும்பம், ஒரு துறவி மற்றும் டைனோசர் போன்ற உயிரினம் போன்ற பல புள்ளிவிவரங்கள் இருந்தன.

குறிப்புகள்
-----------

1. ↑  "Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)". Census Commission of India. 2004-06-16 அன்று மூலம் பரணிடப்பட்டது. 2008-11-01 அன்று பார்க்கப்பட்டது.
2. ↑  8वीं सदी की विष्णु की प्रतिमा मिली, Navbharat Times, 6 Jan 2018.
3. ↑  Vaman statue to be taken to Hisar Museum, Dainik Bhaskar, 14 Mar 2018.
4. ↑  Rare rock painting of dinosaur discovered from Tosham Hills in the state- by Sushil Manav, Tribune News Service, dated: 2 July 2013